1.Εισαγωγή. 2. Βασικές φιλοσοφικές αρχές του πραγματισμού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1.Εισαγωγή. 2. Βασικές φιλοσοφικές αρχές του πραγματισμού"

Transcript

1 Πειραματικά Σχολεία: το θεσμικό πλαίσιο και ο ρόλο τους Η ίδρυση του πρώτου Πειραματικού Σχολείου από τον J. Dewey: σκοποί και όροι λειτουργίας Μιχάλης Γεωργιάδης Ύδρας 7, Πανόραμα Θεσσαλονίκης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της εργασίας είναι η συμβολή στη συζήτηση για την ταυτότητα των Πειραματικών Σχολείων και την προοπτική τους στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Στην εργασία επιχειρείται η παρουσίαση της λειτουργίας του Πειραματικού Σχολείου που ιδρύθηκε από τον J. Dewey στο Σικάγο του Ιλινόις των ΗΠΑ. Η λειτουργία αυτού του σχολείου εξετάζεται κριτικά ως προς τους σκοπούς της, το πρόγραμμα που εφαρμόσθηκε, τις διδακτικές προσεγγίσεις που υιοθετήθηκαν και το σύστημα αξιολόγησης που ίσχυσε. Οι όροι λειτουργίας του σχολείου αυτού τοποθετούνται στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Πραγματισμού και επιχειρείται να γίνει η θεώρησή τους από την άποψη της εν λόγω φιλοσοφικής προσέγγισης. Τέλος, επιχειρείται μια συγκριτική εξέταση με τους όρους λειτουργίας του σύγχρονου Πειραματικού Σχολείου και παρουσιάζονται τα συμπεράσματά της. Ως πρωτογενές υλικό χρησιμοποιούνται τα κείμενα του ιδρυτή του πρώτου Πειραματικού Σχολείου καθώς και οπτικό υλικό που συγκεντρώθηκε.

2 1.Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται η παρουσίαση του Πειραματικού Σχολείου που ίδρυσε ο Dewey και άρχισε να λειτουργεί το 1896 στο Σικάγο των ΗΠΑ 1. Στο πλαίσιο αυτής της εργασίας αναλύονται κριτικά οι σκοποί λειτουργίας του εν λόγω σχολείου, το αναλυτικό πρόγραμμα, η μεθόδευση της διδασκαλίας και η αξιολόγηση της σχολικής επίδοσης, η οργάνωση της σχολικής ζωής και ο τρόπος διοίκησης. Σκοπός είναι η συμβολή στην κατανόηση της λειτουργίας ενός σχολείου που αποτέλεσε σημείο αναφοράς για την ίδρυση παρόμοιων θεσμών σε όλο τον κόσμο, αλλά και η συνεισφορά στη συζήτηση για την τύχη των υφιστάμενων Πειραματικών Σχολείων στη χώρα μας. Μια τέτοια σκοποθεσία, άλλωστε, ακολουθεί την κατά Dewey προσέγγιση, σύμφωνα με την οποία η γνώση ενσωματώνεται σε κάθε σχέδιο δράσης για την επίλυση προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον. 2. Βασικές φιλοσοφικές αρχές του πραγματισμού Σύμφωνα με τη φιλοσοφία του Dewey, η ανθρώπινη εμπειρία λογίζεται ως τύπος ειδικής αλληλενέργειας με το περιβάλλον, στο πλαίσιο της οποίας η μια πλευρά προσδιορίζει και διαμορφώνει την άλλη και ταυτόχρονα διαμορφώνεται από αυτήν. Η γνώση δεν προέρχεται άμεσα από την εμπειρία αλλά από την νοητική της επεξεργασία της. Η εμπειρία λογίζεται ως μια διαδικασία που σχετίζεται με τη δυναμική προσαρμογή και παρέμβαση του ανθρώπου στο περιβάλλον. Η εμπειρία σχετίζεται με μια διαδικασία που ανοίγει δυνατότητες για νέες μορφές αντιμετώπισης καταστάσεων και διαμόρφωσης δραστηριοτήτων. Με τη διατύπωση αυτών των θέσεων, επιχειρείται η άρση του διχασμού μεταξύ του υποκειμένου και του αντικειμένου, της θεωρίας και της πράξης, του ορθολογισμού και του εμπειρισμού (Dewey 1938) Κάθε ασαφής και ακαθόριστη κατάσταση, δηλαδή μια προβληματική κατάσταση, απαιτεί μια διερευνητική προσέγγιση. Ως μέσο για την επίλυση των προβλημάτων χρησιμοποιείται η Πειραματική Λογική 2, η οποία ακολουθεί τα εξής στάδια: 1. Αφετηρία από μια ακαθόριστη κατάσταση με την οποία ερχόμαστε σε επαφή και η οποία δεν μπορεί να προσεγγισθεί με βάση τις προηγούμενες εμπειρίες και γνώσεις. Η επαφή αυτή φέρνει τον άνθρωπο σε μια κατάσταση «απορίας» 2. Ταυτοποίηση ή διατύπωση του προβλήματος 3. Προσδιορισμός της λύσης του προβλήματος (υποθετικά) με βάση τις προηγούμενες εμπειρίες και γνώσεις, καθώς και τα δεδομένα που προκύπτουν από την ανάλυση της νέας προβληματικής κατάστασης. Οι λύσεις είναι προσωρινές μέχρι να δοκιμαστούν 4. Εξέταση με λογικό τρόπο των πιθανών συνεπειών από τη λύση που έχει προκριθεί 5. Δοκιμασία ή έλεγχος της αλήθειας των υποθέσεων μέσω των οποίων αναθεωρούνται οι ιδέες ή υποθέσεις, μέχρις ότου αυτές καταστούν επιβεβαιωμένη 1 Λειτούργησε ως σχολείο πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και είχε αρχίσει να σχεδιάζεται από το Η προσέγγιση αυτή ταυτίζεται με το προτύπο της μεθόδου που χρησιμοποιούνταν στην επιστημονική έρευνα.

3 γνώση. Και αυτή όμως η επιβεβαιωμένη γνώση ποτέ δεν είναι τελική, καθώς υπόκειται σε διαρκή κριτική που μπορεί να οδηγήσει στην αναθεώρησή της. Η διαδικασία αυτή στο σύνολό της αποτελεί αυτό που ονομάζεται κριτικός στοχασμός, ο ποίος αφορά και το αξιακό σύστημα (Dewey 1938). Η δημοκρατία ως τρόπος ζωής και όχι ως απλό μέσο διακυβέρνησης στηρίζεται στην επαφή των ανθρώπων και την επικοινωνία των εμπειριών τους. Έτσι βιώνουν από κοινού και ανασυγκροτούν τις εμπειρίες και γνώσεις τους, θέτουν κοινούς στόχους και προοπτικές αλλά και οργανώνουν από κοινού τη δράση τους και την αντιμετώπιση καταστάσεων. Μια δημοκρατία τέτοιου τύπου έχει τα χαρακτηριστικά της κοινοτικής ζωής. Είναι ανοικτή σε συνεχή αναπροσαρμογή για την ικανοποίηση νέων καταστάσεων που προκύπτουν. Μια κοινωνία αυτού του τύπου είναι το κατάλληλο πλαίσιο για την ανάπτυξη του κριτικού στοχασμού. 2. Σκοποί της παιδείας Κεντρική σημασία στην παιδαγωγική φιλοσοφία του Dewey απoκτούν από τη μια οι φυσικές δυνατότητες και εμπειρίες του παιδιού και από την άλλη οι αρχές και οι κανόνες της κοινωνικής, συλλογικής ζωής. Έτσι σε βασικό σκοπό αναγορεύεται η ανάπτυξη των δυνατοτήτων του παιδιού και η εκδήλωση κατά λογικό τρόπο των αδιαμόρφωτων φυσικών παρορμήσεών του. Η ανάπτυξη αυτή απαιτεί μια διαδικασία σχέσεων και αλληλενέργειας των φυσικών δυνατοτήτων του με το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον. Ειδικό σκοπό της αγωγής αποτελεί η διαμόρφωση συνηθειών και διαθέσεων που αφορούν τη σκέψη και τη δράση και που καθιστούν το παιδί ικανό να σκέπτεται λογικά και να ενεργεί με τάξη και συνέπεια. Με άλλους όρους διατύπωσης, η τάση αυτή αποτελεί στοιχείο της προσωπικότητας και της ύπαρξης του παιδιού. Στο πλαίσιο αυτής της ανάπτυξης, το παιδί δεν προσαρμόζεται απλώς στο περιβάλλον, αλλά στέκεται ενεργητικά απέναντι σε αυτό και συμμετέχει στη διαμόρφωσή του. Με τη σειρά της, η ενεργητική αυτή διάσταση της ανάπτυξης έχει ως συστατικό στοιχείο την ανάπτυξη ικανοτήτων δημιουργικής σκέψης, επινόησης και πρωτοβουλίας που του δίνουν τη δυνατότητα να αναλύει και να κατανοεί το νόημα νέων καταστάσεων και δεδομένων και να επιδιώκει την επιτυχία νέων σκοπών που συνδέονται με αυτές (επιτυχία περαιτέρω ανάπτυξης): «το κριτήριο της αξίας της σχολικής παιδείας είναι η έκταση κατά την οποία δημιουργεί επιθυμία για συνεχή ανάπτυξη και προμηθεύει τα μέσα για να καταστήσει αυτή την επιθυμία αποτελεσματική στην πραγματικότητα» (Dewey 1916: 53). Η κατεξοχήν διαδικασία που χαρακτηρίζει την παιδεία είναι η ανασυγκρότηση της εμπειρίας, όπου με την επεξεργασία των άμεσων εμπειριών προκύπτουν νοήματα τα οποία κατευθύνουν την αντιμετώπιση νέων εμπειριών και τη συγκρότηση νέων νοημάτων από αυτές (Dewey 1916: 76). Με βάση αυτό το πλαίσιο ασκεί κριτική στις υπάρχουσες παιδαγωγικές προσεγγίσεις της παιδείας: α) ως προετοιμασίας για το μέλλον β) ως προετοιμασίας για κάποιο ειδικό μελλοντικό καθήκον ή ρόλο γ) ως διαδικασίας φυσικής και πνευματικής ανέλιξης εκ των έσω δ) ως άσκησης πνευματικών ικανοτήτων ε) ως εκμάθησης πολιτιστικών και επιστημονικών επιτευγμάτων της ανθρωπότητας. Όλες αυτές οι προσεγγίσεις θεωρούνται μονομερείς. Αφετηρία της παιδείας αποτελεί αυτό που βιώνει στο παρόν το παιδί μέσα από την αλληλενέργειά του με το περιβάλλον. Το εκπαιδευτικό περιβάλλον είναι δομημένο έτσι ώστε να καλλιεργεί τη στοχαστική σκέψη, στάση και δράση του μαθητή που συνοδεύεται από την ανάληψη ευθύνης για τις συνέπειες των πράξεων. Κατ επέκταση το αναλυτικό πρόγραμμα δομείται με βάση τις αναπτυξιακές ανάγκες

4 του μαθητή όπου τα αντικείμενα σπουδής δεν θεωρούνται εξειδικευμένες γνώσεις που πρέπει να αποκτηθούν αλλά στοιχεία που συνδέονται με καταστάσεις της ανθρώπινης ζωής και συμβάλλουν στην επίλυση πραγματικών προβλημάτων (Dewey 1916: 76). Οι τρόποι σκέψης και δράσης του παιδιού πρέπει να συνδέονται με τις εμπειρίες του και να προκύπτουν από την άμεση και ενεργητική εμπλοκή του στην αντιμετώπιση καταστάσεων. Έτσι, έργο του εκπαιδευτικού είναι να θέτει προβλήματα, να δίνει πληροφορίες και να καλεί τους μαθητές να τις επεξεργάζονται και να συγκροτούν μέσα από αυτή τη διαδικασία γνώσεις και πεποιθήσεις. Σε ένα σχολείο που η λειτουργία του διέπεται από την ύπαρξη αυτών των σκοπών κεντρική θέση έχουν: α) οι δραστηριότητες (learning by doing) β) τα προβλήματα προς λύση, ως αντικείμενο των δραστηριοτήτων, που έχουν σχέση με τα ενδιαφέροντα και τις δυνατότητες των μαθητών δ) η ύπαρξη αξιόλογων εμπειριών για τους μαθητές, δηλαδή εμπειριών που έχουν νόημα γι αυτούς και δ) η διασφάλιση περιβάλλοντος συνεργασίας, ελευθερίας και δημοκρατίας Υπό αυτούς τους όρους, το σχολείο γίνεται αντιληπτό ως μια μικροκοινωνία που αντανακλά τα βασικά χαρακτηριστικά μιας δημοκρατικής κοινωνίας. 3. H ίδρυση του Πειραματικού Σχολείου Ο Dewey αναλαμβάνει την πρωτοβουλία για την ίδρυση, το 1896, του University Elementary School, πιο γνωστού ως Dewey School ή Laboratory School στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, με στόχο να αποτελέσει ένα πρότυπο σχολείο που να έχει το χαρακτήρα του εργαστηρίου (Pencier 1996).. Το σχολείο αυτό τέθηκε υπό την εποπτεία του Τμήματος Φιλοσοφίας, Ψυχολογίας και Παιδαγωγικής και λειτούργησε ως το Στην αρχή της λειτουργίας του είχε μόνο 12 μαθητές, ενώ σταδιακά έφτασαν τους 140, ηλικίας 4-14 ετών. Το εκπαιδευτικό προσωπικό αποτελούνταν από 23 εκπαιδευτικούς και 15 βοηθητικούς μερικής απασχόλησης. Τα έξοδα λειτουργίας τους σχολείου καλύπτονταν από τα δίδακτρα που κατέβαλαν οι μαθητές και από δωρεές φίλων και γονέων (Mayhew 1965: 3). Ο ίδιος πίστευε ότι όλες οι βαθμίδες της εκπαίδευσης θα έπρεπε να επιχορηγούνται από το δημόσιο (Dewey 1899:77). Ο σκοπός της λειτουργίας του ήταν διττός. Αφενός, η λειτουργία του αποσκοπούσε στη μόρφωση και ανάπτυξη των παιδιών που φοιτούσαν και αφετέρου αποσκοπούσε στη στενή επαφή του σχολείου με το πανεπιστήμιο, υπό την έννοια ότι το σχολείο αποτελούσε οργανικό στοιχείο της παιδαγωγικής λειτουργίας του πανεπιστημίου και βρισκόταν υπό την εποπτεία του. Σχετικά με τη δεύτερη αυτή πλευρά λειτουργίας του σχολείου ο ιδρυτής του αναφέρει: «Το σχολείο το λένε συχνά πειραματικό και κατά μία έννοια αυτό είναι το σωστό του όνομα. Δεν μου αρέσει να το χρησιμοποιώ πολύ συχνά, γιατί οι φοβιτσιάρηδες γονιοί θα νομίσουν ότι πειραματιζόμαστε πάνω στα παιδιά τους και φυσικά είναι αντίθετοι σε αυτό. Όμως ως προς την εκπαίδευση και τα προβλήματά της το σχολείο είναι στ αλήθεια πειραματικό-τουλάχιστο έτσι ελπίζω. Επιχειρήσαμε να δούμε, όχι μονάχα με συζητήσεις και θεωρίες αλλά με δοκιμές και εφαρμογές αν αυτά τα προβλήματα μπορούν να λυθούν και πως μπορούν να λυθούν» (Dewey 1899: 81). Στην πραγματικότητα ο στόχος ήταν το Σχολείο να αποτελέσει ένα εργαστήριο για το Πανεπιστήμιο κατά το πρότυπο των εργαστηρίων της Φυσικής, της Βιολογίας, της Χημείας (Mayhew 1965: 3-5). Ένα τέτοιο σχολείο θα εξυπηρετούσε, μέσω πρακτικών εφαρμογών, την ανάγκη να δοκιμασθούν οι φιλοσοφικές απόψεις και

5 ψυχολογικές θεωρίες του Dewey σχετικά με τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη των ανθρώπινων όντων. Κάτι τέτοιο δεν αποτελούσε απλώς προσωπική επιθυμία του ιδρυτή, αλλά πήγαζε από την ίδια του τη φιλοσοφία σχετικά με την φύση των ιδεών: είναι προσωρινές δοκιμαστικές μέχρι να αναπτυχθούν, να διορθωθούν και να επαληθευθούν ή να αναθεωρηθούν. Τις απόψεις αυτές τις συμμερίσθηκε μια ομάδα διανοουμένων και γονέων 3 που ήθελαν να δώσουν στα παιδιά τους το είδος της εκπαίδευσης που θα πρόσφερε το Πειραματικό. Το Πειραματικό όμως Σχολείο για τον Dewey δεν αποτελεί απλώς πεδίο εφαρμογής της παιδαγωγικής θεωρίας και ερευνητικής άσκησης. Η σχέση δεν είναι μονοσήμαντη. Η αφετηρία για τη ίδρυσή του τοποθετείται στην αντίληψη του Dewey για τη γνώση ως ολότητα, για τη σύζευξη θεωρίας και πράξης και κατ επέκταση στο ενιαιοποιημένο πρόγραμμα, όπου δεν έχουν λόγο ύπαρξης τα κάθετα διαχωρισμένα μεταξύ τους αντικείμενα, γεγονός που αποκόπτει το μαθητή από τη κοινωνική ζωή. Η εναιοποίηση όμως έχει όμως και άλλη διάσταση: την άρση της απομόνωσης μεταξύ των σχολικών βαθμίδων από το προσχολική μέχρι και την ανώτατη εκπαίδευση. Ο διαχωρισμός μεταξύ των σχολείων των διάφορων βαθμίδων θεωρείται τεχνητός και πιστεύεται ότι αποτελεί έναν ακόμη λόγο για την απομάκρυνση της εκπαίδευσης από τις ανάγκες της πραγματικής κοινωνικής ζωής, αλλά και από αναπτυξιακές ανάγκες του μαθητή. Έτσι, επιζητείται η ενιαιοποίηση μεταξύ των βαθμίδων. Ο άξονας με βάση τον οποίο ενοποιούνται είναι η ίδια η ζωή: «Ο μόνος τρόπος να ενωθούν τα διάφορα μέρη του σχολικού συστήματος είναι να πλησιάσουν την ίδια τη ζωή Θα πρέπει να δούμε το σύστημα σαν κομμάτι της μεγαλύτερης ενότητας της κοινωνικής ζωής» (Dewey 1899:52-75). Με ένα συμβολικό σχήμα ο Dewey αναπαριστά τη θέση του εκπαιδευτικού συστήματος στο ευρύτερο κοινωνικό σύστημα. Στην μια πλευρά του έχουμε το σπίτι και την οικογένεια, στο κάτω μέρος φυσικό περιβάλλον (το σχολείο βρίσκεται σε κήπο απ όπου τα παιδιά οδηγούνται στους κοντινούς αγρούς και από εκεί στην ύπαιθρο, στο πάνω μέρος η οικονομική ζωή με την οποία το σχολείο διατηρεί σχέση ελεύθερης επικοινωνίας και στην άλλη πλευρά βρίσκεται το πανεπιστήμιο με τα εργαστήρια, τις βιβλιοθήκες του, τα επαγγελματικά του σχολεία (Dewey 1899:64). Η σχέση λοιπόν του Πειραματικού Σχολείου με το Πανεπιστήμιο είναι σχέση ανοικτής επικοινωνίας και συνεργασίας. Το πανεπιστήμιο θέτει όλες του τις πηγές στη διάθεση του σχολείου, ενώ το σχολείο γίνεται εργαστήριο για το πανεπιστήμιο όπου ο σπουδαστής θα βλέπει να εφαρμόζονται, να δοκιμάζονται και τίθενται σε κριτική οι θεωρίες και ιδέες και, τέλος, να καθιερώνονται, πριν εφαρμοσθούν σε ευρεία κλίμακα. Ο κοινός ιστός που συνέχει και τις δύο πλευρές συνίσταται στο εξής: ο σκοπός τους σχολείου που είναι η ανάπτυξη κριτικά στοχαζόμενων μαθητών και ερευνητικού πνεύματος που να χαρακτηρίζει την κουλτούρα του σχολείου, εξυπηρετείται από την επιστημονική-πειραματική μέθοδο. Η Πειραματική Λογική λοιπόν χαρακτηρίζει τον τρόπο λειτουργίας του σχολείου και την εργασία των μαθητών. Και δεν μένει η προώθηση της ερευνητικής διάστασης μόνο στο γνωστικό επίπεδο αλλά αφορά την ανάπτυξη μιας ερευνητικής διάθεσης και στάσης στους μαθητές. Κάτι τέτοιο όμως έχει ανάγκη και η ανώτερη εκπαίδευση: «Είναι ωστόσο βέβαιο ότι τόσο στο πανεπιστήμιο όσο και στο σχολείο μονάχα η τάση για έρευνα μπορεί να φέρει το πνεύμα της έρευνας Να γκρεμίσουμε τα σύνορα που χωρίζουν την εκπαίδευση του μικρού παιδιού από την εκπαίδευση των νέων. Να ταυτίσουμε την κατώτερη με 3 Μεταξύ αυτών ήταν και Η. Mead, o εισηγητής της θεωρίας της «συμβολικής αλληλεπίδρασης».

6 την ανώτερη εκπαίδευση, έτσι που να γίνει πια φανερό ότι υπάρχει μόνο εκπαίδευση» (Dewey 1899:63). Πάντως, ο Dewey, δεν διατείνεται πως περιμένει άλλα σχολεία να μιμηθούν το λειτουργικό πρότυπο του Πειραματικού και να υιοθετήσουν την πρακτική του. Το εγχείρημα του Πειραματικού «χρησιμεύει μονάχα για αν αποδείξει το πραγματοποιήσιμο μιας σύλληψης καθώς και των μεθόδων με τις οποίες μπορεί να υλοποιηθεί» (Dewey 1899:74-75). 2. Τo Αναλυτικό Πρόγραμμα Παρά την συνεργασία του Πειραματικού Σχολείου με το Πανεπιστήμιο η επιλογή της διδακτέας ύλης, η προετοιμασία και ο τρόπος διδασκαλίας είχαν ανατεθεί εξολοκλήρου στους δάσκαλούς του. Το πρόβλημα για τους δάσκαλους ήταν πώς να διαμορφώσουν ένα πρόγραμμα μαθημάτων που να προωθεί τη στοχαστική σκέψη του παιδιού ώστε να καταστεί συνήθεια και τρόπος αντιμετώπισης προβλημάτων και να μεταβληθεί σε εσωτερική επιθυμία (Dewey 1899). Αυτό θα μπορούσε μόνο αν στα παιδιά δίνονταν ευκαιρίες και δυνατότητες για εφαρμογή του στοχαστικού τρόπου αντιμετώπισης των προβλημάτων που βιώνουν. Από την άποψη αυτή, ο Dewey δεν ασχολείται ιδιαίτερα και συστηματικά με τη διδακτέα ύλη των γνωστικών αντικειμένων που πρέπει να διδάσκονται στα σχολεία, To αληθινό κέντρο είναι όχι τα επιμέρους αντικείμενα αλλά οι δραστηριότητες του παιδιού (Dewey 1897). «Για να έχει το παιδί συνείδηση της κοινωνικής κληρονομιάς πρέπει να καθίσταται ικανό να εκτελεί τους θεμελιακούς τύπους της πολιτισμικής δραστηριότητας». Σε αυτή τη βάση, οργανώθηκαν στο Πειραματικό Σχολείο τρεις βασικοί τομείς χειρωνακτικής εργασίας που ελάμβαναν χώρα σε αντίστοιχους εργαστηριακούς χώρους α) ξυλουργική β) μαγειρική γ) υφαντική και ραπτική. Αυτές οι απασχολήσεις εισάγονται, γιατί είναι συνδεδεμένες με την ικανοποίηση των βασικών αναγκών για τροφή, ενδυμασία και προστασία (Baker 1966: 142). Δεν είναι ο στόχος να παραχθούν αντίστοιχες επαγγελματικές δεξιότητες, αλλά μέσω της διαχείρισης της εμπειρίας εμπλέκεται και η διανοητική προσπάθεια στη διαδικασία επίλυσης προβλημάτων που βιώνει ο μαθητής. Έτσι ο μαθητής που εμπλέκεται στην χειρωνακτική δραστηριότητα συνειδητοποιεί, τη μέθοδο και το σκοπό της για τον εαυτό του και την κοινωνία και αποκτά μια βάση για περαιτέρω ανάπτυξη. Αλλά και τα υπόλοιπα μαθήματα της Φυσικής, της Ιστορίας, της Αισθητικής Αγωγής, το Σχέδιο, η Ζωγραφική, περιλαμβάνουν δραστηριότητες χειρωνακτικές. Για παράδειγμα στη Φυσική εκτελούν πειράματα, στην Ιστορία κατασκευάζουν παλιά όπλα και όργανα. Εννοείται ότι η φυσική αγωγή έχει τη θέση της σε ένα τέτοιο πρόγραμμα (Dewey 1899:82). Αλλά και με τη μαγειρική αποκτούν γνώσεις χημείας, με τη ξυλουργική μαθαίνουν για τη λειτουργία των αριθμών και ορισμένες γεωμετρικές αρχές. Με την υφαντική έρχονται σε επαφή με τη γεωγραφία και σε όλες τις δραστηριότητες είναι παρούσα η ιστορία. Tα αντικείμενα των γλωσσικών μαθημάτων και της αριθμητικής, τουλάχιστο στα δύο πρώτα χρόνια, τα γνωρίζουν κατά λειτουργικό τρόπο σε σύνδεση με τα επιμέρους μαθήματα, όταν τα παιδιά αποκτούν την αίσθηση της πρακτικής τους αξίας μέσα από τις δραστηριότητες στις οποίες εμπλέκονται (Dewey 1897). Τα ενλόγω αντικείμενα με τα καθαρώς συμβολικά στοιχεία που συνήθως απαιτούν τη χρήση βιβλίων θεωρούνται εργαλεία και έτσι τα χρησιμοποιεί το παιδί. Μόλις λοιπόν το παιδί φυσιολογικά αποκτήσει κίνητρο για τη χρήση βιβλίων υποβοηθείται να αποκτήσει αυτήν τη δεξιότητα (Mayhew 1965: 5). Ως παράδειγμα αναφέρεται η κατασκευή μιας εξοχικής καλύβας από τα παιδιά. Στην ώρα της αριθμητικής έγινε το σχέδιο της κατασκευής της (μετρήσεις του

7 εμβαδόν κ.ά), η κατασκευή την ώρα της χειροτεχνίας, ενώ η γλωσσική διδασκαλία συνδέεται με το όλο εγχείρημα, τόσο κατά το σχεδιασμό όσο και κατά την κατασκευή. Μάθαιναν σχέδιο και ραπτική καθώς σχεδίαζαν την επίπλωση αλλά και τα ενδύματα για τους κατοίκους της κατοικίας. Γινόταν ακόμη δραματοποιήσεις διαφόρων καθημερινών οικογενειακών στιγμών που αφορούσαν οικιακές και γεωργικές δραστηριότητες. Το πρόγραμμα του Πειραματικού θα μπορούσε ως ένα ενοποιημένο (intergrated) πρόγραμμα, όπου τα αντικείμενα δεν αποτελούν απλώς εξειδικευμένες γνώσεις αλλά διασυνδέονται μεταξύ τους, ενσωματώνονται στη διαδικασία ανάπτυξης του παιδιού και αποκτούν νόημα για το μαθητή. Εκείνο δηλαδή που έχει πρωταρχική σημασία είναι το πώς τα περιεχόμενα των διαφορετικών αντικειμένων θα συνδέονται με τις καταστάσεις της ανθρώπινης ζωής και θα συνεισφέρουν στη διερεύνηση της ανθρώπινης, της φυσικής και της κοινωνικής κατάστασης αλλά και στη λύση κοινωνικών προβλημάτων. 3. Μέθοδος και εκπαιδευτικές πρακτικές Η υλοποίηση ενός προγράμματος με τα χαρακτηριστικά που προαναφέρθηκαν προϋπέθετε κατ αρχήν μια ειδικού τύπου διαρρύθμιση του σχολικού χώρου Η παραδοσιακή αίθουσα είναι δομημένη έτσι ώστε να εξυπηρετεί αποκλειστικά για ακρόαση 4. Στο Πειραματικό απαιτείται χώρος που να εξυπηρετεί την εργαστηριακή και την ομαδοσυνεργατική λειτουργία. Στο σχολείο λοιπόν υπάρχουν γυμναστήριο, εργαστήρια για χειρωνακτικές εργασίες, μεγάλη κουζίνα και δύο τραπεζαρίες για τα γεύματα των παιδιών. Η ατμόσφαιρα στο Πειραματικό Σχολείο είναι εντελώς διαφορετική από αυτήν που επικρατεί στο παραδοσιακό σχολείο: «εκεί που κατασκευάζονται τα διάφορα αντικείμενα δεν μπορεί να υπάρξει απόλυτη τάξη και ησυχία οι άνθρωποι δεν είναι υποχρεωμένοι να τηρούν συγκεκριμένες φυσικές στάσεις. Φυσικό είναι να γίνεται θόρυβος και φασαρία» (Dewey 1899:16). Παρόλα αυτά, σε αυτόν το χώρο ο μαθητής καταβάλλεται προσπάθεια να απολαμβάνει εξατομικευμένη προσοχή από τον εκπαιδευτικό (8-10 μαθητές στην ομάδα-τάξη). Η πειθαρχία σε ένα τέτοιο εκπαιδευτικό περιβάλλον προκύπτει όχι ως εξωτερική επιβολή στο μαθητή αλλά πηγάζει από τη συμμετοχή στην πραγματοποίηση ενός έργου «που ξεκινά από υπαρκτά κίνητρα και καταλήγει σε κάποιο χειροπιαστό αποτέλεσμα» (Dewey 1899:12). Ο ρόλος του εκπαιδευτικού συνίσταται στο να θέτει ερωτήματα με τη μορφή προβλημάτων και ταυτόχρονα να κατευθύνει και να συντονίζει τις δραστηριότητες 4 Όλα τα θρανία που έχουμε είναι φτιαγμένα για να κάθονται τα παιδιά και να ακούν το μάθημα..όλα είναι μελετημένα για να κάθεσαι και να ακούς. Η ακρόαση σαν στάση, συγκριτικά μιλώντας, σημαίνει παθητικότητα, απορρόφηση. Σημαίνει ότι το παιδί πρέπει να αφομοιώσει στον ελάχιστο δυνατό χρόνο την προκαθορισμένη ύλη, που ετοίμασε η διεύθυνση του σχολείου μαζί με το δάσκαλο δεν υπάρχουν εργαστήρια υλικά, να φτιάξει, να δημιουργήσει να ερευνήσει. H σχολική αίθουσα διευκολύνει τον έλεγχο όσο το δυνατό περισσότερων παιδιών, ως ένα άθροισμα από μονάδες. Με τις δραστηριότητες τα παιδιά γίνονται ξέχωρες οντότητες, τα ξέρουμε έξω από το σχολείο, στο σπίτι στην οικογένεια στο γήπεδο, στη γειτονιά. Κατ έκταση όλα τα προηγούμενα συνδέονται με την ομοιομορφία στην ύλη και στις μεθόδους. Αυτί και βιβλίο, τα μοναδικά μέσα για μάθηση και για τη διαίρεση την ύλης σε τμήματα από το Δημοτικό ως το Γυμνάσιο» (Dewey 1899:29).

8 των μαθητών για να ερευνούν και να βρίσκουν λύσεις. Βέβαια, τα ερωτήματαπροβλήματα πρέπει να είναι γνήσια, δηλαδή να ερεθίζουν τη σκέψη και την εμπειρία των μαθητών. Η φυσική περιέργεια του παιδιού είναι η πηγή από την οποία μπορούν οι εκπαιδευτικοί να αντλούν γνήσια ερωτήματα (Dewey 1897). Οι δραστηριότητες επίσης πρέπει να ανταποκρίνονται στα ενδιαφέροντα των μαθητών, αυτό όμως δεν σημαίνει πως σκοπός είναι απλώς η ευχαρίστηση ή ικανοποίηση, αλλά η χρησιμοποίηση των ενδιαφερόντων ως βάσης για τη συγκρότηση μιας όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένης ζωής. Η μέρα ξεκινούσε με συζήτηση μεταξύ δασκάλου και μαθητών. Όλα τα παιδιά είχαν την ελευθερία και τη ενθάρρυνση να προτείνουν τρόπους για τη λύση της προβληματικής κατάστασης που είχαν να αντιμετωπίσουν. Οι δάσκαλοι ρύθμιζαν τις συζητήσεις και τα ενθάρρυναν για συμμετοχή και γενικότερα για την ανάληψη ευθυνών (Harms W. & Pencier I. 1996). Αν και η άμεση απόφαση σε σχέση με την αντιμετώπιση των θεμάτων της διδακτέας ύλης και της μεθοδολογικής προσέγγισης επαφιόταν στο δάσκαλο, οι επιλογές του ανατροφοδοτούνταν διαρκώς από τη συνεργατική συζήτηση των επιδράσεων και αποτελεσμάτων στα παιδιά, ώστε συχνά σημειώνονταν μεταβολές. Χαρακτηριστικό του Σχολείου ήταν η διευκόλυνση των αλλαγών στο πρόγραμμα και στη μεθόδευση της διδασκαλίας. Ακολουθούνταν μια ευέλικτη πρακτική που ήταν όμως δυνατή, ακριβώς γιατί στο σχολείο είχαν θέση οι άτυπες κοινωνικές συνθήκες (Mayhew 1965: 382). H φύση του προγράμματος ήταν τέτοια που απαιτούσε μεγάλο βαθμό ευελιξίας από την πλευρά του εκπαιδευτικού. Υπήρχε μεταξύ των εκπαιδευτικών η ανάγκη για διαρκή ανταλλαγή αποτελεσμάτων από την εμπειρία στην τάξη. Αυτό έγινε δυνατό μόνο με την προθυμία των εκπαιδευτικών να αναλάβουν, όταν η ανάγκη το απαιτούσε, επιπλέον φόρτο εργασίας.. Για παράδειγμα, o εκπαιδευτικός για την Αριθμητική έπρεπε να είναι σε ετοιμότητα για να παρέμβει διδακτικά, όταν στο πλαίσιο μιας άλλης δραστηριότητας χρειαζόταν η παρουσία του. Και όλα αυτά συνοδεύονταν από την εβδομαδιαία συνάντηση με το Dewey (Mayhew 1965: ). Γενικότερα, ο εκπαιδευτικός δεν επιβάλλει ιδέες ή ορισμένες συνήθειες στο παιδί αλλά λειτουργεί ως μέλος της κοινότητας. Φιλτράρει τις επιρροές που ασκούνται στο παιδί και το βοηθά να τις διαχειρισθεί με τον κατάλληλο τρόπο (Brubacher 1983). 4. Η αξιολόγηση των μαθητών Για το Πειραματικό Σχολείο η αξιολόγηση είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για κοινωνική διεπαφή και συνδιαλλαγή, ιδιαίτερα η προφορική εξέταση. Αυτού του είδους η εξέταση προσομοιάζει τις αντίστοιχες συζητήσεις στο σπίτι. Αλλά στο σχολείο η εξέταση είναι οργανωμένη διαδικασία και ακολουθεί ένα πρόγραμμα. «Στο σχολείο μας ο τόπος της προφορικής εξέτασης γίνεται το επίκεντρο των ανταλλαγών. Είναι σαν να λέμε ένα είδος κοινωνικού χρηματιστηρίου, όπου ανταλλάσσονται εμπειρίες και γνώμες, όπου κριτικάρονται οι διάφορες απόψεις και όπου διορθώνονται οι παρανοήσεις» (Dewey 1899:45). Ουσιαστικά η αξιολόγηση είναι αποδεκτή στο βαθμό που πιστοποιεί την καταλληλότητα για κοινωνική ζωή (Dewey 1897) Στο πλαίσιο αυτό, αποφεύγονται από τους εκπαιδευτικούς οι συγκρίσεις μεταξύ των μαθητών. Άλλωστε οι μαθητές συνήθως δεν ζητούσαν από το δάσκαλο να κρίνει ή να κατατάξει ή ακόμη και να σχολιάσει τη δουλειά τους. Οι δραστηριότητες ήταν

9 τέτοιες ώστε οι ίδιοι μπορούσαν να κρίνουν τους εαυτούς τους, την επιτυχία ή την αποτυχία τους, αφού είχαν συνείδηση για τις μεταξύ τους διαφοροποιήσεις μέσα στην ομάδα. Λίγα παιδιά επιθυμούσαν βαθμούς εξωτερικούς ως απόδειξη της ανάπτυξή τους. Αυτή η απουσία ισορροπούνταν από αίσθημα ευτυχίας που χαρακτήριζε όπως πιστευόταν το σύνολο της μαθητικής κοινότητας. Ακόμη και την τελευταία χρονιά, πριν τα παιδιά μεταβούν στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση υποχρεώνονταν τα παιδιά να υποβάλουν επιπλέον μόνο γραπτή ή προφορική έκθεση, με την ολοκλήρωση ενός project, και δεν υποβάλλονταν στις τυπικές εξετάσεις (Mayhew1965: ). To κάθε παιδί παρακολουθούνταν εξατομικευμένα και ένα μέλος του προσωπικού ανελάμβανε το συντονισμό του προγράμματος και την φυσική του φροντίδα Κριτήριο για την αποτελεσματικότητα της μαθησιακής διαδικασίας ήταν η στάση του μαθητή μετά την ολοκλήρωσή της (ικανοποίηση ή χαρά, νευρικότητα ή οργή). Μια ήσυχη και ευχάριστη στάση ήταν ένδειξη ικανοποίησης που προκύπτει από την επιτυχή επιτέλεση ενός σχεδιασμένου σκοπού. Το παιδί κινητοποιείται και ελέγχεται, σε ό,τι αφορά την εργασία του, στη ζωή της κοινότητας στο πλαίσιο της οποίας επιτελείται αυτός ο σκοπός (Dewey 1897). 5. Οργάνωση της σχολικής ζωής Η μέθοδος της επίλυσης των προβλημάτων μέσω των δραστηριοτήτων απαιτεί τη δυνατότητα ελεύθερης έκφρασης, δράσης και ανταλλαγής πληροφοριών, εμπειριών και ιδεών. Στο σχολείο η δημοκρατία δεν διδάσκεται αλλά βιώνεται. Η σχολική ζωή αποτελεί μια μικροκοινωνία που αντανακλά τα χαρακτηριστικά της κοινοτικής ζωής της ευρύτερης κοινωνίας. Στο Πειραματικό συζητούν σε εβδομαδιαίες συναντήσεις, όπου είχαν τη δυνατότητα να συζητούν μεταξύ τους το αναλυτικό πρόγραμμα καθώς και για γενικότερα θέματα που αφορούσαν τη δουλειά τους (Baker 1955: 140). Οι μαθητές συζητούσαν πολλές φορές κατά τη διάρκεια των μαθημάτων με τους καθηγητές τους, ενώ ενθαρρύνονταν για συμμετοχή (Mayhew & Edwards 1936: 81). Στα πρώτα χρόνια της λειτουργίας οι ομάδες-τάξεις επιδιώχθηκε να σχηματισθούν με παιδιά διαφορετικής ηλικίας και διαφορετικής διανοητικής ανάπτυξης, γιατί πιστευόταν ότι υπηρχαν οφέλη από αυτήν την ανταλλαγή, που ήταν και ηθικά, καθώς ορισμένα μεγαλύτερα παιδιά αναλάμβαναν ορισμένες υπευθυνότητες στη φροντίδα των μικρότερων. Στην πορεία τα παιδιά χωρίζονταν ανάλογα με τις ικανότητές τους. Αυτό δεν σήμαινε ότι υπήρχε προαγωγή με βάση την βαθμολογία (Mayhew 1965: 378). Η επιλογή δεν γινόταν με βάση την ικανότητά των μαθητών να διαβάζουν και να γράφουν αλλά με βάση το γενικότερο νοητικό τους επίπεδο και τα ενδιαφέροντά τους, καθώς και χαρακτηριστικά κοινωνικής συμπεριφοράς. Πάντως ούτε στη συνέχεια καταργήθηκε η επαφή των μεγαλύτερων με τα μικρότερα παιδιά αλλά και με παιδιά διαφορετικών επιπέδων από αυτά, σύμφωνα με το άκαμπτο σύστημα της «κατά βαθμίδες» εκπαίδευσης. Τα παιδιά μπορούν να μετακινούνται για να έρχονται σε επαφή με διαφορετικούς δάσκαλους. Ακόμη, τα παιδιά έρχονται σε επαφή μεταξύ τους στις γενικές τους συνελεύσεις για να τραγουδήσουν ή να εκθέσουν το σχολικό έργο στο σύνολό του. Επίσης, διατίθεται μισή ώρα στα μεγαλύτερα παιδιά για να συναντηθούν με μικρότερα και να πάρουν μέρος στη δουλειά τους. «Προσπαθούμε με διάφορους τρόπους να διατηρούμε το πνεύμα της οικογένειας μέσα και έξω από το σχολείο και να διώχνουμε το αίσθημα της απομόνωσης από τις ξεχωριστές τάξεις και τις βαθμίδες της εκπαίδευσης»

10 (Dewey 1899:86). Σε γενικές γραμμές, επιχειρούνταν να γίνει σεβαστός ο φυσικός καταμερισμός της εργασίας και των ενδιαφερόντων των μαθητών. 6.Ανακεφαλαίωση- Συμπεράσματα Το Πειραματικό Σχολείο έπαυσε να λειτουργεί υπό την εποπτεία του Dewey το 1903 για λόγους που είχαν σχέση με οργανωτικές αναπροσαρμογές στη λειτουργία του που υπαγορεύθηκαν από την πανεπιστημιακή διοίκηση. Η φιλοσοφία του όμως χαρακτήρισε την τάση της «Νέας Αγωγή» και του «Νέου Σχολείου». Σε αυτήν τη φιλοσοφία βασίσθηκε η ίδρυση των «σχολείων εργασίας» και στα σύγχρονα χρόνια η διατύπωση των αρχών του «Ανοικτού Σχολείου» και του «Σχολείου χωρίς τοίχους». Όμως ιδρύθηκαν και τα Πειραματικά Σχολεία σε πολύ διαφορετικές πολιτισμικές και ιστορικές συνθήκες από αυτές που ιδρύθηκε το Πειραματικό στο Chicago. Δεν θα εξετασθεί, στο πλαίσιο αυτής της εργασίας, αν πολλά από αυτά φέρουν καταχρηστικώς τον τίτλο του Πειραματικού Σχολείου. Δεν είναι δυνατό υπό τις σημερινές συνθήκες να αναβιώσει η λειτουργία ενός Πειραματικού, του οποίου τις αρχές συνέλαβε και εφάρμοσε o Dewey, με δεδομένο ότι η παιδαγωγική θεωρία και έρευνα έχει προχωρήσει σημαντικά (Τurney 1988). Πάντως, μπορεί να υποστηριχθεί ότι αν τα υφιστάμενα Πειραματικά Σχολεία θα ήθελαν να διατηρήσουν τον πειραματικό χαρακτήρα, θα έπρεπε να τα χαρακτηρίζουν ορισμένες προδιαγραφές. Πρόκειται για προδιαγραφές που προκύπτουν μέσα από την παρουσίαση των όρων λειτουργίας του Πειραματικού Σχολείου που προηγήθηκε. Αυτό σημαίνει ότι αυτά τα σχολεία στη χώρα μας θα πρέπει ίσως να μην περιορίζονται μόνο στην επιλογή μαθητών μέσω της κλήρωσης και του εκπαιδευτικού τους προσωπικού με βάση τα ακαδημαϊκά προσόντα που διαθέτουν. Το έργο βεβαίως που οι εκπαιδευτικοί επιτελούν είναι σε μεγάλο βαθμό καινοτόμο και αποτελεσματικό, δεν είμαι όμως σίγουρος ότι καλύπτει τους όρους ενός πειραματικού με την πλήρη έννοια όρου: 1. Το πρώτο στοιχείο που δικαιολογεί την ύπαρξη των Πειραματικών Σχολείων είναι ο σκοπός της λειτουργίας του που δεν μπορεί να είναι άλλος από την καλλιέργεια της κριτικής - ερευνητικής διάθεσης και συμπεριφοράς των μαθητών. Αυτό δεν μπορεί να συμβεί αν τα σχολεία αυτά δεν μεταβληθούν σε αντίστοιχες κοινότητες μαθητών και εκπαιδευτικών 2. Το δεύτερο στοιχείο αφορά τη στενή σχέση και τους δεσμούς με τις δομές της παιδαγωγικής έρευνας, που ταυτίζονται με το Πανεπιστήμιο. Ο όρος πειραματικός κατεξοχήν αναφέρεται στη διαδικασία εφαρμογής. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνεται και η εκπαίδευση των υποψηφίων εκπαιδευτικών. Αφορά όμως και τη διάχυση των αποτελεσμάτων των εφαρμογών στο ευρύτερο εκπαιδευτικό σύστημα 3. Τα προαναφερθέντα προϋποθέτουν την ύπαρξη ενός ευέλικτου και ευπροσάρμοστου προγράμματος. Αυτό το πρόγραμμα θα είναι δυνατόν διαρκώς να αναμορφώνεται και στο πλαίσιο του να πραγματοποιείται ανατροφοδότηση του εκπαιδευτικού έργου με την υποστήριξη του Πανεπιστημίου 4. Προϋποθέτουν επίσης ένα εκπαιδευτικό προσωπικό που να είναι προετοιμασμένο για την εφαρμογή ενός προγράμματος τέτοιου τύπου, να μπορεί να ενταχθεί σε μια αντίστοιχη κουλτούρα και να συνεισφέρει στην ανάπτυξή της Λαμβανομένων υπόψη όλων των παραπάνω, το Πειραματικό Σχολείο δεν μπορεί παρά να έχει αυτονομία στη λειτουργία του, φυσικά με την υποστήριξη των διοικητικών δομών και των συνδεδεμένων με αυτό πανεπιστημιακών σχολών. Αξίζει νομίζω τον κόπο δοκιμασθεί το πλαίσιο μιας τέτοιας λειτουργίας και αυτό θα είναι προς όφελος του συνόλου του εκπαιδευτικού συστήματος. Άλλωστε, οι ανάγκες του

11 ευρύτερου εκπαιδευτικού συστήματος υπαγορεύουν ένα Πειραματικό Σχολείο, διαφοροποιημένο από τα υπόλοιπα σχολεία. Πάντως, το Πειραματικό Σχολείο στην υφιστάμενη μορφή του θα πρέπει ή να καταργηθεί ή να αλλάξει όνομα. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Dewey J.(1897) My Pedagogic Creed, School Journal, vol.54, pp Dewey J.(1899) Principles of mental development as illustrated in early infancy, Transaction of the Illinois Society for Child Study Dewey J. (1899). The school and Society, The University of Chicago Press: Chicago)Dewey J.(1916) Democracy and Education, Macmillan Co: New York. Dewey J.(1938) Experience and Education, Macmillan Co: New York. Harms W. & Pencier (De) I. (1996). Experiencing Education: 100 Years of Learning at the University of Chicago Laboratory School, The University of Chicago Press: Chicago) Mayhew K.C. (1965) The Dewey school: the Laboratory School of the University of Chicago , Atheron Press: New Jersey. Pencier (De) I. (1996). The history of the University of Chicago Laboratory School, The University of Chicago Press: Chicago) Baker Μ. (1955) Foundation of J. Dewey educational theory, King s Crown Press: New York. Turney, C. (1988) Laboratory Schools, στο: Dunkin M. J. (ed.) The international Encyclopedia of Teaching and Teacher Education, Pergamon Press, σσ Κουσκούκη Μ. (2008). Η φιλoσοφία της Παιδείας στον Πραγματισμό του Dewey, Μεταπτυχιακή εργασία, Θεσσαλονίκη: ΑΠΘ Brubacher J. (1983), στο: Σατώ Ζ. (επ.) Οι μεγάλοι Παιδαγωγοί, Γλάρος: Αθήνα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΡΟΔΟΥ Το mentoring στο πρόγραμμα Πρακτικής Άσκησης ένα χρόνο μετά: Αποτίμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Κέντρο και άξονας αυτών των μεθόδων διδασκαλίας είναι ο δάσκαλος. Αυτός είναι η αυθεντία μέσα στην τάξη που καθοδηγεί και προσφέρει. Γι αυτό οι μέθοδοι αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα.

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ----- Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180 - Μαρούσι Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr E-mail: press@minedu.gov.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014» Γ Ε Ν Ι Κ Α Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Πρόγραμμα Διαγωνισμός : Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας : Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

1 ος Άξονας: Σύνδεση με ΑΕΙ και ΠΙ

1 ος Άξονας: Σύνδεση με ΑΕΙ και ΠΙ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΕΝΑ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ (Βασικοί άξονες) Κατά την άποψή μας, η αναβάθμιση του ρόλου της Δημόσιου Σχολείου προϋποθέτει την ύπαρξη ειδικών Πειραματικών Σχολείων

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Παιδείας Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Καινοτόμες παρεμβάσεις για την αποτελεσματική συνεργασία των αναπληρωτών εκπαιδευτικών ΠΕ 70 με το υπόλοιπο εκπαιδευτικό προσωπικό και τα Στελέχη της Εκπαίδευσης Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Ολοήμερο

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων:

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων: Ενέργεια 2.1.2 : Αξιολόγηση εκπαιδευτικού έργου Για να βελτιωθεί η ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου που αφορά την πρωτοβάθμια, την δευτεροβάθμια γενική και τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου 1 1. Η αναγκαιότητα για Έρευνα Δράσης και οι επιστημολογικές της καταβολές 2. Οι στόχοι, η μεθοδολογία και τα χαρακτηριστικά της Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Αποτελεί ένα από τα τέσσερα τμήματα της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών και Επιστημών της Αγωγής. Υπήρξε το πολυπληθέστερο σε φοιτητές τμήμα. Έχει παραδώσει στην κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παναγάκος Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Βασικοί Στόχοι ενός Προγράμματος Σπουδών Ένα πρόγραμμα σπουδών επιδιώκει να επιτύχει δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος

Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος Πολιτική Διασφάλισης Ποιότητας Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος Σκοπός: Ο σκοπός της πολιτικής ποιότητας του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος είναι η συνεχής και συστηματική διασφάλιση, βελτίωση και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Δρ Κορρές Κωνσταντίνος Θεωρίες μάθησης Ευνοϊκές συνθήκες για τη μάθηση Μέθοδοι διδασκαλίας Διδακτικές προσεγγίσεις (Ι) Συμπεριφορικές Θεωρίες μάθησης Για τους εκπροσώπους της Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία»

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» «Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» H έρευνα του Ο.Ο.Σ.Α. «PISA» (Programme for International Student Assesment, Πρόγραµµα ιεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών) αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τα προγράµµατα

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι

2. Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι ¾ Αναλυτικά Προγράμματα ή Προγράμματα Σπουδών ¾ Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι ¾ Τι είναι σχέδιο μαθήματος, Τι περιλαμβάνει ένα σχέδιο μαθήματος ¾ Μορφές σχεδίων μαθήματος ¾ Διδακτικές τεχνικές,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΕΝΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ Γενικές πληροφορίες Οι «Δημιουργικές Συνεργασίες με Καλλιτέχνες» στοχεύουν στην επαφή και εξοικείωση των παιδιών με τους καλλιτέχνες της Κύπρου. Παράλληλα στοχεύουν

Διαβάστε περισσότερα