«ΤΟ ΣΟΝΝΕΤΤΟ ΤΗΣ ΣΙΩ- ΠΗΣ»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«ΤΟ ΣΟΝΝΕΤΤΟ ΤΗΣ ΣΙΩ- ΠΗΣ»"

Transcript

1 ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ 131

2 132

3 Ο Κόκκινος εμφανίζεται στην πεζογραφία, επίσημα μπορούμε να πούμε, το 1951 με την έκδοση της συλλογής διηγημάτων του «ΤΟ ΣΟΝΝΕΤΤΟ ΤΗΣ ΣΙΩ- ΠΗΣ» (που, παρόλες τις προσπάθειές μας, δεν μπορέσαμε να το βρούμε), ενώ διηγήματά του είχαν δημοσιευτεί νωρίτερα στο περιοδικό Ηπειρωτική Εστία και σε άλλα περιοδικά. Ακολουθούν άλλες τρεις εκδόσεις διηγημάτων του: «ΧΩΡΙΣ ΕΞΩΦΥΛΛΑ» (1958), «Η ΠΕΔΙΑΔΑ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΦΡΑ» (1975) και ο «ΑΦΟ- ΠΛΙΣΜΟΣ» (1981). Κι εδώ, όπως και στην ποίησή του, κουβεντιάζει συχνά με τις αναμνήσεις του, με τις βιωματικές εμπειρίες του απ την Κατοχή. Ξαναγυρίζει εκεί «στον τόπο που έκλαψε το θάνατο των ωραίων χρόνων». Αιχμάλωτος με το χτες. Με τις μνήμες του. «Είναι φριχτός ο δρόμος», γράφει, «που δένει τα πόδια των ανθρώπων. Και νιώθω να σβήνει στην ψυχή μου ένα καυτό σίδερο». Υφίσταται τις οδύνες των καιρών του που τον συγκλονίζουν. Γύρω του, συντρίμμια κι η άθλια πραγματικότητα της δικής του ταπεινωμένης γενιάς. Συντρίμμια τα όνειρα κι οι προσδοκίες. Κεντρικό, λοιπόν, θέμα στην πεζογραφία του ΔΚ όπως και στην ποίησή του- είναι η Κατοχική Αντίσταση κι ο Εμφύλιος και γύρω τους πλέκεται το υφάδι της α- φήγησής του. «Βγήκα στο παρελθόν ενός κόσμου που χάθηκε μέσα μας», γράφει. Κι επεκτείνεται και μετά τον πόλεμο. Αγωνιά για την πορεία της ανθρωπότητας κι υψώνει φωνή διαμαρτυρίας ενάντια στους εξοπλισμούς και στη μηχανοποίηση της ανθρώπινης ζωής, άλλοτε 133

4 καθημαγμένος κι απογοητευμένος κι άλλοτε αισιόδοξος με κραυγές ειρήνης, δικαιοσύνης κι ανθρωπιάς.. Μέσα στις στάχτες του πολέμου ψάχνει να βρει το φως και την ελπίδα για ν ανυψώσει τον Άνθρωπο στο ηθικό βάθρο του. Για να βρει την υπόστασή του και τον προορισμό του. Η όλη γραφή του ΔΚ είναι μια σπονδυλωτή ελεγειακή πεζογραφία. Οι λέξεις στάζουν αίμα. Αλλά κι ελπίδα και βάλσαμο, με γλυκύτητα χριστιανική, στις πληγωμένες ψυχές. Όλες αυτές οι ματωμένες θύμησες μετουσιώνονται σ έναν καταπληκτικό έντεχνο λόγο, που είναι μια ανανέωση της αντιπολεμικής πεζογραφίας μας. Στα διηγήματά του δεν ακολουθεί μια συγκεκριμένη κι οριοθετημένη σειρά κατά τη λογική της αφήγησης. Στην εξέλιξή της προβάλλονται ξαφνικά κομμάτια κειμένου, που εκ πρώτης όψεως φαίνεται να μην έχουν εννοιολογικό συνειρμό με το όλο κείμενο. Κι εκεί που νομίζεις πώς «ξεστρατίζει» απ το θέμα της αφήγησης, «αναδιπλώνεται» και συνδέει τα διάφορα κομμάτια και το όλο κείμενο αποτελεί τελικά ένα ενιαίο σύνολο. Δεν ακολουθεί, δηλαδή, την κλασική, την χωροχρονική σειρά της αφήγησης με την ακαδημαϊκή σχολαστικότητα. Ακολουθεί την μεταπολεμική τεχνοτροπία. Είναι μια νέα μορφή αισθητικής της γραφής με μικρές φράσεις, ενίοτε ελλειπτικές και αλληγορικές. Το διήγημα εδώ αποβάλλει το περιττό φορτίο της λεπτομέρειας και η έκφραση συμπυκνώνεται στα ουσιώδη. Η αφήγηση δεν είναι μια επιφανειακή φωτογραφική απεικόνιση, αλλ εισχωρεί βαθιά στην ψυχογράφηση των ηρώων και α- 134

5 πομυθοποιεί τα γεγονότα, επιστρατεύοντας έτσι τη σκέψη και την αντίληψη του αναγνώστη. Ο ΔΚ γράφει με το δικό του ιδιότυπο και αλληγορικό ύφος, γι αυτό, η γραφή του γενικά δεν είναι για τους πολλούς. Είναι δυνατή και στέρεα, με βαθύ στοχασμό, φιλοσοφική προέκταση και πολλή ποίηση, έτσι, που μπορούν να χαρακτηριστούν τα διηγήματά του «ποιητικά διηγήματα» ή αντίστροφα «διηγηματική ποίηση». Μα εξακολουθεί να είναι μια μοντέρνα και γνήσια πεζογραφία ως προς τη δομή της και να θεωρείται ως συνέχεια της ποίησής του. Γράφει με ειλικρίνεια, ευαισθησία και ανθρωπιά. Με ακατάσχετο λυρισμό και με συχνή εναλλαγή εικόνων. Με καταπληκτική διαφάνεια αισθήματος, αλλά και μεγάλο νοηματικό βάθος, όπως και στην ποίησή του. Επεξεργάζεται τον ήχο και το χρώμα κάθε λέξης. Μυθοποιεί την πραγματικότητα, αλλά κι αποκωδικοποιεί το μύθο. Δεν κατασκευάζει ήρωες. Αντίθετα, αντιήρωες. Είναι μια κραυγή ήρεμη για την ειρήνη και τη συναδέλφωση των λαών. Μια κραυγή αγωνίας για τον σύγχρονο άνθρωπο και τη μοίρα του, για τα ιδανικά και την καταξίωση της ζωής. «Κι εγώ», γράφει, «πλέχτηκα στη σιωπή του φεγγαριού που βασίλευεν εντός μου. Όξω ήταν νύχτα. Και πέρ απ τους ανθρώπινους Θεούς, τα φλογάτα ιδανικά της ζωής». Στα διηγήματά του γίνεται συχνή χρήση εικόνων και παρομοιώσεων, που δένονται, όμως, λειτουργικά με το κείμενο και δίνουν στην έκφραση μεγαλύτερη γοητεία, καθώς και επανάληψη μερικών λέξεων, όπως αποδημητικά πουλιά, ντουφεκισμένος έφηβος, γαρύφαλα στις κά- 135

6 νες των πολυβόλων, ο κάμπος της Θεσσαλίας, σπασμένος καθρέφτης κ.ά. Αλλ αυτές οι λέξεις έχουν γίνει σύμβολα για τον συγγραφέα κι η επανάληψή τους δεν προκαλεί καμιά δυσαρμονία. Η έκφραση διατηρεί πάντα τη λάμψη της. Για την πεζογραφία του ο Κόκκινος έχει τιμηθεί με το Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών (έπαθλο Ουράνη) για τη συλλογή διηγημάτων του «Η ΠΕΔΙΑΔΑ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΦΡΑ» και με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για τη συλλογή του «Ο ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΣ». 136

7 «ΧΩΡΙΣ ΕΞΩΦΥΛΛΑ», 1958, σελ. 86 Τα πεζογραφήματά του αυτά τυπώνονται στα τυπογραφεία της εφημερίδας «Πρωινός Λόγος» στα Γιάννινα το Δεκέμβρη του 1958 και τα αφιερώνει στη γυναίκα του. Το σχέδιο του εξώφυλλου με μολύβι ένας εκτελεσμένος, δεμένος με συρματόπλεγμα σ έναν πάσσαλοτο έχει φιλοτεχνήσει ο ίδιος. Περιέχει οχτώ διηγήματα: Επί σκοπόν Συλλογισμένα κρύσταλλα Τρεις τομές στη νύχτα Παραγγελία Πέρ απ τους ανθρώπινους Θεούς Χωρίς ε- ξώφυλλα Αμφίστομη χειραψία Ημερολόγιο. Ο τίτλος «Χωρίς εξώφυλλα», τα λέει όλα. Ο συγγραφέας ανοίγει τις σελίδες της καρδιάς του. Δίχως ε- ξώφυλλα. Ματωμένες κι εδώ οι μνήμες. Για το γκρεμισμένο Χτες. Αλλά και για το Σήμερα. Και για το Μέλλον. Μια εξομολόγηση σαν απολογία. Με τόλμη και ειλικρίνεια. «Ήμουν υπόλογος», γράφει, «στα μεγάλα ο- ράματα μιας θραψερής νιότης, που γεννήθηκε απ τον πόλεμο». Αλλά, τα όνειρα γκρεμίστηκαν. Και βγαίνει από κείνη τη σκληρή εποχή αφιδατωμένος ψυχικά: «Και πίστεψα και ονειρεύτηκα τότε. Οι μέρες της Κατοχής τύλιξαν με συρματόπλεγμα την ψυχή μου Χάσαμε τον κόσμο, όπως ο κομήτης που έκαψε το ανάστημά του πάνω απ τις ανήμπορες ελπίδες των ανθρώπων». Αρχίζει να γράφει το βιβλίο αυτό ίσως νωρίτερα, την εποχή που ήδη είχε γνωρίσει την Ιωάννα. Την εποχή που προσπαθεί, μέσ απ τη στάχτη των χαμένων ο- νείρων του, να ξαναφτιάξει τη ζωή του και που αναζητά μια θέση σε μια κοινωνία που βγήκε πιο σκληρή απ τον πόλεμο. Γράφει: «Η ζωή στέκονταν πάντα μπροστά 137

8 μου Θα έπρεπε να γευτώ το βάρος της». Η Ιωάννα έρχεται στα όνειρά του «αιθέρια ύπαρξη» και του δίνει κουράγιο κι ελπίδα. Θέλει να δραπετεύσει απ τη σκληρή πραγματικότητα. Κι αναπολεί, μέσα στην οδύνη των καιρών, τα παιδικά του χρόνια: «Αποθύμησα τα τριζόνια στις φτέρες του Μάη, που έφερα μαζί μου απ τα πράσινα χρόνια μιας ηλικίας». Κείμενα δυνατά που προκαλούν κραδασμούς στην ψυχή. Συμπυκνωμένη γραφή, μεστή από νοήματα. Και βαθύς στοχασμός. Με το δικό του ανυπέρβλητο, μα και ιδιότυπο ύφος. Είναι δύσκολο να ξεχωρίσεις, όπως και στην ποίησή του, κομμάτια για δείγμα γραφής. Έχουν όλα τη δυναμική τους. Και σε έκφραση και σε νόημα και σε γοητεία. «Επί σκοπόν» είναι ο τίτλος του πρώτου διηγήματος. Δυο φίλοι, με κοινή πορεία στον πόλεμο, παρακολουθούν στον κινηματογράφο μια πολεμική ταινία, έργο ενός Κινέζου «που σκότωνε για να χτυπήσει τον πόλεμο». Κι οι μνήμες ξυπνούν, εφιάλτες, με οδύνη. Ο ένας, ώριμος πια στο χρόνο, θυμάται πως «πάντα είχε κάποια όνειρα να περιμένουν στις μνήμες των προγόνων του» και πως ο ίδιος θυσιάζονταν «σ ένα παρελθόν που δεν ήταν δικό του. Στεγνωμένος στο πρόσωπο, πάσχιζε ολοένα για κάποιο χαμένο μύθο». Μια σκηνή που προβάλλεται στην οθόνη, συμπυκνώνει το παρελθόν. Μια σκηνή εκτέλεσης. «Επί σκοπόν! Πύρ!». Μια μπαταριά, απόηχος του οδυνηρού παρελθόντος. Κι ύστερα, «το ματωμένο προσκλητήριο των νεκρών. Τόσα αγαπημένα πρόσωπα είναι τώρα μια μεγάλη σιωπή που κυκλώνει ολόκληρη τη γη Στη ζωή μας σώθηκαν όλα όσα χάθηκαν τότε. Αλλιώς, δε θ αντέχαμε 138

9 να θρηνήσουμε στην αντάμωση μιας άδειας εποχής. Στις άσπρες λόχμες μιας ηλικίας». Τα φώτα ανάβουν στην κινηματογραφική αίθουσα. Ανακούφιση. Κι η γεύση της ζωής δίνει ελπίδα. Γιατί, πάντα η ελπίδα υπάρχει. «Και θυμήθηκα ξανά πως οι ε- λιές κρατούν στα φύλλα τους μια πυκνή σιωπή που είναι ασημένια ησυχία στον κάμπο Ένα γλυκοχάραμα γαλάτιζε μέσα μου. Κι όλα χαμογέλασαν καθώς χάνονταν. Ενώ, απόξω, το μικρό σύγνεφο είχε φύγει». Ύστερα, ή- ταν κι η γελαστή παρουσία, που «φώτιζε το μέλλον», της μνηστής του φίλου του, που «ήταν μια αδικαίωτη εποχή». Αυτή η μνηστή «έρχονταν στη δουλειά και τον έπαιρνε, μ ένα γέλιο που αυτός είχε χάσει στη ζωή. Στην τρανή πορεία της γενιάς του Έτσι, σκέφτηκα, πως τα οράματα της εφηβείας είναι οι άνθρωποι. Και τότε αναχάραξε μακριά μια πορφυρή αναλαμπή που χρύσιζε. Και στο μέτωπο των ανθρώπων ήρθε μια τρυφερή χλόη». Στο δεύτερο διήγημα «Συλλογισμένα κρύσταλλα» ξυπνούν πάλι οι μνήμες απ τον πόλεμο, που τις είχε παρατήσει πριν δέκα χρόνια στη Γερμανία, που τον είχαν πάρει όμηρο, «στο έλεος των νέων ανθρώπων που έφτιαξε ο Χίτλερ». Μεταπολεμικά ξαναγυρίζει στην Άρτα. Δίπλα στον Άραχθο, στη ρομαντική ρέμβη της δύσης, συλλογίζεται «πράγματα αλλαργινά και μαζεύει τις μνήμες του, όταν το ποτάμι διπλώνονταν στο λευκό τραγούδι του κι η ώρα της δύσης κάθονταν πάνω στις φωτιές του ορίζοντα Κι είχα ξεχαστεί να κοιτάζω τα χνώτα της δύσης, που πύρωναν τα τζάμια στο παράθυρο». Ένας ο- λόκληρος κόσμος ξυπνάει μέσα του, που είναι «όπως η Βαστίλη όταν την κατοικούν τα φαντάσματα του Σηκουάνα». 139

10 Με μια παρέα στην ομηρία. Πάνος, Παντελής, Γαζής, Πανταζής, Βαρώνης Κι άλλοι. Άρρωστος, ψήνεται στον πυρετό. «Όλα είναι θολά, ανόρεχτα, όπως η αρρώστια». Και μέσα απ τις παραισθήσεις του πυρετού, στο τραχύ σκηνικό της ομηρίας, προβάλλει η ο- πτασία μιας γυναίκας, της Βεατρίκης, που του γλυκαίνει τον πόνο και τον δροσίζει απ τον πυρετό. Τρυφερός ύμνος στη γυναίκα, όλο σεβασμό κι εκτίμηση: «Έτσι όπως την τύλιγαν οι πορφύρες που άπλωναν οι παπαρούνες, όμοιαζε να είναι η εφηβική οπτασία της Παναγίας. Τα χείλη της ήταν μια αχνή πινελιά που ένα μόνο φιλί θα τα χαλούσε, όπως τα φτερά της πεταλούδας. Τα μάτια της ισκιώνονταν από κατάμαυρες κλάρες, ήταν μια ονειροπόλα, γαληνή νύχτα, όλο φως. Κι όλη φάνταζε να είναι όνειρο που ήρθε ν αγγίξει μόνο την ψυχή. Σκέφτηκα να της μιλήσω, αλλά φοβήθηκα τη θωριά της, που ήταν αέρινη. Αν φύσαγε λίγο, θα την ξανέμιζε». Κάπως, δηλαδή, σαν τη γυναίκα του, την Ιωάννα. Ύστερα, έρχεται η απελευθέρωση, η λύτρωση. «Οι σύμμαχοι θα πρέπει να ήταν κοντά. Μπορεί πίσω απ τους αντικρινούς όγκους που τους είχε μεγαλώσει η νύχτα. Και πάνω στην ώρα αυτή η γη συγκλονίστηκε κι ο ουρανός γιόμιζε από λάμψεις και βουητό, έτσι που νόμιζες πως θα γκρεμίζονταν. Άξαφνα ένιωσα πως μια ελπίδα ήρθε κρυφά και μου στάλαξε δυο δάκρυα στο πρόσωπο». Τώρα, ύστερ από δέκα χρόνια, ο Πάνος έχει τη δική του θεωρία: «Καλά που πήγα στη Γερμανία. Τώρα έχω στην ψυχή μου μιαν αποθήκη που χωράει όλη τη ζωή». Αλλά, δεν είναι έτσι: «Οι μνήμες τώρα είναι ρόχθοι α- κοίμητοι, που στοιχειώνουν στις νύχτες του χειμώνα. Γίνονται φαντάσματα που αναταράζουν τον ύπνο μου». 140

11 Στο διήγημα «Τρεις τομές στη νύχτα», τρεις άνθρωποι, που έχουν την ίδια ιστορία, σμίγουν στο Κερατσίνι. Κυνηγημένοι κι απένταροι. Ο συγγραφέας, ο Στράτος που «είχε ένα ματωμένο περιστέρι στην ψυχή του» κι ο Γεωργουσός που «πάντα περίμενε το παρελθόν του, έστω κι αν πίστευε πως αυτό ανήκει στο μέλλον». Ανταμώνουν οι τρείς τους «σε μια άτυχη στροφή της ζωής τους». Καθένας κουβαλάει την ιστορία του. Ο Γεωργουσός ήρθε απ το ρωσικό μέτωπο κι ο Στράτος απ το προξενείο του Σιαμ. Κι ο συγγραφέας «ένας πεζός απ τους ορθρινούς κάμπους, όπου κάλπαζα κυνηγώντας την αυγή. Και χαιρετήθηκα αναπάντεχα με τις απόμαχες ιδέες από μιαν οδύσσεια που κλυδωνίζονταν στην ανοιχτή φιλία του Γεωργουσού. Κι αυτός βρήκε τον κόμπο από να δάκρυ ανθρώπινο στα χέρια μου ένας ναυαγός αιμόφυρτος που ένιωθε να ζει σα φάντασμα». Κυνηγημένοι κι οι τρεις τους απ την ανεργία. Και με τις τσέπες άδειες. Μονάχα ο ένας έχει κάτι ψιλά, ίσια για ένα ποτήρι κρασί στη γειτονική ταβέρνα. Αναδύονται μέσα απ τη στάχτη των καμμένων ονείρων τους και πασχίζουν να ζυγιάσουν τα βήματά τους σε μια νέα ζωή μέσα σε μια μεταπολεμική στεγνή πραγματικότητα, «με την εποχή μας πιασμένοι απ το χέρι σ ένα τολμηρό ξεκίνημα». Πονάνε για ό,τι έχασαν και προσπαθούν «να τιθασέψουν το δράμα που έχει γιομίσει την ψυχή τους». Πονάνε για τα γκρεμισμένα όνειρα: «Τα μεγάλα όνειρα είναι κάποια γαλάζια πελώρια κύματα που έχουν μέσα τους ψυχή. Κι όταν εμείς τ αρνηθήκαμε, χάσαμε τον κόσμο Μάζωξα τις παρατημένες σκέψεις όλων των ανθρώπων για να φτιάξω τη μορφή της ζωής πάνω σ έναν εφηβικό 141

12 σκελετό που πεινούσε». Νιώθει τώρα παρατημένος, στο περιθώριο της κοινωνίας, «ένα ναυάγιο πεταμένο στην ερημιά μου». Και άδεια τα χέρια της ζωής. «Βρήκα μονάχα πως ο πόνος είναι μια δυνατή φωνή που την ακούν όλοι οι άνθρωποι, ενώ τύλιγα σιγά-σιγά τα τετράγωνα οράματα της μοναξιάς». Ο καθένας τους τώρα ψάχνει «να βρει το Θεό του και τη ζωή που δεν έχει ανάμεσα στους άλλους. Και παθαίνουμε από μιαν ανομολόγητη μοναξιά ψάχνουμε για το μύθο μας, που τον δωρήσαμε στις προσδοκίες από να μέλλον». Κι ύστερα «όλοι μαζί χαράξαμε τρεις τομές στη νύχτα». Στο τέταρτο διήγημα της συλλογής «Παραγγελία», ολομόναχος ο ποιητής, παραμονή Πρωτοχρονιάς, στο σταθμό του ηλεκτρικού με «τις ίδιες θεωρίες στην τσέπη του» για τα χαμένα όνειρα, μαζεύει τις σκέψεις του για να βρει μιαν άκρη. Παλεύει για την επιβίωση. Οι ώρες του είναι πληχτικές, «φορτωμένες με βαριά νέφη». Η ζωή του συγχισμένη κι οι σκέψεις του ανακατωμένες. Δύσκολοι καιροί και μετά τον πόλεμο. Έχει την κοινή μοίρα των αριστερών αγωνιστών που δεν μπορούν «να σταθούν σε χλωρό κλαρί» απ το κυνηγητό της Δεξιάς. Θυμάται με οδύνη το Χτες, αλλά και το Σήμερα είναι αμείλικτο. Ψάχνει στις τσέπες του. Δεν έχει ούτε το α- ντίτιμο του εισιτηρίου. Και παρ όλα αυτά υποστηρίζει πως «η κοινωνία κοντεύει ν αποκτήσει ηθική συνείδηση». Ξαναθυμάται τα παλιά, ανέμελος, στο θεσσαλικό κάμπο κι αναγαλλιάζει η ψυχή του. Νοσταλγική εικόνα, ειδυλλιακή: «Ήθελα να χαρώ τον κάμπο το Μάη. Κι ά- πλωνα στον ύπνο των ελαιώνων την ψυχή μου Ο Θεός 142

13 ανάσαινε στις ποταμιές. Τον κοίταγα στη δύση του φεγγαριού κι ο ορίζοντας ανακατώνονταν αργά». Εκεί, στο σταθμό, βρίσκει ένα χαρτόδεμα. Περιέχει χρήματα, που καθώς το ανοίγει, σκορπάνε στον αέρα. Τα μαζεύει και τα μετράει. Βγαίνει ένα νούμερο: Κάνει τους λογαριασμούς. Είναι όσες κι οι μέρες της ζωής του. Είναι 26 χρονών κι 6 ημερών, δηλαδή 26Χ Λείπουν ακόμα πολλές σελίδες απ τη ζωή του. Και σκέφτεται «να σημειώσει την παραγγελία μιας επιταγής. Προς τη ζωή». Το δέμα η ζωή του είναι βαρύ. «Το ένιωθα σαν ένα κακούργο που του πρόσφερα άσυλο». Αγναντεύει προς τη θάλασσα, «κι εντός του ημέρωσε μια άγρια θύελλα Έφυγε κατάμονος. Θα πάεινε αργά στο σπίτι. Κι ας θορυβούσαν τα τραμ. Το μόνο που κράτησε ήταν ένας πολλαπλασιασμός: 26Χ365+6 = Νο 9.496». Στο διήγημα «Πέρ απ τους ανθρώπινους Θεούς», σ ένα άδειο δωμάτιο, κατάμονος, δεκαπέντε χρόνια εργένης, φιλοσοφεί. Η αγανάκτησή του ξεχειλίζει: «Ακούς εκεί, λοιπόν! Ο Νίκος, το γκαρσόνι, να κατηγοράει τους Θεούς, λέει, της ιστορίας Δηλαδή, ποιους Θεούς; Αυτούς που φτιάχνουν οι άνθρωποι κι όχι αυτούς που φτιαξαν τον άνθρωπο. Έτσι είναι. Οι άνθρωποι, αφού έφτιαξαν τη δυστυχία τους, πελέκησαν ύστερα κάτι Θεούς που τους μοιάζουν. Γιατί; Για να μην έχουν διαφορά. Αηδίες! Ψέμματα Αυτοί θέλουν γκρέμισμα για να ξαναφτιάξουν οι άνθρωποι τη ζωή. Όχι στα ίδια τους τα μέτρα, αλλά στο δικό τους ύψος Δίκαιο έχει ο Νίκος. Κι ο δήμαρχος δεν τον παραδέχτηκε, γιατί θα ναι κι αυτός ένας Θεός. Ή, θα το νομίζει. Ε, οι άνθρωποι πεινάν. Ναι. Πεινάν. Τι πας κατόπι να κάνεις πολυτέλεια στη φι- 143

14 λοσοφία; Απλά: οι άνθρωποι πεθαίνουν απ την πείνα Ορίστε, λοιπόν. Είμαι εικοσιοχτώ χρονών κι έχω εντός μου νεκροταφείο». Φυλλομετράει την ως τώρα ζωή του. Νιώθει εξουθενωμένος ψυχικά. «Τώρα δεν ξέρω τι να κάμω. Έκαμα προσπάθειες. Κοιμήθηκα στο τσιμέντο, έμεινα νηστικός για να πραγματοποιήσω κάποια ανθρώπινα ιδανικά. Και, να πώς άραξα. Η κοινωνία είναι που με τσάκισε. Όλη η κοινωνία. Δεν τη φοβήθηκα. Πάλεψα. Μάτωσα. Δεν έ- κλαψα. Αλλά, δεν είναι δυνατόν να την υποτάξω. Γύρα μου είναι όλα ερείπια». Θυμάται μια αθώα κοπέλα, βάλσαμο στην ψυχή του. «Και δεν έχω τίποτα, εξόν από μιαν αθώα κοπέλα, που την θυμάμαι πάντα, αν δεν απόμεινε ν απογκρεμίσω ο ίδιος αυτά τα ερείπια Και ποιος ξέρει ίσως να μην χάθηκε η ζωή. Είναι πράγματι απέραντη. Φτάνει να την αφήσει ο Θεός». Τη συλλογίζεται και ηρεμεί. Κοπάζει η θύελλα μέσα του. Γαληνεύει. Σίγουρα, υποδηλοί την Ιωάννα. «Είναι μια λεπτή, αέρινη αγγελίτσα, που έχει απονήρευτα έκπληκτα μάτια, που της γιομίζουν το αχαμνό μουτράκι. Ενώ στην ψυχή της είν ένας ωραίος Θεός, που φυτεύει τις μαργαρίτες και τις ντάλιες». Το έκτο διήγημα «Χωρίς εξώφυλλα (Nature morte) δανείζει τον τίτλο του στο βιβλίο. Ο συγγραφέας ζωγραφίζει το πορτραίτο ενός πρόσφυγα απ την Πριγκηπόνησο, που γέρασε να περιμένει τη δικαίωση των προσδοκιών του: «Γεράσαμε να περιμένουμε, Δημοσθένη. Αλλ εσύ είσαι νέος». «Όπως ήσουν κι εσύ, κυρ-δήμο». «Αλήθεια, πως περνούν τα χρόνια». 144

15 Τα χρόνια διάβηκαν «σαν τ αηδόνια που έφυγαν α- ντάμα. Κι απόστασαν να περιμένουν τη μοίρα τους». Μια ζωή στην αναμονή ο κυρ-δήμος, οι θυσίες του καταποντίστηκαν στη στάχτη των ονείρων του. «Κι έβλεπα στα μάτια του τις ζάρες που τον αυλάκωναν ολούθε. Όλες ή- ταν ένα τραγικό βιβλίο χωρίς εξώφυλλα Τον κοίταξα στο πορτραίτο κι αν άπλωνα το χέρι μου, θα μάζωνα μια χούφτα δάκρυα Κι ήθελα να τον ρωτήσω αν θα γίνονταν άσπρα σύγνεφα όταν θα φταναν στα θεώρατα πλατάνια της πρώτης του νιότης». Το διήγημα «Αμφίστομη χειραψία» στάζει θλίψη. Για όσα χάθηκαν. Και για όσα γίνονται σήμερα ενάντια στην ανθρώπινη φύση. «Όλα χάθηκαν μαζί με τις μέρες που ποντίστηκαν στην αιωνιότητα. Κι εγώ δεν ήμαν εκεί, παρά μια θύμηση που ξαναγύρισε στην κοίτη ενός ποταμού Κι ήμαν κάτω απ τη σιωπή και την προσευχή ενός ελαιώνα Εκεί πέρα ήταν η άλλη ζωή. Πίσω απ τη δυνατή σιωπή μιας έγχρωμης ώρας». Αυτή την άλλη ζωή αναδεύει στη σκέψη του. «Στο μεταξύ, κατέβηκε ο ουρανός. Κι ανταμώθηκε με τον ορίζοντα. Στο κόκκινο α- λαφρό φως, καθώς άνθιζε πάνω στο ξανθό κεφάλι ενός έφηβου. Ντουφεκισμένου στις σελίδες που είχαν μέσα τους τα μαδημένα τριαντάφυλλα Ωχρές φωνές, που δεν έφταναν να μας χωρίζουν από ολόζεστη χειραψία με το παρελθόν». Παλιοί αγωνιστές, ανταμώνουν. Καθένας φέρνει μαζί του την ιστορία του. Ο Γαζής, που «ολόκληρος ήταν μια λιτή απαίτηση που αξίωνε». Ο Αρχιμήδης, που «γιόμιζε με διαμάντι το στόμα του στην ψυχή μας». Ο Λευτέρης, που «η ζωή του όλη όμοιαζε να ήταν μια ήρεμη 145

16 φλόγα». Κι άλλοι. Ο Τσιαντής, ο Πανταζής, ο Βαρώνης, ο Πάνος, ο Αντρέας, «σαν είδωλα, που αναδεύονταν θαμπά στ αντιφέγγισμα απόναν ακίνητο βάλτο. Κι ανακάλυψα πως είμασταν κάποιοι ασκητές στη βουβή πορεία ενός ιδανικού.. Μια ομάδα στην τρανή πορεία μιας γενιάς που χάλκεψεν ο πόλεμος». Καθένας έχει τη δική του θύμηση, καθένας «ήταν μια ξεχωριστή πολιτεία στο ίδιο κάστρο». Τους ενώνει, όμως, η θλίψη για τα γκρεμισμένα όνειρα. «Μονάχα μια αγνή λύπη μας περιτύλιγε όλους μαζί σε μιαν αρχαία θλίψη, όπως η μορφή στ α- γάλματα Μακριά, στον ορίζοντα, τα υψώματα γίνονταν ελαφρά. Έχαναν την ύλη τους. Και χάραζαν απαλά σαν όνειρα ή σαν ιδέες μετά το ηλιοβασίλεμα». Εξορκίζουν τον πόλεμο. Κι αποζητάνε την ειρήνη κι ένα αποκούμπι για να σταθούν όρθιοι στη ζωή. «Κι εγώ ένιωθα πως οι χρόνοι είναι όπως οι άνθρωποι. Ήρωες κι αυτοί, που ολοκληρώνονται πάνω στην ίδια σκηνή. Και σκέφτηκα για τον καθένα απόνα όνομα Μήπως τα πράγματα είναι καθώς τα θέλουν οι άνθρωποι; Όχι, βέβαια. Γιατί, κι ο Θεός έχει άλλη όψη στην Κίνα κι άλλη στην Ελλάδα. Κι όπως φαίνεται, τ ανθρώπινα σύνορα είναι στενά για να χωράνε αυτές οι αλήθειες Κι έξω απ τις σκέψεις μου περπατούσαν οι φωνές της ζωής. Ί- δια, όπως τα χρόνια». Μα, «απόμειναν μονάχα τα ξηρά τριαντάφυλλα. Κι αναλογίζομαν, πίνοντας την πικρή ευωδία μιας αμφίστομης χειραψίας». Ανάμεσα στον απλό λαό, εκεί βρίσκει τη γαλήνη της ψυχής. «Έπιασα το χέρι του ζητιάνου. Στη χούφτα του βρήκα μια χειραψία με τον ίδιο το Θεό. Έτσι είχα στη χούφτα μου τη γοητεία των μύθων». 146

17 Και πάντα περιμένει τον ήλιο. Περιμένει μια καινούργια ζωή. «Έκλεισα τις ανησυχίες των ανθρώπων στις φλέβες μου. Κι έσπειρα τα χωράφια με χίλιες άνοιξες». Στο τελευταίο διήγημα της συλλογής «Ημερολόγιο», σκόρπιες θύμησες έρχονται στη σκέψη του απ το ημερολόγιο της ζωής του. Έφηβος, με όνειρα και προσδοκίες, που δεν δικαιώθηκαν: «Ντύθηκα τις πορφύρες της δύσης, καβαλάρης έφηβος. Μπρος στην αχλύ της εφηβείας, αναμετρώντας τον απέραντο κάμπο. Κι είχα τον ήλιο στεφάνι στα μαλλιά. Στο διάβα μου, αναταράχθηκε ο ύπνος κι αντήχησαν τα βήματά μου. Μοναχικά, στον ύπνο της αυγής. Έτσι θέλησα να φτιάξω το πορτραίτο μου στα σύγνεφα. Και κάλπασα στον ήλιο σαν αστραπή. Κι ύστερα, όταν ξύπνησα, οι κορφές στάλαζαν αίμα. Στον κόρφο μου Και προσευχήθηκα με μια χεριά παπαρούνες. Που μάτωναν την ψυχή μου. Περπάτησα στην πολιτεία, κοιτάζοντας τη γύμνια των δρόμων όταν έβρεχε. Και κυνήγησα τα σύγνεφα, ντυμένος πορφύρες στον ύπνο μου. Και μίλησα κρυφά με το φεγγάρι, καθώς έρχονταν αγάλια στις κληματόβεργες». Με πίστη κι οράματα για το μέλλον. «Έτσι θα ήμουν έ- τοιμος να δρασκελίσω το μέλλον, στην κατάφωτη στράτα που ντύθηκε στην απλωσιά του κάμπου. Πριν την οδυνηρή περηφάνεια». Η ζωή κυλάει, τα χρόνια διαβαίνουν, αλλ οι πληγές στην ψυχή δεν επουλώνονται: «Πέρασαν κι άλλα χρόνια. Κι απόμειναν στην ψυχή μου βαριές σταλαγματιές». Ο χρόνος φέρνει την Ιωάννα. Ανασκιρτά η ψυχή του κι αγγίζει την ευτυχία. «Έφτιαχνα ένα ποίημα Μέχρι 147

18 το δειλινό, που έπεσαν τα χρώματα της θάλασσας στα μάτια ενός μέλλοντος. Χαμένου στην αντάρα της νιότης που έγινε τώρα μια πορφυρή ευτυχία. Αυτό δεν ήξερα τότε να το σημειώσω. Γι αυτό και άφησα μια κενή παρένθεση. Για να χωρέσει τ όνομα: Ιωάννα». 148

19 «Η ΠΕΔΙΑΔΑ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΦΡΑ», 1975, σελ. 184 Συλλογή διηγημάτων. Τυπώνεται στο τυπογραφείο του Φ. Τσιρώνη στην Αθήνα και κυκλοφορεί το Δεκέμβρη του Είναι η δεύτερη συλλογή διηγημάτων που εκδίδει. Το βιβλίο προλογίζει ο λογοτέχνης και κριτικός Γ. Μ. Οικονόμου, που αναφέρεται γενικά στην πεζογραφία του συγγραφέα. Η συλλογή αυτή των διηγημάτων του έχει τιμηθεί το 1976 με το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών (έπαθλο Ουράνη). Περιλαμβάνει δέκα μικρά διηγήματα: Τρεις χιλιάδες χρόνια στρατιώτης Το μνημείο Ο χαμένος μύθος Βήματα στη βιτρίνα Τα όπλα μας δεν ήταν σίδερα Η πεδιάδα με την τέφρα Οι διανοούμενοι Ούτε φύλλον - Το τυπογραφείο Μονωδία σε δυο στίξεις. Κύρια έμπνευση κι εδώ, όπως και στην προηγούμενη έκδοση, είναι οι μνήμες και τα βιώματα της Κατοχής και του Εμφυλίου. Είναι διηγήματα, γραμμένα με πάθος, αλλά και με ειρηνική διάθεση, στο δικό του πάντα περίτεχνο και ιδιότυπο ύφος. Οι φράσεις είναι μεστές, ποιητικές, με εκφραστική πληρότητα. Με μουσικότητα, χρώματα πολλά χρώματα -, ρυθμό, αρμονία και πολλές εικόνες. Ακουμπάει στις πληγές, αλλά δεν τις ξύνει, τις χαϊδεύει. Λόγος προφητικός και μεστός από νοηματικό βάθος. Σαρκάζει και αυτοσαρκάζεται. Οδύνη και γλυκιά μελαγχολία για ό,τι χάθηκε. Ο χρόνος μακραίνει μετά τον πόλεμο, αλλ οι μνήμες έρχονται το ίδιο ζωηρές σαν χτες. Η λήθη είναι προνόμιο των νεκρών. 149

20 Κι αγωνιά για τον Άνθρωπο. Αλλα, κι ελπίζει για το μέλλον. Ο διάλογος των ηρώων του είναι η φωνή της ανθρώπινης συνείδησης, που δεν έχασε ακόμα την αλήθεια. Ζωντανεύει τους νεκρούς και τους βάζει «να δρασκελίσουν την πεδιάδα με την τέφρα των ονείρων τους». Το πρώτο διήγημα «Τρεις χιλιάδες χρόνια στρατιώτης» είναι μια αντιπολεμική κραυγή. Ένας νέος «εν όπλοις» υπό τις διαταγές κάποιου αξιωματικού, κάνει το ίδιο τρεις χιλιάδες χρόνια: πολεμάει, σκοτώνει και σκοτώνεται. Ένα πολεμικό σύμβολο ανά τους αιώνες. Μ ένα βέλος στην πλάτη των στρατιωτών της Κλεοπάτρας στο Άκτιο της Πρέβεζας και με μια πληγή σε μια μάχη στην Ιταλία. Πολέμησε στην Καππαδοκία και στη Σικελία, γέρασε στους στρατώνες της Ιουδαίας, κάλπασε στον σκονισμένο κάμπο του Εσκί Σεχήρ, έλαβε μέρος στην πολιορκία του Μεσολογγίου Κι ύστερα, στο Σκρα και στα χιονισμένα βουνά της Αλβανίας. Και σκοτώνεται κάθε τόσο «καθώς ένας ηθοποιός πάνω στη σκηνή». Κι ακούει πάντα τα ίδια λόγια: «Όλοι φωνάζουν για δόξα, για δάφνες, για ήρωες. Ναι, τα ίδια λόγια, εντελώς τα ίδια και με την ίδιαν ακριβώς σειρά, λένε, για τον πόλεμο σε όλες τις εποχές. Ακόμα και προ Χριστού θυμάμαι πριν από μάχη κάπου στην Καππαδοκία ήρθε ένας χιλίαρχος και μας μίλησε. Κι ύστερα, κοντά στη Σικελία, ένας βυζαντινός εξαύγουστος, πάλι τα ίδια. Και, τώρα, πριν από λίγες μέρες, ένας συνταγματάρχης στους Ιταλούς κι ένας δικός μας, απ τη δώθε μεριά, είπαν κι αυτοί τα ίδια πράγματα με τις ίδιες λέξεις, ο καθένας στη γλώσσα του. Μονάχα ο Χριστός ήρθεν ειρηνικός κι άπλωσε το χέρι του πάνω απ το προσκέφαλο των ανθρώπων. Αυτός δεν είπε τα ίδια λόγια, 150

21 δεν μίλησε για τις δάφνες στον πόλεμο. Κι όπου έπεφτε το γλυκό του βλέμμα, ημέρωνε ο τόπος και χλόιζεν η έρημος». Τώρα, στα βουνά της Αλβανίας, με τους Ιταλούς απέναντι, οι στρατιώτες κουβεντιάζουν για το πόσο μάταιος είναι ο πόλεμος για μια σπιθαμή άγονης γης στα κατσάβραχα: «Τουλάχιστον, να ήταν ένας κάμπος με περιβόλια Ποιος θα ρθει να ζήσει σε τούτο τον τόπο; Ε, κατακαημένη πατρίδα, σαν τι να είσαι, αλήθεια! Γιατί να σκοτωνόμαστε πάνω στα έρημα τούτα βράχια; Κι οι Ιταλοί γιατί να έρχονται εδώ για να πεθάνουν;». Και τι απομένει από ναν πόλεμο; Θρήνος και ερείπια. Ο Κόκκινος είναι πέρα για πέρα αντιπολεμικός: «Ο πόλεμος είναι μια αποκάλυψη που δεν αφήνει, παρά τον κρότο των πολυβόλων και τα όνειρα στα μάτια των νεκρών στρατιωτών. Και στο τέλος, απομένει μονάχα μια τραγωδία με αστραφτερές λέξεις, με παρελάσεις και με νεκρούς με εκατομμύρια νεκρούς». Το διήγημα «Το μνημείο» είναι διασκευή από ένα μέρος του θεατρικού του έργου «ΣΤΟ ΜΑΤΩΜΕΝΟ ΠΑΣΣΑΛΟ». Ο Κοσμάς κουβαλάει απ τον πόλεμο της Αλβανίας ένα μνημείο μέσα του, που το «είχε στήσει στο χάος της Κατοχής». Εκεί, στον πόλεμο, έκανε μια σπουδαία πράξη αρετής, που ήταν αντίθετη στη φύση και στην πειθαρχία του πολέμου και που «από μόνη της είναι μια ολόκληρη εποποιϊα». Έτσι, έστησεν εντός του ένα μεγαλειώδες μνημείο. Στον πόλεμο, κάθε στρατιώτης έχει καθήκον να σκοτώνει. Να σκοτώνει τον εχθρό ή να τον πιάνει αιχμάλωτο. Ο Κοσμάς κάνει αυτό που δεν θέλει ο πόλεμος. 151

22 Ανταμώνει τυχαία σε μιαν έρημη καλύβα μ έναν εχθρό του, έναν πληγωμένο Ιταλό, τον Τζιοβάνι και κάνει κάτι σπάνιο, μια πράξη αρετής που «εξιλεώνει τον πόλεμο». Απλώνει το χέρι του σε μια ειρηνική χειραψία. Γίνονται σύμμαχοι: «Εύρισκε πως χωρίς αυτήν την θυσία όλα ήταν εύκολα. Κι η ζωή δεν δένονταν αλλιώς. Έπρεπε να υπάρχουν οι νεκροί. Αυτοί που φέρνουν το μέλλον πάνω στον τάφο τους. Γι αυτό περιμένει πάντα ο Κοσμάς. Να φωτίσει στις κορφές που θάφτηκαν τα όνειρα των εφήβων Όχι, ο Κοσμάς δεν ήταν απλώς μια τυφλή πειθαρχία σ ένα καθήκον. Ήθελε ίσια-ίσια να γιομίσει την έννοια αυτή. Για να μπορεί να την υπερασπίσει. Πώς θα στέκονταν ο ίδιος μέσα στην ψυχή του χωρίς ένα νόημα; Όταν η ζωή ζητάει τη θυσία, αυτή έρχεται χωρίς φωνές. Έτσι άλλωστε συμβαίνει και σε κάθε μεγάλη ώρα Όταν ο πόλεμος είναι έγκλημα, μπορεί να ζητήσει κανείς την αποθέωση στη θυσία». Ύστερα, στην Κατοχή «περιφέρονταν στο δρόμο τυλιγμένος αγκαθερά συρματοπλέγματα, ενώ η νιότη κρατούσε τον σκελετό της εποχής. Για να σκαλώσει πάνω του την ψυχή της φυλής που καρτερούσε το μεγάλο μήνυμα». Και το μήνυμα έρχεται. Η Αντίσταση του ελληνικού λαού αρχίζει. Κι ο Κοσμάς ξαναπαίρνει το όπλο. Τον πιάνουν, όμως, οι Ιταλοί. Ξέρει τι τον περιμένει, δεν έ- χει ψευδαισθήσεις: «Φαντάστηκε βαθιά έναν ματωμένο πάσσαλο. Σ έναν πένθιμο τόπο, κάτω από σκοτεινά κυπαρίσσια. Κι ήταν γι αυτόν ένα πηχτό νύχτωμα. Μέσα στα στήθια του ταράζονταν εκείνο το μνημείο. Κι έπρεπε να γίνει πρώτα ένας αετός για να πετάξει, φωτίζοντας το χάος. Για να μην απομείνει τίποτ απ τον ίδιον, πάνω στον πάσσαλο μετά την εκτέλεση. Παρά μονάχα τα μα- 152

23 τωμένα ρούχα του, καθώς θα κρέμονταν άδεια. Να ήταν ένας ντουφεκισμένος καγχασμός. Στην σιωπηλή ωραιότητα της αυγής». Οι Ιταλοί τον ντουφεκίζουν μιαν αυγή, μ εκείνο το μνημείο μέσα του. Ο πόλεμος είναι ανελέητος. Μετά την εκτέλεση «απόμεινε η σιωπή, απέραντη. Κι ο Κοσμάς φάνηκε ψηλά να κυνηγάει το θάνατο. Απ τα σύγνεφα έπεφτε ένας σαρκασμός. Κι απόμειναν τα ρούχα κι η όψη του νεκρού. Σκαλισμένα στο ματωμένο πάσσαλο». Το διήγημα «Ο χαμένος μύθος» είναι μια μικρή ι- στορία απ τον πόλεμο πάλι, γραμμένη με πολύ στοχασμό και φιλοσοφική διάθεση για τον πόλεμο, την ειρήνη και τα ιδανικά της ζωής. Ο Νίκος συνοδεύει έναν κρατούμενο επαναστάτη, το Δημήτρη, που «ήταν κρεμασμένος πάνω σ έναν πελώριο σταυρό, έτσι μπροστά στα μάτια μας», κι ο συγγραφέας είναι ανάμεσά τους «ένα σιωπηλό πνεύμα που χαράκωνε το πρόσωπο του Δημήτρη». Ο Δημήτρης έχει επαναστατήσει ενάντια στους αρχηγούς του που ξέφτισαν το νόημα της επανάστασης και την έκαναν «αστική αριστοκρατία». Γι αυτό τον έ- πιασαν κι ανέθεσαν στο Νίκο να τον συνοδεύσει. Και τώρα, είναι στην ερημιά, στο δρόμο, μονάχοι, οι δυο τους: «Πίσω απ τα κεφάλια τους κρέμονταν κομμάτια ο ουρανός, τυλιγμένος αντάρες. Κατακάθονταν ολούθε μια σιωπή σταχτιά, νοτισμένη που γκρέμιζε λίγο-λίγο τους όγκους. Κι ο κόσμος διαλύονταν. Γίνονταν σύγνεφα που κάθονταν στα έλατα. Απόμειναν ν ακούονταν μονάχα τα ποτάμια. Κι η πλάση όμοιαζε να ήταν παρατημένη απ τα χέρια του Θεού. Μονάχα, όσο πύκνωνε το σκοτάδι, κατέ- 153

24 βαινε αόρατα κι η τάξη στην ψυχή μας Τότε κοιταχτήκαμε κι οι τρεις στα μάτια. Και νιώσαμε αγάλια μια συγκίνηση βαθιά που γίνονταν φως στην ψυχή μας. Χάσαμε την αίσθηση κείνης της γης που βαραίνει την ύπαρξη κι αγγίξαμε τη στιγμή που ανταμώνει τον άνθρωπο με το Θεό. Αυτή τη στιγμή, το σύμπαν χωρούσε μέσα σ έναν κόμπο απόνα δάκρυ». Ο Νίκος παλεύει ανάμεσα στο καθήκον και στη συνείδηση. «Και γιατί τάχα να έφταιξε ο Δημήτρης; Κι εγώ, λοιπόν; Εγώ Επειδή αυτός ζήτησε να χτυπήσουμε τους αρχηγούς που κάνουν αστική αριστοκρατία την επανάσταση; Όχι, μια επανάσταση δεν χάνεται καθώς οι άνθρωποι Τι ήταν ο Δημήτρης και τι ήταν ο κόσμος και τι ήταν το σύμπαν; Έτσι πλάθονται οι άνθρωποι, με τη δική τους ζύμη». Κι ακολουθεί ένας διάλογος υψηλής ποιότητας για τον πόλεμο και τις θυσίες, για την επανάσταση και τους αρχηγούς της που την πρόδωσαν: «Η επανάσταση είναι η ψυχή μας και τίποτα άλλο. Γι αυτό δεν υπήρχαν επαναστάτες χωρίς ψυχή. Τι θέλετε, να ρίξουμε βρόγχο σ αυτήν την ψυχή, για να μείνουμε χωρίς μνήμη και χωρίς συνείδηση; Η επανάσταση είναι αυτοί οι νεκροί Η θυσία και το αίμα των ιδεολόγων δεν χάνονται ποτέ Φοβάμαι την σιγή των όπλων Να μην στενέψει ο κάμπος στα φτωχά κείνα χέρια, που δεν κράτησαν το στερνό χνώτο πάνω στις ζεστές κάνες. Τότε, η επανάσταση θα μείνει μια ταριχευμένη άνοιξη, στην ψυχή των νεκρών μας Τι κάνουν οι αρχηγοί μας; Βλέπουν την ψυχή μας σαν νούμερο στα χαρτιά». Στο διήγημα «Βήματα στη βιτρίνα», ο συγγραφέας σκύβει με στοργή πάνω στον πόνο των απλών ανθρώπων, που γίνεται και δικός του πόνος. Συμπονάει τους 154

25 φτωχούς και πάσχει μαζί τους. Γι αυτούς πήρε το όπλο σαν ήταν έφηβος. Για μια κοινωνία δίκαιη. Και τώρα θρηνεί πάνω στις στάχτες των προσδοκιών του. Ένα αντρόγυνο περιδιαβαίνει στους δρόμους της πολιτείας. Ο άντρας, παλιός αγωνιστής, δεν έχει δουλειά κι η γυναίκα του είναι έγγυος. Ξεκινάνε απ το τίποτα. Ίσως το μωρό που θα γεννηθεί, να ναι η νέα γενιά που θα σιάξει τον κόσμο. Η μετανάστευση στην Αυστραλία είναι μια λύση. Μα, δεν μετάνοιωσαν που δεν πήγαν. Είναι δύσκολο να παρατάς τον τόπο σου: «Πάνω στον άντρα έπεφτε μια σιωπή απ τον ουρανό. Φαίνονταν πως κυνηγούσε ένα φεγγάρι που κάθονταν ε- κεί, πάνω στις στέγες. -Καλύτερα που δεν πήγαμε στην Αυστραλία. Η φτώχια περπατάει στις φλέβες μας. Ξεσταχιάσαμε στο δικό μας χώμα Κατάλαβες; Η γυναίκα τον κοίταξε πίσω απόναν ίσκιο που κάθονταν ανάερα πάνω στο πρόσωπό της, ενώ ένα θολό όνειρο αναδεύτηκε μέσα στα σπλάχνα της. -Τώρα Θα έχουμε και το παιδί... Απάντησε και φαντάστηκε πως έτρεχε σ ένα λιβάδι να κυνηγάει το ίδιο της το γέλιο». Η Αυστραλία μένει ένα μακρινό όνειρο. Στέκονται μπροστά σε μια βιτρίνα με παιδικά είδη. Ο άντρας σκέφτεται πώς μπορεί ν αγοράσει για το μωρό το ζευγάρι τα πέδιλα που είναι στη βιτρίνα. Δεν έχει χρήματα. Απογοητεύεται. Η γυναίκα του, του δίνει κουράγιο, το μωρό είναι η ελπίδα τους, η ελπίδα για τον αυριανό κόσμο: «Θα έχουμε και το μωρό Πώς θα πάμε χαμένοι;». Ναι, έτσι είναι. «Να, εκεί που δεν το περιμένεις, έρχεται ένα μωρό και τα γκρεμίζει όλα, μ εκείνα τα παχουλά χεράκια του. Κι ο κόσμος ξαναγίνεται απ 155

26 την αρχή πάλι μαζί του. Καλύτερα που ο Θεός αρχίζει την πλάση απόνα μωρό». Οι καιροί είναι δύσκολοι. Ο άντρας γυρίζει και τούτο το βράδυ μ άδεια χέρια. Τελευταία ελπίδα είναι η νέα γενιά που θα ρθει: «Θα φύλαγε και τούτη τη μέρα κλεισμένη μέσα του. Για να παραχωθεί μαζί με τ αναμμένα κάρβουνα Βλέπεις, θα έρχονταν εκείνο το μωρό που περίμεναν για να φτιάξει απ την αρχή τον κόσμο». Στο πέμπτο διήγημα «Τα όπλα μας δεν ήταν σίδερα», τα όπλα των αγωνιστών της κατοχικής Αντίστασης δεν ήταν παλιοσίδερα για να σκοτώνουν μονάχα. Ήταν προέκταση της ψυχής των αγωνιστών για να κυνηγήσουν μ αυτά τα όνειρα μιας ολόκληρης γενιάς. «Τότε, τα όπλα μας δεν ήταν σίδερα. Και τα χρόνια μας τόσο μεγάλα, που δεν σώνονται ποτέ. Απόμειναν απείραχτα στην άκρη από κάποιαν απρόσιτη ωραιότητα». Τώρα, εκείνες οι μέρες μένουν «αλλαργινές, γεμάτες από να δέος». Και σκαλώνει η θύμηση σε μια ενέδρα που είχαν στήσει οι αντάρτες στους Γερμανούς στον κάμπο της Θεσσαλίας. Μνήμη σε κείνους τους νεκρούς. «Απ τους νεκρούς εκείνους ως τον στρατώνα φαίνονται οδυνηρά τα πατήματα απ την ίδια μας την ψυχή. Σ αυτήν την πορεία σταθήκαμε αντάμα με τους νεκρούς. Και περιμένουμε την ιστορία». Και, μέσα στη σιωπή «που πήζει πάνω απ τα αντίσκηνα των στρατιωτών, δεν κυνηγούνται πια όνειρα». Όμως, δεν πρέπει να χαθεί στο χρόνο η μνήμη εκείνη που είναι φορτωμένη με ιδανικά, γιατί ο κόσμος θ αδειάσει και θα πορεύεται σ ένα κενό, σ ένα χάος μ άδεια ψυχή. Ας ρωτήσουν εκείνους τους αγωνιστές, που έφτιαξαν μιαν υπέροχη ιστορία στα μαύρα χρόνια της Κατοχής: 156

27 «Ρωτήστε μας! Ρωτήστε μας για να μάθετε δεν ξέρετε τι να κάνατε τη ζωή χωρίς το αίμα αυτών των νεκρών, χωρίς τις δικές μας μνήμες η γη θα μείνει δίχως ιδανικά. Και πώς θα ζήσουμε δίχως ιστορία; Ρωτήστε μας να σας πούμε πως τα όπλα μας δεν ήταν σίδερα Πρέπει τέλος πάντων, να υπάρχει μια τέτοια πραγματικότητα για να μην μείνουμε χωρίς ιστορία. Γιατί, όταν εμείς θα έχουμε πεθάνει, τι θα γίνει η εποχή που φτιάξαμε στην Κατοχή; Γίναμε οι γλαυκοί ιππείς που δεν ξεπεζεύουν παρά μονάχα εκεί που ανατέλλει ο ήλιος. Στην ξανθή κόμη των ματωμένων εφήβων που φορούν τον ήλιο στεφάνι. Και περιφερόμαστε αθέατοι στα ερείπια μιας καμμένης σκηνογραφίας Το μήνυμα που δεν ήρθε στη γη, α- πόμεινε κι αυτό στον ορίζοντα που χωριστήκαμε τους ακριβούς νεκρούς. Στημένοι τώρα στο χρόνο και παρατημένοι στην ερημιά της ψυχής μας, έγιναν ένα όνειρο θαμπό Είναι δική μας η ιστορία τούτη». Στο διήγημα «Η πεδιάδα με την τέφρα», που δανείζει τον τίτλο του στο βιβλίο, δυο παλιοί φίλοι βρίσκονται σε αντίπαλα στρατόπεδα στη διάρκεια του Εμφυλίου της Κατοχής. Αλλά, συμμαχούν και δίνουν τα χέρια. «Τι είναι η ζωή και τι απομένει απ αυτήν όταν μένουμε χωρίς την αγάπη απόναν άλλον άνθρωπο;». Το ήξεραν πως «η ζωή δεν βρίσκονταν έξω απ τους ανθρώπους». Ο πόλεμος πέρασε και καθένας τους είχε πάρει το δρόμο του: «Ο ένας περιπλανιόταν, χωρίς όνειρα, έτσι σαν ένας οδοιπόρος που τον τραβάει μονάχα η στράτα, έτσι δεν είχε παρά να βαδίζει πάντα, για να φυλάξει τη ζωή. Κι ο άλλος, μαζώνοντας την παρατημένη εφηβεία και τα ορθρινά τραγούδια που άφησε αντάμα με κάποιους νεκρούς φίλους του, δεν ήταν το ίδιο. Πίστευε πά- 157

28 ντα πως ξεκίνησε για να φτιάξει απ την αρχή αυτή τη ζωή. Και πάσχιζε να κρατήσει στη χούφτα του μια τέφρα που έπεφτε πάνω σ εκείνα τα χρόνια». Τώρα, κι οι δυο τους σκάβουν ένα χαντάκι με τον ί- διο κασμά. Σκουπίζουν με την παλάμη τους τον ιδρώτα στο μέτωπο και κουβεντιάζουν. Θυμούνται τα περασμένα. Και φιλοσοφούν για τη ζωή και για τις ιδέες: «Λοιπόν, να ξέρεις: χωρίζονται οι άνθρωποι να, όπως εμείς εδώ απόνα χαντάκι που το ποτίζουν με τον ιδρώτα τους Τίνος είναι η γη, ανόητοι άνθρωποι! Ποιος έχει το δικαίωμα να την μοιράζει για να χωρίζονται οι άνθρωποι; Κι ύστερα, ξέρεις γιατί έρχονται να λύσουν τις διαφορές τους με τις δικές μας κουβέντες; Να σου πω εγώ: Δεν έρχονται για να τις λύσουν, παρά για να τις ακούσουν. Γιατί, οι άνθρωποι, όταν έχουν ιδέες, τότε είναι δεμένοι με τους άλλους ανθρώπους γύρω τους. Δεν αντέχουν τη μοναξιά. Βλέπεις, δεν είναι καλόγεροι, που τα περιμένουν όλα απ τον ουρανό. Γι αυτό η αστυνομία κυνηγάει μονάχα όσους ανακατώνονται περισσότερο με τα εγκόσμια. Ας βγει ένας στο δρόμο, σ όποιο μέρος της γης, να φωνάξει αυτά που λέει ένας παπάς στην εκκλησιά. Τι λες, θα τον αφήσουν; Οι ιδέες δεν είναι όπως τα κτήματα, αγαπητέ μου. Αυτές τις θέλουν οι άνθρωποι μονάχα για τον ουρανό Οι άνθρωποι βλέπουν τις διαφορές τους στις κουβέντες μας. Τι να κάμουν! Κι αυτοί, θέλουν να ζήσουν απ τις ιδέες. Βλέπεις, οι ιδέες δεν είναι κανενός. Γι αυτό έχουν να κάνουν όλοι, εκτός από κείνους που δεν έχουν να ζητήσουν τίποτα και είναι σαν να μη γεννήθηκαν ποτέ. Κι αυτοί είναι που βάζουν εμάς να σκάφτουμε εδώ και να σκοτωνόμαστε ύστερα για λόγου τους Ε, οι άνθρωποι αδειάζουν την ψυχή τους για να γιομίζουν την κοιλιά τους». 158

29 Στο έβδομο διήγημα, «Οι διανοούμενοι» μαζεύονται σ ένα γραφείο «για να φτιάξουν τον κόσμο απ την αρχή». Κουβεντιάζουν. Φιλοσοφούν. Για την εποχή τους και για τις ιδέες τους. Για την κοινωνία. Για τους φτωχούς και τους πολεμοκάπηλους. Ξέρουν πως «οι λέξεις καμιά φορά γίνονται όπως ένας ωκεανός που χτυπιέται με την ακτή. Μήπως οι άνθρωποι δεν σκοτώνονται ξεκινώντας απ τις λέξεις;». Γι αυτό και φοβούνται τους ποιητές, «αυτούς τους ωραίους κι ανόητους» ιδεολόγους κι ας ξέρουν πως γι αυτούς «ο σταυρός είναι στημένος στην άκρη απ τα όνειρά τους». Η υλιστική εποχή μας είναι φτωχή από ιδανικά. Από οράματα. Οι ποιητές, όμως, εξακολουθούν να ονειρεύονται. Και θα ονειρεύονται πάντα. Οι άλλοι, οι πολλοί, ενδιαφέρονται μονάχα πως «να γεμίσουν την κοιλιά τους και το πορτοφόλι τους». Και μιλάνε «αφ υψηλού» για τον ανθρωπισμό και άλλα ιδεώδη. Απ την άλλη, ας υ- πάρχουν κι οι φτωχοί, γιατί «η δυστυχία είναι ένα χρώμα στη ζωή των ανθρώπων». Και σκοτώνουν για τα συμφέροντά τους, σκοτώνοντας έτσι και τα όνειρα της νεολαίας, οι πολεμοκάπηλοι! Οι πόλεμοι είναι έξω απ τις ελπίδες και τα όνειρα των λαών, «τους φτιάχνουν οι επιτήδειοι σε βάρος των λαών» και για δικό τους όφελος: «Βλέπετε, γίνονται μετέωρα οι βαθύπλουτοι, που δίνουν δρόμους για την αδηφαγία της νεολαίας. Και να, φτιάχνουν τον πόλεμο στο Βιετνάμ, στην Κορέα, στην Αφρική, για να μην χρεωκοπήσουν οι βιομηχανίες που δίνουν τη ζωή της αφθονίας γιατί, ξέρεις πως οι τρακόσιες χιλιάδες εργάτες μιας πολεμικής βιομηχανίας ζουν απ τις στάχτες και το αίμα των πολέμων;». 159

30 Για ποιον, λοιπόν, πολεμούν οι λαοί; Υπέρ βωμών και εστιών ή για τις τσέπες των βιομηχάνων; «Άντε, λοιπόν, να δώσεις τώρα την ευλογία του χριστιανού για τα πάτρια και τα όσια, που τσαμπουνάν σ εκείνους που σκοτώνονται Ο ανθρωπισμός το ιδεώδες του ανθρωπισμού, βλέπεις, απασχολεί τα φωτισμένα κεφάλια(;)!. Ελπίζει, όμως, πως κάποτε οι άνθρωποι της γης θα μπορέσουν να συνεννοηθούν: Να ξέρετε: η γλώσσα είναι που δεν αφήνει τους ανθρώπους να συνεννοηθούν. Αλλά, κάποτε, θα σβηστούν και γι αυτήν οι γραμμές που χωρίζουν τα σύνορα. Όπως έγινε και για τα κρατίδια της Γερμανίας πριν από τρεις αιώνες. Τώρα, νομίζεις πως θυμάται κανένας απ αυτούς πού ήταν τα σύνορα του προσπάππου του, για να τα χαράξει κι αυτός;. Πότε; Όταν θα φτάσουμε στην οικουμενικότητα. Δηλαδή, όταν θα γίνει η ανθρωπότητα ένα κράτος που να έχει την κυβέρνηση σ ένα νησί του ωκεανού, που να μην ανήκει σε κανέναν και που τα πορτοκάλια θα είναι το ίδιο με τα πράσα, με το πετρέλαιο και τις παρδαλές γραβάτες ή τα κανόνια με τις μπανέλλες για τα πουκάμισα. Τότε, υπάρχει τρόπος να μην γίνεται ο πολεμος Για να ζήσουμε, θέλοντας και μη, πρέπει οι άνθρωποι ν ανταμώσουμε. Αλλ είναι δύσκολο, είναι ανέφικτο κάτι τέτοιο. Μόνο στα όνειρά τους μπορούν να το πετύχουν. Μονάχα οι ποιητές μπορούν να ονειρεύονται: Ωραία είναι τα όνειρα γι αυτούς που κοιμούνται ακόμα. Ξέρεις, δεν απόμεινε παρά μονάχα ο ύπνος για να λιποτακτούν οι άνθρωποι στον αιώνα μας Πώς να γειτονέψουμε τώρα με τον Θεό, για να μπορούμε να κουβεντιάζουμε την αυγή μ έναν ανθισμένο πάλιουρα; 160

31 Είναι τόσο αλάργα οι ποιητές που συνομιλούν με τις παπαρούνες και τα χαμομήλια. Στο διήγημα Ούτε φύλλον, ο συγγραφέας σκύβει πάλι στη ζωή των απλών, των καταφρονεμένων ανθρώπων και φιλοσοφεί. Πέντ έξη άνθρωποι ταξιδεύουν μέσα σ ένα αυτοκίνητο. Ένας γιατρός που θύμιζε χάλκινο άγαλμα, ένας γεωπόνος με μια πίκρα καταχωνιασμένη βαθιά στα μάτια του, ένας καθηγητής που θύμιζε το μάντη Τειρεσία και καναδυό άλλοι. Κανένας δε μιλάει. Είμασταν όλοι ακίνητα σχήματα που ταξίδευαν μέσα σ ένα θολό αυτοκίνητο. Κάποιος σπάει τη σιωπή κι αρχίζει διάλογο με θέμα το διάλογο: Οι διανοούμενοι είναι οι άνθρωποι που φτιάχνουν τις ιδέες, που δεν σύρονται απ την παθητικότητα και την αδράνεια. Και νομίζω πως, ίσια-ίσια, απ αυτούς γεννήθηκε ο διάλογος. Γι αυτό εκεί που δεν υπάρχουν αυτοί, έρχεται η ακινησία και ούτε φύλλον δεν σείετα. Ούτε φύλλον δεν σείεται. Είναι μια φράση που είχε πει ο Πλαστήρας σαν έγινε πρωθυπουργός. Κυβερνώντος εμού, ούτε φύλλον δεν θα σείεται. Είναι μια φράση που είχε την ανάσα και το όνειρο ενός λαού την ώρα που πονούσε, σε μια εποχή, δηλαδή, που ο ελληνικός λαός σπαράσσονταν ακόμα απ την εμφύλια διαμάχη και ποθούσε πάρα πολύ μιαν ακινησία, μιαν ηρεμία, για να χτίσει πάνω στα ερείπια της Κατοχής και του Εμφυλίου. Ήταν μια φράση ανθρωπιστική. Κι ο καθηγητής, παίρνει αφορμή από να ασήμαντο γεγονός, που συμβαίνει στο δρόμο τους, για ν αναπτύξει, σαν σε χριστιανική παραβολή, τις 161

32 απόψεις του για τον ανθρωπισμό, για μια έννοια που τόσο διαστέλλεται και κακοποιείται στην εποχή μας. Να, λοιπόν, τι έγινε: Μια γυναίκα φύλαγε τα γίδια της στην ερημιά. Άξαφνα παρουσιάζεται μπροστά της το αυτοκίνητο. Μόλις το βλέπει, ταράζεται, πανικοβάλλεται και βιάζεται να κρυφτεί. Η προσπάθειά της να μην τη δουν, έχει κάτι το επικό και τραγικό μαζί. Κι όπως ήταν όρθια στο θολό φως, φαίνονταν εκείνη η μοναξιά και η θλίψη που φέρνουν οι στράτες τον χειμώνα. Η ζωή η δική της ήταν ξέχωρη, σε μιαν ερημιά και τα όνειρά της έφταναν ως τις γραμμές του δικού της στενού ορίζοντα. Ο καθηγητής λέει: Τι την κάναμε τη ζωή αυτής της κοπέλας; Είναι ανάπηρη. Δεν μπορεί να χαιρετήσει έναν άνθρωπο που είναι έξω απ τον σιωπηλό τούτο τόπο. Ξέρετε τι θα ζητήσει αν την αφήσουν στην πλατεία της πόλης; Να φύγει. Να φύγει αμέσως. Για να έρθει εδώ να κρύψει την φτωχή της ύπαρξη. Ναι, γιατί δεν ξέρει να περπατήσει έξω απ τα χωράφια της. Ποιος, λοιπόν, έχει το δικαίωμα να της κάψει τα όνειρα, για να μην έχει να ζητήσει τη ζωή χωρίς έναν ζυγό; Πού είναι, λοιπόν, ο ανθρωπισμός, όταν οι άνθρωποι πάσχουν να ζήσουν αντάμα με τα ζώα, γιατί ντρέπονται τους άλλους ανθρώπους;. Μια βαριά σιωπή πέφτει ανάμεσα στους επιβάτες. Ύστερα, στην πλατεία της πόλης, τους ακολουθεί ο βαρύς ίσκιος απ την μοναξιά εκείνης της κοπέλας. Ο γιατρός κοιτάει τις λεύκες δίπλα στο δρόμο. Είναι ακόμα γυμνές. Ούτε φύλλον δεν σείεται, πρόφερε άτονα. Κι άφησε τις λέξεις του στο κενό. Κι εγώ σκέφτηκα γιατί οι φτωχές γυναίκες δεν έρχονται στην 162

33 πλατεία και στους δρόμους της πόλης Τουλάχιστο, αν δεν ήταν να βαθαίνει αυτή η άβυσσος που τις χωρίζει απ τα χωράφια με την έρημη νύχτα. Στο παλιό Το τυπογραφείο ο τυπογράφος ξεχωρίζει ένα-ένα τα μεταλλικά γράμματα από αντιμώνιο σα να ρχονταν απόνα ακατάληπτον κόσμο, ακριβώς γι αυτό: για να γίνουν σιδερένειες λέξεις, που θα καρφώνονταν εκεί, μετά. Ανακατωμένος ανάμεσα στις ιδέες και στους στίχους, σοφών ή ηλιθίων, πάθαινε πνευματική άμβλυνση, γι αυτό και ζούσε πότε με τα σύγνεφα, πότε με το ηλιοβασίλεμα, πότε με τα όνειρα, πότε με τους έρωτες και πότε με τον πόνο. Το αφεντικό, όμως, του τυπογραφείου πατάει γερά στη γη. Και σκέφτεται έτσι, όπως σκέφτονται τα περισσότερα αφεντικά: Ό,τι καπνίσει στον καθένα απ τους ποιητάδες, εδώ μέσα θα έρθει να το στήσουμε. Όμως, το ψωμί ζυμώνεται μονάχα με τον ιδρώτα Ο ένας φέρνει εδώ μέσα τον κουρνιαχτό της Κορέας, ο άλλος τον Μάη με τις παπαρούνες. Κι ύστερα, άειντε να βρεις απ αυτούς τους τρελάδες τι είναι ο κόσμος Ε, είστε για τα σίδερα! Τι θα γίνει αυτός ο αιώνας όταν οι ποιητές και οι διανοούμενοι γράφουν για τα σύγνεφα που καίγονται; Εδώ, ο κόσμος δεν έχει χορτάσει το ψωμί κι εσείς γράφετε για παραμύθια. Χάθηκαν οι φτωχοί; Χάθηκαν οι νεκροί στον πόλεμο, σηκώθηκε το πένθος κι ο φόβος απ τη γη, για να βρείτε σεις μονάχα τον ίσκιο απ τα μάρμαρα της Φρυγίας;. Ο ποιητής, που πήγε κάτι χειρόγραφα στο τυπογραφείο, εκφράζει τη δική του άποψη μ ένα κατεβατό λόγου, σαν δικανική αγόρευση: 163

34 Γιατί ν ακούσετε τους ποιητές; Καλύτερα τον αστυνόμο, για να μην ανακατώνεστε πολύ με τις επικίνδυνες αυτές λέξεις Κι όταν θέλετε ν ακούσετε κι αυτές, τότε να πηγαίνετε στην εκκλησιά. Εκεί δεν είναι απαγορευμένα τα όνειρα. Οι παπάδες, άμα κάνουν κύρυγμα, λεν κι αυτοί κάτι που υπάρχει και στα ποιήματα. Όμως, δεν τους κυνηγάει κανείς. Ξέρεις, γιατί; Ξέρεις πώς ξεκινήσαμε για να φτάσουμε στο τυπογραφείο μονάχα με τις άδειες λέξεις στα χαρτιά; Φορτωθήκαμε τα όνειρα και τις στάχτες των ανθρώπων. Δεν φωνάξαμε πως η γη δεν μοιράζεται και πως ο Χριστός δεν ήρθε να σταυρωθεί για να έχει ο αδερφός το ψωμί και τον ήλιο δικό του; Ξέρεις πως αυτός ο κόσμος γεννήθηκε για να μην έχει αφέντες; Όμως, τι απόμεινε να πουν οι ποιητές; Η γη δεν ανήκει στους ανθρώπους που ανακατώνονται με τις ιδέες. Κι αυτά που λένε οι παπάδες στην εκκλησιά, άμα τα πουν οι ποιητές στο δρόμο, φαίνεται πως αρχίζει να κουνιέται η γη. Βλέπεις, ό,τι είναι για τον ουρανό, δεν πειράζει. Δε βαρυέσαι, σου λεν: ας έχουν αυτοί τον ουρανό. Μονάχα τη γη μας να μην τη δέσουν με τις ιδέες τους Γράφουμε γι αυτούς που θα έρθουν μ ένα κύμα γι αυτούς που θ απλώσουν στη χούφτα τους στράτες χωρίς σύνορα για τα χελιδόνια. Δεν ζητάμε να μας στεφανώσετε. Οι πνευματικοί χαμάληδες δεν αφήνουν ουρανό για τα δικά μας περιστέρια. Κρίμα που δεν ξέρετε πόσο πονάει ένας φτωχός ποιητής, αφού κι εσείς πονάτε. Στο τελευταίο διήγημα Μονωδία σε δυο στίξεις κάνει έναν ελεγειακό απολογισμό για τους χαμένους αγώνες, κλείνοντας ένα πικρό κεφάλαιο της ιστορίας: 164

35 Στην ιστορία απόμειναν λίγες φράσεις. Θυμάμαι. Κείνο το γαλάζιο πρωί που ξεκινήσαμε για το μέλλον. Είμαστε άοπλοι κι ειρηνικοί, καθώς τα παιδιά. Στην άνανθη στράτα μιας άλκιμης ηλικίας Συλλογίζομαν πάντα. Κι ήθελα να μαι μονάχος. Να φαντάζομαι τις λεύκες κάτω απ την ερημιά, στο φεγγάρι. Αλλά, ήρθαν οι αναμνήσεις. Κι εγώ βιάστηκα απόναν χρόνο που έρχονταν με κάποιαν αόριστη μουσική. Ώσπου χάθηκεν ο δρόμος Πήρα τις σκέψεις των άλλων και πίσω απόμειναν τα χρόνια. Έρημα, να περιμένουν Ζήτησα να δώσω στη ζωή τις σκέψεις εκείνες. Αλλά, οι άνθρωποι είχαν φύγει. Τους βρήκα να οραματίζονται μονάχοι. Κι είχαν άδεια την ψυχή τους, καθώς αναρριχόνταν στους εξώστες τους. Μονάχοι και δίχως σκέψεις. Ήταν εξόριστοι. Κι όλοι πάσχιζαν για τη ζωή. Τότε κοίταξα ξανά τη στάχτη. Μια μνήμη απόνα όνειρο, σκέφτηκα. Κι είδα πως είχε φύγει το γαλάζιο εκείνο πρωί Στις αναζητήσεις μου απόμεινε η θηριωδία. Κι ακολούθησα τα ίχνη που χάνονταν προς τις κορφές Κι έκλεισαν οι φράσεις της ιστορίας κι έκατσε παντού μια μελαγχολία Θα ήταν οι σκέψεις των ανθρώπων, καθώς γίνονταν σύγνεφα. Και τότε ακούστηκαν τα βήματά μου. Στο σύθαμπο της στράτας. Προς την ανθρώπινη πορεία, είναι πικρό κεφάλαιο. 165

36 Ο ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΣ, 1981, σελ. 133 Το βιβλίο τυπώνεται το Δεκέμβρη του 1981 στα τυπογραφεία ΔΩΔΩΝΗ, στη Θεσσαλονίκη. Περιέχει εννιά διηγήματα: Το ικρίωμα Ο αφοπλισμός Ο ισορροπιστής Η λήκυθος με τα όνειρα Το γκρεμισμένο εικόνισμα Περιμένοντας τ αποδημητικά Το τέλος της πορείας Η αίθουσα με τις νύμφες Κότινος εξ ακανθών. Το βιβλίο δανείζεται τον τίτλο του απ το δεύτερο διήγημα. Για τη συλλογή αυτή των διηγημάτων του παίρνει το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας (1982). Τα θέματα, κι εδώ, τα παίρνει απ το ανεξάντλητο απόθεμα μνήμης της Κατοχής και του Εμφυλίου. Πολεμιστής κι ο ίδιος απ την πλευρά των ηττημένων, καταγράφει με μελαγχολία κείνα τα γεγονότα. Μισεί τον πόλεμο, κάνει ένα βήμα προς το Θεό κι απλώνει στον κόσμο χέρι ειρηνιστή. Ώριμος πια, νηφάλιος και καταξιωμένος λογοτέχνης, ατενίζει κείνα τα γεγονότα από κάποια χρονική απόσταση και τα τοποθετεί στις πραγματικές τους διαστάσεις με μιαν ανυπέρβλητη γραφή ύφους και τεχνοτροπίας. Μια γραφή λυρική, γεμάτη χρώματα, εικόνες και ήχους και με προέχον πάντα το ποιητικό στοιχείο. Αλλά, και ρεαλιστική. Βάζει την παλάμη του στον τύπο των ήλων και περιτυλίγει όλα κείνα τα τραγικά γεγονότα με αγάπη και λουλούδια, δίχως προκατάληψη για τους νικητές. Κινείται ανάμεσα στ όνειρο και στην πραγματικότητα με σκηνικό τη φύση: το μελιχρό φεγγάρι, ένα δάσος από οξιές, μια 166

37 παπαρούνα, ένα γερμένο χαμομήλι, ένα κόκκινο δειλινό, τ αγριοπούλια, τα σύγνεφα κι ο αγέρας Το βιβλίο προλογίζει ο λογοτέχνης και κριτικός Γ. Μ. Οικονόμου. Το εξώφυλλο είναι σύνθεση του συγγραφέα ένας εκτελεσμένος, δεμένος σ έναν πάσσαλο. Το πρώτο διήγημα έχει τον τίτλο Το ικρίωμα. Ένας καπετάνιος των ανταρτών στην Κατοχή και στον Εμφύλιο, κάπου μακριά στη Σιβηρία κατόπι, εξόριστος, κάνει ένα θλιβερό απολογισμό μέσα σε μια καταθλιπτική ψυχική ερημιά. Πολέμησε κι έχασε, αλλά κρατάει ακόμα το όνειρο: Το σκοινί να είναι πάντα δεμένο μ ένα σύγνεφο που να μην πέφτει στη γη Δεν φτωχαίνει τόσο ένας αρχηγός δεν μπορεί να μείνει μονάχα ένας άδειος βάζος μ ένα σούρουπο χωρίς κανέναν ίσκιο. Είναι ακόμα ένα σύμβολο: Να ξέρεις, ποτέ δεν έπαψα να έχω την ιστορία μου να είμαι ένα όνειρο στις φυλακές των συντρόφων μου, ένα τραγούδι στις φάμπρικες και στους αξύριστους μαχητές του Γράμμου Ο αγώνας δεν δικαιώθηκε. Κάρβουνο μέσα του πυρακτωμένο. Στη σκέψη του ανασταίνει τους νεκρούς μαχητές. Παραληρεί: Σπάρτακε! Να λύσετε τους είλωτες Να φωνάξετε τους νεκρούς της Χαιρώνειας Να ξέρεις πως περιμένουν οι σφαγμένοι χριστιανοί στον ιππόδρομο να δέσει η Θεοδώρα τα χρυσά της σανδάλια Οι Γερμανοί ντουφεκίζουν ακόμα τους επαναστάτες κι οι ταγματασφαλίτες ζητούν να παρελάσουν μπροστά στο σκοπευτήριο της Καισαριανής Τι περιμένετε! 167

38 Θυμηθείτε πως πρέπει να έρθουμε απ το μέλλον. Είμαστε θρησκεία. Πρέπει να δώσουμε έναν Μεσσία με ντουφέκι και σπαθί Χτυπάτε! Δεν βλέπετε τον εχθρό;. Οι Μεγάλοι Σύμμαχοι μετράνε τα κέρδη απ τον πόλεμο. Καπέλωσαν τον αγώνα των λαών: Ο Στάλιν, ο Τρούμαν, ο Τσώρτσιλ σάμπως να ήταν συνεννοημένοι. Και πριν έρθει ανάμεσά τους η σιωπή, ετοίμαζαν τους πανηγυρικούς των επετείων. Κοιτάζοντάς τους, είχε την αίσθηση της ληστείας Κι έχτιζαν μιαν ακατανόητη πολιτεία με άμμο πάνω στο τραπέζι με την ξηραμένη δάφνη. Καθένας παίρνει τη θέση που του ταιριάζει: Η γη ανήκει στους ανθρώπους, τα όνειρα στους ποιητές, οι ζητωκραυγές στο λαό, τα οράματα στους επαναστάτες, η πίστη στο Θεό, οι πεσόντες στους ανδριάντες οι αρχηγοί στις παρελάσεις. Μα, η ζωή συνεχίζεται. Δικαιωμένοι και αδικαίωτοι δικαιούνται ένα κομμάτι της ιστορίας: κι έρχεται ο Θεός να φέρει την πρωίαν και με την πνοή του να ανθίζει τις ακάνθους, περιπατών επί πτερύγων ανέμων. Το ικρίωμα, όμως, είναι στημένο: Και πέρ απ τα σύνορα της γης χάραξαν θολά οι γύπες απ τον Καύκασο κι ένα ικρίωμα. Το δεύτερο διήγημα Ο αφοπλισμός δανείζει τον τίτλο του στο βιβλίο. Μερικοί αντάρτες οδοιπορούν στο θεσσαλικό κάμπο βρεγμένοι και κοκκαλιασμένοι απόναν ξηρόν αέρα και κουβαλώντας τα όνειρα της ηλικίας. Αύριο θα παραδώσουν τα όπλα. Ναι, ύστερ από λίγες ώρες θα φτάσουμε στην άκρη απ τ όνειρο. Τώρα ήρθε τόσο 168

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ.

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό. Πριν από πάρα πολλά χρόνια, ένα πρωινό, ξύπνησε ο

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η κάθε του Θεού αυγή είναι γι αυτόν και μια καινούργια έκπληξη είναι τα δάκρυα της γης που κάνουνε τα γέλια της ν ανθούνε, Ποια γλώσσα είναι η δική σου θάλασσα; Η γλώσσα της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ

Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ Λεμεσός 1995-1998 2 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΠΡΩΤΗ 3 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Ένα τρελό αστέρι Εκείνη τη νύχτα του Μάη ο ουρανός ήταν ολοκάθαρος. Μια απαλή ομίχλη θόλωνε το φως των

Διαβάστε περισσότερα

εν θέλω να µου δέσετε τα µάτια Αδερφέ Ισραηλίτη τον ήλιο π' ανατέλλει να χαρώ κι αν κάνετε τα στήθια µου

εν θέλω να µου δέσετε τα µάτια Αδερφέ Ισραηλίτη τον ήλιο π' ανατέλλει να χαρώ κι αν κάνετε τα στήθια µου ε θέλω να µου δέσετε τα µάτια Το αστέρι που φοράς Φως ανέσπερο θα ρίχνει Στους βωµούς της λευτεριάς Το αστέρι που φοράς Θα ναι σάλπισµα ειρήνης Που για εκείνη µαρτυράς Όσες πίκρες κι αν γευτείς εν σε νίκησε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

2 ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΚΟΤΣΙΡΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΑΝΝΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Β ΤΑΞΗ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΕΙΣ ΜΑΙΡΗ»

2 ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΚΟΤΣΙΡΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΑΝΝΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Β ΤΑΞΗ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΕΙΣ ΜΑΙΡΗ» 2 ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΚΟΤΣΙΡΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΖΑΝΝΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Β ΤΑΞΗ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ-ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΕΙΣ ΜΑΙΡΗ» Δεν είχε καλά χαράξει και η κυρία Μαίρη άνοιξε το μαγαζί. Πέταξε τα

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΕΛΜΟΥΖΟΣ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΠΑΙΔΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΕΛΜΟΥΖΟΣ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΠΑΙΔΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΕΛΜΟΥΖΟΣ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΠΑΙΔΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΗ ΔΑΣΚΑΛΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ 1. Σηκωνόμαστε όρθιοι και καρφιτσώνουμε μια κόλλα χαρτί στην πλάτη του κάθε παιδιού. Ας γράψουμε πάνω στην πλάτη του καθενός ανώνυμα κάτι που μας αρέσει πραγματικά

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες

Μπορεί να υπάρχει ρατσισμός στου κόσμου τις πατρίδες Όμως εγώ θα αντιδρώ γιατί έχω ελπίδες Συμμετοχή στην εκδήλωση «Ο πλούτος της διαφορετικότητας» Στις 20-4-2013 μαθητές του γ/σίου Ν. Αλικαρνασσού πραγματοποίησαν στην πλατεία Ελευθερίας διάφορες δράσεις στα πλαίσια του προγράμματος με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Συγγραφέας: Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος www.panosplatritis.com Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΙΤΛΟΣ: «ΚΩΝΣΤΑΝΤΗΣ» «Στερνή μου γνώμη, να σε είχα πρώτα», λέει ο σοφός λαός μας. Και πόσο δίκιο έχει, μονολογεί ο Κωνσταντής,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Το μαγικό ραβδάκι Το ίδιο έγινε με όλα τα γεγονότα, τα πρόσωπα και τα πράγματα που άγγισε με το μαγικό

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Τη μέρα που έχω πεθάνει. Μέσα από την Αγάπη

Τη μέρα που έχω πεθάνει. Μέσα από την Αγάπη Τη μέρα που έχω πεθάνει Τη μέρα που έχω πεθάνει, η αύρα μου προχωράει - Αλλά δεν νομίζω ότι η καρδιά μου είναι ακόμα στη γη! Μην κλαις και μη λυπάσαι: "Αχ αλίμονο, πόσο τρομερό!" Θα πέσεις στου διαβόλου

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΜΑΣ ΓΚΙΝΗΣ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΙΓΙΝΑΣ Γ ΤΑΞΗ. ΘΕΜΑ: Μην αμελήσετε. Πάρτε μαζί σας νερό. Το μέλλον μας έχει πολλή ξηρασία. «Θα σας περιμένω» Μ.

ΘΩΜΑΣ ΓΚΙΝΗΣ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΙΓΙΝΑΣ Γ ΤΑΞΗ. ΘΕΜΑ: Μην αμελήσετε. Πάρτε μαζί σας νερό. Το μέλλον μας έχει πολλή ξηρασία. «Θα σας περιμένω» Μ. 1 ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΩΜΑΣ ΓΚΙΝΗΣ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΙΓΙΝΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΘΕΜΑ: Μην αμελήσετε. Πάρτε μαζί σας νερό. Το μέλλον μας έχει πολλή ξηρασία. «Θα σας περιμένω» Μ. Κατσαρός Οραματίστηκα την εικόνα ενός ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

A1 Το πρώτο χαμόγελο

A1 Το πρώτο χαμόγελο A1 Το πρώτο χαμόγελο B1 B1 Το πρώτο χαμόγελο Μια χριστουγεννιάτικη ιστορία για παιδιά μέση σχολικής ηλικίας Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος Σελιδοποίηση: Κωνσταντίνα Ελαιοτριβάρη Μακέτα εξωφύλλου: Ευθύµης

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών Γυµνασίου - Λυκείου

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών Γυµνασίου - Λυκείου Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών Γυµνασίου - Λυκείου Μακρυνίτσα 2007 Ύµνος της οµάδας της «όξας» Τα «Ωσαννά» βουβαθήκαν Προδωµένος στο Σταυρό Βασιλεύς τώρα της όξης Μ ένα στέµµα ακάνθινο

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας,

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, ZORBA PHOTOS REMARKS Delivered in Greek by Emmanuel Velivasakis at the Conclusion of the Zorba the Greek Play. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, Λέγομαι Μανώλης Βεληβασάκης, και είμαι

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

Σιδερένιες γροθιές, χάρτινες άγκυρες

Σιδερένιες γροθιές, χάρτινες άγκυρες Νικόλας Ελπινιώτης Σιδερένιες γροθιές, χάρτινες άγκυρες Μια ποιητική συλλογή για την κρίση και την διέξοδο από αυτή Αθήνα 2014 Copyright Νίκος Κοκκοράκης, 2014 Επιτρέπεται η αναδηµοσίευση και η αναπαραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο Ήρθε ο Γενάρης και ο ήλιος κρύφτηκε αμέσως πίσω από τα σύννεφα. Οι φίλοι του οι συλλέκτες τον περιμένουν με αγωνία αλλά απ ότι φαίνετε θα συνεχίσουν να τον περιμένουν

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννα Μουσελιμίδου. Ανοίκειος νόστος. Ποίηση

Ιωάννα Μουσελιμίδου. Ανοίκειος νόστος. Ποίηση Ιωάννα Μουσελιμίδου Ανοίκειος νόστος Ποίηση ΑΝΟΙΚΕΙΟΣ ΝΟΣΤΟΣ Ιωάννα Μουσελιμίδου Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχεδιασμός εξωφύλλου: Γιώργος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΔΕΣΥΠΡΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σχέδια εργασίας Ευέλικτη ζώνη Εικονογράφηση Ντανιέλα Σταματιάδη για μαθητές Νηπιαγωγείου και Α Δημοτικού ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Διασύνδεση των μαθημάτων μέσα από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ g Μια ιστορία για µικρούς και µεγάλους ένα παραµύθι τεχνολογίας και ζαχαροπλαστικής. ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ Μια ιστορία της. Λίνα ΣΤΑΡ!!! Τ.Ε.Ε. ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΥΡΟΥ Μαθήτρια: Λίνα Βαρβαρήγου (Λίνα

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίμνη. Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη

Η Λίμνη. Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη Η Λίμνη Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη Κείμενο Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση Ελίζα Βαβούρη Γραφιστική επιμέλεια Χριστιάνα Χαραλάμπους Επιμέλεια κειμένου και εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ Χρόνος: 40 λεπτά Αυτό το γραπτό αποτελείται από 6 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά Στη γιαγιά Φωτούλα, που δεν πρόλαβε να το διαβάσει, γιατί έφυγε ξαφνικά για τη γειτονιά των αγγέλων. Και στον παππού Γιώργο, που την υποδέχτηκε εκεί ψηλά,

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Η φίλη μας η ανακύκλωση Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Στην όμορφη πολιτεία με το γαλάζιο ουρανό μια μικρή παρέα από σκουπίδια συναντήθηκε για να κουβεντιάσει το μέλλον της. Ο Αλουμίνης,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Βασισμένο στο ομώνυμο διήγημα της Ελισάβετ Κουκουμάκα ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΣΩΠΑ 1. Φώτης 2. Μαμά 3. Δεσποινίς Σούλα 4. Οφθαλμίατρος 5. Μπαμπάς 6. Πετράκης 7. Παιδί της

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΜΑΣ. Προσφέρεται ΜΟΝΟ στο μπουκάλι των 700ml και συσκευάζεται σε κιβώτια των 6 τεμχ.

ΤΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΜΑΣ. Προσφέρεται ΜΟΝΟ στο μπουκάλι των 700ml και συσκευάζεται σε κιβώτια των 6 τεμχ. ΤΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΜΑΣ H Colombiana Negra είναι ένα ποτό που σίγουρα θα συνεπάρει Μαύρο ρούμι στους 27% αλκοόλ σε συνδιασμό με πινελιές από μέλι και αρωματικά μπαχαρικά. Πίνεται ιδανικά σε ποτήρι με πάγο με ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΓΕΡΙΝOΣ ΜΑΥΡIΩΤΗΣ. παραμύθια. του. παππού. δώδεκα λαϊκά παραμύθια από την ανατολική Θράκη

ΑΥΓΕΡΙΝOΣ ΜΑΥΡIΩΤΗΣ. παραμύθια. του. παππού. δώδεκα λαϊκά παραμύθια από την ανατολική Θράκη ΑΥΓΕΡΙΝOΣ ΜΑΥΡIΩΤΗΣ τα παραμύθια του παππού δώδεκα λαϊκά παραμύθια από την ανατολική Θράκη ΤΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΤΟΥ ΠΑΠΠΟΥ ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΜΑΥΡΙΩΤΗΣ ΤΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΤΟΥ ΠΑΠΠΟΥ (ΔΩΔΕΚΑ ΛΑΪΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Ένα Ψάρι στο Αγκίστρι Μια φορά και έναν καιρό πριν περίπου δυο αιώνες μεγάλη καταιγίδα με βροντές και αστραπές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΡΟΛΟΪ ΣΤΟ ΜΠΑΛΚΟΝΙ ΤΗΣ ΚΟΛΑΣΗΣ

ΤΟ ΡΟΛΟΪ ΣΤΟ ΜΠΑΛΚΟΝΙ ΤΗΣ ΚΟΛΑΣΗΣ ΤΟ ΡΟΛΟΪ ΣΤΟ ΜΠΑΛΚΟΝΙ ΤΗΣ ΚΟΛΑΣΗΣ ΤΟ ΡΟΛΟΪ ΣΤΟ ΜΠΑΛΚΟΝΙ ΤΗΣ ΚΟΛΑΣΗΣ 3 Δημήτρης Π. Βαρτζιώτης Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΠΟΙΗΣΗ Δημήτρης Π. Βαρτζιώτης Το ρολόι στο μπαλκόνι της κόλασης Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα.

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ο χαρούμενος βυθός Σχόλιο [D2]: Σπανουδάκης Κύματα Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ψαροτουφεκάδες, δύτες και ψαράδες

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

O xαρταετός της Σμύρνης

O xαρταετός της Σμύρνης ...... O xαρταετός της Σμύρνης Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2009 MANOΣ KONTOΛEΩN & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη 271 & Γεωργίου Παπανδρέου

Διαβάστε περισσότερα

Η κότα που ονειρευόταν να πετάξει και άγγιξε τα αστέρια!

Η κότα που ονειρευόταν να πετάξει και άγγιξε τα αστέρια! Ημερομηνία 9/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link Cultureloversgr Βίκυ Καλοφωτιά http://cultureloversgr.blogspot.gr/2015/04/blog-post_45.html Πέμπτη, 9 Απριλίου 2015 Η κότα που ονειρευόταν να πετάξει και άγγιξε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Χρήστος Τερζίδης εξηγεί γιατί η ζωή είναι ένα ατελείωτο ταξίδι.

Ο Χρήστος Τερζίδης εξηγεί γιατί η ζωή είναι ένα ατελείωτο ταξίδι. On the road Ο Χρήστος Τερζίδης εξηγεί γιατί η ζωή είναι ένα ατελείωτο ταξίδι. 10.06.2014 Το ερώτημα είναι ποια είναι τα όνειρα σου, ο δρόμος είναι εύκολος. Αν ξέρεις τα όνειρα σου, ο δρόμος φωτίζεται μόνος

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΝΑ ΤΕΝΕΖΗ ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΑ. 1. Ταξίδι στην Ποίηση

ΑΝΝΑ ΤΕΝΕΖΗ ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΑ. 1. Ταξίδι στην Ποίηση 1 ΑΝΝΑ ΤΕΝΕΖΗ ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΑ 1. Ταξίδι στην Ποίηση To μυαλό μου μικρές ανταύγειες λαμπυρίζουσες σκορπισμένες στον ουρανό καθώς η ποίηση ξανοίγεται εντός μου. Σφηνοειδής πορεία στο άπειρο οι μουσικές

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r

w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r w w w. p e r i e x o m e n a n e t. g r Ο Iliaz Bobaj γράφει για την Παναγιώτα Ζαλώνη Ο Νίκος Μπατσικανής, ο Χάρης Μελιτάς, η Παναγιώτα Ζαλώνη και η Αλεξάνδρα ΒαΐτσηΒάκρου. (Απόσπασμα) Η Ελληνίδα Ποιήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους Ιούλιος 2011 Τεύχος 11 3 Μια εφηµερίδα για όλη την οικογένεια ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι Βιβλίο: Η χαµένη πόλη Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΛΦΑΒΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

Η ΑΛΦΑΒΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ Η ΑΛΦΑΒΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ Πήρα ένα Α και το έκανα Αστέρι. Σαν τ αστέρι το λαμπρό εκείνο που οδήγησε τους Μάγους μια φορά στου Χριστού, στης Παναγιάς την Άγια Φάτνη και που σκόρπισε το φως και τη χαρά.

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα, που μέχρι και ο ήλιος αναγκάστηκε να φορέσει

Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα, που μέχρι και ο ήλιος αναγκάστηκε να φορέσει Κατευθυνόμενη συμμετοχική δουλειά όλης της τάξης 2ο Δημοτικό Σχολείο Συκεών Θεσσαλονίκης Τάξη Γ1 2005-2006 Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου!

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πόσο χρόνο σας πήρε η συγγραφή; Ε.Τ.: Κοιμάμαι + τρώω + περπατάω +

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year Η Αλφαβητοχώρα Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα Η μέρα έμοιαζε συνηθισμένη στην Αλφαβητοχώρα. Ο κύριος ې διαφήμιζε τα φρέσκα λαχανικά του στο μανάβικο δείχνοντας με καμάρι πως το μαρούλι είχε ακόμα την πρωινή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ Κωνσταντίνα Αστερίου Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα μαγαζιά να αγοράσει χριστουγεννιάτικα δώρα και στολίδια για το δένδρο. Η πόλη είναι πανέμορφα στολισμένη.

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα.

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. 1. Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. Καιρό είχες να ρθεις, Κλουζ, μου είπε ο κύριος Κολχάαζε, ανοιγοκλείνοντας το ψαλίδι του επικίνδυνα κοντά στο αριστερό μου αυτί. Εγώ τα αγαπώ τ αυτιά μου. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ. Ο Συλλέκτης

Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ. Ο Συλλέκτης 3 ï Ä É Á Ã Ù Í É Ó Ì Á Ο ΕΛΕΓΚΤΗΣ Ένας μπαξές γεμάτος αίμα είν ο ουρανός και λίγο χιόνι έσφιξα τα σχοινιά μου πρέπει και πάλι να ελέγξω τ αστέρια εγώ κληρονόμος πουλιών πρέπει έστω και με σπασμένα φτερά

Διαβάστε περισσότερα