Α.T.E.I ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Α.T.E.I ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 Α.T.E.I ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΡΥΘΜΟΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΤΥΠΙΚΑ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ ΠΕΝΤΕ ΕΩΣ ΕΞΙ ΕΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΕΚΑ ΜΗΝΩΝ (5 ετών έως 6 ετών και 11 μηνών) Φοιτήτρια Ζαντίδου Στυλιανή Α.Μ.: Επιβλέπων : Καραγιάννης Σπυρίδων Ακαδημαϊκό έτος :

2 Ὅτι μπόρεσα ν ἀποχτήσω μία ζωὴ ἀπὸ πράξεις ὁρατὲς γιὰ ὅλους, ἑπομένως νὰ κερδίσω τὴν ἴδια μου διαφάνεια, τὸ χρωστῶ σ ἕνα εἶδος εἰδικοῦ θάρρους ποὺ μοῦ δωκεν ἡ Ποίηση: νὰ γίνομαι ἄνεμος γιὰ τὸ χαρταετὸ καὶ χαρταετὸς γιὰ τὸν ἄνεμο, ἀκόμη καὶ ὅταν οὐρανὸς δὲν ὑπάρχει. Δὲν παίζω μὲ τὰ λόγια. Μιλῶ γιὰ τὴν κίνηση ποὺ ἀνακαλύπτει κανεὶς νὰ σημειώνεται μέσα στὴ «στιγμή» ὅταν καταφέρει νὰ τὴν ἀνοίξει καὶ νὰ τῆς δώσει διάρκεια. Ὁπόταν, πραγματικά, καὶ ἡ Θλίψις γίνεται Χάρις καὶ ἡ Χάρις Ἄγγελος ἡ Εὐτυχία Μοναχὴ καὶ ἡ Μοναχὴ Εὐτυχία. μὲ λευκές, μακριὲς πτυχὲς πάνω ἀπὸ τὸ κενὸ ἕνα κενὸ γεμάτο σταγόνες πουλιῶν, αὖρες βασιλικοῦ καὶ συριγμοὺς ὑπόκωφου Παραδείσου. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ Ὁ Μικρὸς Ναυτίλος Στην οικογένειά μου 2

3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ως Ρυθμός Ομιλίας ορίζεται η ταχύτητα με την οποία ένας ομιλητής εκτελεί τις αρθρωτικές κινήσεις που απαιτούνται για την παραγωγή του λόγου (Crystal &House, 1982, 1990; Robb, Gilbert, Reed, & Bisson, 2003). Αρκετοί ερευνητές και γιατροί έχουν προτείνει, ότι αυτό είναι μια σημαντική μεταβλητή για τη μέτρηση της διάρκειας μιας διαγνωστικής αξιολόγησης και για την τροποποίηση κατά τη θεραπεία για τα άτομα που τραυλίζουν (Conture, 2001; Gregory, 2003; Guitar, 1998; Zebrowski& Kelly, 2002). Υπάρχουν καταστάσεις κατά τις οποίες ο Ρυθμός Ομιλίας επηρεάζεται, εξ αιτίας διαταραχών της Ροής του λόγου και της ομιλίας, καθώς και διαταραχή στον κινητικό συντονισμό των αρθρωτικών κινήσεων. Τα τελευταία χρόνια οι έρευνες σχετικά με το Ρυθμό Ομιλίας αναφέρονται στη προσχολική και σχολική ηλικία, χωρίς να περιορίζονται οι υπόλοιπες ηλικιακές ομάδες. Στις Έρευνες εξετάστηκε ο ρυθμός ομιλίας των παιδιών, δηλαδή πόσες συλλαβές μπορεί να εκφέρει ένα παιδί το λεπτό (ή συλλαβές/ δευτερόλεπτο σε άλλες έρευνες). Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να καταδείξει ποιος είναι ο Ρυθμός Ομιλίας των παιδιών με φυσιολογική ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας. Δηλαδή πόσες συλλαβές μπορεί να εκφέρει το λεπτό. Οι ηλικιακές ομάδες, στις οποίες αναφέρεται η έρευνα είναι από πέντε (5) ετών έως έξι (6) ετών και έντεκα (11) μηνών. Η καταμέτρηση αυτή έγινε εξατομικευμένα σε κάθε παιδί, μέσα από ορισμένες διαδικασίες, κατά τι οποίες ό,τι έλεγε το παιδί αυτόματα καταγραφόταν σε ένα τελευταίας τεχνολογίας ηλεκτρονικό μαγνητόφωνο: i) Στην αρχή αξιολογήθηκε η πληροφορική και γραμματική επάρκεια του κάθε παιδιού με τη βοήθεια της δοκιμασία «Εικόνες Δράσης» του Ι. Βογινδρούκα, Σταυρούλας Σταυράκακη και Αθανάσιου Πρωτόπαπα (Γλαύκη, 2011). Η αυθόρμητη Ομιλία, η οποία αναφέρεται στη λεκτική ανταπόκριση του παιδιού σε ερωτήσεις που χορηγήθηκαν με σκοπό από τη μία την εξοικείωση του παιδιού με την όλη δραστηριότητα και από την άλλη τη συλλογή του δείγματος. Για το σκοπό αυτό οι ερωτήσεις ήταν κυρίως ανοιχτού τύπου. ii) Η περιγραφή Εικόνων Σειροθέτησεις, τις οποίες το παιδί έβαζε στη σωστή σειρά και στη συνέχεια έκανε μία περιγαφή των εικόνων αυτών. Οι εικόνες σειροθέτησης που χρησιμοποιήθηκαν είναι οι ''Εξελίξεις- Μάθε να δημιουργείς ιστορίες!'' του Δεσύλλα από τη σειρά παιχνιδιών ''Παίζοντας Μαθαίνω'. Στο πρώτο μέρος της έρευνας γίνεται μία σύντομη αναφορά στους ορισμούς των διαταραχών του Τραυλισμού και της Δυσαρθρίας, καθώς και διευκρινιστικοί ορισμοί άλλων εννοιών. 3

4 Στο δεύτερο μέρος παρατήθενται στατιστικοί πίνακες και η ανάλυση των αποτελεσμάτων σύμφωνα με την απόδοση που είχαν τα παιδιά στις δύο προαναφερθήσες δοκιμασίες (αυθόρμητη ομιλία Περιγραφή), ανάμεσα στα παιδιά ηλικίας πέντε και έξι ετών (αγόρια κορίτσια), καθώς και ανάμεσα σε αγόρια της μιας ηλικίακής ομάδας προς την άλλη, καθώς και σύγκριση της παρούσας έρευνας με άλλες, παρόμοιες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν στο εξωτερικό. 4

5 Ευχαριστίες Ευχαριστώ θερμά τον κ. Σπυρίδων Καραγιάννη, λογοθεραπευτή, τέως Εργαστηριακό Συνεργάτη τμήματος Λογοθεραπείας ΤΕΙ Ηπείρου για την πολύτιμη βοήθεια και στήριξη, και για τις πολύτιμες συμβουλές και γνώσεις που μου πρόσφερε. Επίσης θερμές ευχαριστίες οφείλω στην κα. Δρ. Γεωργία Μαλανδράκη, PhD, CCC-SLP, Επίκουρη Καθηγήτρια Λογοπαθολογίας και Νευροεπιστημών του τμήματος Biobehavioral Sciences, του Columbia University στη Νέα Υόρκη για την καθοδήγηση στην ερευνητική διαδικασία, στην κ. Σταυρούλα Γεωργοπούλου, Ph.D. (Tufts University) Καθηγήτρια, Νέων Τεχνολογιών Πληροφορικής με Εφαρμογές στη Λογοθεραπεία, Προϊσταμένη Τμήματος ΤΕΙ Λογοθεραπείας Πατρών για την στατιστική ανάλυση των δεδομένων, στην διευθύντρια του 14 ου Νηπιακού Σταθμού του Ν. Ιωαννίνων, καθώς και τις Νηπιαγωγούς για τις πολύτιμες πληροφορίες που μου παρείχαν σχετικά με τους συμμετέχοντες, όπως και τους γονείς των συμμετεχόντων, για τον ίδιο λόγο. Τέλος, θερμές ευχαριστίες οφείλω να αποδώσω στους γονείς μου και στην αδερφή μου για την στήριξη που μου παρείχαν. Χωρίς τη βοήθεια και την στήριξη των προαναφερθέντων η παρούσα εργασία θα ήταν αδύνατον να ολοκληρωθεί. 5

6 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο Τραυλισμός και η Δυσαρθρία είναι δύο Διαταραχές διαφορετικής φύσης η καθεμία, αλλά με κοινές επιρροές στη φυσιολογική ροή της ομιλίας οι οποίες γίνονται εμφανείς από τη σχολική ηλικία του ανθρώπου, αλλά και στην ενήλικη ζωή. Όταν υπάρχει μια από τις δύο αυτές διαταραχές, η επικοινωνία δυσχεραίνεται και τα άτομα αυτά βρίσκονται σε μια ιδιαίτερα ευάλωτη θέση, λόγο της ύπαρξης αυτών των δυσκολιών. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι σε πολλές χώρες του εξωτερικού έχουν πραγματοποιηθεί έρευνες, με στόχο την εύρεση του ρυθμού ομιλίας σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά. Απώτερος όμως σκοπός των ερευνών αυτών ήταν να καθιερωθεί ένας Μέσος Όρος Συλλαβών καθώς και λέξεων που θα παρήγαγε το παιδί με φυσιολογική ανάπτυξη, φυσιολογική ροή του λόγου και της ομιλίας του μέσα σε ένα λεπτό ώστε να καταδείξει τις πιθανές αποκλίσεις στον ρυθμό των ατόμων που πάσχουν από Τραυλισμό ή Δυσαρθρία. Λόγω λοιπόν της ανύπαρκτης για τα ελληνικά δεδομένα ερευνητικής δραστηριότητας πάνω σε αυτόν τον τομέα θελήσαμε το θέμα του Ρυθμού ομιλίας να διερευνηθεί περεταίρω. Αφενός, σκοπός της παρούσας μελέτης, ως επιστημονική έρευνα είναι να καταδείξει το Ρυθμό Ομιλίας που παράγουν παιδιά, φυσιολογικής ανάπτυξης σε όλους τους αναπτυξιακούς τομείς, των ηλικιακών ομάδων από πέντε (5) ετών έως έξι (6) ετών και έντεκα (11) μηνών, αφετέρου σκοπός της είναι να μπορούμε να «διαγνώσουμε», ποια παιδιά που ανήκουν σε αυτές τις ηλικίες, δεν παρουσιάζουν «φυσιολογικό Ρυθμό Ομιλίας». Ο αριθμός των παιδιών που συμμετείχαν στην έρευνα ανέρχεται στα τριάντα δύο (32), εκ των οποίων τα δέκα έξι (16) ήταν αγόρια και τα υπόλοιπα δέκα έξι (16) κορίτσια. Αυτές οι δύο ομάδες χωρίζονται σε δύο επιμέρους ομάδες, όπου τα δέκα έξι (16) αγόρια χωρίζονται σε οκτώ (8) αγόρια από πέντε (5) ετών έως πέντε ετών (5) και έντεκα μηνών (11), και σε οκτώ (8) αγόρια από έξι (6) ετών έως έξι (6) ετών και έντεκα (11) μηνών. Τον ίδιο διαχωρισμό παρουσιάζει και η ομάδα των δέκα έξι (16) κοριτσιών. Για να εξετάσουμε την πληροφορικής και γραμματικής επάρκεια του κάθε παιδιού χορηγήθηκε η δοκιμασία «Εικόνες Δράσης» του Ι. Βογινδρούκα, Σταυρούλας Σταυράκακη και Αθανάσιου Πρωτόπαπα (Γλαύκη, 2011). Το οριστικό συμπέρασμα της έρευνας είναι, ότι δεν υπάρχει στατιστικώς σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο φύλων (αγόρια κορίτσια), ούτε μεταξύ των δύο ηλικιών, αναφερόμενοι πάντα σε Ελληνικά δεδομένα, καθώς αυτό προέκυψε από την σύγκριση της μέσης τιμής σε κάθε στάδιο ξεχωριστά. Πιο συγκεκριμένα τα ελληνόπουλα της ηλικιακής ομάδας των πέντε (5) ετών στο στάδιο της συζήτησης, παρήγαγαν κατά μέσο όρο 3,9 συλλαβές/ sec, δηλαδή 125 λέξεις το min. Από την άλλη, τα παιδιά των έξι (6) ετών παρήγαγαν στο ίδιο στάδιο κατά μέσο όρο 3,7 συλλαβές ανά sec, δηλαδή 115 λέξεις ανά min. 6

7 Στο στάδιο της περιγραφής των εικόνων διαδοχής, τα παιδιά ηλικίας πέντε (5) ετών είχαν μέσο όρο παραγόμενων συλλαβών ανά sec 3,3 συλλαβές, δηλαδή 105 λέξεις το min, σε σύγκριση με τα παιδιά ηλικίας έξι (6) ετών, των οποίων η μέση τιμή ήταν 3,5 συλλαβές ανά sec, δηλαδή 109 λέξεις ανά min. 7

8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ...σελ. 3 Ευχαριστίες...σελ. 5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ...σελ. 6 Α ΜΕΡΟΣ...σελ Ρυθμός Ομιλίας...σελ Ορισμός Τραυλισμού...σελ Σημεία και Συμπτώματα Τραυλισμού...σελ Περιγραφή Φαινομένων Τραυλισμού...σελ Είδη Τραυλισμού...σελ Δυσαρθρία...σελ Τύποι Δυσαρθρίας...σελ Συνολικός Ρυθμός Συλλαβών & Λέξεων...σελ. 16 Β ΜΕΡΟΣ...σελ. 17 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ...σελ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ...σελ ΔΕΙΓΜΑ...σελ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ...σελ Ιστορικό Ερωτηματολόγιο...σελ Αποκλεισμός παιδιών...σελ Συλλογή δείγματος αυθόρμητης ομιλίας Αυθόρμητη Ομιλία...σελ Συλλογή δείγματος αυθόρμητης ομιλίας - ''Εξελίξεις- Μάθε να δημιουργείς ιστορίες!''...σελ Olympus Digital Voice Recorder- VN- 711PC...σελ ΣΥΛΛΟΓΗ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ...σελ Ερωτηματολόγιο- Ιστορικό...σελ Δοκιμασία «Εικόνες Δράσης»...σελ Συλλογή Αυθόρμητου δείγματος ομιλίας...σελ «Εξελίξεις»...σελ ΔΙΔΙΑΚΑΣΙΑ...σελ. 22 ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ...σελ. 22 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ...,...σελ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ...,...σελ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ...σελ. 24 Α) Yairi and Ambrose scale...σελ. 24 Β) Εικόνες Δράσης... σελ. 24 8

9 3. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ...σελ. 25 A. Πίνακας 1...σελ. 26 B. Πίνακας 2...σελ. 26 Αναλυτικότερα τα αποτελέσματα τις έρευνας είναι τα εξής, ανά κατηγορίες...σελ. 28 i. Μέση Τιμή: Συζήτηση- Συλλαβές ανά Sec...σελ. 28 ii. Μέση Τιμή: Περιγραφή- Συλλαβές ανά Sec σε Παιδιά Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών...σελ. 28 iii. Μέση Τιμή: Συζήτηση- Λέξεις ανά Min σε Παιδιά Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών...σελ. 29 iv. Μέση Τιμή: Περιγραφή Λέξεων ανά Min. σε Παιδιά Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών...σελ. 30 v. Μέση Τιμή: Συζήτηση Συλλαβές ανά Sec σε Παιδιά Ηλικίας Πέντε (5) Ετών (Αρσενικά- Θηλυκά)...σελ. 30 vi. Μέση Τιμή: Περιγραφή Συλλαβές ανά Sec σε Παιδιά Ηλικίας Πέντε (5) Ετών (Αρσενικά- Θηλυκά)...σελ 31 vii. Μέση Τιμή: Συζήτηση Λέξεων ανά Min σε Παιδιά Ηλικίας Πέντε (5) Ετών (Αρσενικά- Θηλυκά)...σελ. 31 viii. Μέση Τιμή: Περιγραφή Λέξεων ανά Min σε Παιδιά Ηλικίας Πέντε (5) Ετών (Αρσενικά- Θηλυκά)...σελ. 32 ix. Μέση Τιμή: Συζήτηση Συλλαβών ανά Sec σε Παιδιά Ηλικίας Έξι (6) Ετών (Αρσενικά- Θηλυκά)...σελ. 33 x. Μέση Τιμή: Περιγραφή Συλλαβών ανά Sec σε Παιδιά Ηλικίας Έξι (6) Ετών (Αρσενικά- Θηλυκά)...σελ. 33 xi. Μέση Τιμή: Συζήτηση Λέξεων ανά Min σε Παιδιά Ήλικίας Έξι (6) Ετών (Αρσενικά- Θηλυκά)...σελ. 34 xii. Μέση Τιμή: Περιγραφή Λέξεων ανά Min σε Παιδιά Ηλικίας Έξι (6) Ετών (Αρσενικά- Θηλυκά)...σελ. 34 xiii. Μέση Τιμή: Συζήτηση- Συλλαβές ανά Sec σε Αγόρια Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών...σελ. 35 xiv. Μέση Τιμή: Περιγραφή- Συλλαβές ανά Sec σε Αγόρια Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών...σελ. 36 xv. Μέση Τιμή: Συζήτηση- Λέξεις ανά Min σε Αγόρια Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών...σελ. 36 xvi. Μέση Τιμή: Περιγραφή- Λέξεις ανά Min σε Αγόρια Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών...σελ. 37 xvii. Μέση Τιμή: Συζήτηση- Συλλαβές ανά Sec σε Κορίτσια (Θ) Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών...σελ. 38 9

10 xviii. Μέση Τιμή: Περιγραφή- Συλλαβές ανά Sec σε Κορίτσια (Θ) Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών...σελ. 38 xix. Μέση Τιμή: Συζήτηση- Λέξεις ανά Min σε Κορίτσια (Θ) Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών...σελ. 39 xx. Μέση Τιμή: Περιγραφή- Λέξεις ανά Min σε Κορίτσια (Θ) Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών...σελ. 40 ΣΥΖΗΤΗΣΗ...σελ. 41 EΠΙΛΟΓΟΣ...σελ. 43 ΠΗΓΕΣ...σελ. 44 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...σελ. 44 ΕΡΕΥΝΕΣ...σελ. 44 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1...σελ. 45 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2...σελ. 46 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3...σελ. 52 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4...σελ

11 Α ΜΕΡΟΣ Στο Α ΜΕΡΟΣ της έρευνας παρατίθενται ορισμένοι χρήσιμοι ορισμοί, καθώς και πληροφορίες σχετικά με την Διαταραχή Ροής της ομιλίας και την Δυσαρθρία, καθώς και η σημαντικότητα αλλά και η σύνδεση του Ρυθμού ομιλίας με τις προαναφερόμενες διαταραχές. 1. Ρυθμός Ομιλίας Ως ρυθμός ομιλίας, ορίζεται η ταχύτητα με την οποία ένας ομιλητής εκτελεί τις αρθρωτών κινήσεις που απαιτούνται για την παραγωγή λόγου (Crystal & House, 1982, 1990? Robb, Gilbert, Reed, και Bisson, 2003) 2. Ορισμός Τραυλισμού Σύμφωνα με το DSM- IV 1, ο τραυλισμός ορίζεται ως διαταραχή της φυσιολογικής ροής της ομιλίας και της ρυθμικής διαμόρφωσης της ομιλίας, η οποία είναι δυσανάλογη με την ηλικία του ατόμου (ΑΡΑ. 1994). Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, από την άλλη, ο Τραυλισμός είναι «μια διαταραχή στο ρυθμό της ομιλίας, κατά την οποία το άτομο γνωρίζει ακριβώς τι θέλει να πει, αλλά, εκείνη τη στίμη, δεν είναι σε θέση να το πει, εξαιτίας μιας ακούσιας επαναληπτικής επιμήκυνσης ή παύσης ενός φθόγγου» (WHO, 1977, σελ. 15). Παρόλ αυτά, η Διαταραχή του Τραυλισμού διαφοροποιείται σημαντικά από τις υπόλοιπες διαταραχές λόγου και ομιλίας. Η διαταραχή αυτή της ροής της ομιλίας, επηρεάζει την ευχέρεια του λόγου. Αρχίζει κατά την παιδική ηλικία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, διαρκεί σε όλη τη ζωή. Η διαταραχή χαρακτηρίζεται από δυσκολίες στην παραγωγή των ήχων ομιλίας. 2.1 Σημεία και Συμπτώματα Τραυλισμού Η ομιλία περιλαμβάνει συχνά επαναλήψεις λέξεων ή τμημάτων των λέξεων, καθώς και παρατάσεις των ήχων της ομιλίας. Από την άλλη, η ομιλία μπορεί να σταματήσει τελείως ή να μπλοκαρστεί ή ανάμεσα από λέξεις να παρεμβάλλονται κάποια φωνήματα όπως ΕΕΕ, εεεμμμ. 11

12 2.2 Περιγραφή Φαινομένων Δισταγμού Οι στιγμές κατά τις οποίες το άτομο εμφανίζει τραυλικά συμπτώματα, χαρακτηρίζονται από λεκτικές μορφές συμπεριφοράς, που ενδεχομένως να γίνονται αντιληπτές και από τον ακροατή ή/ και συνομιλητή. Αυτές οι λεκτικές μορφές συμπεριφοράς ορίζονται ως «Φαινόμενα Δισταγμού», τα κυριότερα των οποίων είναι τα εξής: Επαναλήψεις μεμονωμένων φθόγγων, συλλαβών και λέξεων, οι οποίες εκδηλώνονται τόσο στη ομιλία παιδιών προσχολικής ηλικίας, που ξεκινούν να τραυλίζουν, όσο και στην ομιλία ενηλίκων που τραυλίζουν (Johnson, 1961). Αυτή η μορφή εκδήλωσης τραυλισμού ονομάζεται κλονική. Παράδειγμα είναι «Το παιδί π-παίζει». Ο αριθμός των επαναλήψεων ποικίλλει, συνήθως από δύο έως πέντε φορές (Van Riper, 1982) Δυσρυθμίες, οι οποίες είναι διαταραχές στο ρυθμό εκφοράς του λόγου. Τα δύο πιο συχνά είδη Δυσρυθμιών είναι οι Επιμηκύνσεις και οι Σπασμένες Λέξεις. Αυτή η μορφή τραυλισμού ονομάζεται τονική. Οι επιμηκύνσεις εμφανίζονται στην αρχή των λέξεων κυρίως, και σχεδόν ποτέ στο τέλος (Bloodstein, 1987). Ένα παράδειγμα επιμήνκυνσης είναι «θθθθθθθέλω». Ως Σπασμένες Λέξεις, ορίζονται οι λέξεις αυτές, κατά την εκφορά των οποίων το άτομο κάνει κάποιες παύσεις ανάμεσα στις συλλαβές. Ένα παράδειγμα είναι «πά...με». Παύσεις, είναι φαινόμενο που εκδηλώνεται μεταξύ των λέξεων και συνήθως συνοδεύεται από ένταση στους μυς που σχετίζονται με την παραγωγή της ομιλίας (Williams et al., 1968). Εμφανίζονται κυρίως πριν από λέξεις τις οποίες το άτομο δυσκολέυεται να εκφέρει τον πρώτο φθόγγο. Ένα παράδειγμα είναι η φράση «Είμαι από τα... Χανιά». Ατελείς Φράσεις, είναι οι φράσεις τις οποίες το άτομο ξεκινάει να προφέρει, αλλά δεν ολοκληρώνει. Η φράση μένει ατελής, διότι το άτομο που τραυλίζει, έχει το φόβο ότι στην επόμενη λέξη θα τραυλίσει. Ένα παράδειγμα ατελής Φράσης είναι «Πήγα στο σχολείο το...». Εμβολές φθόγγων, συλλαβών, λέξεων ή φράσεων, αποτελούν τις παρεμβολές ορισμένων φθόγγων ή φράσεων, όπως «εεεε..», «μμμμ..», οι οποίες είναι ιδιαίτερα συνήθεις στην ομιλία των ατόμων αυτών και αποτελούν προσπάθεια αλλοίωσης ορισμένων λέξεων, στις οποίες το άτομο φοβάται πως θα «κολλήσει» (Van Riper, 1982). Αναθεωρήσεις, είναι ένα φαινόμενο, κατά το οποίο το άτομο έχει την τάση να μην ολοκληρώνει τη λέξη, την οποία ξεκίνησε να εκφέρει τραυλίζοντας, αλλά να την αντικαθιστά με κάποιο συνώνυμο προκειμένου να αποφύγει περαιτέρω 12

13 τραυλισμό (Van Riper, 1982). Ένα παράδειγμα είναι «το αυ(τοκίνητο), το αμάξι». Αφύσικος Ρυθμός Ομιλίας, ο οποίος στα άτομα που τραυλίζουν κυμαίνεται από πολύ αργός έως πολύ γρήγορος. Ο αργός ρυθμός μπορεί να είναι αποτέλεσμα του ίδι ου του τραυλισμού, ή να υιοθετείται σκόπιμα από το άτομο στην προσπάθειά του να μην τραυλίσει. Αντίθετα, ο γρήγορος ρυθμός, μπορεί επίσης να υιοθετηθεί σκόπιμα, καθώς το άτομο που τραυλίζει ενδέχεται να πιστεύει, ότι αν κάνει παύσεις στο λόγο του είναι πιθανό να τραυλίσει (Van Riper, 1982). Αφύσικο Ανέβασμα της Έντασης και του Τόνου της Φωνής, όπου η αύξηση της έντασης της φωνής ή η εκφορά του λόγου με μονότονο τρόπο μπορεί να υιοθετηθεί από άτομα που τραυλίζουν, στην προσπάθειά τους να αποφύγουν τον τραυλισμό (Van Riper, 1982). 2.3 Είδη Τραυλισμού Εξελικτικός Τραυλισμός, ο οποίος εμφανίζεται κατά την ανάπτυξη του παιδιού (Yairi & Seery, 2011). Χαρακτηρίζεται από πρωτεύουσες συμπεριφορές οι οποίες είναι επαναλήψεις, επιμηκύνσεις και μπλοκαρίσματα (π.χ. π...(σιωπή) αγωτό), καθώς και δευτερεύουσες, οι οποίες είναι συμπεριφορές διαφυγής (escape behaviors) και συμπεριφορές αποφυγής (avoidance behavior) (Guitar, 2006). Οι δευτερεύουσες θεωρούνται προσπάθειες του ατόμου που τραυλίζει να αντιμετωπίσει ή να «καλύψει», τις δυσρυθμίες ή πρωτεύουσες συμπεριφορές του (Conture & Kelly, 1991). Ψυχογενής Επίκτητος Τραυλισμός (ΨΕΤ), ο οποίος εμφανίζεται μετά από μία παρατεταμένη περίοδο άγχους ή μετά από κάποιο τραυματικό επεισόδιο (Baumgartner &Duffy, 1997, Deal &Doro, 1987, Roth, Aronson,Davis, 1989). Σ αυτό το είδος τραυλισμού, οι συμπεριφορές που εκδηλώνονται από το άτομο, γίνονται ακούσια (Guitar, 2006). Οι πρωτεύουσες συμπεριφορές (δυσρυθμίες) μοιάζουν αρκετά με αυτές που παρατηρούμε στον Εξελικτικό Τραυλισμό, γεγονός που δυσχεραίνει τη διαδικασία διαφοροδιάγνωσης. Ωστόσο, στον Ψυχογενή Επίκτητο βλέπουμε συχνότερα επαναλήψεις αρχικών ή τονιζόμενων συλλαβών (Mahr & Leith, 1992). Οι δευτερεύουσες συμπεριφορές μπορεί να είναι διαφορετικές και όχι απαραίτητα να εκδηλώνονται μαζί ή σαν πρόδρομος των πρωτευουσών συμπεριφορών (Baumgartner, 1999). 13

14 Νευρογενής Επίκτητος Τραυλισμός (ΝΕΤ), οφείλεται σε επίκτητη νευρολογική ασθένεια ή βλάβη με πιο συχνές αιτιολογίες το Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο, την Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση, τους Εγκεφαλικούς Όγκους, τη λήψη φαρμάκων ή σε σπάνιες τη Γεροντική Άνοια (Helm- Estabrooks, 1993, Horner και Massey, 1983, Madison et al., 1977, Rentschler, Driver, Callaway, 1984, Rosenbek et al., 1978). Τα συμπτώματα της ροής της ομιλίας των ατόμων με ΝΕΤ είναι ανάλογα της εγκεφαλικής βλάβης που τα προκάλεσε (De Nil και Rochon, 2008). Ο ΝΕΤ μπορεί να συνοδεύεται από κάποιες δευτερεύουσες συμπεριφορές, οι οποίες όμως είναι γενικώς ήπιες (De Nil και Rochon, 2008, Tani και Sakai, 2011). Cluttering, το οποίο είναι μία άλλη διαταραχή της ροής της ομιλίας, που είναι πιο συχνή από τον Εξελικτικό ή τον Επίμονο Τραυλισμό (Guitar 2006, Ailverman, 1996). Ο ρυθμός ομιλίας των ατόμων που τραυλίζουν σε σχέση με τα άτομα που δεν τραυλίζουν είναι πιο αργός λόγω των συμπτωμάτων που εμφανίζουν οι πρώτοι. Έτσι λοιπόν επαναλήψεις συλλαβών λέξεων φράσεων, μπλοκαρίσματα και ασυνήθιστες παύσεις, παρεμβολές καθώς και επιμηκύνσεις, στοιχεία που αποτελούν βασικά πρωτογενή συμπτώματα του Τραυλισμού επηρεάζουν αρνητικά τον Ρυθμό ομιλίας. Η φυσική μετάβαση από τον έναν ήχο στον επόμενο κατά την παραγωγή και η προσωδία επηρεάζονται καθώς και η ταχύτητα ελλατώνονται. Υπάρχουν βέβαια περιπτώσεις Διαταραχών Ροής, όπως το cluttering aκατά την οποία ο Ρυθμός Ομιλίας είναι ιδιαίτερα γρήγορος. Και στις δύο περιπτώσεις θα πρέπει να έχουμε ερευνητικά δεδομένα που να καταδεικνύουν την μέση παραγωγή συλλαβών / λεπτό ώστε να εξατάζουμε κατά πόσο είναι επηρεασμένος ο Ρυθμός ομιλίας του ατόμου που Τραυλίζει, γεγονός το οποίο εξετάζει η παρούσα έρευνα. 3. Δυσαρθρία Η Δυσαρθρία ορίζεται ως ένα έλλειμμα στην παραγωγή του λόγου που προκύπτει από βλάβη νευρο- κινητήρα στο περιφερικό ή κεντρικό νευρικό σύστημα. Αυτή η βλάβη, επηρεάζει οποιαδήποτε από τις πέντε συνιστώσες του λόγου (αναπνοή, φώνηση, αντήχηση, άρθρωση, προσωδία). Eίναι αυστηρά μια διαταραχή στην παραγωγή λόγου που προκαλείται από νευροκινητική βλάβη. Οι μύες του στόματος, του προσώπου και του αναπνευστικού συστήματος μπορεί να γίνουν αδύναμοι, να κινούνται αργά, ή να μην κινούνται καθόλου μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο ή άλλη εγκεφαλική βλάβη. Ο τύπος και η σοβαρότητα των δυσαρθρία εξαρτώνται από το ποια περιοχή του νευρικού συστήματος επηρεάζεται. 14

15 Μερικά από τα αίτια της δυσαρθρίας είναι το εγκεφαλικό επεισόδιο, το τραύμα της κεφαλής, η εγκεφαλική παράλυση, και η μυϊκή δυστροφία. Τόσο τα παιδιά όσο και οι ενήλικες μπορεί να έχουν δυσαρθρία. 3.1 Tύποι Δυσαρθρίας και Συμπτωματολογία Οι τύποι της Δυσαρθρίας είναι οι εξής, με τα κύρια χαρακτηριστικά τους: Χαλαρή Δυσαρθρία, κατά την οποία παρατηρείται έντονη υπερρινικότητα, ρινική διαφυγή, φώνηση με αναπνοή (breathy voice), τραχιά ποιότητα φωνής (harsh voice), ανακριβής παραγωγή συμφώνων, μονότονο ύψος φωνής, μονότονη αντήχηση, μικρές φράσεις Σπαστική δυσαρθρία, η οποία οφείλεται σε βλάβη της πυραμιδικής οδού. Το αποτέλεσμα της βλάβης γίνονται εμφανές με ποικίλες μορφές. Αυτά είναι η ανακρίβεια στην παραγωγή συμφώνων, η υπερρινικότατηα, η τραχιά ποιότητα φωνής, η τετατμένη-πιεσμένη φωνή, η μονοτονία φωνής, η μειωμένη ένταση φωνής, η μονοτονία στην ένταση φωνής, ο χαμηλός τόνος αυτής, καθώς και ο αργός ρυθμός στην ομιλία και οι σύντομες φράσεις. Υποκινητική Δυσαρθρία, η οποία χαρακτηρίζεται από μονοτονία της φωνής και μειωμένο επιτονισμό, μειωμένη ένταση φωνής, ανακρίβεια στην παραγωγή συμφώνων, ακατάλληλες παύσεις κατά την ομιλία, τραχιά φωνή- φωνή με ανάσα (breathy- hoarse voice). Ακόμη, παρατηρείται ποικίλος ρυθμός ομιλία και συχνά παρατηρείται προοδευτική επιτάχυνση, καθώς και σύντομες ορμές στην ομιλία. Υπερκινητική Δυσαρθρία, χωρίζεται στις αργές και στις γρήγορες υπερκινησίες. Τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής είναι η ανακρίβεια στην παραγωγή συμφώνων, τα παραμορφωμένα φωνήεντα, η τραχιά ποιότητα φωνής, οι ακαθόριστες διακοπές στη ροή της ομιλία και η τεταμένη- πιεσμένη φωνή (σπασμωδική ποιότητα). Ακόμη ένα χαρακτηριστικό είναι οι υπερβολικές διακυμάνσεις στην ηχηρότητα και στην ένταση της φωνής. Αταξική Δυσαρθρία, είναι ένας τύπος Δυσαρθρίας, όπου παρατηρείται ανακριβής άρθρωση φωνημάτων, δυσπροσωδία («μετρική προσωδία», ανιχνευτική ομιλία»), υπερβολικός τονισμός, αργή και μονότονη ομιλία, διακοπές στη ροή της ομιλία και 15

16 μειωμένη καταληπτότητα της ομιλίας από τους άλλους. Όσον αφορά στη φωνή, χαρακτηρίζεται ως τραχιά, με μονότονη ένταση. Μικτή Δυσαρθρία (χαλαρή- σπαστική), η οποία έχει στοιχεία και από τους δύο τύπους. Αυτά είναι η ανακριβής άρθρωση, η τραχιά ποιότητα φωνής, ο αργός ρυθμός, η μονοτονία φωνής σε ένταση και τόνο και ο χαμηλός τόνος φωνής. Επίσης, οι φράσεις είναι σύντομες, ο τονισμός είναι υπερβολικός και ίδιος σε κάθε περίσταση και υπάρχει υπερρινικότητα. Μικτή αταξική- σπαστική- χαλαρή Δυσαρθρία, η οποία περιλαμβάνει όλα τα παραπάνω Και στην περίπτωση Δυσαρθρίας λόγω των βλαβών που προκαλόυνται στους μύες του στόματος, του προσώπου και του αναπνευστικού συστήματος όπου μπορεί να γίνουν αδύναμοι, να κινούνται αργά, ή να μην κινούνται καθόλου μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο ή άλλη εγκεφαλική βλάβη, επηρεάζεται και σε αυτή την περίπτωση ο Ρυθμός ομιλίας. 4. Συνολικός & Αρθρωτικός Ρυθμός Ομιλίας Παρακάτω θα αναλυθούν ο Συνολικός Ρυθμός ομιλίας καθώς και ο Αρθρωτικός Ρυθμός ομιλίας και θα καταδειχθεί η διαφορά αυτών των δύο. Στην παρούσα έρευνα μετρήθηκε ο Συνολικός Ρυθμός. a. Στην καταμέτρηση του Συνολικού Ρυθμού Ομιλίας, εμπεριέχονται όλες οι αρθρωτικές προσπάθειες και εκφορές έκανε ο συμμετέχων, ακόμη και αν αυτή είναι η επανάληψη μιας λέξης-συλλαβής φράσης καθώς και όλη η λεκτική παραγωγή. Για παράδειγμα η φράση «Και και και πήγα.» στο Συνολικό Αριθμό Συλλαβών η καταμέτρηση είναι πέντε (5) συλλαβές. Ακόμη, η καταμέτρηση γίνεται σε σχέση με το χρόνο, ο οποίος είναι με τη μορφή δευτερολέπτων (sec). Περιλαμβάνει το χρόνο που περιέχει παύσεις έως 2 δευτερόλεπτα ανάμεσα στις λέξεις και αντικατοπτρίζει την παραγωγή της ομιλίας του συνομιλητή. b. Από την άλλη, στην καταμέτρηση του Αρθρωτικού Ρυθμού Λέξεων, ισχύει ό,τι ισχύει και στην καταμέτρηση Συνολικού Ρυθμού Συλλαβών, με τη διαφορά ότι σε αυτή την περίπτωση δεν καταμετρούνται οι τυχόν επαναλήψεις ή άλλα λεκτικά στοιχεία που δεν θεωρούνται λέξεις. 16

17 Β ΜΕΡΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ 1. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα αποσκοπεί στην ποσοτική και κυρίως στην ποιοτική συλλογή και ανάλυση των δεδομένων του ρυθμού ομιλίας τυπικά αναπτυσσόμενων παιδιών ηλικίας από πέντε (5) ετών έως έξι (6) ετών και έντεκα (11) μηνών. Η διαδικασία εφαρμόστηκε σε παιδιά φυσιολογικής νοημοσύνης και ανάπτυξης, ώστε να διαπιστωθεί ο μέσος ρυθμός ομιλίας των ελληνόφωνων παιδιών, για αυτές τις ηλικιακές ομάδες. 2. ΔΕΙΓΜΑ Εξετάστηκαν τριάντα- δύο (32) παιδιά, εκ των οποίων τα δεκαέξι (16) ανήκαν στην ηλικιακή ομάδα από 5 ετών ως 5 ετών και 11 μηνών και τα υπόλοιπα δεκαέξι (16) στην ομάδα από 6 ετών ως 6 ετών και 11 μηνών. Ο επιπλέον διαχωρισμός που έγινε σε αυτές τις ομάδες ήταν, ότι από τα δεκαέξι (16) παιδιά, της κάθε ομάδας, τα οκτώ (8) ήταν αγόρια και τα οκτώ (8) κορίτσια. Προϋπόθεση για την επιλογή των παιδιών ήταν η απουσία αναπτυξιακής ή αισθητηριακής διαταραχής, διαταραχής ροής της ομιλίας, καθώς και η απουσία συνδρόμων. Τέλος, τα παιδιά που συμμετείχαν στην έρευνα ήταν μονόγλωσσα ομιλούντα την ελληνική γλώσσα. 3. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ 3.1 Ιστορικό Ερωτηματολόγιο Αρχικά χορηγήθηκε ένα Ερωτηματολόγιο- Ιστορικό στους Δασκάλους/ Γονείς, το οποίο περιείχε πληροφορίες, όπως: Πινάκας 1: Ιστορικό 17

18 Ον./νυμο: Ημ. Γέννησης: Πληροφορίες Ανάπτυξης: Πιθανή Ύπαρξη Ακουστικών Παθήσεων: Πιθανή παρακολούθηση Λογοθεραπευτικής Παρέμβασης: Πιθανά Χειρουργεία στα οποία μπορεί να είχε υποβληθεί το παιδί 3.2 Αποκλεισμός παιδιών Για τον αποκλεισμό παιδιών τα οποία δεν πληρούσαν μια τυπική ανάπτυξη γλώσσας και ομιλίας το διαγνωστικό εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε ήταν οι Εικόνες Δράσης- Δοκιμασία πληροφορικής και γραμματικής επάρκειας των Ι. Βογινδρούκα, Σταυρούλας Σταυράκακη και Αθανάσιου Πρωτόπαπα. Η παρούσα δοκιμασία κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γλαύκη (2011). Οι Εικόνες Δράσης αποτελούνται από δέκα (10) χρωματιστές εικόνες. Για την κάθε μια εικόνα υπάρχει μία ερώτηση ξεχωριστά. Αναλυτικότερα: Εικόνα 1: Τι κάνει το κορίτσι; Εικόνα 2: Τι θα κάνει η μαμά; Εικόνα 3: Τι έπαθε ο σκύλος; Εικόνα4: Πες μας όλα όσα κάνει αυτός ο άντρας: Εικόνα 5: Τι έκανε μόλις τώρα η γάτα; Εικόνα 6: Τι έπαθε το κορίτσι; Εικόνα 7: Τι θα κάνει το μεγάλο κορίτσι; Εικόνα 8: Πες μας τι κάνει ο άντρας Εικόνα 9: Τι έπαθε το αγόρι; Εικόνα 10: Κοίτα αυτή την εικόνα. Τι γίνεται εδώ; 3.3 Συλλογή δείγματος αυθόρμητης ομιλίας Οι παρακάτω ερωτήσεις χρησιμοποιήθηκαν κατά τη συλλογή δείγματος αυθόρμητης 18

19 ομιλίας (λεπτομέρειες ακολουθούν στην ενότητα 4). Ερωτήσεις: 1) Ξέρεις πως λέγεται αυτό; (πλαστελίνη) 2) Έχεις παίξει με πλαστελίνη άλλη φορά; 3) Φτιάξε κάτι με την πλαστελίνη. Τι θα φτιάξεις; 4) Ποιο είναι το αγαπημένο σου παιχνίδι; 5) Δεν το ξέρω! Πες μου πως παίζεται; Ποιοι είναι οι κανόνες του; 6) Τι δώρο σου έφερε ο Άι-Βασίλης τα Χριστούγεννα; Πως τα πέρασες; 7) Οι διακοπές σου το Πάσχα πως ήταν; 8) Γενέθλια πότε έχεις; Τι δώρα σου έφεραν; 9) Το καλοκαίρι που θα πας;/ Το καλοκαίρι που πήγες; Πως πέρασες; 10) Ποιο είναι το αγαπημένο σου παιδικό στην τηλεόραση; 11) Πες μου γι' αυτό, δεν το ξέρω. 12) Στην τάξη είστε πολλά παιδιά; 13) Ποιοι είναι οι συμμαθητές σου; 14) Οι καλύτεροί σου φίλοι ποιοι είναι; 15) Στο σχολείο τι παίζεται στα διαλείμματα; 16) Σήμερα τι παίξατε; 17) Το αγαπημένο σου φαγητό ποιο είναι; 18) Πως φτιάχνεται; Ποιος ο φτιάχνει; 19) Το αγαπημένο σου ζώο είναι; 20) Εσύ έχεις κάποιο ζώο στο σπίτι σου; Πως το λένε; Τι είναι; 3.4 Συλλογή δείγματος αυθόρμητης ομιλίας - ''Εξελίξεις- Μάθε να δημιουργείς ιστορίες!'' Για τη συλλογή δείγματος ομιλίας με εικόνες το εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε ήταν το εκπαιδευτικό παιχνίδι ''Εξελίξεις- Μάθε να δημιουργείς ιστορίες!'' του Δεσύλλα από τη σειρά παιχνιδιών ''Παίζοντας Μαθαίνω''. Χορηγείται σε παιδιά ηλικίας από τρία (3) έως έξι (6) ετών. Περιέχει σαράντα (40) εικόνες, που δημιουργούν δέκα (10) ιστορίες (4 εικόνες αποτελούν 1 ιστορία). 19

20 3.5 Olympus Digital Voice Recorder- VN- 711PC Το παραπάνω μαγνητόφωνο ήταν το εργαλείο με το οποίο ηχογραφήσαμε τα δείγματα ομιλίας των παιδιών, με σκοπό την ανάλυσή τους. 4. ΣΥΛΛΟΓΗ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ Κάθε παιδί εξετάστηκε μόνο του σε ένα ήσυχο μέρος του σχολείου μακριά από κάθε πηγή θορύβου η οποία θα μπορούσε να αποσπάσει την προσοχή του και να επηρεάσει την απόδοσή του. Η όλη διαδικασία διαρκούσε κατά μέσο όρο σαράντα με σαράντα-πέντε (40-45) λεπτά. Η συλλογή δείγματος έγινε μέσω δύο διαφορετικών δραστηριοτήτων, καθεμιά από τις οποίες είχε στόχο την παραγωγή δειγμάτων περίπου 500 συλλαβών. 4.1 Ερωτηματολόγιο- Ιστορικό Αρχικά δόθηκε στο Δάσκαλο/ Γονέα το Ερωτηματολόγιο- Ιστορικό, το οποίο περιείχε πληροφορίες, όπως Ημ. Γέννησης, Πληροφορίες Ανάπτυξης, Ύπαρξη Ακουστικών Παθήσεων, πιθανή παρακολούθηση Λογοθεραπευτικής Παρέμβασης. Σκοπός μας ήταν ο αποκλεισμός παιδιών με τυχόν αποκλίνουσες προϋποθέσεις σε σχέση με αυτές που απαιτούσε η έρευνα. 4.2 Δοκιμασία «Εικόνες Δράσης» Στη συνέχεια χορηγήθηκε το Τεστ «Εικόνες Δράσης» για τον αποκλεισμό μη τυπικά αναπτυσσόμενων παιδιών. Τα παιδιά έπρεπε να έχουν σκορ μεγαλύτερο από το 20 ο εκατοστημόριο του ΤΕΣΤ για να συμπεριληφθούν στην παρούσα μελέτη. Παράλληλα με το τεστ, η κλινικός παρατηρούσε προσεκτικά τη ροή των παιδιών και τη βαθμολογούσε σε μία βαθμιαία κλίμακα αξιολόγησης τραυλισμού με πιθανές βαθμολογήσεις από το 1 ως το 6 (Σχήμα 1). Το 1 αντιστοιχεί σε φυσιολογική ροή ομιλίας και το 6 σε πολύ σοβαρό τραυλισμό (Yairi και Ambrose, 2005). Η κλίμακα αυτή συμπληρώθηκε από τους κλινικούς στο τέλος της διαδικασίας αξιολόγησης της γλωσσικής επάρκειας. Μόνο παιδιά που ανήκαν στις κατηγορίες 1 και 2 συμπεριλήφθηκαν στην παρούσα μελέτη. 20

21 Σχήμα Φυσιολογική Φυσιολογικές Ήπιος Μέτριος Σοβαρός Πολύ σοβαρός Ροή δυσρυθμίες Τραυλισμος Τραυλισμός Τραυλισμός Τραυλισμός 4.3 Συλλογή Αυθόρμητου δείγματος ομιλίας Για τη συλλογή αυθόρμητου δείγματος ομιλίας (1) χρησιμοποιήσαμε ερωτήσεις, στις οποίες το παιδί έπρεπε να απαντήσει, ενώ παράλληλα έπαιζε με την πλαστελίνη. Η χρήση της πλαστελίνης στη δοκιμασία είναι καταλυτική, διότι η χρήση της αποτρέπει το παιδί από σκέψεις πως έχει μπει σε κάποια διαδικασία εξέτασης. Οι ερωτήσεις αναφέρονται στην ενότητα 3 (παραπάνω) και πραγματοποιούνταν με τυχαιοποιημένη επιλογή (randomized choice). 4.4 «Εξελίξεις» Για την συλλογή του δεύτερου δείγματος αυθόρμητης ομιλίας χρησιμοποιήσαμε τις ''Εξελίξεις- Μάθε να δημιουργείς ιστορίες!'' του Δεσύλλα από τη σειρά παιχνιδιών ''Παίζοντας Μαθαίνω''.Η διαδικασία σε αυτό το στάδιο ήταν η εξής: i. Τοποθετούμε τις κάρτες στο τραπέζι, ανακατεμένες, και κάθε φορά που τοποθετούμε μια κάρτα του ζητάμε να την περιγράψει. Έπειτα ζητάμε στο παιδί να βάλει τις εικόνες στη σωστή σειρά και να μου πει την ιστορία. ii. Τοποθετούμε τις κάρτες στο τραπέζι με τη σωστή σειρά και κάθε φορά που αποκαλύπτεται μια κάρτα του ζητάμε να την περιγράψει και να μας πει την ιστορία ολόκληρη. Το ίδιο το παιδί αποκαλύπτει τις κάρτες και τις περιγράφει. Έπειτα λέει όλη την ιστορία, εφόσον έχει τοποθετήσει τις κάρτες με τη σωστή σειρά. 21

22 5. ΔΙΔΙΑΚΑΣΙΑ Κάθε παιδί εξετάστηκε μόνο του σε ένα ήσυχο μέρος του σχολείου μακριά από κάθε πηγή θορύβου η οποία θα μπορούσε να αποσπάσει την προσοχή του και να επηρεάσει την απόδοσή του. Αρχικά, εξετάστηκαν οι δύο τομείς της γλώσσας: πρώτον ο μορφοσυντακτικός, εξετάζοντας τη γραμματική επάρκεια των εκφερόμενων φράσεων και δεύτερον, η πραγματολογία, εξετάζοντας την πληροφοριακή επάρκεια, δηλαδή τη χρήση της γλώσσας που κάνει ο εξεταζόμενος προκειμένου να μεταδώσει πληροφορίες. Στη συνέχεια, εάν τα αποτελέσματα ήταν τα επιθυμητά το επόμενο στάδιο ήταν αυτό της δοκιμασίας Εξελίξεις του Δεσύλλα. Μετά, και εφόσον είχε συλλεχθεί το δείγμα από τους συμμετέχοντες, έγινε ακριβής καταγραφή (απομαγνητοφώνηση), των όσων έχει πει το παιδί, σε ένα αρχείο Microsoft Word, από όπου έγινε και η χρονομέτρηση. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Η ανάλυση των δειγμάτων λόγου των συμμετεχόντων πραγματοποιήθηκε μέσω υπολογιστή απομαγνητοφωνώντας τα δείγματα λόγου τα οποία αποτελούνταν από περίπου 500 συλλαβές το καθένα ξεχωριστά. Στη συνέχεια και με ιδιαίτερη προσοχή βήμα προς βήμα πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις με μετρητή συλλαβών (clicker) καθώς και με χρονόμετρο ακριβείας. Πιο συγκεκριμένα μετρήθηκε ο αριθμός των συλλαβών που παρήγαγε ο κάθε συμμετέχοντας ξεχωριστά τόσο στον αυθόρμητο λόγο όσο και στην παραγωγή λόγου κατά τις σειροθετήσεις σε ένα λεπτό της ώρας ( 1min). Σε αυτό το στάδιο αξίζει να αναφέρουμε ότι δεν προσμετρήθηκαν μεμονωμένοι ήχοι ή εκφράσεις του τύπου «εεεεεε, εμ,» όπως και μονολεκτικές απαντήσεις του τύπου «ΝΑΙ, ΟΧΙ». Επίσης πραγματοποιήθηκε επιμέρους μέτρηση του αριθμού των λέξεων που παρήγαγαν οι συμμετέχοντες στην διάρκεια ενός λεπτού. Στη συνέχεια και αφού χρονομετρήθηκαν όλα τα δείγματα ομιλίας, το σύνολο των συλλαβών που παρήγαγαν οι συμμετέχοντες σε ένα λεπτό της ώρας (1min)διαιρέθηκε με τον αριθμό των συμμετεχόντων και το αποτέλεσμα έδειξε τον μέσο όρο συλλαβών που μπορούν να παράγουν τα παιδιά ηλικίας 5-5,11 μηνών και τα παιδιά ηλικίας 6-6,11 μηνών ξεχωριστά. Αντίστοιχα πραγματοποιήθηκε μέτρηση για να τον μέσο όρο των λέξεων που παρήγαγαν οι συμμετέχοντες της εκάστοτε ηλικιακής ομάδας. Ο μαθηματικός τύπος που χρησιμοποιήθηκε για να δούμε τον μέσο όρο συλλαβών ανά λεπτό είναι ο εξής: 60/χρονος παιδιού x αριθμό συλλαβών του δείγματος (Μαλανδράκη 2012). 22

23 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1. ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ Οι συμμετέχοντες ήταν τριάντα δύο (32) παιδιά του ηλικιακού φάσματος από πέντε (5) ετών έως έξι (6) ετών και έντεκα ( 11) μηνών. Τα τριάντα δύο ( 32) αυτά παιδιά χωρίστηκαν σε δύο ομάδες των δέκα έξι (16) ατόμων, η κάθε μία από τις οποίες αποτελούνταν από οκτώ (8) αγόρια και οκτώ (8) κορίτσια. Οι ηλικίες που αφορούν τη μία ομάδα είναι από την ηλικία των πέντε (5) ετών έως πέντε (5) ετών και έντεκα (11) μηνών και στην άλλη ομάδα παιδιά ηλικίας από έξι (6) ετών έως έξι (6) ετών και έντεκα (11) μηνών (πίνακας)*. Βασικές λεπτομέρειες για το ατομικό ιατρικό και λογοθεραπευτικό ιστορικό των συμμετεχόντων αναδείχθηκαν μέσω των φακέλων που διέθετε το σχολείο, καθώς και μέσω απαντήσεων στο ερωτηματολόγιο που χορηγήθηκε στους εκπαιδευτικούς- κηδεμόνες των παιδιών που συμμετείχαν στην έρευνα. Για την εξακρίβωση και την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων καθώς και της ακεραιότητας των ικανοτήτων του παιδιού χρησιμοποιήθηκε και ένα είδους τεστ- δοκιμασία, οι Εικόνες Δράσης του Ι. Βογινδρούκα. Κατά τη διάρκεια αυτού, οι συμμετέχοντες περιέγραψαν δέκα (10) κάρτες με εικόνες που τους παρουσιάστηκαν. Οι κάρτες παρουσιάζονταν μεμονωμένες, συνοδευόμενες από προφορικές προτροπές (π.χ. Τι έπαθε μόλις το κορίτσι;). Εάν το παιδί απαντούσε με απαντήσεις τύπου Δεν ξέρω ή κάτι παρόμοιο υπήρχε επέμβαση η οποία θα οδηγούσε το παιδί να απαντήσει πιο εμπεριστατωμένα. Τέλος, εφόσον χορηγήθηκε σε όλους τους συμμετέχοντες, τα αποτελέσματα αναλύθηκαν και βαθμολογήθηκαν στους ανάλογους ειδικούς πίνακες που εμπεριέχονταν στη δοκιμασία αυτή. Πίνακας 1: Συμμετέχοντες Αγόρια 16 Κορίτσια 16 8 Αγόρια 5 ετών έως 11μηνών 8 Αγόρια 6 ετών έως 11μηνών 8 Κορίτσια 5 ετών έως 11μηνών 8 Κορίτσια 6 ετών έως 11μηνών 23

24 Σύνολο: 32 Συμμετέχοντες Πινάκας 2: Κλιμακες Αποκλεισμού- «Εικόνες Δράσης» Συνολική Δοκιμασία Ηλικιακή ομάδα 5:1-6:0 : >= 42 6:1-7:0 : >= 55 Πληροφοριακή επάρκεια Ηλικιακή ομάδα 5:1-6:0 : >= 16 6:1-7:0 : >= 23 Γραμματική επάρκεια Ηλικιακή ομάδα 5:1-6:0 : >= 26 6:1-7:0 : >= ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Α) Yairi and Ambrose scale Αφού μελετήθηκαν προσεκτικά τα δείγματα μόνο τα παιδιά που είχαν σκορ 1 ή 2 της παρακάτω κλίμακας συμπεριλήφθηκαν στην παρούσα μελέτη Φυσιολογική Φυσιολογικές Ήπιος Μέτριος Σοβαρός Πολύ σοβαρός Ροή δυσρυθμίες Τραυλισμος Τραυλισμός Τραυλισμός Τραυλισμός Β) Εικόνες Δράσης 24

25 Ένα δεύτερο προκριματικό στάδιο ήταν οι συμμετέχοντες να επιτύχουν στο τεστ γλωσσικής και πληροφοριακής επάρκειας «Εικόνες Δράσης». Πιο συγκεκριμένα έπρεπε να έχουν σκορ που θα ξεπερνούσε το 20 ο εκατοστημόριο της Δοκιμασίας, τόσο όσον αφορά την Πληροφοριακή όσο και την Γραμματική επάρκεια για να συμπεριληφθούν στην παρούσα μελέτη. Όλοι οι συμμετέχοντες της παρούσας μελέτης ξεπέρασαν το 20 ο εκατοστημόριο των «Εικόνων Δράσης». 3. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Στο σημείο αυτό θα αναλυθούν τα αποτελέσματα της έρευνας, με τη βοήθεια των γραφημάτων. Το ζητούμενο στην παρούσα έρευνα και αυτό που θα αναλυθεί είναι η μέση τιμή σε καθένα από τα παρακάτω στάδια. Για να υπολογισθεί η μέση τιμή σε όλα τα στάδιο, εφόσον πρώτα έγινε η καταγραφή, μετά έγινε η καταμέτρηση των συλλαβών και λέξεων που παρήγαγαν τα παιδιά, αφαιρώντας τα λόγια των κλινικών. Τα αποτελέσματα είναι τα εξής: A. Πίνακας 1 ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΥΛΛΑΒΕΣ/SEC ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΥΛΛΑΒΕΣ/sec ΔΕΙΓΜΑ ΗΛΙΚΙΑ ΕΥΡΟΣ ΗΛΙΚΙΩΝ Μέση Τιμή Τυπ. Απόκλιση Εύρος Μέση Τιμή Τυπ. Απόκλιση Εύρος 5 year olds n=16 68± ,9 0, ,3 0, year olds n=16 75± ,7 0, ,5 0, ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΛΕΞΕΙΣ/min ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΛΕΞΕΙΣ/min ΔΕΙΓΜΑ ΗΛΙΚΙΑ ΕΥΡΟΣ ΗΛΙΚΙΩΝ Μέση Τιμή Τυπ. Απόκλιση Εύρος Μέση Τιμή Τυπ. Απόκλιση Εύρος 5 n=16 68±

26 year olds 6 year olds n=16 75± B. Πίνακας 2 ΦΥΛΟ ΔΕΙΓΜΑ ΗΛΙΚΙΑ ΕΥΡΟΣ ΗΛΙΚΙΩΝ 5 year olds Α n=8 68 ± year olds Θ n=8 68 ± year olds Α n=8 75 ± year olds Θ n=8 75 ±

27 ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΥΛΛΑΒΕΣ/sec Μέση Τιμή Τυπ. Απόκλιση Εύρος 5 year olds 4 0, year olds 3,9 0, year olds 3,7 0, year olds 3,6 0, ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΥΛΛΑΒΕΣ/sec Μέση Τιμή Τυπ. Απόκλιση Εύρος 5 year olds 3,2 0, year olds 3,3 0, year olds 3,7 0, year olds 3,3 0, ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΛΕΞΕΙΣ/min Μέση Τιμή Τυπ. Απόκλιση Εύρος 5 year olds year olds year olds year olds

28 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΛΕΞΕΙΣ/min Μέση Τιμή Τυπ. Απόκλιση Εύρος 5 year olds year olds year olds year olds Αναλυτικότερα τα αποτελέσματα της έρευνας είναι τα εξής, ανά κατηγορίες: i. Μέση Τιμή: Συζήτηση- Συλλαβές ανά Sec σε παιδιά Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών Γράφημα i: Σε αυτό το γράφημα παρατηρείται, ότι στο στάδιο της Συζήτησης τα παιδιά ηλικίας πέντε (5) ετών (3,9 συλλαβές) παρήγαγαν περισσότερες συλλαβές ανά δευτερόλεπτο σε σύγκριση με τα παδιά ηλικίας έξι (6) ετών (3,7 συλλαβές), καθώς και μέση τιμή είναι υψηλότερη. Εδώ συμπεριλαμβάνονται και τα αγόρια και τα κορίτσια. ii. Μέση Τιμή: Περιγραφή- Συλλαβές ανά Sec σε παιδιά Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών 28

29 Γράφημα ii: Σε αυτό το γράφημα, απεικονίζεται η μέση τιμή των συλλαβών ανά sec στο στάδιο τις περιγραφής των εικόνων. Όπως φαίνεται, τα παιδιά ηλικίας έξι (6) ετών (3,5 συλλαβές), παρήγαγαν περισσότερες συλλαβές σε σχέση με το παιδιά ηλικίας πέντε (5) ετών (3,3 συλλαβές). iii. Μέση Τιμή: Συζήτηση- Λέξεις ανά Min σε Παιδιά Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών 29

30 Γράφημα iii: Στο στάδιο της συζήτησης η μέση τιμή λέξεων που παρήγαγαν ανά λεπτό τα παιδιά ηλικίας πέντε (5) ετών, φαίνεται να είναι υψηλότερη, εφόσον τα παιδιά ηλικίας πέντε (5)ετών κατά μέσο όρο παρήγαγαν 125 λέξεις, ενώ τα παιδιά ηλικίας έξι (6) ετών, 115 λέξεις. iv. Μέση Τιμή: Περιγραφή- Λέξεις ανά Min σε Παιδιά Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών Γράφημα iv: Στο γράφημα αυτό απεικονίζεται η μέση τιμή λέξεων που παρήγαγαν ανά λεπτό τα παιδιά πέντε (5) και έξι (6) ετών. Τα παιδιά ηλικίας πέντε (5) ετών (125 λέξεις) φαίνεται, ότι οι λέξεις που παρήγαγαν ήταν περισσότερες απ ό,τι τα παιδιά ηλικίας έξι (6) ετών (115 λέξεις). v. Μέση Τιμή: Συζήτηση- Συλλαβές ανά Sec σε Παιδιά Ηλικίας Πέντε (5) Ετών (Αρσενικά- Θηλυκά) 30

31 Γράφημα v: Όπως παρατηρείται, στην καταμέτρηση συλλαβών στο στάδιο της συζήτησης, η μέση τιμή συλλαβών των κοριτσιών (Θ) είναι ελάχιστα χαμηλότερη από αυτή των αγοριών (Α). Αναλυτικότερα, η μέση τιμή των κοριτσιών (Θ) ήταν 3,9 συλλαβές, ενώ των αγοριών (Α) 4 συλλαβές. vi. Μέση Τιμή: Περιγραφή- Συλλαβές ανά Sec σε Παιδιά Ηλικίας Πέντε (5) Ετών (Αρσενικά- Θηλυκά) Γράφημα vi: Ενώ στην καταμέτρηση συλλαβών ανά sec στο στάδιο της συζήτησης, υα αγόρια (Α) υπερτερούσαν των κοριτσιών (Θ), στο στάδιο της περιγραφής, παρατηρείται, ότι τα κορίτσια (Θ) παρήγαγαν περισσότερες συλλαβές ανά sec, συγκριτικά με τα αγόρια (Α). vii. Μέση Τιμή: Συζήτηση- Λέξεις ανά Min σε Παιδιά Ηλικίας Πέντε (5) Ετών (Αρσενικά- Θηλυκά) 31

32 Γράφημα vii: Η μέση τιμή των αγοριών (Α) φαίνεται να είναι υψηλότερη από αυτή των κοριτσιών (Θ), καθώς των αγοριών ανέρχεται στις 127, ενώ των κοριτσιών στις 123 λέξεις ανά min. viii. Μέση Τιμή: Περιγραφή- Λέξεις ανά Min σε Παιδιά Ηλικίας Πέντε (5) Ετών (Αρσενικά- Θηλυκά) Γράφημα viii: Παρατηρείται, πως η μέση τιμή παραγωγής λέξεων των αγοριών πέντε (5) ετών στο στάδιο της περιγραφής, είναι περισσότερες συγκριτικά με τα κορίτσια (Θ) της ίδιας ηλικιακής ομάδας. ix. Μέση Τιμή: Συζήτηση- Συλλαβές ανά Sec σε Παιδιά Ηλικίας Έξι (6) Ετών (Αρσενικά- Θηλυκά) 32

33 Γράφημα ix: Στα παιδιά ηλικίας έξι (6) ετών (αγόρια- κορίτσια), η μέση τιμή των αγοριών στις συλλαβές στο στάδιο της συζήτησης παρατηρείται να είναι ελάχιστα υψηλότερη από αυτή των κοριτσιών. x. Μέση Τιμή: Περιγραφή- Συλλαβές ανά Sec σε Παιδιά Ηλικίας Έξι (6) Ετών (Αρσενικά- Θηλυκά) Γράφημα x: Στο στάδιο της περιγραφής η μέση τιμή των συλλαβών που παρήγαγαν τα αγόρια της ηλικιακής ομάδας των έξι (6) ετών υπερτερεί σε σχέση με αυτή των κοριτσιών, της ίδιας πάντα ηλικιακής ομάδας. 33

34 xi. Μέση Τιμή: Συζήτηση- Λέξεις ανά Min σε Παιδιά Ηλικίας Έξι (6) Ετών (Αρσενικά- Θηλυκά) Γράφημα xi: Η μέση τιμή των λέξεων ανά min των κοριτσιών ηλικίας έξι (6) ετών υστερεί, σε σχέση με αυτή των αγοριών της ίδιας ηλικίας. Πιο συγκεκριμένα, τα κορίτσια (Θ) παρήγαγαν κατά μέσο όρο 113 λέξεις, ενώ τα αγόρια (Α) 116 λέξεις ανά min. xii. Μέση Τιμή: Περιγραφή- Λέξεις ανά Min σε Παιδιά Ηλικίας Έξι (6) Ετών (Αρσενικά- Θηλυκά) 34

35 Γράφημα xii: Όπως παρατηρείται, η μέση τιμή των λέξεων ανά min, στο στάδιο της περιγραφής, των αγοριών (Α) της ηλικίας των έξι (6) ετών, είναι σημαντικά υψηλότερη από αυτή των κοριτσιών (Θ) της ίδιας ηλικίας, εφόσον των αγοριών είναι κατά μέσο όρο 115 λέξεις ανά min, ενώ των κοριτσιών 104 λέξεις ανά min. xiii. Μέση Τιμή: Συζήτηση- Συλλαβές ανά Sec σε Αγόρια Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών 35

36 Γράφημα xiii: Σε αυτό το γράφημα γίνεται σύγκριση ανάμεσα στα αγόρια ηλικίας πέντε (5) ετών, με τα αγόρια ηλικίας έξι (6) ετών, για το στάδιο της συζήτησης. Η μέση τιμή των συλλαβών που παρήγαγαν τα αγόρια ηλικίας πέντε (5) ετών (4 συλλαβές) είναι υψηλότερη από αυτή των αγοριών ηλικίας έξι (6) ετών (3,7 συλλαβές). xiv. Μέση Τιμή: Περιγραφή- Συλλαβές ανά Sec σε Αγόρια Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών Γράφημα xiv: Όπως φαίνεται και στο γράφημα, η μέση τιμή των συλλαβών στο επίπεδο της περιγραφής ανά sec των αγοριών ηλικίας πέντε (5) ετών, είναι χαμηλότερη από την αντίστοιχη των αγοριών ηλικίας έξι (6) ετών, εφόσον στην ηλικία των πέντε (5) είναι 3,2 συλλαβές ανά sec, ενώ στην ηλικία των έξι (6) είναι 3,7 συλλαβές. xv. Μέση Τιμή: Συζήτηση- Λέξεις ανά Min σε Αγόρια Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών 36

37 Γράφημα xv: Τα αγόρια ηλικίας πέντε (5) ετών σε αυτό το στάδιο, όπως παρατηρείται και στο γράφημα, παρήγαγαν κατά μέσο όρο 127 λέξεις ανά min, ενώ η παραγωγή λέξεων στα αγόρια των έξι (6) ετών ήταν κατά μέσο όρο 116 λέξεις. xvi. Μέση Τιμή: Περιγραφή- Λέξεις ανά Min σε Αγόρια Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών 37

38 Γράφημα xvi: Στο στάδιο αυτό της σύγκρισης της περιγραφής των λέξεων ανά min ανάμεσα σε αγόρια ηλικίας πέντε (5) και έξι (6) ετών, παρατηρείται ότι τα αγόρια των πέντε (5) ετών παρήγαγαν κατά μέσο όρο 107 λέξεις ανά min, ενώ τα αγόρια των έξι (6) ετών 115 λέξεις. xvii. Μέση Τιμή: Συζήτηση- Συλλαβές ανά Sec σε Κορίτσια Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών Γράφημα xvii: Στο γράφημα αυτό γίνεται σύγκριση μεταξύ των κοριτσιών ηλικίας πέντε (5) και έξι (6) ετών, για το στάδιο της συζήτησης. Εδώ παρατηρείται ότι τα κορίτσια ηλικίας πέντε (5) ετών κατά μέσο όρο οι συλλαβές που παρήγαγαν ανά sec ήταν 3,9, ενώ τα κορίτσια ηλικίας έξι (6) ετών παρήγαγαν κατά μέσο όρο 3,6 συλλαβές. Δηλαδή από τη σύγκριση προκύπτει ότι τα κορίτσια ηλικίας πέντε (5) ετών έχουν υψηλότερη μέση τιμή από αυτή των κοριτσιών των έξι (6) ετών. xviii. Μέση Τιμή: Περιγραφή- Συλλαβές ανά Sec σε Κορίτσια Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών 38

39 Γράφημα xviii: Η μέση τιμή των συλλαβών ανά sec που παρήγαγαν τα κορίτσια ηλικίας πέντε (5) ετών στο στάδιο της περιγραφής φαίνεται να είναι η ίδια με αυτή των κοριτσιών ηλικίας έξι (6) ετών, καθώς, όπως φαίνεται, και οι δύο ομάδες έχουν μέσο όρο παραγωγής συλλαβών 3,3 ανά sec. xix. Μέση Τιμή: Συζήτηση- Λέξεις ανά Min σε Κορίτσια Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών 39

40 Γράφημα xix: Όπως παρατηρείται και στο γράφημα, τα κορίτσια της ηλικιακής ομάδας των πέντε (5) ετών παρήγαγαν κατά μέσο όρο περισσότερες λέξεις ανά min στο στάδιο της συζήτησης, από ό,τι τα κορίτσια των έξι (6) ετών, καθώς τα κορίτσια των πέντε (5) ετών είχαν μέση τιμή 123 λέξεις και τα κορίτσια των έξι (6) ετών είχαν 113 λέξεις. xx. Μέση Τιμή: Περιγραφή- Λέξεις ανά Min σε Κορίτσια Ηλικίας Πέντε (5) και Έξι (6) Ετών Γράφημα xx: Σε αυτό το γράφημα, φαίνεται ότι η μέση τιμή λέξεων των κοριτσιών ηλικίας έξι (6) ετών είναι υψηλότερη από αυτή της ομάδας κοριτσιών των πέντε (5) ετών. 40

41 ΣΥΖΗΤΗΣΗ Βάση των αποτελεσμάτων της παρούσας έρευνας, φαίνεται ότι τα ελληνόπουλα της ηλικιακής ομάδας των πέντε (5) ετών στο στάδιο της συζήτησης, παρήγαγαν κατά μέσο όρο 3,9 συλλαβές/ sec, δηλαδή 125 λέξεις το min. Από την άλλη, τα παιδιά των έξι (6) ετών παρήγαγαν στο ίδιο στάδιο κατά μέσο όρο 3,7 συλλαβές ανά sec, δηλαδή 115 λέξεις ανά min. Στο στάδιο της περιγραφής των εικόνων διαδοχής, τα παιδιά ηλικίας πέντε (5) ετών είχαν μέσο όρο παραγόμενων συλλαβών ανά sec 3,3 συλλαβές, δηλαδή 105 λέξεις το min, σε σύγκριση με τα παιδιά ηλικίας έξι (6) ετών, των οποίων η μέση τιμή ήταν 3,5 συλλαβές ανά sec, δηλαδή 109 λέξεις ανά min.στο σημείο αυτό, θα αναφερθούν ορισμένες έρευνες, που πραγματοποιήθηκαν στο εξωτερικό. Πιο συγκεκριμένα, στην έρευνα με τίτλο «Speaking rate characteristics of elementary-school-aged children who do and do not stutter» που πραγματοποιήθηκε από τους Kenneth J. Logan (Department of Speech, Language, and Hearing Sciences, 336 Dauer Hall, University of Florida, Gainesville, FL , United States), Countrey T. Byrd (Department of Communication Sciences and Disorders, The University of Texas at Austin, 1 University Station A1100, Austin, TX , United States), Elizabeth M. Mazzocchi (Department of Speech, Language, and Hearing Sciences, 336 Dauer Hall, University of Florida, Gainesville, FL , United States), Ronald B. Gillam (Department of Communicative Disorders and Deaf Education, 1000 Old Main Hill, Utah State University, Logan, UT 84322, United States) και δημοσιεύτηκε στο «Journal Of Communication Disorder». Σε αυτή την έρευνα, ο σκοπός ήταν να βρεθεί η μέση τιμή του Αρθρωτικού και συνολικού Ρυθμού Ομιλίας σε παιδιά σχολικής ηλικίας, τόσο σε αυτά που τραυλίζουν, όσο και σε αυτά που δεν εμφανίζουν κανένα τραυλικό σύμπτωμα. Η έρευνα αποτελούνταν από 34 παιδιά που τραύλιζαν και 34 παιδιά ίδιας ηλικίας με τα προηγούμενα και ίσου διαχωρισμού σε αγόρια και κορίτσια. Οι ηλικίες που μελετήθηκαν, ήταν έξι ετών και δέκα μηνών (6;10) η μια ομάδα και εννέα ετών και έξι μηνών η άλλη (9;6). Η διαδικασία συλλογής του δείγματος περιείχε διάφορα στάδια, δύο εκ των οποίων είναι ίδια με την δική μας παρούσα έρευνα. Τα στάδια αυτά είναι η διαδικασία συζήτησης ή δημιουργίας προτάσεων (Modeled Sentences task) και το άλλο είναι η διαδικασία δημιουργίας ιστορίας με σκοπό την περιγραφή της ή αλλιώς δομημένη συζήτηση (Structured Conversation task). Το συμπέρασμα είναι, ότι, αν και τα παιδιά της Αμερικάνικης έρευνας ήταν μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς και η μία ομάδα παιδιών τραύλιζε, η μέση τιμή συλλαβών ανά sec, τόσο στο στάδιο της συζήτησης, όσο και στο στάδιο της περιγραφής, δεν εμφανίζουν σημαντικές στατιστικές διαφορές. Το ίδιο, βέβαια, δεν ισχύει και για το στάδιο της περιγραφής, καθώς όπως παρατηρείται η διαφορές είναι μεγάλες. 41

42 Σε μια άλλη έρευνα με τίτλο «Speaking Rates of Young Children» των Rebekah H. Pindzola, Melissa M. Jenkins, and Kari J. Lokken (1989, American Speech- Language, Hearing Association), στην οποία το δείγμα που συλλέχθηκε είχαν φυσιολογική ανάπτυξη στην ομιλία τους και ανήκαν στις ηλικιακές ομάδες των τριών (3), τεσσάρων (4) και πέντε (5) ετών, από δέκα (10) παιδιά η κάθε ομάδα.. Από αυτά τα έξι (6) ήταν αγόρια και τα τέσσερα (4) κορίτσια. Μητρική γλώσσα των παιδιών ήταν τα Αμερικάνικα Αγγλικά. Πραγματοποιήθηκε τόσο η καταμέτρηση του Συνολικού Ρυθμού Ομιλίας, όσο και του Αρθρωτικού Ρυθμού. Η συλλογή έγινε μέσω περιγραφής εικόνων διαδοχής. Σκοπός της έρευνας ήταν να υπολογισθεί η μέση τιμή συλλαβών ανά min. Όπως παρατηρήθηκε, αν και οι δύο ομάδες της έρευνα ήταν μικρότερες από τις ομάδες της παρούσας έρευνας, ο αριθμός συλλαβών ανά min. φαίνεται να μην παρουσιάζουν σημαντικές στατιστικές αποκλίσεις. Τέλος, μια ακόμη έρευνα είναι αυτή με τίτλο «Speech and Articulatory Rates of School-Age Children in Conversation and Narrative Contexts» των Jennifer A. Sturm Carol H. Seery (University of Wisconsin Milwaukee)- (LANGUAGE, SPEECH, AND HEARING SERVICES IN SCHOOLS Vol January 2007 * American Speech-Language- Hearing Association, /06/ ). Οι συμμετέχοντες ήταν 36 παιδιά που χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες των δώδεκα (12) ατόμων. Οι ηλικίες ήταν 7;0-7;11 ετών, 9;0-9;7 ετών και 11;0-11;7 ετών. Η κάθε ομάδα αποτελούνταν από έξι (6) αγόρια και έξι (6) κορίτσια. Υπολογίσθηκε η μέση τιμή Συνολικού Ρυθμού Ομιλίας μέσω της διαδικασίας της συζήτησης. Τα αποτελέσματα υπολογίσθηκαν με τη μορφή συλλαβές ανά min. Αν και υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην αναφερόμενη και στην παρούσα έρευνα, ως προς τις ηλικίες καθώς και ως προς τη μορφή καταμέτρησης, φαίνεται ότι υπάρχουν αφενός ορισμένες μεγάλες διάφορες ανάμεσα στις τιμές, αφετέρου το γεγονός αυτό δεν ισχύει, για όλες τις ηλικίες. 42

43 EΠΙΛΟΓΟΣ Στην παρούσα έρευνα- εργασία, έγινε αναφορά στους όρους «ροή ομιλίας», «ρυθμός ομιλίας», «τραυλισμός», «δυσαρθρία» και «Συνολικός Αριθμός Λέξεων». Επίσης, τονίστηκαν οι επιπτώσεις που μπορούν να επιφέρουν ο Τραυλισμός και η Δυσαρθρία στη φυσιολογική ροή της ομιλίας. Εν συνεχεία, αναφέρθηκαν τα είδη του Τραυλισμού και οι τύποι της Δυσαρθρίας. Τα αποτελέσματα τις παρούσας έρευνας έδειξαν ότι τα Ελληνόπουλα, με την προϋπόθεση της φυσιολογικής νοημοσύνης, τυπική ανάπτυξη και ηλικία (5) ετών έως έξι (6) και 11 μηνών, φαίνεται να παράγουν κατά μέσο όρο ίδιο αριθμό λέξεων και φράσεων, με μικρές αποκλίσεις κάθε φορά, ανάλογα με το στάδιο που εξετάζεται στην κάθε περίπτωση. Πιο συγκεκριμένα τα ελληνόπουλα της ηλικιακής ομάδας των πέντε (5) ετών στο στάδιο της συζήτησης, παρήγαγαν κατά μέσο όρο 3,9 συλλαβές/ sec, δηλαδή 125 λέξεις το min. Από την άλλη, τα παιδιά των έξι (6) ετών παρήγαγαν στο ίδιο στάδιο κατά μέσο όρο 3,7 συλλαβές ανά sec, δηλαδή 115 λέξεις ανά min. Στο στάδιο της περιγραφής των εικόνων διαδοχής, τα παιδιά ηλικίας πέντε (5) ετών είχαν μέσο όρο παραγόμενων συλλαβών ανά sec 3,3 συλλαβές, δηλαδή 105 λέξεις το min, σε σύγκριση με τα παιδιά ηλικίας έξι (6) ετών, των οποίων η μέση τιμή ήταν 3,5 συλλαβές ανά sec, δηλαδή 109 λέξεις ανά min. Τα παραπάνω ευρήματα αποτελούν μια πρώτη προσπάθεια για να διερευνηθεί ο Ρυθμός ομιλίας στα ελληνόπουλα. Στο μέλλον θα πρέπει να πραγματοποιηθούν και άλλες παρόμοιες έρευνες που θα αφορούν μικρότερες αλλά και μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες, ώστε να υπάρξει μια συνολική εκτίμηση του Ρυθμού Ομιλίας, γεγονός το οποίο θα αποτελεί σημαντική ερευνητική προσέγγιση για τα ελληνικά δεδομένα. 43

ΡΥΘΜΟΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΤΥΠΙΚΑ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ ΠΕΝΤΕ ΕΩΣ ΕΞΙ ΕΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΕΚΑ ΜΗΝΩΝ. (5 ετών έως 6 ετών και 11 μηνών)

ΡΥΘΜΟΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΤΥΠΙΚΑ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ ΠΕΝΤΕ ΕΩΣ ΕΞΙ ΕΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΕΚΑ ΜΗΝΩΝ. (5 ετών έως 6 ετών και 11 μηνών) + ΡΥΘΜΟΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΤΥΠΙΚΑ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ ΠΕΝΤΕ ΕΩΣ ΕΞΙ ΕΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΕΚΑ ΜΗΝΩΝ (5 ετών έως 6 ετών και 11 μηνών) A.T.E.I ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Φοιτήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΥΛΙΣΜΟΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΤΡΑΥΛΙΣΜΟΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΤΡΑΥΛΙΣΜΟΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Σύμφωνα με το DSM-IV ο τραυλισμός ορίζεται ως διαταραχή της φυσιολογικής ροής και της ρυθμικής διαμόρφωσης της ομιλίας, η οποία είναι δυσανάλογη

Διαβάστε περισσότερα

FDA 2 Frenchay Dysarthria Assessment (FDA 2)

FDA 2 Frenchay Dysarthria Assessment (FDA 2) FDA 2 Frenchay Dysarthria Assessment (FDA 2) Η Εφαρμογή του στην Ελληνική Γλώσσα σε Φυσιολογικό Νεαρό Ενήλικο Πληθυσμό με Σκοπό την Δημιουργία Φυσιολογικών Τιμών Αναστασία Βογιατζή Ναταλία Γρίβα 1.Εισαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός. Τι είναι η λογοπεδική

Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός. Τι είναι η λογοπεδική Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός Τι είναι η λογοπεδική Η επιστήμη της λογοπεδικής είναι η επιστήμη της παθολογίας της επικοινωνίας και ασχολείται με την πρόληψη, διάγνωση, θεραπεία και έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων: Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων: Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων: Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 1 Υποφλοιώδεις αφασίες (θαλαμικές και ραβδωτοκαψικές). Η κλινική τους εικόνα μοιάζει με τις αφασίες Βroca

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 Αναπτυξιακή Δυσλεξία Παγκόσμια Ομοσπονδία Νευρολογίας το 1968 «μια διαταραχή στα παιδιά τα οποία,

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Βασίλειος Κωτούλας Σχολικός Σύμβουλος 2ης Εκπ. Περ. ΠΕ Καρδίτσας vaskotoulas@sch.gr http://dipe.kar.sch.gr/grss Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Δομή Εισήγησης Ορισμός - Χαρακτηριστικά Βασικές παραδοχές

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ-ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ»

«ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ-ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ» «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ-ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ» Σας γνωρίζουμε ότι σύμφωνα με την Αρ.13 η /25-06-2014 Συνέλευση του Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ, εγκρίθηκε η τροποποίηση συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Αθλητική ταξινόμηση Κατηγορία 1 Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) 1 .. Κατηγορία ΙΙΙ Κατηγορία IV.. Κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΛΟΓΟΠΑΘΟΛΟΓΩΝ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΛΟΓΟΠΑΘΟΛΟΓΩΝ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΛΟΓΟΠΑΘΟΛΟΓΩΝ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Dr Rosenbek s Workshop How to Treat Aphasia, Dysarthria and Apraxia of Speech: Evidence and Experience Διοργάνωση: 12-13 Σεπτεμβρίου 2015 Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΛΟΓΟΠΑΘΟΛΟΓΩΝ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΛΟΓΟΠΑΘΟΛΟΓΩΝ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΛΟΓΟΠΑΘΟΛΟΓΩΝ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Dr Rosenbek s Workshop How to Treat Aphasia, Dysarthria and Apraxia of Speech: Evidence and Experience Διοργάνωση: 12-13 Σεπτεμβρίου 2015 Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διπλωματική εργασία: «Συμβουλευτική γονέων παιδιών με Δ.Α.Δ.». Έρευνα. (Βαθμός:10)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διπλωματική εργασία: «Συμβουλευτική γονέων παιδιών με Δ.Α.Δ.». Έρευνα. (Βαθμός:10) ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: Χρυσουλάκη Αικατερίνη ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 25/09/1982 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: Μακεδονίας 191 Τ.Κ: 18452 ΠΟΛΗ: Πειραιάς ΤΗΛΕΦΩΝΟ: 210-4911810, 6947821016

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2004-2007

ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2004-2007 ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΞΕΝΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 2004-2007 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΑΡΤΙΟΣ 2004 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Το ξένο εργατικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΑ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΑ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΟΝΟΜΑ: ΤΣΙΟΛΙΚΑ ΙΟΥΛΙΑ Α.Μ: 611 ΕΠΟΠΤΗΣ: Κα ΤΟΚΗ ΕΥΓΕΝΙΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2010 2 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Η ανάγκη για την έγκαιρη αξιολόγηση των

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί που τραυλίζει: Προς τον Παιδίατρο

Το παιδί που τραυλίζει: Προς τον Παιδίατρο Το παιδί που τραυλίζει: Προς τον Παιδίατρο 4η έκδοση Πανελλήνιος Σύλλογος Λογοπεδικών- Λογοθεραπευτών Stuttering Foundation of America Publication no. 0023 www.logopedists.gr Το παιδί που τραυλίζει: Προς

Διαβάστε περισσότερα

* ΘΑ ΔΙΔΑΧΘΕΙ ΑΠΟ ΜΟΝΙΜΟ ΜΕΛΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ

* ΘΑ ΔΙΔΑΧΘΕΙ ΑΠΟ ΜΟΝΙΜΟ ΜΕΛΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ [ Γ ] ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ: Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ ΚΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΠΟΥ ΔΕΝ ΔΙΑΘΕΤΟΥΝ ΤΑ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ ΝΟΜΟ ΤΥΠΙΚΑ ΚΑΙ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΠΡΟΣΟΝΤΑ / ΑΝΑ ΜΑΘΗΜΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 10η: Αυτισμός Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΔΙΣΗΣ

ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΔΙΣΗΣ ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΔΙΣΗΣ Τι είναι η Ανάλυση Βάδισης? Η εκτίμηση της βάδισης ενός ατόμου μόνο με την παρατήρηση είναι δύσκολη. Η δυσκολία αυτή είναι μεγαλύτερη όταν η βάδιση επηρεάζεται από νευρολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Γκιπάλη Δώρα, A.M. 7795 Καρρά

Διαβάστε περισσότερα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Τα μικρά παιδιά είναι χρήστες της φυσικής τους γλώσσας.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ-ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥΣ. Μαρία Παπαδημητρίου, Ψυχολόγος Λογοπεδικός Κλεονίκη Βλασσοπούλου, Εδική Παιδαγωγός

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ-ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥΣ. Μαρία Παπαδημητρίου, Ψυχολόγος Λογοπεδικός Κλεονίκη Βλασσοπούλου, Εδική Παιδαγωγός ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ-ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥΣ Μαρία Παπαδημητρίου, Ψυχολόγος Λογοπεδικός Κλεονίκη Βλασσοπούλου, Εδική Παιδαγωγός Παιδιά με προβλήματα στο λόγο και την ομιλία συμπεριλαμβάνονται σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) Φυλοσχετιζόμενη διαταραχή,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ - ΠΡΟΠΟΝΗΣΕΙΣ; Να παρακολουθούν ή όχι οι γονείς τους επίσημους αγώνες;

ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ - ΠΡΟΠΟΝΗΣΕΙΣ; Να παρακολουθούν ή όχι οι γονείς τους επίσημους αγώνες; ΝΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ - ΠΡΟΠΟΝΗΣΕΙΣ; Να παρακολουθούν ή όχι οι γονείς τους επίσημους αγώνες; Οι αλματώδεις πρόοδοι συνήθως αποδίδονται από τους γονείς στο ταλέντο και τα εξαιρετικά προσόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ Αποφρακτική άπνοια είναι οι συνεχείς και επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής λόγω αποφράξεως των ανώτερων αναπνευστικών οδών

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Β. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΑΕΚ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΦΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚ- ΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ «ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133

«ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133 ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ «ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009 ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 9 - Δεκέμβριος 2009 www.orientum.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ORIENTUM - ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ

Τεύχος 9 - Δεκέμβριος 2009 www.orientum.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ORIENTUM - ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Τεύχος 9 - Δεκέμβριος 2009 www.orientum.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΩΡΙΖΑΤΕ ΟΤΙ. ΡΩΤΑΤΕ ΑΠΑΝΤΑΜΕ ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ORIENTUM - ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ σελ. 2 σελ. 4 σελ. 6 σελ. 7 H Orientum σας εύχεται

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Το παιδί µου δεν µιλάει καθαρά... Έως 2 ετών πρέπει να... Καταλαβαίνει σύνθετες

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Στόχοι της γλωσσικής παρέμβασης Νηπιακή ηλικία : Η ανάπτυξη να παραλληλιστεί με την

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

FDA 2. ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ και ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

FDA 2. ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ και ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ και ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FDA 2 Frenchay Dysarthria Assessment (FDA 2) Η Αξιολόγηση Δυσαρθρίας τουfrenchay 2 Η Εφαρμογή του στην Ελληνική Γλώσσα σε Φυσιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ Ο λόγος είναι ίσως η σηµαντικότερη µορφή έκφρασης όσο για την επικοινωνία αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπου από τον προφορικό στον γραπτό λόγο. Γιατί αν ένα παιδί δεν συνειδητοποιήσει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD)

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) 1 APPENDIX I Εισαγωγικό Επίπεδο ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ (One-Way Analyss of Varance) Η ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικά Ερωτήματα

Ερευνητικά Ερωτήματα ΣΤΟΧΟΣ Στόχος της προτεινόμενης έρευνας ήταν η διερεύνηση ύπαρξης διαφορών στην εκπαίδευση των εργαζομένων μεταναστών σε θέματα υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας σε σχέση με το πολιτισμικό τους υπόβαθρο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα Εισαγωγή Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα κατά τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς η γλωσσική τους συµπεριφορά δεν είναι η αναµενόµενη για τη χρονολογική τους ηλικία (βλέπε, Schwartz, 2008,

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης. ΤσαφάρηΠαρασκευή, ΛογοθεραπεύτριαΤ.Ε. Ιατρική Εταιρία Ελλογον Τι είναι το πραγματολογικό προφίλ; οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΕΠ-Υ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΕΠ-Υ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΕΠ-Υ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ A. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Συντονιστές: Κατερίνα Μανιαδάκη και Ευθύμιος Κάκουρος Συνολική διάρκεια: επτά μήνες

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 2000

ΟΙ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 2000 ΟΙ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 2000 Ο ΤΟΜΕΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2000 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Οι

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2002 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου:

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου: Γλωσσάρι Αναπηρίας Αντί προλόγου: Το γλωσσάρι συντάχθηκε με κύριο στόχο την ενημέρωση του ευρύτερου κοινού, όσον αφορά το σύνδρομο Down, αλλά και τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρία. Δυστυχώς η κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Σοφία Μπάτσιου Μάρτιος 2012 Να κατανοήσετε το πρόβλημα της νοητικής υστέρησης, τα χαρακτηριστικά των μαθητών με νοητική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Η ΠΑΛΕΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΜΠΛΟΥΧΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ . ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έτος Ίδρυσης: 9 ΠΑΛΙΕΡΑΚΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.). Η κατά φύλο σύνθεση των μελών ΔΕΠ (Συνολικά στοιχεία). Κατανομή

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Βασιλική Ζήση, PhD

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Τι Είναι το Σύνδρομο Asperger;

Τι Είναι το Σύνδρομο Asperger; Τι Είναι το Σύνδρομο Asperger; Το σύνδρομο Asperger είναι μία νευρολογική διαταραχή, η οποία, σύμφωνα με τον κλινικό ψυχολόγο και ερευνητή Tony Attwood, προσβάλλει την ικανότητα του ατόμου να κατανοεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ. Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris. Εισηγητής: Φιλιώ Πλέστη. Επιβλέπων Καθηγητής: Μαρία Αντωνάκη

ΘΕΜΑ. Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris. Εισηγητής: Φιλιώ Πλέστη. Επιβλέπων Καθηγητής: Μαρία Αντωνάκη ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ & ΙΑΦΗΜΙΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Προώθηση και συµπεριφορά καταναλωτή. Μελέτη περίπτωσης: Toyota Auris Εισηγητής: Φιλιώ

Διαβάστε περισσότερα

Οι παρακάτω εργασίες αποτελούν μέρος της απόκτησης του τίτλου σπουδών της

Οι παρακάτω εργασίες αποτελούν μέρος της απόκτησης του τίτλου σπουδών της ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ποια είναι.. Η Δρόσου Ελένη (1982) κατάγεται από την Κορινθία. Το έτος 1999 αποφοιτεί από το Γεν. Λύκειο Κορίνθου και ξεκινάει τη μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση της στην Αθήνα. Αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή 3Δ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ DICOM ΚΑΙ ΕΣΤΙΩΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΣΕ ΕΙΚΟΝΕΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ Νικολάου Φοίβια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού

Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού Ελευθέριος Κέλλης, Ph.D Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνής προβληματισμός Μη σωστή στάση Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ Τα δηµογραφικά δεδοµένα τα οποία προέρχονται από τις απογραφές πληθυσµού, τις καταγραφές της φυσικής και µεταναστευτικής κίνησης του πληθυσµού

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σελίδα 3 από 21

Περιεχόμενα. Σελίδα 3 από 21 Σελίδα 1 από 21 Σελίδα 2 από 21 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Χρήσεις του υπολογιστή... 4 Κεφάλαιο 2 Βασικά τμήματα υπολογιστή... 6 Κεφάλαιο 3 - Ασφάλεια... 9 Κεφάλαιο 4 - Ποντίκι... 11 Κεφάλαιο 5 - Πληκτρολόγιο...

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ:Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική Πούλιου Χριστίνα(5543) Κορρέ Πελαγία(5480) Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ:Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική Πούλιου Χριστίνα(5543) Κορρέ Πελαγία(5480) Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ:Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική Πούλιου Χριστίνα(55) Κορρέ Πελαγία(580) Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εαρινό εξάμηνο 0 Ρέθυμνο, 5/6/0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:. Εισαγωγή.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Τομέας Οικονομικών της Υγείας ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ: ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΡΟΣ 4 Ο ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Σαμαρά Β., Γιαταγαντζίδης Α., Δώνης Α., Ισαακίδου Σ., Κοντού Ε., Κουγιουμτζίδης Ν., Μαρτάκου Α., Μεχανετζίδου Μ., Μπαλτζόπουλος Α., Νούλης Β., Πάδη Μ., Παπαϊωαννίδης Γ.,

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης»

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» Εκπόνηση : Χατζή Κατερίνα ΑΜ:11625 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου!

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Η πρόληψη σώζει ζωές. Δηλαδή η συνέπειά σου απέναντί στον εαυτό σου. Και πως μεταφράζεται αυτό;

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015 Η Επίδραση της Επαφής και της Διαδραστικής Συνεργασίας με Νέους με Αναπηρίες στη Στάση των Μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Πιλοτικό Πρόγραμμα Παρέμβασης Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

4. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

4. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ . ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Έτος Ίδρυσης: 9 ΠΑΛΙΕΡΑΚΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ( ). Η ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΟΥ ΔΕΠ (ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ). ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΕΠ ΚΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

«Λογοθεραπευτική παρέμβαση σε

«Λογοθεραπευτική παρέμβαση σε «Λογοθεραπευτική παρέμβαση σε παιδιά με βαρηκοΐα-κώφωση» Σπουδαστής: Σιώμος Χρήστος Α.Μ. : 12728 ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ AYTIOY Το αυτί περιλαμβάνει το αισθητήριο όργανο της ακοής και της ισορροπίας του σώματος και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ιδαχής της µεθόδου Phoneme Touch and Say για την Ανάπτυξη του Λόγου, της Οµιλίας και της Φωνολογικής Ενηµερότητας

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ιδαχής της µεθόδου Phoneme Touch and Say για την Ανάπτυξη του Λόγου, της Οµιλίας και της Φωνολογικής Ενηµερότητας ΕΤΑΙΡΙΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΑΙ ΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ - ΕΨΥΠΕΑ Κ. Τζαβέλα 12 και Επ. εληγιώργη Τ.Κ. 30 200, Μεσολόγγι Τηλ. 26310 55661, fax: 26310 55615, e-mail: epsypea1@otenet.gr ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα