ΟΡΙΑΚΕΣ ΤΙΜΕΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ 2011

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΡΙΑΚΕΣ ΤΙΜΕΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ 2011"

Transcript

1 ΛΛΝΚΟ ΝΤΤΟΥΤΟ ΥΓΝ ΚΑ ΑΦΑΛΑ Τ ΡΓΑΑ ΟΡΑΚ Τ ΚΘ ΧΚΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΝ (λληνική νομοθεσία,, DFG) Αφροδίτη Δαΐκου, πύρος Δοντάς, Δρ. ΑΘΝΑ

2 ενημέρωση των πινάκων της έκδοσης, με τις τιμές του, πραγματοποιήθηκε από την κα Αφροδίτη Δαΐκου, χημικό, Κέντρο Τεκμηρίωσης Πληροφόρησης.

3 ΟΡΑΚ Τ ΚΘ (ΛΛΝΚ ΝΟΟΘΑ,, DFG) Γ' Έκδοση: ούνιος Copyright λληνικό νστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της ργασίας Λιοσίων 143 και θειρσίου 6, ΑΘΝΑ Τηλ.: Φαξ: Internet: Απαγορεύεται η αναπαραγωγή μέρους ή όλου του εντύπου, με οποιονδήποτε τρόπο, χωρίς αναφορά της πηγής. ΔΑΝΤΑ ΑΠΟ TO Λ.Ν.Υ.Α. ΑΠΑΓΟΡΥΤΑ ΠΛ ΑΠΟ ΤΡΤΟΥ 3

4 ΔΟΚΤΚΟ ΥΒΟΥΛΟ Λ.Ν.Υ.Α.. Πρόεδρος: Αντιπρόεδροι: ωάννης Δραπανιώτης Ανδρέας Κολλάς (Γ...) υστάθιος Πολίτης (..Β., Γ...Β...,...) έλη: ωάννης Αδαμάκης (Γ...) ωάννης Βασιλόπουλος (Γ...) Θεόδωρος Δέδες (..Β.) Πέτρος αραμπούτης (..Β.) Αναστάσιος Παντελάκης (...) Χρίστος Παπάζογλου (Γ...) ΓΝΚ ΔΥΘΥΝ ηνάς Αναλυτής, Οικονομολόγος, PhD

5 ΟΡΑΚ Τ ΚΘ ΧΚΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΝ ΠΡΧΟΝΑ ισαγωγή... 7 Οδηγός για την ανάγνωση του πίνακα των οριακών τιμών έκθεσης. 9 Οριακές τιμές έκθεσης Κατάλογος των ενώσεων σύμφωνα με τον αριθμό CAS. 105 ύμβολα και ενδείξεις κινδύνου για επικίνδυνες ουσίες και παρασκευάσματα 119 Δηλώσεις προφύλαξης. 120 Δηλώσεις επικινδυνότητας υμπληρωματικές πληροφορίες κινδύνου 129 υμπληρωματικά στοιχεία επισήμανσης/ πληροφορίες για ορισμένες ουσίες & 130 μείγματα. Βιβλιογραφικές πηγές 131 5

6 ΟΡΑΚ Τ ΚΘ ΧΚΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΝ

7 ΟΡΑΚ Τ ΚΘ ΧΚΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΝ ΑΓΓ ετά τo Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Οριακές Τιμές Έκθεσης αποτελούν τo κατεξοχήν χρησιμοποιούμενο κριτήριο για την εκτίμηση της οφειλομένης στην ύπαρξη χημικών ουσιών στον αέρα των χώρων εργασίας επικινδυνότητας. τις ανεπτυγμένες βιομηχανικά χώρες, κυρίως στις ΠΑ και τη Γερμανία, δημιουργήθηκαν συστήματα οριακών τιμών για εκατοντάδες ουσίες. Οι φορείς που ανέλαβαν τo έργο ήταν συνήθως επαγγελματικοί και επιστημονικοί σύλλογοι ή υπηρεσίες υπουργείων. Οι πλέον γνωσιοί είναι η Αμερικανική ταιρία Κυβερνητικών Υγιεινολόγων Βιομηχανίας (American Conference of Governmental Industrial Hygienists, αρχικά: ) και n Γερμανική ρευνητική Κοινότητα (Deutsche Forschungsgemeinschaft, αρχικά: DFG). Οι οριακές τιμές που εκδίδουν δεν αποτελούν νομοθετικές ρυθμίσεις, αλλά τυγχάνουν γενικής αποδοχής και λαμβάνονται σοβαρά υπόψη τόσο από την πολιτεία όσο και τη βιομηχανία. Ένα ποσοστό των τιμών αυτών επανεξετάζεται σε ετήσια βάση από αρμόδιες επιτροπές, οι οποίες αξιολογούν τα νέα επιστημονικά δεδομένα αλλά και τις ανάγκες της παραγωγής. τάση για τις περισσότερες οριακές τιμές είναι καθοδική. Αν και υπάρχουν και άλλα συστήματα οριακών τιμών, η πλειονότητα των υπολοίπων χωρών έχει υιοθετήσει, συνήθως δια της νομοθεσίας, κάποιες από τις τιμές των φορέων που αναφέρθηκαν. την λλάδα, μεμονωμένα νομοθετήματα εισήγαγαν οριακές τιμές έκθεσης π.χ. για το μόλυβδο ή τον αμίαντο, που βασίζονται κυρίως στις τιμές που περιέχονται στις υρωπαϊκές Οδηγίες. ε τη σειρά τους, οι τιμές αυτές προέρχονται από τα συστήματα οριακών τιμών ανεπτυγμένων βιομηχανικά χωρών. Έναν πρώτο κατάλογο 40 οριακών τιμών απέκτησε η χώρα μας με τo Π.Δ. 307/86. Πολύ αργότερα, τo Π.Δ. 90/99 θέσπισε περίπου 550 οριακές τιμές, από τις οποίες οι περισσότερες προέρχονται από την Οδηγία 96/94/Κ. Για τις ουσίες που η υρωπαϊκή πιτροπή δεν πρότεινε οριακή τιμή έκθεσης, στην λλάδα επελέγη η ανώτερη τιμή από αυτές που περιλαμβάνει τo υρετήριο των Οριακών Τιμών Έκθεσης της υρωπαϊκής πιτροπής (Tiziano Garlanda, Exposure Limits at Working Place, June 1995). To υρετήριο βασίζεσαι κυρίως στις προτάσεις της Αμερικανικής ταιρίας Κυβερνητικών Υγιεινολόγων Βιομηχανίας (ACGHI), της Αμερικανικής Υπηρεσίας παγγελματικής Ασφάλειας και Υγείας (OSHA) και επιστημονικών φορέων χωρών-μελών της. ίναι προφανές ότι οι τιμές που περιέχονται στο Π.Δ. 90/99 ανταποκρίνονται στις αντιλήψεις και τις παραδοχές της εποχής, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις απέχουν από τις σημερινές τιμές των σχετικών φορέων. το χρονικό διάστημα που παρήλθε από την πρώτη έκδοση του βιβλίου (2008), οι ελληνικές οριακές τιμές έκθεσης παρέμειναν οι ίδιες με αυτές που περιέχονται στην πρώτη έκδοση. Αντλούνται από Προεδρικά Διατάγματα που εξεδώθησαν μέχρι και το έτος στόσο, έγιναν αλλαγές σε ορισμένα σημεία του πίνακα των ελληνικών οριακών τιμών, αφού εντοπίστηκαν στην ελληνική νομοθεσία λάθη παραδρομής. Για παράδειγμα, σε κάποιες ενώσεις αναφέρεται ότι η οριακή τιμή για το εισπνεύσιμο κλάσμα είναι 5 και για το αναπνεύσιμο 10, ενώ είναι γνωστό ότι η οριακή τιμή του εισπνεύσιμου κλάσματος είναι κατ ανάγκη υψηλότερη και, άρα, οι δύο τιμές έχουν αντιστραφεί. Οι οριακές τιμές των Αμερικανών Υγιεινολόγων () και της Γερμανικής ρευνητικής Κοινότητας (DFG) ανανεώνονται κατ έτος και στην παρούσα έκδοση περιέχονται οι τιμές του.

8 ΟΡΑΚ Τ ΚΘ ΧΚΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΝ Το παρόν εγχειρίδιο στόχο έχει να διευκολύνει τους τεχνικούς ασφάλειας, τους βιομηχανικούς υγιεινολόγους, τους γιατρούς εργασίας, τα μέλη των επιτροπών υγείας και ασφάλειας αλλά και τους απλούς εργαζόμενους που ενδιαφέρονται για τα σχετικά θέματα να προσανατολισθούν στη σχετική με τις οριακές τιμές έκθεσης ισχύουσα ελληνική νομοθεσία και ταυτόχρονα να πληροφορηθούν για τις οριακές τιμές έκθεσης που έχουν υιοθετήσει τόσο η Αμερικανική ταιρία Κυβερνητικών Υγιεινολόγων Βιομηχανίας όσο και η Γερμανική ρευνητική Κοινότητα. 8

9 ΟΡΑΚ Τ ΚΘ ΧΚΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΝ Οδηγός για την ανάγνωση του πίνακα των οριακών τιμών έκθεσης Ο πίνακας αποτελείται από 8 στήλες, τις εξής: τήλη 1: Ο παρεχόμενος αριθμός αντιστοιχεί σε Προεδρικά Διατάγματα στα οποία περιέχονται Οριακές Τιμές Έκθεσης για χημικές ουσίες. υγκεκριμένα: Π.Δ. 90/1999 (ΦΚ 94/Α/ ) Καθορισμός οριακών τιμών έκθεσης και ανώτατων οριακών τιμών έκθεσης των εργαζομένων σε ορισμένους χημικούς παράγοντες κατά τη διάρκεια της εργασίας τους σε συμμόρφωση με τις οδηγίες 91/322/ΟΚ και 96/94/Κ της πιτροπής και τροποποίηση και συμπλήρωση του π.δ 307/86 «προστασία της υγείας των εργαζομένων που εκτίθενται σε ορισμένους χημικούς παράγοντες κατά τη διάρκεια της εργασίας τους (135/Α)» όπως τροποποιήθηκε με το π.δ 77/93 (34/Α). [2] Π.Δ. 339/2001 (ΦΚ 227/Α/ ) Τροποποίηση του π.δ 307/86 «προστασία της υγείας των εργαζομένων που εκτίθενται σε ορισμένους χημικούς παράγοντες κατά τη διάρκεια της εργασίας τους. [3] Π.Δ. 43/2003 (ΦΚ 44/Α/ ) Τροποποίηση και συμπλήρωση του π.δ 399/94 «προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες κατά την εργασία σε συμμόρφωση με την οδηγία του υμβουλίου 90/394/ΟΚ» (221/Α) σε συμμόρφωση με την οδηγία 1999/38/Κ του υμβουλίου της 29ης Απριλίου 1999 (E.E.L 138/ ). [4] Π.Δ. 162/2007 (ΦΚ 202/Α/ ) Προστασία της υγείας των εργαζομένων που εκτίθενται σε ορισμένους χημικούς παράγοντες κατά την διάρκεια της εργασίας τους, κατά τροποποίηση του π.δ. 307/86 όπως ισχύει, σε συμμόρφωση προς την οδηγία 2006/15/Κ. [5] Π.Δ. 77/1993 (ΦΚ 34/Α/ ) Για την Προστασία των εργαζομένων από φυσικούς, χημικούς και βιολογικούς παράγοντες και τροποποίηση και συμπλήρωση του π.δ/τος 307/86, (135/Α) σε συμμόρφωση προς την οδηγία του υμβουλίου 88/642/ΟΚ. [6] Π.Δ. 338/2001 (ΦΚ 227/Α/ ) Προστασία της υγείας και ασφαλείας των εργαζομένων κατά την εργασία από κινδύνους οφειλόμενους σε χημικούς παράγοντες. τήλη 2: Παρέχεται το όνομα του χημικού παράγοντα, όπως αυτό αναφέρεται στα σχετικά Προεδρικά Διατάγματα. Δίδεται, επίσης, εντός παρενθέσεως ο αριθμός CAS (Chemical Abstract Service Registry Number = Αριθμός καταχώρησης της Υπηρεσίας Χημικών Περιλήψεων)( 1 ) και εκτός παρενθέσεως ο αριθμός EINECS (European Inventory of Existing Chemical Substances = υρωπαϊκό υρετήριο των υπαρχουσών χημικών ουσιών)( 2 ). ημειώνεται ότι ο κατάλογος περιέχει μόνον τις χημικές ουσίες που καλύπτονται με οριακές τιμές έκθεσης από την ελληνική νομοθεσία και όχι το σύνολο των ουσιών για τις οποίες υφίστανται οριακές τιμές στα άλλα συστήματα (, DFG). 9

10 ΟΡΑΚ Τ ΚΘ ΧΚΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΝ τήλη 3: Παρέχεται ο χημικός (μοριακός) τύπος της ουσίας ( 3 ), όπως αυτός αναφέρεται στα σχετικά Προεδρικά Διατάγματα. τήλη 4: στήλη φέρει τον τίτλο ημείωση. ένδειξη Δ (δέρμα) επισημαίνει το ενδεχόμενο σημαντικής διείσδυσης μιας ουσίας μέσω του δέρματος. τήλη 5: Παρέχεται η Οριακή Τιμή Έκθεσης ( 5 ) για τις διάφορες χημικές ουσίες. το Π.Δ. 338/01 και το Π.Δ. 339/01 ορίζεται η Οριακή Τιμή Έκθεσης ως εξής: τιμή την οποία δεν επιτρέπεται να ξεπερνά η μέση 8ωρη χρονικά σταθμισμένη έκθεση του εργαζόμενου στον χημικό παράγοντα, μετρημένη στον αέρα της ζώνης αναπνοής του, κατά τη διάρκεια οποιασδήποτε 8ωρης ημερήσιας και 40ωρης εβδομαδιαίας εργασίας του. Οριακή Τιμή Έκθεσης παρέχεται σε ή σε, όπου: : μέρη ανά εκατομμύριο κατ' όγκο στον αέρα (ml/m 3 ). : χιλιοστόγραμμα ανά κυβικό μέτρο αέρα σε θερμοκρασία 25 C και πίεση 760 mmhg. τήλη 6: Παρέχεται η Έκθεσης ( 6 ) για τις διάφορες χημικές ουσίες. το Π.Δ. 338/01 και το Π.Δ. 339/01 ορίζεται η Έκθεσης ως εξής: τιμή την οποία δεν επιτρέπεται να ξεπερνά η μέση χρονικά σταθμισμένη έκθεση του εργαζόμενου στον χημικό παράγοντα, μετρημένη στον αέρα της ζώνης αναπνοής του, κατά τη διάρκεια οποιασδήποτε δεκαπεντάλεπτης περιόδου μέσα στο χρόνο εργασίας του, έστω και αν τηρείται η οριακή τιμή έκθεσης. Έκθεσης παρέχεται σε ή σε, όπου: : μέρη ανά εκατομμύριο κατ' όγκο στον αέρα (ml/m 3 ). : χιλιοστόγραμμα ανά κυβικό μέτρο αέρα σε θερμοκρασία 25 C και πίεση 760 mmhg. ημειώνεται ότι ειδικά για το μόλυβδο, (βλέπε [6]: Π.Δ. 338/2001), το όριο δράσης για τη συγκέντρωση του μολύβδου στο αίμα των εργαζομένων είναι τα 40 μg/100 ml αίματος και η οριακή τιμή βιολογικού δείκτη για το μόλυβδο στο αίμα (PbB) είναι τα 70 μg/100 ml αίματος. τήλη 7: Παρέχονται οι Oριακές Tιμές (TLVs: Threshold Limit Values) της Αμερικανικής ταιρίας Κυβερνητικών Υγιεινολόγων Βιομηχανίας (: American Conference of Governmental Industrial Hygienists) για το έτος. υγκεκριμένα περιέχονται δύο εκφράσεις: TLV TWA (9) (Threshold Limit Value Time Weighted Average): Οριακή Τιμή Χρονικά ταθμισμένη έση Τιμή: ίναι η χρονικά σταθμισμένη μέση τιμή της συγκέντρωσης ουσίας για μια συνηθισμένη ημέρα εργασίας 8 ωρών και για εβδομάδα 40 ωρών, στην οποία όλοι σχεδόν οι εργαζόμενοι μπορούν να εκτεθούν κατ επανάληψη, καθημερινά, χωρίς αρνητικές επιδράσεις στην υγεία τους. 10

11 ΟΡΑΚ Τ ΚΘ ΧΚΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΝ TLV STEL (10) (Threshold Limit Value Short Term Exposure Limit): Οριακή Τιμή Οριακή Τιμή Έκθεσης ικρής Διάρκειας: ίναι η συγκέντρωση στην οποία οι εργαζόμενοι μπορούν να εκτίθενται συνεχώς για μια σύντομη περίοδο χωρίς να υποφέρουν από α) ερεθισμό β) χρόνια ή μη αναστρέψιμη καταστροφή ιστών ή γ) νάρκωση σε τέτοιο βαθμό ώστε να αυξάνεται η πιθανότητα τραυματισμού από ατύχημα, να εμποδίζεται η αυτοπροστασία ή να μειώνεται ουσιωδώς η απόδοση της εργασίας (υπό την προϋπόθεση ότι η ημερήσια TLV-TWA δεν υπερβαίνεται). ημειώνεται ότι η TLV-STEL δεν αποτελεί ανεξάρτητο όριο έκθεσης αλλά συμπληρώνει τη χρονικά σταθμισμένη μέση τιμή (TWA). ια έκθεση STEL δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 15min και θα πρέπει να παρεμβάλλεται ένα χρονικό διάστημα το λιγότερο 60min μεταξύ διαδοχικών εκθέσεων σ αυτή τη διακύμανση. πιτρέπονται μόνον 4 εκθέσεις STEL για 8ωρη έκθεση TWA. Οι παραπάνω Οριακές Τιμές παρέχονται σε (μέρη ανά εκατομμύριο κατ' όγκο στον αέρα, δηλαδή ml/m 3 ) ή σε (χιλιοστόγραμμα ανά κυβικό μέτρο αέρα σε θερμοκρασία 25 C και πίεση 760 torr). τη στήλη 7 χρησιμοποιούνται οι παρακάτω συμβολισμοί: : Κίνδυνος απορρόφησης μέσω του δέρματος SEN: Κίνδυνος ευαισθητοποίησης (sensitization) ως αποτέλεσμα δερματικής επαφής ή/και εισπνοής IFV: Τιμή που μετράται ως εισπνεύσιμο κλάσμα και ατμός (inhalable fraction and vapor) I: τιμή που μετράται ως εισπνεύσιμο κλάσμα (inhalable fraction) R: τιμή που μετράται ως αναπνεύσιμο κλάσμα (respirable fraction) NIC: ημείωση Προτιθεμένων Αλλαγών (Notice of Intended Changes). Όπου εμφανίζεται ο συμβολισμός, αρμόδια επιτροπή της προτείνει μια αλλαγή που είναι δυνατό να υιοθετηθεί το επόμενο έτος Β: Βιολογικός Δείκτης Έκθεσης (Biological Exposure Indices) της. ίναι συγκεντρώσεις ειδικών ουσιών σε βιολογικά υγρά (π.χ. ούρα, αίμα) υγιών εργαζομένων που εισέπνευσαν μιαν ουσία σε συγκέντρωση ίση με την TLV της. Οι BEI είναι τιμές αναφοράς. υπέρβαση της τιμής αυτής τεκμηριώνει την έκθεση ενός εργαζομένου στη δεδομένη ουσία. Β Α : Βιολογικός Δείκτης Έκθεσης για ουσίες (φυτοφάρμακα) που επηρεάζουν τη βιολογική δράση της ακετυλοχολιστερινάσης Β : Βιολογικός Δείκτης Έκθεσης για ουσίες που προκαλούν την παραγωγή μεθαιμοσφαιρίνης. Παραδείγματα: 10 : H οριακή τιμή είναι 10 για το εισπνεύσιμο κλάσμα 1,5 R : H οριακή τιμή είναι 1,5 για το αναπνεύσιμο κλάσμα NIC-0,5 IFV: H αρμόδια επιτροπή της προτείνει το επόμενο έτος η οριακή τιμή να είναι 0,5, μετρούμενη ως εισπνεύσιμο κλάσμα και ατμός NIC-: H αρμόδια επιτροπή της προτείνει το επόμενο έτος να λάβει η ουσία την επισήμανση skin (κίνδυνος απορρόφησης μέσω του δέρματος) 11

12 ΟΡΑΚ Τ ΚΘ ΧΚΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΝ ς προς την καρκινογόνο δράση τους οι χημικές ουσίες κατατάσσονται από την στις παρακάτω κατηγορίες: A1: πιβεβαιωμένο καρκινογόνο για τον άνθρωπο: H ουσία είναι καρκινογόνος για τους ανθρώπους. Ο χαρακτηρισμός βασίζεται σε επιδημιολογικές μελέτες. A2: Υποπτευόμενο ως καρκινογόνο για τον άνθρωπο: Τα επιδημιολογικά δεδομένα σε ανθρώπους θεωρούνται από ποιοτικής απόψεως ικανοποιητικά, αλλά υπάρχουν αντικρουόμενες ερμηνείες ή ελλείψεις που δεν επιτρέπουν την κατάταξη της ουσίας στην κατηγορία Α1. ναλλακτικά, η ουσία είναι καρκινογόνος για πειραματόζωα όταν η δόση, ο τρόπος έκθεσης, τα σημεία, οι ιστοί ή ο μηχανισμός δράσης είναι ανάλογος με την περίπτωση της έκθεσης των εργαζομένων. H κατηγορία Α2 χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο όταν υπάρχουν περιορισμένες ενδείξεις καρκινογένεσης σε άνθρωπο και επαρκείς ενδείξεις καρκινογένεσης σε πειραματόζωα. Α3: πιβεβαιωμένο καρκινογόνο για τα ζώα και άγνωστης δράσης στον άνθρωπο: ουσία είναι καρκινογόνος για τα πειραματόζωα σε σχετικά υψηλές δόσεις ενώ ο τρόπος έκθεσης, τα σημεία, οι ιστοί ή ο μηχανισμός δράσης μπορεί να είναι ανάλογος με την περίπτωση της έκθεσης των εργαζομένων. Οι διαθέσιμες επιδημιολογικές μελέτες δεν επιβεβαιώνουν αυξημένο κίνδυνο πρόκλησης καρκίνου σε εκτεθειμένους ανθρώπους. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν υποδεικνύουν ότι η ουσία είναι πιθανό να προκαλέσει καρκίνο σε ανθρώπους, παρά μόνο στην περίπτωση ασυνήθιστων τρόπων έκθεσης ή υψηλών δόσεων. Α4: η ταξινομήσιμο ως καρκινογόνο για τον άνθρωπο: Ουσίες που δεν προκαλούν ανησυχίες ότι μπορεί να είναι καρκινογόνες για τον άνθρωπο, αλλά δεν μπορούν να εκτιμηθούν οριστικά, λόγω ελλείψεως δεδομένων. ελέτες με πειραματόζωα ή in vitro δεν παρέχουν ενδείξεις καρκινογένεσης οι οποίες να επαρκούν ώστε να ταξινομηθεί η ουσία σε μια από τις άλλες κατηγορίες. Α5: η υποπτευόμενο ως καρκινογόνο για τον άνθρωπο: ουσία δεν είναι ύποπτη για την πρόκληση καρκίνου στον άνθρωπο βάσει των στοιχείων μιας επαρκούς επιδημιολογικής μελέτης σε ανθρώπους. Οι μελέτες αυτές διαθέτουν στοιχεία για την παρακολούθηση (follow-up), αξιόπιστο ιστορικό έκθεσης, αρκετά υψηλές δόσεις και ικανή στατιστική ισχύ ώστε να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η ουσία δεν αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για τον άνθρωπο. ναλλακτικά, ενδείξεις που υποδηλώνουν την απουσία καρκινογένεσης σε πειραματόζωα, οι οποίες υποστηρίζονται από δεδομένα για τους μηχανισμούς δράσης. Άλλοι συμβολισμοί: A-D: Ομάδα ταξινόμησης ως προς τον κίνδυνο για τις εγκύους της Γερμανικής πιστημονικής Κοινότητας DFG (βλέπε τα σχόλια της στήλης 8). (D): «Αδρανές» αέριο ή ατμός που ενεργεί κατά κύριο λόγο ως απλό ασφυξιογόνο, δίχως άλλες σημαντικές φυσιολογικές επιδράσεις, όταν βρίσκεται σε υψηλές συγκεντρώσεις στον αέρα. DSEN: πορεί να προκαλέσει δερματική ευαισθητοποίηση. Ο συμβολισμός αυτός χρησιμοποιείται για να επισημάνει την ενδεχόμενη δερματική ευαισθητοποίηση, λόγω της αλληλεπίδρασης μιας ουσίας που απορροφήθηκε με το υπεριώδες φως (π.χ. φωτοευαισθησία). : τιμή είναι για μια συγκεκριμένη ουσία που δεν περιέχει αμίαντο και <1% κρυσταλλικό πυρίτιο. (F): Αναπνεύσιμες ίνες: μήκος >5μ, λόγος διαστάσεων 3:1, όπως προσδιορίζονται με τη μέθοδο του φίλτρου και χρησιμοποιώντας μικροσκόπιο αντιστρόφου φάσεως με μεγέθυνση x (4-mm φακός). G: Όπως μετρήθηκε με κατακόρυφο επιλογέα ταξινομητή (elutriator), δηλαδή δειγματολήπτη σκόνης βαμβακιού (βλέπε: Cotton Dust TLV Documentation). (): όνον αερόλυμα (J): Δεν περιλαμβάνει στεατικά άλατα τοξικών μετάλλων. 12

13 ΟΡΑΚ Τ ΚΘ ΧΚΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΝ (Κ): Δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα 2 αναπνευσίμου σωματιδίου. L: έκθεση σε καρκινογόνες ουσίες θα πρέπει να διατηρείται στο ελάχιστο δυνατό επίπεδο. Οι εργαζόμενοι που εκτίθενται στις καρκινογόνες ουσίες της κατηγορίας Α1, οι οποίες δεν διαθέτουν μια τιμή TLV, θα πρέπει να είναι κατάλληλα εξοπλισμένοι προκειμένου να αποκλειστεί όσο το δυνατόν η έκθεσή τους στην καρκινογόνο ουσία. Για καρκινογόνες ουσίες των κατηγοριών Α2 και Α3, που δεν διαθέτουν μια τιμή TLV, η έκθεση των εργαζομένων θα πρέπει να ελέγχεται ενδελεχώς για όλες τις οδούς έκθεσης. LFC: Χαμηλότερη εφικτή συγκέντρωση. (Ο): Δειγματοληψία με μέθοδο που δεν συλλέγει ατμό. Ρ: Αποφυγή παρατεταμένης και επαναλαμβανόμενης επαφής του δέρματος με καύσιμα ντίζελ, που μπορεί να οδηγήσει σε ερεθισμό του δέρματος και είναι δυνατό να συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του δέρματος. Q: Ακόμη και χαμηλά επίπεδα δερματικής απορρόφησης μπορούν να αποβούν θανατηφόρα. Θα πρέπει να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα προφύλαξης απέναντι στον κίνδυνο έκθεσης. Τ: Τιμή που μετράται στο θωρακικό κλάσμα (V): Ατμός και αερόλυμα (W): έκθεση των εργαζομένων δια μέσου όλων των οδών θα πρέπει να διατηρείται στο ελάχιστο δυνατό. τήλη 8: Παρέχονται οι Οριακές Τιμές (ΑΚ: Maximale Arbeitsplatzkonzentrationen) της Γερμανικής ρευνητικής Κοινότητας (DFG: Deutsche Forschungsgemeinschaft) για το έτος. υγκεκριμένα περιέχονται δύο εκφράσεις: TWA (11) (Αγγλικά: Time Weighted Average, Γερμανικά: MAK = Maximale Arbeitsplatzkonzentration): ίναι η ανώτατη επιτρεπόμενη τιμή συγκέντρωσης μιας χημικής ουσίας ως αερίου, ατμού, σκόνης, καπνού ή νέφους στον αέρα του χώρου εργασίας, η οποία, σύμφωνα με τις ισχύουσες αντιλήψεις, μετά από επανειλημμένες και μακροχρόνιες εκθέσεις, κατά κανόνα 8ωρες και σε καθημερινή βάση και υπό την προϋπόθεση ότι ο μέσος εβδομαδιαίος χρόνος εργασίας είναι οι 40 ώρες, δεν βλάπτει γενικά την υγεία των εργαζομένων ούτε αυτοί την αντιλαμβάνονται ως δυσάρεστη (π.χ. λόγω αηδιαστικής οσμής) Παρέχεται σε: : μέρη ανά εκατομμύριο κατ' όγκο στον αέρα (ml/m 3 ). : χιλιοστόγραμμα ανά κυβικό μέτρο αέρα σε θερμοκρασία 20 C και πίεση 1013 hpa. PEAK (12) (Αγγλικά: Peak, Γερμανικά: Spitzenbegrenzung): ίναι χαρακτηρισμός που αναφέρεται σε βραχυχρόνιες υπερβάσεις της τιμής ΑΚ, οι οποίες θα μπορούσαν να προκαλέσουν προβλήματα υγείας. Από το έτος 2000 έχουν αποδοθεί στις χημικές ουσίες συντελεστές υπέρβασης που αναφέρονται στο λόγο της βραχυχρόνια επιτρεπόμενης τιμής συγκέντρωσης προς την τιμή ΑΚ. τις ουσίες της Κατηγορίας δεν επιτρέπεται κατά κανόνα η υπέρβαση της τιμής ΑΚ (συντελεστής υπέρβασης 1 = τιμή βάσης), όταν δεν υπάρχουν δεδομένα που να επιτρέπουν διαφορετικό συντελεστή υπέρβασης. Ουσίες της Κατηγορίας έχουν συντελεστή υπέρβασης 2. 13

14 ΟΡΑΚ Τ ΚΘ ΧΚΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΝ ε ορισμένες περιπτώσεις της κατηγορίας αυτής επιτρέπονται αποκλίσεις. ς χρόνος έκθεσης στις συγκεντρώσεις ουσιών όλων των κατηγοριών θεωρούνται τα 15 min. συχνότητα υπέρβασης των τιμών ΑΚ, η απόσταση μεταξύ των μεμονωμένων υπερβάσεων καθώς και η συνολική διάρκεια των επιτρεπομένων υπερβάσεων ορίζονται συμβατικά (βλέπε ακόλουθο πίνακα). ημειώνεται, πάντως, ότι σε όλες τις περιπτώσεις η μέση οκτάωρη τιμή έκθεσης πρέπει να είναι μικρότερη της ΑΚ Κατηγορία : Ουσίες στις οποίες η τοπική ερεθιστική δράση εξαρτάται από οριακή τιμή ή ουσίες που ευαισθητοποιούν το αναπνευστικό : Ουσίες που δρουν δια της απορροφήσεως υντελεστής υπέρβασης 1*) 2*) Διάρκεια 15 min, μέση τιμή**) 15 min, μέση τιμή υχνότητα ανά βάρδια Απόσταση***) 4 1 h 4 1 h *) Τιμή βάσης (1). Διαφορετικά, ανάλογα με την ουσία, μέχρι το πολύ 8 **) ε τεκμηριωμένες περιπτώσεις, είναι δυνατή η θέσπιση μιας στιγμιαίας τιμής (μιας συγκέντρωσης που δεν πρέπει να υπερβαίνεται οποιαδήποτε χρονική στιγμή) ***) όνον όταν ο συντελεστής υπέρβασης > 1 Παράδειγμα: II(2): Ουσία που ανήκει στην Κατηγορία και έχει συντελεστή υπέρβασης 2 τη στήλη 10 χρησιμοποιούνται και οι παρακάτω συμβολισμοί: Για τη στήλη των TWA (δηλαδή ΑΚ): R (γερμανικά: A): τιμή που μετράται ως κυψελιδικό (αναπνεύσιμο) κλάσμα I (γερμανικά: E): τιμή που μετράται ως εισπνεύσιμο κλάσμα Παραδείγματα: 10 : H οριακή τιμή είναι 10 για το εισπνεύσιμο κλάσμα 1,5 R : H οριακή τιμή είναι 1,5 για το αναπνεύσιμο κλάσμα Για το χαρακτηρισμό της επικινδυνότητας των ουσιών για τις εγκύους χρησιμοποιούνται οι παρακάτω συμβολισμοί : A: Ουσίες που αποδεδειγμένα αποτελούν κίνδυνο για τη γονιμότητα. άν εκτεθούν έγκυες γυναίκες είναι δυνατόν να προκληθούν βλάβες στο έμβρυο, ακόμα κι αν τηρούνται οι τιμές ΑΚ και οι Βιολογικοί Δείκτες Έκθεσης (ΒΑΤ) B: Ουσίες οι οποίες, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, είναι πιθανό να αποτελούν κίνδυνο για τη γονιμότητα. άν εκτεθούν έγκυες γυναίκες δεν είναι δυνατόν να αποκλειστεί η πιθανότητα να προκληθούν σχετικές βλάβες, ακόμα κι αν τηρούνται οι τιμές ΑΚ και οι Βιολογικοί Δείκτες Έκθεσης (ΒΑΤ) C: Ουσίες για τις οποίες, εάν τηρούνται οι τιμές ΑΚ και οι Βιολογικοί Δείκτες Έκθεσης (ΒΑΤ), δεν υπάρχει κίνδυνος για τη γονιμότητα. D: κατάταξη στις ομάδες Α, Β και C δεν είναι ακόμη δυνατή, διότι αν και σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα υπάρχει μια τάση, δεν επαρκούν για μιαν οριστική αξιολόγηση. 14

15 ΟΡΑΚ Τ ΚΘ ΧΚΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΝ Καρκινογόνες ουσίες που δεν διαθέτουν μια τιμή ΑΚ λαμβάνουν το συμβολισμό «-» IIc: Ουσίες με ΑΚ οι οποίες έχουν ελεγχθεί για τον κίνδυνο πρόκλησης βλάβης στις εγκύους, αλλά δεν έχουν μέχρι στιγμής καταταχθεί σε καμιά από τις παραπάνω κατηγορίες. (γερμανικά: H): Κίνδυνος απορρόφησης μέσω του δέρματος Sa: Κίνδυνος ευαισθητοποίησης των αναπνευστικών οδών Sh: Κίνδυνος ευαισθητοποίησης του δέρματος Sah: Κίνδυνος ευαισθητοποίησης των αναπνευστικών οδών και του δέρματος SP: Κίνδυνος ευαισθητοποίησης από την απορρόφηση του φωτός ημείωση: τον πίνακα χρησιμοποιούνται αγγλικοί όροι για την απόδοση των αντίστοιχων γερμανικών (π.χ. TWA αντί MAK, PEAK αντί Spitzenbegrenzung), διότι ως βάση της παρούσας έκδοσης χρησιμοποιήθηκε ο συγκριτικός πίνακας οριακών τιμών έκθεσης της Αμερικανικής ταιρίας Κυβερνητικών Υγιεινολόγων Βιομηχανίας ( Guide to Occupational Exposure Values). 15

16 παράγοντας 2,4,5-T ( ) ,4-D ( ) Aldrin ( ) Amate, βλέπε ουλφαμικό αμμώνιο C 8 H 5 Cl 3 O I II (2) C 8 H 6 Cl 2 O C 12 H 8 Cl 6 Δ 0,25 0,75 ; C 1 I II (8) (υμπεριλαμβανομένων αλάτων & εστέρων) ; C 0,05 IFV 0,25 I II (8) Antu (α-ναφθυλοθειουρία) ( ) Azinphos methyl ( ) Benomyl ( ) C 11 H 10 N 2 S 0,3 C 10 H 12 N 3 O 3 PS 2 Δ 0,2 0,6 C 14 H 18 N 4 O ,3 0,2 IFV 0,2 I II (8) ; SEN; BEI A 1 I SEN Sh; 3A 16

17 παράγοντας Bromacil ( ) C 9 H 13 BrN 2 O Camphechlor ( ) C 10 H 10 Cl 8 Δ 0,5 1 0,5 1 Captafol ( ) C 10 H 9 Cl 4 NO 2 S Δ 0,1 0,1 Captan ( ) C 9 H 8 Cl 3 NO 2 S I SEN Carbaryl ( ) C 12 H 11 NO ,5 IFV 5 I II (4) BEI A ; Carbofuran ( ) C 12 H 15 NO 3 0,1 0,1 IFV BEI A Chlorpyriphos ( ) C 9 H 11 Cl 3 NO 3 PS Δ 0,2 0,6 0,1 IFV ; BEI A Chlordane ( ) C 10 H 6 CI 8 Δ 0,5 2 0,5 0,5 I II (8) 17

18 παράγοντας Crufomate ( ) C 12 H 19 ClNO 3 P 5 5 BEI A Cyclonite, βλέπε Hexogen Cyhexatin ( ) Dalapon, βλέπε Διχλωροπροπιονικό οξύ, 2,2- DDT ( ) DEHP, βλέπε φθαλικός δι-2-αιθυλεξύλo εστέρας Demeton ( ) Demeton S -methyl ( ) C 18 H 34 0Sn C 14 H 9 Cl I II (8) 0,05 IFV C 8 H 19 O 3 PS 2 Δ 0,1 ; BEI A 0,05 IFV C 6 H 15 O 3 PS 2 5 ; SEN; BEI A 18

19 παράγοντας Diazinon ( ) Diclorvos (DDVP) ( ) Dicrotophos ( ) Dieldrin ( ) Dioxathion ( ) Diquat (άλατα) ( ) Disulfiram ( ) Disulfoton ( ) II (2) C 10 H 20 N 2 S mg/m 0,01 IFV 0,1 I II (2) C 12 H 21 N 2 O 3 PS Δ 1 ; BEI A ; C 0,1 IFV 0,11 C 4 H 7 Cl 2 O 4 P Δ ; SEN; BEI A ; C 0,05 IFV C 8 H 16 NO 5 P Δ 0,25 ; BEI A 0,1 IFV 0,25 I II (8) C 12 H 8 Cl 6 O Δ 0, ,1 IFV C 12 H 26 O 6 P 2 S 4 Δ 0,2 ; BEI A 0,5 I C 12 H 12 N 2 0,5 1 0,1 R 3 2 I II (8) Sh; D 0,05 IFV C 8 H 19 O 2 PS 3 0,1 0,3 ; BEI A 19

20 παράγοντας Diuron ( ) Emery ( ) Endosuflan ( ) Endrin ( ) EPN ( ) Fenamiphos ( ) C 9 H 10 Cl 2 N 2 O C 19 H 38 O 2 10 (εισπν.) 5 (αναπν.) C 9 H 6 Cl 6 O 3 S Δ 0,1 0,3 C 12 H 8 Cl 8 O Δ 0,1 0,3 C 14 H 14 NO 4 PS Δ 0,5 C 13 H 22 NO 3 PS Δ 0,1 Απόσυρση TLV ; Βλέπε αργίλιο, μέταλλο και αδιάλυτες ενώσεις 0,006 IFV 0,1 IFV 4 I 1,5 R 0,1 0,1 I II (8) D ; C 0,1 I 0,5 I II (2) 0,05 IFV ; BEI A ; BEI A Fenclorophos, see Ronnel Fensulfothion ( ) C 11 H 17 O 4 PS 2 0,1 0,01 IFV ; BEI A 20

21 παράγοντας Fenthion ( ) Ferbam ( ) Halothane ( ) Heptachlor ( ) Hexogen (RDX) ( ) Isophorone ( ) Lindane ( ) Malathion ( ) ,05 IFV 0,2 I II (2) C 10 H 15 O 3 PS 2 Δ 0,2 ; BEI A C 9 H 18 N 3 S 6 Fe I 5 50 II (8) C 2 HBrClF B 0,05 0,05 I II (8)) C 10 H 5 Cl 7 Δ 0,5 ; D 0,5 C 3 H 6 N 6 O 6 Δ 1,5 3 2 C 5 I (2) C 8 H 14 O C 28 C 0,5 0,1 I II (8) C 6 H 6 Cl 6 Δ 0,5 1,5 ; C 1 IFV 15 I II (4) C 10 H 19 O 6 PS 2 Δ 15 ; BEI A D 21

22 παράγοντας Methomyl ( ) Methoxychlor (DMTD) ( ) ,5 C 5 H 10 N 2 O 2 S Δ 2,5 BEI A 15 I II (8) C 16 H 15 Cl 3 O D Methylparathion ( ) C 8 H 10 NO 5 PS Δ 0,2 0,6 0,02 IFV ; BEI A Mevinphos ( ) C 7 H 13 O 6 P Δ 0,01 0,1 0,03 0,3 0,01 0,01 IFV II (2) 0,093 ; BEI A MOCA, βλέπε εθυλενο-δις (2- χλωροανιλίνη), 4,4- [4] Monocrotophos ( ) Morpholine (ορφολίνη) ( ) C 7 H 14 NO 5 P 0,25 C 4 H 9 NO ,05 IFV ; BEI A I (2) D 22

23 παράγοντας Naled (Nibrom) ( ) Paraquat, διχλωριούχο ( ) Parathion ( ) Phorate ( ) Picloram ( ) Propoxur ( ) Ronnel ( ) Rotenone ( ) I II (8) C 23 H 22 O ,1 IFV 1 I II (2) C 4 H 7 Br 2 Cl 2 O 4 P 3 ; SEN; BEI A ; Sh; C 0,5 C 12 H 14 N 2 Cl 2 0,1 0,1 R ως κατιόν 0,05 IFV 0,1 I II (8) C 10 H 14 NO 2 PS Δ 0,1 0,3 ; BEI ; D 0,05 IFV C 7 H 17 O 2 PS 3 Δ 0,05 0,2 ; BEI A C 6 H 3 Cl 3 N 2 O C 11 H 15 NO ,5 BEI A 5 IFV C 8 H 8 Cl 3 O 3 PS 10 BEI M 23

24 παράγοντας Sulfotep (TEDP) ( ) TEPP ( ) Tetryl ( ) Thiram (TMTD) ( ) Warfarin ( ) White Spirit (γνωστό και ως Stoddard solvent) ( ) Αιθάλη ( ) C 8 H 20 O 5 P 2 S 2 Δ 0,2 C 8 H 20 O 7 P 2 Δ 0,004 0,05 0,01 0,2 0,1 IFV 0,0075 ; BEI A 0,01 IFV 0,005 ; BEI A 0,1 II (2) ; C 0,06 II (2) C 7 H 5 N 5 O 8 Δ 1,5 3 1,5 ; Sh C 6 H 12 N 2 S C 19 H 16 O 4 0,5 0, C 3,5 7 0,05 IFV 1 I II (2) I SEN 0,0016* Sh; C 0,02 I II (8) * μπορεί επίσης να βρεθεί ως ατμός ; B ως εισπνεόμενη σκόνη 24

25 παράγοντας [4] Αιθανολαμίνη (2 αμινοαιθανόλη) ( ) Αιθανόλη ( ) C 2 H 7 NO Δ 1 2,5 3 7,6 C 2 H 6 O , ,1 I (2) 500 Sh; C 960 II (2) C; 5 Αιθοξυαιθανόλη, 2 - ( ) C 4 H 10 O 2 Δ ; BEI 2* II (8) 7,5 * άθροισμα συγκεντρώσεων της 2-αιθοξυαιθανόλης (EGEE) και του οξικού της εστέρα στον αέρα Αιθυλαιθέρας ( ) C 4 H 10 O ; B 400 I (1) 1200 D Αιθυλαμίνη I (2) ( ) C 2 H 7 N ,2 27,6 9,4 D C Αιθυλενογλυκόλη (ατμοί) ( ) C 2 H 6 O H C I (2) 26 ; C 25

26 παράγοντας Αιθυλενοδιαμίνη 10 ( ) C 2 H 8 N Sah Αιθυλενοδιβρωμίδιο ( ) Αιθυλενοδιχλωρίδιο ( ) Αιθυλενοϊμίνη ( ) C 2 H 4 Br 2 Δ 0,5 4 C 2 H 4 Cl 2 Δ C 2 H 5 N Δ 0,5 0, ,05 0,1 0,09 0,18 ; 2 Αιθυλενοξείδιο ( ) Αιθυλενοχλωροϋδρίνη ( ) C 2 H 4 O 5 10 C 2 H 5 ClO Δ ,8 ; 2 C 1 1 II (1) C 3,3 3,3 ; C Αιθυλιδενονορβορνένιο ( ) C 9 H C 5 C 25 26

27 παράγοντας Αιθυλοβενζόλιο ( ) C 8 H BEI 543 Αιθυλοβουτυλοκετόνη ( ) C 7 H 14 O I (2) 47 D Αιθυλοβρωμίδιο ( ) C 2 H 5 Br Αιθυλοδευτεροταγής αμυλοκετόνη ( ) Αιθυλομερκαπτάνη ( ) C 8 H 16 O C 2 H 6 S ,5 1,3 10 I (2) 53 D 0,5 II (2) 1,3 D Αιθυλομορφολίνη, 4-5 ( ) C 6 H 13 NO Δ

28 παράγοντας [4] Αιθυλοχλωρίδιο (Χλωροαιθάνιο) ( ) Ακεταλδεΰδη ( ) Ακετόνη ( ) Ακετονιτρίλιο ( ) Ακετοσαλυκιλικό οξύ, ο- ( ) Ακρολεΐνη ( ) C 2 5 Cl C 2 H 4 O C 3 H 6 O C 2 H 3 N (500) (1188) NIC-200 NIC C 9 H 8 O C 3 H 4 O 2 0,1 0,25 0,3 0,8 BEI C 25 C 45 NIC-A2 (750) (1782) NIC-500 NIC-1187 C 0,1 C 0, C; 5 I (1) C 100 C I (2) 20 D 34 II (2) ; C 28

29 παράγοντας Ακρυλαμίδιο 0,03 IFV ( ) C 3 H 5 NO Δ 0,3 ; Sh; 2 Ακρυλικό οξύ ( ) C 3 H 4 O 2 Δ ,9 10 I (1) 30 C Ακρυλικός αιθυλεστέρας ( ) C 5 H 8 O 2 Δ I (2) 21 Sh; C Ακρυλικός βουτυλεστέρας ( ) C 7 H 12 O SEN 2 I (2) 11 Sh; C Ακρυλικός μεθυλεστέρας ( ) C 4 H 6 O 2 Δ ; SEN 5 I (1) 18 Sh; D Ακρυλικός υδροξυπροπυλεστέρας ( ) C 6 H 10 O 3 Δ 0,5 3 0,5 2,8 ; SEN Sh 29

ΟΡΙΑΚΕΣ ΤΙΜΕΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ & ΔΕΙΚΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΣΕ ΧΗΜΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ 2013 (Ελληνική νομοθεσία, ACGIH, DFG)

ΟΡΙΑΚΕΣ ΤΙΜΕΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ & ΔΕΙΚΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΣΕ ΧΗΜΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ 2013 (Ελληνική νομοθεσία, ACGIH, DFG) ΛΛΝΚΟ ΝΤΤΟΥΤΟ ΥΓΝ ΚΑ ΑΦΑΛΑ Τ ΡΓΑΑ ΟΡΑΚ Τ ΚΘ ΧΚΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΝ & ΔΚΤ ΒΟΛΟΓΚ ΚΘ ΧΚΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤ (λληνική νομοθεσία,, DFG) Αφροδίτη Δαΐκου, πύρος Δοντάς Αθήνα ΟΡΑΚ Τ ΚΘ ΧΚΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΝ & ΔΚΤ ΒΟΛΟΓΚ ΚΘ ΧΚΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΠPOE PIKO IATAΓMA 90/1999

ΠPOE PIKO IATAΓMA 90/1999 ΠPOE PIKO IATAΓMA 90/1999 "Καθοριός οριακών τιών έκθς και ανώτατν οριακών τιών έκθς τν ργαζοένν οριένους χικούς παράγοντς κατά τν διάρκια τς ργαας τους υόρφ τις οδγς 91/322/ΕΟΚ και 96/94/ΕΚ τς Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΟΣ ΦΥΤΙΚΟΣ ΑΝΘΡΑΚΑΣ

ΕΝΕΡΓΟΣ ΦΥΤΙΚΟΣ ΑΝΘΡΑΚΑΣ ΕΝΕΡΓΟΣ ΦΥΤΙΚΟΣ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ο Ενεργός Άνθρακας είναι μία πορώδης μορφή άνθρακα η οποία παρασκευάζεται από διαφορετική πρώτη ύλη όπως: φλοιός καρύδας (coconut shell), λιγνίτης (coal), φυτάνθρακας (peat) ή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑΣΙΑ F - HF Υδροφθόριο S 2- H 2 S Υδρόθειο Cl - HCl Υδροχλώριο OH - H 2 O Οξείδιο του Υδρογόνου (Νερό) NO 3 HNO 3. Νιτρικό οξύ SO 3 H 2 SO 3

ΟΝΟΜΑΣΙΑ F - HF Υδροφθόριο S 2- H 2 S Υδρόθειο Cl - HCl Υδροχλώριο OH - H 2 O Οξείδιο του Υδρογόνου (Νερό) NO 3 HNO 3. Νιτρικό οξύ SO 3 H 2 SO 3 1 Να συμπληρωθεί ο παρακάτω πίνακα οξέων: ΟΝΟΜΑΣΙΑ F HF Υδροφθόριο S 2 H 2 S Υδρόθειο Cl HCl Υδροχλώριο OH H 2 O Υδρογόνου (Νερό) NO 3 HNO 3 οξύ SO 3 H 2 SO 3 Θειώδε οξύ Br HBr Υδροβρώμιο 2 SO 4 H 2 SO

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοχές στις οποίες στις οποίες στηρίζεται ο αριθμός οξείδωσης

Παραδοχές στις οποίες στις οποίες στηρίζεται ο αριθμός οξείδωσης Αριθμός Οξείδωσης ή τυπικό σθένος Είναι ένας αριθμός που εκφράζει την ενωτική ικανότητα των στοιχείων με βάση ορισμένες παραδοχές. Η χρησιμοποίηση του επιβλήθηκε για τους πιο κάτω λόγους : Χρησιμεύει στη

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. σελίδα Πρόλογος 11. περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών ουσιών 16 2.2 Πίνακας µε παραδείγµατα 18

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. σελίδα Πρόλογος 11. περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών ουσιών 16 2.2 Πίνακας µε παραδείγµατα 18 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελίδα Πρόλογος 11 ΕΝΟΤΗΤΑ Ι 1. Χηµικές ουσίες 14 1.1 Γενικά 14 1.2 Χηµικές ουσίες στο εργασιακό περιβάλλον 14 2. Μορφή και τύπος των χηµικών ουσιών στο εργασιακό περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ ΚΑΙ XHMIKOI ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ. Αρχές Oνοματολογίας Χημική Αντίδραση Γραμμομόριο (mol) Στοιχειομετρία Χημικοί Υπολογισμοί

ΧΗΜΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ ΚΑΙ XHMIKOI ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ. Αρχές Oνοματολογίας Χημική Αντίδραση Γραμμομόριο (mol) Στοιχειομετρία Χημικοί Υπολογισμοί ΧΗΜΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ ΚΑΙ XHMIKOI ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ Αρχές Oνοματολογίας Χημική Αντίδραση Γραμμομόριο (mol) Στοιχειομετρία Χημικοί Υπολογισμοί ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ. Η 2 SO 4 + BaCl 2 2HCl + BaSO 4. 2HCl + Na 2 CO 3 CO 2 + H 2 O + 2NaCl. 2HCl + Na 2 SO 3 SO 2 + H 2 O + 2NaCl

ΙΠΛΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ. Η 2 SO 4 + BaCl 2 2HCl + BaSO 4. 2HCl + Na 2 CO 3 CO 2 + H 2 O + 2NaCl. 2HCl + Na 2 SO 3 SO 2 + H 2 O + 2NaCl ΙΠΛΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Οι αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης γίνονται ανάµεσα σε ηλεκτρολύτες µε ανταλλαγή ιόντων. Για να πραγµατοποιηθεί µια αντίδραση διπλής αντικατάστασης πρέπει ένα τουλάχιστον από τα προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΤΗΤΑΣ : Οι ιδιότητες των χηµικών στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατοµικού τους αριθµού.

ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΤΗΤΑΣ : Οι ιδιότητες των χηµικών στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατοµικού τους αριθµού. 1. Ο ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ Οι άνθρωποι από την φύση τους θέλουν να πετυχαίνουν σπουδαία αποτελέσµατα καταναλώνοντας το λιγότερο δυνατό κόπο και χρόνο. Για το σκοπό αυτό προσπαθούν να οµαδοποιούν τα πράγµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ 1.1 Τα οξέα ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα Ιδιότητες είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Ποιες χηµικές ενώσεις ονοµάζονται οξέα; Με ποιόν χηµικό τύπο παριστάνουµε γενικά τα οξέα; Οξέα είναι

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Η γλώσσα της χημείας - Αριθμός οξείδωσης- Γραφή χημικών τύπων και εισαγωγή στην ονοματολογία των ενώσεων

2.4 Η γλώσσα της χημείας - Αριθμός οξείδωσης- Γραφή χημικών τύπων και εισαγωγή στην ονοματολογία των ενώσεων 2.4 Η γλώσσα της χημείας - Αριθμός οξείδωσης- Γραφή χημικών τύπων και εισαγωγή στην ονοματολογία των ενώσεων 12.1. Πόσες είναι οι γνωστές χημικές ενώσεις; Τουλάχιστον δέκα εκατομμύρια γνωστές ενώσεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ - ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ - ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ - ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. www.elinyae.gr ~ Συνδεθείτε με την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία! Διοικητικό

Διαβάστε περισσότερα

Χημικές Αντιδράσεις. Εισαγωγική Χημεία

Χημικές Αντιδράσεις. Εισαγωγική Χημεία Χημικές Αντιδράσεις Εισαγωγική Χημεία Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Πέντε κυρίως κατηγορίες: Σύνθεσης Διάσπασης Απλής αντικατάστασης Διπλής αντικατάστασης Καύσης Αντιδράσεις σύνθεσης Ένωση δύο ή περισσότερων

Διαβάστε περισσότερα

Αν το αρνητικό µέρος του µορίου είναι H, S, N, P ή C τότε µπορεί να έχουµε τους όρους υδρίδιο, σουλφίδιο, νιτρίδιο, φωσφίδιο ή καρβίδιο.

Αν το αρνητικό µέρος του µορίου είναι H, S, N, P ή C τότε µπορεί να έχουµε τους όρους υδρίδιο, σουλφίδιο, νιτρίδιο, φωσφίδιο ή καρβίδιο. Η ονοµασία των περισσότερων ανόργανων ενώσεων προκύπτει από το συνδυασµό των ονοµάτων του «αρνητικού» και του «θετικού» µέρους του µορίου. Σχεδόν πάντοτε κατά την γραφή του µοριακού τύπου το µέρος της

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Μεταθετικές αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης οι οποίες οδηγούν σε σχηματισμό ιζήματος. Το ίζημα σε πολλές περιπτώσεις επιτρέπει την ταυτοποίηση ενός αντιδρώντος σώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ 1-15/09/10

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ 1-15/09/10 ΜΜΚ 251: ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ 1 ΜΜΚ 251: ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ 1-15/09/10 [1] Να υπολογίσετε τον ατομικό αριθμό Ζ και το μαζικό αριθμό Α για τα πιο κάτω στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες 1 Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου Χημικές Αντιδράσεις Χημικές αντιδράσεις Οξειδοαναγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Β. ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές οι αριθμοί οξείδωσης όλων των στοιχείων που μετέχουν στην αντίδραση παραμένουν σταθεροί. Τέτοιες αντιδράσεις είναι οι: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ - ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ - ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ - ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Αθήνα 2011 Διοικητικό Συμβούλιο ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΘΕΜΑ 1ο Για τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α3 να μεταφέρετε στο φύλλο απαντήσεων τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα μόνο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τις ιδιότητες, τους τρόπους που ενεργούν στον ανθρώπινο οργανισμό και τις μεθόδους ανίχνευσης ορισμένων

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης. Χημεία Γ Γυμνασίου. 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων

1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης. Χημεία Γ Γυμνασίου. 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων 1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Π. Γκίνης 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων Β. τις παρακάτω ρίζες Χημεία Γ Γυμνασίου Οξυγόνο O Βρώμιο Br Χαλκός Cu Υδρογόνο H Ιώδιο I Αργίλιο Al Άζωτο

Διαβάστε περισσότερα

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 2 ο Γυμνάσιο Καματερού 1 ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ 1. Πόσα γραμμάρια είναι: ι) 0,2 kg, ii) 5,1 kg, iii) 150 mg, iv) 45 mg, v) 0,1 t, vi) 1,2 t; 2. Πόσα λίτρα είναι: i) 0,02 m 3, ii) 15 m 3, iii) 12cm

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 28 (1) Επιχρίσματα επιφανειών που προορίζονται να έλθουν σ επαφή με τρόφιμα.

Άρθρο 28 (1) Επιχρίσματα επιφανειών που προορίζονται να έλθουν σ επαφή με τρόφιμα. Άρθρο 28 (1) Επιχρίσματα επιφανειών που προορίζονται να έλθουν σ επαφή με τρόφιμα. 1. Επιχρίσματα θεωρούνται, για τους σκοπούς του άρθρου αυτού, οργανικά υλικά που εφαρμόζονται με τη μορφή ενός συνεχούς

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Ασβέστιο. Calcium στερεό 40,078. Πυκνότητα. Άνθρακας. Carbon στερεό 3642! 12,0107 3642! Πυκνότητα 18.350. Χλώριο. Chlorine αέριο -101,5 35,453 -34,04

Ασβέστιο. Calcium στερεό 40,078. Πυκνότητα. Άνθρακας. Carbon στερεό 3642! 12,0107 3642! Πυκνότητα 18.350. Χλώριο. Chlorine αέριο -101,5 35,453 -34,04 Αργίλιο Al Aluminium στερεό 13 26,9815386 2,375 As 660,32 74,92160 5,22 5000 10,811 2,08 1,378 C 615! Cl 2076 3927 16.200 3,515 1484 35,453 1,5625 24 51,9961 3810 58,933195 18.350 7,75 Cu -101,5-34,04

Διαβάστε περισσότερα

τα αντιδρώντα και τα προϊόντα τους κατάλληλους συντελεστές, ώστε τα άτοµα κάθε στοιχείου να είναι ισάριθµα στα δύο µέλη της χηµικής εξίσωσης.

τα αντιδρώντα και τα προϊόντα τους κατάλληλους συντελεστές, ώστε τα άτοµα κάθε στοιχείου να είναι ισάριθµα στα δύο µέλη της χηµικής εξίσωσης. 1 3.5 Χηµικές αντιδράσεις Πως συµβολίζονται οι χηµικές αντιδράσεις; Κάθε χηµική αντίδραση συµβολίζεται µε µία χηµική εξίσωση. Στη χηµική αυτή εξίσωση διακρίνουµε δύο µέλη, που συνδέονται µεταξύ τους µε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Να ονομαστούν οι ενώσεις: 1. NH 4 F 2. K 2 SΟ 4 3. Ca(CN) Mg 3 (PO 4 ) 2 6. K 2 O 7. Cu(NO 3 ) Mg(OH) 2 10.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Να ονομαστούν οι ενώσεις: 1. NH 4 F 2. K 2 SΟ 4 3. Ca(CN) Mg 3 (PO 4 ) 2 6. K 2 O 7. Cu(NO 3 ) Mg(OH) 2 10. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 1. α) Να γράψεις τους τύπους των επόμενων χημικών ενώσεων: 1. θειϊκό οξύ. 2. αμμωνία. 3. νιτρικό οξύ. 4. οξείδιο του ασβεστίου. 5. υδροξείδιο του νατρίου. 6. ανθρακικό οξύ. 7. μονοξείδιο του

Διαβάστε περισσότερα

Ουσίες που απαγορεύονται ή υπόκεινται σε αυστηρούς περιορισµούς

Ουσίες που απαγορεύονται ή υπόκεινται σε αυστηρούς περιορισµούς Ουσίες που απαγορεύονται ή υπόκεινται σε αυστηρούς περιορισµούς Στους Πίνακες Ι και ΙΙ που ακολουθούν παρατίθενται αντίστοιχα οι «απαγορευµένες ουσίες» και οι «ουσίες οι οποίες υπόκεινται σε αυστηρούς

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία παραγωγής χρωμάτων

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία παραγωγής χρωμάτων Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία παραγωγής χρωμάτων Ξενοφών Κομηνός Χημικός M.Sc. Εργαστήριο Αναλυτικής Τοξικολογίας ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Συλλογή πληροφοριών 1. Εταιρίες (τεχνικός ασφάλειας,

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών Ξενοφών Κομηνός Χημικός M.Sc. Εργαστήριο Αναλυτικής Τοξικολογίας ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Συλλογή πληροφοριών 1. Εταιρίες (τεχνικός ασφάλειας,

Διαβάστε περισσότερα

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ Μελέτη για τον προσδιορισμό του ποσοστού σύρματος, της συγκέντρωση τέφρας και της σύσταση τέφρας σε κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία, για ελαστικά τα οποία χρησιμοποιούνται στην τσιμεντοβιομηχανία ECOELASTIKA

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΟΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ - ΓΡΑΦΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ- ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

ΑΡΙΘΜΟΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ - ΓΡΑΦΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ- ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ - ΓΡΑΦΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ- ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Τι είναι ο αριθμός οξείδωσης Αριθμό οξείδωσης ενός ιόντος σε μια ετεροπολική ένωση ονομάζουμε το πραγματικό φορτίο του ιόντος. Αριθμό οξείδωσης ενός

Διαβάστε περισσότερα

29ο Μάθημα ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

29ο Μάθημα ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 29ο Μάθημα ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Έχουν τόσες διαφορές (αλλά και ομοιότητες) στις φυσικές και στις χημικές τους ιδιότητες! Τόσο από την εμπειρία μας, όσο και από τα προηγούμενα μαθήματα,

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015 1 ο Θέμα. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Ο αριθμός οξείδωσης του μαγγανίου (Mn) στην ένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-14 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΤΑΞΗ :Γ ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΒΑΘΜΟΣ:.. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 04/06/14 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ (Βιολογία Χημεία) Αριθμός σελίδων γραπτού:7

Διαβάστε περισσότερα

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Προς: Μαθητές Α, Β & Γ Λυκείου / Κάθε ενδιαφερόμενο Αγαπητοί Φίλοι Όπως σίγουρα

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα

Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα 23-1. Τι εκφράζουν οι συντελεστές μιας χημικής αντίδρασης; Οι συντελεστές σε μία χημική εξίσωση καθορίζουν την αναλογία mol των αντιδρώντων και προϊόντων στην αντίδραση.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. στον. ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ (ΕΕ) αριθ. / ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. στον. ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ (ΕΕ) αριθ. / ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, XXX SANCO/10387/2013 Rev. 1 ANNEX (POOL/E3/2013/10387/10387R1-EN ANNEX.doc) D030733/02 [ ](2013) XXX draft ANNEX 1 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ στον ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ (ΕΕ) αριθ. / ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜΩΝ ΥΔΑΤΩΝ

ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΔΗΜΟΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΤΗΣ Δ.Ε. ΠΑΡΕΛΙΩΝ ΑΡ. ΜΕΛΕΤΗΣ: 29/2015 ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 9.981,45 K.A.: 25.6117.001 2015 ΔΗΜΟΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΤΟΛΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΤΟΛΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΤΟΛΕΑ Επωνυμία: ΔΕΥΑ ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟΥ Διεύθυνση: Μελισσοχώρι Πόλη: Θεσσαλονίκη Τ.Κ.: 57018 Τηλ.: 23940 32040 Υπεύθυνοι Επικοινωνίας: Νικόλαος Παπαδόπουλος/ Μάγδα Αστεριάδου

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονιακοί τύποι κατά Lewis

Ηλεκτρονιακοί τύποι κατά Lewis Ηλεκτρονιακοί τύποι κατά Lewis 1. Ερώτηση: Τι είναι τα ηλεκτρόνια σθένους; Τα ηλεκτρόνια της εξωτερικής στιβάδας ονομάζονται ηλεκτρόνια σθένους (=δυνατά ηλεκτρόνια). 2. Ερώτηση: Τι λέει η ηλεκτρονιακή

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακά Πρότυπα και Ομοιοπολικός Δεσμός

Μοριακά Πρότυπα και Ομοιοπολικός Δεσμός Μοριακά Πρότυπα και Ομοιοπολικός Δεσμός ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός αυτής της άσκησης είναι να κατανοήσουμε πληρέστερα τις θεωρίες που αναφέρονται στη δημιουργία του ομοιοπολικού δεσμού και στη γεωμετρία των μορίων,

Διαβάστε περισσότερα

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος. L 314/36 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 1.12.2009 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1170/2009 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 30ής Νοεμβρίου 2009 για την τροποποίηση της οδηγίας 2002/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA (20/100) ΤΑΞΗ: Γ Γυμνασίου ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Βιολογία) ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ Αριθμητικά:.

Διαβάστε περισσότερα

7. Μοριακά πρότυπα και ομοιοπολικός δεσμός

7. Μοριακά πρότυπα και ομοιοπολικός δεσμός Σκοπός 7. Μοριακά πρότυπα και ομοιοπολικός δεσμός Σκοπός αυτής της άσκησης είναι να κατανοήσουμε πληρέστερα τις θεωρίες που αναφέρονται στη δημιουργία του ομοιοπολικού δεσμού και στη γεωμετρία των μορίων,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08 03 2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Σταυρούλα Γκιτάκου, Μαρίνος Ιωάννου

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08 03 2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Σταυρούλα Γκιτάκου, Μαρίνος Ιωάννου ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08 03 2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Σταυρούλα Γκιτάκου, Μαρίνος Ιωάννου ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε στην κόλλα σας το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1 Σκοπός Πεδίο εφαρμογής

Άρθρο 1 Σκοπός Πεδίο εφαρμογής ΚΥΑ Καθορισμός Ποιοτικών Περιβαλλοντικών Προτύπων στον ποταμό Ασωπό και Οριακών Τιμών Εκπομπών υγρών βιομηχανικών αποβλήτων στη λεκάνη απορροής του Ασωπού Έχοντας υπόψη: 1. Τις διατάξεις του Ν. 51/75 «περί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Δ. Δ.7 ο ) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΛΗ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Δ. Δ.7 ο ) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΛΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Δ. Δ.7 ο ) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΛΗ ΘΕΜΑ 1 ο (7+8+10=25 μονάδες) 1) 2 mol HNO 3 (νιτρικού οξέος) περιέχουν: α) 6 άτομα οξυγόνου, β) 28g αζώτου, γ) 96g οξυγόνου, δ) 6 mol

Διαβάστε περισσότερα

Σύµβολα Επικινδυνότητας

Σύµβολα Επικινδυνότητας Σύµβολα Επικινδυνότητας Με την Οδηγία για τις Επικίνδυνες Ουσίες θεσµοθετήθηκε η χρήση των Συµβόλων επικινδυνότητας για την επισήµανση των επικίνδυνων ουσιών. Η Οδηγία των Επικίνδυνων Ουσιών είναι ένας

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:.

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 24.05.2011 ΧΡΟΝΟΣ : 10.30 12.30 ( Χημεία - Φυσιογνωστικά)

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/2016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1. έως Α5. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας

Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας 3.9. Κριτήρια αξιολόγησης Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας ΟΜΑ Α Α Αντικείµενο εξέτασης: Οξέα - βάσεις (ιδιότητες - ονοµατολογία) Στοιχεία µαθητή: Επώνυµο:... Όνοµα:... Τάξη:... Τµήµα:...Μάθηµα:...

Διαβάστε περισσότερα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Μάθημα 6 6.1. SOS: Τι ονομάζεται διάλυμα, Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων καθαρών ουσιών. Παράδειγμα: Ο ατμοσφαιρικός αέρας

Διαβάστε περισσότερα

Είμαστε τυχεροί που είμαστε δάσκαλοι ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ 39 A' Λυκείου Ον/μο:. 22/12/2013

Είμαστε τυχεροί που είμαστε δάσκαλοι ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ 39 A' Λυκείου Ον/μο:. 22/12/2013 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ 39 ' Λυκείου Ον/μο:. 22/12/2013 ΘΕΜΑ 1 0 1.Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις που αναφέρονται στο άτομο του είναι σωστές? α) Περιέχει στον πυρήνα του 19p και 21n β) Έχει ίδιες χημικές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 Χημικές Αντιδράσεις

Κεφάλαιο 3 Χημικές Αντιδράσεις Κεφάλαιο 3 Χημικές Αντιδράσεις Οι χημικές αντιδράσεις μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες, τις οξειδοαναγωγικές και τις μεταθετικές. Α. ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΕΣΜΟΙ 2.1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΕΣΜΟΙ 2.1 Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΕΣΜΟΙ 2.1 Ατοµικό πρότυπο του Τα ηλεκτρόνια κινούνται σε Στιβάδα ή φλοιός ή Bhr καθορισµένες (επιτρεπτές) τροχιές ενεργειακή

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜ ΝΕΡ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΚΡΟΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΟΙΚΙΣΜ 2977 ΥΔΡΟΛΗΨΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΓΕΩΤΡΗΣΕΩΝ 1 ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΗΓΩΝ 1 ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΝΕΡ (M3 ΑΝΑ ΗΜΕΡΑ) ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΗΓΩΝ ΥΔΡΟΔΟΤΗΣΗΣ Π ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΝΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

φύλλα εργασίας ονοματεπώνυμο:

φύλλα εργασίας ονοματεπώνυμο: 1. Nα υπολογίσετε τον αριθμό των δεσμών σ και των δεσμών π που υπάρχουν στα μόρια των ενώσεων: α. H 2 S, CH 4, CHCl 3, CH 2 O, NH 3, HClO 4. β. C 2 H 2, C 3 H 6, C 3 H 8, CH 3 NH 2, CH 3 CN, CH 3 CH=CHCH

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΜΗΤΡΩΟΥ ΕΚΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΡΥΠΩΝ (Ε ΜΕΜΡ-Ε PRTR) Ετήσιες εκλύσεις και μεταφορές ρύπων και αποβλήτων

ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΜΗΤΡΩΟΥ ΕΚΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΡΥΠΩΝ (Ε ΜΕΜΡ-Ε PRTR) Ετήσιες εκλύσεις και μεταφορές ρύπων και αποβλήτων ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΜΗΤΡΩΟΥ ΕΚΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΡΥΠΩΝ (Ε ΜΕΜΡ-Ε PRTR) Ετήσιες εκλύσεις και μεταφορές ρύπων και αποβλήτων Έντυπο 2010 (για το έτος αναφοράς 2008) Διαβάστε προσεκτικά το έντυπο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Αριθμός νετρονίων (n) Ca 20 40 CL - 17 18 H + 1 1 Cu + 63 34 Ar 22 18. Μαζικός αριθμός (Α) Αριθμός πρωτονίων (p + )

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Αριθμός νετρονίων (n) Ca 20 40 CL - 17 18 H + 1 1 Cu + 63 34 Ar 22 18. Μαζικός αριθμός (Α) Αριθμός πρωτονίων (p + ) ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α α) Να συμπληρωθεί ο παρακάτω πίνακας : ΣΤΟΙΧΕΙΟ Ατομικός αριθμός (Ζ) Μαζικός αριθμός (Α) β) Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Να επιλέξετε την σωστή απάντηση a) Σε ένα άτομο μικρότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή. 1.1 Ιδιότητες των οξέων Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. 1. Τα διαλύματα των οξέων έχουν όξινη γεύση. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήριο ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Δίνεται το χημικό στοιχείο 15 Χ. Για το στοιχείο αυτό ισχύει: α. όταν ενώνεται

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια.

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. Οι μεταξύ τους μεταβολές εξαρτώνται από τη θερμοκρασία και την πίεση και είναι οι παρακάτω: ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΞΗΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο 2.1. Α) Το στοιχείο X έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός αριθμός του στοιχείου Χ. (μονάδες 6) Β) α) Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή 2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Η ιοντική θεωρία των διαλυμάτων Μοριακές και ιοντικές εξισώσεις Αντιδράσεις καταβύθισης Αντιδράσεις οξέων-βάσεων Αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής Ισοστάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΜΕΘΟ ΟΙ Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr ΜΕΘΟ ΟΙ Ανάλογα με τη φυσική κατάσταση των 2 φάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜ ΝΕΡ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΛΕΥΚΟΒΡΥΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΟΙΚΙΣΜ 1208 ΥΔΡΟΛΗΨΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΓΕΩΤΡΗΣΕΩΝ 3 ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΗΓΩΝ 0 ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΝΕΡ (M3 ΑΝΑ ΗΜΕΡΑ) ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΗΓΩΝ ΥΔΡΟΔΟΤΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χημικές Αντιδράσεις Ιόντα, το Mole Επί τοις % σύσταση. Εισαγωγική Χημεία

Χημικές Αντιδράσεις Ιόντα, το Mole Επί τοις % σύσταση. Εισαγωγική Χημεία Χημικές Αντιδράσεις Ιόντα, το Mole Επί τοις % σύσταση Εισαγωγική Χημεία Κανόνες διαλυτότητας 1. Τα περισσότερα νιτρικά άλατα είναι ευδιάλυτα. 2. Τα περισσότερα άλατα που περιέχουν ιόντα των αλκαλίων και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Άτομο Στοιχείο Χημική ένωση Χημική αντίδραση

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Άτομο Στοιχείο Χημική ένωση Χημική αντίδραση ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Άτομο: το μικρότερο σωματίδιο της ύλης που διατηρεί την ταυτότητά του κατά τη διάρκεια των χημικών αντιδράσεων Στοιχείο: αποτελείται από ένα είδος ατόμων Χημική ένωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜ ΝΕΡ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΤΔ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ (ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ, ΚΗΠ) ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΟΙΚΙΣΜ 744 ΥΔΡΟΛΗΨΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΓΕΩΤΡΗΣΕΩΝ 1 ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΗΓΩΝ 1 ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΝΕΡ (M3 ΑΝΑ ΗΜΕΡΑ)

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός ελεύθερου κρυσταλλικού διοξειδίου του πυριτίου (χαλαζία) στην ελληνική τσιμεντοβιομηχανία

Προσδιορισμός ελεύθερου κρυσταλλικού διοξειδίου του πυριτίου (χαλαζία) στην ελληνική τσιμεντοβιομηχανία Προσδιορισμός ελεύθερου κρυσταλλικού διοξειδίου του πυριτίου (χαλαζία) στην ελληνική τσιμεντοβιομηχανία Ξ. Κομηνός 1, Λ. Ραντίν 2, Σ. Κωνσταντοπούλου 2, Ε. Κολυφέτης 3 1: Εργαστήριο Βιοχημείας Τοξικολογίας

Διαβάστε περισσότερα

22 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

22 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ 22 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Σάββατο 15 Μαρτίου 2008 Οργανώνεται από την ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ (.Π.Μ.Σ.) «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ (.Π.Μ.Σ.) «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ (.Π.Μ.Σ.) «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΡΜΟΥ «Υ ΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ ΜΕΡΟΣ B ΙΑΦΑΝΕΙΕΣ.

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΕΣΜΟΙ

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΕΣΜΟΙ Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 22 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΕΣΜΟΙ 35 1. Για το άτοµο του χλωρίου, δίνεται ότι: 17 Cl α) Να αναφέρετε πόσα πρωτόνια, πόσα νετρόνια

Διαβάστε περισσότερα

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17 2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Στοιχείο Ατομικός αριθμός Μαζικός αριθμός Αριθμός ηλεκτρονίων Αριθμός πρωτονίων Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία: Μεταθετικές αντιδράσεις - Σχετική ατομική μάζα - Σχετική μοριακή μάζα - mole

Χημεία: Μεταθετικές αντιδράσεις - Σχετική ατομική μάζα - Σχετική μοριακή μάζα - mole Χημικές αντιδράσεις - Σχετική ατομική μάζα - Σχετική μοριακή μάζα - mole 46 Να γραφούν οι αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης με τις οποίες μπορούν να παρασκευαστούν: α ΗΒr β Pb(OH) γ KNO α Το HBr είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ /ΝΣΗΣ ΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

ΕΚΦΕ /ΝΣΗΣ ΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΕΚΦΕ /ΝΣΗΣ ΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ (ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ) Συνεργάτες Χηµικοί: Ερρίκος Γιακουµάκης Γιώργος Καπελώνης Μπάµπης Καρακώστας Ιανουάριος 2005 2 ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΙΠΛΗΣ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Οι αντιδράσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστικότητα είναι η ιδιότητα ενός υλικού να επανέρχεται στο αρχικό του σχήμα μετά από παραμόρφωση.

Ελαστικότητα είναι η ιδιότητα ενός υλικού να επανέρχεται στο αρχικό του σχήμα μετά από παραμόρφωση. Η σκληρότητα ενός υλικού εκφράζει τη δυνατότητά του να χαράζει ή να χαράζεται από άλλα από άλλα υλικά. Η μέτρηση της σκληρότητας, κυρίως για τα ορυκτά, γίνεται με την εμπειρική σκληρομετρική κλίμακα Μος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜ ΝΕΡ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΠΟΝΤΟΚΩΜΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΟΙΚΙΣΜ ΥΔΡΟΛΗΨΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΓΕΩΤΡΗΣΕΩΝ 1116 1 ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΗΓΩΝ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΝΕΡ (M3 ΑΝΑ ΗΜΕΡΑ) ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΗΓΩΝ ΥΔΡΟΔΟΤΗΣΗΣ Π

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης

Πιλοτική Μελέτη. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας. Εργαστήριο Μελέτης. Ατμοσφαιρικής. Ρύπανσης Πιλοτική Μελέτη Εργαστήριο Μελέτης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης στον Δήμο της Ελευσίνας Πανδής Σπύρος Καλτσονούδης Χρήστος Φλώρου Καλλιόπη Σταθμοί Μετρήσεων Δημοτικό parking 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 29.8.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 230/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (EE) αριθ. 816/2013 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 28ης Αυγούστου 2013 σχετικά με την τροποποίηση, αφενός,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΣΙΜ ΝΕΡ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΟΙΚΙΣΜ ΚΟΙΛΑ-ΚΑΡΔΙΑ-ΕΞΟΧΗ-ΜΕΛΙΣΣΙΑ: ΚΑΙ ΟΙ 4 ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΥΔΡΕΥΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 1757 ΥΔΡΟΛΗΨΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΓΕΩΤΡΗΣΕΩΝ 13 ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΗΓΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Εργ. Περιβαλλοντικών Αναλύσεων, Σίνδος Σελ. 1/5 ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Πελάτης: ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ ΣΥΜΕΩΝ ιεύθυνση Πελάτη: ΠΑΡΝΗΘΟΣ 22,ΑΘΗΝΑ Περιγραφή ειγµάτων: έδαφος ειγµατοληψία: από πελάτη Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα