Διπλωματική εργασία. Εργαλείο περιγραφής πολυμέσων με χρήση οντολογιών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διπλωματική εργασία. Εργαλείο περιγραφής πολυμέσων με χρήση οντολογιών"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Διπλωματική εργασία Εργαλείο περιγραφής πολυμέσων με χρήση οντολογιών Μαλασιώτη Πολυξένη Επιβλέπων Καθηγητής : Μιχαήλ Γεράσιμος Στρίντζης Θεσσαλονίκη Νοέμβριος 2006

2 Ευχαριστίες Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους όσους συνέβαλλαν και βοήθησαν στην πραγμάτωση της παρούσας εργασίας. Αρχικά θα ήθελα να ευχαριστήσω τον επιβλέποντα καθηγητή μου κ. Μιχαήλ-Γεράσιμο Στρίντζη, ο οποίος μου ανέθεσε αυτήν την διπλωματική εργασία, για τον καθοριστικό του ρόλο στην πραγματοποίησή της, τη βοήθειά του και την άμεση συνεργασία. Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω τους Δρ. Ιωάννη Κομπατσιάρη, κ. Κοσμά Πετρίδη και κ. Διονύσιο Αναστασόπουλο για την καθοδήγησή τους καθ όλη τη διάρκεια της ανάπτυξης της εργασίας, για την δημιουργική συνεργασία που είχαμε και την ανθρώπινη σχέση που αναπτύχθηκε μεταξύ μας, παράλληλα με την ολοκλήρωση της εργασίας. Θα ήθελα ακόμη να ευχαριστήσω τους φίλους και συνεργάτες από το Ινστιτούτο Πληροφορικής και Τηλεματικής για την υποστήριξή τους και το ευχάριστο περιβάλλον εργασίας που μου προσέφεραν. Τέλος, ευχαριστώ την οικογένεια μου για την υποστήριξη τους καθ όλη τη διάρκεια της εργασίας. 2

3 Περιεχόμενα Εισαγωγή Πλήθος εικόνων και πολυμέσων Ανάγκη για ανάλυση, σχολιασμό και αναζήτηση εικόνας Σκοπός της διπλωματικής... 7 Υπάρχουσες τεχνολογίες και εργαλεία Οντολογίες Τι υπάρχει σήμερα...12 Αρχιτεκτονική του M-OntoMat-Annotizer Το πλαίσιο CRΕAM και το εργαλείο OntoMat-Annotizer Το εργαλείο M-OntoMat-Annotizer...19 Δομικά στοιχεία και τεχνολογίες του εργαλείου Κατάτμηση Κατάτμηση αυθαίρετου σχήματος Μάσκα κατάτμησης Συγχώνευση Σχολιασμός Χαρακτηριστικά γνωρίσματα χαμηλού επιπέδου Χωρικές σχέσεις Εξαγωγή τοπολογικών σχέσεων Εξαγωγή κατευθυντικών σχέσεων...31 Γραφικό περιβάλλον και λειτουργίες Τεχνική Περιγραφή του VDE Ενσωμάτωση του VDE plug-in στο OntoMat Επισκόπηση και λειτουργίες του γραφικού περιβάλλοντος Διαδικασία αποθήκευσης των αποτελεσμάτων στη γλώσσα RDF Παράδειγμα Διαδικασίας Σχολιασμού Εικόνας...51 Πειραματικά αποτελέσματα για σημασιολογική ανάλυση με χρήση γνώσης Εισαγωγή Επισκόπηση συστήματος Υποδομή Γνώσης Παραγωγή Αρχικών Υποθέσεων Βελτιστοποίηση Υποθέσεων Πειραματικά Αποτελέσματα...62 Συμπεράσματα και μελλοντική εργασία Συμπεράσματα Μελλοντική εργασία...69 Βιβλιογραφία και Αναφορές Παράρτημα Α

4 Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή 1.1 Πλήθος εικόνων και πολυμέσων Τα τελευταία χρόνια έχει συντελεστεί αλματώδης ανάπτυξη σε όλους τους τεχνολογικούς κλάδους. Η ψηφιοποίηση του κόσμου είναι μία νέα πραγματικότητα. Ειδικότερα οι ψηφιακές συσκευές που σχετίζονται με εικόνα και πολυμέσα έχουν εξελιχθεί σε μεγάλο βαθμό. Οι ψηφιακές κάμερες, τα κινητά τηλέφωνα και άλλες παρόμοιες συσκευές έχουν εξαπλωθεί στην επαγγελματική και προσωπική μας ζωή. Σε όλες τις επιστημονικές κοινότητες, επιχειρήσεις και οικογένειες οι ψηφιακές συσκευές χρησιμοποιούνται ευρέως. Ως συνέπεια της ψηφιοποίησης, η εποχή μας χαρακτηρίζεται από τη μαζικότητα και την υπερπληροφόρηση. Παράλληλα το πλήθος των εικόνων και πολυμέσων που παράγονται από τις ψηφιακές τεχνολογίες έχει αυξηθεί δραματικά. Συνεχώς δημιουργούνται υπέρογκες βάσεις δεδομένων για την αποθήκευση και οργάνωση του πολυμεσικού περιεχομένου. Με την ταυτόχρονη ενσωμάτωση του Διαδικτύου (Internet) σε όλους τους τομείς εργασίας και καθημερινότητας και με τον τεράστιο όγκο πολυμέσων που είναι διαθέσιμος στον παγκόσμιο ιστό (WWW), η πρόσβαση στο πολυμεσικό περιεχόμενο γίνεται ακόμα πιο προσιτή. Γίνεται συνεπώς κατανοητό ότι υπάρχει μεγάλο πλήθος εικόνων και πολυμέσων και η ανάγκη για διαχείριση τους και αποτελεσματική πρόσβαση σε αυτά είναι προφανής. 1.2 Ανάγκη για ανάλυση, σχολιασμό και αναζήτηση εικόνας Όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως, ένα βασικό κομμάτι του παγκόσμιου ιστού αποτελείται από εικόνες. Επιπλέον, η πρόσφατη επιταχυνόμενη ανάπτυξη που έχει σημειωθεί στις συλλογές των ψηφιακών μέσων και συγκεκριμένα στις συλλογές των εικόνων, εδραίωσε την ανάγκη για ανάπτυξη εργαλείων φιλικών προς το χρήστη με σκοπό την αποτελεσματική πρόσβαση και ανάκτηση οπτικών πληροφοριών. Καθώς λοιπόν η ποσότητα των διαθέσιμων πληροφοριών που σχετίζεται με πολυμέσα αυξάνεται διαρκώς, καθίσταται προφανής η ανάγκη

5 Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή αποδοτικών μεθόδων για την ανάκτηση των οπτικών πληροφοριών [1]. Ενώ υπάρχουν μεγάλες βάσεις δεδομένων που περιέχουν εικόνες και πολυμέσα, τα εργαλεία και οι μέθοδοι για την αναζήτηση και επιλογή μιας πληροφορίας είναι περιορισμένα. Όπως φαίνεται από τα παραπάνω, η αναπαράσταση και η σημασιολογική περιγραφή πολυμεσικού περιεχομένου θεωρούνται από τα βασικότερα βήματα για την αποτελεσματική διαχείριση και ανάκτηση οπτικού υλικού. Γενικότερα όμως υπάρχει ένα ευρύ χάσμα ανάμεσα στις υπάρχουσες μεθόδους και εργαλεία για αυτόματη ανάλυση πολυμέσων καθώς και στις μεθόδους και τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται για σημασιολογική περιγραφή και αναζήτηση. Υπάρχουν διάφορες τεχνικές αναζήτησης εικόνων. Μεταξύ αυτών οι σημαντικότερες είναι η τεχνική αναζήτησης με βάση την περιγραφή (annotationbased) και η τεχνική αναζήτησης με βάση το περιεχόμενο (content-based) [2]. Η πρώτη είναι βασισμένη σε μεταδεδομένα εικόνων και λέξεις κλειδιά που περιγράφουν (annotate) το οπτικό περιεχόμενο ή αναφέρονται στα χαρακτηριστικά του αρχείου εικόνας. Τέτοια χαρακτηριστικά συνήθως είναι το όνομα του αρχείου της εικόνας, η ημερομηνία δημιουργίας του, τα πνευματικά δικαιώματα, ο τύπος του αρχείου κ.τ.λ. Επίσης, τα μεταδεδομένα μπορεί να αντιστοιχούν στα χαρακτηριστικά των απεικονιζόμενων οντοτήτων. Για παράδειγμα, μια φωτογραφία διακοπών, μπορεί να περιλαμβάνει έννοιες όπως παραλία και βουνό. Κατά καιρούς έχουν προταθεί διάφορες προσεγγίσεις στις μηχανές αναζήτησης πολυμέσων με βάση την περιγραφή (annotation-based). Ορισμένες από αυτές υιοθετούν τον χειρωνακτικό σχολιασμό, ενώ άλλες παρέχουν υποστήριξη για αυτόματο σχολιασμό, αξιοποιώντας για παράδειγμα κείμενο (text) που σχετίζεται με την εικόνα. Ένα πολύ γνωστό παράδειγμα αυτής της κατηγορίας είναι και η μηχανή αναζήτησης εικόνων με το Google (Image Google Search) [3]. Πολλές φορές, ο χειρωνακτικός σχολιασμός είναι πολύ χρονοβόρος ή δεν είναι πλήρης. Επιπλέον, το κείμενο δεν αρκεί για να περιγράψει το περιεχόμενο ή δε το περιγράφει ικανοποιητικά λόγω προβλημάτων υποκειμενικότητας και γλώσσας σχολιασμού ή λόγω των αδυναμιών της αυτόματης ανάλυσης κειμένου. Στην περίπτωση αυτή εφαρμόζεται η τεχνική της αναζήτησης με βάση το περιεχόμενο (content-based). Η βασική ιδέα έγκειται στην εφαρμογή αλγορίθμων επεξεργασίας εικόνας και στην εξαγωγή οπτικών χαρακτηριστικών γνωρισμάτων χαμηλού επιπέδου, όπως για παράδειγμα το επικρατών χρώμα και το ιστόγραμμα μιας 5

6 Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή εικόνας. Η ανάκτηση εκτελείται με βάση την ομοιότητα που παρατηρείται μεταξύ τέτοιων οπτικών χαρακτηριστικών γνωρισμάτων και προσεγγίζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται την οπτική ομοιότητα. Η πιο κοινή μέθοδος για την εκτέλεση μιας αναζήτησης είναι η ερώτηση με παράδειγμα (query by example), στην οποία ο χρήστης αναμένεται να έχει ως ερώτηση ένα οπτικό πολυμεσικό αντικείμενο που να απεικονίζει το αντικείμενο ή τη σκηνή ενδιαφέροντος. Τον τελευταίο καιρό, η πρόοδος στο Σημασιολογικό Ιστό και τις οντολογίες έχουν συμβάλλει στην βελτίωση της αναζήτησης με βάση το σχολιασμό (annotationbased), μιας και οι σχολιασμοί μπορούν πλέον να έχουν μια καλώς ορισμένη σημασιολογία. Ο Σημασιολογικός Ιστός (Semantic Web) είναι μία επέκταση του τρέχοντος διαδικτύου στον οποίο οι πληροφορίες δίνονται με ερμηνεία καλώς ορισμένη και βασίζεται σε πληροφορίες και μεταδεδομένα που εκφράζονται κατά βάση σε γλώσσες περιγραφής οντολογιών. Οι οντολογίες ορίζονται ως η σαφής προδιαγραφή μιας σύλληψης ή ενός αντικειμένου ενδιαφέροντος [4]. Η χρήση των οντολογιών έχει ευρεία εφαρμογή. Για παράδειγμα, ορισμένα μουσεία χρησιμοποιούν οντολογίες για την αποθήκευση και περιγραφή των συλλογών τους, έτσι ώστε οι χρήστες να μπορούν να πλοηγηθούν στις συλλογές του μουσείου και να κατανοούν τον τρόπο με τον οποίο περιγράφονται και οργανώνονται τα αντικείμενα σύμφωνα με τη σημασιολογία τους. Στο πεδίο λοιπόν της τεχνολογίας πολυμέσων, η ανάκτηση εικόνων και βίντεο συνεχίζει να αποτελεί μία από τις πιο ενδιαφέρουσες και ταχύτερα αναπτυσσόμενες ερευνητικές περιοχές. Παρά τις επίμονες προσπάθειες των τελευταίων χρόνων, η υπέρτατη πρόκληση συνεχίζει να είναι η εδραίωση του σημασιολογικού χάσματος (Semantic Gap) [5]. Ενώ δηλαδή τα χαρακτηριστικά χαμηλού επιπέδου υπολογίζονται εύκολα, το σημείο εκκίνησης της διαδικασίας ανάκτησης είναι τυπικά η αναζήτηση με βάση τη σημασιολογική περιγραφή από την πλευρά του χρήστη. Το πρόβλημα της εδραίωσης του σημασιολογικού χάσματος απεικονίζεται μέσα από την μετάφραση ή τον μετασχηματισμό της ερώτησης που θέτει ο χρήστης σε χαρακτηριστικά χαμηλού επιπέδου που αναγνωρίζει ο υπολογιστής. Η διαχείριση του πολυμεσικού περιεχομένου έχει προωθηθεί σε δύο κατευθύνσεις. Η μία κατεύθυνση εστιάζει στους περιγραφείς χαμηλού επιπέδου, όπως το επικρατών χρώμα και η άλλη στο σημασιολογικό περιεχόμενο και τους αντίστοιχους σχολιασμούς, όπως όχημα ή αυτοκίνητο. Πολλά σύγχρονα ερευνητικά έργα και ομάδες έχουν προτείνει και έχουν αναπτύξει προσεγγίσεις που 6

7 Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή ενσωματώνουν αυτές τις δύο κατευθύνσεις και γεφυρώνουν το αποκαλούμενο σημασιολογικό χάσμα. Για αυτόν τον λόγο, νέες δομές γνώσης και κατάλληλα εργαλεία έχουν αναπτυχθεί, δεδομένου ότι οι δομές οντολογίας έχουν επεκταθεί και έχουν εμπλουτιστεί για να περιλάβουν τα χαμηλού επιπέδου οπτικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα και τους περιγραφείς (σύμφωνα με το πρότυπο MPEG- 7). 1.3 Σκοπός της διπλωματικής Όπως φαίνεται από τα παραπάνω, για την αποτελεσματική διαχείριση και αναζήτηση πολυμέσων είναι απαραίτητα εργαλεία σχολιασμού και ιδιαίτερα εργαλεία βασισμένα σε τεχνολογίες Σημασιολογικού Ιστού. Παράλληλα, υπάρχει η απαίτηση για ταυτόχρονη υποστήριξη χαρακτηριστικών χαμηλού επιπέδου ώστε τα εργαλεία να προωθήσουν την έρευνα στη γεφύρωση του σημασιολογικού χάσματος. Η παρούσα διπλωματική αφορά την ανάπτυξη ενός εργαλείου σχολιασμού πολυμέσων, και ειδικότερα εικόνων, με τη βοήθεια οντολογιών και χαρακτηριστικών χαμηλού επιπέδου. Το εργαλείο υποστηρίζει: Βασικές διαδικασίες επεξεργασίας εικόνας όπως κατάτμηση (segmentation), εξαγωγή χαρακτηριστικών γνωρισμάτων χαμηλού επιπέδου και εξαγωγή χωρικών σχέσεων. Διαχείριση οντολογιών (άνοιγμα και απεικόνιση). Αντιστοίχηση τόσο σημασιολογικών περιγραφών από οντολογίες (semantic annotation) όσο και χαρακτηριστικών χαμηλού επιπέδου σε περιοχές της εικόνας. Το προτεινόμενο εργαλείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για: Απευθείας χειρωνακτικό σχολιασμό βάσει της χρησιμοποιούμενης οντολογίας και στη συνέχεια για σημασιολογική αναζήτηση εικόνων (annotation-based search). Αντιστοίχηση χαρακτηριστικών γνωρισμάτων χαμηλού επιπέδου σε περιοχές των εικόνων και στη συνέχεια για αναζήτηση με βάση τα οπτικά χαρακτηριστικά της εικόνας (content-based search). Αντιστοίχηση χαρακτηριστικών γνωρισμάτων χαμηλού επιπέδου σε περιοχές και ταυτόχρονη αντιστοίχιση από έννοιες (concepts) της οντολογίας και στη συνέχεια για ανάλυση με βάση τη γνώση και σημασιολογική ανάκτηση (semantic retrieval). 7

8 Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή Πιο συγκεκριμένα, η διπλωματική αποτελεί επέκταση του εργαλείου M-OntoMat- Annotizer [6]. Το φιλικό αυτό προς το χρήστη εργαλείο είναι μία επέκταση του πλαισίου CREAM (CREAting Metadata for the Semantic Web) καθώς και της εφαρμογής αναφοράς, OntoMat-Annotizer [7]. Ενσωματώνει την εφαρμογή VDE (Visual Descriptor Extraction Εξαγωγή Οπτικών Περιγραφέων) που αναπτύχθηκε ως plug-in στα πλαίσια του OntoMat-Annotizer και αποτελεί τον πυρήνα για την επέκταση των δυνατοτήτων του και την ενίσχυση της σύνδεσης των οντολογιών (RDF/S) με οπτικούς περιγραφείς MPEG-7 χαμηλού επιπέδου. Ο Οπτικός συντάκτης και ο παρουσιαστής πολυμέσων (Media Viewer) του VDE παρουσιάζουν ένα γραφικό περιβάλλον για φόρτωση και επεξεργασία οπτικού περιεχομένου (εικόνες και βίντεο), εξαγωγή οπτικών χαρακτηριστικών και για φόρτωση αρχείων οντολογιών. Το M-OntoMat-Annotizer είναι μία εφαρμογή που έχει αναπτυχθεί με τη γλώσσα προγραμματισμού Java (http://java.sun.com) και απαιτεί για τη λειτουργία του τουλάχιστον την έκδοση Java JRE Επιπλέον, χρησιμοποιεί και το Java Media Framework (JMF) 2.1.1e για την αναπαραγωγή βίντεο, και συνεπώς χρειάζεται εγκατάσταση του JMF. Η διπλωματική αυτή εργασία είναι μία επέκταση του M-OntoMat-Annotizer που παρέχει νέες λειτουργίες στο εργαλείο. Σκοπός της επέκτασης, στα πλαίσια της διπλωματικής, είναι η ενσωμάτωση αλγορίθμου αυτόματης κατάτμησης (segmentation) εικόνας, η δυνατότητα δημιουργίας σχολιασμών σε περιοχές και η εξαγωγή των χωρικών σχέσεων μεταξύ των περιοχών (regions) της εικόνας. Τα παραπάνω επιτρέπουν τόσο την πιο φιλική και αποτελεσματική χρήση του εργαλείου σε επίπεδο περιοχών όσο και την ενσωμάτωση νέων λειτουργιών όπως ο απευθείας σημασιολογικός σχολιασμός και η αναζήτηση εικόνων. Στο κεφάλαιο 2 παρουσιάζονται υπάρχοντα εργαλεία και τεχνολογίες που αφορούν οντολογίες, στο κεφάλαιο 3 δίνεται η αρχιτεκτονική του εργαλείου όπως αυτό παρουσιάζεται στην διπλωματική. Στο κεφάλαιο 4 περιγράφονται οι δυνατότητες που παρέχει το εργαλείο όπως κατάτμηση, συγχώνευση, σχολιασμός, εξαγωγή οπτικών χαρακτηριστικών γνωρισμάτων χαμηλού επιπέδου και χωρικές σχέσεις. Στο κεφάλαιο 5 παρουσιάζεται το γραφικό περιβάλλον του ανανεωμένου εργαλείου M-OntoMat-Annotizer. Στο κεφάλαιο 6 γίνεται περιγραφή ενός μοντέλου βελτιστοποίησης του συστήματος επεξεργασίας εικόνας και δίνονται ορισμένα πειραματικά αποτελέσματα. Στο κεφάλαιο 7 παρουσιάζονται ορισμένα συμπεράσματα καθώς και οι δυνατότητες μελλοντικής εργασίας. Στο κεφάλαιο 8 8

9 Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή δίνονται η βιβλιογραφία και οι αναφορές που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της παρούσας εργασίας και τέλος στο παράρτημα Α παρατίθεται ένα αρχείο RDF με τα εξαγόμενα αποτελέσματα του εργαλείου. 9

10 Κεφάλαιο 2 Υπάρχουσες τεχνολογίες και εργαλεία Όπως αναφέρθηκε και στο προηγούμενο κεφάλαιο, τον τελευταίο καιρό έχουν αναπτυχθεί ιδιαίτερα οι οντολογίες στα πλαίσια του σημασιολογικού ιστού και της σημασιολογικής ανάλυσης, περιγραφής και αναζήτησης πολυμέσων. Στο κεφάλαιο αυτό γίνεται μια αναλυτική αναφορά στις οντολογίες καθώς και στα πιο διαδεδομένα εργαλεία που χειρίζονται οντολογίες. 2.1 Οντολογίες Τα τελευταία χρόνια, η ανάπτυξη των οντολογιών έχει κινηθεί από τον τομέα των εργαστηρίων της τεχνητής νοημοσύνης σε πειραματική ανάπτυξη εφαρμογών και στη χρήση τους στις πρώτες εμπορικές εφαρμογές. Η κοινοπραξία WWW έχει αναπτύξει την RDF (Resource Description Framework) [8], μία γλώσσα για την κωδικοποίηση της γνώσης σε Ιστοσελίδες έτσι ώστε να τις καταστήσει κατανοητές στους ηλεκτρονικούς πράκτορες που ψάχνουν για πληροφορίες. Πολλοί επιστημονικοί κλάδοι αναπτύσσουν τώρα τυποποιημένες οντολογίες που οι ειδικοί μπορούν να χρησιμοποιήσουν για να μοιραστούν και να σχολιάσουν πληροφορίες στους τομείς ενδιαφέροντός τους. Επιπλέον προκύπτουν και ευρείες οντολογίες γενικής χρήσης. Μία οντολογία καθορίζει ένα κοινό λεξιλόγιο για την περιγραφή πληροφοριών σε μία συγκεκριμένη ερευνητική περιοχή [9]. Περιλαμβάνει ερμηνεύσιμους από μηχανή ορισμούς βασικών εννοιών της περιοχής ενδιαφέροντος καθώς και τις σχέσεις μεταξύ τους. Ο όρος οντολογία έχει την προέλευση του στην φιλοσοφία, όπου είναι το όνομα ενός θεμελιώδους κλάδου της μεταφυσικής που ασχολείται με την ύπαρξη. Οι οντολογίες χρησιμοποιούνται στην τεχνητή νοημοσύνη, το σημασιολογικό ιστό, την τεχνολογία λογισμικού και την αρχιτεκτονική πληροφοριών ως μορφή αναπαράστασης γνώσης για τον κόσμο ή κάποιο μέρος του. Η βιβλιογραφία της τεχνητής νοημοσύνης περιλαμβάνει πολλούς ορισμούς που έρχονται σε αντίθεση μεταξύ τους. Στα πλαίσια της εργασίας αυτής η οντολογία είναι μία επίσημη σαφής περιγραφή των εννοιών μιας επιστημονικής περιοχής (classes ή

11 Κεφάλαιο 2 Υπάρχουσες τεχνολογίες και εργαλεία concepts), των ιδιοτήτων καθεμιάς έννοιας (attributes) και των περιορισμών που επιβάλλονται σε αυτές τις ιδιότητες (facets ή role restrictions). Μία οντολογία μαζί με ένα σύνολο μοναδικών στιγμιοτύπων (instances) κατηγοριών συνιστά μια βάση γνώσεων. Στην πραγματικότητα, υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο σημείο που τελειώνει η οντολογία και αρχίζει η βάση γνώσεων. Οι σύγχρονες οντολογίες μοιράζονται πολλές δομικές ομοιότητες ανεξάρτητα από τη γλώσσα στην οποία εκφράζονται. Όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως, οι περισσότερες οντολογίες περιγράφουν μοναδικά στιγμιότυπα (instances), έννοιες (concepts), ιδιότητες και σχέσεις. - Τα στιγμιότυπα (instances) είναι τα βασικά στοιχεία μιας οντολογίας και μπορεί να περιλαμβάνουν απτά αντικείμενα όπως ανθρώπους, ζώα, τραπέζια, οχήματα, μόρια και πλανήτες καθώς και αφηρημένες έννοιες όπως λέξεις και αριθμούς. Κυριολεκτικά μιλώντας, μια οντολογία δε χρειάζεται να περιλαμβάνει κανένα στιγμιότυπο, αλλά ένας από τους γενικότερους σκοπούς της είναι να παρέχει ένα μέσο για την κατηγοριοποίηση στιγμιοτύπων ακόμα και αν αυτά δεν είναι ρητά μέρος της οντολογίας. - Οι έννοιες (concepts) είναι αφηρημένες ομάδες, σύνολα ή συλλογές αντικειμένων. Μπορεί να περιλαμβάνουν στιγμιότυπα, άλλες έννοιες ή και τα δύο. - Τα αντικείμενα μιας οντολογίας μπορούν να περιγραφούν με την ανάθεση ιδιοτήτων (attributes) σε αυτά. Κάθε ιδιότητα έχει τουλάχιστον ένα όνομα και μία τιμή και χρησιμοποιείται για την αποθήκευση των πληροφοριών που σχετίζονται με το συγκεκριμένο αντικείμενο. - Μια σημαντική χρήση των ιδιοτήτων είναι να περιγραφούν οι σχέσεις (relations) μεταξύ των αντικειμένων της οντολογίας. Τυπικά, η σχέση είναι μία ιδιότητα της οποίας η τιμή είναι κάποιο άλλο αντικείμενο της οντολογίας. Στη συνέχεια (Σχήμα 2.1) δίνεται ένα παράδειγμα μιας οντολογίας που σχετίζεται με μία ερευνητική ομάδα, στην οποία απεικονίζονται οι έννοιες από τις οποίες αποτελείται, τα στιγμιότυπα που σχηματίζονται, οι ιδιότητες των αντικειμένων και οι σχέσεις μεταξύ τους. 11

12 Κεφάλαιο 2 Υπάρχουσες τεχνολογίες και εργαλεία Σχήμα 2.1: Παράδειγμα οντολογίας 2.2 Τι υπάρχει σήμερα Από τη στιγμή που ο Σημασιολογικός Ιστός ( Semantic Web ) είναι μία βασική περιοχή ερευνητικού ενδιαφέροντος και οι γλώσσες οντολογιών εξελίσσονται διαρκώς, υπάρχουν πάρα πολλά διαθέσιμα εργαλεία (annotation tools) που σχετίζονται με το αντικείμενο της διπλωματικής. Μετά από έρευνα [10] παρατίθενται στη συνέχεια τα πιο γνωστά εργαλεία σχολιασμού που χρησιμοποιούνται σήμερα. OntoMat-Annotizer: Το OntoΜat-Annotizer, το οποίο αναφέρθηκε και στην παράγραφο 1.3, είναι ένα φιλικό προς το χρήστη με διαδραστική ιστοσελίδα εργαλείο σχολιασμού. Παρέχει στον χρήστη τη δυνατότητα δημιουργίας και συντήρησης RDF και OWL οντολογιών. Περιλαμβάνει έναν πλοηγό οντολογιών για την επιλογή οντολογίας και στιγμιότυπών της καθώς και έναν πλοηγό υπερκειμένου που θα προβάλλει τα σχολιασμένα τμήματα του 12

13 Κεφάλαιο 2 Υπάρχουσες τεχνολογίες και εργαλεία κειμένου. Είναι βασισμένο στη Java και παρέχει ένα πρόσθετο περιβάλλον για επεκτάσεις (extensions). Ο απευθυνόμενος χρήστης είναι ο σχολιαστής, όπως για παράδειγμα άτομα που θέλουν να εμπλουτίσουν τις ιστοσελίδες τους με μεταδεδομένα. Έτσι λοιπόν, αντί να σχολιαστεί χειρωνακτικά η σελίδα με έναν επεξεργαστή κειμένου, το OntoMat δίνει τη δυνατότητα στον σχολιαστή να υπογραμμίσει τα σχετικά τμήματα της ιστοσελίδας και να δημιουργήσει νέα στιγμιότυπα με κινήσεις drag-and-drop. Μελλοντική έκδοση που σχεδιάζεται θα περιλαμβάνει ένα πρόσθετο εργαλείο plug-in εξαγωγής πληροφοριών, το οποίο θα παρέχει έναν βοηθό wizard. Ο βοηθός αυτός θα προτείνει τα τμήματα του κειμένου που είναι συσχετιζόμενα για περιγραφή. Κάτι τέτοιο θα διευκολύνει την χρονοβόρα διαδικασία περιγραφής (annotation). PhotoStuff: Το PhotoStuff [11] είναι ένα εργαλείο σχολιασμού εικόνων που δίνει τη δυνατότητα στους χρήστες να περιγράψουν τις περιοχές μιας εικόνας αναφορικά με τις έννοιες που υπάρχουν σε μία οντολογία. Παρέχει επιπλέον τις λειτουργίες της εισαγωγής εικόνων, οντολογιών, στιγμιοτύπων, παραγωγής σημάνσεων και εξαγωγής των σχολιασμών που προκύπτουν στο δίσκο ή στον Παγκόσμιο Ιστό. Αυτή την περίοδο, οι απαιτούμενοι παράγοντες για τη χρήση των βασικών λειτουργιών του PhotoStuff είναι μία οντολογία και μια εικόνα. Shoe Knowledge Annotator: O Knowledge Annotator (Σχολιαστής Γνώσης) [12] είναι ένα πρόγραμμα σε Java που επιτρέπει τους χρήστες να σημάνουν ιστοσελίδες με γνώση SHOE (Simple HTML Ontology Extensions) χωρίς να χρειάζεται να ασχοληθούν με κώδικες τύπου HTML. Annotea: Το Annotea [13] είναι ένα πρόγραμμα LEAD (Live Early Adoption and Demonstration) που ενισχύει το περιβάλλον συνεργασίας W3C με κοινές σχολιασμούς. Το πρόγραμμα αυτό είναι μία εφαρμογή ανοιχτού κώδικα. Οι περιγραφές (annotations) αποθηκεύονται σε κεντρικούς υπολογιστές ως μεταδεδομένα και παρουσιάζονται στον χρήστη από έναν φορέα ικανό να αντιλαμβάνεται τα μεταδεδομένα και να αλληλεπιδρά με έναν κεντρικό υπολογιστή περιγραφών μέσω του πρωτοκόλλου HTTP. Annozilla: Το εργαλείο [14] σχεδιάστηκε ώστε ο χρήστης να μπορεί να βλέπει και να δημιουργεί περιγραφές σε σχέση με μία ιστοσελίδα, όπως ορίζεται από το πρόγραμμα W3C Annotea project της Mozilla. Η ιδέα είναι να αποθηκεύονται οι σχολιασμοί σε μορφή RDF σε έναν κεντρικό υπολογιστή, 13

14 Κεφάλαιο 2 Υπάρχουσες τεχνολογίες και εργαλεία χρησιμοποιώντας Xpointer για την αναγνώριση του τμήματος του εγγράφου που σχολιάστηκε. Πρόθεση του Annozilla είναι να χρησιμοποιήσει τις εγγενείς δυνατότητες που παρέχει ο Mozilla για τη διαχείριση των περιγραφών. SMORE: Είναι ένα εργαλείο [15] που δίνει στους χρήστες τη δυνατότητα να σημάνουν τα έγγραφά τους σε RDF χρησιμοποιώντας οντολογίες δικτύου σε συνδυασμό με όρους και στοιχεία που καθορίζονται από τον χρήστη. MnM: Είναι ένα εργαλείο σχολιασμού που παρέχει τόσο αυτοματοποιημένη όσο και ημιαυτόματη υποστήριξη για το σχολιασμό ιστοσελίδας με σημασιολογικό περιεχόμενο. Το εργαλείο MnM [16] ενσωματώνει έναν πλοηγό ιστοσελίδων με έναν συντάκτη οντολογίας και παρέχει ανοιχτά API για να συνδέεται με κεντρικούς υπολογιστές οντολογίας και για την ενσωμάτωση εργαλείων εξαγωγής πληροφοριών. Trellis Web: Είναι ένα διαλογικό περιβάλλον [17] που δίνει στους χρήστες τη δυνατότητα να προσθέτουν τις δικές του παρατηρήσεις, απόψεις και συμπεράσματα δεδομένου ότι αναλύουν τις πληροφορίες με την παραγωγή σημασιολογικών σχολιασμών σε έγγραφα και άλλους πόρους που είναι σε απευθείας σύνδεση. Αυτό είναι στην ουσία ένα πρόβλημα απόκτησης γνώσης, όπου οι χρήστες προσθέτουν νέα γνώση στο σύστημα με βάση την ειδίκευση τους δεδομένου ότι αναλύουν πληροφορίες. Μερικά ακόμα γνωστά εργαλεία είναι τα εξής: Yawas [18] GATE [19] Briefing Associate [20] SemanticWord [21] Melita [22] KIM Semantic Annotation Platform [23] Image Annotator [24] ImageSpace [25] ELAN [26] Vanotea [27] 14

15 Κεφάλαιο 2 Υπάρχουσες τεχνολογίες και εργαλεία Όπως φαίνεται, υπάρχουν πολλά εργαλεία για τον βασισμένο σε οντολογίες σχολιασμό. Τα περισσότερα από αυτά, όπως αναφέρθηκε στην παράγραφο 2.2, είναι έγγραφο-κεντρικά και επομένως υποστηρίζουν μόνο το σχολιασμό (βάσει κειμένου) ιστοσελίδων και οντολογιών. Μέχρι τώρα λοιπόν, δεν υπάρχει καμία διαθέσιμη λύση για το σχολιασμό πόρων πολυμέσων που να υποστηρίζει όλα τα χαρακτηριστικά του εργαλείου της διπλωματικής, όπως επεξεργασία εικόνων και σχολιασμό βάσει περιοχών. Κατά συνέπεια, υπάρχει ανάγκη για την ανάπτυξη μιας μετά-οντολογικής προσέγγισης που θα γεφυρώσει και θα ενσωματώσει τις σημασιολογικές έννοιες των οντολογιών υψηλού επιπέδου με τα περιγραφικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα χαμηλού επιπέδου του περιεχομένου πολυμέσων. 15

16 Κεφάλαιο 3 Αρχιτεκτονική του M-OntoMat-Annotizer Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται η αρχιτεκτονική του εργαλείου της διπλωματικής και των βασικών τμημάτων που το αποτελούν. Όπως αναφέρθηκε στην εισαγωγή, βασίζεται στο πλαίσιο CREAM και είναι επέκταση του εργαλείου OntoMat-Annotizer. 3.1 Το πλαίσιο CRΕAM και το εργαλείο OntoMat-Annotizer Σχήμα 3.1: Η Αρχιτεκτονική του CREAM To CREAM (CREAting Metadata) [28], είναι ένα πλαίσιο για τη δημιουργία σημασιολογικών μεταδεδομένων, και ειδικότερα σχεσιακών μεταδεδομένων. Το CREAM υποστηρίζει τρεις τρόπους αλληλεπίδρασης για τoν εκ των υστέρων (a posteriori) σχολιασμό και την παραγωγή μεταδεδομένων κατά την δημιουργία μιας

17 Κεφάλαιο 3 Αρχιτεκτονική του M-OntoMat-Annotizer ιστοσελίδας. Προκειμένου να αποφευχθούν τα προβλήματα σχετικά με την σύνταξη, την σημασιολογία και την πραγματολογία, το CREAM υιοθετεί ένα πλούσιο σύνολο ενοτήτων όπως crawler, υπηρεσία συμπερασματολογίας, σύστημα διαχείρισης εγγράφων, browser που βασίζεται σε οντολογίες και επεξεργαστές / παρουσιαστές εγγράφων. Τα ζητήματα της δημιουργίας και του σχολιασμού έργων διαμορφώνονται με βάση τις περιγραφές του περιεχομένου πολυμέσων από μία μετά-οντολογία. Η πλήρης αρχιτεκτονική του CREAM παρουσιάζεται στο Σχήμα 3.1. Το OntoMat-Annotizer είναι η εφαρμογή αναφοράς του πλαισίου CREAM. Είναι βασισμένο σε Java και παρέχει μια πρόσθετη (plug-in) διεπαφή για επεκτάσεις περαιτέρω εφαρμογών. Η δομή plug-in είναι ίδια με αυτή του συνεργάσιμου περιβάλλοντος επεξεργασίας οντολογιών OntoEdit [29], το οποίο είναι ένα γραφικό περιβάλλον που επιτρέπει τη δημιουργία και διαχείριση οντολογιών, και επομένως αναμένεται ότι συμπράξεις όπως η δημιουργία μεταδεδομένων ή η επεξεργασία οντολογιών και η εξέλιξη στη διαδικασία δημιουργίας μεταδεδομένων είναι σχετικά εύκολο να υλοποιηθούν. Το πλαίσιο OntoMat αναπτύχθηκε στα ερευνητικό πεδίο της αναπαράστασης γνώσης με βάση οντολογίες. Αυτή την περίοδο υπάρχουν δύο εφαρμογές για το πλαίσιο αυτό : (i) (ii) Χρησιμοποιείται ως εργαλείο σχολιασμού για ιστοσελίδες. Αποτελεί την βάση για το σχολιασμό οντολογιών. Το πλαίσιο αυτό λοιπόν, παρέχει τη δυνατότητα αξιοποίησης των λειτουργιών από διάφορες επεκτάσεις (extensions). Τέτοιες επεκτάσεις συνήθως καλούνται : snapins, add-ons or plug-ins. Ο όρος plug-in στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι ένα τμήμα λογισμικού, το οποίο εφαρμόζει την κατάλληλη διεπαφή Java (Java interface). Το πλαίσιο αποτελείται από έναν πυρήνα για τη διαχείριση των plug-in και ένα γενικότερο plug-in το οποίο αναπαριστά την κύρια λειτουργία του. Όλη η πρόσθετη λειτουργία εσωκλείεται συνολικά στα πρόσθετα plug-ins. Προκειμένου να χτιστεί πραγματικά μια σύνδεση plug-in, θα πρέπει είτε να εφαρμοστεί άμεσα η διεπαφή OntoPlugin είτε κάποια από τις υποδεέστερες διεπαφές όπως η OntoPluginServiceConsumer ή η OntoPluginServiceProvider. Η ανάπτυξη του εργαλείου M-OntoMat- 17

18 Κεφάλαιο 3 Αρχιτεκτονική του M-OntoMat-Annotizer Annotizer βασίστηκε στην ανάπτυξη της εφαρμογής VDE ως plug-in του OntoMat- Annotizer. Ειδικότερα, το M-OntoMat-Annotizer χρησιμοποιεί το επεκτάσιμο πλαίσιο (plug-in) που ονομάζεται OntoPlugin και παρέχει τη δυνατότητα εφαρμογής νέων στοιχείων και την επέκταση της κύριας λειτουργίας του OntoMat. Στην παρακάτω εικόνα (Σχήμα 3.2), δίνεται ένα screenshot του OntoMat- Annotizer όπως αυτό αναπτύχθηκε με βάση το πλαίσιο CREAM. Σχήμα 3.2: Το εργαλείο OntoMat-Annotizer 18

19 Κεφάλαιο 3 Αρχιτεκτονική του M-OntoMat-Annotizer 3.2 Το εργαλείο M-OntoMat-Annotizer Το εργαλείο M-OntoMat-Annotizer, όπως επεκτάθηκε από την παρούσα εργασία, παρέχει ένα φιλικό προς το χρήστη γραφικό περιβάλλον που επιτρέπει τη διαχείριση πολυμεσικού περιεχομένου (εικόνες και βίντεο), την εξαγωγή οπτικών περιγραφέων, την απόδοση τιμών στις περιοχές της εικόνας και την εξαγωγή χωρικών σχέσεων. Το εργαλείο υλοποιήθηκε ως σύνδεση plug-in στο OntoMat για να επεκτείνει τις δυνατότητες του και να υποστηρίξει την αρχικοποίηση οντολογιών με χαρακτηριστικά πολυμέσων χαμηλού επιπέδου. Το Σχήμα 3.3 που δίνεται παρακάτω καταδεικνύει την αρχιτεκτονική σχεδιασμού που ακολουθήθηκε προκειμένου να επιτευχθεί μια τέτοια υλοποίηση. Περιγραφή Πολυμέσων Βάση Δεδομένων Οπτικού περιεχομένου Plug-in Σχολιασμός Περιοχών Εργαλείο VDE Πλοηγητής Οντολογιών Οπτικός Επεξεργαστής & Παρουσιαστής Plug-in Εξαγωγή Χωρικών Σχέσεων Εργαλειοθήκη εξαγωγής χαρακτηριστικών χαμηλού επιπέδου Annotation Server & XSLT Οντολογίες Στιγμιότυπα Σχήμα 3.3: Η αρχιτεκτονική σχεδιασμού του M-OntoMat-Annotizer 19

20 Κεφάλαιο 3 Αρχιτεκτονική του M-OntoMat-Annotizer Όπως φαίνεται στο παραπάνω σχήμα, το εργαλείο M-OntoMat-Annotizer παρέχει τη δυνατότητα φόρτωσης και επεξεργασίας πολυμέσων (Οπτικός Επεξεργαστής και Παρουσιαστής), φόρτωσης και διαχείρισης οντολογιών καθώς και δημιουργίας πρωτότυπων στιγμιοτύπων (Πλοηγητής Οντολογιών). Επιπλέον, ενσωματώνει εργαλειοθήκη προεπεξεργασίας περιεχομένου ως εξωτερική ενότητα εξαγωγής που εκτιμά και εξάγει την περιγραφή των πολυμέσων. Με τη βοήθεια του μηχανισμού plug-in του OntoMat η εφαρμογή VDE μπορεί πλέον να ενσωματώνεται σε αυτό. Η εφαρμογή επιπλέον μπορεί να υπολογίσει τις χωρικές σχέσεις μεταξύ των τμημάτων της εικόνας και να εξάγει τους σχολιασμούς τους. 20

21 Κεφάλαιο 4 Δομικά στοιχεία και τεχνολογίες του εργαλείου Για την υποστήριξη των λειτουργιών της ανανεωμένης έκδοσης του M-OntoMat- Annotizer, χρησιμοποιήθηκαν διάφορες τεχνολογίες επεξεργασίας αλλά και σχολιασμού εικόνας όπως κατάτμηση, συγχώνευση, σχολιασμός, εξαγωγή οπτικών χαρακτηριστικών χαμηλού επιπέδου και υπολογισμός χωρικών σχέσεων, οι οποίες θα παρουσιασθούν αναλυτικά στις παραγράφους που ακολουθούν. 4.1 Κατάτμηση Τα τελευταία χρόνια, η εξάπλωση των ψηφιακών μέσων έχει εδραιώσει την ανάγκη για ανάπτυξη εργαλείων που αποσκοπούν στην αποδοτική αναπαράσταση, πρόσβαση και ανάκτηση οπτικών πληροφοριών. Ενώ έχουν προταθεί κατά καιρούς διάφορες προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων, οι πιο πρόσφατες στηρίζονται στην ανάλυση του περιεχομένου με βάση τα σημασιολογικά αντικείμενα. Αυτό ισχύει τόσο για τον χειρισμό εικόνας όσο και για την κωδικοποίηση και δεικτοδότηση βίντεο χρησιμοποιώντας τα ευρέως αποδεκτά πρότυπα MPEG-4 και MPEG-7. Ο θεμέλιος λίθος μιας οποιασδήποτε εφαρμογής πολυμέσων τέτοιου είδους, είναι ο αλγόριθμος κατάτμησης. Οι μέθοδοι κατάτμησης για δισδιάστατες εικόνες μπορούν να διαιρεθούν πρώτιστα σε μεθόδους με βάση την περιοχή και με βάση τα όρια [30]. Οι προσεγγίσεις που βασίζονται στις περιοχές στηρίζονται στην ομοιογένεια των χωρικά περιορισμένων χαρακτηριστικών γνωρισμάτων όπως η ένταση και η σύσταση. Από την άλλη, οι βασισμένες στο όριο μέθοδοι χρησιμοποιούν πρώτιστα τις πληροφορίες κλίσης για να εντοπίσουν τα όρια του αντικειμένου. Σχετικά με τη διαδικασία κατάτμησης στο πρόγραμμα του M-OntoMat-Annotizer, υπάρχει η εργαλειοθήκη εξαγωγής χαρακτηριστικών χαμηλού επιπέδου που περιλαμβάνεται ένα εργαλείο αυτόματης κατάτμησης εικόνας το οποίο βασίζεται στον αλγόριθμο RSST [31]. Το πρόγραμμα της κατάτμησης μπορεί να τρέξει για ξεχωριστές εικόνες και παράγει μια αντίστοιχη μάσκα κατάτμησης. Η χρησιμοποιούμενη διαδικασία κατάτμησης είναι η Κατάτμηση Αυθαίρετου Σχήματος που περιγράφεται λεπτομερέστερα στην ενότητα και είναι μια μέθοδος βασισμένη στις περιοχές. Η μέθοδος αυτή συμβάλλει στο σχολιασμό εικόνων με βάση τις περιοχές. Ο αλγόριθμος αυτός χρησιμοποιεί έναν συνδυασμό

22 Κεφάλαιο 4 Δομικά στοιχεία και τεχνολογίες του εργαλείου πληροφοριών θέσης, έντασης και σύστασης για τα pixels της εικόνας. Μια επισκόπηση του προτεινόμενου αλγορίθμου παρουσιάζεται στο Σχήμα 4.1. Ακόμα, η μορφή της παραγόμενης μάσκας περιγράφεται στην ενότητα Σχήμα 4.1: Επισκόπηση του προτεινόμενου αλγορίθμου κατάτμησης Κατάτμηση αυθαίρετου σχήματος Το εργαλείο κατάτμησης αυθαίρετου σχήματος χωρίζει το πλαίσιο εισόδου σε συνδεδεμένες περιοχές με βάση ένα αρχικό κριτήριο χρωματικής ομοιογένειας. Τα διάφορα σχέδια εισόδου κατάτμησης επιτρέπουν αλλαγές στις ιδιότητες κατάτμησης, δηλαδή στο κριτήριο ομοιογένειας, το ελάχιστο μέγεθος περιοχής, το επίπεδο της υπέρ-κατάτμησης κ.τ.λ. H ομαδοποίηση των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων χρώματος εκτελείται από τον αλγόριθμο RSST (Recursive Shortest Spanning Tree) με επαρκείς τροποποιήσεις στην ανωτέρω περιγραφή και ενσωματωμένες αναπαραστάσεις χρώματος. Ο αυθεντικός αλγόριθμος RSST είναι μια σχετικά απλή και γρήγορα αναπτυσσόμενη ανά περιοχή μέθοδος. Ξεκινάει από το επίπεδο του pixel και επαναληπτικά συγχωνεύει περιοχές (δύο περιοχές ανά επανάληψη) σύμφωνα με την απόσταση που υπολογίζεται χρησιμοποιώντας τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα χρώματος και το μέγεθος της περιοχής. Η διαδικασία έχει σχεδιασθεί ώστε να σταματά μόλις επιτευχθεί ένας επιθυμητός αριθμός περιοχών. Αυτός ο αριθμός καθορίζεται από ένα σύνολο συντακτικών οπτικών χαρακτηριστικών γνωρισμάτων. Ενώ ο μέγιστος αριθμός, max R, περιοχών καθορίζεται αυτόματα, ο χρήστης μπορεί να τροφοδοτήσει το εργαλείο με έναν ελάχιστο επιθυμητό αριθμό, min R. Εφόσον η τιμή min R είναι μικρότερη από την τιμή του max R τότε το εργαλείο θα παράγει τον επιθυμητό αριθμό των περιοχών. Στη πιο πρόσφατη έκδοση της εργαλειοθήκης 22

23 Κεφάλαιο 4 Δομικά στοιχεία και τεχνολογίες του εργαλείου εξαγωγής χαρακτηριστικών χαμηλού επιπέδου, καθορίζεται μία μοναδική παράμετρος totalsegmentsnumber. Οι τροποποιήσεις του αλγορίθμου περιλαμβάνουν την προσαρμογή στις διάφορες αναπαραστάσεις χρώματος περιοχών που χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια της ομαδοποίησης περιοχών καθώς και την προσθήκης νέων κριτηρίων παύσης. Ένα επόμενο στάδιο επεξεργασίας είναι διαθέσιμο προς αποφυγή υπέρ-κατάτμησης. Στο στάδιο αυτό, οι περιοχές ομαδοποιούνται σε μεγαλύτερες οντότητες σύμφωνα με σύνθετα κριτήρια ομοιογένειας. Τα κριτήρια αυτά ομοιογένειας λαμβάνουν υπόψη την πολυπλοκότητα των περιοχών, την περιπλοκότητα του περιγράμματος, τη γεωμετρική ομοιογένεια και τον συνυπολογισμό. Ένα παράδειγμα εικόνας μετά από κατάτμηση φαίνεται στο παρακάτω σχήμα (Σχήμα 4.2). (α) (β) Σχήμα 4.2: Παράδειγμα εξόδου της διαδικασίας κατάτμησης αυθαίρετου σχήματος από το εργαλείο κατάτμησης. Η αρχική εικόνα είναι η (α) και η εικόνα στην έξοδο του συστήματος είναι η (β) Μάσκα κατάτμησης Η μάσκα κατάτμησης που δημιουργείται για την εικόνα εισόδου παράγεται υπό μορφή δισδιάστατου πίνακα που περιέχει τις ετικέτες των περιοχών. Ο αριθμός των πιθανών περιοχών είναι περιορισμένος σε ένα μέγιστο Η αναπαράσταση αυτή αποθηκεύεται σε μορφή αρχείου PGM (Portable Gray Map). Το αρχείο PGM συνίσταται από δύο μέρη, την επιγραφή και τα δεδομένα της κατάτμησης περιοχών. Η πρώτη γραμμή της επιγραφής είναι μια μαγική ταυτότητα, στην περίπτωση μας P5. Η επόμενη γραμμή αποτελείται από το πλάτος και το ύψος της εικόνας που εκφράζονται ως αριθμοί ASCII. Το τελευταίο μέρος της επιγραφής δίνει τη μέγιστη τιμή των τμημάτων χρώματος για τα pixels. Η τιμή αυτή τίθεται 23

24 Κεφάλαιο 4 Δομικά στοιχεία και τεχνολογίες του εργαλείου είτε 255 είτε Στην περίπτωση που είναι 255, τα δεδομένα των περιοχών αποθηκεύονται ως ένα byte ανά pixel υπονοώντας ότι η μάσκα είναι ορατή. Στην περίπτωση που η τιμή αυτή είναι ίση με τότε αποθηκεύονται 2 bytes ανά pixel. Εκτός από τις παραπάνω απαραίτητες γραμμές, μπορεί να τοποθετηθεί οπουδήποτε και ένα σχόλιο με ένα χαρακτήρα #. Το σχόλιο επεκτείνεται στο τέλος της γραμμής. Το εξής είναι ένα παράδειγμα μιας έγκυρης PGM επιγραφής : P Οι περιοχές της μάσκας κατάτμησης προορίζονται να υποβληθούν σε περαιτέρω επεξεργασία από τα εργαλεία εξαγωγής περιγραφών χρώματος, σύστασης και μορφής της εργαλειοθήκης εξαγωγής χαρακτηριστικών χαμηλού επιπέδου, έτσι ώστε να ληφθούν οι τιμές με βάση τις περιοχές. Στην παρακάτω εικόνα (Σχήμα 4.3) παρουσιάζονται δύο ενδεικτικά παραδείγματα μάσκας ύστερα από κατάτμηση. (α) (β) Σχήμα 4.3: Παράδειγμα κατάτμησης με λιγότερες (α) και περισσότερες (β) παραγόμενες περιοχές. 24

25 Κεφάλαιο 4 Δομικά στοιχεία και τεχνολογίες του εργαλείου 4.2 Συγχώνευση Όπως έχει προαναφερθεί, η κατάτμηση μιας εικόνας είναι ένα βασικό πρόβλημα στο πεδίο της επεξεργασίας εικόνας και έχει πολλές εφαρμογές. Ο βασικός στόχος είναι να επιτευχθεί τέτοιος διαχωρισμός της εικόνας ώστε το σύνολο των περιοχών που προκύπτει να ικανοποιεί επιθυμητές ιδιότητες όπως ομοιογένεια μεταξύ των περιοχών και αντίθεση μεταξύ των γειτονικών περιοχών, σύμφωνα με ορισμένα προκαθορισμένα κριτήρια. Πολλές φορές ο αλγόριθμος που χρησιμοποιείται για κατάτμηση δε δίνει σωστά διαχωρισμένες περιοχές. Δηλαδή οι προκύπτουσες περιοχές (segmented regions) μπορεί να μην αντιστοιχούν σε κάποιο από τα αντικείμενα που απεικονίζονται στην εικόνα. Επιπλέον, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα υπέρ-κατάτμησης (over-segmentation) που σημαίνει ότι οι περιοχές που δίνει στην έξοδο του το σύστημα είναι πολλές και μικρές. Σε αυτές τις περιπτώσεις λοιπόν, χρειάζεται να συνενωθούν ορισμένες περιοχές σε μία ώστε να αντιπροσωπεύουν καλύτερα ένα αντικείμενο μέσα στην εικόνα. Συνεπώς μετά από κάθε διαδικασία κατάτμησης ο χρήστης του M-OntoMat μπορεί να εφαρμόσει μία μέθοδο συγχώνευσης έτσι ώστε οι παρόμοιες προκύπτουσες περιοχές να ενοποιηθούν κατάλληλα και στη συνέχεια να γίνει ο σχολιασμός και η εξαγωγή οπτικών περιγραφέων και χωρικών σχέσεων των περιοχών που θα επιλέξει ο χρήστης. 4.3 Σχολιασμός Το μαρκάρισμα (labeling) του σημασιολογικού περιεχομένου εικόνων (ή γενικότερα αντικειμένων πολυμέσων) με ένα σύνολο λέξεων κλειδιών είναι ένα πρόβλημα γνωστό ως Σχολιασμός Εικόνων (ή πολυμέσων). Ειδικότερα, στη συγκεκριμένη εφαρμογή ο σχολιασμός των εικόνων γίνεται με χρήση εννοιών (concepts) που προέρχονται από οντολογίες και που επιλέγονται έτσι ώστε να σχετίζονται με τα αντικείμενα που απεικονίζει η εκάστοτε εικόνα προς σχολιασμό. Ο σχολιασμός χρησιμοποιείται πρώτιστα για τη διαχείριση εικόνων που βρίσκονται σε βάσεις δεδομένων, ειδικότερα για ανάκτηση εικόνων. Οι σχολιασμένες εικόνες μπορούν συνήθως να βρεθούν χρησιμοποιώντας αναζήτηση βασισμένη σε λέξειςκλειδιά. Αντιθέτως οι μη σχολιασμένες εικόνες μπορούν να βρεθούν εξαιρετικά δύσκολα σε μία μεγάλη βάση δεδομένων. Από τη στιγμή που η χρήση των μεθόδων αυτόματης ανάλυσης για εικόνες δεν είναι ακόμα πολύ ακριβής και σταθερή, η βασισμένη σε λέξεις-κλειδιά αναζήτηση εικόνων είναι προτιμότερη και επομένως ο σχολιασμός των εικόνων είναι αναπόφευκτος. Επιπλέον, ποιοτικές έρευνες που έχουν γίνει κατά καιρούς υποδεικνύουν ότι οι χρήστες είναι πιο πιθανό να εκλάβουν την αναζήτηση φωτογραφιών με βάση το κείμενο των 25

26 Κεφάλαιο 4 Δομικά στοιχεία και τεχνολογίες του εργαλείου σχολιασμών τους, ως μιας περισσότερο χρήσιμης και πιθανής οδού, σε μελλοντικές υποβοηθούμενες από υπολογιστή βάσεις δεδομένων εικόνας. Χειρωνακτικός σχολιασμός Αυτή την περίοδο, τα περισσότερα συστήματα βάσεων δεδομένων εικόνας χρησιμοποιούν τον χειρωνακτικό σχολιασμό (manual annotation). Δηλαδή, οι χρήστες εισάγουν στο σύστημα μερικές περιγραφικές λέξεις-κλειδιά όταν φορτωθούν οι εικόνες. Αυτές οι λέξεις-κλειδιά μπορεί να είναι και έννοιες που προέρχονται από μία οντολογία. Αν και ο χειρωνακτικός σχολιασμός περιεχομένου εικόνας θεωρείται ο καλύτερος από άποψη ακρίβειας, δεδομένου ότι οι λέξειςκλειδιά επιλέγονται βασισμένες στον ανθρώπινο προσδιορισμό του σημασιολογικού περιεχομένου (semantic content) των εικόνων, είναι μία αρκετά εντατική και κουραστική διεργασία. Επιπλέον, ο χειρωνακτικός σχολιασμός μπορεί να εισάγει αρκετά λάθη ανάκτησης μιας και οι χρήστες πολλές φορές ξεχνούν τι περιγραφείς χρησιμοποίησαν για το σχολιασμό των εικόνων τους μετά από μία μεγάλη χρονική περίοδο. Ερευνητές έχουν διερευνήσει μεθόδους για τη βελτίωση της διαδικασίας του χειρωνακτικού σχολιασμού. Οι Kang και Shneiderman [32], ανέπτυξαν μια άμεση μέθοδο σχολιασμού που εστιάζει στο μαρκάρισμα των ονομάτων των ανθρώπων σε φωτογραφίες. Με τη μέθοδο αυτή, ο χρήστης μπορεί απλά να επιλέξει ένα όνομα από μία λίστα που έχει εισαχθεί με το χέρι και να το σύρει (drag & drop) επάνω στην εικόνα που πρόκειται να σχολιαστεί. Αν και αποφεύγεται η μεγαλύτερη εργασία πληκτρολόγησης, παραμένει μια χειρωνακτική μέθοδος που περιλαμβάνει πολλές λειτουργίες drag & drop. Επιπλέον, υπάρχουν ορισμένοι περιορισμοί σχετικά με τον κατάλογο ονομάτων, ειδικά όσο η λίστα των πιθανών ετικετών ονομάτων μεγαλώνει πολύ. Επειδή απαιτείται χρόνος και κόπος για το χειρωνακτικό σχολιασμό φωτογραφιών ακόμη και με βελτιωμένα περιβάλλοντα (interfaces), οι χρήστες είναι συχνά απρόθυμοι να ασχοληθούν, και συνεπώς οι αυτόματες τεχνικές σχολιασμού μπορεί να είναι επιθυμητές. Αυτόματος σχολιασμός Ο αυτόματος σχολιασμός εικόνας [33] είναι η διαδικασία με την οποία ένα σύστημα υπολογιστών εκχωρεί σε μία ψηφιακή εικόνα μεταδεδομένα υπό τη μορφή λέξεωνκλειδιών ή τίτλων. Η εφαρμογή αυτή των τεχνικών όρασης υπολογιστή χρησιμοποιείται στα συστήματα ανάκτησης εικόνων για την οργάνωση και τον εντοπισμό εικόνων ενδιαφέροντος από μία βάση δεδομένων. Η μέθοδος αυτή 26

27 Κεφάλαιο 4 Δομικά στοιχεία και τεχνολογίες του εργαλείου μπορεί να θεωρηθεί ως ένας τύπος ταξινόμησης εικόνων πολλών κατηγοριών, όπου ο αριθμός των κατηγοριών είναι τόσο μεγάλος όσο και το μέγεθος του λεξιλογίου. Χαρακτηριστικά, η ανάλυση εικόνας υπό τη μορφή εξαγόμενων διανυσμάτων χαρακτηριστικών γνωρισμάτων και οι λέξεις εκπαίδευσης της διαδικασίας σχολιασμού χρησιμοποιούνται από τεχνικές εκμάθησης για να εφαρμόσουν αυτόματα σχολιασμό σε νέες εικόνες. Οι πρώτες μέθοδοι μάθαιναν τους συσχετισμούς μεταξύ των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων εικόνας και των σχολιασμών εκπαίδευσης. Κατόπιν, αναπτύχθηκαν τεχνικές για να δοκιμάσουν και να μεταφράσουν το λεξιλόγιο σε οπτικό λεξιλόγιο, ή περιοχές εικόνας γνωστές σαν blobs. Η εργασία που ακολούθησε αυτές τις προσπάθειες έχει περιλάβει τις προσεγγίσεις ταξινόμησης, πρότυπα σχετικότητας και άλλα σχετικά. Ημιαυτόματος σχολιασμός Η στρατηγική του ημιαυτόματου σχολιασμού εικόνων είναι καλύτερη από τον χειρωνακτικό σχολιασμό σε ότι αφορά την αποδοτικότητα και καλύτερη από τον αυτόματο σχολιασμό (ως προς την κατανόηση του περιεχομένου της εικόνας) όσον αφορά την ακρίβεια. Προκειμένου να σχολιαστεί μια εικόνα ημιαυτόματα, χρειάζονται έννοιες εικόνας χαμηλού επιπέδου. Επιπλέον, η ημιαυτόματη διαδικασία μπορεί να υποστηριχθεί από εργαλεία συλλογισμού (reasoning) σε μία εικόνα για να μπορούν να αναγνωριστούν έννοιες και γεγονότα υψηλότερου σημασιολογικού επιπέδου. 4.4 Χαρακτηριστικά γνωρίσματα χαμηλού επιπέδου Για την εξαγωγή των οπτικών χαρακτηριστικών γνωρισμάτων χαμηλού επιπέδου (Low Level Features) της εικόνας χρησιμοποιείται το πρότυπο MPEG-7 [34] το οποίο είναι ένα πρότυπο για την περιγραφή πολυμέσων. Το MPEG-7 σχεδιάστηκε για να τυποποιεί: ένα σύνολο περιγραφέων (descriptors) και σχημάτων περιγραφής (descriptors schemes) και μία γλώσσα προσδιορισμού περιγραφής (DDL, Description Definition Language). Εδώ με τον όρο περιγραφέα ορίζουμε μία συγκεκριμένη αναπαράσταση ενός οπτικού χαρακτηριστικού γνωρίσματος (χρώμα, υφή, σχήμα) που καθορίζει τη σύνταξη και την σημασιολογία μιας συγκεκριμένης πτυχής του χαρακτηριστικού γνωρίσματος. Στη συνέχεια ακολουθεί συνοπτική περιγραφή των περιγραφέων που χρησιμοποιούνται για την περιγραφή εικόνων στο M-OntoMat-Annotizer. 27

28 Κεφάλαιο 4 Δομικά στοιχεία και τεχνολογίες του εργαλείου Περιγραφείς χρώματος Dominant Color(s) Descriptor (Περιγραφέας κυρίαρχων χρωμάτων) Αυτός ο περιγραφέας χρώματος είναι ο καταλληλότερος για την αντιπροσώπευση τοπικών (περιοχή εικόνας) χαρακτηριστικών γνωρισμάτων όπου ένας μικρός αριθμός χρωμάτων είναι αρκετός για να χαρακτηρίσει τις πληροφορίες χρώματος στην περιοχή ενδιαφέροντος. Είναι δυνατόν να εφαρμοστεί και για ολόκληρες εικόνες. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους περιγραφείς του MPEG-7 λόγω της απλότητας του και της συσχέτισης του με την ανθρώπινη αντίληψη. Scalable Color Descriptor (Κλιμακωτός περιγραφέας χρώματος) Ο κλιμακωτός περιγραφέας χρώματος είναι ένα ιστόγραμμα χρώματος στο χρωματικό χώρο HSV, το οποίο κωδικοποιείται με ένα μετασχηματισμό Haar. Ο κλιμακωτός περιγραφέας χρώματος είναι χρήσιμος για το ταίριασμα και την ανάκτηση εικόνας βασισμένη στο χαρακτηριστικό γνώρισμα χρώματος. Ο περιγραφέας αυτός επεκτείνεται σε ομάδες εικόνων ή ομάδες στιγμιότυπων σε δεδομένα video (Group of Frames-GoF / Group of Pictures - GoP). Color Layout Descriptor (Περιγραφέας σχεδιαγράμματος χρώματος) Αυτός ο περιγραφέας αντιπροσωπεύει αποτελεσματικά τη χωρική κατανομή του χρώματος των οπτικών σημάτων σε μια πολύ συμπαγή μορφή. Αυτή η πυκνότητα επιτρέπει το οπτικό ταίριασμα σημάτων με την υψηλή αποδοτικότητα ανάκτησης και με πολύ μικρές υπολογιστικές δαπάνες. Παρέχει το πολύ φιλικό περιβάλλον αλληλεπίδρασης με τον χρήστη χρησιμοποιώντας χειρόγραφες ερωτήσεις σκίτσων δεδομένου ότι αυτοί οι περιγραφείς συλλαμβάνουν τις πληροφορίες σχεδιαγράμματος του χαρακτηριστικού γνωρίσματος χρώματος. Οι ερωτήσεις σκίτσων δεν υποστηρίζονται από άλλους περιγραφείς χρώματος. Color Structure Descriptor (Περιγραφέας χρωματικής δομής) Ο περιγραφέας χρωματικής δομής αποτελεί ένα περιγραφέα χαρακτηριστικών γνωρισμάτων χρώματος που συλλαμβάνει τόσο το περιεχόμενο χρώματος (παρόμοιο με ένα ιστόγραμμα χρώματος) όσο και την πληροφορία για τη δομή αυτού του περιεχομένου. Σε γενικές γραμμές είναι ένα έγχρωμο ιστόγραμμα με πληροφορία και για την δομή του χρώματος. 28

29 Κεφάλαιο 4 Δομικά στοιχεία και τεχνολογίες του εργαλείου Περιγραφείς υφής Homogenous Texture Descriptor (Περιγραφέας ομοιογενούς υφής) Η ομοιογενής υφή προέκυψε ως σημαντικός οπτικός παράγοντας για την έρευνα και το ξεφύλλισμα μεγάλων συλλογών παρόμοιων σχεδίων. Μια εικόνα μπορεί να θεωρηθεί ως μωσαϊκό ομοιογενών συστάσεων έτσι ώστε αυτά τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα σύστασης που συνδέονται με τις περιοχές να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη σύνταξη ευρετηρίου με τα δεδομένα της εικόνας. Ο ομοιογενής περιγραφέας υφής παρέχει μια ακριβή ποσοτική περιγραφή μιας σύστασης που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ακριβή αναζήτηση και την ανάκτηση. Ο υπολογισμός αυτού του περιγραφέα είναι βασισμένος στο φιλτράρισμα χρησιμοποιώντας εκλεκτικούς πυρήνες κλίμακας και προσανατολισμού. Edge Histogram Descriptor (Περιγραφέας ιστογράμματος ακμών) Ο περιγραφέας ιστογράμματος ακμών αντιπροσωπεύει τη χωρική διανομή πέντε τύπων ακμών, δηλαδή τέσσερις κατευθυντικές ακμές και μια μη κατευθυντική ακμή. Δεδομένου ότι οι άκρες διαδραματίζουν έναν σημαντικό ρόλο για την αντίληψη εικόνας, μπορεί να ανακτήσει τις εικόνες με παρόμοια σημασιολογική έννοια. Η απόδοση ανάκτησης εικόνας μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά εάν ο περιγραφέας ιστογράμματος ακμών συνδυάζεται με άλλους περιγραφείς όπως ο περιγραφέας ιστογράμματος χρώματος. Εκτός αυτού, οι καλύτερες αποδόσεις ανάκτησης θεωρώντας μόνο αυτόν περιγραφέα λαμβάνονται με τη χρήση των ημισφαιρικών και των σφαιρικών ιστογραμμάτων που παράγονται άμεσα από τον περιγραφέα ιστογράμματος ακμών καθώς επίσης και τα τοπικά για τη διαδικασία ταιριάσματος. Περιγραφείς σχήματος Region Shape Descriptor (Περιγραφέας μορφής περιοχών) Η μορφή ενός αντικειμένου μπορεί να αποτελείται είτε από μια ενιαία περιοχή είτε από ένα σύνολο περιοχών. Δεδομένου ότι ο περιγραφέας μορφής περιοχών χρησιμοποιεί όλα τα pixel που αποτελούν τη μορφή μέσα σε ένα πλαίσιο, μπορεί να περιγράψει οποιεσδήποτε μορφές, δηλαδή όχι μόνο μια απλή μορφή με μια ενιαία συνδεδεμένη περιοχή αλλά και μια σύνθετη μορφή που αποτελείται από αρκετές χωρισμένες περιοχές. Στον περιγραφέα μορφής περιοχών, η εξαγωγή χαρακτηριστικών γνωρισμάτων και οι διαδικασίες ταιριάσματος είναι απλές, έχουν 29

30 Κεφάλαιο 4 Δομικά στοιχεία και τεχνολογίες του εργαλείου χαμηλής τάξης υπολογιστική πολυπλοκότητα και είναι κατάλληλες για τον εντοπισμό μορφών κατά την επεξεργασία τηλεοπτικών δεδομένων. Contour Shape Descriptor (Περιγραφέας μορφής περιγράμματος) Ο περιγραφέας μορφής περιγράμματος συλλαμβάνει τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα μορφής ενός αντικειμένου ή μιας περιοχής βασισμένος στο περίγραμμα. Χρησιμοποιεί την αποκαλούμενη κλίμακα διαστήματος κυρτότητας αντιπροσώπευση, η οποία συλλαμβάνει τα σημαντικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα της μορφής. Αυτός ο περιγραφές συλλαμβάνει πολύ καλά τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της μορφής και είναι ανθεκτικός στους μετασχηματισμούς προοπτικής, οι οποίοι προκύπτουν από τις αλλαγές των παραμέτρων των φωτογραφικών μηχανών και είναι κοινοί στις εικόνες και το βίντεο κ.α. 4.5 Χωρικές σχέσεις Η εξαγωγή και η χρησιμοποίηση των χωρικών σχέσεων έχουν γίνει μια ευρέως υιοθετημένη μεθοδολογία στον τομέα της ανάλυσης πολυμεσικού περιεχομένου. Τα χαμηλού επιπέδου οπτικοακουστικά χαρακτηριστικά, αν και μεγάλης σπουδαιότητας, έχουν αποδειχθεί μερικώς ανεπαρκή ειδικά για την περίπτωση της ανάλυσης σύνθετων σκηνών του πραγματικού κόσμου. Προκειμένου να υπερνικηθούν αυτοί οι έμφυτοι περιορισμοί, εισάγονται οι χωρικές σχέσεις για να παρέχουν το επαρκές χωρικό πλαίσιο, το οποίο θα διευκολύνει εργασίες όπως η αναγνώριση αντικειμένου ή η ανίχνευση γεγονότος. Ο λόγος για τη χρήση χωρικών σχέσεων είναι βασισμένος στην παρατήρηση ότι μεμονωμένα αντικείμενα τείνουν να είναι παρόντα σε μία σκηνή, ικανοποιώντας παράλληλα και προκαθορισμένες χωρικές ιδιότητες. Οι χωρικές σχέσεις εκφράζουν ρητές και πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τη διάταξη των αντικειμένων στο χώρο και επομένως μπορούν να συμβάλλουν στην διάκριση των αντικειμένων που παρουσιάζουν παρόμοια οπτικά χαρακτηριστικά. Στο παρόν στάδιο, εφαρμόζονται δύο είδη χωρικών σχέσεων, δηλαδή οι τοπολογικές και κατευθυντικές σχέσεις [35]. Οι τοπολογικές σχέσεις χρησιμοποιούνται για να εκφράσουν καθορισμένες ποιοτικές χωρικές σχέσεις μεταξύ των ορίων αντικειμένου που έχουν ανιχνευτεί. Οι κατευθυντικές υποδεικνύουν τις σχετικές θέσεις των αντικειμένων στο χώρο. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι υποστηριζόμενες χωρικές σχέσεις και οι τρόποι εξαγωγής τους. 30

31 Κεφάλαιο 4 Δομικά στοιχεία και τεχνολογίες του εργαλείου Εξαγωγή τοπολογικών σχέσεων Το εργαλείο M-OntoMat-Annotizer υποστηρίζει δύο τοπολογικές σχέσεις, τη σχέση γειτνίασης και τη σχέση συνυπολογισμού. Οι σχέσεις αυτές αναφέρονται επίσης και ως εξωτερικά-συνδεδεμένη και μη-εφαπτόμενου-κατάλληλου-τμήματος σχέση αντίστοιχα, σύμφωνα με την ορολογία διασταύρωσης των σχέσεων του Egenhofer [36]. Για την εξαγωγή της εξωτερικά-συνδεδεμένης σχέσης, υπολογίζονται τα περιγράμματα των δύο εξεταζόμενων αντικειμένων και επεξεργάζονται κατάλληλα ώστε να οριστεί η κατάλληλη σχέση. Για την περίπτωση της σχέσης μηεφαπτόμενου-κατάλληλου-τμήματος, ένα αντικείμενο συσχετίζεται με ένα άλλο με αυτή τη σχέση μόνο όταν όλα τα σημεία του δεύτερου αντικειμένου περιβάλλονται από τα σημεία του πρώτου αντικειμένου. Επιπλέον, για την περίπτωση της σχέσης μη-εφαπτόμενου-κατάλληλου-τμήματος, εισάγεται μια νέα μέθοδος για να καθορίσει το βαθμό στον οποίο ικανοποιείται η σχέση για ένα καθορισμένο ζεύγος αντικειμένων, δηλαδή υπολογίζει το βαθμό στον οποίο το ένα αντικείμενο περιλαμβάνει διαισθητικά το άλλο. Για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, αρχικά υπολογίζεται το κυρτό περίγραμμα της εξεταζόμενης περιοχής. Κατόπιν υπολογίζεται το ποσοστό του δεύτερου αντικειμένου που περικλείεται στο προ-υπολογισμένο κυρτό περίγραμμα. Ο βαθμός αυτός κυμαίνεται από 0 έως 1, όπου η τιμή 1 υποδηλώνει ότι το δεύτερο τμήμα σχετίζεται με το πρώτο μέσω μη-εφαπτόμενου-κατάλληλου-τμήματος σχέση. Αντίστοιχα, η τιμή 0 υποδηλώνει ότι τα δύο τμήμα δεν επικαλύπτονται Εξαγωγή κατευθυντικών σχέσεων Στο τρέχον στάδιο ανάπτυξης, οι κατευθυντικές σχέσεις (directional relations) υπολογίζονται μεταξύ δισδιάστατων αντικειμένων. Στο εργαλείο M-OntoMat- Annotizer οι κατευθυντικές σχέσεις υπολογίζονται μεταξύ των περιοχών που προέκυψαν από τη διαδικασία της κατάτμησης και όλων των πιθανών συγχωνεύσεων περιοχών που έγιναν από τον χρήστη. Πιο συγκεκριμένα, υπολογίζονται οι οκτώ κατευθύνσεις της πυξίδας: Άνω, Δεξιά, Κάτω, Αριστερά, Άνω-Δεξιά, Άνω-Αριστερά, Κάτω-Δεξιά και Κάτω-Αριστερά. Οι σχέσεις υπολογίζονται για κάθε ζεύγος γειτονικών αντικειμένων, όπου το ένα αντικείμενο είναι το αντικείμενο απεικόνισης (figure object) του οποίου εκτιμάται η σχετική θέση, και το άλλο είναι το αντικείμενο βάσης (ground object) που χρησιμοποιείται ως αναφορά. Στα παρακάτω σχήματα, το αντικείμενο βάσης αναπαρίσταται με σκούρο χρώμα ενώ το αντικείμενο απεικόνισης με φωτεινό χρώμα. 31

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ:

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: Υπολογιστικά Συστήµατα & Τεχνολογίες Πληροφορικής ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Γιώργος Γιαννόπουλος, διδακτορικός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΜΗ ΗΣ - ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΟΜΑ ΩΝ ΣΤΑ ΤΕΙ. Υποέργο: «Ανάκτηση και προστασία πνευµατικών δικαιωµάτων σε δεδοµένα

ΑΡΧΙΜΗ ΗΣ - ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΟΜΑ ΩΝ ΣΤΑ ΤΕΙ. Υποέργο: «Ανάκτηση και προστασία πνευµατικών δικαιωµάτων σε δεδοµένα ΑΡΧΙΜΗ ΗΣ - ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΟΜΑ ΩΝ ΣΤΑ ΤΕΙ Υποέργο: «Ανάκτηση και προστασία πνευµατικών δικαιωµάτων σε δεδοµένα πολυδιάστατου ψηφιακού σήµατος (Εικόνες Εικονοσειρές)» Πακέτο Εργασίας 1: Ανάπτυξη βάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ (6 Μονάδες ECTS)- Ακαδημαϊκό Έτος 2013 2014

ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ (6 Μονάδες ECTS)- Ακαδημαϊκό Έτος 2013 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών, Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ (6 Μονάδες ECTS)- Ακαδημαϊκό Έτος 2013 2014 1. Ερευνητική Περιοχή: Επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό

Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό Αλέξανδρος Βαλαράκος (alexv@iit.demokritos.gr) (alexv@aegean.gr) Υποψήφιος ιδάκτορας Τµήµα Μηχανικών Υπολογιστικών και Πληροφοριακών Συστηµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών Περιεχόµενα World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών Εισαγωγή Ιστορική Αναδροµή Το ιαδίκτυο και το WWW Υπερκείµενο Εντοπισµός πληροφοριών στο WWW Search Engines Portals Unicode Java Plug-Ins 1 2

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ. Neurosoft A.E. --- ΕΑΙΤΥ. ΓΓΕΤ, ΚτΠ, Πρόγραµµα «ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΣ»

ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ. Neurosoft A.E. --- ΕΑΙΤΥ. ΓΓΕΤ, ΚτΠ, Πρόγραµµα «ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΣ» Ανάπτυξη Υποδοµής Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Βιοϊατρικό Τοµέα Neurosoft A.E. --- ΕΑΙΤΥ ΓΓΕΤ, ΚτΠ, Πρόγραµµα «ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΣ» Προϋπολογισµός: 561.240 ιάρκεια: 18 µήνες Επιστηµονικός

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι Λειτουργικά Συστήματα 1 Λογισμικό του Υπολογιστή Για να λειτουργήσει ένας Η/Υ εκτός από το υλικό του, είναι απαραίτητο και το λογισμικό Το σύνολο των προγραμμάτων που συντονίζουν τις λειτουργίες του υλικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α

Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ Η/Υ, ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΙΚΤΥΩΝ Εργ. Τεχνολογίας Λογισμικού & Υπηρεσιών S 2 E Lab Π Τ Υ Χ Ι

Διαβάστε περισσότερα

GUnet eclass 1.7 Πλατφόρμα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης

GUnet eclass 1.7 Πλατφόρμα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης GUnet eclass 1.7 Πλατφόρμα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης Περιγραφή Πλατφόρμας Η πλατφόρμα eclass είναι ένα ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Ηλεκτρονικών Μαθημάτων και αποτελεί την πρόταση του Ακαδημαϊκού Διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ:

ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ: ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ: Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Ημερίδα παρουσίασης CLARIN-EL 1/10/2010 Πένυ Λαμπροπούλου Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου / Ε.Κ. "Αθηνά" ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΧΩΡΟΥ ΓΤ ΓΙΑ ΚΑΕ Στο

Διαβάστε περισσότερα

"Αθηνά" - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης

Αθηνά - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης "Αθηνά" - Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Προκήρυξη Υποτροφιών To Ινστιτούτο Πληροφοριακών Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτικός Οδηγός Χρήσης του Moodle για τον Καθηγητή

Συνοπτικός Οδηγός Χρήσης του Moodle για τον Καθηγητή Συνοπτικός Οδηγός Χρήσης του Moodle για τον Καθηγητή 1 Πίνακας Περιεχομένων 1. Εισαγωγή... 4 1.1 Περιβάλλον Moodle...4 1.2 Χρήση ονόματος χρήστη και κωδικού...4 1.3 Δημιουργία νέου μαθήματος...4 1.3.1

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ HΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ. Επαγγελματικό λογισμικό στην ΤΕΕ: Επιμόρφωση και Εφαρμογή ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ 2

ΤΟΜΕΑΣ HΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ. Επαγγελματικό λογισμικό στην ΤΕΕ: Επιμόρφωση και Εφαρμογή ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ 2 ΤΟΜΕΑΣ HΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ Επαγγελματικό λογισμικό στην ΤΕΕ: Επιμόρφωση και Εφαρμογή ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ 2 Εκπαίδευση στα Λογισμικά Adobe Premiere Pro CS3 και Visual Basic ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗ Το παρόν εκπονήθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

TRAVIS TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ

TRAVIS TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ TRAVIS-V1-2012 TRAVIS Λογισμικό Διαχείρισης Παραβάσεων Φωτοεπισήμανσης Το σύστημα διαχείρισης παραβάσεων φωτοεπισήμανσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ "ΕΞΟΡΥΞΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΠΟ ΠΟΛΥΜΕΣΑ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΓΝΩΣΗΣ" ΙΩΣΗΦΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων.

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Στην προηγούμενη Εκπαιδευτική Μονάδα παρουσιάστηκαν ορισμένα χρήσιμα παραδείγματα διαδεδομένων εργαλείων για τον χρονοπρογραμματισμό

Διαβάστε περισσότερα

UTECO ABEE ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΣ & ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΣ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΣ

UTECO ABEE ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΣ & ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΣ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΣ IMAGO F3000 Συνοπτική περιγραφή Αυτοί οι ελεγκτές διαδικασίας χτίζονται σε ένα σχεδιασμό επεκτάσιμης μονάδας, και είναι κατάλληλοι για τον έλεγχο ρύθμιση λειτουργίας, ψησίματος, καπνίσματος και ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1 Εικόνα Εισαγωγή Ψηφιακή αναπαράσταση Κωδικοποίηση των χρωμάτων Συσκευές εισόδου και εξόδου Βάθος χρώματος και ανάλυση Συμβολική αναπαράσταση Μετάδοση εικόνας Σύνθεση εικόνας Ανάλυση εικόνας Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Orchid: Integrating Schema Mapping and ETL ICDE 2008

Orchid: Integrating Schema Mapping and ETL ICDE 2008 Orchid: Integrating Schema Mapping and ETL ICDE 2008 Δομουχτσίδης Παναγιώτης Γενικά Data warehouse (DW): Είναι μία αποθήκη πληροφοριών οργανωμένη από ένα ενοποιημένο μοντέλο. Τα δεδομένα συλλέγονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ. Σαράντος Καπιδάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ. Σαράντος Καπιδάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ Σαράντος Καπιδάκης 0_CONT_Ω.indd iii τίτλος: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ συγγραφέας: Καπιδάκης Σαράντος 2014 Εκδόσεις Δίσιγμα Για την ελληνική γλώσσα σε όλον τον

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση Πολυμεσικών Υπηρεσιών Ψηφιακή Τηλεόραση

Μετάδοση Πολυμεσικών Υπηρεσιών Ψηφιακή Τηλεόραση Χειμερινό Εξάμηνο 2013-2014 Μετάδοση Πολυμεσικών Υπηρεσιών Ψηφιακή Τηλεόραση 5 η Παρουσίαση : Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας Διδάσκων: Γιάννης Ντόκας Σύνθεση Χρωμάτων Αφαιρετική Παραγωγή Χρώματος Χρωματικά

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα Θέματα Διπλωματικών Εργασιών

Προτεινόμενα Θέματα Διπλωματικών Εργασιών Προτεινόμενα Θέματα Διπλωματικών Εργασιών Θεματική ενότητα: Σχεδίαση πολυμεσικών εφαρμογών Ενδεικτικό Θέμα: Θέμα 1. Τα πολυμέσα στην εκπαίδευση: Σχεδίαση πολυμεσικής εφαρμογής για την διδασκαλία ενός σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος

2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος 2.5 Σύστημα αρχειοθέτησης, έγγραφα και βάσεις δεδομένων 2.5.1 Χρήση δεξιοτήτων αρχειοθέτησης για τη διατήρηση ενός καθιερωμένου συστήματος Να είναι σε θέση να διατηρήσει ένα καθιερωμένο, ηλεκτρονικό και

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΑΘΜΩΝ ΜΕΣΗΣ ΤΑΣΗΣ

ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΑΘΜΩΝ ΜΕΣΗΣ ΤΑΣΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΑΘΜΩΝ ΜΕΣΗΣ ΤΑΣΗΣ Βασίλης Τσέτογλου, Ηλεκτρολόγος Μηχ/κός ΑΠΘ (Φρυγίας 30 Καβάλα, τηλ. 2510-241735, e-mail:vatset@panafonet.gr) ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η συνεχής και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13. Κεφάλαιο 1 ο Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό... 15

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13. Κεφάλαιο 1 ο Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό... 15 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 Κεφάλαιο 1 ο Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό... 15 1.1 Εισαγωγή... 16 1.2 Διαδίκτυο και Παγκόσμιος Ιστός Ιστορική αναδρομή... 17 1.3 Αρχές πληροφοριακών συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Χειμερινό Εξάμηνο 2013 - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ Δρ. Βαγγελιώ Καβακλή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1 Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

01 SOLUTIONS HELLAS Ε.Π.Ε. Χελμού 20, 151 25 Μαρούσι Αττικής Τηλ 215 55 00 880 FAX 215 55 00 883. Ηλεκτρονικό Πρωτόκολλο & Διακίνηση Εγγράφων

01 SOLUTIONS HELLAS Ε.Π.Ε. Χελμού 20, 151 25 Μαρούσι Αττικής Τηλ 215 55 00 880 FAX 215 55 00 883. Ηλεκτρονικό Πρωτόκολλο & Διακίνηση Εγγράφων 01 SOLUTIONS HELLAS Ε.Π.Ε. Χελμού 20, 151 25 Μαρούσι Αττικής Τηλ 215 55 00 880 FAX 215 55 00 883 e Prtcl-01 Ηλεκτρονικό Πρωτόκολλο & Διακίνηση Εγγράφων Συνοπτική Παρουσίαση Το σύστημα e Prtcl-01 Το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα Κεφάλαιο 7. 7.1 ομές εδομένων για Γραφικά Υπολογιστών. Οι δομές δεδομένων αποτελούν αντικείμενο της επιστήμης υπολογιστών. Κατά συνέπεια πρέπει να γνωρίζουμε πώς οργανώνονται τα γεωμετρικά δεδομένα, προκειμένου

Διαβάστε περισσότερα

2. Αλγόριθμοι, δομές δεδομένων και πολυπλοκότητα

2. Αλγόριθμοι, δομές δεδομένων και πολυπλοκότητα 1. Εισαγωγή 1.1 O Υπολογιστής ως εργαλείο μηχανικού 1.2 Η Επιστήμη των υπολογιστών 1.3 Ιστορικό Σημείωμα 1.4 Ο υπολογιστής μηχανή επεξεργασίας ψηφιακής πληροφορίας 1.5 Ψηφιοποίηση πληροφορίας 1.5.1 ψηφιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14. ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η

Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14. ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14 ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η Νέες Τεχνολογίες Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργασία στο Μαθήμα Σχεδίαση Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Σεπτέμβριος 2007 ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ - Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Το μάθημα της Πληροφορικής στην Α Λυκείου έχει ως

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός του Ολοκληρωμένου Συστήματος Ψηφιακής Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Αθηνών

Σχεδιασμός του Ολοκληρωμένου Συστήματος Ψηφιακής Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Αθηνών Σχεδιασμός του Ολοκληρωμένου Συστήματος Ψηφιακής Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Αθηνών Κώστας Βίγλας, Ειρήνη Λουρδή, Μάρα Νικολαΐδη, Γιώργος Πυρουνάκης, Κώστας Σαΐδης Περιεχόμενα Πώς οδηγούμαστε στο σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Εκπαιδευτική Πλατφόρμα, Διαδραστικά Βιβλία και Αποθετήριο Μαθησιακών Αντικειμένων

Ψηφιακή Εκπαιδευτική Πλατφόρμα, Διαδραστικά Βιβλία και Αποθετήριο Μαθησιακών Αντικειμένων Ψηφιακή Εκπαιδευτική Πλατφόρμα, Διαδραστικά Βιβλία και Αποθετήριο Μαθησιακών Αντικειμένων ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΤΟ ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟ Για να αναζητήσετε Μαθησιακά Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο χρησιμοποιείστε το πεδίο εισαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ανοιχτά γλωσσικά δεδομένα: η υποδομή γλωσσικών πόρων και υπηρεσιών clarin:el

ανοιχτά γλωσσικά δεδομένα: η υποδομή γλωσσικών πόρων και υπηρεσιών clarin:el ανοιχτά γλωσσικά δεδομένα: η υποδομή γλωσσικών πόρων και υπηρεσιών clarin:el Σαράντος Καπιδάκης 1, Στέλιος Πιπερίδης 2, Πένυ Λαμπροπούλου 2, Μαρία Γαβριηλίδου 2 ( 1 Ιόνιο Πανεπιστήμιο, 2 Ε.Κ. Αθηνά / ΙΕΛ)

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ

Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ» 2000-2006 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ: 1 - ΠΑΙ ΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΜΕΤΡΟ: 1.3 ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ, ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑ ΕΙΞΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις δεδομένων (Access)

Βάσεις δεδομένων (Access) Βάσεις δεδομένων (Access) Όταν εκκινούμε την Access εμφανίζεται το παρακάτω παράθυρο: Κουμπί Κενή βάση δεδομένων Κουμπί του Office Για να φτιάξουμε μια νέα ΒΔ κάνουμε κλικ στο κουμπί «Κενή βάση δεδομένων»

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 1. Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι μια συσκευή, μεγάλη ή μικρή, που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με τα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ η-τάξη Πλατφόρμα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης

ΕΚΠΑ η-τάξη Πλατφόρμα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης ΕΚΠΑ η-τάξη Πλατφόρμα Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης Περιγραφή Πλατφόρμας Η πλατφόρμα η-τάξη είναι ένα ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Ηλεκτρονικών Μαθημάτων και υποστηρίζει την Υπηρεσία Ασύγχρονης Τηλεκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Dcad 1.0

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Dcad 1.0 ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Dcad 1.0 20130510 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εγκατάσταση προγράμματος DCAD 2 2. Ενεργοποίηση Registration 2 3. DCAD 3 3.1 Εισαγωγή σημείων 3 3.2 Εξαγωγή σημείων 5 3.3 Στοιχεία ιδιοκτησίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη σχεδίαση κινούμενων γραφικών

Εισαγωγή στη σχεδίαση κινούμενων γραφικών ΕΣΔ200 Δημιουργία Περιεχομένου ΙI Εισαγωγή στη σχεδίαση κινούμενων γραφικών Νικόλας Τσαπατσούλης Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Επικοινωνίας & Σπουδών Διαδικτύου Εισαγωγή Εφαρμογές Κύρια Χαρακτηριστικά Flash

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Μεταδεδομένα στο Ψηφιακό περιβάλλον

Μεταδεδομένα στο Ψηφιακό περιβάλλον Μεταδεδομένα στο Ψηφιακό περιβάλλον Μονάδα Αριστείας Ανοικτού Λογισμικού - Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Ψηφιακό Τεκμήριο Οτιδήποτε υπάρχει σε ηλεκτρονική μορφή και μπορεί να προσπελαστεί μέσω υπολογιστή Μεταδεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις δεδομένων (Access)

Βάσεις δεδομένων (Access) Βάσεις δεδομένων (Access) Όταν εκκινούμε την Access εμφανίζεται το παρακάτω παράθυρο: Για να φτιάξουμε μια νέα ΒΔ κάνουμε κλικ στην επιλογή «Κενή βάση δεδομένων» στο Παράθυρο Εργασιών. Θα εμφανιστεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης, Επ. Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο του μαθήματος

Περιεχόμενο του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Απαιτήσεις Λογισμικού Περιπτώσεις χρήσης Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 2012-2013 1 Περιεχόμενο του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακά Mέσα Υπολογιστική Νοημοσύνη www.aiia.csd.auth.gr

Ψηφιακά Mέσα Υπολογιστική Νοημοσύνη www.aiia.csd.auth.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Εργαστήριο Τεχνητής Νοημοσύνης και Ανάλυσης Πληροφοριών Ψηφιακά Mέσα Υπολογιστική Νοημοσύνη www.aiia.csd.auth.gr Απρίλιος 2015 Τα αντικείμενα της

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γρήγορης εκκίνησης

Οδηγός γρήγορης εκκίνησης Οδηγός γρήγορης εκκίνησης Το Microsoft Word 2013 έχει διαφορετική εμφάνιση από προηγούμενες εκδόσεις. Γι αυτό το λόγο, δημιουργήσαμε αυτόν τον οδηγό για να ελαχιστοποιήσουμε την καμπύλη εκμάθησης. Γραμμή

Διαβάστε περισσότερα

GoDigital.Store E-Commerce Platform

GoDigital.Store E-Commerce Platform GoDigital.Store E-Commerce Platform Πλήρης διαχείριση καταλόγου και καταστήματος banet Α.Ε. Βαλαωρίτου 20 54625 Θεσσαλονίκη Τ.2310253999 F.2310253998 www.banet.gr info@banet.gr GoDigital.Store Γενική περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

...στις µέρες µας, όσο ποτέ άλλοτε, οι χώρες καταναλώνουν χρόνο και χρήµα στη µέτρηση της απόδοσης του δηµόσιου τοµέα...(oecd)

...στις µέρες µας, όσο ποτέ άλλοτε, οι χώρες καταναλώνουν χρόνο και χρήµα στη µέτρηση της απόδοσης του δηµόσιου τοµέα...(oecd) Κατηγορία Καλύτερης Εφαρµογής 4-delta: ηµιουργία & ιαχείριση ιαδικασιών Αξιολόγησης στο ηµόσιο τοµέα Χονδρογιάννης Θεόδωρος Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αλεξόπουλος Χαράλαµπος Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος)

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος) ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου (μάθημα ενδιαφέροντος) 1 ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Με τη διδασκαλία του μαθήματος επιδιώκεται η μύηση των μαθητών στον κόσμο της φωτογραφίας ώστε να: 1. Αντιλαμβάνονται οι

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους 1 Αξιολόγηση Web2 για Επικοινωνία Άννα Χουντάλα ΑΜ 11Μ13 1ο Κριτήριο Αξιολόγησης Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.)

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) 2.1 Κωνσταντίνος Ταραμπάνης Καθηγητής Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Γρ. 307 2310-891-578 kat@uom.gr ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή οργάνωση πολιτισμικής πληροφορίας

Ψηφιακή οργάνωση πολιτισμικής πληροφορίας Ψηφιακή οργάνωση πολιτισμικής πληροφορίας Πληροφορική, Νέες Tεχνολογίες και Μουσεία Ψηφιοποίηση Αρχειοθέτηση Παρουσίαση ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Ε ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΗΛΙΟΥΔΗ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΜΕΤΑΛΛΙΔΟΥ ΧΡΥΣΗ ΝΙΖΑΜΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΖΗΚΑΛΑΓΙΑΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ

ΟΜΑΔΑ Ε ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΗΛΙΟΥΔΗ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΜΕΤΑΛΛΙΔΟΥ ΧΡΥΣΗ ΝΙΖΑΜΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΖΗΚΑΛΑΓΙΑΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΟΜΑΔΑ Ε ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΗΛΙΟΥΔΗ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΜΕΤΑΛΛΙΔΟΥ ΧΡΥΣΗ ΝΙΖΑΜΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΖΗΚΑΛΑΓΙΑΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ Εισαγωγή Η μεγάλη ανάπτυξη και ο ρόλος που

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος 3 ο : Βασικές Έννοιες για δυναμικές ιστοσελίδες

Μέρος 3 ο : Βασικές Έννοιες για δυναμικές ιστοσελίδες Μέρος 3 ο : Βασικές Έννοιες για δυναμικές ιστοσελίδες Εισαγωγή-Σκοπός. Τρόποι δημιουργίας δυναμικών ιστοσελίδων. Dynamic Web Pages. Dynamic Web Page Development Using Dreamweaver. Τρόποι δημιουργίας δυναμικών

Διαβάστε περισσότερα

Αρχίζοντας. Το Joomla τρέχει: Στο Joomla μπορούμε να προσθέσουμε επιπλέον λειτουργικότητα, να την επεκτείνουμε δηλαδή (extensions) PHP MySql

Αρχίζοντας. Το Joomla τρέχει: Στο Joomla μπορούμε να προσθέσουμε επιπλέον λειτουργικότητα, να την επεκτείνουμε δηλαδή (extensions) PHP MySql Php και Joomla Ψηφιακό Περιεχόμενο & Επικοινωνίες Αρχίζοντας Το Joomla τρέχει: PHP MySql Στο Joomla μπορούμε να προσθέσουμε επιπλέον λειτουργικότητα, να την επεκτείνουμε δηλαδή (extensions) με την χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας ΈλεναΜάντζαρη, Γλωσσολόγος, Ms.C. ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ: Ανάπτυξη Υποδοµής Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Βιοϊατρικό Τοµέα Τι είναι η οντολογία; Μιαοντολογίαείναιέναλεξικόόρωνπου διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Διασύνδεση και Άνοιγμα Δεδομένων του Α.Π.Θ. Καραογλάνογλου Κωνσταντίνος Μονάδα Σημασιολογικού Ιστού Α.Π.Θ 18/3/2014

Διασύνδεση και Άνοιγμα Δεδομένων του Α.Π.Θ. Καραογλάνογλου Κωνσταντίνος Μονάδα Σημασιολογικού Ιστού Α.Π.Θ 18/3/2014 Διασύνδεση και Άνοιγμα Δεδομένων του Α.Π.Θ. Καραογλάνογλου Κωνσταντίνος Μονάδα Σημασιολογικού Ιστού Α.Π.Θ 18/3/2014 Ανοικτά και Συνδεδεμένα Δεδομένα Ανοικτά Δεδομένα Πληροφορίες, δημόσιες ή άλλες, στις

Διαβάστε περισσότερα

Vodafone Business Connect

Vodafone Business Connect Vodafone Business Connect Vodafone Business WebHosting Αναλυτικός Οδηγός Χρήσης EasySite Optimizer Αναλυτικός οδηγός χρήσης: EasySite Optimizer Vodafone Business Connect - Υπηρεσίες φιλοξενίας εταιρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ και ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ και ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ και ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ και ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ 2014 2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ και ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ και ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ 2014 2015 Επιτροπή προπτυχιακών σπουδών: Κ. Βασιλάκης Κ. Γιαννόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΔ 200: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΙΙ. Ακαδημαϊκό Έτος 2011 2012, Χειμερινό Εξάμηνο Διδάσκων Καθ.: Νίκος Τσαπατσούλης

ΕΣΔ 200: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΙΙ. Ακαδημαϊκό Έτος 2011 2012, Χειμερινό Εξάμηνο Διδάσκων Καθ.: Νίκος Τσαπατσούλης ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ & ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΕΣΔ 200: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΙΙ Ακαδημαϊκό Έτος 2011 2012, Χειμερινό Εξάμηνο Διδάσκων Καθ.: Νίκος Τσαπατσούλης ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2000-2006

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2000-2006 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2000-2006 ΜΕΤΡΟ 1.2 Κοινοπραξίες Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης σε τομείς Εθνικής Προτεραιότητας Παροχή υπηρεσιών τουριστικού και αρχαιολογικού ενδιαφέροντος μέσω πλατφόρμας

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Τι είναι το PeLe; Το PeLe είναι ένα διαδικτυακό περιβάλλον που ενθαρρύνει την αξιολόγηση στο πλαίσιο της ομότιμης συνεργατικής μάθησης και

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Απαντήσεις επανάληψης κεφ.9 (Πολυμέσα).

Ερωτήσεις Απαντήσεις επανάληψης κεφ.9 (Πολυμέσα). 14 ο Γυμνάσιο Περιστερίου 1 Ερωτήσεις Απαντήσεις επανάληψης κεφ.9 (Πολυμέσα). Μάθημα 9.1 Ο κόσμος των Πολυμέσων 1. Τι είναι μια Εφαρμογή Πολυμέσων. Λογισμικό στο οποίο χρησιμοποιούνται πολλά και διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

Ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη

Ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη ΣΦΑΙΡΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Αχιλλέας Καμέας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο & Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών Ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη 2 1 Mobile devices / tablets 3 Μικρές, φορητές συσκευές

Διαβάστε περισσότερα

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών κεφάλαιο 1 Βασικές Έννοιες Επιστήμη 9 1Εισαγωγή στις Αρχές της Επιστήμης των Η/Υ Στόχοι Στόχος του κεφαλαίου είναι οι μαθητές: να γνωρίσουν βασικές έννοιες και τομείς της Επιστήμης. Λέξεις κλειδιά Επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Εισαγωγή στον προγραµµατισµό Η έννοια του προγράµµατος Ο προγραµµατισµός ασχολείται µε τη δηµιουργία του προγράµµατος, δηλαδή του συνόλου εντολών που πρέπει να δοθούν στον υπολογιστή ώστε να υλοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Γραφικά Υπολογιστών: Μέθοδοι Ανίχνευσης Επιφανειών (Surface Detection Methods)

Γραφικά Υπολογιστών: Μέθοδοι Ανίχνευσης Επιφανειών (Surface Detection Methods) 1 ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής Γραφικά Υπολογιστών: Μέθοδοι Ανίχνευσης Επιφανειών (Surface Detection Methods) Πασχάλης Ράπτης http://aetos.it.teithe.gr/~praptis praptis@it.teithe.gr 2 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΡΑΞΗΣ ΑΡ. ΕΓΚΡΙΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΥΠΟΕΡΓΟΥ ΚΩΔΙΚΟΙ ΤΟΠΙΚΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ Σ ΠΡΟΓΡ/ΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 2 3 4 5 6 7 8 Διαχείριση Αρχείων 06/11/2014 09:00-13:00 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες 1 Ενδεικτικά περιεχόµενα του κεφαλαίου Ποια είναι τα "άτοµα", από τα οποία κατασκευάζονται οι υπηρεσίες; Πώς οργανώνουµε τις συνιστώσες σε ένα αρµονικό σύνολο; Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 6 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ 6.1 Τι ονοµάζουµε πρόγραµµα υπολογιστή; Ένα πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Μορφοποίηση εικόνων. Εισαγωγή. Στόχος κεφαλαίου

Μορφοποίηση εικόνων. Εισαγωγή. Στόχος κεφαλαίου Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1: Προετοιμασία παρουσίασης...1 Κεφάλαιο 2: Διαχείριση διαφανειών...18 Κεφάλαιο 3: Διαχείριση γραφικών...31 Κεφάλαιο 4: Επεξεργασία εικόνων με το Adobe Photoshop...56 Κεφάλαιο 5: Μορφοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικτυακές Υπηρεσίες Αναζήτησης, Απεικόνισης και Απευθείας Πρόσβασης στα δεδομένα ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ. Έκδοση 0.1.

Διαδικτυακές Υπηρεσίες Αναζήτησης, Απεικόνισης και Απευθείας Πρόσβασης στα δεδομένα ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ. Έκδοση 0.1. Κομβικό Σημείο Επαφής Υπουργείου Εσωτερικών Διαδικτυακές Υπηρεσίες Αναζήτησης, Απεικόνισης και Απευθείας Πρόσβασης στα δεδομένα ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ Έκδοση 0.1. Νοέμβρης 2014 Περιεχόμενα 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 2 2.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α 1 Windows 8.1 1.1 Βασικές Έννοιες Πληροφορικής και Επικοινωνιών Εισαγωγή 19 Τι είναι ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής 20 Κατηγορίες Υπολογιστών 21 Κύρια μέρη ενός Προσωπικού Υπολογιστή

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Ατομικής Διπλωματικής Εργασίας - DRAFT Ακαδημαϊκό Έτος 2015/2016. Γεωργία Καπιτσάκη (Λέκτορας)

Θέματα Ατομικής Διπλωματικής Εργασίας - DRAFT Ακαδημαϊκό Έτος 2015/2016. Γεωργία Καπιτσάκη (Λέκτορας) Θέματα Ατομικής Διπλωματικής Εργασίας - DRAFT Ακαδημαϊκό Έτος 2015/2016 Γεωργία Καπιτσάκη (Λέκτορας) ΠΕΡΙΟΧΗ Α: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΑΙΣΘΗΤΗΡΕΣ ΓΙΑ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΣΥΓΚΕΙΜΕΝΟΥ Οι αισθητήρες μας δίνουν τη δυνατότητα συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΟ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ. Ενέργεια. 2.2.3.στ ΘΕΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΕΧΡΩΜΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΟ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ. Ενέργεια. 2.2.3.στ ΘΕΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΕΧΡΩΜΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΣΕΡΡΩΝ Τμήμα ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΟ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ Ενέργεια. 2.2.3.στ ΘΕΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΟΝΤΕΛΟΥ (1 ος ΤΡΟΠΟΣ)

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΟΝΤΕΛΟΥ (1 ος ΤΡΟΠΟΣ) ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΟΝΤΕΛΟΥ (1 ος ΤΡΟΠΟΣ) 1. Θα πρέπει να έχουμε το πορτάκι σε ηλεκτρονική μορφή. Γι αυτόν το λόγο, σκανάρουμε το πορτάκι απο κάποιο έντυπο ή το φωτογραφίζουμε με ψηφιακή μηχανή ή μπορούμε να βρούμε

Διαβάστε περισσότερα

1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΛΗΨΗΣ ΠΤΥΧΙΟΥ

1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΛΗΨΗΣ ΠΤΥΧΙΟΥ 1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΛΗΨΗΣ ΠΤΥΧΙΟΥ Ισχύει ένα πρόγραμμα σπουδών από τον Οκτώβριο του 2013. Για να πάρει κάποιος πτυχίο από το 2014 κι έπειτα απαιτείται να πληροί όλους τους παρακάτω όρους:

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Μείωσης Διαστάσεων. Ειδικά θέματα ψηφιακής επεξεργασίας σήματος και εικόνας Σ. Φωτόπουλος- Α. Μακεδόνας

Τεχνικές Μείωσης Διαστάσεων. Ειδικά θέματα ψηφιακής επεξεργασίας σήματος και εικόνας Σ. Φωτόπουλος- Α. Μακεδόνας Τεχνικές Μείωσης Διαστάσεων Ειδικά θέματα ψηφιακής επεξεργασίας σήματος και εικόνας Σ. Φωτόπουλος- Α. Μακεδόνας 1 Εισαγωγή Το μεγαλύτερο μέρος των δεδομένων που καλούμαστε να επεξεργαστούμε είναι πολυδιάστατα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΝΤΕΟ ΜΕ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ VSDC FREE VIDEO EDITOR

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΝΤΕΟ ΜΕ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ VSDC FREE VIDEO EDITOR ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΝΤΕΟ ΜΕ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ VSDC FREE VIDEO EDITOR ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελίδα Πως ανοίγουμε αρχείο βίντεο ή εικόνα για επεξεργασία 1 Εφαρμογή εφφέ σε βίντεο ή σε εικόνα 2 Πως κόβεται ένα κομμάτι του βίντεο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ποτελεσματικότητα διαδικασίες sms ταχύτητα οργανόγραμμα ανάθεσηαρχειοθέτηση υτοματοποιημένη εκτέλεση ψηφιακή υπογραφή ISO ενημερώσεις διαγράμματα

ποτελεσματικότητα διαδικασίες sms ταχύτητα οργανόγραμμα ανάθεσηαρχειοθέτηση υτοματοποιημένη εκτέλεση ψηφιακή υπογραφή ISO ενημερώσεις διαγράμματα ργασίες διαδικασίες ειδικότητες παρατηρήσεις διαγράμματα οργανόγραμμα μειωμένο κόστος αποθήκευσης ανάθεσηαρχειοθέτηση email στατιστικά Ηλεκτρονική Διαχείριση Διαδικασιών υτοματοποιημένη εκτέλεση χρόνοι

Διαβάστε περισσότερα

Vodafone Business Connect

Vodafone Business Connect Vodafone Business Connect Vodafone Business WebHosting Αναλυτικός Οδηγός Χρήσης Photo Album Αναλυτικός οδηγός χρήσης: Photo Album Vodafone Business Connect - Υπηρεσίες φιλοξενίας εταιρικού e-mail & web

Διαβάστε περισσότερα

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ 5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ 5.1 Εισαγωγή στους αλγορίθμους 5.1.1 Εισαγωγή και ορισμοί Αλγόριθμος (algorithm) είναι ένα πεπερασμένο σύνολο εντολών οι οποίες εκτελούν κάποιο ιδιαίτερο έργο. Κάθε αλγόριθμος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ»

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ» ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ» Θέση Φωτογραφίας ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΑΣ Αριθμός πρωτοκόλλου: Ημερομηνία παραλαβής:

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ψηφιακού Περιεχομένου στο Επιχειρησιακό Περιβάλλον

Διαχείριση Ψηφιακού Περιεχομένου στο Επιχειρησιακό Περιβάλλον Διαχείριση Ψηφιακού Περιεχομένου στο Επιχειρησιακό Περιβάλλον Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος Διευθυντής Ινστιτούτου Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος Βελτίωση της Αποτελεσματικότητας Επιχειρήσεων/Οργανισμών,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά αντικείµενα (1/2)

Μαθησιακά αντικείµενα (1/2) Το αποθετήριο µαθησιακών αντικειµένων για το ηµοτικό και το Γυµνάσιο: Προτάσεις διδακτικής αξιοποίησης στην πράξη Π. Τουκίλογλου, Α. Πέτσος, Π. Τσάκωνας, Α. Σαριδάκη, Α. Παλιούρας, Ε. Χριστοπούλου, Α.

Διαβάστε περισσότερα

Πολυμέσα. Ιστορική Αναδρομή Υπερκείμενο

Πολυμέσα. Ιστορική Αναδρομή Υπερκείμενο Πολυμέσα Πολυμέσα είναι κλάδος της πληροφορικής ο οποίος ασχολείται με το συνδυασμό ψηφιακών δεδομένων πολλαπλών μορφών. Τα δομικά στοιχεία των πολυμέσων είναι τα εξής : Κείμενο Εικόνα Ήχος Κινούμενη εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Πλοήγηση www / Με τον Internet Explorer

Πλοήγηση www / Με τον Internet Explorer Πλοήγηση www / Με τον Internet Explorer Περιεχόμενα 1.Eισαγωγή 2.Το περιβάλλον του Internet Explorer 3.Οδηγίες πλοήγησης 4.Αποθήκευση αρχείων 5.Αγαπημένα 6.Ασφαλής σύνδεση 7.Διακομιστής μεσολάβησης 1.Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Κατάτµηση Εικόνων: Ανίχνευση Ακµών και Κατάτµηση µε Κατωφλίωση

Κατάτµηση Εικόνων: Ανίχνευση Ακµών και Κατάτµηση µε Κατωφλίωση ΤΨΣ 50 Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας Κατάτµηση Εικόνων: Ανίχνευση Ακµών και Κατάτµηση µε Κατωφλίωση Τµήµα ιδακτικής της Τεχνολογίας και Ψηφιακών Συστηµάτων Πανεπιστήµιο Πειραιώς Περιεχόµενα Βιβλιογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Σχέδιο Κειμένου Βασικών Αρχών και Κατευθύνσεων Εθνική Στρατηγική για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση 22 Μαΐου 2013 1 "Δεν μπορεί να υπάρξει διοικητική μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Photoshop CS6. Πλάνο Μαθημάτων. 1. Εισαγωγή στη Χρωματική Θεωρία, την Ψηφιακή εικόνα και Γνωριμία με το Περιβάλλον του

Photoshop CS6. Πλάνο Μαθημάτων. 1. Εισαγωγή στη Χρωματική Θεωρία, την Ψηφιακή εικόνα και Γνωριμία με το Περιβάλλον του Photoshop CS6 Πλάνο Μαθημάτων 1. Εισαγωγή στη Χρωματική Θεωρία, την Ψηφιακή εικόνα και Γνωριμία με το Περιβάλλον του Photoshop CS6. Στο μάθημα αυτό ο εκπαιδευόμενος θα κατανοήσει βασικές έννοιες που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

6.3 Αποτελέσματα Δοκιμαστικής Λειτουργίας, Αξιολόγηση και Προτάσεις Βελτίωσης και Έρευνας

6.3 Αποτελέσματα Δοκιμαστικής Λειτουργίας, Αξιολόγηση και Προτάσεις Βελτίωσης και Έρευνας 25SMEs2009 ΠΑΡΑΔΟΤΕΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ 6: ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 6.3 Αποτελέσματα Δοκιμαστικής Λειτουργίας, Αξιολόγηση και Προτάσεις Βελτίωσης και Έρευνας Σελίδα 1 REVISION HISTORY

Διαβάστε περισσότερα