Ψυχοκινητική Αγωγή. Ψυχοκινητική Αγωγή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ψυχοκινητική Αγωγή. Ψυχοκινητική Αγωγή"

Transcript

1 17 Ψυχοκινητική Αγωγή Ψυχοκινητική Αγωγή Σχεδόν σε κάθε τάξη υπάρχουν μαθητές με κινητικές επιδόσεις που υπολείπονται κατά πολύ του μέσου όρου της τάξης. Είναι πολύ πιο αργοί, αδέξιοι και ορισμένοι συμπεριφέρονται άσχημα στους συμμαθητές τους και τους δασκάλους. Κάθε άνθρωπος έχει την ανάγκη να νιώθει ότι είναι αποδεκτός και ότι αναγνωρίζεται η αξία του από τους άλλους. Ωστόσο, η άσχημη συμπεριφορά των συγκεκριμένων μαθητών τους κάνει ανεπιθύμητους στην τάξη. Έτσι, δεν μπορούν να ικανοποιήσουν την ανάγκη τους για αγαστές σχέσεις με τους συμμαθητές τους και θετική προσοχή από το δάσκαλο. Οπότε, για να ικανοποιήσουν την ανάγκη τους καταφεύγουν σε μη αποδεκτές συμπεριφορές. Η προσέλκυση της προσοχής των άλλων, ακόμη και με άσχημο τρόπο, είναι πολύ πιο επιθυμητή από την αγνόηση. Γι αυτό, οι μαθητές αυτοί προσπαθούν με διάφορους τρόπους να γίνουν το επίκεντρο της προσοχής (Zimmer & Cicurs, 1995): Κάνουν φασαρία στο μάθημα. Αναμετρώνται («τα βάζουν») με το δάσκαλο, για να εντυπωσιάσουν τους συμμαθητές τους. Γίνονται επιθετικοί απέναντι σε άλλα παιδιά, για να αντεπεξέλθουν στο αίσθημα κατωτερότητας που νιώθουν. Αποτραβιούνται από το μάθημα, γίνονται ντροπαλοί, βάζουν εύκολα τα κλάματα. Μετατρέπονται σε κλόουν της τάξης κτλ. Οι λόγοι της συγκεκριμένης συμπεριφοράς είναι πολλοί: Σωματικές ιδιαιτερότητες όπως υπερβολικό βάρος, αδυναμία μυών κτλ. Δυσλειτουργίες της αντιληπτικής ικανότητας. Ελάχιστες δυνατότητες για κινητικές δραστηριότητες στο χώρο όπου μένουν. Υπερπροστατευτικοί γονείς, γονείς που δεν ενδιαφέρονται για κινητικές δραστηριότητες. Το μάθημα της Φυσικής Αγωγής που είναι υπερβολικά προσανατολισμένο στην επίδοση και τη σύγκριση με τους υπόλοιπους μαθητές. Ψυχολογικές ιδιαιτερότητες, όπως φοβίες κτλ. Το αποτέλεσμα είναι οι συγκεκριμένοι μαθητές να δημιουργούν προβλήματα στο μάθημα και να φέρνουν σε δύσκολη θέση το δάσκαλο της τάξης. Η ψυχοκινητική αγωγή προβάλλεται ως μια δυνατότητα επανένταξης των μαθητών αυτών στη σχολική τάξη.

2 504 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Ο όρος «ψυχοκινητική αγωγή» Στο γερμανόφωνο χώρο η σύνθετη λέξη «ψυχοκινητική» (Psychomotorik) χρησιμοποιείται, για να δηλώσει την ενότητα των ψυχικών και κινητικών διεργασιών (Zimmer & Cicurs, 1995). Η χρήση του όρου «ψυχή» είχε ως αποτέλεσμα ορισμένοι να αντιμετωπίσουν την αγωγή αυτή με καχυποψία. Ωστόσο, ο λόγος για τον οποίο καθιερώθηκε αυτή η ορολογία στο γερμανικό χώρο ήταν, γιατί θεωρήθηκε ιδανική για να εκφράσει την αναπόσπαστη σχέση μεταξύ: της «ψυχής», με την έννοια του τι σκέφτεται και τι αισθάνεται κάποιος, και των «σωματικών-κινητικών διεργασιών» που είναι άμεσα συνδεδεμένες με τις σκέψεις και τα συναισθήματα. Για παράδειγμα, ο σφυγμός της καρδιάς, η πίεση κτλ. (σωματικές διεργασίες) είναι άμεσα συνδεδεμένα με την ψυχική μας κατάσταση, όπως είναι ο φόβος, ο θυμός κτλ. Όταν τα μικρά παιδιά είναι χαρούμενα (ψυχική κατάσταση), δύσκολα μένουν ακίνητα χωρίς να χοροπηδάνε πέρα-δώθε (κίνηση, «χοροπηδά από χαρά»). Οι ποδοσφαιριστές όταν σκοράρουν, από τη χαρά τους κάνουν διάφορες κινήσεις, πηδάνε, χορεύουν κτλ. Στις καθημερινές επαφές, οι ενήλικοι έχουν μάθει να καταπιέζουν παρόμοιες σωματικές-κινητικές διεργασίες σε μεγάλο βαθμό. Ωστόσο, οι εκφράσεις που χρησιμοποιούμε δηλώνουν τη στενή σχέση μεταξύ ψυχικής κατάστασης και σωματικών-κινητικών διεργασιών. Για παράδειγμα, βλέπουμε κάποιον που απεχθανόμαστε και λέμε: «με αναγουλιάζει», «μου ανεβάζει το αίμα στο κεφάλι» κτλ. Ο τρόπος με τον οποίο στεκόμαστε και κινούμαστε εκφράζει συνειδητά ή ασυνείδητα τον τρόπο που αισθανόμαστε και σκεφτόμαστε. Η εσωτερική μας διάθεση είναι άμεσα συνδεδεμένη με τις σωματικές διεργασίες και την κίνησή μας. Οι τεχνικές χαλάρωσης στηρίζονται στο σκεπτικό ότι, εάν χαλαρώσουμε τους μύες, τότε θα χαλαρώσουμε και το μυαλό μας και γενικότερα θα αλλάξουμε το πώς αισθανόμαστε. Ο όρος «ψυχοκινητική» εκφράζει την αλληλεπίδραση μεταξύ των σκέψεωνσυναισθημάτων (εσωτερικές καταστάσεις που δεν φαίνονται) και των σωματικών-κινητικών διεργασιών (καταστάσεις που μπορούν να παρατηρηθούν). Ο όρος «ψυχοκινητική» στην ελληνική γλώσσα είναι παρεξηγημένος και ίσως να παραπέμπει ορισμένους σε ψυχολογικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, στο παρόν σύγγραμμα θα χρησιμοποιήσω το διεθνή όρο και δε θα προσπαθήσω να επιβάλω κάποιον άλλο. Με αυτό τον τρόπο, θέλω να αποφύγω τη σύγχυση που θα μπορούσε να προκαλέσει κάποιος καινούργιος όρος. Στόχοι της ψυχοκινητικής αγωγής Η ψυχοκινητική καθιερώθηκε στη Γαλλία από τις αρχές του 20 ου αιώνα («Education psychomotrice») και συναντάται τόσο σε εξειδικευμένες κλινικές, όσο και στην εκπαίδευση. Στο γερμανικό χώρο καθιερώθηκε από τον Ernst Kiphard και τη Renate Zimmer. Στην αρχή εμφανίστηκε ως ψυχοκινητική θεραπεία, με βασικό μέσο την κίνηση. Ωστόσο, σύντομα έγινε αντιληπτό ότι οι αρχές και οι μέθοδοί της θα

3 ΚΕΦ. 17 / ΨΥΧΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 505 μπορούσαν να συμβάλουν και στην επίτευξη των στόχων της Φυσικής Αγωγής. Συγκεκριμένα, ο στόχος της Ψυχοκινητικής Αγωγής είναι μέσω κινητικών ερεθισμάτων να συμβάλει: 1 ο. στην αρμονική εξέλιξη της προσωπικότητας των μαθητών (π.χ. αυτοπεποίθηση, ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων) και 2 ο. στην ανάπτυξη των κινητικών ικανοτήτων-δεξιοτήτων των μαθητών. Στην ουσία, οι στόχοι της Ψυχοκινητικής Αγωγής (Ψ.Α.) ταυτίζονται με ορισμένους από τους στόχους της Φυσικής Αγωγής. Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη συνεργασία μεταξύ των μαθητών. Αντίθετα, είναι σπάνια τα παιχνίδια ανταγωνισμού και δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην ατομική πρόοδο (βλ. κεφάλαιο παρακάτω «παιχνίδια Ψ.Α.») Για την επίτευξη των στόχων, η Ψυχοκινητική Αγωγή δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στο να αποκτήσει ο μαθητής εμπειρίες σε σχέση: (α) Με το σώμα του. Να γνωρίσει το σώμα του, το χώρο που καταλαμβάνει, διάφορες δυνατότητες κινητικής έκφρασης, αλλαγές που συμβαίνουν κατά την κίνηση κτλ. (β) Με τα υλικά. Να γνωρίσει τις ιδιότητες των παιχνιδιών, όπως μπάλες, στεφάνια, τρόπους χειρισμού τους κτλ. (γ) Με τον κοινωνικό περίγυρό του. Να μάθει να παίζει με άλλους, να υποχωρεί στις επιθυμίες του και να συμβιβάζεται, να υποστηρίζει τα θέλω του κτλ. Για να αποκτήσει ο μαθητής αυτές τις εμπειρίες, προσφέρονται κινητικά ερεθίσματα (συνήθως ως παιχνίδια), τα οποία απαιτούν από τους συμμετέχοντες: Αδρές κινήσεις Λεπτές κινήσεις Ισορροπία Αυτοσυγκέντρωση Χαλάρωση Αντίληψη Αντίδραση Σκέψη για την επίλυση κινητικών προβλημάτων Συνεργασία με την ομάδα Στο κεφάλαιο «κινητικά ερεθίσματα της Ψυχοκινητικής Αγωγής», αναφέρονται για την κατανόηση των παραπάνω κατηγοριών συγκεκριμένα παραδείγματα. Ωστόσο, η χρήση και μόνο των παιχνιδιών αυτών δεν είναι αρκετή, για να υποστηρίξει κάποιος ότι «κάνει» Ψυχοκινητική Αγωγή. Για την επίτευξη των στόχων της Ψυχοκινητικής Αγωγής: (α) υπάρχουν συγκεκριμένες διδακτικές αρχές και (β) έχουν σχεδιαστεί ειδικά όργανα τα οποία είναι ιδιαίτερα αγαπητά στα παιδιά (και στους μεγάλους). Διδακτικές αρχές Ψυχοκινητικής Αγωγής Η Ψυχοκινητική Αγωγή διακρίνεται για το μαθητοκεντρικό της χαρακτήρα. Ο εκπαιδευτικός προσφέρει κινητικά ερεθίσματα και οι μαθητές έχουν την ελευθερία να ανταποκριθούν, να τα διαμορφώσουν, να προτείνουν κάτι άλλο ή και να μην κάνουν τίποτε. Στην Ψυχοκινητική Αγωγή ο μαθητής αποφασίζει εάν θέλει να συμμετέχει ή όχι. Αυτό, ωστόσο, δε σημαίνει ότι το μάθημα γίνεται έρμαιο των επιθυμιών του κάθε μαθητή. Για να επιτευχθούν οι στόχοι της Ψυχοκινητικής Αγωγής εφαρμόζονται οι παρακάτω διδακτικές αρχές: 1. Ο μαθητής διατηρεί πάντα το δικαίωμα της συμμετοχής ή απομάκρυνσης από τα δρώμενα Στην ψυχοκινητική αγωγή οι μαθητές συμμετέχουν, γιατί «μαγεύονται» από τα

4 506 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ κινητικά ερεθίσματα που τους προσφέρονται. Αυτό επιτυγχάνεται: (α) με τα πολύχρωμα και πρωτότυπα όργανα-παιχνίδια και (β) από τη δυνατότητα να επιλέξουν αυτό που τους αρέσει. Για παράδειγμα, ένας μαθητής δε θέλει να συμμετέχει και κάθεται μόνος στην άκρη. Ο εκπαιδευτικός δίνει διάφορα ερεθίσματα στους υπόλοιπους μαθητές για παιχνίδια με τα μπαλόνια. Όσο παίζουν οι υπόλοιποι, πηγαίνει κοντά στον απομακρυσμένο μαθητή και του αφήνει μια υφασμάτινη μπάλα, ένα μπαλόνι και μια τροχοσανίδα (βλ. «όργανα ψυχοκινητικής αγωγής»). Επίσης, του δίνει τη δυνατότητα της συμμετοχής με μια πρόσκληση: «Δημήτρη, αν θέλεις να ασχοληθείς με τα όργανα, αυτό το αποφασίζεις εσύ. Εάν βαρεθείς, μπορείς να καθίσεις πίσω στη θέση σου. Εάν πάλι έχεις κάποια πρόταση, ευχαρίστως να τη συζητήσουμε» (Zimmer, 2010). Ωστόσο, τα όργανα που προσφέρονται είναι τόσο προκλητικά, που δύσκολα ένα παιδί μπορεί να αντισταθεί. 2. Προαγωγή της αυτενέργειας του μαθητή Ο εκπαιδευτικός δίνει κινητικά ερεθίσματα, ωστόσο ο μαθητής έχει τη δυνατότητα να τα ακολουθήσει ή να τα διαμορφώσει ανάλογα με τις ανάγκες του. Για παράδειγμα, ο εκπαιδευτικός προσφέρει διαφορετικά ύψη σε ένα κτήριο που «φλέγεται», από τα οποία οι μαθητές επιλέγουν, για να προσγειωθούν πάνω στο στρώμα. Ωστόσο, ένας μαθητής αποφασίζει να χρησιμοποιήσει μια «πυροσβεστική» σκάλα. Κάποιος άλλος προσφέρεται να βοηθήσει στην κατάσβεση της φωτιάς κτλ. Δες ανάλογα παραδείγματα στα κινητικά ερεθίσματα της Ψ.Α. 3. Βαρύτητα δίνεται σε αυτά που μπορεί να καταφέρει ο μαθητής και όχι σε αυτά που δεν μπορεί Τα πρώτα κινητικά ερεθίσματα στην Ψυχοκινητική Αγωγή αφήνουν μεγάλα περιθώρια επιτυχίας στο μαθητή. Οι διάφορες αδυναμίες του στην αρχή παραβλέπονται. Ο μαθητής στην αρχή ασχολείται με κάτι που γνωρίζει, ώστε να νιώσει άνετα. Αφού αποκτήσει κάποια εμπιστοσύνη στον εαυτό του, τότε προσφέρονται ερεθίσματα (ή κατευθύνεται έμμεσα), για περαιτέρω ενασχόληση και βελτίωση. 4. Βαρύτητα δίνεται στη συμμετοχή και όχι στο ύψος της επίδοσης Στην ψυχοκινητική είναι σημαντική η συμμετοχή και όχι το ύψος της επίδοσης σε σχέση με τους άλλους. Για να το πετύχει αυτό ο εκπαιδευτικός, ενισχύει τους μαθητές που συμμετέχουν. Μόλις διαπιστώσει μια μικρή βελτίωση, τους επιβραβεύει τονίζοντας τη σημασία της προσπάθειάς τους. Αναγνωρίζει τη συμμετοχή τους και την ενισχύει, δίνοντας προσοχή σε αυτά που κάνουν, δείχνει ενθουσιασμό για τις ιδέες τους και προσπαθεί να τις υλοποιήσει παίζοντας μαζί τους. 5. Διακριτική ανατροφοδότηση με βάση τις προηγούμενες ενέργειες του μαθητή Σε σχέση με την ανατροφοδότηση, οι εκπαιδευτικοί, ιδιαίτερα στα πρώτα στάδια, περιγράφουν απλώς τη δραστηριότητα του παιδιού: «κρεμάστηκες από το μονόζυγο!». Συνήθως αυτές οι περιγραφές συνοδεύονται από ένα χαμόγελο επιδοκιμασίας ή χρησιμοποιούνται εκφράσεις, για να ενισχύσουν την ενασχόληση: «ποπό έμεινες πολλή ώρα κρεμασμένος!», «αυτό κι αν είναι αιώρηση!» κτλ. Επίσης, αποφεύγουν οποιαδήποτε αναφορά σε

5 ΚΕΦ. 17 / ΨΥΧΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 507 σχέση με τις επιδόσεις των άλλων. Σημείο αναφοράς για συγκρίσεις αποτελούν οι προηγούμενες προσπάθειες και επιδόσεις του μαθητή. 6. Βαρύτητα δίνεται στην ομαδική συνεργασία Στην Ψ.Α. επιλέγονται οι δραστηριότητες με τέτοιο τρόπο, ώστε να αποφεύγονται οι άμεσες συγκρίσεις με τις επιδόσεις των άλλων. Αυτό σημαίνει ότι αποφεύγεται η διεξαγωγή παιχνιδιών στα οποία μπορεί να φανεί η αδυναμία κάποιου για επίδοση. Αντίθετα, διεξάγονται ανταγωνιστικά παιχνίδια μεταξύ ομάδων, στη διάρκεια των οποίων τα μέλη μιας ομάδας συνεργάζονται μεταξύ τους για τη νίκη. Ωστόσο, το χαρακτηριστικό αυτών των παιχνιδιών είναι ότι η νίκη δεν εξαρτάται τόσο από τις φυσικές ικανότητες, όσο από τη δημιουργική συνεργασία των μελών μεταξύ των ομάδων (βλ. παραδείγματα παρακάτω). 7. Υπάρχουν συγκεκριμένα όρια συμπεριφοράς Για την ομαλή ροή του μαθήματος Φυσικής Αγωγής υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες και συνέπειες. Το ίδιο ισχύει και στην Ψυχοκινητική Αγωγή. Παρακάτω περιγράφεται ένα παράδειγμα κανόνων και συμπεριφορών ανάλογο με αυτό της Φυσικής Αγωγής (βλ. κεφ. «Διαχείριση τάξης»). Κανόνες (ΑΕΠ): Να ακούς προσεκτικά το δάσκαλο και τους συμμαθητές σου (Άκου) Να φέρεσαι με ευγένεια και να μοιράζεσαι το υλικό (Ευγενικός) Να προστατεύεις το σχολείο και το υλικό του (Προστασία δημόσιας περιουσίας) Κυρώσεις (Εικ. 1): Κίτρινη κάρτα = προειδοποίηση Κόκκινη κάρτα = αποχώρηση για 2 από το παιχνίδι Εικ. 1: Κόκκινη και κίτρινη κάρτα Στην Ψυχοκινητική Αγωγή είναι σημαντικό να ακολουθείται κάποιο από τα μοντέλα αυτορρύθμισης, που περιγράφονται στο κεφάλαιο για τη διαχείριση της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς. Βασική αρχή για την αντιμετώπιση της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς είναι η ένταξη του μαθητή στο μάθημα. Αυτό επιτυγχάνεται με την ανάθεση υπεύθυνων θέσεων π.χ. με το να βοηθήσει ο μαθητής στη μεταφορά και τη σωστή τοποθέτηση των οργάνων, το δίκαιο μοίρασμα κτλ. Δίνοντας στο μαθητή αρμοδιότητες, ο εκπαιδευτικός δείχνει ότι τον εμπιστεύεται. Επίσης, στις προσωπικές επαφές ο εκπαιδευτικός: Εφαρμόζει τη φόρμουλα ΧΥΖ για τη διατύπωση παραπόνων: «όταν έκανες το Χ, αισθάνθηκα Υ, ίσως να ήταν καλύτερα (να με βοηθούσε), αν έκανες το Ζ». Προσπαθεί σε συνεργασία με τον μαθητή να βρει την αιτία της συμπεριφοράς του και του υπενθυμίζει τους κανόνες της τάξης. Τέλος, σε συνεργασία με το μαθητή προσπαθούν να βρουν δυνατότητες ικανοποίησης των αναγκών του, πάντοτε μέσα στα όρια των κανόνων συμπεριφοράς της τάξης.

6 508 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ 8. Ικανοποίηση των αναγκών των μαθητών σε επιτρεπτά όρια Στην Ψυχοκινητική Αγωγή η ενεργητικότητα των μαθητών δεν περιορίζεται με απαγορεύσεις. Ιδιαίτερα σε υπερκινητικά παιδιά, δίνονται οι ευκαιρίες, για να ικανοποιήσουν την ανάγκη τους για κίνηση. Ωστόσο, δίνεται βαρύτητα στο να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές την ανάγκη για κίνηση και να αναπτύξουν δυνατότητες ικανοποίησης της ανάγκης, χωρίς να επιβαρύνουν τους συμμαθητές τους. Για να επιτευχθεί αυτό, προτείνονται τα εξής: (α) Οι μαθητές συμμετέχουν σε παιχνίδιαρόλων όπου υποδύονται διάφορους χαρακτήρες (π.χ. ένας αμυντικός που κάνει επικίνδυνα φάουλ, ένας επιθετικός που αδιαφορεί για τη σωματική του ακεραιότητα κτλ.). Ο στόχος των παιχνιδιών είναι να καταλάβουν (να βιώσουν) πως αισθάνονται οι άλλοι από τις ανεπιθύμητες συμπεριφορές (ανάπτυξη ενσυναίσθησης). (β) Ο δάσκαλος δίνει βαρύτητα στο να εφαρμόζουν ο μαθητές τους κανόνες όχι ως καταναγκαστικά έργα, αλλά ως απαραίτητες αρχές για ένα δημιουργικό και ευχάριστο μάθημα για όλους. Αυτό σημαίνει ότι οι μαθητές διδάσκονται πώς μπορούν να ικανοποιούν την ανάγκη τους, π.χ. για παιχνίδι, σεβόμενοι τους κανόνες που ισχύουν στην τάξη. Για παράδειγμα, υπάρχει ένας μαθητής που του αρέσει να κλοτσά τις μπάλες μακριά. Για αυτό το μαθητή μια άσκηση θα μπορούσε να ήταν η αναζήτηση λύσεων, ώστε να κλοτσά την μπάλα, χωρίς να θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια των συμμαθητών του. Παράδειγμα αντιμετώπισης ανεπιθύμητης συμπεριφοράς Ο Χρήστος είναι ένα πρωτάκι που δε συμμετέχει στο μάθημα. Συνέχεια παρενοχλεί τους υπόλοιπους. Κάθε φορά που ο εκπαιδευτικός τον ρωτά για τα ενδιαφέροντά του, αυτός δεν απαντά και απομακρύνεται. Ο εκπαιδευτικός δεν απογοητεύεται από τη συμπεριφορά του Χρήστου. Τον πλησιάζει, τον ρωτά για το πώς ήταν η μέρα του, με τι θα ήθελε να ασχοληθεί και του δίνει κάθε φορά και άλλα όργανα: μπαλόνια, σχοινάκια, στεφάνια κτλ. Επίσης, τον παρατηρεί για να δει με τι ασχολείται στον ελεύθερό του χρόνο και συζητά με την υπεύθυνη δασκάλα του τμήματος για τα ενδιαφέροντά του. Διαπιστώνει ότι του αρέσει πολύ να φτιάχνει πράγματα. Οπότε την επόμενη φορά, στην ώρα του μαθήματος ο εκπαιδευτικός έφερε μεγάλες χάρτινες κούτες και του πρότεινε να φτιάξει ένα σπίτι ανάλογο με αυτό που είδε στο κατάστημα παιχνιδιών. Του έδωσε ένα ειδικό ψαλίδι για να κόβει το χαρτόνι, χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τη σωματική του ακεραιτότητα, και επέστησε την προσοχή του στον κανόνα: «το ψαλίδι χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, πιστεύω ότι εσύ είσαι σε θέση να το χειριστείς, χωρίς να τραυματιστείς και χωρίς να βλάψεις τους υπόλοιπους». Ο Χρήστος έπιασε αμέσως δουλειά, άνοιξε πόρτα, παράθυρα, έφερε μπογιές κτλ. Σε λίγο ήρθαν κοντά του και άλλα παιδιά να παίξουν μαζί του. Ξαφνικά, κάποιος είχε τη φαεινή ιδέα να παίξουν το παραμυθάκι «ο λύκος και τα τρία γουρουνάκια». Κάποια παιδάκια ανέλαβαν το ρόλο του λύκου και φυσούσαν δυνατά, για να γκρεμίσουν το σπίτι, τα γουρουνάκια στο σπιτάκι έπρεπε να τρέξουν στο επόμενο για να σωθούν κτλ.

7 ΚΕΦ. 17 / ΨΥΧΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 509 Με το παραπάνω παράδειγμα θέλω να τονίσω ότι στην Ψ.Α το κέντρο των δραστηριοτήτων είναι ο μαθητής. Ο εκπαιδευτικός είναι εκεί, για να του δώσει ερεθίσματα και να τον βοηθήσει να ξεπεράσει τα όποια προβλήματα ταυτότητας ή κοινωνικής συμπεριφοράς έχει, πάντα μέσα στα επιτρεπτά όρια. 9. Η επαγωγική μέθοδος είναι η κυρίαρχη μέθοδος της Ψυχοκινητικής Αγωγής Η επαγωγική μέθοδος αποτελεί μια μορφή των ανοιχτών μεθόδων διδασκαλίας. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή: Ο εκπαιδευτικός παρουσιάζει ένα πρόβλημα και προτρέπει τους μαθητές να βρουν λύσεις που να τους ταιριάζουν. Οι μαθητές πειραματίζονται και ο εκπαιδευτικός τους ενθαρρύνει, όταν απαιτείται. Ο εκπαιδευτικός κατευθύνει έμμεσα. Ποτέ δεν επιβάλλει. Επιλέγεται η καλύτερη απάντηση (λύση) στο πρόβλημα. Οι μαθητές δοκιμάζουν (εξασκούν) την απάντηση (λύση). Στο μάθημα είναι σημαντικό τα κινητικά προβλήματα να παρουσιάζονται ως παιχνίδια. Το ίδιο συμβαίνει και με την εξάσκηση της καλύτερης απάντησης (λύσης). Για παράδειγμα, για την ισορροπία «προσπαθούμε να περάσουμε απέναντι πατώντας πάνω στις πετρούλες (χάρτινες βάσεις ποτηριών), γιατί όποιος πέσει στο ποτάμι κινδυνεύει να τον δαγκώσουν οι κροκόδειλοι». Η συγκεκριμένη μέθοδος έχει πολλά κοινά με τη μέθοδο της αποκλίνουσας παραγωγικότητας των Mosston, και Ashworth (2008). 10. Μια μέθοδος διαχείρισης του φόβου αποτυχίας απέναντι σε κινητικές προκλήσεις Ορισμένες φορές η ανεπιθύμητη συμπεριφορά μπορεί να είναι αποτέλεσμα φόβων. Για παράδειγμα, ο μαθητής δεν έχει εμπιστοσύνη στις δυνατότητές του, θεωρεί ότι είναι κινητικά αδέξιος και ότι δεν μπορεί να καταφέρει τίποτε. Η ανεπιθύμητη συμπεριφορά είναι άμυνα απέναντι σε αυτό το φόβο. Προσπαθεί απελπισμένα να προστατέψει ό,τι του έχει απομείνει από αυτοεκτίμηση (Bandura, 1997). Σύμφωνα με το Seligman (2000), όταν κάποιος έχει συχνές εμπειρίες αποτυχίας, τότε νιώθει απόγνωση και αναπτύσσει το αίσθημα ότι δεν μπορεί να καταφέρει τίποτε. Αντικειμενικά αυτό μπορεί και να ισχύει, μπορεί όμως και όχι. Το άτομο αρχίζει να αντιλαμβάνεται τις κινητικές προκλήσεις ως απειλή και διαμορφώνει μια παθητική συμπεριφορά. Με λίγα λόγια, νιώθει ακόμη και στα πιο απλά πράγματα αβοήθητο. Ο μαθητής αυτός δεν προσπαθεί καν να δοκιμάσει τις ικανότητές του. Για παράδειγμα, θα αποφύγει να πηδήξει από ένα σκαλί, γιατί νιώθει ότι δεν μπορεί να τα καταφέρει. Αναπτύσσει μια τάση να τα παρατά εύκολα σε κάθε κινητική δραστηριότητα (Schwarzer, 1993). Σε ένα μαθητή που διστάζει να δοκιμάσει μια δραστηριότητα, μια συνηθισμένη αντίδραση των δασκάλων είναι να τον διαβεβαιώσουν ότι «είναι εύκολη», να του πουν: «μη φοβάσαι, δε θα χτυπήσεις», «σε προσέχω» κτλ. Με παρόμοιες προτροπές, αντί να ενθαρρύνουν το μαθητή, πετυχαίνουν το αντίθετο, να αυξήσουν το φόβο του. Από τη μια ο μαθητής αισθάνεται ότι δεν μπορεί να τα καταφέρει, από την άλλη ο δάσκαλος τονίζει ότι είναι εύκολο. Αυτό μεγαλώνει το φόβο της αποτυχίας, «αν δεν τα καταφέρω σε

8 510 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ αυτό που ο δάσκαλος θεωρεί πανεύκολο, τότε δε θα με εκτιμά καθόλου, όχι δε θα δοκιμάσω». Αυτές οι σκέψεις οδηγούν ορισμένους μαθητές σε άσχημες-απρόβλεπτες αντιδράσεις. Από τη στιγμή που ο μαθητής φοβάται ότι δε θα τα καταφέρει, τότε η πίεση εκ μέρους του δασκάλου μόνο αρνητικά συναισθήματα μπορεί να προκαλέσει, να μεγεθύνει το φόβο αποτυχίας και να οδηγήσει σε άρνηση συμμετοχής. Ένας τρόπος επίλυσης παρόμοιων προβλημάτων είναι ο δάσκαλος να εκφράσει αυτό που ο μαθητής φοβάται «είναι δύσκολο να ισορροπήσει κάποιος στο στενό πεζουλάκι» και να καλύψει το φόβο με χιούμορ: «ωστόσο, πρέπει να περάσουν απέναντι, γιατί τους κυνηγά η άγρια τίγρη, όλοι τρέμουν από το φόβο τους, ακόμη και ο Ταρζάν δεν τολμά να περάσει τη γεφυρούλα, είναι στενή και, αν πέσει στο ποταμάκι, θα τον δαγκώσει ο κροκόδειλος που παραμονεύει. Αχά! η μαϊμουδίτσα που προσπάθησε να περάσει γλίστρησε, ευτυχώς που ξέρει κολύμπι και πέρασε απέναντι. Οι υπόλοιποι φίλοι του Ταρζάν έχουν παραλύσει από το φόβο, τρέμουν τα ποδαράκια τους». Οι μαθητές κάνουν αστείες κινήσεις φόβου και γελάνε με τον εαυτό τους. Από τη στιγμή που ο δάσκαλος καταφέρει να κάνει το μαθητή να γελάσει με το φόβο του, έχει κάνει το πρώτο μεγάλο βήμα. Το επόμενο βήμα είναι να τον πείσει ότι όλα αυτά είναι ένα παιχνίδι και ότι δεν περιμένει στα αλήθεια να περάσει απέναντι από το στενό πεζουλάκι, μπορεί να πατήσει σε μια πετρούλα για βοήθεια κτλ. Στη μέθοδο αποδόμησης του φόβου ο εκπαιδευτικός: Παρουσιάζει μια κινητική πρόκληση ως κάτι πολύ δύσκολο. Εκφράζει το φόβο των μαθητών λεκτικά και με σωματικές κινήσεις («τρέμουν τα ποδαράκια μου, κοίτα»), γουρλώνει τα μάτια του, δείχνει πανικό κτλ. Χρησιμοποιεί χιούμορ, αστείες ιστοριούλες. Προκαλεί τους μαθητές να δείξουν παίζοντας το φόβο τους και να γελάσουν. Αποδέχεται τις λύσεις που ίσως του προτείνουν στο παιχνίδι. Από τη στιγμή που οι μαθητές απελευθερωθούνε από την προσδοκία του δασκάλου ότι «είναι πολύ εύκολο», τότε δε φοβούνται πια να αποτύχουν και να γελάσουν με τον εαυτό τους. Άλλωστε όλα είναι ένα παιχνίδι, για να περάσουμε όμορφα. Η συμπεριφορά του εκπαιδευτικού στην Ψυχοκινητική Αγωγή Συνήθως, τα άτομα που επιλέγουν να γίνουν εκπαιδευτικοί Φυσικής Αγωγής έχουν καλή σχέση με το σώμα τους και γενικά τους αρέσει να συμμετέχουν σε κινητικές δραστηριότητες. Το θέμα είναι ότι το σύνολο των δραστηριοτήτων στα οποία συμμετείχαν και τους άρεσαν είναι συνήθως ανταγωνιστικής μορφής. Ένα άλλο σημαντικό πρόβλημα είναι ότι τα έμαθαν με ένα δασκαλοκεντρικό τρόπο διδασκαλίας. Για παράδειγμα, οι δάσκαλοί τους χρησιμοποιούσαν επίδειξη, έδιναν εντολές και αυτοί εκτελούσαν. Με αυτή τη μέθοδο, έμαθαν σχεδόν το σύνολο των αθλημάτων κατά τη διάρκεια των σπουδών τους. Οπότε, είναι φυσιολογικό να θεωρούν ότι ο ρόλος του δασκάλου είναι να δίνει εντολές και οι μαθητές να τις εκτελούν.

9 ΚΕΦ. 17 / ΨΥΧΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 511 Για να είναι σε θέση ένας εκπαιδευτικός να εφαρμόσει τις διδακτικές αρχές της Ψυχοκινητικής Αγωγής, θα πρέπει να υιοθετήσει μια διαφορετική συμπεριφορά. Τα σημαντικότερα σημεία, που προτείνεται να προσέξει ο εκπαιδευτικός, εστιάζονται στα εξής (Zimmer, 2007): 1. Παρατήρηση της τάξης. 2. Έμμεση καθοδήγηση. 3. Σεβασμός της προσωπικότητας του παιδιού. 4. Ανατροφοδότηση. 5. Διατήρηση ψυχραιμίας. 1. Παρατήρηση της τάξης Τον πρώτο παράγοντα που ελέγχει ο εκπαιδευτικός στην παρατήρηση της τάξης είναι η ασφάλεια. Σε αντίθεση όμως με αυτά που αναφέρονται στο κεφάλαιο «επίβλεψη της τάξης στη Φυσική Αγωγή», στην Ψυχοκινητική Αγωγή το επόμενο βήμα είναι να προσπαθήσει να καταλάβει την οπτική γωνία με την οποία προσεγγίζει το θέμα ο κάθε μαθητής. Αυτό είναι σημαντικό, για να μπορέσει στη συνέχεια να προαγάγει την αυτενέργεια και να του δώσει ερεθίσματα, όταν συναντήσει κάποιο πρόβλημα. 2. Έμμεση καθοδήγηση Αφού καταλάβει ο εκπαιδευτικός τον τρόπο που ο μαθητής προσεγγίζει ένα θέμα, τότε συμμετέχει μαζί του στη λύση. Παίζει μαζί του. Εάν ο μαθητής «κολλήσει» κάπου, τότε ο εκπαιδευτικός του προτείνει ιδέες («τι θα έλεγες αν»). Ωστόσο, ποτέ δεν επιβάλλει τις προτάσεις του. Τα πάντα κατευθύνονται με έμμεσο τρόπο. Πολύ δύσκολο αυτό. 3. Σεβασμός της προσωπικότητας του παιδιού Ο εκπαιδευτικός αποφεύγει να επιβάλλει στο μαθητή την άποψή του. Εάν ο μαθητής δε θέλει να κάνει κάτι, τότε αυτό θα πρέπει να είναι αποδεκτό. Αν το παιδί δεν είναι έτοιμο να εκτελέσει από μόνο του κάτι, δεν το πιέζει να το εκτελέσει. Αν θέλει να μείνει στην άκρη, τότε αυτό θα πρέπει να γίνει αποδεκτό. 4. Ανατροφοδότηση Στην ανατροφοδότηση αποφεύγεται η άμεση ενίσχυση του παιδιού με επαίνους. Συνήθως, αυτό που κάνει ο εκπαιδευτικός είναι να περιγράφει λεκτικά το επίτευγμα του μαθητή και να του δείχνει πόσο εκτιμά την προσπάθειά του. Με αυτό τον τρόπο, ο μαθητής αισθάνεται ότι ο εκπαιδευτικός τον αποδέχεται και νιώθει όμορφα. 5. Διατήρηση ψυχραιμίας Σε ένα μάθημα Ψυχοκινητικής αγωγής, οι φωνές και η ψυχολογική βία δεν έχουν θέση. Οι μαθητές που παρακολουθούν μαθήματα Ψυχοκινητικής Αγωγής έρχονται γιατί έχουν προβλήματα που τους εμποδίζουν να συμμετέχουν αρμονικά στο μάθημα της Φυσικής Αγωγής. Για παράδειγμα, η επιθετικότητα ορισμένων μαθητών δε θα πρέπει να εκλαμβάνεται ως προσωπική επίθεση από τον εκπαιδευτικό. Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά των εκπαιδευτικών Ψυχοκινητικής Αγωγής είναι η ψυχραιμία και η ήρεμη αντιμετώπιση ανεπιθύμητων καταστάσεων. Δομή μαθήματος ψυχοκινητικής αγωγής Συνήθως, η δομή ενός μαθήματος ΨΚΑ περιλαμβάνει τα εξής: Το εισαγωγικό μέρος. Σε αυτή τη φάση εφαρμόζεται ένα πρωτόκολλο έναρξης μαθήματος, για παράδειγμα κάθονται όλοι στον προκαθορισμένο

10 512 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ χώρο. Ελέγχονται οι παρουσίες και αναφέρεται το θέμα του μαθήματος. Ατομικές δραστηριότητες μεγάλης έντασης. Στη φάση αυτή δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές να εκτονώσουν την ενέργειά τους. Συνήθως, προσφέρεται στους μαθητές μια ποικιλία μικρών οργάνων, από τα οποία μπορούν να επιλέξουν με ποια θα ασχοληθούν και με ποιον τρόπο. Ομαδικές δραστηριότητες. Οι μαθητές παίζουν όλοι μαζί κάποια παιχνίδια ανάλογα με το θέμα της ημέρας. Βασικός στόχος είναι η βελτίωση των κοινωνικών ικανοτήτων των μαθητών. Κλείσιμο του μαθήματος. Συνήθως, εφαρμόζονται χαλαρωτικά παιχνίδια είτε ατομικά είτε ομαδικά (βλ. «Παραδείγματα παιχνιδιών»). Όργανα για παιχνίδια ισορροπίας. Όργανα Ψυχοκινητικής Αγωγής Η Ψ.Α. έχει αναπτύξει τα δικά της όργανα. Ένας βασικός στόχος αυτών των οργάνων είναι να είναι πρωτότυπα και να προκαλούν το ενδιαφέρον των μαθητών. Είναι τόσο ελκυστικά, που είναι δύσκολο για ένα παιδί να μην μπει στον πειρασμό να παίξει μαζί τους. Μια αναζήτηση στο Διαδίκτυο αναδεικνύει την ποικιλία των οργάνων της Ψ.Α. Τα σημαντικότερα από αυτά είναι (Zimmer, 2010): Υλικά για κατασκευές. Είναι μαλακά υλικά σε διάφορες μορφές και μεγέθη (Schaefer, 2009, Όργανα που προσκαλούν τα παιδιά για αναρρίχηση. Όργανα με ρόδες (τροχοσανίδες, στα γερμανικά «Rollbretter»).

11 ΚΕΦ. 17 / ΨΥΧΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 513 Όργανα για ατομική ενασχόληση. Για παράδειγμα, μπάλες, μπαλόνια, σχοινάκια, θεραπευτικές μπάλες, σακουλάκια με άμμο κτλ. Σακουλάκια με άμμο σε διάφορα σχήματα και μεγέθη Όργανα για παιχνίδια σε ζευγάρια όπως ρακέτες, μπάντμιντον, φρίσμπυ κτλ. Παιχνίδια με το κλασικό αλεξίπτωτο. Μαντήλια, τούλι, κτλ. Τραμπολίνο σε διάφορες μορφές. Εκτός από αυτά τα εξειδικευμένα όργανα, χρησιμοποιούνται και όργανα καθημερινής χρήσης: Χαρτόνια, ρόδες αυτοκινήτων, χάρτινες βάσεις ποτηριών, εφημερίδες κτλ. Περισσότερες ιδέες αναφέρονται στα παραδείγματα παιχνιδιών της Ψυχοκινητικής Αγωγής που παρουσιάζονται παρακάτω. Η θέση της Ψυχοκινητικής Αγωγής στην ελληνική Φυσική Αγωγή Στη Γερμανία η Ψ.Α. λαμβάνει χώρα σε μικρές ομάδες των 4-5 ατόμων. Υπάρχουν ειδικά διαμορφωμένοι χώροι και όργανα. Ορισμένοι στην Ελλάδα θα μπορούσαν να αντιτείνουν ότι εμείς δεν έχουμε αυτές τις δυνατότητες, οπότε η Ψυχοκινητική Αγωγή δεν έχει θέση στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Η άποψή μου είναι ότι η Ψυχοκινητική Αγωγή έχει θέση στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Το βασικό μου επιχείρημα σχετίζεται με τους στόχους της ελληνικής Φυσικής Αγωγής: Βελτίωση της προσωπικότητας των μαθητών (αυτοπεποίθηση, επιμονή κτλ.), αρμονική ένταξη στην κοινωνία και διά βίου άθληση για υγεία. Η Ψυχοκινητική Αγωγή προσφέρει ενδιαφέρουσες προτάσεις για την επίτευξη αυτών των στόχων. Ειδικότερα, σε σχέση με τη διά βίου άθληση για υγεία, θεωρώ ότι η συμβολή της ίσως να είναι και αναντικατάστατη. Ένα βασικό χαρακτηριστικό της ελληνικής Φυσικής Αγωγής είναι ο έντονος προσανατολισμός της στον παραδοσιακό αθλητισμό, για παράδειγμα στις αθλοπαιδιές ή σε «βαρετές» για αρ-

12 514 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ κετούς μαθητές δραστηριότητες για τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης, όπως χαλαρό τρέξιμο, κοιλιακοί κτλ. Τα περιεχόμενα αυτά ίσως να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των μαθητών που είναι «καλοί» και τους αρέσει ο ανταγωνισμός, η προσπάθεια για νίκη κτλ. Ωστόσο, υπάρχουν και μαθητές που αυτά τα περιεχόμενα τους αφήνουν αδιάφορους. Για παράδειγμα, υπάρχουν μαθητές που δεν έχουν καλή σχέση με το σώμα τους, δεν τα καταφέρνουν σε κινητικές δραστηριότητες, δεν τους αρέσουν οι κοιλιακοί και βαριούνται να τρέχουν για Ακόμη και αν ξέρουν ότι έτσι θα βελτιώσουν την υγεία τους, δεν το κάνουν, γιατί δεν τους αρέσει. Σε αυτά τα παιδιά αρέσει για παράδειγμα να πειραματίζονται, να δημιουργούν, χωρίς να έχουν στο μυαλό τους να κερδίσουν στο μπάσκετ, το ποδόσφαιρο κτλ. Τα παιδιά αυτά δε θέλουν να συμμετέχουν σε ανταγωνιστικές δραστηριότητες και είναι φυσικό να μην τους αρέσει το μάθημα της Φυσικής Αγωγής. Η Ψυχοκινητική Αγωγή προσφέρει μια δυνατότητα να ικανοποιήσουν οι μαθητές την ανάγκη τους για κίνηση με εναλλακτικές δραστηριότητες. Θεωρώ σημαντικό να διδάξουμε στους μαθητές ότι υπάρχουν και άλλες κινητικές δραστηριότητες εκτός από: τα ανταγωνιστικά παιχνίδια ή το χαλαρό τρέξιμο γύρω από την αυλή ή τους κοιλιακούς και τις υπόλοιπες παραδοσιακές δραστηριότητες. Με τα εναλλακτικά παιχνίδια που προσφέρει η Ψυχοκινητική Αγωγή, αυξάνουμε τις πιθανότητες να ασχοληθούν με κινητικές δραστηριότητες και μαθητές στους οποίους δεν αρέσουν οι παραδοσιακές δραστηριότητες. Για να ασχοληθεί κάποιος με μια κινητική δραστηριότητα, δεν είναι αρκετό να γνωρίζει ότι του κάνει καλό στην υγεία. Σημαντικό είναι επίσης να του αρέσει η δραστηριότητα, αυτό σημαίνει εσωτερική παρακίνηση. Οπότε το ερώτημα που προκύπτει για την Ψυχοκινητική Αγωγή είναι πώς μπορεί να ενσωματωθεί στην ελληνική Φυσική Αγωγή. Μια πρόταση θα μπορούσε να είναι η εξής: Στα τελευταία 15 του μαθήματος, να δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές να επιλέγουν αυτοί την κινητική δραστηριότητα που τους αρέσει (μορφή διαφοροποίησης του μαθήματος). Σε σχέση με την έλλειψη οργάνων, ίσως θα ήταν μια λύση να έφερναν οι μαθητές από το σπίτι τα δικά τους. Για παράδειγμα, inlineskates, skateboards, ρακέτες, διάφορες μπάλες, ποδήλατα, χαρτόνια, μπαλόνια κτλ. Σταδιακά τα σχολεία να προμηθεύονται και άλλα υλικά εκτός από μπάλες. Ίσως σε συνεργασία με το σύλλογο γονέων και κηδεμόνων ή και με άλλους τοπικούς φορείς. Η πρόταση αυτή δίνει στους μαθητές τη δυνατότητα να νιώσουν ότι συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση του μαθήματος. Επίσης, ίσως να τους κάνει περισσότερο υπεύθυνους σε σχέση με τη διαχείριση του υλικού του σχολείου. Για να έχει επιτυχία μια παρόμοια πρόταση είναι σημαντικό να γνωρίσουν οι Έλληνες εκπαιδευτικοί Φυσικής Αγωγής, τις αρχές της Ψυχοκινητικής Αγωγής και τη φιλοσοφία των παιχνιδιών της. Παρακάτω αναφέρονται ενδεικτικά παραδείγματα που, με μικρές τροποποιήσεις, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στις υπάρχουσες υλικοτεχνικές υποδομές των ελληνικών σχολείων.

13 ΚΕΦ. 17 / ΨΥΧΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 515 Κινητικά ερεθίσματα της Ψυχοκινητικής Αγωγής Τα παιχνίδια που παρουσιάζονται παρακάτω επιλέχτηκαν από το πλήθος των παιχνιδιών της Ψυχοκινητικής Αγωγής με το κριτήριο ότι δεν απαιτούνται ιδιαίτερα όργανα. Πολλά από αυτά είναι παλιά παιχνίδια και βασίζονται σε γνωστές ιδέες (Beudels, Lensing-Conrady & Beins, 1997). Για την εφαρμογή τους, είναι σημαντικό να εφαρμόζονται οι διδακτικές αρχές της Ψυχοκινητικής Αγωγής με στόχο την προαγωγή της αυτοπεποίθησης, τη βελτίωση της κοινωνικής συμπεριφοράς και των κινητικών ικανοτήτων των μαθητών. Παιχνίδια για αδρές κινήσεις Παιχνίδια με μπαλόνια Οι μαθητές διατηρούν στον αέρα ένα μπαλόνι με διάφορα σημεία του σώματος: μύτη, χέρι, αγκώνα, πλάτη, μηρό κτλ. Εικ. 4: «Παμε βόλτα με το μπαλόνι» (σερβίς στο βόλεϊ) Παραλλαγές: Εάν θέλετε δοκιμάστε με δυο μπαλόνια. Όση ώρα είναι το μπαλόνι στον αέρα κάθονται, ξανασηκώνονται, κάνουν μια στροφή, χτυπούν παλαμάκια κτλ. Παιχνίδι σε ζευγάρια Η αρκούδα έχει φαγούρα Όλοι βρίσκονται στον τοίχο με μια μπάλα. Εικ. 5: Η αρκούδα έχει φαγούρα Εικ. 2: Ισορροπία μπαλονιού με το κεφάλι Εικ. 3: «Αγγελάκια» στο ποδόσφαιρο Εικ. 6: Περιστροφές με την μπάλα στον τοίχο, κάθισμα κτλ.

14 516 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Δοκιμάζουν διάφορες κινήσεις, χωρίς να χάσουν την μπάλα. Για παράδειγμα: Κάθονται, σηκώνονται, κάνουν στροφές, περνάνε ο ένας τον άλλο κτλ. Περνούν πάνω από εμπόδια Ανεβαίνουν σκάλες. Ανά δυο έχουν μια μπάλα και μετακινούνται. Φρίσμπι-γκολφ Στο χώρο βρίσκονται σκορπισμένα στεφάνια που είναι ταυτόχρονα στόχοι και θέσεις-ρίψεις. Ρίχνουν το φρίσμπι σε ένα στεφάνι, από εκεί προσπαθούν να πετύχουν ένα άλλο στεφάνι κτλ. Οι μαθητές μπορούν να παίξουν γκολφ με πλαστικά πιατάκια από στεφάνι σε στεφάνι (Εικ. 7 και Εικ. 8) Εικ. 7 Εικ. 8 Επίσης, μπορούν να παίξουν γκολφ με πλαστικά πιατάκια και η μετακίνηση από στεφάνι σε στεφάνι γίνεται με άλμα (Εικ. 9 μέχρι Εικ. 12). Εικ. 9 Εικ. 10 Εικ. 11 Εικ. 12 Παραλλαγές: Αντί για στεφάνια χρησιμοποιούνται στρώματα. Οι διάφοροι στόχοι ζωγραφίζονται με κιμωλία. Βάζουν στόχο το καλάθι του μπάσκετ. Αντί για φρίσμπι χρησιμοποιούν βάσεις ποτηριών, σακούλες με άμμο κτλ. Μπορεί να γίνει και αγώνας με ομάδες.

15 520 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Ρίχνουν την μπάλα με τέτοιο τρόπο, ώστε να αναπηδήσει στο κέντρο της απόστασης και (Εικ. 21): Μετά το πιάσιμο της μπάλας κάνουν μια στροφή γύρω από τον εαυτό τους και μετά ρίχνουν στο ζευγάρι τους την μπάλα. Μετά το πιάσιμο κάνουν μισή στροφή και ρίχνουν την μπάλα ανάμεσα από τα πόδια τους ή με πλάτη γυρισμένη στο ζευγάρι. Πιάνουν και ρίχνουν την μπάλα με το ένα χέρι. Κάθονται στον πάγκο και παίζουν μεταξύ τους με την μπάλα. Παραλλαγές: Σε παιδιά που έχουν προβλήματα εκτέλεσης των ασκήσεων πάνω από τον πάγκο ή φοβούνται κτλ., αντί για πάγκο μπορεί να χρησιμοποιήσουν ένα στεφάνι και να μπουν μέσα. Αντί για μπάλες μπορούν να χρησιμοποιηθούν σακουλάκια με άμμο, μπαλόνια, φρίσμπι κτλ. Σκαρφάλωμα με σχοινί Δένουμε ένα σχοινί στο πολύζυγο, βάζουμε ένα στρώμα και τα παιδιά προσπαθούν να σκαρφαλώσουν. Παιχνίδια που προάγουν την αντίληψη Δημιουργία ομάδων Ο καθένας τραβά ένα χαρτάκι με ένα νούμερο. Οι μαθητές σκορπίζονται στο χώρο και χαιρετιούνται δίνοντας τα χέρια. Με το δάχτυλό τους, ζωγραφίζουν στο χέρι του άλλου το νούμερό τους. Αυτοί με το ίδιο νούμερο γίνονται ζευγάρι. Παραλλαγές: Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για το σχηματισμό μεγαλύτερων ομάδων (παιδιά που έχουν το ίδιο νούμερο). Αντί για ζωγραφιά στην παλάμη, μπορεί κάποιος να ζωγραφίσει στον αέρα το νούμερο κτλ. Ζωγραφιές στην παλάμη Σε ζευγάρια, ο ένας έχει κλειστά τα μάτια και ο άλλος ζωγραφίζει στο χέρι του (π.χ. γραμμή, κύκλο, τετράγωνο, τρίγωνο, αριθμό γράμμα κτλ.). Ανοίγει τα μάτια και ζωγραφίζει στο χέρι του αυτά που ζωγράφισε ο άλλος (Εικ. 22). Εικ. 22: Ζωγραφιές στην παλάμη Η ζωγραφιά μπορεί να γίνει και στην πλάτη (Εικ. 23).

16 ΚΕΦ. 17 / ΨΥΧΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 521 Μασάζ με μπάλες του τένις (χαλάρωμα, κοινωνική επαφή) Ο ένας είναι ξαπλωμένος μπρούμυτα και ο άλλος κυλά την μπάλα κατά μήκος της σπονδυλικής στήλης (όχι επάνω, αλλά στο πλάι, στους μύες). Εικ. 23: Ζωγραφιές στην πλάτη Γκολφ με στεφάνια Ο καθένας έχει από ένα στεφάνι και μια μπάλα. Κυλά την μπάλα με τόση δύναμη, ώστε να μπει και να μείνει στο στεφάνι (Εικ. 24). Εικ. 24: Γκολφ με στεφάνια Παραλλαγές: Σταδιακά μπορεί να αυξάνεται η απόσταση. Το παιχνίδι γίνεται με δυο μπάλες ταυτόχρονα. Γορίλλες και «λαπάδες» Τα παιδιά σφίγγουν τους μύες τους, όπως ένας γορίλλας πριν από την επίθεση. Στη συνέχεια, με ένα μαγικό ξόρκι μετατρέπονται σε «λαπάδες» (αδύναμα ανθρωπάκια) και πέφτουν απαλά στο έδαφος, όπως πέφτει ένα φτερό. Η εναλλαγή μεταξύ σύσπασης και χαλάρωσης μυών βοηθά στη χαλάρωση (Εικ. 25). Με κλειστά μάτια δείχνω προς τα εκεί όπου ακούω Τα παιδιά κάθονται με κλειστά μάτια στον τοίχο. Κάποιος ρίχνει μια μπίλια και τα παιδιά ακολουθούν με το δάχτυλο την πορεία της μπίλιας (μπάλας, στεφανιού κτλ.). Παραλλαγή: Κάποιος περπατά δυνατά, απαλά κτλ. Εικ. 25: Γορίλλες και «λαπάδες»

17 526 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Παραλλαγές: Το ίδιο στεφάνι δεν επιτρέπεται να το ακουμπήσει κάποιος δυο συνεχόμενες φορές. Κάθε μαθητής είναι υπεύθυνος για 2 στεφάνια και έχει καθορίσει την απόσταση μεταξύ τους. Ασκήσεις με τα στρώματα 6 μαθητές έχουν ένα στρώμα (εξαρτάται από το μέγεθος και βάρος του στρώματος) και παίζουν με αυτό: Εικ. 39 Σκέφτομαι και κινούμαι Βρες το αντικείμενο Όλοι κάθονται κυκλικά στο έδαφος. Ο αρχηγός λέει μια ιδιότητα και όλοι ψάχνουν να βρουν το αντικείμενο που την έχει. Η ιδιότητα μπορεί να είναι ζεστό, κρύο, σκληρό, τετράγωνο, κυκλικό, γωνιακό, κόκκινο σκοτεινό, άσχημο κτλ. Μπορεί να κάνει και συνδυασμό των ιδιοτήτων του αντικειμένου. Υποκειμενικές αξιολογήσεις της μορφής άσχημο κτλ. δημιουργούν μια ευχάριστη ατμόσφαιρα. Η συνάθροιση Τα παιδιά είναι σκορπισμένα στο χώρο. Ο αρχηγός φωνάζει ένα νούμερο και τα παιδιά σχηματίζουν ομάδες με αντίστοιχο αριθμό ατόμων. Όταν φωνάξει «1» τότε σκορπίζονται πάλι όλοι στο χώρο. Παραλλαγές: Γίνονται συνδυασμοί αριθμού παιδιών που συμμετέχουν στην ομάδα και ασκήσεων. Για παράδειγμα, «4 άτομα με 6 επαφές στο έδαφος» (κάποιοι ίσως πρέπει να κάνουν κουτσό) ή «4 άτομα και 5 επαφές στο έδαφος» (πχ. ακουμπά στο έδαφος και το χέρι) κτλ. Εικ. 40 Οι μαθητές έχουν το στρώμα όρθιο στο πλάι, τρέχουν γύρω του στηρίζοντάς το με το ένα τους το χέρι (Εικ. 39). Αλλάζουν κατεύθυνση. Σηκώνουν το στρώμα πάνω από το κεφάλι τους, κάνουν στροφή, τρέχουν κτλ. (Εικ. 40). Σχηματίζουν ομάδες ανάλογα με το χρώμα της μπλούζας, των παπουτσιών κτλ.

18 ΚΕΦ. 17 / ΨΥΧΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 527 Ο διαβολάκος. Μορφή κυνηγητού στο οποίο υπάρχει ένας διαβολάκος (π.χ. βάζει τα δάχτυλά του στο κεφάλι σαν ένα είναι κέρατα). Προσπαθεί να πιάσει όσους δεν μπήκαν σε μια ομάδα. Ρίξ τα όλα κοντά Ο μαθητής έχει τρία διαφορετικά όργανα (π.χ. φρίσμπι, μπάλα και στεφάνι). Τα ρίχνει σε απόσταση π.χ. 2μ, με τέτοιο τρόπο, ώστε να είναι όσο γίνεται πιο κοντά μεταξύ τους. Τι θα πρέπει να ρίξει πρώτο, δεύτερο κτλ., για να καταφέρει τη μικρότερη δυνατή απόσταση μεταξύ τους; Ως ομαδικό παιχνίδι. Η κάθε ομάδα προσπαθεί να ρίξει, κυλήσει τα όργανα σε ένα συγκεκριμένο σημείο, όσο πιο κοντά γίνεται από τα πχ. 4μ. Για μεγαλύτερη δυσκολία, ο εκπαιδευτικός αλλάζει θέσεις. Έτσι, αλλάζει για παράδειγμα και η κατεύθυνση μπροστά. Μεταμορφώσεις Ανά 4 άτομα κρατούν ένα σχοινί (π.χ. δεμένα μεταξύ τους 2-3 σχοινάκια). Ο εκπαιδευτικός δίνει εντολές να σχηματίσουν διάφορα σχήματα (Εικ. 42). Για παράδειγμα, έναν κύκλο, τετράγωνο, αστέρι κτλ. Προσανατολισμός 3-4 παιδιά έχουν ένα στρώμα. Ο αρχηγός δίνει εντολές, π.χ. τρέχουμε γύρω από το στρώμα (Εικ. 41), μπροστά, το σηκώνουμε ψηλά, πάμε πίσω κτλ. Εικ. 42 Σχηματίζουν σχήματα χωρίς σχοινάκια, πιάνονται μόνο με τα χέρια τους Εικ. 41 Για τον προσανατολισμό ισχύει η θέση του εκπαιδευτικού. Όταν π.χ. στέκεται απέναντί τους το αριστερά είναι ανάποδα για τα παιδιά. Κοινωνική συμπεριφορά Ιστός αράχνης (αντίδραση σε οπτικό ερέθισμα, συνεργασία) Σε τετράδες: 3 μαθητές φτιάχνουν με σχοινάκι έναν ιστό αράχνης και ένας είναι μέσα. Το σχοινάκι πρέπει να είναι πάντα τεντωμένο. Ο ιστός κινείται στο χώρο με τέτοιο τρόπο, ώστε να είναι πάντα τεντωμένος και να μην ακουμπά το μαθητή που είναι στη μέση. Τρέχει ο μαθητής στη μέση, τρέχει και ο ιστός, πάει πίσω, κάνει άλματα (χαμηλό, μεσαίο, ψηλό), το ίδιο και ο ιστός κτλ.

19 528 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Οι άρρωστες μπάλες Οι μαθητές ανά ζευγάρια κρατάνε κοντάρια (ίσως από σκούπες, γυμναστικής κτλ.). Με αυτά μεταφέρουν τις μπάλες στο νοσοκομείο (π.χ. σε μια κούτα, σε ένα στεφάνι). Όταν γίνουν καλά, τις μεταφέρουν πάλι στο σπίτι (Εικ. 43). «Bonjour» («Γεια σου») Οι μαθητές τρέχουν στο χώρο (μπροστά, πλάγια, πίσω). Ο εκπαιδευτικός αναφέρει σημεία του σώματος με τα οποία χαιρετούν ο ένας τον άλλο. Παραλλαγές: Οι μαθητές περπατάνε στο χώρο, μόλις συναντήσουν κάποιον τον χαιρετούν με το δικό τους τρόπο. Προσθέτουμε και αποχωρισμό: κουνώντας μαντήλια, με κλάματα κτλ. Εικ. 43: Μεταφορά άρρωστης μπάλας στο νοσοκομείο Παραλλαγές: Μπορούν να αλλάζουν τις μπάλες στη διαδρομή μεταξύ τους. Αφήνουν την μπάλα να πέσει και την ξαναπιάνουν με τα κοντάρια Αντί για μπάλες, χρησιμοποιούν μπαλόνια ή μαντήλια (ιδιαίτερα για μικρές ηλικίες). Τοποθετούνται εμπόδια που πρέπει να περάσουν από πάνω, χωρίς να τους πέσει η μπάλα.

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2 Bάτραχοι στη λίμνη 1,2 Οργάνωση: Εργασία με όλη την τάξη. Τα παιδιά είναι γύρω από το αλεξίπτωτο, τη λίμνη και το κρατούν στο ύψος της μέσης. Τα σακουλάκια πάνω στο αλεξίπτωτο είναι οι βάτραχοι. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ Ενότητα: Αθλητισμός (3 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 6 ώρες (3 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: 1. Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΙΧΝΙ ΙΑ ΜΙΝΙ-ΤΕΝΙΣ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΙΧΝΙ ΙΑ ΜΙΝΙ-ΤΕΝΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΙΧΝΙ ΙΑ ΜΙΝΙ-ΤΕΝΙΣ ιάλεξη Α Αργύρης Θεοδοσίου Ασκήσεις μετακίνησης Στόχος: προθέρμανση των παικτών, εκμάθηση των βασικών μετακινήσεων στο τένις (footwork) Τρέξιμο με αργό ρυθμό από το πίσω μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδια και άλλα με μπάλα στα πόδια. Α-Β Σάξη: (έμμεσα)50 ώρες, μέσα από ψυχοκινητική αγωγή/παιχνίδια. Γ-Δ Σάξη: (άμεσα) 3 ώρες -

Παιχνίδια και άλλα με μπάλα στα πόδια. Α-Β Σάξη: (έμμεσα)50 ώρες, μέσα από ψυχοκινητική αγωγή/παιχνίδια. Γ-Δ Σάξη: (άμεσα) 3 ώρες - Παιχνίδια και άλλα με μπάλα στα πόδια Σο Ποδόσφαιρο στο Δημοτικό διδάσκεται στην. Α-Β Σάξη: (έμμεσα)50 ώρες, μέσα από ψυχοκινητική αγωγή/παιχνίδια Γ-Δ Σάξη: (άμεσα) 3 ώρες - (ομαδικά, ατομικά, παραδοσιακά)

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες επιτυχίας Α τάξης Σκοπός 1: Ανάπτυξη κινητικών δεξιοτήτων και ικανοποιητική εκτέλεση ορισμένων από αυτές Να εκτελούν βασικές κινητικές

Δείκτες επιτυχίας Α τάξης Σκοπός 1: Ανάπτυξη κινητικών δεξιοτήτων και ικανοποιητική εκτέλεση ορισμένων από αυτές Να εκτελούν βασικές κινητικές [Α ΤΑΞΗΣ] Δείκτες επιτυχίας Α τάξης Σκοπός 1: Ανάπτυξη κινητικών δεξιοτήτων και ικανοποιητική εκτέλεση ορισμένων από αυτές Να εκτελούν βασικές κινητικές δεξιότητες μετακίνησης Σε ώριμο στάδιο: Περπάτημα,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τους γονείς

Συμβουλές για τους γονείς Συμβουλές για τους γονείς Για τα παιδιά του Δημοτικού κάθε διαδρομή από το σπίτι προς στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία και ένα μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής. Μέσω αυτής της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012 Εισηγήσεις που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά σας - Μια μαγική λέξη που κάνει τους ανθρώπους και κυρίως τα παιδιά να αισθάνονται άνετα, πολύ καλά με τον εαυτό τους και τους άλλους. ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ τα αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ"

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ ΆΡΙΣΤΑ 1 Μια πρωτοβουλία: Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ" Το όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ενημερώνει όλους τους χρήστες του Οδικού δικτύου και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΑΣ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ 2014

ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΑΣ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ 2014 ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΑΣ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ 2014 Μπογδάνης Βασίλειος Πτυχιούχος Τ.Ε.Φ.Α.Α. Θεσαλλονίκης Κάτοχος μεταπτυχιακού Γνωστικής και Κινητικής Μάθησης Παράλληλη τεχνική και τώρα τι γίνεται; ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα.

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα. Ιδέες για Γενέθλια παιδιών Πόσες φορές σπάσατε το κεφάλι σας, που να κάνετε το πάρτι γενεθλίων των παιδιών σας; Στο σπίτι, στον κήπο ή τελικά σε κάποιον παιδότοπο; Εάν επιλέξετε έναν παιδότοπο, τα πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Ηγούμαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Τι είναι Ηγεσία «Η Ηγεσία, δεν είναι θέση! γιαυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Διδακτική πρόταση

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Διδακτική πρόταση ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Διδακτική πρόταση Διδακτικό πλαίσιο Θέμα: Πάρτι γενεθλίων Σχολείο: Γυμνάσιο Φανερωμένης, Λάρνακα Επίπεδο ελληνομάθειας: Α2 - αρχάριοι (9 μαθητές) Διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

«Η επίδραση της μουσικής στην ψυχολογία και στην επαγγελματική αποκατάσταση των νέων»

«Η επίδραση της μουσικής στην ψυχολογία και στην επαγγελματική αποκατάσταση των νέων» Σχολείο: 52 ο ΓΕΛ Αθηνών Σχολικό έτος: 2013-2014 Τετράμηνο: Β Μάθημα: Ερευνητική Εργασία Τμήμα: Α 4 «Η επίδραση της μουσικής στην ψυχολογία και στην επαγγελματική αποκατάσταση των νέων» Ομάδα Εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΣΤΑΔΙΟ 1η ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ Άσκηση 1η - Διάρκεια 5 : Άφησε τη μπάλα

1ο ΣΤΑΔΙΟ 1η ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ Άσκηση 1η - Διάρκεια 5 : Άφησε τη μπάλα ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΣΤΑΔΙΑ Η μεθοδική διδασκαλία του handball στο Δημοτικό σχολείο, περιλαμβάνει 3 διδακτικά στάδια. Σε κάθε διδακτικό στάδιο υλοποιούνται 2 διδακτικές μονάδες (μαθήματα). Κάθε διδακτική μονάδα περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακές Ημερίδες Κλασικού Αθλητισμού

Περιφερειακές Ημερίδες Κλασικού Αθλητισμού Περιφερειακές Ημερίδες Κλασικού Αθλητισμού Φωτεινή Μασσού Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Ονησίφορος Ιωάννου ΕΔΕ Φυσικής Αγωγής Φεβρουάριος 2011 2 Δημοκρατικό και Ανθρώπινο Σχολείο Επιδιώκει: Την ποιοτική μάθηση

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε να γράφετε 4/5. ετών. Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής. να κάνετε στο σπίτι

Μάθετε να γράφετε 4/5. ετών. Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής. να κάνετε στο σπίτι Υ Ο Μ Σ Η Φ Α Ρ Γ ΙΟ Α ΤΟ ΤΕΤΡ Μάθετε να γράφετε 4/5 ετών Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής να κάνετε στο σπίτι 2 Από το σχολείο στο σπίτι Από το σχολείο στο σπίτι

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό!

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Επιμέλεια-μετάφραση: Αλέξανδρος Νικολόπουλος, Ph.D. Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Πόσο ψυχολογικά προετοιμασμένος μπορεί να είστε πριν από έναν

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνω να χρησιμοποιώ το ψαλίδι

Μαθαίνω να χρησιμοποιώ το ψαλίδι 2014 Μαθαίνω να χρησιμοποιώ το ψαλίδι Ειδικός Παιδαγωγός www.eidikospaidagogos.gr/ info@eidikospaidagogos.gr ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εκμάθηση κοψίματος με ψαλίδι ως δεξιότητα είναι πολύ σημαντική, αλλά ταυτοχρόνως

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Το παιδί µου δεν µιλάει καθαρά... Έως 2 ετών πρέπει να... Καταλαβαίνει σύνθετες

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ο.Χ.Ε. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ Φ. Α. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ.

Ο.Χ.Ε. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ Φ. Α. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. Ο.Χ.Ε. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ Φ. Α. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΘΕΜΑΤΑ 1. Η Διδασκαλία της Χειροσφαίρισης στο σχολείο. Εισηγητής: Θόδωρος Τογανίδης Σύμβουλος Επιμόρφωσης Ανάπτυξης. 2. Η Διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη των συναρμοστικών ικανοτήτων είναι αποτελεσματικότερη κατά το χρόνο που λαμβάνει χώρα η ωρίμανση των κεντρικών λειτουργιών, απ ότι την

Η ανάπτυξη των συναρμοστικών ικανοτήτων είναι αποτελεσματικότερη κατά το χρόνο που λαμβάνει χώρα η ωρίμανση των κεντρικών λειτουργιών, απ ότι την Η ανάπτυξη των συναρμοστικών ικανοτήτων είναι αποτελεσματικότερη κατά το χρόνο που λαμβάνει χώρα η ωρίμανση των κεντρικών λειτουργιών, απ ότι την όταν έχουν πλέον ήδη ωριμάσει, και αυτό το χρονικό διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί να μη χορεύω στις μύτες;

Γιατί να μη χορεύω στις μύτες; Γιατί να μη χορεύω στις μύτες; Κείμενο της Celia Sparger, φυσιοθεραπεύτριας της Sadler s Wells School, συγγραφέως των βιβλίων Anatomy of Ballet και Beginning Ballet. Η συγγραφέας εκφράζει τη βαθύτατη ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σελίδα 3 από 21

Περιεχόμενα. Σελίδα 3 από 21 Σελίδα 1 από 21 Σελίδα 2 από 21 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Χρήσεις του υπολογιστή... 4 Κεφάλαιο 2 Βασικά τμήματα υπολογιστή... 6 Κεφάλαιο 3 - Ασφάλεια... 9 Κεφάλαιο 4 - Ποντίκι... 11 Κεφάλαιο 5 - Πληκτρολόγιο...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ 1. Σηκωνόμαστε όρθιοι και καρφιτσώνουμε μια κόλλα χαρτί στην πλάτη του κάθε παιδιού. Ας γράψουμε πάνω στην πλάτη του καθενός ανώνυμα κάτι που μας αρέσει πραγματικά

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ ΦΥΣΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΔΥΝΑΜΗ

ΤΕΣΤ ΦΥΣΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΔΥΝΑΜΗ ΤΕΣΤ ΦΥΣΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΔΥΝΑΜΗ 1) Έλξεις στο μονόζυγο για αγόρια. Έχουμε τα χέρια με λαβή στραμμένα προς το σώμα και ζητάμε από τον μαθητή να κάνει όσες περισσότερες έλξεις μπορεί. Προσέχουμε, ώστε να

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Ο ΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ Σκοπός: Να αντιληφθούν τα παιδιά ότι κάποιες επικίνδυνες συμπεριφορές κατά τη διακίνηση στο δρόμο μπορεί να είναι αποτέλεσμα των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους.

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους. Προπρονήπια Α 2015 ΠΙΝΑΚΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ Το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου ασχοληθήκαμε με το θέμα «Πίνακες Ζωγραφικής». Αφορμή στάθηκε μια συζήτηση που κάναμε με τα παιδιά για το φθινόπωρο και τις αλλαγές του

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ - ΠΡΟΠΟΝΗΣΕΙΣ; Να παρακολουθούν ή όχι οι γονείς τους επίσημους αγώνες;

ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ - ΠΡΟΠΟΝΗΣΕΙΣ; Να παρακολουθούν ή όχι οι γονείς τους επίσημους αγώνες; ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ - ΠΡΟΠΟΝΗΣΕΙΣ; Να παρακολουθούν ή όχι οι γονείς τους επίσημους αγώνες; Οι αλματώδεις πρόοδοι συνήθως αποδίδονται από τους γονείς στο ταλέντο και τα εξαιρετικά προσόντα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Οι «μύθοι» της κυριαρχίας των σκύλων. Ο σκύλος, σας γαβγίζει, για να σας δείξει ποιος είναι ο αρχηγός!

Οι «μύθοι» της κυριαρχίας των σκύλων. Ο σκύλος, σας γαβγίζει, για να σας δείξει ποιος είναι ο αρχηγός! Οι «μύθοι» της κυριαρχίας των σκύλων Συμπεριφορά ο μύθος Ο σκύλος, σας γαβγίζει, για να σας δείξει ποιος είναι ο αρχηγός! Υπάρχουν πολύ κρυμμένοι λόγοι που μπορούν να οδηγήσουν στο υπερβολικό γάβγισμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Negative feelings management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διαχείριση Αρνητικών Συναισθημάτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός Στο σχολείο μας υλοποιήθηκε ημερίδα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας. Εισηγήτρια ήταν η Παπαδημητρίου Αλεξάνδρα.

Σχολικός εκφοβισμός Στο σχολείο μας υλοποιήθηκε ημερίδα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας. Εισηγήτρια ήταν η Παπαδημητρίου Αλεξάνδρα. Σχολικός εκφοβισμός Στο σχολείο μας υλοποιήθηκε ημερίδα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας. Εισηγήτρια ήταν η Παπαδημητρίου Αλεξάνδρα. Η εισήγηση ξεκινά με μια συζήτηση με τα παιδιά για την

Διαβάστε περισσότερα

3.2. Περιεχόμενο της συνέντευξης

3.2. Περιεχόμενο της συνέντευξης 3. Η ΩΡΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ (INTERVIEW) Για να είσαι εδώ σημαίνει οτι το βιογραφικό σου ή οι συστάσεις σου έπιασαν τόπο. Το επόμενο βήμα είναι να πετύχεις και στη προσωπική συνέντευξη που σε καλούν. Αν έχεις

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΤΡΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΓΟΥΡΟΥΝΑΚΙΑ

ΤΑ ΤΡΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΓΟΥΡΟΥΝΑΚΙΑ ΤΑ ΤΡΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΓΟΥΡΟΥΝΑΚΙΑ 2ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός «Λέμε ΟΧΙ στο σχολικό εκφοβισμό» (Μια διασκευή παραμυθιού από τους μαθητές) Ομάδα : Αστυπάλαια ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ Σεπτέμβριος- Νοέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και εκπαίδευση. Τα Ελληνικά αναλυτικά προγράμματα. Τα αναλυτικά προγράμματα φυσικής αγωγής έχουν σαν θεμέλιο

Άσκηση και εκπαίδευση. Τα Ελληνικά αναλυτικά προγράμματα. Τα αναλυτικά προγράμματα φυσικής αγωγής έχουν σαν θεμέλιο www.handball.org.gr ΕΑΠ//Ο.Χ.Ε Άσκηση και εκπαίδευση Τα Ελληνικά αναλυτικά προγράμματα Τα αναλυτικά προγράμματα φυσικής αγωγής έχουν σαν θεμέλιο ένα γενικό μοντέλο που βασίζεται στην επαφή και εξάσκηση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ 0-4 ΧΡΟΝΩΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ 0-4 ΧΡΟΝΩΝ 1 ΟΣ ΜΗΝΑΣ ΣΤΑΣΗ ΣΩΜΑΤΟΣ ΑΔΡΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Σε ύπτια θέση: το κεφάλι γυρίζει προς μία πλευρά Στην τοποθέτηση σε καθιστή θέση: το κεφάλι κρέμεται πίσω Όταν το κρατούν σε καθιστή θέση: το κεφάλι κρέμεται

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Φυσική δραστηριότητα Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Δεδομένα έρευνας Το 24% περίπου των παιδιών δεν συμμετέχει σε καμία οργανωμένη φυσική δραστηριότητα. Μόλις το 4% δεν συμμετέχει σε

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Η σύνθεση της ομάδας αναφέρεται στον αριθμό των επιθετικών

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηδαμιανός Θεόδωρος, Φυσικοθεραπευτής, Σακελλάρη Βασιλική, Φυσικοθεραπεύτρια, MSc, PhD.

Χατζηδαμιανός Θεόδωρος, Φυσικοθεραπευτής, Σακελλάρη Βασιλική, Φυσικοθεραπεύτρια, MSc, PhD. «Σχεδιασμός προγράμματος ασκήσεων σε άτομα τρίτης ηλικίας.» Χατζηδαμιανός Θεόδωρος, Φυσικοθεραπευτής, Σακελλάρη Βασιλική, Φυσικοθεραπεύτρια, MSc, PhD. Τμήμα Φυσικοθεραπείας, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα

Διαβάστε περισσότερα

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Ευάγγελος Χ. Καραδήμας Αναπληρωτής Καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας της Υγείας, Πανεπιστήμιο Κρήτης Στην ενότητα που

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΧΙ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ»

«ΟΧΙ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ» «ΟΧΙ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ» Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για παιδιά του Νηπιαγωγείου, με στόχο την Πρόληψη των Ατυχημάτων στο Σπίτι και σε άλλους εσωτερικούς χώρους. Γιατί Πρόληψη Ατυχημάτων; Τα Ατυχήματα είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου

«Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου «Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Δραστηριότητες: Βασιλική Νίκα Καλλιτεχνική Επιμέλεια: Διατσέντα Παρίση Τιμή: 12 ευρώ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τον προγραμματισμό του μαθήματος Φυσικής Αγωγής στο Δημοτικό.

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τον προγραμματισμό του μαθήματος Φυσικής Αγωγής στο Δημοτικό. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΛΑΡΙΣΑΣ Ταχ. Διευθ.: ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΙ ΑΝΘΙΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Δημήτρης Χατζόπουλος

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Δημήτρης Χατζόπουλος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Δημήτρης Χατζόπουλος Θεσσαλονίκη 2012 Δημήτρης Χατζόπουλος & Εκδόσεις Πανεπιστημίου Μακεδονίας Θεσσαλονίκη 2012 ISBN 978-960-8396-00-0 Σκίτσο εξωφύλλου: Sami Beese (Bielefelder

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι!

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Με ένα πραγματικά απλό και κατανοητό λόγο, η κυρία Μιγγείρου στο νέο της βιβλίο Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι, που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ Β2 : ΤΑ ΣΑΛΙΓΚΑΡΑΚΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012-ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ PROJECT «ΤΟ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙ» ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΠΕΤΕΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΑΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ

ΤΜΗΜΑ Β2 : ΤΑ ΣΑΛΙΓΚΑΡΑΚΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012-ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ PROJECT «ΤΟ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙ» ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΠΕΤΕΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΑΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΜΗΜΑ Β2 : ΤΑ ΣΑΛΙΓΚΑΡΑΚΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012-ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ PROJECT «ΤΟ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙ» ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΠΕΤΕΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΑΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ ΚΑΜΟΥΤΣΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Οπτική αντίληψη Ακουστική αντίληψη Γνωστικός - εκτελεστικός τοµέας Γνωστικός - εκφραστικός τοµέας Μίµηση Οπτική µνήµη Λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φώτης και η Φωτεινή

Ο Φώτης και η Φωτεινή Καλλιόπη Τσακπίνη Ο Φώτης και η Φωτεινή Μια ιστορία για ένα παιδί με αυτισμό Επιστημονική επιμέλεια: Σοφία Μαυροπούλου Εικονογράφηση: Κατερίνα Μητρούδα Βόλος 2007 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα...1 Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

«Φυσική Αγωγή Α Γυµνασίου» Βιβλίο Καθηγητή

«Φυσική Αγωγή Α Γυµνασίου» Βιβλίο Καθηγητή «Φυσική Αγωγή Α Γυµνασίου» Βιβλίο Καθηγητή Γούδας Μάριος, Χασάνδρα Μαρία, Παπαχαρίσης Βασίλης, Γεροδήµος Βασίλης H παρουσίαση αυτή έχει ως σκοπό την περιγραφή και εξήγηση του σκεπτικού και των κύριων σηµείων

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Το σεμινάριο ΚΑΡΤ & ΟΔΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 7 ετών ως και ενήλικες οποιαδήποτε ηλικίας.

Το σεμινάριο ΚΑΡΤ & ΟΔΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 7 ετών ως και ενήλικες οποιαδήποτε ηλικίας. H AΚΑΔΗΜΙΑ ΟΔΗΓΗΣΗΣ MARANELLO KART ιδρύθηκε με σκοπό να διαπαιδαγωγήσει και να ευαισθητοποιήσει τα παιδιά βοηθώντας τους να διαμορφώσουν οδηγικό χαρακτήρα από μικρή ηλικία έτσι ώστε όταν ενηλικιωθούν και

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής 1. Το ερευνητικό αντικείμενο της αθλητικής ψυχολογίας έχει (α) ψυχοφυσιολογική κατεύθυνση (β) γνωστικο-συμπεριφορική κατεύθυνση (γ) κοινωνικο-ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας;

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή ΔΕΠΥ όπως είναι γνωστή από τα ακρωνύμια, αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διδασκαλίας αθλοπαιδιών

Μέθοδοι διδασκαλίας αθλοπαιδιών 12 Μέθοδοι διδασκαλίας αθλοπαιδιών Σχ. 1: Συνεχές των μεθόδων διδασκαλίας αθλοπαιδιών Μέθοδοι διδασκαλίας αθλοπαιδιών Ένας τρόπος κατηγοριοποίησης των μεθόδων διδασκαλίας των αθλοπαιδιών είναι να τοποθετηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας

Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας Κείμενο: Κατερίνα Βαϊμάκη Εικονογράφηση: Ρεβέκκα Βεδέ Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας Ευρωπαϊκή Ένωση Ταµείο Συνοχής «Επενδύοντας στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Λάρισα 2012

ΜΟΥΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Λάρισα 2012 ΜΟΥΣΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Λάρισα 2012 Ο μαθητής μου σύμφωνα με συστηματική παρατήρηση διαπίστωσα ότι: είχε δυσκολία στην κοινωνική επαφή. Δεν ήξερε πώς να προσεγγίσει τα υπόλοιπα παιδιά.

Διαβάστε περισσότερα