Πολυςακχαρίτεσ από Κατώτερα Φυτά

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πολυςακχαρίτεσ από Κατώτερα Φυτά"

Transcript

1 Πολυςακχαρίτεσ από Κατώτερα Φυτά Πολυςακχαρίτεσ από Φφκη Ειςαγωγή.. 2. Αλγινικό οξφ, Αλγινικά άλατα 3. Καρραγενάνεσ 4. Άγαρ. 5. Άλλα πολυμερή 6. Βιβλιογραφία.. 1. ΕΙΑΓΩΓΗ Ζνα από τα πιο χαρακτθριςτικά γνωρίςματα των διαφόρων φφλων που απαρτίηουν τα φφκθ είναι ότι περιλαμβάνουν εκτόσ από μονοκφτταρουσ και πολυκυττάριουσ μικροοργανιςμοφσ, που ςχθματίηουν πολφπλοκουσ καλλοφσ, δθλαδι ςυςςωματϊματα κυττάρων τα οποία είναι ελάχιςτα διαφοροποιθμζνα, εφκαμπτα και δεν περιζχουν λιγνίνθ. Εκτόσ από ελάχιςτεσ εξαιρζςεισ θ «μιτρα» που περικλείει τα κφτταρα του φφκουσ είναι ςακχαριτικισ φφςθσ και οι περιεχόμενοι πολυςακχαρίτεσ είναι πολυμερι ικανά να ςχθματίηουν γζλεσ. Αυτό οφείλεται ςτο ότι θ προςαρμογι ςτο καλάςςιο περιβάλλον απαιτεί περιςςότερο ευλυγιςία από ακαμψία, εφόςον θ βαρφτθτα δεν αςκεί δράςθ ςτα φυτά αυτά, όπωσ αςκεί ςτα χερςαία. Οι τρεισ μεγάλεσ τάξεισ φυκϊν, ςτισ οποίεσ ανικουν τα είδθ που χρθςιμοποιοφνται ςυνικωσ ζχουν θ κακεμία τουσ ίδιουσ χαρακτθριςτικοφσ πολυςακχαρίτεσ: αλγινικό οξφ και φουκάνεσ ςτα φαιοφφκθ, κειοφχεσ γαλακτάνεσ (καρραγενάνεσ και άγαρ) ςτα ροδοφφκθ, και πολφπλοκοι πολυςακχαρίτεσ, ςυχνά κειοφχοι, ςτα πράςινα φφκθ. τα φφκθ υπάρχουν επίςθσ και άλλα πολυμερι, όπωσ κυτταρίνθ ςτα πράςινα φφκθ, μαννάνεσ (Codium, Acetabularia), ξυλάνεσ, 42

2 θμικυτταρίνεσ και ςυςτατικά τφπου πθκτίνθσ. Εκτόσ από τουσ δομικοφσ αυτοφσ πολυςακχαρίτεσ, τα φφκθ περιζχουν και πολυςακχαρίτεσ αποκικευςθσ: άμυλο ςτα πράςινα φφκθ, άμυλο χαρακτθριςτικό των ροδοφυκϊν, και λαμιναράνθ (μια β-(1 3) γλυκάνθ) ςτα φαιοφφκθ. τα φαιοφφκθ οι βαςικοί μονοςακχαρίτεσ είναι ςυχνά πολυόλεσ: D-μαννιτόλθ, D-ςορβιτόλθ. Θ χριςθ φυκϊν ςτθν ανκρϊπινθ διατροφι είναι ςυνικεια κοινι και γνωςτι από παλιά ςτθν Απω Ανατολι: nori (φφλλα και νιφάδεσ από Porphyra), kombu (από αποξθραμζνθ Laminaria), ι wakame (αποξθραμζνθ Undaria) χρθςιμοποιοφνται ευρζωσ ςτθν Ιαπωνία. Θ αγορά (μερικζσ δεκάδεσ εκατοντάδεσ τόνοι) εφοδιάηεται από καλλιζργειεσ καλαςςίων φυκϊν. Επειδι τα καλάςςια φφκθ είναι φτωχά ςε λιπαρά, πλοφςια ςε μθ διαςπϊμενουσ πολυςακχαρίτεσ (30-50%) υπάρχει θ γενικι παραδοχι ότι αυτοί ομοιάηουν με τισ διαιτθτικζσ ίνεσκαι πλοφςιεσ ςε βιταμίνεσ και ανόργανα άλατα (αλκάλεα και αλκαλικζσ γαίεσ υπο μορφι κατιόντων, ιϊδιο, ςίδθροσ) ζχουν προκαλζςει ζνα αυξανόμενο ενδιαφζρον ςτισ Δυτικζσ χϊρεσ. Θ κατανάλωςι τουσ, αν και ςχετικά περιοριςμζνθ, αυξάνεται με γοργό ρυκμό ςε οριςμζνεσ χϊρεσ τθσ Ευρωπαικισ Ενωςθσ. Τπάρχουν προδιαγραφζσ για τουλάχιςτον 11 είδθ καλαςςίων φυκϊν, τα οποία ζχουν ζγκριςθ για κατανάλωςθ ςαν λαχανικά ι αρτφματα, και τα οποία εμπίπτουν ςτισ εξισ παρακάτω κατθγορίεσ: 1. φαιοφφκθ: Fucus vesiculosus L. Ascophyllum nodosum (L.), Le Jolis, Himanthalia elongata (L.), S. Gray, Undaria pinnatifida (Harvey) Suringar 2. πράςινα καλάςςια φφκθ: κυρίωσ είδθ των γενϊν Enteromorpha και Ulva (π.χ.u. lactuca L.) 3. ροδοφφκθ: Porphyra umbilicalis (L.) Kutzing, Palmaria palmata (L.) Kuntze, Chondrus crispus Lingby 4. Spirulina sp. Σα ανωτζρω καλάςςια φφκθ οφείλουν να πλθροφν τοξικολογικά κριτιρια: μζγιςτο ποςοςτό ιωδίου [<5g/Kg+, τοξικϊν μετάλλων *αρςενικό <3 mg/kg, κάδμιο <0.5 mg/kg, καςςίτεροσ και μόλυβδοσ <5 mg/kg, υδράργυροσ <0.1 mg/kg+, ενϊ τα αποξθραμζνα καλάςςια φφκθ οφείλουν να πλθροφν τα ακόλουκα μικροβιολογικά κριτιρια (ανά g): E. coli κοπράνων <10, αναερόβιοι μικροοργανιςμοί <100, αερόβιοι μικροοργανιςμοί <10 4, Clostridium <1. Σα καλάςςια φφκθ δεν χρθςιμοποιοφνται ιδιαίτερα ςτθν Ευρϊπθ, όπου χαρακρθρίηονται ςαν τρόφιμα ςε οριςμζνεσ μόνο χϊρεσ (π.χ. Ιρλανδία, Δανία). τισ Θνωμζνεσ Πολιτείεσ θ χριςθ τουσ ςαν άρτυμα ζχει τθν ζγκριςθ του FDA, ςτθν οποία απαιτείται να πλθροφν ανάλογεσ ποιοτικζσ προδιαγραφζσ. Οικονομικό ενδιαφζρον των θαλαςςίων φυκών Σο κυριότερο ενδιαφζρον των καλαςςίων φυκϊν είναι το γεγονόσ ότι αποτελοφν ςθμαντικι πθγι πολυςακχαριτϊν με διογκωτικζσ και ηελατινοποιθτικζσ ιδιότθτεσ: θ παγκόςμια παραγωγι τθσ βιομθχανίασ κολλοειδϊν ιταν, ςτα τζλθ τθσ δεκαετίασ του 80, 55,000 τόνοι αλγινικά άλατα, καρραγενάνεσ και άγαρ, κυρίωσ για χριςθ ςτθν τεχνολογία τροφίμων. 43

3 Σο ενδιαφζρον τθσ φαρμακευτικισ εςτιάηεται κατά κφριο λόγο ςτισ ρεολογικζσ ιδιότθτεσ των γελϊν που παραςκευάηονται από κολλοειδι καλαςςίων φυκϊν, επίςθσ όμωσ ςτο πικανό κεραπευτικό ενδιαφζρον των δευτερογενϊν μεταβολιτϊν από καλάςςια φυτά (τερπζνια, αλογονωμζνα πολυφαινολικά, αηωτοφχεσ ουςίεσ κ.λ.π.), τα οποία όπωσ και τα χερςαία φυτά μελετϊνται ςυςτθματικά τόςο φυτοχθμικά όςο και φαρμακολογικά. Σα καλάςςια φφκθ ζχουν επίςθσ άλλεσ εφαρμογζσ: αφοφ χρθςιμοποιικθκαν επί μακρόν ςαν πθγι αλάτων καλίου και ιωδίου, ςιμερα χρθςιμοποιοφνται ςτθ ςφςταςθ υγρϊν λιπαςμάτων για κιπουσ, κερμοκιπια και για οριςμζνεσ γεωργικζσ εφαρμογζσ 1, για διατροφι, ςτθ βιομθχανία καλλυντικϊν και ςτθ καλαςςοκεραπεία: «διθκιματα» καλαςςίων φυκϊν (π.χ. Undaria, Fucus, Palmaria, Ulva), «ςυμπυκνϊματα», εκχυλίςματα (ςε νερό, ζλαια, γλυκόλθ), κακϊσ και κεκακαρμζνα κλάςματα (π.χ. πολυπτίδια από το γζνοσ Aosa). Σα «καυματουργά» αυτά προϊόντα διεκδικοφν ιδιότθτεσ, οι οποίεσ δεν είναι πάντα τεκμθριωμζνεσ (π.χ. «αναδόμθςθ γθραςμζνων ιςτϊν» ι «ςφςφιξθ»). Σζλοσ, άλλεσ εφαρμογζσ των κολλοειδϊν βαςίηονται ςτθν ικανότθτά τουσ να ακινθτοποιοφν κφτταρα τα οποία παράγουν μονοκλωνικά αντιςϊματα ι για τθν ηφμωςθ τθσ ςαμπάνιασ ςτισ φιάλεσ. 2. ΑΛΓΙΝΙΚΟ ΟΞΤ, ΑΛΓΙΝΙΚΑ ΑΛΑΣΑ φμφωνα με τθν 3 θ ζκδοςθ τθσ Ευρωπαικισ Φαρμακοποιίασ, το αλγινικό οξφ ορίηεται ωσ «μίγμα πολυουρονικϊν οξζων *.+, το οποίο περιζχει άνω του 19.0% και λιγότερο από 25.0% ομάδεσ καρβοξυλίου (CΟΟΘ), υπολογιςμζνα επί ξθρισ ουςίασ». Θ Ευρωπαϊκι Φαρμακοποιία περιλαμβάνει επίςθσ μια μονογραφία για το αλγινικό νάτριο. Πηγζσ αλγινικοφ οξζωσ. Σο αλγινικό οξφ είναι ςτθν πραγματικότθτα ςυχνό ςυςτατικό των φαιοφυκϊν. Θ κατθγορία αυτι περιλαμβάνει βενκικά ι πελαγικά φφκθ με τα παρακάτω χαρακτθριςτικά: οι χλωροπλάςτεσ τουσ περιζχουν χλωροφφλλθ Α και χλωροφφλλθ C, β-καροτζνιο και χαρακτθριςτικζσ ξανκοφφλλεσ (φουκοξανκίνθ), θ μεςοκυττάρια ουςία αποτελείται κυρίωσ από αλγινικά άλατα και φουκάνεσ και ςτα χυμοτόπια απαντϊνται λαμιναράνεσ, μαννιτόλθ και παράγωγα φλωρογλυκινόλθσ. Σα φαιοφφκθ του γζνουσ Laminaria και άλλα ςυγγενικά Laminariales που περιγράφονται με το όρο kelp είναι τα κυριότερα γζνθ που χρθςιμοποιοφνται ςιμερα για τθ βιομθχανικι παραγωγι αλγινικοφ οξζωσ και αλγινικϊν αλάτων. Οι πολυςακχαρίτεσ αυτοί αντιςτοιχοφν, ανάλογα με το είδοσ, τθν προζλευςθ και τθν εποχι, ςτο 15-40% του ξθροφ βάρουσ. 1 Μεγάλεσ ποςότθτεσ maёrl βελτιωτικό εδάφουσ, μίγμα από άμμο, όςτρακα και καλάςςια φφκθ χρθςιμοποιείται ακόμθ ςτθ γεωργία. Σο Μaerl παραςκευάηεται από κάποια ερυκροφφκθ, τα οποία ςυςςωρεφουν κειικό αςβζςτιο, π.χ. Phymatolithon calcareum (Pallas) Adey & McKibbin ι Lithothamnion corallioides P. Crouan & H. Crouan (Corallinaceae), που ςυλλζγονται ςτθν Ιρλανδία. Αντίκετα θ χριςθ ςτθ γεωργία ακατζργαςτων καλαςςίων φυκϊν περιορίηεται ςιμερα ςε λίγεσ μικρζσ παρακαλάςςιεσ περιοχζσ. 44

4 Άλλα γζνθ φαιοφυκϊν που είναι δυνατόν να χρθςιμοποιθκοφν για τθν παραγωγι αλγινικοφ οξζοσ: είναι τα Ascophyllum, Ecklonia, Nereocystis και Durvillea. Σο αλγινικό οξφ παράγεται επίςθσ από οριςμζνουσ μικροοργανιςμοφσ. Με τθν πάροδο του χρόνου και εφόςον το κόςτοσ βιοτεχνολογικισ προςζγγιςθσ κρικεί αποδοτικό, κα είναι δυνατόν να χρθςιμοποιθκοφν αυτοί οι οργανιςμοί (π.χ. Azotobacter, Pseudomonas), για τθν παραγωγι εξωπολυςακχαριτϊν, με τροποποιθμζνα και ομοιόμορφα δομικά χαρακτθριςτικά. LAMINARIAS, Laminaria spp, Laminariaceae Κυρίωσ L. digitata Lamouroux και L. hyperborea (Gunnerus) Fosli Σα ανωτζρω Laminariales είναι μεγάλα πολυετι καλάςςια φφκθ, με ιςχυρι ςυνοχι, με κυλινδρικό ι κωνικό ςτζλεχοσ προςκολλθμζνο ςε βράχουσ με διακλαδιςμζνεσ απολιξεισ. To ςτζλεχοσ ςτθν κορυφι είναι διευρυμζνο ςε πλατφ ζλαςμα, το οποίο μερικζσ φορζσ διαιρείται ςε παλαμοειδείσ λωρίδεσ (L. digitata), ή άλλοτε είναι λογχοειδζσ, και ολόκλθρο με κυματοειδι άκρα και με χαρακτθριςτικι υφι. Σα φφκθ Laminarias αφκονοφν ςτισ ακτζσ τθσ Μάγχθσ, όπου καλφπτουν τθν υποπαλιρροιακι ηϊνθ, ανάμεςα ςτθ βακειά παλιρροιακι ηϊνθ και ζνα βάκοσ περίπου είκοςι μζτρων. Θ ςυλλογι τουσ γίνεται μθχανικά ςτισ ακτζσ τθσ Βρετάνθσ και αποτελοφν (ςτθ Γαλλία) τθν κφρια μάηα ακατζργαςτθσ πρϊτθσ φλθσ για τθ βιομθχανία κολλοειδϊν. Σα δφο ανωτζρω είδθ Laminaria χρθςιμοποιοφνται για τθν παραςκευι ςτείρασ λαμινάριασ για χειρουργικι χριςθ (γαλλικι Φαρμακοποιία, 10 θ ζκδοςθ): Σα ςτελζχθ κακαριςμζνα, μορφοποιοφνται ςε ειδικό τροχό ςε λεία τεμάχια διαμζτρου 2-9 mm. MACROCYSTIS (CALIFORNIA GIANT KELP), Macrocystis pyrifera Agarth., Lessoniaceae 45

5 Σα ανωτζρω γιγάντια καλάςςια φφκθ ( m) του Ειρθνικοφ Ωκεανοφ, ζχουν ζλαςμα διθρθμζνο ςε μονόπλευρα φυλλάρια, διογκωμζνο ςτθ βάςθ ςε μια κφςτθ κενι, θ οποία τουσ επιτρζπει να επιπλζουν. Θ διαίρεςθ του ελάςματοσ ςυνεχίηεται ςτο ςτζλεχοσ δίνοντάσ του τελικά διακλαδιςμζνθ όψθ. Σο είδοσ Macrocystis αφκονεί ιδιαίτερα ςτισ ακτζσ τθσ Καλιφόρνια, όπου ςυλλζγονται ετθςίωσ 120,000 (μθ αποξθραμζνοι) τόνοι, κακϊσ και ςτισ νότιεσ κάλαςςεσ. FUCUS, Fucus serratus L., F. vesiculosus L., Fucaceae Tα ανωτζρω πολυετι καλάςςια φφκθ αφκονοφν ςε εφκρατεσ και κερμζσ καλάςςιεσ ακτζσ του βόρειου θμιςφαιρίου. Προςκολλϊνται ςτουσ βράχουσ με δίςκουσ προςκόλλθςθσ και ςχθματίηουν δζςμεσ από μεμβρανϊδεισ, διχοτομθμζνεσ λωρίδεσ. το F. vesiculosus, δίοικο είδοσ, μπορεί κανείσ να διακρίνει εκατζρωκεν του μζςου «νεφρου» τθν παρουςία αεροκφςτεων, οι οποίεσ είναι είτε μεμονωμζνεσ είτε ανά ηεφγθ και ζχουν παχφ τοίχωμα. Ο αποξθραμζνοσ καλλόσ των δφο ανωτζρω ειδϊν είναι εγγεγραμμζνοσ ςτθ 10 θ ζκδοςθ τθσ γαλλικισ φαρμακοποιίασ. Θ δρόγθ ζχει μορφι καφζ-μαφρων ι καφζ-πράςινων κραυςμάτων, με αλμυρι γεφςθ και χαρακτθριςτικι καλαςςινι οςμι. Δομή του αλγινικοφ οξζως. Σο αλγινικό οξφ είναι ζνα γραμμικό πολυμερζσ αποτελοφμενο από δφο ουρονικά οξζα, το D-μαννουρονικό (Μ) και το L-γουλουρονικό (G). Θ ςφνδεςθ μεταξφ των μονομερϊν είναι τφπου β-(1 4). Σα οξζα αυτά μζςα ςτο πολυμερζσ βρίςκονται υπό μορφι ομογενϊν ομάδων πολυ-μ ι πολυ-g, οι οποίεσ χωρίηονται από περιοχζσ όπου εναλλάςςονται (G- Μ-G-Μ). τθ φυςικι κατάςταςθ τα αλγινικά υπάρχει υπό μορφι μικτϊν αλάτων (Νa +, Mg 2+, Ca 2+ ) τα οποία κατά ζνα μζροσ ςυνδζονται με φουκάνεσ. 46

6 Διαμόρφωςθ μαννουρονικϊν (Ι) και γουλουρονικϊν (ΙΙ) ομάδων Οι ςχετικζσ αναλογίεσ των δφο οξζων ποικίλλουν, ανάλογα με τθ βοτανικι τουσ προζλευςθ: ςτο Μ. pyrifera θ αναλογία μαννουρονικό / γουλουρονικό είναι 1,56, ςτο Ascophyllum nodosum Le Jolis 1,85 και ςτα ςτελζχθ του L. hyperborea 0,45. Σο μικοσ των ομάδων του τφπου Ι και ΙΙ, οι αναλογίεσ και θ αλλθλουχία τουσ κακορίηονται επίςθσ από τθ βοτανικι προζλευςθ του δείγματοσ κακϊσ και από άλλουσ παράγοντεσ, όπωσ είναι θ εποχι ςυλλογισ, θ εντόπιςι του μζςα ςτο φφκοσ (ςτζλεχοσ, φφλλωμα). το Μ. pyrifera, για παράδειγμα το 40% του αλγινικοφ οξζοσ αποτελείται από τμιματα πολυ-μ, ενϊ ςτο L. hyperborea to 60% αποτελείται από τμιματα πολυ-g. Παραλαβή αλγινικοφ οξζως και αλγινικών αλάτων. Σο αλγινικό οξφ ζχει ζντονο πολυανιονικό χαρακτιρα, είναι αδιάλυτο ςτο νερό και ικανό να ςχθματίηει άλατα: ευδιάλυτα άλατα νατρίου, καλίου ι αμμωνίου και αδιάλυτα άλατα αςβεςτίου. Θ εκχφλιςθ των τεμαχιςμζνων ι κονιοποιθμζνων καλλϊν ςυνικωσ αρχίηει με ζκπλυςθ με οξινιςμζνο απιονιςμζνο νερό ϊςτε να απομακρυνκοφν τα ανόργανα άλατα και τα υδατοδιαλυτά ςάκχαρα. Ακολουκεί εμβροχι υπό ανάδευςθ των καλλϊν ςε ηεςτό αλκαλικό διάλυμμα (50 o C, ανκρακικό νάτριο) θ οποία οδθγεί ςτθ διαλυτοποίθςθ του αλγινικοφ οξζοσ. Με διικθςθ απομακρφνεται το ςτερεό υπόλειμμα και με προςκικθ ςτο διικθμα διαλφματοσ χλωριοφχου αςβεςτίου το αλγινικό αςβζςτιο κακιηάνει: Σο ίηθμα αποχρωματίηετα και μετά από απόςμθςθ είναι δυνατόν να επαναχρθςιμοποιθκεί, μετά από κακαριςμό, επαναδιάλυςθ και κακίηθςθ που οδθγοφν εκ νζου ςτθν παραλαβι αλγινικοφ οξζωσ. Σο αλγινικό οξφ είναι δυνατόν να απομονωκεί απ ευκείασ με οξίνιςθ του αλκαλικοφ διαλφμματοσ: το πολυμερζσ δεν είναι πια ευδιάλυτο και το διοξείδιο του άνκρακα το οποίο ςχθματίηεται το παραςφρει ςτθν επιφάνεια. Με τισ δφο παραλλαγζσ τθσ διαδικαςίασ παράγονται διάφορα άλατα: νατρίου, καλίου, αμμωνίου, αςβεςτίου, ι εναλλακτικά ζνασ εςτζρασ (αλγινικι προπυλενο-γλυκόλθ). Κυριϊτερεσ χϊρεσ παραγωγισ είναι θ Αγγλία (κωτία), Νορβθγία, Κίνα, ΘΠΑ, κακϊσ και ο Καναδάσ, θ Ιαπωνία, θ Γαλλία, θ Χιλι, θ Ιςπανία. Ιδιότητες. Σα αλγινικά άλατα μονοςκενϊν κατιόντων και μαγνθςίου, διαλφονται ςτο νερό ςχθματίηοντασ ιξϊδθ κολλοειδι διαλφματα με ψευδοπλαςτικι ςυμπεριφορά ςε χαμθλζσ 47

7 ςυγκεντρϊςεισ. Θ προοδευτικι προςκικθ διςκενϊν κατιόντων (αςβεςτίου) προκαλεί κερμικά μθ αναςτρζψιμο ςχθματιςμό μιασ ελαςτικισ γζλθσ. Οι δομικζσ μονάδεσ γουλουρονικοφ δθμιουργοφν μια πτυχωτι διαμόρφωςθ όπου ςυνδζονται ιόντα αςβεςτίου, ανάμεςα ςε παράλλθλεσ αλυςίδα. Θ τακτικι αυτι αλλθλουχία τφπου «αυγοκικθσ» εμφανίηεται περιοδικά: ςχθματίηεται μια τριδιάςτατθ διάταξθ με οργανωμζνεσ ηϊνεσ, οι οποίεσ ςυνδζονται με μονάδεσ πολυ-μ ι πολυ-(μ- G). Κατά ςυνζπεια, θ δομι του πολυμεροφσ είναι ο παράγων που κακορίηει τθν ρεολογικι ςυμπεριφορά των γελϊν αλγινικοφ οξζοσ. Θ αναλογία και το μικοσ των ςχθματιςμϊν πολυ-g ρυκμίηει τον ςχθματιςμό και τθν ιςχφ των γελϊν, οι οποίεσ παραςκευάηονται παρουςία αςβεςτίου 2. χθματιςμόσ γζλθσ αλγινικϊν φνδεςθ ιόντων αςβεςτίου ( ) ςτισ μονάδεσ πολυ-g και ςχθματιςμόσ περιοχϊν ςφνδεςθσ τφπου «αυγοκικθσ». τθν πράξθ, θ υφι και θ ποιότθτα τθσ γζλθσ τροποποιείται με ελαφρά μεταβολι τθσ ςυγκζντρωςθσ των ιόντων αςβεςτίου (π.χ. θ χριςθ αλάτων αςβεςτίου διαφορετικισ διαλυτότθτασ, θ προςκικθ χθλικϊν παραγόντων). Σα αλγινικά παρουςιάηουν λίγεσ αςυμβαςίεσ (τεταρτοταγι άλατα αμμωνίου, ιόντα μετάλλων). Δοκιμασίες. Θ ταυτοποίθςθ του αλγινικοφ οξζοσ αποδεικνφεται με τθν ικανότθτα του αλγινικοφ διαλφματοσ είτε να διατθρεί το ιξϊδεσ του μετά από προςκικθ χλωριοφχου μαγνθςίου είτε να ςχθματίηει γζλθ μετά από προςκικθ χλωριοφχου αςβεςτίου. θμειωτζα είναι θ χρωςτικι αντίδραςθ που γίνεται με κζρμανςθ παρουςία 1,3-υδροξυναφκαλενίου και υδροχλωρικοφ οξζοσ. Θ δοκιμαςία περιλαμβάνει επίςθσ μζτρθςθ των ιόντων χλωρίου (< 1%), ανίχνευςθ βαρζων μετάλλων ςτο υπόλειμμα μετά από καφςθ παρουςία οξειδίου του μαγνθςίου και μζτρθςθ των καρβοξυλομάδων με επανατιτλοδότθςθ. Σο αλγινικό οξφ πρζπει να πλθρεί τθ δοκιμαςία για παρουςία Escherichia coli και Salmonella. Σο ολικό μετροφμενο φορτίο αερόβιων μικροβίων δεν πρζπει να υπερβαίνει τουσ 10 3 μικροοργανιςμοφσ ανά γραμμάριο. 2 in vivo, οι παλαιότεροι και πιο ςκλθροί ιςτοί, είναι οι πλουςιότεροι ςε γουλουρονικό οξφ. 48

8 Χρήσεις - ςτη φαρμακευτική Σα αλγινικά άλατα και το αλγινικό οξφ χρθςιμοποιοφνται ςε πακιςεισ του πεπτικοφ. Kατά κανόνα ςυνδυάηονται με διττανκρακικι ςόδα και υδροξείδιο του αλουμινίου και λαμβάνονται μετά το γεφμα. Θ οξφτθτα του ςτομάχου ελευκερϊνει αλγινικό οξφ, το οποίο ςχθματίηει μια αφρϊδθ γζλθ (ελευκερϊνεται διοξείδιο του άνκρακα) και δθμιουργεί ζνα επιπλζοντα φραγμό επάνω ςτο γαςτρικό περιεχόμενο. Θ παλινδρόμθςθ, εάν ςυμβαίνει, περιορίηεται και θ γζλθ προςτατεφει τον βλεννογόνο του οιςοφάγου από τα γαςτρικά υγρά. Κατ αναλογία, οι ανωτζρω πολυςακχαρίτεσ ενςωματϊνονται ςε παραςκευάςματα (γαςτρικά αντιόξινα) για τθν ςυμπτωματικι αγωγι διαταραχϊν που οφείλονται ςε πακολογικι οξφτθτα: παλινδρόμθςθ, οιςοφαγίτιδα, διαφραγματοκιλθ και πφρωςθ (κάψιμο πίςω από το ςτζρνο από γαςτρο-οιςοφαγικι παλινδρόμθςθ). Tα μετά νατρίου άλατα του β-πολυ-d-μαννουρονικοφ οξζωσ προτείνονται ςαν ςυμπλθρϊματα ςε δίαιτεσ περιοριςμοφ κερμίδων κατά τθ κεραπεία τθσ παχυςαρκίασ. Λαμβάνονται πριν το γεφμα, διογκϊνονται ςτο ςτομάχι και αφξανουν το αίςκθμα του κορεςμοφ με μικρότερθ κατανάλωςθ τροφισ. Σο αλγινικό αςβζςτιο διακινείται επίςθσ υπό μορφιν αιμοςτατικοφ βάμβακοσ ι γάηασ (επιδζςμου): κατά τθν επαφι του με αίμα ι εκκρίματα ςχθματίηει ινϊδθ γζλθ με αποτζλεςμα τθν ταχεία αιμόςταςθ. Σα προϊόντα αυτά χρθςιμοποιοφνται ευρζωσ ςε εκτεταμζνεσ επιφανειακζσ αιμορραγίεσ, υγρά τραφματα, ι ςε επίςταξθ 3, κακϊσ και ςτθν ςτοματολογία (ςαν αιμοςτατικά παραςκευάςματα κατά τθν εξαγωγι δοντιϊν). Σο αλγινικό αςβζςτιο διατίκεται ακόμθ υπό μορφιν επικζματοσ, κακϊσ και ςαν ςκόνθ (εκνζφωμα). Χρθςιμοποιείται επίςθσ ωσ ςκόνθ επιπάςεωσ ςε αμυχζσ (ςτθ ςυμπτωματικι κεραπεία δερματικϊν ελκϊν). τθν φαρμακευτικι τεχνολογία τα αλγινικά πολυμερι εκτιμϊνται για τισ διογκωτικζσ και ςυνδετικζσ τουσ ιδιότθτεσ (ςτακεροποιθτζσ γαλακτωμάτων και εναιωρθμάτων), και για τθν αποςακρωτικι τουσ δράςθ (παραςκευι διςκίων). Χρθςιμοποιοφνται ακόμθ ςε προϊόντα βραδείασ αποδζςμευςθσ (διςκία με υδρόφιλο περίβλθμα) και ςε προϊόντα ανκεκτικά ςτθ γαςτρικι οξφτθτα (κάψουλεσ με εντερικό επικάλυμμα). Θ κοςμθτολογία επωφελείται από τθ μαλακτικι και ενυδατικι τουσ δράςθ κακϊσ, από τθν ιδιότθτά τουσ να ςχθματίηουν υμζνιο και από τθν ικανότθτά τουσ να δίνουν προϊόντα τα οποία απλϊνονται εφκολα ςτο δζρμα και είναι ευχάριςτα ςτθν αφι. - άλλεσ χρήςεισ Σο αλγινικό οξφ και τα αλγινικά άλατα αναγνωρίηονται ωσ μθ τοξικά (τόςο από οξεία όςο και από χρόνια τοξικότθτα) και κατά ςυνζπεια επιτρζπεται να χρθςιμοποιοφνται ςε τρόφιμα ωσ πρόςκετα. τθν Ευρϊπθ φζρουν τουσ κωδικοφσ Ε 400, Ε 401, Ε 402, Ε 403, Ε 404 και Ε 405 για το αλγινικό οξφ, τα άλατά 3 ρινορραγία 49

9 του μετά νατρίου, καλίου, αμμωνίου και αςβεςτίου και τθν. αλγινικι προπυλενογλυκόλθ αντίςτοιχα. τθ βιομθχανία τροφίμων χρθςιμοποιοφνται ςαν παράγοντεσ ςχθματιςμοφ γζλθσ, ςαν διογκωτικά, ςαν γαλακτωματοποιθτζσ, κακϊσ και για τθν ςυγκράτθςθ υγραςίασ. τθν υφαντουργία τζλοσ χρθςιμοποιοφνται ευρζωσ ςαν ςυςτατικά που βοθκοφν ςτθ βαφι. Fucus. Ο καλλόσ του Fucus χρθςιμοποιείται ςτθ φυτοκεραπεία με τισ ακόλουκεσ ενδείξεισ: παραδοςιακά χρθςιμοποιείται ςαν βοθκθτικό ςε δίαιτεσ αδυνατίςματοσ. Θ ζνδειξθ «παραδοςιακά» προφανϊσ βαςίηεται ςτθ μθ αποδεδειγμζνθ υπόκεςθ, με τθν οποία ςυνδζεται θ πρόςλθψθ ιωδίου με τθν υπερζκκριςθ ορμονϊν του κυρεοειδι, με ςυνζπεια τον αυξθμζνο καταβολιςμό του λίπουσ τθν ίδια υποςθμείωςθ κακορίηεται ότι ο καλλόσ του Fucus είναι υπακτικό με διογκωτικι δράςθ, όπωσ και οι καλλοί των Laminaria, Chondrus και Ascophyllum. Οι ανωτζρω καλλοί χρθςιμοποιοφνται ςτθν ςυςτθματικι αντιμετϊπιςθ τθσ δυςκοιλιότθτασ, ωςτόςο ςτθν περίπτωςθ των φαιοφυκϊν πρζπει να προςδιορίηεται θ μζγιςτθ ςυγκζντρωςθ του δραςτικοφ ςυςτατικοφ προκειμζνου το προϊόν να διακζτει άδεια κυκλοφορίασ. Για παράδειγμα ο WHO ςυνιςτά ωσ μζγιςτθ θμεριςια πρόςλθψθ ιωδίου τα μg και ανϊτατο όριο το 1mg (17 μg/κg). Θ μονογραφία τθσ γερμανικισ Επιτροπι Ε κακορίηει ότι είναι δυνατόν να χρθςιμοποιοφνται παραςκευάςματα με Fucus, μεταξφ άλλων και για διαταραχζσ τθσ λειτουργίασ του κυρεοειδοφσ και για παχυςαρκία. Ωςτόςο επειδι θ αποτελεςματικότθτα μιασ δοςολογίασ μικρότερθσ των 150 μg/θμερθςίωσ δεν είναι ςθμαντικι για τισ ανωτζρω ενδείξεισ, ενϊ δοςολογίεσ μεγαλφτερεσ των 150 μg είναι επικίνδυνεσ γιατί μποροφν να προκαλζςουν ι να επιδεινϊςουν προχπάρχοντα υπερκυρεοειδιςμό, θ επιτροπι δεν ςυνιςτά τθν χριςθ των προϊόντων αυτϊν. Ο κίνδυνοσ από υπερδοςολογία ιωδίου με τα προϊόντα από καλάςςια φφκθ δεν είναι αμελθτζοσ: εφόςον θ θμεριςια πρόςλθψθ υπερκαλφπτει τισ ανάγκεσ, θ μακροχρόνια λιψθ ςυμπλθρωμάτων, ακόμθ και ςε μικρζσ ποςότθτεσ, μπορεί να προκαλζςει ςυμπτϊματα κυρεοειδιςμοφ ςε ευαίςκθτα άτομα. Κατά τθν εγκυμοςφνθ είναι προτιμότερο να μθν χορθγοφνται τα προϊόντα αυτά, αλλά και κατά το κθλαςμό, εφόςον το ιϊδιο διζρχεται ςτο μθτρικό γάλα. Πολλοί ςυγγραφείσ ςυμβουλεφουν να μθν χορθγοφνται προϊόντα με Fucus ςτα παιδιά. Γενικότερα, προϊόντα που περιζχουν ιϊδιο δεν πρζπει να χρθςιμοποιοφνται χωρίσ τθ ςυμβουλι ειδικοφ. Εξαιτίασ τθσ δυνατότθτάσ τουσ να ςυςςωρεφουν μεταλλοειδι και βαρζα μζταλλα, τα καλάςςια φφκθ απαιτοφν τθ μεγιςτθ επαγρφπνθςθ ςχετικά με τθν προζλευςθ τουσ και τθν εφαρμογι ουςιαςτικοφ ποιοτικοφ ελζγχου. Αυτό ακριβϊσ απεικονίηεται ςε πρόςφατθ μονογραφία τθσ γαλλικισ φαρμακοποιίασ: ανϊτατα όρια βαρζων μετάλλων και αρςενικοφ, ποςοτικόσ ζλεγχοσ για κάδμιο με φαςματοφωτομετρία ατομικισ απορρόφθςθσ (maximum 5 ppm). τθ Γαλλία εγκεκριμζνα προϊόντα με Fucus πρζπει να περιζχουν ςυνολικά επίπεδα ιωδίου μεταξφ 0.03% και 0.2%. Θ ςυγκζντρωςθ ιωδίου ςε προϊόντα από καλάςςια φφκθ ποικίλει ευρζωσ και ελαττϊνεται ταχζωσ κατά τθν αποκικευςθ. 50

10 3. ΚΑΡΡΑΓΕΝΑΝΕ Οι καρραγενάνεσ, παραλαμβάνονται από διάφορα καλάςςια φφκθ των οικογενειϊν Rodophyceae, Gigartinaceae, Solieraceae, Hypneaceae και Furcellariaceae, μετά από κατεργαςία με κερμό φδωρ και κακίηθςθ με αικανόλθ, μεκανόλθ, προπανόλθ-2 ι υδροξείδιο του καλίου. Πρζπει να περιζχουν από 15% μζχρι 40% κείο, εκφραςμζνο ςε κειικά άλατα. Δομικζσ μονάδεσ κειοφχων γαλακτανϊν από ροδοφφκθ Πηγζς καρραγενάνης. Πθγζσ καρραγενανϊν για τθ βιομθχανία αποτελοφν διάφορα είδθ τθσ οικογζνειασ Rodophyceae. Σα φφκθ αυτά χαρακτθρίηονται από τθν παρουςία αμφλου ζξω από τα πλαςτίδια (άμυλο χαρακτθριςτικό των ροδοφυκϊν με δομι τφπου αμυλοπθκτίνθσ), εςτζρων γλυκερόλθσ, χλωροφφλλθσ Α και D, κακϊσ και χαρακτθριςτικϊν χρωςτικϊν, οι οποίεσ απορροφοφν τθν κυανοπράςινθ και πράςινθ ακτινοβολία (φυκομπιλιπρωτείνεσ: φυκοερυκρίνεσ και άλλα αντίςτοιχα προϊόντα). Θ ηιτθςθ για καρραγενάνεσ καλφπτεται ςτο μεγαλφτερο μζροσ τθσ με εκχυλίςεισ του Chondrus crispus, κυρίωσ ςτον Καναδά (Νζα κωτία), κακϊσ και με εκχυλίςεισ άλλων ειδϊν Rodophyceae (Eucheuma, Gymnogongrus, Ahnfeltina, Gigartina), κυρίωσ ςτθ Δανία και τισ Θνωμζνεσ Πολιτείεσ. CHONDRUS Chondrus crispus Lingby, Gigartinaceae Σο καλάςςιο αυτό φφκοσ, γνωςτό και ςαν «ιρλανδικόσ λειχινασ», ζχει μικρό μζγεκοσ και διακλαδιςμζνο καλλό. Προςκολλάται ςε βράχουσ των ακτϊν του Ατλαντικοφ Ωκεανοφ και τθσ 51

11 Μάγχθσ, όπου και ςυλλζγεται χειρωνακτικά. Σο είδοσ είναι δυνατόν να καλλιεργθκεί επίςθσ ςε δεξαμενζσ. Δομή των καρραγενανών. Πρόκειται για γαλακτάνεσ ι πολυμερι D- γαλακτόηθσ, με υψθλό ποςοςτό κειικϊν ομάδων. Είναι ανιόντα με πολυάρικμουσ θλεκτρολφτεσ και ζχουν μοριακό βάροσ από 10 5 μζχρι Ολεσ οι καρραγενάνεσ ζχουν γραμμικι δομι τφπου (ΑΒ) n, με αλλεπάλλθλουσ δεςμοφσ τφπου 1 3 και 1 4, όπου Α κα Β είναι μονάδεσ γαλακτοπυρανόηθσ. Οι μονάδεσ Α και Β φζρουν πάντα κειικι ομάδα, ςτθ κζςθ 2 ι 4 για τθν Α και ςτθ κζςθ 2 ι 6 (ι και ςτισ δφο) για τθν Β. Θ μονάδα Β είναι δυνατόν να είναι θ D- γαλακτόηθ ι εςωτερικόσ αικζρασ 3,6-ανυδρο-D-γαλακτόηθ. Διακρίνονται επτά τφποι καρραγενάνθσ, ανάλογα με το είδοσ τθσ αλλθλλουχίασ. Οι δομζσ των επαναλαμβανόμενων μονάδων (ι, κ, λ, μ, ν, ξ) ςυνοψίηονται ςτον κατωτζρω πίνακα: 52

12 53

13 Θ δομικι ποικιλία των καρραγενανϊν ςχετίηεται με τα είδθ από τα οποία προζρχονται, κακϊσ και από παράγοντεσ όπωσ για το Chondrus crispus τουλάχιςτον- θ εναλλαγι των γενεϊν: -ο ςχθματιςμόσ εςωτερικοφ αικζρα μεταξφ μονάδων Β (3,6-ανυδρο-D-γαλακτόηθ) και ο ςχθματιςμόσ κειικϊν θμι-εςτζρων, ςτουσ οποίουσ ςυμμετζχουν οι 4-υδροξυλομάδεσ των μονάδων Α είναι χαρακτθριςτικά του απλοειδοφσ γαμετόφυτου. -θ παρουςία κειικϊν ομάδων ςτθ κζςθ 2 τθσ μονάδασ Α ςυναντάται ςτο διπλοειδζσ τετραςποριόφυτο. Θ κυριότερθ καρραγενάνθ από ςποριόφυτα είναι κατά κανόνα θ λ- καρραγενάνθ, ενϊ θ κ- καρραγενάνθ επικρατεί ςτα γαμετόφυτα. Οι μεταβλθτότθτα ςτθν περιεχόμενθ 3,6-ανυδρο-D-γαλακτόηθ, θ οποία παρατθρείται ςτθν καρραγενάνθ από γαμετόφυτα φαίνεται ότι ςυνδζεται με τον ποικίλοντα βακμό μετατροπισ μεταξφ των δομϊν τφπου μ και ν (που κεωροφνται ωσ οι πρόδρομεσ) και των δομϊν χωρίσ κειικζσ ομάδεσ, κ και ι αντίςτοιχα. Φαίνεται ότι το ποςοςτό μετατροπισ (πικανότατα ενηυματικισ) υπόκειται ςτθν επίδραςθ των περιβαλλοντικϊν ςυνκθκϊν. Επίςθσ θ αναλογία ςποροφφτων και γαμετοφφτων ςε ζνα πλθκυςμό εξαρτάται από το βάκοσ κακϊσ και τθ γεωγραφικι προζλευςθ και το είδοσ. τθν πραγματικότθτα οι καρραγενάνεσ είναι υβρίδια πολυμερϊν: φαίνεται ότι δεν υπάρχει καρραγενάνθ, θ οποία να ςχθματίηεται με τθν επανάλθψθ μιασ και μόνο διςακχαριτικισ μονάδασ. κ- καρραγενάνθ λ-καρραγενάνθ Ιδιότητες των καρραγενανών. Από τθ δομι των καρραγενανϊν εξαρτάται θ ικανότθτά τουσ να ςχθματίηουν γζλεσ, κακϊσ και οι ιδιότθτεσ των παραγόμενων γελϊν. Οι κ- και οι ι- καρραγενάνεσ διαλφονται εφκολα ςε ηεςτό νερό: θ μακρομοριακι αλυςίδα κατανζμεται ομοιόμορφα ςτο χϊρο υπό τθ μορφι τυχαίασ ςπείρασ. ε ςυνικθ κερμοκραςία τμιματα ςυμμετρικά των μορίων ςυνδζονται ςε διπλζσ ζλικεσ, οι οποίεσ ςτακεροποιοφνται με αςκενείσ δεςμοφσ μεταξφ των αλυςίδων, με αποτζλεςμα το ςχθματιςμό γζλθσ κερμικά αναςτρζψιμθσ. Θ εμφάνιςθ αςυμμετρίασ ςτο πολυμερζσ δθμιουργεί ςυςτροφζσ, οι οποίεσ εξαναγκάηουν κάκε αλυςίδα να ςυνδζεται με άλλεσ γειτονικζσ, ςχθματίηοντασ ζνα τριςδιάςτατο ςφμπλεγμα, υπεφκυνο για τθ ςυνοχι τθσ γζλθσ. τθν περίπτωςθ των ι-καρραγενανϊν οι κειικζσ ομάδεσ που βρίςκονται ςτθν εξωτερικι πλευρά των διπλϊν ελίκων τισ εμποδίηουν με θλεκτροςτατικι άπωςθ να ςυνδεκοφν μεταξφ τουσ και ζτςι θ ςχθματιηόμενθ γζλθ είναι ελαςτικι 54

14 και δεν ςυναιρείται. τθν περίπτωςθ των κ-καρραγενανϊν ςχθματίηουν διπλζσ ζλικεσ οι οποίεσ λόγω απουςίασ κειικϊν θμιεςτζρων ςτθ κζςθ 2 τθσ μονάδασ Β μποροφν να ςυνακροίηονται: θ παραγόμενθ γζλθ είναι άκαμπτθ, εφκραςτθ και οδθγείται ςε ςυναίρεςθ. Σα διαλφματα τθσ λ-καρραγενάνθσ δεν δθμιουργοφν γζλθ. Οι θμιεςτερικζσ ομάδεσ ςτισ κζςεισ 2 και 6 τθσ B μονάδασ εμποδίηει το ςχθματιςμό ελικοειδϊν δομϊν. Είναι διαλυτι ςε κρυο νερό και το μόνο που δίνει είναι πολφ ιξϊδθ διαλφματα. Οι καραγενίνεσ αλλθλεπιδροφν με γαλακτομαννάνεσ που ενιςχφουν τθ ςυνοχι τθσ γζλθσ. Αλλθλεπιδροφν επίςθσ με τισ πρωτεΐνεσ, ιδιαίτερα εκείνεσ του γάλακτοσ με τισ οποίεσ ςχθματίηουν ςυγκεκριμζνεσ ιοντικζσ αλλθλεπιδράςεισ. Ζχουν λίγεσ αςυμβαςίεσ (ηελατίνθ ςε όξινα μζςα, τεταρτοταγι αμμωνιακά άλατα) και θ ςτακερότθτα των πθκτωμάτων τουσ είναι καλι. Παραγωγή των καρραγενανών. Αν και θ αρχι τθσ εξαγωγισ είναι απλι, θ τεχνολογικι εφαρμογι τθσ απαιτεί ουςιαςτικι τεχνογνωςία. Μετά από ζνα πλφςιμο που αποβάλλει διάφορα υπολείμματα και ανόργανα ςτοιχεία, τα φφκια εκχυλίηονται με ελαφρϊσ αλκαλικό κερμό νερό. Σα υπολείμματα των καλλϊν φιλτράρονται υπό πίεςθ και απορρίπτονται. Σο υπερκείμενο νερό ςυμπυκνϊνεται μερικϊσ και προςτίκεται μια αλκοόλθ (παραδείγματοσ χάριν προπανόλθ 2) για να κατακρθμνίςει τον πολυςακχαρίτθ. Οι καρραγενάνεσ ξεραίνονται, και αλζκονται. Εάν είναι απαραίτθτο, θ καρραγενάνθ μπορεί να κλαςματωκεί ςε ςυςτατικά (ςτο εργαςτιριο) με τθν εκλεκτικι κακίηθςθ τθσ κ-καρραγενάνθσ με χλωριοφχο κάλιο, αφινονταστο λ-κλάςμα ςε διάλυςθ. Δοκιμές. Μεταξφ των πολυάρικμων ποιοτικϊν και ποςοτικϊν προςδιοριςμϊν που ηθτοφνται από τθ φαρμακοποιία οριςμζνεσ είναι οι ακόλουκεσ: - χαρακτθριςμόσ γαλακτόηθσ (με TLC) μετά από τθ κειικι όξινθ υδρόλυςθ του πολυμεροφσ -εκτίμθςθ του ιξϊδουσ ενόσ διαλφματοσ 15 g/l ςτουσ 75 C -δοκιμι ορίων για βαρζα μζταλλα -υπόλειμμα ςτθ μεκανόλθ και τθν προπανόλθ 2 (με ΑΕΡΙΑ ΧΡΩΜΑΣΟΓΡΑΦΊΑ: <0.1 %) - ποςοτικόσ προςδιοριςμόσ των κειικϊν ομάδων με υπερχλωρικό βάριο. Χρήσεις των καρραγενανών. Θ φαρμακευτικι βιομθχανία αξιοποιεί των ιδιοτιτων των πθκτωμάτων για τισ εφαρμογζσ ςτθ φαρμακευτικι τεχνολογία (π.χ., μορφοποίθςθ κρεμϊν και γαλακτωμάτων), κακϊσ επίςθσ και για τισ κεραπευτικζσ εφαρμογζσ ι για το διαβθτθ: ςυμπτωματικι αντιμετϊπιςθ τθσ δυςκοιλιότθτασ (αυξάνει τον όγκο των κοπράνων), προςταςία του εντερικοφ βλεννογόνου, χριςθ ωσ ςυμπλιρωμα ςε δίαιτεσ περιοριςμζνων κερμίδων (αυξάνουν τθν αίςκθςθ του κορεςμοφ). Οι καραγενίνεσ χρθςιμοποιοφνται επίςθσ ςτθ μορφοποίθςθ προϊόντων υγιεινισ και καλλυντικϊν: οδοντόπαςτεσ, ςαμπουάν, αλοιφζσ, κρζμεσ, πθκτϊματα, λοςιόν, και οφτω κακ'εξισ. 55

15 Οι πρόςκετεσ χριςεισ των καρραγενανϊν είναι ουςιαςτικά όλεσ ςτθν περιοχι τροφίμων. Αυτά τα πολυμερι ςϊματα (κ και ι-καρραγενάνεσ), που δεν απορροφϊνται, δεν πζπτωνται, και είναι μθ τοξικζσ ουςίεσ (E407), ενςωματϊνονται ςε χαμθλζσ ςυγκεντρϊςεισ ςαν: -παράγοντεσ ςχθματιςμοφ γζλθσ, ςτακεροποιθτζσ, αναςταλτικοί παράγοντεσ τθσ κρυςτάλλωςθσ παγωτοφ, κλπ, ςε γαλακτοκομικά προϊόντα (όπου εκμεταλλεφονται τθν αλλθλεπίδραςθ με τισ πρωτεΐνεσ γάλακτοσ), και επίςθσ ςε υδατικά προϊόντα - ωσ ςτακεροποιθτζσ ι πυκνωτικά μζςα ςε γαλακτϊματα (λ-καραγενίνεσ). 4. ΑΓΑΡ φμφωνα με τθν 3θ ζκδοςθ τθσ ευρωπαικισ Φαρμακοποιίασ, το άγαρ «αποτελείται από πολυςακχαρίτεσ από διάφορα είδθ Rhodophyceae / ροδοφφκθ, κυρίωσ του γζνουσ Gelidium. Παραλαμβάνεται με εκχφλιςθ, μετά από κατεργαςία των φυκϊν με βραςτό νερό. Σο εκχφλιςμα διθκείται εν κερμϊ, ςυμπυκνϊνεται και ξθραίνεται». Πηγζς άγαρ. Όπωσ και οι καρραγενάνεσ, το άγαρ εκχυλίηεται από τουσ καλλοφσ διαφόρων ειδϊν Rhodophyceae. Μεταξφ των πολυάρικμων ειδϊν που χρθςιμοποιοφνται είναι εκείνα του γζνουσ Gelidium, που προζρχονται από κάλαςςεσ εφκρατων και κερμϊν περιοχϊν, και τα οποία ζχουν πτεροειδι διακλάδωςθ (G. corneum [Hudson] Lamouroux, G. amansii Lamouroux). Αναφζρονται επίςθσ διάφορα είδθ Gracilaria (G. confervoides Greville από τισ βόρειεσ ακτζσ του Ατλαντικοφ, G. lichenoides Agardh de Java) κακϊσ και ωριςμζνα είδθ των γενϊν Gelidiela και Pterocladia. Όλα τα ανωτζρω είδθ είναι μικροφ μεγζκουσ και αναπτφςςονται προςκολλθμζνα ςε βράχουσ. Θ παραγωγι άγαρ, γινόταν κατ αρχιν ςτθν Ιαπωνία, ςιμερα ωςτόςο γίνεται και ςε πολλζσ άλλεσ χϊρεσ, όπωσ: Κορζα, Ιςπανία, Πορτογαλία, Μαρόκο, Χιλι, Μεξικό, Θν Πολιτείεσ, Αυςτραλία και Νζα Ηθλανδία. Σα καλάςςια φφκθ ςυλλζγονται ςτο φυςικό τουσ περιβάλλον ι καλλιεργοφνται ςε τεχνθτό υπόςτρωμα και, παραδοςιακά, ξθραίνονται ςτον ιλιο πριν υποςτοφν κατεργαςία. τθ ςυνζχεια πλζνονται με νερό και εκχυλίηονται εν κερμϊ. Σο διάλυμα διθκείται, οπότε το ςτερεό υπόλειμμα απορρίπτεται, καταψφχεται, οπότε διαχωρίηονται οι δφο φάςεισ και απομακρφνεται το μεγαλφτερο μζροσ του υπερκείμενου νεροφ. Σζλοσ το προϊόν εκπλζνεται, αποχρωματίηεται, ξθραίνεται και κονιοποιείται. Δομή του άγαρ. Ο πολυςακχαρίτθσ αυτόσ είναι γαλακτάνθ με πολφπλοκθ δομι, και ςτο παρελκόν κεωρείτο μίγμα δφο κλαςμάτων, τθσ αγαρόηθσ και τθσ αγαροπθκτίνθσ. τθν πραγματικότθτα είναι ζνα 56

16 μεταβλθτό μίγμα ενδιάμεςων δομϊν μεταξφ τριϊν ακραίων μορφϊν: αγαρόηθσ, πυροςταφυλικισ αγαρόηθσ και μιασ μορφισ με πολλζσ κειικζσ ομάδεσ, χωρίσ πολλοφσ εςωτερικοφσ αικζρεσ. Θ αγαρόηθ είναι γραμμικό πολυμερζσ, με λίγεσ κειικζσ ομάδεσ και ζχει γραμμικι δομι τφπου (ΑΒ)n με εναλλαςςόμενουσ δεςμοφσ, ςτουσ οποίουσ οι ομάδεσ Α είναι D- γαλακτόηθ μερικϊσ μεκυλιωμζνθ και οι ομάδεσ Β είναι D-γαλακτόηθ υπό μορφιν L εναντιομεροφσ (ςχεδόν πάντα τφπου 3,6-ανυδρθ L-γαλακτόηθ). Θ πυρουβικι αγαρόηθ είναι επίςθσ πτωχι ςε κειικζσ ομάδεσ και περιζχει μεγάλθ αναλογία εςωτερικϊν ανυδριτϊν (3,6). Ζνα μικρό ποςοςτό των ομάδων Α είναι 4,6-Ο-(1- καρβοξυαικυλιδενο) - D-γαλακτόηθ, όπου τα υδροξφλια των ανκράκων C-4 και C-6 είναι δεςμευμζνα ςε μια κυκλικι κετάλθ θ οποία ςχθματίηεται μετά από αντίδραςθ με το πυροςταφυλικό οξφ. Οι αναλογίεσ των διαφόρων μορφϊν ποικίλουν ανάλογα με το παραγωγό είδοσ. Χαρακτηριστικά, δοκιμασίες, ιδιότητες και χρήσεις. Σο άγαρ-άγαρ διακινείται υπό μορφιν θμιδιαφανϊν και ανκεκτικϊν ταινιϊν ι νιφάδων άχρωμων ι με χρϊμα ανοιχτό κίτρινο. Χαρακτθρίηεται από μια παροδικι χρϊςθ παρουςία ιωδίου και από τθν κακίηθςθ κειικϊν ιόντων μετά από κζρμανςθ ςε όξινο περιβάλλον. Διαλυόμενο ςε ηεςτό νερό (διάλυμα 1%) το άγαρ ςχθματίηει γζλθ ςτουσ o C, θ οποία υγροποιείται ςε κερμοκραςία ανϊτερθ των 80 o C. Θ δοκιμαςία ανίχνευςθσ περιλαμβάνει τον κακοριςμό του δείκτθ διόγκωςθσ (>10 και πζριξ του 10% τθσ αναγραφόμενθσ ςτθ ςυςκευαςία τιμισ), τον κακοριςμό του ολικοφ ποςοςτοφ τζφρασ (<5%), τθσ απϊλειασ κατά τθν ξιρανςθ (<20%), κακϊσ και τθν ανίχνευςθ παρουςίασ ηελατίνθσ (ζλλειψθ κολότθτασ παρουςία πικρικοφ οξζοσ) και τον υπολογιςμό του ποςοςτοφ ςυςτατικϊν αδιάλυτων ςε οξινιςμζνο νερό (<1%). Σο άγαρ πρζπει να ανταποκρίνεται ςτον ζλεγχο για Escherichia coli και για ςαλμονζλα. Σο ανϊτερο επιτρεπόμενο ολικό ποςοςτό βιϊςιμων αερόβιων δεν πρζπει να υπερβαίνει τουσ 10 3 μικροοργανιςμοφσ/g. Σο άγαρ διαλφεται ςε ηεςτό νερό και με ψφξθ ςχθματίηει παχφρρευςτεσ γζλεσ: θ αγαρόηθ ςχθματίηει δομζσ ςε διπλι ζλικα, οι οποίεσ ςυςςωματϊνονται ςε ζνα τριςδιάςτατο πλζγμα ικανό να ςυγκρατεί μόρια νεροφ. Δεν είναι αφομοιϊςιμο, δεν υφίςταται ηφμωςθ και είναι μθ τοξικό, ϊςτε να μπορεί να χρθςιμοποιείται ςαν μθχανικό υπακτικό το οποίο δρα με αφξθςθ του όγκου και τθσ υγραςίασ του εντερικοφ περιεχομζνου και ρυκμίηει τισ κενϊςεισ. Είναι ακόμθ δυνατόν να 57

17 χρθςιμοποιθκεί για τθν παραςκευι ςκευαςμάτων για τθν προςταςία του γαςτρεντερικοφ ςυςτιματοσ. τθ βακτθριολογία το άγαρ χρθςιμοποιείται κλαςςικά ςαν υπόςτρωμα για τισ καλλιζργειεσ και για τθν παραγωγι φυτϊν in vitro. τθ βιοχθμεία χρθςιμοποιείται για τθν παραςκευι ανκεκτικισ γζλθσ με πολυάρικμεσ χριςεισ: μόνθ ι ςε ςυνδυαςμό με πολυακρυλαμίδιο χρθςιμοποιείται ςαν ςτατικι φάςθ ςτθ χρωματογραφία αποκλειςμοφ, ενϊ μετά από ενοφκαλμιςμό με διάφορα ςυςτατικά ςτθ χρωματογραφία ςυγγζνειασ. Επίςθσ είναι υπόςτρωμα / ςτατικι φάςθ ςτθν θλεκτροφόρθςθ και ςε διάφορεσ ανοςολογικζσ τεχνικζσ. Όπωσ και άλλα υδροκολλοειδι φυτικισ προζλευςθσ, το άγαρ-άγαρ είναι εγκεκριμζνο πρόςκετο υφισ (Ε 406 ) και χρθςιμοποιείται ςτθν τεχνολογία τροφίμων. 5. ΑΛΛΑ ΠΟΛΤΜΕΡΗ ΏΜΑΣΑ Furcellaran Αυτό το πολυμερζσ ςϊμα ζχει δομι παραπλιςια με αυτιν τθσ κ-καρραγενάνθσ. Απομονϊνεται από το Furcellaria fastigiata (L.) Lamoureux, ζνα μικρό κόκκινο φφκοσ άφκονο ςτισ κρφεσ κάλαςςεσ (Δανία, ουθδία). Οι ρεολογικζσ ιδιότθτεσ των διαλυμάτων του το κακιςτοφν χριςιμο ςτισ ηωοτροφζσ. Τποςτθρίηεται μερικζσ φορζσ από τουσ φυτοκεραπευτζσ (Δανικό αγάρ). Fucans Οι φουκάνεσ είναι κειωμζνοι πολυςακχαρίτεσ που βρίςκονται ςτο μεςοκυττάριο χϊρο των Phaeophyceae. χθματίηουν μια ομάδα ετερογενϊν πολυμερϊν, που αποτελοφνται κυρίωσ από L- φουκόηθ, D-ξυλόηθ, και D-γλυκουρονικό οξφ, και μπορεί να υπάρχουν ςε φυςικι κατάςταςθ ωσ πρωτεογλυκάνεσ. Αυτοί οι πολυςακχαρίτεσ ζχουν αντιπθκτικι δράςθ όπωσ ζνασ άλλοσ κειοφχοσ πολυςακχαρίτθσ-θ θπαρίνθ-και αυτό παρά τισ χαρακτθριςτικζσ δομικζσ διαφορζσ (π.χ., απουςία αηϊτου, διαφορετικϊν δεςμϊν, μεγαλφτερου μοριακοφ βάρουσ). Ο προτεινόμενοσ μθχανιςμόσ τθσ δράςθσ είναι επίςθσ διαφορετικόσ. Διάφορεσ φουκάνεσ ζχουν παρουςιάςει επίςθσ ενδιαφζρουςεσ αντιογκογόνουσ ιδιότθτεσ ςε μερικά πειραματικά μοντζλα. Θ δράςθ τουσ φαίνεται ςυνδεμζνθ με τθν ενεργοποίθςθ μιασ μθ εξειδικευμζνθσ ανοςολογικισ απόκριςθσ. 6. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Boisson-Vidal, C, Colliec-Jouault, S., Fischer, A.M., Tapon-Bretaudiere, J., Sternberg, C., Durand, P. and Jozefonvicz, J. (1991). Biological Activities of Fucans Extracted from Brown Seaweeds, Drugs Fut., 16, Bowen, I.H. and Cubbin, I.J. (1997). Fucus vesiculosus and Allied Brown Algae, in "Adverse Effects of Herbal Drugs", (De Smet, P.A.G.M., Keller, K., Hansel, R. and Chandler, R.E, eds.), vol. 3, p , Spinger-Verlag, Berlin. Johnson, EA., Craig, D.Q.M. and Mercer, A.D. (1997). Characterization of the Block Structure and Molecular Weight of Sodium Alginates, J. Phann. Phannacol., 49,

18 Le Luyer, B., Mougenot, J.F., Mashako, L., Chapoy, P., Olives, J.P., Morali, A., Chevallier, B., Ginies, J.L., Dupont, C, Dagorne, Moo Juifbielsky, M.C and Morer, 1. (1992). Etude multicentrique de l'alginate de sodium dans Ie traitement des regurgitations du nourrisson, Ann. Pidiatr. (Paris), 39, Mabeau S. and Fleurence, J. (1993). Seaweed in Food Products: Biochemical and Nutritional Aspects, Trends Food Sci. Technol.,4, Matsuhiro, B. and Urzua, C. C (1992). Heterogeneity ofcarrageenans from Chondrus crispus, Phytochemistry. 31, Michel, A.S., Mestdagh, M.M. and Axelos, M.A.V. (1997). Physico-chemical Properties of Carrageenan Gels in Presence of Various Cations, Int. J. Bioi. Macromol., 21, Michel, C and Macfarlane G.T. (1996). Digestive Fates of Soluble Polysaccharides from Marine Macroalgae: Involvment of the Colonic Microflora and Physiological Consequences for the Host, J. Appl. Bacteriol., 80, Milford, CA., Bleach, N.R., Sudderick, R.M., O'Flynn, P.E. and Mugliston, T.A. (1991). Calcium Alginate as a Nasal Pack, Revue de Laryngologie, 112, Percival, E. and McDowell, R. (1990). Algal Polysaccharides, in "Methods in Plant Biochemistry, vol. 2: Carbohydrates", (Dey, P.M., Ed), p , Academic Press, San Diego. Rehm, B.H.A. and Valla, S. (1997). BacteIial Alginates; Biosynthesis and Applications, Appl. Microbiol. Biotechnol., 48, Sayag, J., Meaume, S. and Bohbot, S. (1996). Healing Properties of Calcium Alginate Dressings, J. Wound Care,S, Seymour, J. (1997). Alginate Dressings in Wound Care Management, Nursing Times, 93, (44), Για γενικότερεσ πλθροφορίεσ επι των μεταβολιτϊν από φφκθ και καλάςςιασ προζλευςθσ φυςικά προϊόντα δειτε: Faulkner, DJ. (1998). Marine Natural Products, Nat. Prod. Rep., 15, McConnell, OJ., Longley, R.E. and Koehn, F.E. (1994). The Discovery of Marine Natural Products with Therapeutic Potential, in "The Discovery of Natural Products with Therapeutic Potential", (Gullo, V.P., Ed.), p , Butterworth-Heinemann, Boston. 59

ΡΑΝΕΛΛΘΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΘΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΘΣ

ΡΑΝΕΛΛΘΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΘΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΘΣ ΡΑΝΕΛΛΘΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΘΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΘΣ Θζμα Α Α1: γ, Α2: β, Α3: α, Α4: β, A5: β Θζμα Β Β1: Σ ι Λ (ελλιπισ διατφπωςθ), Λ, Σ, Σ, Σ Β2: α) Οι διαφορζσ μεταξφ ς και π δεςμοφ είναι: α. Στον ς

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΟ ΠΛΑΣΙΚΟ!!! ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΙ ΠΛΑΣΙΚΕ ΑΚΟΤΛΕ!!!

ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΟ ΠΛΑΣΙΚΟ!!! ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΙ ΠΛΑΣΙΚΕ ΑΚΟΤΛΕ!!! ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΟ ΠΛΑΣΙΚΟ!!! ΛΕΜΕ ΟΧΙ ΣΙ ΠΛΑΣΙΚΕ ΑΚΟΤΛΕ!!! Το πλαςτικό ζχει γίνει αναπόςπαςτο κομμάτι τθσ κακθμερινισ μασ ηωισ, πλαςτικά μπουκάλια, πλαςτικά παιχνίδια, πλαςτικά ποτιρια, πλαςτικζσ ςακοφλεσ. Πλαςτικά

Διαβάστε περισσότερα

NH 2 R COOH. Σο R είναι το τμιμα του αμινοξζοσ που διαφζρει από αμινοξφ ςε αμινοξφ. 1 Πρωτεΐνες

NH 2 R COOH. Σο R είναι το τμιμα του αμινοξζοσ που διαφζρει από αμινοξφ ςε αμινοξφ. 1 Πρωτεΐνες 1 Πρωτεΐνες Πρωτεΐνεσ : Οι πρωτεΐνεσ είναι ουςίεσ «πρώτθσ» γραμμισ για τουσ οργανιςμοφσ (άρα και για τον άνκρωπο). Σα κφτταρα και οι ιςτοί αποτελοφνται κατά κφριο λόγο από πρωτεΐνεσ. Ο ςθμαντικότεροσ όμωσ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!!

ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!! ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!! Χωρίσ νερό δεν μπορεί να υπάρξει ανκρϊπινθ ηωι! Ζνασ μζςοσ άνκρωποσ μπορεί να αντζξει χωρίσ τροφι 2 μινεσ, ενϊ χωρίσ νερό μόνο 2-3 μζρεσ. Αν ο ανκρϊπινοσ οργανιςμόσ χάςει μεγάλθ ποςότθτα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑ ΛΙΠΗ ΕΙΑΓΩΓΗ. (1 γραμμάριο λίπουσ αποδίδει 9-9,3 kcal ι περίπου 38 joule). ΕΙΔΗ ΛΙΠΩΝ. Tα λίπθ είναι τριϊν ειδϊν: τα κορεςμζνα λιπαρά οξζα,

ΣΑ ΛΙΠΗ ΕΙΑΓΩΓΗ. (1 γραμμάριο λίπουσ αποδίδει 9-9,3 kcal ι περίπου 38 joule). ΕΙΔΗ ΛΙΠΩΝ. Tα λίπθ είναι τριϊν ειδϊν: τα κορεςμζνα λιπαρά οξζα, ΣΑ ΛΙΠΗ ΕΙΑΓΩΓΗ Τα λίπθ αποτελοφν μία μεγάλθ ανομοιογενι ομάδα κρεπτικϊν ουςιϊν που ζχουν κοινά χαρακτθριςτικά όπωσ ότι είναι ουςίεσ αδιάλυτεσ ςτο νερό κι αναλφονται ςε οργανικά διαλφματα. Από άποψθ κρεπτικισ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλιακι Θζρμανςθ οικίασ

Ηλιακι Θζρμανςθ οικίασ Ηλιακι Θζρμανςθ οικίασ Δυνατότθτα κάλυψθσ κερμαντικϊν αναγκϊν ζωσ και 100% (εξαρτάται από τθν τοποκεςία, τθν ςυλλεκτικι επιφάνεια και τθν μάηα νεροφ αποκθκεφςεωσ) βελτιςτοποιθμζνο ςφςτθμα με εγγυθμζνθ

Διαβάστε περισσότερα

25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ. Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και

25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ. Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και 25. Ποια είναι τα ψυκτικά φορτία από εξωτερικζσ πθγζσ Α) Τα ψυκτικά φορτία από αγωγιμότθτα. Β) Τα ψυκτικά φορτία από ακτινοβολία και Γ) Τα ψυκτικά φορτία από είςοδο εξωτερικοφ αζρα. 26. Ποιζσ είναι οι

Διαβάστε περισσότερα

Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων.

Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων. Σί είναι η ακράτεια οφρων; Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων. Ποιά είναι η επίπτωςή τησ ςτο γυναικείο πληθυςμό; Γενικά 27% των γυναικών κα παρουςιάςουν κάποιο τφπο ακράτειασ

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium V

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium V Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η i Statisticum collegium V Στατιςτική Συμπεραςματολογία Ι Σημειακζσ Εκτιμήςεισ Διαςτήματα Εμπιςτοςφνησ Στατιςτική Συμπεραςματολογία (Statistical Inference) Το πεδίο τθσ Στατιςτικισ Συμπεραςματολογία,

Διαβάστε περισσότερα

1 Αρχιτεκτονική του κυττάρου-μεταβολισμός. Χ. Κ. Φ Ι Ρ Φ Ι Ρ Η - Φ Ρ Ο Ν Σ Ι Σ Η Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ο Π Σ Ι Κ Η - Π Α Π Α Ν Α Σ Α Ι Ο Τ 1 0 1 ελίδα 1

1 Αρχιτεκτονική του κυττάρου-μεταβολισμός. Χ. Κ. Φ Ι Ρ Φ Ι Ρ Η - Φ Ρ Ο Ν Σ Ι Σ Η Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ο Π Σ Ι Κ Η - Π Α Π Α Ν Α Σ Α Ι Ο Τ 1 0 1 ελίδα 1 1 Αρχιτεκτονική του κυττάρου-μεταβολισμός Γενικά : Οποιοδιποτε κφτταρο αποτελείται από χθμικζσ ενϊςεισ του άνκρακα που ονομάηονται οργανικζσ ενϊςεισ. Οι ενϊςεισ που αποτελοφν ςυςτατικά του κφτταρου χωρίηονται

Διαβάστε περισσότερα

Καζάνης Θεόδωρος ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΕΜΠ Δ/νηης Πιζηοποίηζης & Εκπαίδεσζης Δικηύοσ

Καζάνης Θεόδωρος ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΕΜΠ Δ/νηης Πιζηοποίηζης & Εκπαίδεσζης Δικηύοσ Καζάνης Θεόδωρος ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΕΜΠ Δ/νηης Πιζηοποίηζης & Εκπαίδεσζης Δικηύοσ ΚΑΣΑΝΗΣ ΠΙΝΑΚΑ ΔΕΙΓΜΑΣΟΛΗΠΣΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΑΒΩΝ ISO 2859 W Z Z W Προδιαγραφι ΕΣΕΜ 0,6 x 0.7 = 0,42 0.6 L Προδιαγραφι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΕ ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΣΕΤΘΤΝΗ 2013

ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΕ ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΣΕΤΘΤΝΗ 2013 ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΕ ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΣΕΤΘΤΝΗ 2013 ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. α Α4. δ Α5. α ΘΕΜΑ Β Β1. ελ. 123-124 «Η γονιδιακι κεραπεία εφαρμόςτθκε και ειςάγονται πάλι ς αυτόν.» Β2. ελ. 133 «Διαγονιδιακά ονομάηονται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΥ101: Ειςαγωγι ςτθν Πλθροφορικι

ΘΥ101: Ειςαγωγι ςτθν Πλθροφορικι Παράςταςη κινητήσ υποδιαςτολήσ ςφμφωνα με το πρότυπο ΙΕΕΕ Δρ. Χρήστος Ηλιούδης το πρότυπο ΙΕΕΕ 754 ζχει χρθςιμοποιθκεί ευρζωσ ςε πραγματικοφσ υπολογιςτζσ. Το πρότυπο αυτό κακορίηει δφο βαςικζσ μορφζσ κινθτισ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΙΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕ ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ ΧΑΜΗΛΗ ΕΝΘΑΛΠΙΑ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΒΙΩΙΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕ ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ ΧΑΜΗΛΗ ΕΝΘΑΛΠΙΑ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΒΙΩΙΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕ ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ ΧΑΜΗΛΗ ΕΝΘΑΛΠΙΑ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Γιϊργοσ Κωνςταντάκθσ φμβουλοσ Διοίκθςθσ Ομίλου ΙΣΑ Νοζμβριοσ 2013 1 ΚΑΣΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΗ ΑΠΕ ΒΑΕΙ ΓΕΝΕΙΟΤΡΓΟΤ ΠΗΓΗ Οι γενεςιουργζσ πθγζσ των γνωςτϊν ΑΠΕ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Slide 1. Εισαγωγή στη ψυχρομετρία

Slide 1. Εισαγωγή στη ψυχρομετρία Slide 1 Εισαγωγή στη ψυχρομετρία 1 Slide 2 Σφντομη ειςαγωγή ςτη ψυχρομετρία. Διάγραμμα Mollier (πίεςησ-ενθαλπίασ P-H) Σο διάγραμμα Mollier είναι μία γραφικι παράςταςθ ςε ζναν άξονα ςυντεταγμζνων γραμμϊν

Διαβάστε περισσότερα

ANIMONDA Η ΠΡΩΣΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΙΑ ΣΗ ΓΑΣΑ Α

ANIMONDA Η ΠΡΩΣΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΙΑ ΣΗ ΓΑΣΑ Α ANIMONDA Η ΠΡΩΣΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΙΑ ΣΗ ΓΑΣΑ Α Η ANIMONDA όλα αυτά τα χρόνια μζςα από τθν πείρα τθσ, τθν επιςτθμονικι τθσ εξειδίκευςθ και με γνϊμονα τισ ιδιαιτερότθτεσ τθσ γάτασ ςτθ διατροφι τθσ,ζχει δθμιουργιςει

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα ξφλινα πνευςτά

Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα ξφλινα πνευςτά Τα νύλιμα! ΧΟΡΗΓΟΣ Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα ξφλινα πνευςτά τα ξφλινα! 1. Γιατί τα λζμε ξφλινα πνευςτά; Πνευςτά ονομάηονται τα όργανα ςτα οποία ο ιχοσ παράγεται μζςα ςε ζνα ςωλινα απ όπου περνάει ο

Διαβάστε περισσότερα

Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν

Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν Ammon Ovis_Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν_ Ραδιοςτακμόσ Flash 96 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Σο δείγμα περιλαμβάνει 332 τουρίςτεσ από 5 διαφορετικζσ θπείρουσ. Οι περιςςότεροι εξ αυτϊν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

ΠΟΣΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΠΟΣΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ 2 η ΕΝΟΣΗΣΑ ΕΡΓΑΣΗΡΙΑΚΩΝ ΑΚΗΕΩΝ Εκτίμηςη ποτάμιασ διάβρωςησ κοπόσ τησ εργαςίασ: Να εκτιμηθεί ποςοτικά η ποτάμια διάβρωςη κατά μήκοσ οκτϊ χειμάρρων ςτη βόρεια Πελοπόννηςο. Να βρεθεί

Διαβάστε περισσότερα

CH CH C ιςοπροπυλομαγνθςιοβρωμίδιο.

CH CH C ιςοπροπυλομαγνθςιοβρωμίδιο. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕ ΕΞΕΣΑΕΙ 2014 ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΣΕΤΘΤΝΗ (ΚΤΚΛΟ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ) Θζμα Α Α1: γ, Α2: δ, Α3: Λ Λ Α4: α. Παραςκευι κορεςμζνου μονοκαρβονικοφ οξζοσ, με υδρόλυςθ νιτριλίων ςε όξινο

Διαβάστε περισσότερα

Η θεωρία τησ ςτατιςτικήσ ςε ερωτήςεισ-απαντήςεισ Μέροσ 1 ον (έωσ ομαδοποίηςη δεδομένων)

Η θεωρία τησ ςτατιςτικήσ ςε ερωτήςεισ-απαντήςεισ Μέροσ 1 ον (έωσ ομαδοποίηςη δεδομένων) 1)Πώσ ορύζεται η Στατιςτικό επιςτόμη; Στατιςτικι είναι ζνα ςφνολο αρχϊν και μεκοδολογιϊν για: το ςχεδιαςμό τθσ διαδικαςίασ ςυλλογισ δεδομζνων τθ ςυνοπτικι και αποτελεςματικι παρουςίαςι τουσ τθν ανάλυςθ

Διαβάστε περισσότερα

Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2

Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2 Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2 Δρ. Χρήζηος Ηλιούδης Μθ Προςθμαςμζνοι Ακζραιοι Εφαρμογζσ (ςε οποιαδιποτε περίπτωςθ δεν χρειάηονται αρνθτικοί αρικμοί) Καταμζτρθςθ. Διευκυνςιοδότθςθ.

Διαβάστε περισσότερα

Παράςταςη ςυμπλήρωμα ωσ προσ 1

Παράςταςη ςυμπλήρωμα ωσ προσ 1 Δρ. Χρήστος Ηλιούδης Θζματα διάλεξησ ΣΤ1 Προςθεςη αφαίρεςη ςτο ΣΤ1 2 ή ΣΤ1 Ονομάηουμε ςυμπλιρωμα ωσ προσ μειωμζνθ βάςθ R ενόσ μθ προςθμαςμζνου αρικμοφ Χ = ( Χ θ-1 Χ θ-2... Χ 0 ) R ζναν άλλον αρικμό Χ'

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ Μείωςθ 1,9% ςε ςχζςθ με το 2009, παρουςίαςε θ αγορά των αλυςίδων λιανικοφ εμπορίου των οκτϊ εξεταηόμενων κατθγοριϊν το 2010

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΦΤΡΟΠΟΙΪΑ: ΜΟΝΙΜΑ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΑ ΦΟΡΣΙΑ. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ Ε. ΜΠΙΣΚΙΝΗΣ Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε. Τ.Ε.Ι. Δυτικής Ελλάδας

ΓΕΦΤΡΟΠΟΙΪΑ: ΜΟΝΙΜΑ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΑ ΦΟΡΣΙΑ. ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ Ε. ΜΠΙΣΚΙΝΗΣ Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε. Τ.Ε.Ι. Δυτικής Ελλάδας 1 ΓΕΦΤΡΟΠΟΙΪΑ: ΜΟΝΙΜΑ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΑ ΦΟΡΣΙΑ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ Ε. ΜΠΙΣΚΙΝΗΣ Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε. Τ.Ε.Ι. Δυτικής Ελλάδας Μόνιμα Φορτία Ίδιον Βάροσ (για Οπλιςμζνο Σκυρόδεμα): g=25 KN/m 3 Σε οδικζσ γζφυρεσ πρζπει

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα είναι και αλλάηει

Μόδα είναι και αλλάηει Μόδα είναι και αλλάηει Οριςμόσ μόδασ Παροδικι ςυνικεια που για οριςμζνο χρονικό διάςτθμα γενικεφεται ςε μεγάλο φάςμα τθσ κοινωνίασ, ςε ότι αφορά τθν ενδυμαςία, τθν κόμμωςθ, τθ μουςικι. Κακρεφτίηει τισ

Διαβάστε περισσότερα

Εφδοξοσ+ Συνδεκείτε ςτθν Εφαρμογι Φοιτθτϊν και μεταβείτε ςτθ ςελίδα «Ανταλλαγι Βιβλίων (Εφδοξοσ+)».

Εφδοξοσ+ Συνδεκείτε ςτθν Εφαρμογι Φοιτθτϊν και μεταβείτε ςτθ ςελίδα «Ανταλλαγι Βιβλίων (Εφδοξοσ+)». Εφδοξοσ+ Διαθζτοντασ βιβλία μζςω του «Εφδοξοσ+» Συνδεκείτε ςτθν Εφαρμογι Φοιτθτϊν και μεταβείτε ςτθ ςελίδα «Ανταλλαγι Βιβλίων (Εφδοξοσ+)». Εμφανίηεται θ λίςτα με όλα ςασ τα βιβλία. Από εδϊ μπορείτε: -

Διαβάστε περισσότερα

τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014

τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014 τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014 Ειςαγωγι Στο παρόν κείμενο παρουςιάηονται και αναλφονται τα ςτατιςτικά ςτοιχεία του ιςτοτόπου τθσ ΚΕΠΑ-ΑΝΕΜ,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ήχοσ ωσ φυςικό φαινόμενο

Ο ήχοσ ωσ φυςικό φαινόμενο Ο ήχοσ ωσ φυςικό φαινόμενο Φφλλο Εργαςίασ Ονοματεπώνυμο. Παραγωγή και διάδοςη του ήχου Ήχοσ παράγεται όταν τα ςωματίδια κάποιου υλικοφ μζςου αναγκαςκοφν να εκτελζςουν ταλάντωςθ. Για να διαδοκεί ο ιχοσ

Διαβάστε περισσότερα

Τγρότοποσ Κορϊνειασ Βόλβθσ: «ζνασ κρυμμζνοσ κθςαυρόσ»

Τγρότοποσ Κορϊνειασ Βόλβθσ: «ζνασ κρυμμζνοσ κθςαυρόσ» Τηλ.6937122299 - Email: nasthem1@hotmail.com Τγρότοποσ Κορϊνειασ Βόλβθσ: «ζνασ κρυμμζνοσ κθςαυρόσ» Κείμενο Φωτογραφίεσ: Θζμιδα Ναςοποφλου Ξεναγόσ Εκνικϊν Δρυμϊν & Υγροτόπων MSc Biodiversity Σε μικρι απόςταςθ

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακά Τηάκια. Πουκεβίλ 2, Ιωάννινα Τθλ. 26510.23822 www.energeiaka-ktiria.gr www.facebook.com/energeiaka.ktiria

Ενεργειακά Τηάκια. Πουκεβίλ 2, Ιωάννινα Τθλ. 26510.23822 www.energeiaka-ktiria.gr www.facebook.com/energeiaka.ktiria Ενεργειακά Τηάκια Πουκεβίλ 2, Ιωάννινα Τθλ. 26510.23822 www.facebook.com/energeiaka.ktiria Σελ. 2 Η ΕΣΑΙΡΕΙΑ Η εταιρεία Ενεργειακά Κτίρια δραςτθριοποιείται ςτθν παροχι ολοκλθρωμζνων υπθρεςιϊν και ςτθν

Διαβάστε περισσότερα

Ρομποτική. Η υγεία ςασ το αξίηει

Ρομποτική. Η υγεία ςασ το αξίηει Ρομποτική Μάκετε γριγορά και εφκολα ό τι χρειάηεται να ξζρετε για τισ λαπαροςκοπικζσ μεκόδουσ αντιμετϊπιςθσ γυναικολογικϊν πακιςεων Ενθμερωκείτε ςωςτά και υπεφκυνα Η υγεία ςασ το αξίηει Μζκοδοσ και πλεονεκτιματα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυςη των επιλεγμζνων Επιχειρηςιακϊν Προγραμμάτων ςτο πλαίςιο του SURF-NATURE

Ανάλυςη των επιλεγμζνων Επιχειρηςιακϊν Προγραμμάτων ςτο πλαίςιο του SURF-NATURE Ανάλυςη των επιλεγμζνων Επιχειρηςιακϊν Προγραμμάτων ςτο πλαίςιο του SURF-NATURE Περίληψη Η βιοποικιλότθτα ζχει αλλάξει δραματικά τα τελευταία 50 χρόνια ςυγκριτικά με τισ αλλαγζσ που παρατθροφνται ςε όλθ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΙΚΩΝ. 4η ΠΑΓΚΤΠΡΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΗΜΗ Δ ΣΑΞΗ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ. Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015, ώρα: 10:00-11:00

ΕΝΩΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΙΚΩΝ. 4η ΠΑΓΚΤΠΡΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΗΜΗ Δ ΣΑΞΗ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ. Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015, ώρα: 10:00-11:00 ΕΝΩΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΙΚΩΝ 4η ΠΑΓΚΤΠΡΙΑ ΟΛΤΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΗΜΗ Δ ΣΑΞΗ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015, ώρα: 10:00-11:00 Οδηγίερ: 1) Το εξεηαζηικό δοκίμιο αποηελείηαι από 5 ζελίδερ και πεπιλαμβάνει 25 θέμαηα. 2)

Διαβάστε περισσότερα

ΛΗΨΗ ΕΓΚΕΦΑΛΟΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ

ΛΗΨΗ ΕΓΚΕΦΑΛΟΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ ΛΗΨΗ ΕΓΚΕΦΑΛΟΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ Ειςαγωγι To εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ENY) (cerebrospinal fluid ι CSF) είναι ζνα διαυγζσ, άχρωμο υγρό που πλθρεί τισ κοιλίεσ και τον υπαραχνοειδι χϊρο του εγκεφάλου και του νωτιαίου

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ. Πόπη Σουρμαΐδου. Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη

Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ. Πόπη Σουρμαΐδου. Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ Πόπη Σουρμαΐδου Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη Σφνοψη Τι είναι το Marketing (βαςικι ειςαγωγι, swot ανάλυςθ, τα παλιά 4P) Τι είναι το Marketing Plan

Διαβάστε περισσότερα

ESC CAMPS. To Esc Camp βαςίηεται ςτθ δόμθςθ με containers.

ESC CAMPS. To Esc Camp βαςίηεται ςτθ δόμθςθ με containers. ESC CAMPS H HELLENIC ROWING κζλει να δθμιουργιςει Esc Camps, ζνα ςε κάκε περιοχι των Πρωτακλθτϊν. Στόχοσ του camp είναι θ φιλοξενία νζων και ομάδων από το εξωτερικό, με απϊτερο ςκοπό τθν ακλθτικι τουριςτικι

Διαβάστε περισσότερα

1 0 ΕΠΑΛ ΞΑΝΘΗ ΕΙΔΙΚΟΣΗΣΑ : ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΘΕΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ Β ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑ : ΚΑΣΑΚΕΤΗ ΠΟΜΠΟΤ FM

1 0 ΕΠΑΛ ΞΑΝΘΗ ΕΙΔΙΚΟΣΗΣΑ : ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΘΕΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ Β ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑ : ΚΑΣΑΚΕΤΗ ΠΟΜΠΟΤ FM 1 0 ΕΠΑΛ ΞΑΝΘΗ ΕΙΔΙΚΟΣΗΣΑ : ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΘΕΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ Β ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑ : ΚΑΣΑΚΕΤΗ ΠΟΜΠΟΤ FM ΣΙ ΕΙΝΑΙ ΠΟΜΠΟ FM; Πρόκειται για μια θλεκτρονικι διάταξθ που ςκοπό ζχει τθν εκπομπι ραδιοςυχνότθτασ

Διαβάστε περισσότερα

SUPERBAND PREMIUM ΑΓΙΑΒΡΟΧΟ ΜΗ ΤΟΞΙΚΟ ΜΗ ΛΙΠΑΡΟ ΓΔΝ ΠΔΡΙΔΧΔΙ DEET

SUPERBAND PREMIUM ΑΓΙΑΒΡΟΧΟ ΜΗ ΤΟΞΙΚΟ ΜΗ ΛΙΠΑΡΟ ΓΔΝ ΠΔΡΙΔΧΔΙ DEET ΑΓΙΑΒΡΟΧΟ ΜΗ ΤΟΞΙΚΟ ΜΗ ΛΙΠΑΡΟ ΓΔΝ ΠΔΡΙΔΧΔΙ DEET Τι είναι το εντομοαπωθητικό βραχιόλι SuperBand Σο Superband είναι ζνα αδιάβροχο, μη τοξικό και αςφαλζσ εντομοαπωκθτικό βραχιόλι το οποίο καταςκευάηεται με

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Εφαρμογών με Σχεςιακέσ Βάςεισ Δεδομένων

Ανάπτυξη Εφαρμογών με Σχεςιακέσ Βάςεισ Δεδομένων Ανάπτυξη Εφαρμογών με Σχεςιακέσ Βάςεισ Δεδομένων Δρ. Θεοδώρου Παύλοσ theodorou@uoc.gr Περιεχόμενα Τι είναι οι Βάςεισ Δεδομζνων (DataBases) Τι είναι Σφςτθμα Διαχείριςθσ Βάςεων Δεδομζνων (DBMS) Οι Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015

ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015 ΑΠΑΝΣΗΕΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΘΕΜΑ Α ΣΕΣΑΡΣΗ 20 ΜΑΪΟΤ 2015 Α1. - γ. ςφφιλθ Α2. - α. ερυκρόσ μυελόσ των οςτών Α3. - β. εντομοκτόνο Α4. - β. καταναλωτζσ 1θσ τάξθσ Α5. - δ. μία οικογζνεια ΘΕΜΑ Β Β1. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΑΓΩΓΙΚΑ ΣΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΧΡΗΙΜΟΣΗΣΑ ΜΕΣΑΛΛΩΝ. Τα μζταλλα ζχουν τριπλό ρόλο : Δομικό, λειτουργικό και ρυκμιςτικό.

ΕΙΑΓΩΓΙΚΑ ΣΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΧΡΗΙΜΟΣΗΣΑ ΜΕΣΑΛΛΩΝ. Τα μζταλλα ζχουν τριπλό ρόλο : Δομικό, λειτουργικό και ρυκμιςτικό. ΕΙΑΓΩΓΙΚΑ ΣΟΙΧΕΙΑ Η λιψθ επαρκοφσ ποςότθτασ μετάλλων από τισ τροφζσ, βοθκά ςτθν ρφκμιςθ του οργανικοφ ιςοηυγίου ςε νερό, ςτθν ομαλότερθ διακίνθςθ των κρεπτικϊν ςυςτατικϊν, ςτθν διατιρθςθ τθσ φυςιολογικισ

Διαβάστε περισσότερα

Πολσμερή και πολσμερισμός. Εργαςία Χθμείασ Β Τετραμινου

Πολσμερή και πολσμερισμός. Εργαςία Χθμείασ Β Τετραμινου Πολσμερή και πολσμερισμός Εργαςία Χθμείασ Β Τετραμινου Σα πμθοιενή είκαζ βκςζηά εονέςξ ηαζ ςξ πθαζηζηά, επεζδή πμθθά απυ αοηά είκαζ εφπθαζηα, δδθαδή παναιμνθχκμκηαζ εφημθα. Οζ πνήζεζξ είκαζ πάνα πμθθέξ

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eeae.gr <Δοςιμζτρθςθ προςωπικοφ ςε κεραπευτικζσ εφαρμογζσ με ραδιοϊςότοπα> Ε.Καρίνου Τμιμα Δοςιμετρίασ, ΕΕΑΕ

http://www.eeae.gr <Δοςιμζτρθςθ προςωπικοφ ςε κεραπευτικζσ εφαρμογζσ με ραδιοϊςότοπα> Ε.Καρίνου Τμιμα Δοςιμετρίασ, ΕΕΑΕ Ε.Καρίνου Τμιμα Δοςιμετρίασ, ΕΕΑΕ Πθγζσ ζκκεςθσ ςε εργαηόμενουσ ςτον τομζα τθσ πυρθνικισ ιατρικισ Η Πυρθνικι Ιατρικι ςχετίηεται με το

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι ΣΟΜΕΑ 1: ΜΕΑ ΚΑΙ ΠΟΡΟΙ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΟΤ ΧΟΛΕΙΟΤ Περιγραφή: Ο ςυγκεκριμζνοσ δείκτθσ αναφζρεται ςτον βακμό που οι υπάρχοντεσ

Διαβάστε περισσότερα

Megatron ERP Βάςη δεδομζνων Π/Φ - κατηγοριοποίηςη Databox

Megatron ERP Βάςη δεδομζνων Π/Φ - κατηγοριοποίηςη Databox Megatron ERP Βάςη δεδομζνων Π/Φ - κατηγοριοποίηςη Databox 03 05 ΙΛΤΔΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Α.Ε. αρμά Ιηαμπζλλα Βαρλάμθσ Νίκοσ Ειςαγωγι... 1 Σι είναι το Databox...... 1 Πότε ανανεϊνεται...... 1 Μπορεί να εφαρμοςτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ ΙΙ

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ ΙΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ ΙΙ μέρος Α ΚΟΝΤΟΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΠΕ12.04 1 ΚΜ: Κλιματιςτικι μονάδα Ορολογία ΚΚΜ: Κεντρικι κλιματιςτικι μονάδα ΗΚΜ: Ημικεντρικι κλιματιςτικι μονάδα ΤΚΜ: Σοπικι κλιματιςτικι μονάδα Δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Ζπειτα κάναμε μια ςυηιτθςθ και εκφράςαμε τισ απορίεσ που είχαμε. Όλεσ οι ερωτιςεισ που κάναμε ςτον κ. Γιάννθ είναι: Επ : Πωρ μοξπώ μα

Ζπειτα κάναμε μια ςυηιτθςθ και εκφράςαμε τισ απορίεσ που είχαμε. Όλεσ οι ερωτιςεισ που κάναμε ςτον κ. Γιάννθ είναι: Επ : Πωρ μοξπώ μα Στα πλαίςια του προγράμματοσ Κυκλοφοριακισ Αγωγισ : «Ασ μάκουμε τα ςιματα, μθν πάκουμε ατυχιματα» που υλοποιεί θ τάξθ μασ κατά τθ φετινι ςχολικι χρονιά, τθν Τρίτθ 17 Φεβρουαρίου 2015 πραγματοποιιςαμε επίςκεψθ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΠΟΙ. Λζμφωμα (non-hodgkin) Στρωματικοί όγκοι (GIST)

ΙΣΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΠΟΙ. Λζμφωμα (non-hodgkin) Στρωματικοί όγκοι (GIST) ΚΑΡΚΙΝΟ ΣΟΜΑΧΟΤ Ο καρκίνοσ του ςτομάχου, είναι μια κακοικθσ νόςοσ των κυττάρων του βλεννογόνου του ςτομάχου. Είναι ο 4 οσ ςε ςυχνότθτα καρκίνοσ παγκοςμίωσ και θ 2 θ αιτία κανάτου από καρκίνο (10,4%). Επιδθμιολογικζσ

Διαβάστε περισσότερα

Στατιςτικζσ δοκιμζσ. Συνεχι δεδομζνα. Γεωργία Σαλαντι

Στατιςτικζσ δοκιμζσ. Συνεχι δεδομζνα. Γεωργία Σαλαντι Στατιςτικζσ δοκιμζσ Συνεχι δεδομζνα Γεωργία Σαλαντι Τι κζλουμε να ςυγκρίνουμε; Δφο δείγματα Μζςθ αρτθριακι πίεςθ ςε δφο ομάδεσ Πικανότθτα κανάτου με δφο διαφορετικά είδθ αντικατακλιπτικϊν Τθν μζςθ τιμι

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint

Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint Δρ. Παφλοσ Θεοδϊρου Ανϊτατθ Εκκλθςιαςτικι Ακαδθμία Ηρακλείου Κριτθσ Περιεχόμενα Ειςαγωγι Γιατί πρζπει να γίνει παρουςίαςθ τθσ εργαςίασ μου Βαςικι προετοιμαςία Δομι παρουςίαςθσ

Διαβάστε περισσότερα

Ρανεμιςτιμιο Δυτικισ Μακεδονίασ Σχολι Καλϊν Τεχνϊν Φλϊρινασ Τμιμα Εικαςτικϊν και Εφαρμοςμζνων Τεχνϊν. Ο καπνόσ ωσ υλικό για δθμιουργία

Ρανεμιςτιμιο Δυτικισ Μακεδονίασ Σχολι Καλϊν Τεχνϊν Φλϊρινασ Τμιμα Εικαςτικϊν και Εφαρμοςμζνων Τεχνϊν. Ο καπνόσ ωσ υλικό για δθμιουργία Ρανεμιςτιμιο Δυτικισ Μακεδονίασ Σχολι Καλϊν Τεχνϊν Φλϊρινασ Τμιμα Εικαςτικϊν και Εφαρμοςμζνων Τεχνϊν Ο καπνόσ ωσ υλικό για δθμιουργία Μάκθμα : Τεχνολογία Υλικϊν - Νζεσ Τεχνολογίεσ & Διαγνωςτικι Ζργων Τζχνθσ

Διαβάστε περισσότερα

Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής. Κοινότητας με τίτλο «Οδηγία 2004/45/ΕΚ της Επιτροπής της 16ης

Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής. Κοινότητας με τίτλο «Οδηγία 2004/45/ΕΚ της Επιτροπής της 16ης Ε.Ε. Παρ. ΠΙ(Ι) 3186 Κ.Λ.Π. 352/2005 Αρ. 4019, 29.7.2005 Αριθμός 352 Οι περί Ποικίλων Ουσιών στα Τρόφιμα (Τροποποιητικοί) Κανονισμοί του 2005, οι οποίοι εκδόθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο δυνάμει των

Διαβάστε περισσότερα

Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445

Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445 Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445 Ειςιγθςθ για το Συνζδριο ςτο Ηράκλειο Κριτθσ με κζμα :Γυναικεία απαςχόλθςθ ςε περίοδο οικονομικισ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΑ ΕΦΑΜΟΓΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΞΩΤΕΙΚΗΣ ΘΕΜΟΜΟΝΩΣΗΣ

ΣΤΑΔΙΑ ΕΦΑΜΟΓΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΞΩΤΕΙΚΗΣ ΘΕΜΟΜΟΝΩΣΗΣ ΣΤΑΔΙΑ ΕΦΑΜΟΓΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΞΩΤΕΙΚΗΣ ΘΕΜΟΜΟΝΩΣΗΣ 1) Αρχικά πρζπει να γίνει ζλεγχοσ του υποςτρϊματοσ για : ςκόνεσ, υγραςία, επιπεδότθτα. Ππου κρίνεται απαραίτθτο πρζπει να γίνεται κακαριςμόσ, υδροβολι,

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χριςθσ τθσ διαδικτυακισ εφαρμογισ «Υποβολι και παρακολοφκθςθ τθσ ζγκριςθσ Εκπαιδευτικών Πακζτων»

Εγχειρίδιο Χριςθσ τθσ διαδικτυακισ εφαρμογισ «Υποβολι και παρακολοφκθςθ τθσ ζγκριςθσ Εκπαιδευτικών Πακζτων» Εγχειρίδιο Χριςθσ τθσ διαδικτυακισ εφαρμογισ «Υποβολι και παρακολοφκθςθ τθσ ζγκριςθσ Εκπαιδευτικών Πακζτων» Το Πλθροφοριακό Σφςτθμα τθσ δράςθσ «e-κπαιδευτείτε» ζχει ςτόχο να αυτοματοποιιςει τισ ακόλουκεσ

Διαβάστε περισσότερα

Πωσ δημιουργώ μάθημα ςτο e-class του ΠΣΔ [επίπεδο 1]

Πωσ δημιουργώ μάθημα ςτο e-class του ΠΣΔ [επίπεδο 1] Το e-class του Πανελλινιου Σχολικοφ Δίκτυου [ΠΣΔ/sch.gr] είναι μια πολφ αξιόλογθ και δοκιμαςμζνθ πλατφόρμα για αςφγχρονο e-learning. Ανικει ςτθν κατθγορία του ελεφκερου λογιςμικοφ. Αρχίηουμε από τθ διεφκυνςθ

Διαβάστε περισσότερα

Θεςιακά ςυςτιματα αρίκμθςθσ

Θεςιακά ςυςτιματα αρίκμθςθσ Θεςιακά ςυςτιματα αρίκμθςθσ Δρ. Χρήστος Ηλιούδης αρικμθτικό ςφςτθμα αρίκμθςθσ (Number System) Αξία (value) παράςταςθ Οι αξίεσ (π.χ. το βάροσ μιασ ποςότθτασ μιλων) μποροφν να παραςτακοφν με πολλοφσ τρόπουσ

Διαβάστε περισσότερα

ΔC= C - C. Μια γρήγορη επανάληψη. Αρτές λειηοσργίας

ΔC= C - C. Μια γρήγορη επανάληψη. Αρτές λειηοσργίας Αρτές λειηοσργίας Μια γρήγορη επανάληψη Αρχή λειτουργίασ H φυςικι αρχι ςτθν οποία βαςίηεται θ λειτουργία του αιςκθτιρα. (Ειδικότερα, το φυςικό μζγεκοσ ςτο οποίο βαςίηεται ο μετατροπζασ του αιςκθτιρα.)

Διαβάστε περισσότερα

-Έλεγχοσ μπαταρίασ (χωρίσ φορτίο) Ο ζλεγχοσ αυτόσ μετράει τθν κατάςταςθ φόρτιςθ τθσ μπαταρίασ.

-Έλεγχοσ μπαταρίασ (χωρίσ φορτίο) Ο ζλεγχοσ αυτόσ μετράει τθν κατάςταςθ φόρτιςθ τθσ μπαταρίασ. 1 -Έλεγχοσ μπαταρίασ (έλεγχοσ επιφανείασ) Ο ζλεγχοσ αυτόσ γίνεται για τθν περίπτωςθ που υπάρχει χαμθλό ρεφμα εκφόρτιςθσ κατά μικοσ τθσ μπαταρίασ -Έλεγχοσ μπαταρίασ (χωρίσ φορτίο) Ο ζλεγχοσ αυτόσ μετράει

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραςθ τθσ αντικατάςταςθσ του ενςιρϊματοσ αραβοςίτου από ενςίρωμα βικοκρικισ ςτθν ποςότθτα και χθμικι ςφςταςθ του αγελαδινοφ γάλακτοσ

Επίδραςθ τθσ αντικατάςταςθσ του ενςιρϊματοσ αραβοςίτου από ενςίρωμα βικοκρικισ ςτθν ποςότθτα και χθμικι ςφςταςθ του αγελαδινοφ γάλακτοσ Επίδραςθ τθσ αντικατάςταςθσ του ενςιρϊματοσ αραβοςίτου από ενςίρωμα βικοκρικισ ςτθν ποςότθτα και χθμικι ςφςταςθ του αγελαδινοφ γάλακτοσ Ζέρβας Γ., Χατζηγεωργίου Ι. και Γαλλιάκις Κ. Εργαςτήριο Φυςιολογίασ

Διαβάστε περισσότερα

Ειςαγωγι ςτισ φυςικζσ αρχζσ τθσ Υπερθχογραφίασ

Ειςαγωγι ςτισ φυςικζσ αρχζσ τθσ Υπερθχογραφίασ Ειςαγωγι ςτισ φυςικζσ αρχζσ τθσ Υπερθχογραφίασ Σφντομθ ιςτορικι αναδρομι Ο Rayeligh δθμοςιεφει το «Theory of sound 1870 Lord Rayleigh (1842-1919) Nobel Φυςικισ 1904 1900 1925 1950 1975 2000 Σφντομθ ιςτορικι

Διαβάστε περισσότερα

Δια-γενεακι κινθτικότθτα

Δια-γενεακι κινθτικότθτα Δια-γενεακι κινθτικότθτα Κατά κανόνα οι τρζχουςεσ επιλογζσ των ατόμων ζχουν ςυνζπειεσ ςτο μζλλον (δυναμικι ςχζςθ). Σε ότι αφορά τισ επιλογζσ των ατόμων ςε ςχζςθ με τθν εκπαίδευςθ γνωρίηουμε ότι τα άτομα

Διαβάστε περισσότερα

τα χάλκινα! 9 ερωτιςεισ & 10 απαντιςεισ για τα χάλκινα όργανα

τα χάλκινα! 9 ερωτιςεισ & 10 απαντιςεισ για τα χάλκινα όργανα Τα χάλκιμα! ΧΟΡΗΓΟΣ τα χάλκινα! 9 ερωτιςεισ & 10 απαντιςεισ για τα χάλκινα όργανα 1. Γιατί τα λζμε χάλκινα πνευςτά όργανα; Πνευςτά χαρακτθρίηονται όλα τα όργανα ςτα οποία ο ιχοσ παράγεται από τθν (ανα)πνοι

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτική Οργάνωςη Ενοτήτων. Α Σάξη. Διδ. 1 ΕΝΟΣΗΣΑ 1. 6 Ομαδοποίθςθ, Μοτίβα,

Ενδεικτική Οργάνωςη Ενοτήτων. Α Σάξη. Διδ. 1 ΕΝΟΣΗΣΑ 1. 6 Ομαδοποίθςθ, Μοτίβα, Ενδεικτική Οργάνωςη Ενοτήτων Α Σάξη Α/ Μαθηματικό περιεχόμενο Δείκτεσ Επιτυχίασ Ώρεσ Α Διδ. 1 ΕΝΟΣΗΣΑ 1 Αλ1.1 υγκρίνουν και ταξινομοφν αντικείμενα ςφμφωνα με κάποιο χαρακτθριςτικό/κριτιριο/ιδιότθτά Ομαδοποίθςθ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ)

ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ) ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΟΔΙΟ (ΑΕΕ) Σα ΑΕΕ είναι θ ςυχνότερθ αιτία πρόκλθςθσ αναπθρίασ και θ τζταρτθ αιτία κανάτου 82-92% των ΑΕΕ είναι ιςχαιμικά και το 18-8% είναι αιμορραγικά. φμφωνα με τθν Παγκόςμια

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμηςη ςτην πράξη : Αντικατάςταςη ςυςτήματοσ θζρμανςησ από πετρζλαιο ςε αντλία θερμότητασ. Ενδεικτικό παράδειγμα 15ετίασ

Εξοικονόμηςη ςτην πράξη : Αντικατάςταςη ςυςτήματοσ θζρμανςησ από πετρζλαιο ςε αντλία θερμότητασ. Ενδεικτικό παράδειγμα 15ετίασ Εξοικονόμηςη ςτην πράξη : Αντικατάςταςη ςυςτήματοσ θζρμανςησ από πετρζλαιο ςε αντλία θερμότητασ Ενδεικτικό παράδειγμα 15ετίασ Οκτώβριοσ 2013 Η αντλία κερμότθτασ 65% οικονομία ςε ςχζςη με ζνα ςυμβατικό

Διαβάστε περισσότερα

Κατανομι των HPV-υπότυπων ςε Χανιά και Ρζκυμνο Κριτθσ

Κατανομι των HPV-υπότυπων ςε Χανιά και Ρζκυμνο Κριτθσ Κατανομι των HPV-υπότυπων ςε Χανιά και Ρζκυμνο Κριτθσ Μπατάκθσ Εμμανουιλ Χθμικόσ, MSc Κλινικισ Χθμείασ του Καποδιςτριακοφ Πανεπιςτθμίου Ακθνών. Tμιματοσ Χθμείασ του Εκνικοφ και Μπαλαντίνου Ειρινθ Βιολόγοσ,

Διαβάστε περισσότερα

Φυτοχημική Ανάλυση - 4 η άσκηση

Φυτοχημική Ανάλυση - 4 η άσκηση Φυτοχημική Ανάλυση - 4 η άσκηση Ποςοτικόσ προςδιοριςμόσ αλκαλοειδών τροπανίου ςε βάμμα φφλλων ευθαλείασ (Atropa belladonna) Τα κφρια δραςτικά ςυςτατικά τθσ δρόγθσ είναι τα αλκαλοειδι του τροπανίου, με

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ. Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ:

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ. Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ: Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ: 1. Ομάδα Ανκρωπιςτικών Σπουδών 2. Ομάδα Οικονομικών, Πολιτικών, Κοινωνικών & Παιδαγωγικών Σπουδών 3. Ομάδα Θετικών

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματικι Ψυχολογία (ΨΧ66)

Πειραματικι Ψυχολογία (ΨΧ66) Πειραματικι Ψυχολογία (ΨΧ66) Διδάςκουςα: Αλεξάνδρα Οικονόμου Παρουςίαςη διαλζξεων: Πζτροσ Ροφςςοσ Διάλεξη 1 Ειςαγωγι Αντικείμενο και τρόποσ λειτουργίασ του μακιματοσ Τι είναι επιςτιμθ; Καλωςορίςατε ςτο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΟΤ ΜΕΛΙΟΤ ΣΟ ΜΕΛΙ ΣΗ ΧΑΛΚΗ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΟΤ ΜΕΛΙΟΤ ΣΟ ΜΕΛΙ ΣΗ ΧΑΛΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΟΤ ΜΕΛΙΟΤ ΣΟ ΜΕΛΙ ΣΗ ΧΑΛΚΗ ΤΜΜΕΣΕΙΧΑΝ ΟΙ ΜΑΘΗΣΕ ΣΟΤ ΓΤΜΝΑΙΟΤ ΛΤΚΕΙΟΤ ΧΑΛΚΗ: ΔΗΜΗΣΡΗ ΔΙΑΚΟΠΑΝΑΓΙΩΣΗ ΒΛΑΧΟ ΦΤΡΙΟΤ ΜΕ ΣΟΝ ΚΑΘΗΓΗΣΗ ΓΙΑΝΝΗ ΑΠΕΙΡΑΝΘΙΣΗ ΧΟΛΙΚΟ ΕΣΟ 2010-11 ΣΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΛΙΟΚΟΜΙΑ Μελισσοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Ποιά ςυμπλθρϊματα και ειδικά προϊόντα διατροφισ προςφζρουν ουςιαςτικι βοικεια ςτο αδυνάτιςμα;

Ποιά ςυμπλθρϊματα και ειδικά προϊόντα διατροφισ προςφζρουν ουςιαςτικι βοικεια ςτο αδυνάτιςμα; Ποιά ςυμπλθρϊματα και ειδικά προϊόντα διατροφισ προςφζρουν ουςιαςτικι βοικεια ςτο αδυνάτιςμα; Ποιά ςκευάςματα μποροφν να ενιςχφςουν τα αποτελζςματα τθσ δίαιτασ ςτθ μείωςθ του ςωματικοφ λίπουσ; Όλεσ οι

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικά βοηθήματα και βότανα για το θηλαςμό

Διατροφικά βοηθήματα και βότανα για το θηλαςμό Διατροφικά βοηθήματα και βότανα για το θηλαςμό (Βαςιςμζνο ςτο βιβλίο τθσ Hilary Jacobson CH.HU.SI. Mother food for breastfeeding mothers) Γενικζσ διατροφικζσ ςυμβουλζσ για τισ μητζρεσ αμζςωσ μετά τη γζννηςη.

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 17 - Τέλη κυκλοφορίας

Άρθρο 17 - Τέλη κυκλοφορίας Άρθρο 17 - Τέλη κυκλοφορίας 1.Η παράγραφοσ 1 του άρκρου 20 του ν. 2948/2001 (ΦΕΚ 242 Αϋ), αντικακίςταται ωσ εξισ: 1. Τα ετιςια τζλθ κυκλοφορίασ που επιβάλλονται ςτα αυτοκίνθτα οχιματα, με τθν επιφφλαξθ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΙΑΓΩΓΗ ΕΚΔΡΟΜΩΝ & ΝΕΩΝ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΕΩΝ ΣΗΝ ΙΣΟΕΛΙΔΑ ΣΗ Δ.Δ.Ε. ΘΕΠΡΩΣΙΑ

ΟΔΗΓΙΕ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΙΑΓΩΓΗ ΕΚΔΡΟΜΩΝ & ΝΕΩΝ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΕΩΝ ΣΗΝ ΙΣΟΕΛΙΔΑ ΣΗ Δ.Δ.Ε. ΘΕΠΡΩΣΙΑ ΟΔΗΓΙΕ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΙΑΓΩΓΗ ΕΚΔΡΟΜΩΝ & ΝΕΩΝ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΕΩΝ ΣΗΝ ΙΣΟΕΛΙΔΑ ΣΗ Δ.Δ.Ε. ΘΕΠΡΩΣΙΑ ΕΙΑΓΩΓΗ Ο νζοσ δικτυακόσ τόποσ τθσ Δ.Δ.Ε. Θεςπρωτίασ παρζχει πλζον τθ δυνατότθτα τθσ καταχϊρθςθσ νζων, ειδιςεων και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΕΒΕΙΑ ΣΟ ΛΟΝΔΙΝΟ Γραφείο Οικονομικών και Εμπορικών Τποθέςεων 1

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΕΒΕΙΑ ΣΟ ΛΟΝΔΙΝΟ Γραφείο Οικονομικών και Εμπορικών Τποθέςεων 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΕΒΕΙΑ ΣΟ ΛΟΝΔΙΝΟ Γραφείο Οικονομικών και Εμπορικών Τποθέςεων 1 Λονδίνο, Μάρτιος 2014 Μη αλκοολοφχα ποτά: τοιχεία κατανάλωςησ Χυμοί φροφτων: ςτοιχεία κατανάλωςησ (2012) και ειςαγωγών ςτο Ηνωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Μζρη διαςκζδαςησ παιδιών

Μζρη διαςκζδαςησ παιδιών ΚΙΜΩΛΟΣ Αξιοθζατα Εχει ωραία αξιοκζατα όπωσ το κάςτρο, ο βράχοσ μανιτάρι και ο μεγάλοσ βράχοσ ελζφαντασ, από όπου ςκαρφαλϊνουν και κάνουν πολλζσ βουτιζσ τα παιδιά το καλοκαίρι!! Φαγητό διαςκζδαςη Τα εςτιατόρια

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός χρήσης Blackboard Learning System για φοιτητές

Οδηγός χρήσης Blackboard Learning System για φοιτητές Οδηγός χρήσης Blackboard Learning System για φοιτητές Ειςαγωγή Το Blackboard Learning System είναι ζνα ολοκλθρωμζνο ςφςτθμα διαχείριςθσ μακθμάτων (Course Management System). Στισ δυνατότθτεσ του Blackboard

Διαβάστε περισσότερα

Ακολουκιακά Λογικά Κυκλώματα

Ακολουκιακά Λογικά Κυκλώματα Ακολουκιακά Λογικά Κυκλώματα Τα ψθφιακά λογικά κυκλϊματα που μελετιςαμε μζχρι τϊρα ιταν ςυνδυαςτικά κυκλϊματα. Στα ςυνδυαςτικά κυκλϊματα οι ζξοδοι ςε κάκε χρονικι ςτιγμι εξαρτϊνται αποκλειςτικά και μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ

Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ Διαδίκτυο: μια πόρτα ςτον κόςμο Πϊσ μπορεί κανείσ ςε λίγα λεπτά να μάκει ποιεσ ταινίεσ παίηονται ςτουσ κινθματογράφουσ, να ςτείλει

Διαβάστε περισσότερα

groupsms Interface: Εργαλείο μαζικών αποζηολών SMS

groupsms Interface: Εργαλείο μαζικών αποζηολών SMS groupsms Interface: Εργαλείο μαζικών αποζηολών SMS Έκδοζη: 27 Μαρηίου 2012 Τποδομι groupsms: Γενικά Πλεονεκτιματα Βελτιςτοποιθμζνθ διαδικαςία SMS αποςτολϊν Μαηικζσ αποςτολζσ μζςω πολλαπλϊν γραμμϊν που

Διαβάστε περισσότερα

Siemens Set, Αςφρματο ςφςτθμα αυτονομίασ κζρμανςθσ, κατανομισ δαπανϊν. Αυτονομία διςωλθνίων ςυςτθμάτων, κατανομι δαπανϊν

Siemens Set, Αςφρματο ςφςτθμα αυτονομίασ κζρμανςθσ, κατανομισ δαπανϊν. Αυτονομία διςωλθνίων ςυςτθμάτων, κατανομι δαπανϊν Siemens Set, Αςφρματο ςφςτθμα αυτονομίασ κζρμανςθσ, Ο αςφρματοσ κερμιδομετρθτισ (1) προςαρμόηεται με ειδικό μοχλιςμό ςτιριξθσ επάνω ςτο κερμαντικό ςϊμα, χωρίσ να τρυπάει το ςϊμα και χωρίσ να μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΥΙΑΚΟ ΔΚΠΑΙΔΔΤΣΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ «ΥΤΙΚΗ ΘΔΣΙΚΗ ΚΑΙ ΣΔΦΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΣΔΤΘΤΝΗ» ΦΥΣΙΚΗ ΘΔΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΔΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ ΘΔΜΑ Α ΘΔΜΑ Β

ΧΗΥΙΑΚΟ ΔΚΠΑΙΔΔΤΣΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ «ΥΤΙΚΗ ΘΔΣΙΚΗ ΚΑΙ ΣΔΦΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΣΔΤΘΤΝΗ» ΦΥΣΙΚΗ ΘΔΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΔΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ ΘΔΜΑ Α ΘΔΜΑ Β 4 o ΔΙΓΩΝΙΜ ΠΡΙΛΙΟ 04: ΔΝΔΔΙΚΣΙΚΔ ΠΝΣΗΔΙ ΦΥΣΙΚΗ ΘΔΤΙΚΗΣ ΚΙ ΤΔΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΤΔΥΘΥΝΣΗΣ 4 ο ΔΙΓΩΝΙΣΜ ΔΝΔΔΙΚΤΙΚΔΣ ΠΝΤΗΣΔΙΣ ΘΔΜ. β. β 3. α 4. γ 5. α.σ β.σ γ.λ δ.σ ε.λ. ΘΔΜ Β Σωςτι είναι θ απάντθςθ γ. Έχουμε ελαςτικι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΠΕΔΟ 11 12 (Β - Γ Λυκείου)

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΠΕΔΟ 11 12 (Β - Γ Λυκείου) ΕΠΙΠΕΔΟ 11 12 (Β - Γ Λυκείου) 19 Μαρτίου 2011 10:00-11:15 3 point/μονάδες 1) Στθν πιο κάτω εικόνα πρζπει να υπάρχει αρικμόσ ςε κάκε κουκκίδα ϊςτε το άκροιςμα των αρικμϊν ςτα άκρα κάκε ευκφγραμμου τμιματοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΑΜΑΝΩΛΑΚΗ ΔΕΠΟΙΝΑ Αϋ2 ΕΙΑΓΩΓΗ

ΚΑΡΑΜΑΝΩΛΑΚΗ ΔΕΠΟΙΝΑ Αϋ2 ΕΙΑΓΩΓΗ ΕΙΑΓΩΓΗ ΚΑΡΑΜΑΝΩΛΑΚΗ ΔΕΠΟΙΝΑ Αϋ2 τθν παρακάτω εργαςία κα προςπακιςουμε μεταξφ άλλων να δϊςουμε απαντιςεισ ςτα παρακάτω ερωτιματα: 1. Σί είναι οι πρωτεΐνεσ και ποιόσ ο ρόλοσ τουσ ςτο ςϊμα μασ; 2. Σί είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΩΣΕΡΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΜΟΙ. Θζλω ςε αυτό το κομμάτι, να μιλιςουμε λίγο για τουσ φυςικοφσ νόμουσ που υπάρχουν ςτο ςϊμα μασ και πϊσ το επθρεάηουν

ΕΩΣΕΡΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΜΟΙ. Θζλω ςε αυτό το κομμάτι, να μιλιςουμε λίγο για τουσ φυςικοφσ νόμουσ που υπάρχουν ςτο ςϊμα μασ και πϊσ το επθρεάηουν ΕΩΣΕΡΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΜΟΙ Όςο κι αν με «τάραηε» το μάκθμα τθσ «φυςικισ» ςτο ςχολείο, όπου κι αν το ςυνάντθςα αυτό, (γυμνάςιο, λφκειο, ςχολι, διαιτολογία κλπ), το ίδιο και θ «βιολογία-βιοχθμεία», τόςο τα εκτίμθςα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ. Επιμέλεια : Δρ. Ι. Δετοράκης

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ. Επιμέλεια : Δρ. Ι. Δετοράκης ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ Επιμέλεια : Δρ. Ι. Δετοράκης ΣΙ ΕIΝΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓIΑ Επιδθμιολογία είναι θ μελζτθ τθσ κατανομισ μιασ νόςου ςτον πλθκυςμό και οι παράγοντεσ που επθρεάηουν ι προςδιορίηουν αυτι τθν κατανομι.

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΜΑΘΗΜΑ Κεφάλαιο 1, Παράγραφοι 1.1, 1.2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

1 ο ΜΑΘΗΜΑ Κεφάλαιο 1, Παράγραφοι 1.1, 1.2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1 ο ΜΑΘΗΜΑ Κεφάλαιο 1, Παράγραφοι 1.1, 1.2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Στατιςτικι είναι ο κλάδοσ των μακθματικϊν που αςχολείται με τθ ςυλλογι, τθν οργάνωςθ, τθν παρουςίαςθ και τθν ανάλυςθ αρικμθτικϊν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στερεών τρουών

Εισαγωγή στερεών τρουών Εισαγωγή στερεών τρουών Η μετάβαςθ του βρζφουσ από το μθτρικό κθλαςμό ι τθν τεχνθτι διατροφι (ξζνο γάλα) ςτισ ςτερεζσ τροφζσ, αποτελεί ςθμαντικό ςτάδιο ανάπτυξισ του Οι πλθροφορίεσ του φυλλαδίου αυτοφ,

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικά Τροποποιθμζνα Φυτά (GMO) - Παγκόςμια Χριςθ και Μζκοδοι Ανίχνευςθσ

Γενετικά Τροποποιθμζνα Φυτά (GMO) - Παγκόςμια Χριςθ και Μζκοδοι Ανίχνευςθσ Γενετικά Τροποποιθμζνα Φυτά (GMO) - Παγκόςμια Χριςθ και Μζκοδοι Ανίχνευςθσ Ο ζλεγχοσ για βιολογικά τροποποιθμζνεσ καλλιζργειεσ, γνωςτζσ επίςθσ ωσ Γενετικά Τροποποιθμζνοι Οργανιςμοί (GMO), ζχει καταςτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΣΩΝ ΝΕΡΩΝ ΚΟΛΤΜΒΗΗ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΣΩΝ ΝΕΡΩΝ ΚΟΛΤΜΒΗΗ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ειδική Γραμματεία Τδάτων ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΣΩΝ ΝΕΡΩΝ ΚΟΛΤΜΒΗΗ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Έτοσ αναφοράσ 2010 Μάιοσ 2011 ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΝΕΡΩΝ ΚΟΛΤΜΒΗΗ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΣΟ ΑΝΑΦΟΡΑ 2010 Ε Ι Α Γ Ω Γ Ι Κ Α Σ Ο Ι Χ Ε Ι Α Η ποιότθτα των υδάτων κολφμβθςθσ

Διαβάστε περισσότερα

Θα είμαστε σε επικοινωνία για οποιαδήποτε μελλοντική εξέλιξη.

Θα είμαστε σε επικοινωνία για οποιαδήποτε μελλοντική εξέλιξη. Αγαπητέ κ ------------------- Εκ μέρους του Καθ. Λέανδρου Σκαλτσούνη και της ομάδας ανάλυσης πολυφαινολών ελαιολάδου του Φαρμακευτικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών θα ήθελα να σας ενημερώσω σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

HY523 Εργαςτηριακή Σχεδίαςη Ψηφιακών Κυκλωμάτων με εργαλεία Ηλεκτρονικού Σχεδιαςτικού Αυτοματιςμού. http://www.csd.uoc.gr/~hy523. 2 ΗΥ523 - Χωροκζτθςθ

HY523 Εργαςτηριακή Σχεδίαςη Ψηφιακών Κυκλωμάτων με εργαλεία Ηλεκτρονικού Σχεδιαςτικού Αυτοματιςμού. http://www.csd.uoc.gr/~hy523. 2 ΗΥ523 - Χωροκζτθςθ HY523 Εργαςτηριακή Σχεδίαςη Ψηφιακών Κυκλωμάτων με εργαλεία Ηλεκτρονικού Σχεδιαςτικού Αυτοματιςμού Διδάςκων: Χ. Σωτηρίου http://www.csd.uoc.gr/~hy523 1 ΗΥ523 - Χωροκζτθςθ Περιεχόμενα Δομζσ Ειςόδου/Εξόδου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΛΑΝΣΙΚΗ ΕΝΩΗ ΠΑΝΕΤΡΩΠΑΪΚΟ STRESS TEST ΑΦΑΛΙΣΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΑ 2014

ΑΣΛΑΝΣΙΚΗ ΕΝΩΗ ΠΑΝΕΤΡΩΠΑΪΚΟ STRESS TEST ΑΦΑΛΙΣΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΑ 2014 ΑΣΛΑΝΣΙΚΗ ΕΝΩΗ ΠΑΝΕΤΡΩΠΑΪΚΟ STRESS TEST ΑΦΑΛΙΣΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΑ 2014 τθ διάρκεια του τρζχοντοσ ζτουσ εξελίχκθκε θ ευρωπαϊκι άςκθςθ προςομοίωςθσ ακραίων καταςτάςεων για τισ Αςφαλιςτικζσ Εταιρίεσ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: "SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ" Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath. Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ

ΤΙΤΛΟΣ: SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath. Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ ΤΙΤΛΟΣ: "SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ" Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ www.dimitrazervaki.com Περιεχόμενα ΣΡΕΙ ΑΝΑΠΑΝΣΕΧΕ ΔΙΑΠΙΣΩΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μάκθμα 6: Άγχοσ ΚΑΣΑΝΟΗΗ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΤ ΛΟΓΟΤ

Μάκθμα 6: Άγχοσ ΚΑΣΑΝΟΗΗ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΤ ΛΟΓΟΤ Μάκθμα 6: Άγχοσ ΚΑΣΑΝΟΗΗ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΤ ΛΟΓΟΤ Σα φοιτθτικά χρόνια είναι ίςωσ τα καλφτερα χρόνια ςτθ ηωι ενόσ ανκρϊπου. Όμωσ, κατά τθ διάρκεια τθσ φοιτθτικισ ηωισ, οι φοιτθτζσ αντιμετωπίηουν ζνα ςοβαρό πολλζσ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΑΣΑΣΑΕΙ ΚΛΙΜΑΣΙΜΟΤ ΙΙ ΚΟΝΤΟΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΠΕ12.04

ΕΓΚΑΣΑΣΑΕΙ ΚΛΙΜΑΣΙΜΟΤ ΙΙ ΚΟΝΤΟΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΠΕ12.04 ΕΓΚΑΣΑΣΑΕΙ ΚΛΙΜΑΣΙΜΟΤ ΙΙ ΚΟΝΤΟΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΠΕ12.04 1 Κανόνασ: Χειμϊνασ οι κερμότθτασ από το χϊρο ςτο περιβάλλον Θερμικζσ απϊλειεσ Αναπλθρϊνονται από τισ κερμαντικζσ ςυςκευζσ (αερόκερμα, κερμαντικά ςϊματα

Διαβάστε περισσότερα

Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ

Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ Περιεχόμενα 1. Επαφζσ... 3 2. Ημερολόγιο Επιςκζψεων... 4 3. Εκκρεμότθτεσ... 5 4. Οικονομικά... 6 5. Το 4doctors ςτο κινθτό ςου... 8 6. Υποςτιριξθ... 8 2 1. Επαφζσ Στισ «Επαφζσ»

Διαβάστε περισσότερα