1. Ωρωπός. Αεροφωτογραφία των καταλοίπων του Κεντρικού Τομέα. Κάτω αριστερά το κτήριο Θ. τχ. 112 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1. Ωρωπός. Αεροφωτογραφία των καταλοίπων του Κεντρικού Τομέα. Κάτω αριστερά το κτήριο Θ. τχ. 112 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ"

Transcript

1 1. Ωρωπός. Αεροφωτογραφία των καταλοίπων του Κεντρικού Τομέα. Κάτω αριστερά το κτήριο Θ. 18 τχ. 112 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

2 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΡΩΙΜΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ Αλέξανδρος Μαζαράκης Αινιάν Καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Στο άρθρο αυτό θα εξετάσουμε την εξέλιξη των αρχιτεκτονικών μορφών των οικιών στον ελλαδικό χώρο κατά την πρωτογεωμετρική (11ος αι. π.χ.-900 π.χ.) και τη γεωμετρική περίοδο ( π.χ.), σε συνάρτηση με τις κοινωνικές αλλαγές που παρατηρούνται το διάστημα αυτό έως και τη γένεση της πόλης-κράτους. Κατά τους πρωτογεωμετρικούς χρόνους επικρατεί ο απλός ενιαίος επιμήκης τύπος οικίας με τα δωμάτια σε διάταξη το ένα πίσω από το άλλο, ενώ οι διαφορές μεταξύ των οικιών της ελίτ και του υπόλοιπου πληθυσμού ενός οικισμού είναι αρκετά εμφανείς. Κατά τη διάρκεια του 9ου και 8ου αιώνα π.χ. οι διαφορές αυτές υποχωρούν και σε αρκετές περιοχές οι οικιστικές μονάδες γίνονται πιο σύνθετες, περιλαμβάνοντας τώρα περισσότερα κτήρια που περικλείονται από περίβολο, τα οποία απαρτίζουν έναν σύνθετο και αυτόνομο «οίκο». Στα πρώιμα στάδια της αστικοποίησης και της γένεσης της πόλης-κράτους, ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός των οικιών σταδιακά μεταβάλλεται και γίνεται πιο σύνθετος, με περισσότερους χώρους οργανωμένους γύρω από μια κεντρική αυλή ή έναν κοινό διάδρομο, επιτρέποντας τη διαφοροποίηση της χρήσης των χώρων και των δραστηριοτήτων της οικογένειας. Τύποι, οικοδομικά υλικά και τεχνικές κατασκευής οικιών Η οικιστική αρχιτεκτονική της Πρώιμης Εποχής του Σιδηρού στην Ελλάδα ( π.χ.) χαρακτηρίζεται από ανεξάρτητα κτήρια διαφόρων κατόψεων (αψιδωτά, κυκλικά, ελλειψοειδή και ορθογώνια, εικ. 2), κατασκευασμένα από φθαρτά υλικά, με εξαίρεση τα θεμέλια των τοίχων, που ήταν συνήθως λίθινα. Η χρήση ωμοπλίνθων για την ανωδομή ήταν συνήθης, αν και περιστασιακά χρησιμοποιούνταν καλάμια επιχρισμένα με λάσπη. Σύμφωνα με τα σημερινά ανασκαφικά δεδομένα, η χρήση ξύλου την περίοδο αυτή ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη. Οι δίρριχτες στέγες, που προεκτείνονταν στις πλάγιες όψεις και μερικές φορές στηρίζονταν από σειρά κάθετων στύλων, προστάτευαν τις εξωτερικές παρειές των τοίχων από τις καιρικές συνθήκες. Τα μικρά ομοιώματα οικοδομημάτων παρέχουν μια αρκετά σαφή εικόνα της εξωτερικής μορφής των κτηρίων (εικ. 3α-β). Σε περιοχές, όπου το ξύλο ή οι ωμές πλίθρες δεν ήταν διαθέσιμα ή υπήρχε εύκολη πρόσβαση σε λίθους, όπως για παράδειγμα στις Κυκλάδες και την Κρήτη, οι οικίες χτίζονταν εξ ολοκλήρου από λίθους (εικ. 4) και κάθε οικιστική μονάδα αποτελούνταν από δύο ή περισσότερα δωμάτια. Στις περιοχές αυτές τα καμπυλόγραμμα οικοδομήματα σπανίζουν και φαίνεται ότι κυριαρχούσαν κατά κανόνα οι επίπεδες οροφές (εικ. 4). Εκεί, αλλά και στη βόρεια Ελλάδα, η δόμηση ήταν πυκνή, είτε λόγω περιορισμένου χώρου είτε λόγω της ύπαρξης περιμετρικού αμυντικού τείχους είτε, τέλος, λόγω του αναγλύφου μιας περιοχής. Η πυκνή δόμηση μπορεί να είχε υπαγορευτεί επίσης από την ανάγκη για προστασία: όταν ο οικισμός λειτουργούσε χωρίς οχύρωση, οι εξωτερικοί τοίχοι των σπιτιών της περιφέρειας του οικισμού παρείχαν μια στοιχειώδη γραμμή άμυνας. Η ανάγκη για προστασία από τους δυνατούς ανέμους που φυσούν στο Αιγαίο και από τις υψηλές θερινές θερμοκρασίες πρέπει επίσης να υπαγόρευε την πυκνή δόμηση των οικισμών στη διάρκεια των αιώνων, όπως επίσης και τις μικρές διαστάσεις των παραθύρων, φαινόμενο που παρατηρείται ακόμα και σήμερα, ειδικά στις Κυκλάδες. Ωστόσο, και οι κοινωνικές δομές επηρέασαν τη μορφή των οικιών και των οικισμών. Το εσωτερικό των οικιών ήταν λιτό: τα δάπεδα ήταν από πατημένο χώμα και στο μέσον του κυρίως χώρου υπήρχε συ- α γ 2. Παλαιά Σμύρνη. Σχεδιαστική αναπαράσταση ορθογώνιας, αψιδωτής και ελλειψοειδούς οικίας (α-γ), και κυκλικής σιταποθήκης (δ). β δ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

3 3. Πήλινα ομοιώματα κτηρίων του 8ου αι. π.χ. (α) Ηραίου Άργους, (β) Ηραίου Περαχώρας. Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. νήθως μια εστία που άλλοτε ήταν μια απλή κοιλότητα στο έδαφος και άλλοτε κτιστή, πλαισιωμένη από πέτρες ή όρθιες πλάκες. Κατά μήκος των τοίχων ενίοτε απαντούν κτιστά θρανία τα οποία είχαν πολλαπλές χρήσεις (καθίσματα, κρεβάτια, πάγκοι εργασίας ή αποθήκευσης, βλ. εικ. 4, 10-12). Δεν χωράει αμφιβολίες ότι υπήρχαν και ξύλινα έπιπλα, όπως συνάγεται από τις παραστάσεις σε αγγεία των Ύστερων Γεωμετρικών χρόνων. Κοινωνία και αρχιτεκτονική Στους οικισμούς ή τις κατοικημένες περιοχές, οι οικίες των απλών μελών μιας κοινωνικής ομάδας μπορούν να διακριθούν από εκείνες της ελίτ και των μελών της άρχουσας τάξης (εικ. 5). Σε ό,τι αφορά την αρχιτεκτονική μορφή, οι διαφορές περιορίζονται κυρίως στις διαστάσεις και την πολυπλοκότητα 4. Τομή οικίας στη Ζαγορά της Άνδρου. α β του σχεδίου. Κατά την πρωτογεωμετρική περίοδο οι διαφορές μετα - ξύ των δύο κατηγοριών κατοικίας είναι εντονότερες, αλλά αργότερα, γίνονται λιγότερο εμφανείς. Επομένως η πολιτική οργάνωση και η κοινωνική διαστρωμάτωση των κοινωνιών της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου ανιχνεύεται και μέσα από αυτή τη διαφοροποίηση, όπως άλλωστε και από τα ταφικά έθιμα. Τι είδους ηγέτες; Μετά την κατάρρευση των μυκηναϊκών διοικητικών κέντρων, η Ελλάδα κατακερματίστηκε σε μικρά βασίλεια. Γενικά θεωρείται ότι ο 20 qa-si-re-u (βασιλεύς), που αναφέρεται σε πινακίδες της Γραμμικής Β, ήταν μάλλον ένας ανώτερος αξιωματούχος, ίσως ο ηγέτης ενός ημιαυτόνομου οικισμού ο οποίος, ύστερα από την κατάρρευση της κεντρικής αρχής, διαδέχθηκε τον άνακτα (wanax) και κατόρθωσε να παγιώσει την εξουσία του: οι τοπικοί αυτοί αξιωματούχοι, οι οποίοι ενδέχεται να ήταν επιφορτισμένοι και με ιερατικά καθήκοντα, φαίνεται ότι είχαν κερδίσει την αυτονομία τους μετά τις αναταραχές του τέλους της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, και από τοπικοί αξιωματούχοι ανέλαβαν την ηγεσία αυτόνομων κοινοτήτων. Στα ομηρικά έπη αναφέρονται «βασιλείς», αλλά δεν είναι σαφές εάν θα πρέπει να θεωρηθούν ηγέτες ευγενούς καταγωγής, που είχαν το δικαίωμα εξουσίας βάσει κληρονομικότητας, ή εάν προσχωρούσαν στην εξουσία χάρη στην ηγετική τους δεινότητα, τον προσωπικό τους πλούτο, τις αρετές τους και την ικανότητά τους να προσελκύουν οπαδούς και να δημιουρ - γούν συμμαχίες. Εάν ισχύει η δεύτερη εκδοχή, τότε η θέση τους πρέπει να ήταν παρόμοια με αυτή των «ισχυρών ανδρών» (big men) των πρωτόγονων κοινωνιών. Στον Όμη - ρο, παρά το γεγονός ότι η ευγενής καταγωγή είναι προϋπόθεση μιας υψηλής θέσης, σε καμία περίπτω - ση δεν αποτελεί εγγύηση εξουσίας. Υπάρχει, εντούτοις, και ένα τρίτο εναλλακτικό μοντέλο ανάμε - σα στην κληρονομική βασιλεία και το πρότυπο του «ισχυρού άνδρα», αυτό του αποκαλούμενου «αρχηγού» (chief), όπου η εξουσία εκχωρείται μεν στον αρχηγό βάσει κληρονομικότητας, αλλά ο ίδιος αμφιτχ. 112 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

4 5. Πίνακας με τις κατόψεις «αριστοκρατικών» κατοικιών της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

5 6. Λευκαντί Τούμπα. Κάτοψη. 7. Λευκαντί Τούμπα. Κάτοψη του αψιδωτού κτηρίου των μέσων του 10ου αι. π.χ. σβητείται συνεχώς από τους ομοίους του. Βαθμιαία, ωστόσο, ειδικά από τα μέσα περίπου του 8ου αιώνα π.χ. και μετά, αυτοί οι ηγέτες αντικαταστάθηκαν από ένα σύστημα συλλογικής εξουσίας. Αυτή η μετάβαση θα πρέπει να πραγματοποιήθηκε ειρηνικά σε μερικά μέρη, ενώ σε άλλα έπειτα από εμφύλια διαμάχη. Η πρωτογεωμετρική περίοδος ( π.χ.): Οι «Σκοτεινοί Χρόνοι» ή «η Εποχή των Ηρώων» Ο ομηρικός οίκος, σύμφωνα με τον W. Donlan, «είναι η βασι - κή οικογενειακή, οικιστική και οικονομική μονάδα, που αποτελείται από την οικία (κατοικία, γη, ζώα) και το νοικοκυριό. Η οικογενειακή μονάδα αποτελείται από την οικογένεια (συ - χνά μια πολυμελή οικογένεια τριών γενεών), τους δούλους και τα υιοθετημένα μέλη». Σύμφωνα με τα διαθέσιμα αρχαιολογικά στοιχεία, στην αρχή της πρώτης χιλιετίας οι κοινότητες διέμεναν είτε σε οικισμούς οργανωμένους γύρω από ένα κεντρικό σημείο είτε σε χωριά χωρίς συγκεκριμένο σχεδιασμό. Από την άλλη πλευρά, έχει θεωρηθεί ότι το επικρατέστερο πρότυπο μέχρι περίπου το 800 π.χ. ήταν αυτό των διάσπαρτων ανεξάρτητων «πατριαρχικών οίκων». Η ιδέα αυτή, που ωστόσο δεν υποστηρίζεται από τα υπόλοιπα διαθέσιμα αρχαιολογικά δεδομένα, διατυπώθηκε μετά την ανακάλυψη του μεγάλου αψιδωτού κτηρίου των μέσων περίπου του 10ου αιώνα π.χ. στην Τούμπα, στο Λευκαντί της Εύβοιας (εικ. 6-7). Η πολυπλοκότητά του μπορεί να συγκριθεί με τις περιγραφές του Ομήρου για τις «οικίες των ηρώων», ακόμα κι αν προηγείται χρονικά της σύνθεσης των επών. Αυτό το μνημειακό οικοδόμημα, διαστάσεων 45x10 μ., είναι από τα λίγα οικοδομήματα της περιόδου που διέθετε περισσότερα από τρία διαμερίσματα. Οι τοίχοι είναι κατασκευασμένοι από λίθους έως το ύψος του ενός μέτρου, ενώ η υπόλοιπη ανωδομή από πλίθρες. Ο αβαθής πρόδομος συνδεόταν με ένα σχεδόν τετράγωνο διαμέρισμα, διαιρεμένο σε δύο τμήματα από μια σειρά στύλων. Ακολουθούσε μια ευρύχωρη κεντρική αίθουσα η οποία διέθετε και μια είσοδο στην πλαϊνή πλευρά της. Στη μία γωνία βρέθηκε λίθινη κατασκευή που ερμηνεύτηκε ως η βάση ξύλινης κλίμακας που οδηγούσε σε πατάρι κάτω από τη δίρριχτη στέγη. Το κύριο δωμάτιο επικοινωνούσε με την αψίδα μέσω ενός κεντρικού διαδρόμου, στις πλευρές του οποίου υπήρχαν δύο τετραγωνισμένοι μικροί θάλαμοι. Ο αψιδωτός χώρος ήταν αναμφίβολα αποθηκευτικός καθώς εκεί βρέθηκαν πολυάριθμες κοιλότητες για την τοποθέτηση πίθων. Το 8. Σχεδιαστική αναπαράσταση του κτηρίου IV-1 στα Νιχώρια της Μεσσηνίας (10ος-9ος αι. π.χ.). 9. Παλαιά Σμύρνη. Κάτοψη και αναπαράσταση ελλειψοειδούς οικίας του 900 π.χ. 22 τχ. 112 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

6 11. Αξονομετρική αναπαράσταση της οικίας D6-8, D27 της Ζαγοράς στην Άνδρο (8ος αι. π.χ.). 10. Αξονομετρική αναπαράσταση του κεντρικού τμήματος (περιοχές D-H & J) του οικισμού της Ζαγοράς στην Άνδρο (8ος αι. π.χ.). οικοδόμημα είχε υψηλή δίρριχτη στέγη, κατασκευασμένη από φθαρτά υλικά, την οποία υποστήριζε μια αξονική ξύλινη κιονοστοιχία, αλλά και κατακόρυφα ξύλινα δοκάρια τοποθετημένα σε επαφή με τους τοίχους, ενώ περιμετρικά διέθετε και στοά («περιστύλιο») από ξύλινα στηρίγματα. Ένα εξαιρετικά εύπορο ζευγάρι είχε ταφεί στο κέντρο του κύριου δωματίου σύμφωνα με τον «ομηρικό» τρόπο: ο πολεμιστής είχε αποτεφρωθεί και οι στάχτες του είχαν τοποθετηθεί σε χάλκινο αμφορέα μαζί με τα όπλα του η σύντροφός του είχε ενταφιαστεί δίπλα του με τα πολύτιμα κοσμήματά της σε ένα παρακείμενο όρυγμα είχαν ενταφιαστεί τέσσερα άλογα. Πιθανότατα πρόκειται για το «βασιλικό» ζεύγος από το Λευκαντί που θάφτηκε μέσα στο ανάκτορό του. Εναλλακτικά, το κτήριο θα μπορούσε να θεωρηθεί ταφικό μνημείο, δηλ. μνημειώδες αντίγραφο της πραγματικής κατοικίας του ζεύγους, που θα μπορούσε να βρίσκεται αλλού, ίσως στη γειτονική Ξερόπολη, η οποία κατοικούνταν κατά τη διάρκεια της περιόδου χρήσης του κτηρίου της Τούμπας. Το γεγονός ότι το κτήριο της Τούμπας χρησιμοποιήθηκε μόνο για μία γενιά και στο εξής η περιοχή χρησιμοποιήθηκε ως νεκρόπολη για την ταφή 12. Κάτοψη μέρους του κεντρικού τμήματος (Η) του οικισμού της Ζαγοράς στην Άνδρο (8ος αι. π.χ.). ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

7 13. Εμποριό Χίου. Σχεδιαστική αναπαράσταση του οικισμού. Στο μέσον το επονομαζόμενο Megaron Hall. 14. Αεροφωτογραφία του Megaron Hall. των απογόνων του βασιλικού ζεύγους ταιριάζει με την υπόθεση του James Whitley περί ενός «ασταθούς οικιστικού συστήματος», δηλαδή για κτήριο που κατοικήθηκε για όσο διάστημα οι ένοικοί του κατείχαν την εξουσία. Το ίδιο το κτήριο, με τη μνημειακότητά του, αποτελεί αντανάκλαση μιας αρχηγετικής κοινωνίας, στην οποία ο ηγέτης επιθυμεί να διακηρύξει το δικαίωμά του να εξουσιάζει. Μολονότι οι υπόλοιπες κατοικίες της άρχουσας τάξης της πρωτογεωμετρικής περιόδου δεν είναι τόσο μνημειακές όσο το κτήριο στο Λευκαντί, εντούτοις οι διαφορές στην κλίμακα, αλλά και στην αρχιτεκτονική μορφή σε σχέση με εκείνες των κατώτερων κοινωνικών ομάδων είναι αρκετά ευδιάκριτες. Ορισμένες ηγεμονικές οικίες υπερβαίνουν τα 15 μ. σε μήκος και συνήθως διαιρούνται σε επιμέρους χώρους σε παράταξη ο ένας πίσω από τον άλλον. Τα κοινωνικά, οικονομικά και θρησκευτικά καθήκοντα του άρχοντα φαίνεται ότι υπαγόρευαν τις βασικές προδιαγραφές των κατοικιών της άρχουσας τά - ξης. Τα πλησιέστερα παράλληλα για το κτήριο στο Λευκαντί, αν και με διαφορές, είναι το Μέγαρο Β στο Θέρμο της Αιτωλίας, καθώς και ορισμένα αψιδωτά κτήρια στην κεντρική και βόρεια Ελλάδα. Στη νησίδα Μήτρου στην ανατολική Λοκρίδα, ένα ευρύχωρο αψιδωτό κτήριο, λίγο μεταγενέστερο από αυτό στο Λευκαντί, ήταν πιθανότατα η κατοικία μιας σημαντικής οικογένειας. Στην Άλο της Θεσσαλίας, στην αψίδα ενός άλ - λου οικοδομήματος βρέθηκαν πολυάριθμοι αποθηκευτικοί πίθοι σε διάταξη παρόμοια με αυτήν του κτηρίου στο Λευκαντί. Το σημαντικό αψιδωτό συγκρότημα που ήρθε στο φως στην Τούμπα της Θεσσαλονίκης αποτελούνταν από τέσσερα και, στη συνέχεια, πέντε δωμάτια, το ένα πίσω από το άλλο, και περιλάμβανε πολυάριθμους δευτερεύοντες χώρους. Άλλα σύγχρονα αψιδωτά κτήρια που θα μπορούσαν να θεωρηθούν κατοικίες της άρχουσας ελίτ είναι το κτήριο IV-1 στα Νιχώρια της Μεσσηνίας (εικ. 8), το κτήριο 74L-Μ στην Ασίνη, ένα αψιδωτό κτήριο στις Κουκουναριές της Πάρου, καθώς και μια σειρά από ορθογώνια οικοδομήματα στην Κρήτη. Τα περισσότερα από τα κτήρια αυτά κατοικήθηκαν για αρκετές γενιές, παραπέμποντας ενδεχομένως σε κάποιο εί - δος κληρονομικής ηγεσίας, αν και δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ύπαρξης ενός άλλου μοντέλου ηγεσίας μακράς διάρκειας. Το κτήριο στα Νιχώρια παρουσιάζει ιδιαίτε - ρο ενδιαφέρον: απέδωσε πλούσια μεταλλικά ευρήματα, διαθέτει ένα σύνθετο αρχιτεκτονικό σχέδιο, κεντρική εστία, μια υπερυψωμένη κυκλική τράπεζα στον κύριο θάλαμο, η οποία ερμηνεύεται ως οικιακός βωμός και σημαντικές αποθηκευτικές εγκαταστάσεις στο αψιδωτό τμήμα. Όλα αυτά τα στοιχεία, σύμφωνα με τους ανασκαφείς, προδίδουν ότι η οικία εξυπηρετούσε κοινοτικές, θρησκευτικές καθώς και οικονομικές λειτουργίες. Οι κοινές οικίες της ίδιας περιόδου ήταν κατά κανόνα αρκετά ταπεινές, αποτελούμενες συνήθως μόνο από ένα δωμάτιο, ενίοτε με πρόδομο. Οι βασικές, καθημερινές, εσωτερικές δραστηριότητες της οικογένειας λάμβαναν χώρα προφανώς στον ίδιο περιορισμένο χώρο. Τυπικά παραδείγματα τέτοιων δομών είναι ορισμένες ελλειψοειδείς κατασκευές στα Νιχώρια και την Ασίνη, αλλά και μια ωοειδής οικία στην Παλαιά Σμύρνη (εικ. 9) κατασκευασμένη εξ ολοκλήρου από πλίθρες. 24 τχ. 112 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

8 15. Λαθούριζα Αττικής. Κάτοψη του οικισμού. Η γεωμετρική περίοδος ( π.χ.): Από την εποχή των ηρώων έως την άνοδο της «πόλης-κράτους» Κατά τη διάρκεια των επόμενων δύο αιώνων (9ος-8ος αι. π.χ.), καθώς αυξάνονταν η δύναμη και ο πλούτος των μεσαίων και χαμηλότερων κοινωνικών στρωμάτων, οι διαφορές μεταξύ των οικιών που ανήκαν σε μέλη της ελίτ και εκείνων των μεσαίων και κατώτερων κοινωνικών τάξεων βαθμιαία υποχώρησαν, ενώ και η διάκριση μεταξύ των οικιών που ανήκαν σε μέλη της κυβερνώσας και μη ελίτ δεν είναι εύκολη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο οικισμός της Ζαγοράς στην Άνδρο (εικ ). Εκεί οι οικίες της ελίτ, που εντοπίζονται στο κεντρικό τμήμα του οικισμού, διαθέτουν το ίδιο μέγεθος και σχέδιο, με μοναδική εξαίρεση τη μονάδα H19 που είναι καλύτερα εξοπλισμένη και κατέχει πιο διακεκριμένη θέση, δίπλα στον κεντρικό ανοιχτό χώρο του οικισμού και σε κοντινή απόσταση από το υπαίθριο ιερό της κοινότητας. Παρ όλα αυτά, εξακολουθεί να ανιχνεύεται μια διαχωριστική γραμμή μεταξύ των κατοικιών της ελίτ και των μεσαίων τάξεων, αν και αυτή η διαφορά δεν είναι πολύ έντονη (πρβλ. κτήριο D-H σε σύγκριση με το J). Σε άλλους οικισμούς του Αιγαίου, η κοινωνική διαστρωμάτωση είναι δυσκολότερο να ανιχνευθεί. Εντούτοις, με βάση ορισμένα χαρακτηριστικά γνωρίσματα είναι ακόμα δυνατό να διακριθεί, στα περισσότερα μέρη, η κατοικία του πιθανού άρχοντα, όπως στο Εμποριό της Χίου (το αποκαλούμενο «Megaron Hall» βρίσκεται εντός της οχυρωμένης ακρόπολης, ενώ οι οικίες καταλαμβάνουν τις πλαγιές του λόφου, εικ ), στις Κουκουναριές (ορθογώνιο οικοδόμημα που διαδέχτηκε το αψιδωτό), στα Νιχώρια (κτήριο IV-5) ή στη Λαθούριζα της Αττικής (μονάδα I- IV, εικ ). Σε άλλες περιπτώσεις, η έλλειψη συγκρίσιμων στοιχείων από τον ίδιο τον οικισμό δεν επιτρέπει τη διάκριση μεταξύ των διαφορετικών τύπων οικιών (Ελευσίνα, Αίγειρα, Άντισ - σα κ.ά.). Κατά κανόνα, οι αριστοκρατικές οικίες του 9ου και 8ου αιώνα π.χ. είναι επιμήκη κτήρια αψιδωτής ή ορθογώνιας κάτοψης, που αποτελούνταν τουλάχιστον από έναν πρόδομο και ένα κυρίως δωμάτιο. Τα ωοειδή κτήρια ήταν πο - λύ πιο ταπεινά, ακατάλληλα για να χρησιμεύσουν ως κατοικίες της ελίτ, και επομένως προορίζονταν για μέλη των μεσαίων και χαμηλότερων τάξεων, καθώς επίσης και για εργαστήρια. Κάποια κτήρια αυτής της κατηγορίας, ωστό - σο, ήταν πιο ευρύχωρα και διαχωρίζονταν σε δύο ή τρία δωμάτια (κτήρια Θ και ΛΔ-ΛΕ στον Ωρω πό, εικ. 1, 17, κτήριο Α στο Βιγλατούρι Εύβοιας, κτήριο IV στην Άντισσα της Λέσβου). Τα ευρήματα συνήθως μαρτυ- 16. Λαθούριζα Αττικής. Κάτοψη (α) και αναπαράσταση (β) της οικίας I-IV, περί το 700 π.χ. α β ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

9 17. Ωρωπός. Άποψη των ελλειψοειδών κτηρίων ΛΔ-ΛΕ του Δυτικού Τομέα Ερέτρια. Κάτοψη των κτηρίων στην περιοχή του ιερού του Απόλλωνος Δαφνηφόρου κατά το α μισό του 8ου αι. π.χ. ρούν ότι στις τελευταίες αυτές περιπτώσεις, πρόκειται για οι κίες που ανήκαν σε πλουσιότερα άτομα ή για λατρευτικά οικοδομήματα. Από την άλλη πλευρά, τα κυκλικά κτήρια, τα οποία δεν ήταν ιδιαίτερα κατάλληλα για κατοικίες, έχουν συνήθως μικρές διαστάσεις και χρησιμοποιήθηκαν είτε για αποθήκευση (π.χ. αρχαία Σμύρνη, Ξερόπολη-Λευκαντί) είτε για βιοτεχνικές δραστηριότητες (π.χ. Ωρωπός), αν και σε ορισμέ - νες περιπτώσεις φαίνεται ότι εξυπηρετούσαν και κάποιες θρησκευτικές ανάγκες (π.χ. Ωρωπός και Λαθούριζα). Στον Ωρωπό, στη βορειοανατολική Αττική, ο οποίος μπορεί να ταυτιστεί με την ομηρική Γραία (Ιλ. Β 498), έχουν ανασκαφεί κτήρια όλων των τύπων (εικ. 1, 17). Τα περισσότερα χρονολογούνται στην ύστερη γεωμετρική περίοδο, ενώ άλλα στις αρχές του 7ου αιώνα π.χ. Τα ευρήματα φανερώνουν ότι μία από τις κύριες δραστηριότητες της κοινότητας ήταν η μεταλλοτεχνία. Τα μεγαλύτερα κτήρια εκεί, το Θ (εικ. 1, αριστε - ρά), το οποίο είχε υποβληθεί σε τρεις μετατροπές (ωοειδές - αψιδωτό - ωοειδές), το ΛΣΤ, και τα νεότερα ελλειψοειδή ΛΕ και ΛΔ που ακολούθησαν (εικ. 17), και ίσως το επίσης ελλειψοειδές κτήριο Β, ήταν πιθανώς κατοικίες των μελών της ελίτ και ορισμένα από αυτά ίσως εξυπηρετούσαν και κοινοτικές ανάγκες, καθώς και θρησκευτικές δραστηριότητες. Οι διάφοροι περίβολοι, όπως ο εντυπωσιακός ορθογώνιος περίβολος στον Κεντρικό Τομέα, περιέβαλλαν τις οικίες, τα εργαστήρια, τους χώρους αποθήκευσης και πιθανότατα ένα κυκλικό λατρευτικό κτήριο, διαχωρίζοντας τις αρχιτεκτονικές μονάδες σε τομείς ή σε ημιαυτόνομα νοικοκυριά. Είναι πιθανό ότι η κοινότητα εδώ ήταν οργανωμένη με βάση τις καλά καθορισμένες οικογενειακές μονάδες, οι οποίες μπορούν να συγκριθούν με τους ομηρικούς οίκους, όπως εκείνον του Οδυσσέα. Κάθε οίκος θα πρέπει να αποτελούνταν από διάφορα κτήρια εντός περιβόλου (πρβλ. το ομηρικό ἕρκος). Μια οικογενειακή μονάδα θα περιλάμβανε μία ή περισσότερες οικίες ανάλογα με τον αριθμό και την οικονομική ή κοινωνική θέση των μελών της οικογένειας, βοηθητικούς χώρους, εργαστήρια, αποθηκευτικές εγκαταστάσεις, ιερά και χώρους για τα ζώα. Εντοπίζονται αναλογίες και με το ομηρικό μέτχ. 112 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

10 γαρο, το έρκος που το περιέβαλλε, τους σωρούς κοπριάς στην αυλή, αφού τα ζώα φυλάσσονταν εκεί (Ιλ. Ω 163 κ.εξ., Oδ. ρ 297), το βωμό του Δία μέσα στο έρκος (Ιλ. Ι 476, Oδ. χ , 442), πιθανότατα συνδεδεμένο με την πρακτική των σπονδών (Ιλ. Π 231, Ω 306), την αινιγματική θόλο (Oδ. χ ) και τις αίθουσες (θάλαμοι) που δεν αποτελούν μέρος του κυρίως μεγάρου (Ιλ. Ζ , Oδ. α 425, δ 718, 802, ψ 192 κ.εξ.), τη λαύρη (Oδ. χ , : ενδεχομένως να ταυτίζεται με τους στενούς διαδρόμους μεταξύ των διάφορων αρχιτεκτονικών μονάδων και των περιβόλων). Οι ανακαλύψεις στον Ωρωπό οδηγούν σήμερα στην επανεξέταση περιπτώσεων από άλλες περιοχές. Συγκεκριμένα, το πρότυπο μονάδων ελλειψοειδών κτηρίων περιβαλλόμενων από περιβόλους μπορεί να παρατηρηθεί και σε άλλους σύγχρονους οικισμούς, ειδικά μέσα στον ευβοϊκό χώρο. Συγκεκριμένα, στην Ερέτρια, που βρίσκεται απέναντι από τον Ωρωπό, τα ελλειψοειδή κτήρια περιφράσσονταν κατά κανόνα από περιβόλους. Αυτό ισχύει και για την περίπτωση της περιοχής του ιερού του Δαφνηφόρου Απόλλωνα, όπου οι περίβολοι δεν παρουσιάζουν κάποια ιδιαιτερότητα σε σχέση με εκείνους του υπόλοιπου οικισμού (εικ ). Μερικοί χρησίμευαν για να προστατεύουν τα κτήρια από τις πλημμύρες των διερχόμενων χειμάρρων, ενώ άλλοι φαίνεται ότι οριοθετούσαν χώρους και ιδιοκτησίες. Το στοιχείο αυτό, σε συνδυασμό με την απουσία ευρημάτων που μπορούν με σαφήνεια να θεωρηθούν αναθηματικά, οδηγεί στη σκέψη ότι η περιοχή του ιερού του Απόλλωνα ήταν αρχικά χώρος κατοίκησης της άρχουσας τάξης πριν εξελιχθεί στην έδρα της πολιούχου θεότητας της πόλης. Εδώ, στον πρώτο εκατόμπεδο υιοθετήθηκε η αψιδωτή μορφή των προγενέστερων κατοικιών των ευπόρων της περιοχής (εικ. 20). Το φαινόμενο ιερών που εγκαθιδρύονταν στον πυρήνα μιας κατοικημένης περιοχής ήταν κοινό στην αρχαιότητα, ακόμη και στις αποικίες (π.χ. Μέγαρα Υβλαία), όπου οι δημόσιοι χώροι είχαν πιθανότατα σχεδιαστεί από τις πρώτες γενιές αποίκων. Στην Ερέτρια, παρατηρώντας κανείς την κάτοψη της περιοχής του μελλοντικού ιερού, μπορεί να διακρίνει τουλάχιστον τέσσερις «οίκους» που ορίζονται από διαχωριστικούς περιβόλους. Αντίστοιχη οργάνωση του χώρου εντοπίζεται και σε άλλα τμήματα του γεωμετρικού οικισμού. Παρόμοιος σχεδιασμός παρατηρείται τον 8ο αιώνα π.χ. στο Βιγλατούρι στην ανατολική Εύβοια (ενδεχομένως η Ευβοϊκή Κύμη;), στην Ξερόπολη-Λευκαντί, στην Παλαιά Σμύρνη και αλλού. Με βάση τα στοιχεία που προέρχονται από την περιοχή της μετέπειτα Αγοράς, θα μπορούσε ακόμη να ισχυριστεί κανείς ότι και η Αθήνα ήταν οργανωμένη με παρόμοιο τρόπο κατά τη γεωμετρική περίοδο. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι σε αρκετές από τις προαναφερόμενες περιοχές ακολουθείται η παράδοση της ταφής νεογνών και βρεφών σε άμεση γειτνίαση με τους οίκους, κατά κανόνα έξω από τον περιφραγμένο χώρο. Ο διαχωρισμός των ατόμων, καθώς και των δραστηριο- 19. Ερέτρια. Αναπαράσταση των κτηρίων στην περιοχή του ιερού του Απόλλωνος Δαφνηφόρου κατά το α μισό του 8ου αι. π.χ. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

11 τις ανάγκες επιβίωσης της οικογένειας. Διάφοροι περιφραγμένοι υπαίθριοι ή ημιυπαίθριοι χώροι χρησίμευαν ενδεχομένως για τη φύλαξη ζώων. Ορισμένα από τα προαναφερθέντα σημαντικά κτήρια ενδέχεται να χρησιμοποιήθηκαν και για συνεστιάσεις, ενώ παράλληλα φιλοξενούσαν και λατρευτικές δραστηριότητες. Ορισμένες θα απευθύνονταν προς τους σεβάσμιους προγόνους, ενώ κάποιες άλλες υιοθετήθηκαν αργότερα από την πόλη, όπως για παράδειγμα αυτή του ηρώου κοντά στη Δυτική Πύλη της Ερέτριας, ή ακόμα και εκείνη του Δαφνηφόρου Απόλλωνα (βλ. εικ. 20), ενώ άλλες πέρασαν στη λήθη μα - ζί με τις οικογένειες που τις ασκούσαν. 20. Ερέτρια. Κάτοψη των κτηρίων στην περιοχή του ιερού του Απόλλωνος Δαφνηφόρου κατά το β μισό του 8ου αι. π.χ. τήτων στις οποίες επιδίδονταν, φαίνεται να ήταν δυνατός χά - ρη στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό των μονάδων όπως περιγράφηκε παραπάνω. Σύμφωνα με τις αρχαιολογικές ενδείξεις, κάθε οικογένεια είχε έναν σημαντικό βαθμό οικονομικής αυτονομίας και πιθανώς, σε μερικές περιπτώσεις, ακόμη και πλήρη οικονομική αυτάρκεια. Η παραγωγή μετάλλινων αντικειμένων, για παράδειγμα, προοριζόταν για οικιακή χρήση, αλλά και για συναλλαγές. Από την άλλη πλευρά, όμως, η παρουσία κεραμικών κλιβάνων μέσα στα όρια των οίκων στον Ωρωπό, την Ερέτρια και το Βιγλατούρι είναι επίσης δηλωτική περιορισμένου βαθμού βιοτεχνικής εξειδίκευσης, αν και είναι απίθανο η συγκεκριμένη αυτή δραστηριότητα να υπερέβαινε τα όρια του νοικοκυριού, όπως στην περίπτωση της Αθήνας. Τα πολυάριθμα υφαντικά βάρη που βρέθηκαν σε όλες αυτές τις θέσεις καταδεικνύουν ότι η ύφανση ήταν μία από τις κύριες οικιακές δραστηριότητες. Τα φρέατα στον Ωρωπό, την Ερέτρια και την Αθήνα θα μπορούσαν να σχετιστούν με αρκετές από τις δραστηριότητες που προαναφέραμε. Ο βαθμός ενασχόλησης με αγροτικές εργασίες δεν μπορεί εύκολα να προσδιοριστεί. Η παρουσία πάντως μιας σειράς κυκλικών κτηρίων στον Ωρωπό και στην Ξερόπολη-Λευκαντί, καθώς και τα πολυάριθμα παρόμοια ομοιώματα σιταποθηκών που προέρχονται από τάφους της Αθήνας και της Αττικής, φανερώνουν ότι σε κάποιες περιπτώσεις η παραγωγή ξεπερνούσε 28 Από την οικία των ηρώων στην οικία των πολιτών Υποστηρίζεται συχνά ότι έως τα μέσα του 8ου αιώνα οι οικογένειες στην ηπειρωτική Ελλάδα ζούσαν συχνά σε μονόχω ρες οικίες, που δεν ενδείκνυνται για τη διαφύλαξη της προσωπικής ζωής των ενοίκων τους. Αυτό, ωστόσο, προϋποθέτει ότι κάθε οικία αποτελούνταν από μια ενιαία αρχιτεκτονική μονάδα, κάτι όχι πάντα προφανές. Στους πρωιμότερους χρόνους, ο περιορισμένος χώρος δεν επέτρεπε ούτε το διαχωρισμό των διάφορων δραστηριοτήτων, ούτε τον φυσικό διαχωρισμό των μελών του οίκου, αν και είδαμε ότι υπήρχαν αξιοσημείωτες εξαιρέσεις, όπως το αποκαλούμενο «Ηρώο» στην Τούμπα-Λευκαντί και, σε μικρότερο βαθμό, το κτήριο IV-1 στα Νιχώρια, το οποίο παρουσιάζει σύνθετο σχεδιασμό και δευτερεύουσες εισόδους. Σε τέτοια κτήρια, κατά τη διάρκεια του 10ου αιώνα, φαίνεται ότι συγκεντρώνονται διάφορες λειτουργίες (πολιτικές, οικονομικές, θρησκευτικές) σε μια ενιαία κατασκευή. Από τον 8ο αιώνα οι λειτουργίες αυτές φιλοξενούνταν σε κτήρια ειδικά διαμορφωμένα για τους σκοπούς αυτούς (ναοί, εστιατόρια, κτήρια δημόσιου χαρακτήρα κ.λπ.). Το μοντέλο των «οίκων» που περιγράψαμε παραπάνω φαίνεται ότι σχετίζεται με ελλειψοειδή κτήρια και εν γένει μονόχωρα οικοδομήματα. Εντούτοις, μπορεί να ανιχνευθεί παρόμοια κοινωνική οργάνωση σε περιοχές, όπου επικράτησαν ορθογώνιες αρχιτεκτονικές κατασκευές. Για παράδειγμα, στα Μέγαρα Υβλαία οι περίβολοι, καθώς και οι δρόμοι, πιθανότατα οριοθετούσαν τους κλήρους από τον δημόσιο χώρο. Σε περιοχές, όπου τα όμορα κτήρια αποτελούσαν τον κανόνα, η κοινωνική οργάνωση δεν φαίνεται να διέφερε σημαντικά. Οι οικίες στη Ζαγορά αποτελούνταν αρχικά από ένα προστώο και ένα κύριο δωμάτιο που εξυπηρετούσαν μια πληθώρα λειτουργιών, ενώ αργότερα εξελίχθηκαν σε οικίες με πολλά δωμάτια και αυλές με διαφοροποιημένες λειτουργίες (εικ. 12). Εδώ εντοπίζονται και τα σπέρματα της διαδικασίας που οδήγησαν στον έλεγχο των κοινωνικών επαφών, χαρακτηριστικού της κλασικής περιόδου. Οι οικίες με πολυάριθμα δωμάτια δεν ήταν απαραιτήτως του τύπου με κεντρική αυλή. Στη Λαθούριζα διάφοροι χώροι που ανήκουν στο ίδιο σηματχ. 112 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

12 ντικό κτήριο (κτήριο I-IV, πιθανώς η κατοικία ενός ηγέτη, εικ. 16) έχουν ξεχωριστές εισόδους και δεν επικοινωνούν μεταξύ τους. Είναι γεγονός ότι προς το τέλος του 8ου αιώνα π.χ. κάνουν την εμφάνισή τους πιο σύνθετες μορφές ορθογώνιων οικιών, οι οποίες αποτελούνταν από αρκετά δωμάτια που διατάσσονται γύρω από μιαν αυλή, όπως στην περίπτωση της Ζαγοράς, ή μοιράζονται έναν κοινό διάδρομο ή προαύλιο (Ελευσίνα και Θορικός στην Αττική, Κόρινθος, Δρήρος). Αυτά τα κτήρια, πρόδρομοι των οικιών με προαύλιο ή παστάδα της επόμενης περιόδου, αποτελούν σημαντικό βήμα στην εξέλιξη του σχεδιασμού οικιών. Η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, η κοινωνική συμπεριφορά του επικεφαλής του οίκου, η θέση της γυναίκας στην οικογένεια, η παρουσία δούλων, η ανάγκη για ιδιωτικό χώρο, καθώς και η διαφοροποίηση των οικιακών δραστηριοτήτων οδήγησαν προς τα τέλη του 8ου αιώνα στην κατασκευή πιο σύνθετων οικιών, με περισσότερα δωμάτια, καθένα από τα οποία είχε μια συγκεκριμένη λειτουργία. Η παλαιότερη παράδοση με τα δωμάτια σε παράταξη το ένα πίσω από το άλλο βαθμιαία εγκαταλείφθηκε, αφενός λόγω της μη πρακτικής σχεδιαστικής φύσης της (έπρεπε κανείς να διασχίσει διάφορα δωμάτια προκειμένου να φτάσει στο πίσω μέρος της οικίας) και αφετέρου λόγω των νέων κοινωνικών περιορισμών. Κατά συνέπεια, ήταν πλέον απαραίτητο κάθε οικία να έχει έναν ξεχωριστό χώρο για την κατανάλωση φαγητού (ο μελλοντικός «ανδρών») και ένα δωμάτιο για την 21. Παλαιά Σμύρνη. Σχεδιαστική αναπαράσταση της πρώιμης αρχαϊκής πόλης. προετοιμασία του φαγητού, όπου οι γυναίκες θα παρέμεναν το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου τους. Στην ηπειρωτική Ελλάδα, η «μακρόστενη οικία» (long house), η προέλευση της οποίας σχετίζεται και με τους τεχνικούς περιορισμούς που αντιμετώπιζαν οι αρχιτέκτονες της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου, αντικαταστάθηκε στην πορεία από τη «σύνθετη οι - κία», που ήταν πιο ευάερη, άνετη και πρακτική. Επιπλέον, η πιο τετραγωνισμένη μορφή του νέου τύπου σπιτιού ήταν αναμφίβολα καταλληλότερη για το σχεδιασμό της ρυμοτομίας της πόλης (βλ. π.χ. Παλαιά Σμύρνη, εικ. 21). Αυτή η αρχιτεκτονική μορφή εμφανίστηκε στην ηπειρωτική και την ανατολική Ελλάδα αργότερα από ό,τι στις περιοχές όπου η πυ - κνή δόμηση ήταν ανέκαθεν ο κανόνας, όπως στην Κρήτη ή τις Κυκλάδες, ενώ εφαρμόστηκε εξαρχής στις αποικίες της Δύσης (με εξαίρεση την πρωιμότερη εγκατάσταση στις Πιθηκούσες), όπου οι πάσης φύσεως περιορισμοί ήταν ευκολότερο να ξεπεραστούν. Συμπερασματικά, η ενιαία επιμήκης οικία της πρωτογεωμετρικής περιόδου, που αποτελούνταν από ένα ή περισσότερα δωμάτια σε διάταξη το ένα πίσω από το άλλο με περιορισμένη δυνατότητα για προσωπικό χώρο, αντικαθίσταται από σύνθετους «οίκους», που χαρακτηρίζονται από ανεξάρτητες μονάδες οργανωμένες μέσα σε περίβολο. Από τα τέλη του 8ου και τον πρώιμο 7ο αιώνα και εξής, οι οικίες αποκτούν πολυάριθμα δωμάτια περιμετρικά μιας κεντρικής αυλής ή προαναγγέλλουν τον τύπο με παστάδα. Παρ όλα αυτά, η πρότερη μακροχρόνια παράδοση δεν επέτρεψε τη γρήγορη προσαρμογή και πρόοδο των αρχιτεκτονικών μορφών, προκειμένου να συμβαδίσουν με τις κοινωνικές αλλαγές, ιδιαίτερα σε θέσεις όπου ήταν βαθιά ριζωμένη η παράδοση της καμπυλόγραμμης οικίας. Ελλειψοειδή, αψιδωτά και κυκλικά κτήρια συνέχισαν να χτίζονται κατά τη διάρκεια της αρχαϊκής περιόδου, ενώ σε απομακρυσμένες περιοχές, όπου κυριαρχούσαν οι κτηνοτροφικές δραστηριότητες, αυτές οι δομές διατηρήθηκαν ακόμα και μέχρι τους κλασικούς χρόνους (όπως στη Βίτσα Ζαγορίου στην Ήπειρο). Κατά κανόνα, όμως, τέτοιες «πρώιμες» αρχιτεκτονικές μορφές περιορίστηκαν σε κτήρια με λατρευτικό προορισμό. Οι λόγοι της βαθμιαίας εξαφάνισης των ελλειψοειδών μορφών είναι ποικίλοι, όπως κοινωνικές, οικονομικές, θρησκευτικές και πολιτικές αλλαγές. Σε αυτούς θα πρέπει να περιλάβουμε την πρόοδο των τεχνικών οικοδόμησης, συμπεριλαμβανομένης και της επανεμφάνισης των πήλινων κεράμων για την κάλυψη της στέγης, αλλά και τη διαδικασία γένεσης της πόλης, που οδήγησε σε πληθυσμιακή αύξηση στα αστικά κέντρα και αναπόφευκτα σε νέα διαχείριση του χώρου. Οι καμπυλόγραμμες και συχνά ταπεινές κατασκευές των πρώιμων ιστορικών χρόνων αντικαταστάθηκαν σχεδόν παντού από ορθογώνιας κάτοψης οικίες με πολυάριθμα δωμάτια, αλλά κατά τόπους διατηρήθηκαν ως αναμνήσεις του παρελθόντος έως και τους ρωμαϊκούς χρόνους (Vitruvius ΙΙ, 1, 5). ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

13 ΣΗΜΕΙΩΣΗ Το άρθρο βασίζεται στο κείμενό μου «Das Heim der Helden» που δημοσιεύτηκε στον κατάλογο της έκθεσης Harald Siebenmorgen (επιμ.), Zeit der Helden. Die dunklen Jahrhunderte Griechenlands v. Chr., Badisches Landesmuseum Schloss Karlsruhe, , Karlsruhe 2008, σ Ευχαριστώ την αρχαιολόγο Ήριννα Χρίστου για την αρχική μετάφραση του κειμένου αυτού στα ελληνικά. ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ COLDSTREAM J.N., Geometric Greece, Λονδίνο DEGER-JALKOTZY S. / I.S. LEMOS (επιμ.), Ancient Greece from the Mycenaean Palaces to the Age of Homer, Third A.G. Leventis Conference. Department of Classics, The University of Edinburgh, January 2003, Λευκωσία DONLAN W., «The social groups of Dark Age Greece», Classical Philology 80 (1985), σ DRERUP H., Griechische Baukunst in geometrischer Zeit, Archaeologia Homerica II, Kap. O, Göttingen FAGERSTRÖM K., Greek Iron Age Architecture, Studies in Mediterranean Archaeology 81, Göteborg HÄGG R. / N. MARINATOS / G. NORDQUIST (επιμ.), Early Greek Cult Practice, Proceedings of the Fifth International Symposium at the Swedish Institute at Athens, June 1986, Στοκχόλμη HÖPFNER W. (επιμ.), Geschichte des Wohnens, τόμ. 1, Στουτγάρδη LANG F., Archaische Siedlungen in Griechenland. Struktur und Entwicklung, Βερολίνο LEMOS I.S., The Protogeometric Aegean. The Archaeology of the Late Eleventh and Tenth Centuries BC, Οξφόρδη ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ ΑΙΝΙΑΝ Α., Όμηρος και Αρχαιολογία, Αθήνα MAZARAKIS AINIAN A., From Rulers Dwellings to Temples. Architecture, Religion and Society in Early Iron Age Greece ( B.C.), Studies in Mediterranean Archaeology 122, Jonsered 1997., «Les fouilles d Oropos et la fonction des périboles dans les agglomérations du début de l Âge du Fer», στο Habitat et urbanisme dans le monde grec de la fin des palais mycéniens à la prise de Milet (494 av. J.- C.) (Table ronde internationale, Toulouse, Université Le Mirail, 8-11 Mars 2001), Pallas. Revue d études antiques 58 (2002), σ , «Architecture and social structure in Early Iron Age Greece», στο R. Westgate / N. Fisher / J. Whitley (επιμ.), Building Communities. House, Settlement and Society in the Aegean and Beyond, Cardiff University, April 2001, BSA Studies 15, Λονδίνο 2007, σ (επιμ.), Oropos and Euboea in the Early Iron Age, International Round Table, Volos, June 18-20, 2004, Βόλος MORGAN C., Athletes and Oracles. The Transformation of Olympia and Delphi in the Eighth Century BC., Cambridge MORRIS I., Burial and Ancient Society: The Rise of the Greek State, Cambridge 1987., Archaeology as Cultural History, Οξφόρδη ΜΠΟΥΡΝΙΑ-ΣΗΜΑΝΤΩΝΗ Ε., Αρχαιολογία των πρώιμων ελληνικών χρόνων, Αθήνα NEVETT L., House and Society in the Ancient Greek World, Cambridge SOURVINOU-INWOOD C., «Early Sanctuaries, the Eighth Century and Ritual Space», στο N. Marinatos / R. Hägg (επιμ.), Greek Sanctuaries. New Approaches, Λονδίνο 1993, σ WHITLEY J., «Social diversity in Dark Age Greece», The Annual of the British School at Athens 86 (1991), σ ΠΗΓΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ Εικ. 2: E. Akurgal, Die Kunst Anatoliens, Berlin 1961, εικ. 3, 5, 4 & 2, σχέδια R.V. Nicholls. Εικ. 4, 10, 11, 12: Α. Καμπίτογλου, Αρχαιολογικό Μουσείο Άνδρου. Οδηγός, Αθήνα 1981, εικ. 8, 4,10 και 9 αντίστοιχα, σχέδια J.J. Coulton. Εικ. 5: A. Mazarakis Ainian, From Rulers Dwellings to Temples. Architecture, Religion and Society in Early Iron Age Greece ( B.C.), Studies in Mediterranean Archaeology 122, Jonsered 1997, πίνακας Χ). Εικ. 6: M.R. Popham / P.G. Calligas / L.H. Sackett (επιμ.), Λονδίνο 1993, πίν. 38, σχέδιο J.J. Coulton. Εικ. 7: J.J. Coulton / H.W. Catling κ.ά., The Protogeometric Building at Toumba. Part 2: The Excavation, Architecture and Finds, Lefkandi II (M.R. Popham / P.G. Calligas / L.H. Sackett (επιμ.), Λονδίνο 1993, πίν. 28, σχέδιο J.J. Coulton. Εικ. 8: W.A. McDonald / W.D.E. Coulson, Excavations at Nichoria in Southwest Greece III. Dark Age and Byzantine Occupation, Minneapolis 1983, σ. 37, εικ. 2:19. Εικ. 9: A. Johnston, The Emergence of Greece, Οξφόρδη 1976, εικ. σ. 52, σχέδιο R.V. Nicholls. Εικ. 13: M.I. Finley (επιμ.), Atlas of Classical Archaeology, Λονδίνο 1977, εικ. στη σ Εικ. 14: Ministry of Culture, K Ephorate of Prehistoric and Classical Antiquities, Emporio. A Settlement of the Early Historical Times, Χίος 2003, φωτ. σ. 59. Εικ. 15: H. Lauter, Lathuresa. Beiträge zur Architektur und Siedlungsgeschichte in spätgeometrischer Zeit, Mainz am Rhein 1985, εικ. 1 μεταξύ σελ. 8-9 και A. Mazarakis Ainian, From Rulers Dwellings to Temples. Architecture, Religion and Society in Early Iron Age Greece ( B.C.), Studies in Mediterranean Archaeology 122, Jonsered 1997, εικ Εικ. 16α: H. Lauter, Lathuresa. Beiträge zur Architektur und Siedlungsgeschichte in spätgeometrischer Zeit, Mainz am Rhein 1985, σελ. 16, εικ. 2). Εικ. 16β: A. Mazarakis Ainian, From Rulers Dwellings to Temples. Architecture, Religion and Society in Early Iron Age Greece ( B.C.), Studies in Mediterranean Archaeology 122, Jonsered 1997, εικ. 149, 151. Εικ. 1, 17: φωτ. Κ. Μαζαράκη Αινιάνος, 1998 και 2009 αντίστοιχα. Εικ. 18, 19, 20: P. Ducrey et al. (επιμ.), Ερέτρια. Οδηγός της αρχαίας πόλης, Gollion 2004, εικ. στη σ. 229, και 233 αντίστοιχα). Εικ. 21: R.V. Nicholls, BSA 53/54 (1958/59), σ. 15, εικ. 3. Architecture and Society in the Early Historic Times Alexandros Mazarakis-Aenian The article examines the evolution of the architectural forms of houses in the broader Helladic area during the Protogeometric (11th century BC) and Geometric period ( BC) in connection with the social changes that have occurred in this period and up to the appearance of the city-state. In the Protogeometric years the simple, unified and elongated type of house prevails, displaying rooms in array, the one next to the other, while the differences between the dwellings of the elite and those of the common inhabitants of a settlement are quite obvious. In the Geometric era these differences are minimized and in several areas the residential units become more complex, comprising many buildings in an enclosure, which form a more compound and independent house. In the early phase of the urbanization and the creation of the city-state the architectural plan of the houses changes and becomes more complicated: the numerous dwelling spaces are organized around a central courtyard or a spacious shared passage, permitting the differentiation of their use and of the activities of their occupants. 30 τχ. 112 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Εισαγωγικά: ΟΡΙΣΜΟΣ: Με τον όρο μυκηναϊκός πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της ΎστερηςΕποχήςτουΧαλκούαπότο1600-1100 π. Χ. που αναπτύχθηκε κυρίως στην κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Βογιατζόπουλος Σταμάτης Ιστορικό - Αρχαιολογικό Ιωαννίνων Ζ' Εξάμηνο Υπ.Καθ : Αν. Βλαχόπουλος, Μάθημα: Κρητομυκηναϊκή Θρησκεία Δεκέμβριος 2013 Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

1. Λίθινοι ναοί 2. Λίθινα αγάλματα σε φυσικό και υπερφυσικό μέγεθος

1. Λίθινοι ναοί 2. Λίθινα αγάλματα σε φυσικό και υπερφυσικό μέγεθος ΑΡΧΑΪΚΗ ΤΕΧΝΗ ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1. Λίθινοι ναοί 2. Λίθινα αγάλματα σε φυσικό και υπερφυσικό μέγεθος Επίδραση από τέχνη Ανατολής και Αιγύπτου μνημειακοί ναοί Πέτρα, μάρμαρο Το σχήμα θυμίζει μέγαρο ΜΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 10. Ιωνικοί Ναοί της Μ. Ασίας στον 4 ο αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (

ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ( ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (1100-750 π.χ.).) Ή ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ Δ. ΠΕΤΡΟΥΓΑΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΚΥΡΙΑ ΠΗΓΗ ΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΣΕ ΑΥΤΌ ΟΦΕΙΛΕΙ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΟΜΗΡΙΚΗ. ΩΣΤΟΣΟ ΟΙ ΟΡΟΙ ΣΚΟΤΕΙΝΟΙ ΑΙΩΝΕΣ Ή ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/ /1050 π.χ.

Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/ /1050 π.χ. Ύστερη Χαλκοκρατία ή Υστεροκυπριακή περίοδος: 1650/1600 1100/1050 π.χ. Υστεροκυπριακή Ι: 1650/1600-1450 π.χ. (ΥΚ ΙΑ:1650/1600-1500 π.χ. και ΥΚΙΒ: 1500-1450 π.χ.) Υστεροκυπριακή ΙΙ: 1450-1200 π.χ. (ΥΚΙΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Το ανάκτορο της Ζάκρου

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Το ανάκτορο της Ζάκρου ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Το ανάκτορο της Ζάκρου Ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου Το ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου βρίσκεται στο ΝΑ άκρο της Κρήτης στον ομώνυμο ευρύχωρο όρμο. Η θέση ήταν γνωστή από τον 19 ο αι.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωικοί ιεροί χώροι Ενδεχομένως από τη Νεολιθική, αλλά με βεβαιότητα από την Προανακτορική εποχή φαίνεται ότι οι μινωίτες ασκούσαν τις λατρευτικές τους πρακτικές στα σπήλαια.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Εργασία στο μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η Χιλιετία π.χ. Παναγιώτης Καπλάνης Επιβλέπων Καθηγητής: Βλαχόπουλος Ανδρέας Εαρινό Εξάμηνο 2015 Η Θέση Η Ίος βρίσκεται στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ιερό Αφροδίτης Π α ν α γ ι ώ τ η ς Ν ε ο φ ύ τ ο υ Β 2 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαρία Χατζημιχαήλ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενική Εισαγωγή..σελ.3 Ιστορική αναδρομή..σελ.3 Περιγραφή του χώρου.σελ.4

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ Πόλη: Οικισμός μόνιμου χαρακτήρα με μικρό ή μεγάλο πληθυσμιακό μέγεθος, δομημένος έτσι ώστε να εξυπηρετεί τη ζωή των κατοίκων της. Οικισμός: Κατοικημένη περιοχή, οριοθετημένη

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας μία εκπαιδευτική περιήγηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών

Σχεδιάζοντας μία εκπαιδευτική περιήγηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών Σχεδιάζοντας μία εκπαιδευτική περιήγηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών Αθηνά Παπαδάκη Αρχαιολόγος Εφορείας Αρχαιοτήτων Βοιωτίας Επιμορφωτικό Σεμινάριο Θήβα 8 Σεπτεμβρίου 2016 Διαχρονικά ο πολιτισμός της

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Τρίτη, 04 Νοέμβριος :10 - Τελευταία Ενημέρωση Τετάρτη, 04 Φεβρουάριος :32

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Τρίτη, 04 Νοέμβριος :10 - Τελευταία Ενημέρωση Τετάρτη, 04 Φεβρουάριος :32 Το πρώτο ανάκτορο της Κνωσού κτίστηκε γύρω στο 2000 π.χ. στο νότιο άκρο της μεσομινωικής πόλης και καταστράφηκε από σεισμό στο 1900 π.χ. {tab=το ανάκτορο} Στη θέση του κτίστηκε σχεδόν αμέσως ένα νέο, λαμπρότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΤΟ ΠΑΛΑΜΑΡΙ ΤΗΣ ΣΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Όνομα: Χολέβα Βασιλική Εξάμηνο: Η Μάθημα: Το Αιγαίο κατά την 3η χιλιετία π.χ Διδάσκων: Βλαχόπουλος Ανδρέας ΠΑΛΑΜΑΡΙ I ΠΧ II ΠΑΛΑΜΑΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015)

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015) Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015) Εισαγωγή Οι εργασίες πεδίου στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά, στη βορειοανατολική Κρήτη (Καβούσι, Ιεράπετρα), διήρκεσαν 6 εβδομάδες, ενώ ακολούθησε

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ.

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Βασιλένα Πετκόβα ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα Ηφαίστειο της Θήρας Η Μινωική Κρήτη λόγω της εμπορικής αλλά και στρατηγικής θέσης της έγινε γρήγορα μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Οι Μινωίτες πωλούσαν τα προϊόντα τους σε όλη τη Μεσόγειο με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Μακεδονικό παραδοσιακό σπίτι με εσωτερική αυλή, διόροφο χαγιάτι, αύλεια θύρα, και χώρο με δυνατότητα πρόσβασης από την αυλή αλλά και τον δρόμο 1

Μακεδονικό παραδοσιακό σπίτι με εσωτερική αυλή, διόροφο χαγιάτι, αύλεια θύρα, και χώρο με δυνατότητα πρόσβασης από την αυλή αλλά και τον δρόμο 1 Μακεδονικό παραδοσιακό σπίτι με εσωτερική αυλή, διόροφο χαγιάτι, αύλεια θύρα, και χώρο με δυνατότητα πρόσβασης από την αυλή αλλά και τον δρόμο Οπως και στη παραδοσιακή αρχιτεκτονική, κάποιοι χώροι του

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πηγές και μέθοδοι (συνέχεια) Ο κλασικός αρχαιολόγος ταξινομεί το υλικό του: Κατά χρονική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Δρ Βίκυ Βλάχου Χρυσοστόμου Σμύρνης 10 12, 11144 ΑΘΗΝΑ hekataios@yahoo.com

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Δρ Βίκυ Βλάχου Χρυσοστόμου Σμύρνης 10 12, 11144 ΑΘΗΝΑ hekataios@yahoo.com 1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Δρ Βίκυ Βλάχου Χρυσοστόμου Σμύρνης 10 12, 11144 ΑΘΗΝΑ hekataios@yahoo.com ΣΠΟΥΔΕΣ Απρίλιος 2010. Μεταδιδακτορική έρευνα σε εξέλιξη. Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ

Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Αλέξανδρος Νικολάου, ΒΠΠΓ Στην αρχαϊκή εποχή εικάζεται ότι υπήρχε κάποιο είδος θεατρικής κατασκευής στο χώρο που βρίσκονται τα σημερινά ευρήματα του θεάτρου, ενώ στα κλασσικά χρόνια υπήρχε σίγουρα κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό.

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό. Ομηρική εποχή Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) ΕΙΣΑΓΩΓΗ: 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό. 1100 π.χ.: Εναρξη της ελληνικής ιστορίας. 11 ος 9 ος αιώνας:οι

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Τίρυνθας

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Τίρυνθας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων ( π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος ΕΚΠΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡΧΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ...

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ... Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου 1) Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που εμφανίστηκαν στον ελλαδικό χώρο κατά την εποχή του χαλκού: Α.. Β.. Γ... 2) Επιλέξτε ποιες λέξεις της στήλης Β

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ. υπαίθρια αμφιθεατρική κατασκευή ημικυκλικής κάτοψης γύρω από μια κυκλική πλατεία

ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ. υπαίθρια αμφιθεατρική κατασκευή ημικυκλικής κάτοψης γύρω από μια κυκλική πλατεία ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ υπαίθρια αμφιθεατρική κατασκευή ημικυκλικής κάτοψης γύρω από μια κυκλική πλατεία Μέρη αρχαίου θεάτρου σκηνή: ορθογώνιο, μακρόστενο κτίριο προσκήνιο: στοά με κίονες μπροστά από τη

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας

Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας Ακρωτήρι Το Ακρωτήρι της Θήρας είναι ο σημαντικότερος προϊστορικός οικισμός των Κυκλάδων. Διατηρήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια ΠΡΟΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΚΡΗΤΗ Πριν από τις επιφανειακές έρευνες στην περιοχή του Πλακιά και της Πρεβέλης στη νότια Κρήτη, τα μόνα γνωστά προνεολιθικά ευρήματα προέρχονταν από το εσωτερικό του σπηλαίου Ασφέντου στο

Διαβάστε περισσότερα

Προανακτορική Κρήτη (ΠΜΙ - ΠΜΙΙ ΠΜΙΙΙ ΜΜΙΑ 3650/ π.χ. περίπου)

Προανακτορική Κρήτη (ΠΜΙ - ΠΜΙΙ ΠΜΙΙΙ ΜΜΙΑ 3650/ π.χ. περίπου) Προανακτορική Κρήτη (ΠΜΙ - ΠΜΙΙ ΠΜΙΙΙ ΜΜΙΑ 3650/3500 2000 π.χ. περίπου) ΠΡΩΤΟΜΙΝΩΙΚΗ Ι Η Πρωτομινωική Ι περίοδος χαρακτηρίζεται από την αύξηση των θέσεων, αλλά ελάχιστα αρχιτεκτονικά λείψανα εντοπίσθηκαν.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 8. Πανελλήνια Ιερά. Δελφοί και Ολυμπία Τα Πανελλήνια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας στην Α τάξη Γυμνασίου, οι μαθητές μας

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Τετάρτη, 05 Νοέμβριος :36 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 16 Μάρτιος :44

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Τετάρτη, 05 Νοέμβριος :36 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 16 Μάρτιος :44 Το σημαντικότερο γεγονός της περιόδου αυτής είναι η ίδρυση της Ερέτριας γύρω στο 800 π.χ., 10 χλμ ανατολικά από το Λευκαντί, σε μια θέση με ωραίο λιμάνι και φυσικά οχυρή βραχώδη ακρόπολη, 2 χλμ προς το

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο Ιερό τοπικής λατρείας αφιερωμένο στον θεό Κάβιρο (γενειοφόρο θεό με στεφάνι κισσού στο κεφάλι και κάνθαρο στο χέρι υπόσταση του Διονύσου) και το Θεό Παίδα (θεϊκό παιδί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9. Ναοί του 4 ου αι. π.χ. στην ηπειρωτική Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου εισαγωγή η παρουσίαση φιλοδοξεί να είναι µια παρουσίαση του µουσείου από την πλευρά του επισκέπτη, χωρίς να έχουµε µιλήσει µε τους αρµόδιους για τις προθέσεις και τους στόχους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. - 99 - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ 1. Τοπογραφικό Διάγραμμα : To τοπογραφικό διάγραμμα της δεύτερης αρχιτεκτονικής μελέτης ταυτίζεται με αυτό της πρώτης αρχιτεκτονικής μελέτης εφόσον και οι δυο μελέτες εχουν γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΛΥΣΙΜΟ ΕΝΟΣ ΓΡΙΦΟΥ (ή πως χώρεσαν 3000 χρόνια ιστορίας στο νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Σαλαμίνας)

ΤΟ ΛΥΣΙΜΟ ΕΝΟΣ ΓΡΙΦΟΥ (ή πως χώρεσαν 3000 χρόνια ιστορίας στο νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Σαλαμίνας) ΤΟ ΛΥΣΙΜΟ ΕΝΟΣ ΓΡΙΦΟΥ (ή πως χώρεσαν 3000 χρόνια ιστορίας στο νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Σαλαμίνας) 1. Η Ανάγκη Εικόνα 1 Η Βόρεια πτζρυγα τησ κεντρικήσ αίθουςασ (Β) του Μουςείου Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΛΗ-ΚΡΑΤΟΣ

Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΛΗ-ΚΡΑΤΟΣ Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΛΗ-ΚΡΑΤΟΣ Ένα μεγάλο τμήμα του ελληνικού κόσμου ήταν κατά τη μυκηναϊκή εποχή οργανωμένο με ένα συγκεντρωτικό σύστημα, στο οποίο ο μονάρχης (αναξ) κυβερνούσε έχοντας την ανώτατη στρατιωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3η ΧΙΛΙΕΤΙΑ π.χ. «Η οικιστική αρχιτεκτονική της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στις Κυκλάδες και το αμυντικό της σύστημα»

ΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3η ΧΙΛΙΕΤΙΑ π.χ. «Η οικιστική αρχιτεκτονική της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στις Κυκλάδες και το αμυντικό της σύστημα» Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική σχολή Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Ελευθερία Καραμήτρου ΤΟ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 3η ΧΙΛΙΕΤΙΑ π.χ. «Η οικιστική αρχιτεκτονική της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στις

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην ακρόπολη των Μυκηνών

Ακολούθησέ με... στην ακρόπολη των Μυκηνών ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ακολούθησέ με... στην ακρόπολη

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκός πολιτισμός η τέχνη Η μυκηναϊκή τέχνη διαμορφώθηκε υπό την άμεση επίδραση του μινωικού πολιτισμού. Μετά την παρακμή της μινωικής Κρήτης

Μυκηναϊκός πολιτισμός η τέχνη Η μυκηναϊκή τέχνη διαμορφώθηκε υπό την άμεση επίδραση του μινωικού πολιτισμού. Μετά την παρακμή της μινωικής Κρήτης Μυκηναϊκός πολιτισμός η τέχνη Η μυκηναϊκή τέχνη διαμορφώθηκε υπό την άμεση επίδραση του μινωικού πολιτισμού. Μετά την παρακμή της μινωικής Κρήτης (αρχές του 14ου αι. π.χ.) διαφαίνεται μια απελευθέρωση

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Π Ρ Ο Ϊ Σ Τ Ο Ρ Ι Α

Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Π Ρ Ο Ϊ Σ Τ Ο Ρ Ι Α Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Π Ρ Ο Ϊ Σ Τ Ο Ρ Ι Α Ο Ελλαδικός χώρος, με τη μεγάλη γεωμορφολογική ποικιλία που διαθέτει, φιλοξένησε από νωρίς τη ζωή. Οι πρώτοι άνθρωποι που εγκαταστάθηκαν στο χώρο αυτό χρησιμοποίησαν

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας Φοίβος Αργυρόπουλος ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πανίερο έγινε το Θριάσιο πεδίο από τη στιγμή που η θεά Δήμητρα θέλησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΛΥΔΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ σελ. βιβλ Μινωικός πολιτισμός ΙΣΤΟΡΙΑ Κ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ σελ. βιβλ Μινωικός πολιτισμός ΙΣΤΟΡΙΑ Κ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ σελ. βιβλ. 60-97 Μινωικός πολιτισμός Γενικές πληροφορίες Τι είναι ο Μινωικός πολιτισμός; Μινωικός πολιτισμός είναι ο πολιτισμός που αναπτύχθηκε την εποχή του χαλκού στην Κρήτη και φέρει

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΠΛΕΥΡΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Ηπείρου

Παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Ηπείρου Παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Ηπείρου Η λαϊκή αρχιτεκτονική της Ηπείρου, παρά τις επιμέρους τοπικές μορφολογικές ιδιαιτερότητες, εμφανίζει κοινά χαρακτηριστικά σε όλες τις ορεινές περιοχές. Οι μορφές των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η κεραμική, μια πανάρχαια τέχνη, χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το αργιλόχωμα. Όταν αναμείξουμε το αργιλόχωμα με νερό θα προκύψει μία πλαστική μάζα

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενα μνημεία και χώροι, στην Υπάτη και την ευρύτερη περιοχή

Προστατευόμενα μνημεία και χώροι, στην Υπάτη και την ευρύτερη περιοχή Προστατευόμενα μνημεία και χώροι, στην Υπάτη και την ευρύτερη περιοχή Στη στήλη αυτή σας παρουσιάζουμε μνημεία και χώρους, ευρισκόμενα στην Υπάτη και την ευρύτερη περιοχή, τα οποία η Πολιτεία επισήμως

Διαβάστε περισσότερα

Υπόγειο δίκτυο πρόσβασης Ένα νέο έδαφος

Υπόγειο δίκτυο πρόσβασης Ένα νέο έδαφος Ένα νέο έδαφος Το ελληνικό τοπίο υπομένει για περισσότερα από 40 χρόνια μια παρατεταμένη διαδικασία «προ-αστικοποίησης». Στην ανάπτυξη των παραθεριστικών οικισμών κυριαρχούν τα γνώριμα μοντέλα της πανταχόθεν

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Σάββατο, 21 Μάρτιος :16 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 21 Μάρτιος :38

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Σάββατο, 21 Μάρτιος :16 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 21 Μάρτιος :38 Η διασωθείσα μέχρι τους ιστορικούς χρόνους παράδοση, αλλά και τα πρώτα γραπτά κείμενα, οι πήλινες πινακίδες των αρχείων των μυκηναϊκών ανακτόρων, μας πληροφορούν για την ύπαρξη μικρών κρατών με αυστηρή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΥΠΟΟΜΑΔΑ:ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΒΙΚΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ΗΛΙΑΝΑ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΜΥΡΤΩ ΑΓΑΠΙΟΥ

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΥΠΟΟΜΑΔΑ:ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΒΙΚΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ΗΛΙΑΝΑ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΜΥΡΤΩ ΑΓΑΠΙΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΥΠΟΟΜΑΔΑ:ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΒΙΚΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ΗΛΙΑΝΑ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΜΥΡΤΩ ΑΓΑΠΙΟΥ Αρχαία Αγορά Η λέξη αγορά παράγεται από το ρήμα αγείρω (συναθροίζω,

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΟΙΝΙΑΔΩΝ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1. Εισαγωγικό Μάθημα Αρχιτεκτονική/Τοπογραφία-Γλυπτική-Αγγειογραφία.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για τα φύλλα εργασίας προέρχεται εξολοκλήρου από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Διαβάζουμε: Οι Κυκλάδες οφείλουν το όνομά τους στη γεωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ Νέες Πολιτείες ΙΙΙ : Λαχανόκηποι Μενεμένης Στα ενδιάμεσα όρια της πόλης Στην περιοχή Λαχανόκηποι, που ανήκει στα διοικητικά όρια του Δήμου Μενεμένης, εντοπίστηκε ένας τρίτος, εντελώς νέος για τα δεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ. 2 ο Γενικό Λύκειο Μοσχάτου Α Τάξη. Θουκυδίδου, Ἱστοριῶν

ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ. 2 ο Γενικό Λύκειο Μοσχάτου Α Τάξη. Θουκυδίδου, Ἱστοριῶν ΚΕΡΚΥΡΑ Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ Η αρχαία πόλη της Κέρκυρας, εγκαταστημένη σε απόσταση 4 χλμ. νότια του σημερινού ιστορικού Κέντρου, εκτείνονταν περίπου στο κέντρο της σημερινής χερσονήσου του Κανονιού, που περιβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΞΑΠΛΩΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ. Στρατηγική Συν-Κατοίκησης

ΞΑΠΛΩΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ. Στρατηγική Συν-Κατοίκησης ΞΑΠΛΩΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ Στρατηγική Συν-Κατοίκησης Η πρόταση μας εισάγει μια νέα τυπολογία κατοικίας, αυτήν της οριζόντιας πολυκατοικίας. Η αναφορά στην ελληνική αστική πολυκατοικία είναι σκόπιμη αφού η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί Β. Αριστοκρατία β. Κριτήριο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΘ ΗΜΑΣ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ

Η ΚΑΘ ΗΜΑΣ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Η ΚΑΘ ΗΜΑΣ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΠΕΡΓΑΜΟΝ Το Πέργαμον ή η Πέργαμος είναι πόλη που από το τέλος του 3ου αιώνα π.χ. αναδείχθηκε σε ένα από

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης

Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Κάθε Σάββατο και διαφορετική εμπειρία στο Μουσείο Ακρόπολης Εναλλασσόμενες θεματικές παρουσιάσεις Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

majestic insight in living

majestic insight in living Ψυχικό Πρεσβεία ή Ιδιωτική Κατοικία ή Συγκρότημα Κατοικιών (Υπό κατασκευή) Κτίσμα 1800 μ2 σε οικόπεδο 1300μ2 Μοναδική θέση στην καλύτερη περιοχή του Ψυχικού Κορυφαία Αρχιτεκτονική Σχεδίαση από τον Αλέξανδρο

Διαβάστε περισσότερα

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Παναγιώτης Καπλάνης Διδάσκων: Ανδρέας Βλαχόπουλος Σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙ ΑΥΡΟΣ. Είμαι η ήμητρα Αλεβίζου, μαθήτρια του Βαρβακείου ΠΠ Γυμνασίου και θα σας παρουσιάσω το Ωδείο και το μικρό θέατρο της αρχαίας Επιδαύρου...

ΕΠΙ ΑΥΡΟΣ. Είμαι η ήμητρα Αλεβίζου, μαθήτρια του Βαρβακείου ΠΠ Γυμνασίου και θα σας παρουσιάσω το Ωδείο και το μικρό θέατρο της αρχαίας Επιδαύρου... ΕΠΙ ΑΥΡΟΣ Είμαι η ήμητρα Αλεβίζου, μαθήτρια του Βαρβακείου ΠΠ Γυμνασίου και θα σας παρουσιάσω το Ωδείο και το μικρό θέατρο της αρχαίας Επιδαύρου... Ας ξεκινήσουμε με το Ωδείο... Το ρωμαϊκό Ωδείο σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ

01 Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Ιερός ναός Αγίου Γεωργίου ΓουμένισσΗΣ Το περίτεχνο τέμπλο του Αγίου Γεωργίου με τα πλευρικά τμήματά του Α Ν Α Δ Ε Ι Ξ Η Τ Ω Ν Μ Ε Τ Α Β Υ Ζ Α Ν Τ Ι Ν Ω Ν Μ Ν Η Μ Ε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΑΡΧΑΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΟΣΤΡΑΚΑ ΠΗΛΙΝΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μεσοποταμία-Σουμέριοι Μέσα 4ης χιλιετίας π.χ. Σφηνοειδής γραφή Τρόπος γραφής που

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 7. O Πολύκλειτος και η σχολή χαλκοπλαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ -Η κάθε αστική ή αγροτική τοποθεσία που µαρτυρεί πολιτισµό έχει µνηµειακή αξία -Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται µόνο στην υψηλή αρχιτεκτονική αλλά και στα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο. ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού για την Αθήνα του 2 ου αιώνα μ.χ Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο Ελεύθερη πρόσβαση Ώρες λειτουργίας του Μουσείου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΛΥΠΤΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Institutional Repository - Library & Information Centre - University of Thessaly 02/03/ :53:35 EET

Institutional Repository - Library & Information Centre - University of Thessaly 02/03/ :53:35 EET ΚΕΝΤΡΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΝΑΥΠΛΙΟ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΕΡΖΕΚΟΣ II ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ Institutional Repository - Library & Information Centre - University of Thessaly ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Τετάρτη, 05 Νοέμβριος :47 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 21 Μάρτιος :16

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Τετάρτη, 05 Νοέμβριος :47 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 21 Μάρτιος :16 Περισσότεροι από 28 αθηναϊκοί τάφοι ανήκουν στην εποχή αυτή: οκτώ στη βόρεια κλιτύ του Αρείου Πάγου, 12 στην περιοχή του Κεραμεικού (όλοι, εκτός από έναν, στη νότια όχθη του Ηριδανού) και τουλάχιστον οκτώ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΦΘΙΩΤΙΔΩΝ ΘΗΒΩΝ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΦΘΙΩΤΙΔΩΝ ΘΗΒΩΝ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΘΕΣΣΑΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΦΘΙΩΤΙΔΩΝ ΘΗΒΩΝ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΒΟΛΟΣ 2011 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. Το αρχαίο θέατρο Φθιωτίδων Θηβών

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ & ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ Σύνταξη κειμένου: Μαρία Ν. Δανιήλ, Αρχιτέκτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ιστορία Κατασκευών Ενότητα 2.3: Το Δομικό Σύστημα «ΔΟΚΟΣ ΕΠΙ ΣΤΥΛΩΝ» - Συμπληρωματικά στοιχεία για την εξέλιξη των κατασκευών

Διαβάστε περισσότερα