ΣΠΥΡΟΣ Ι. ΠΟΡΤΙΝΟΣ ΑΚΤΙΝΕΣ ΘΕΙΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΠΥΡΟΣ Ι. ΠΟΡΤΙΝΟΣ ΑΚΤΙΝΕΣ ΘΕΙΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ"

Transcript

1 ΣΠΥΡΟΣ Ι. ΠΟΡΤΙΝΟΣ ΑΚΤΙΝΕΣ ΘΕΙΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΘΗΝΑ 2011

2

3 ΣΠΥΡΟΣ Ι. ΠΟΡΤΙΝΟΣ ΑΚΤΙΝΕΣ ΘΕΙΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ «Ουκ αφήκεν Εαυτόν αμάρτυρον» ΑΘΗΝΑ 2011

4

5 ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Το βιβλίο αυτό είναι καρπός επίπονης και συστηματικής μελέτης ενός έγκριτου Διδασκάλου της Βιβλικής αλήθειας, ο οποίος όμως έχει συγχρόνως εντρυφήσει στην Αρχαία και Βυζαντινή Γραμματεία και επιπρόσθετα αφουγκράζεται και διαβάζει σωστά τα μηνύματα των καιρών. Απευθύνεται σε κάθε ειλικρινή - έστω και αν είναι δύσπιστος- μελετητή και αναζητητή της Αλήθειας, με σκοπό να τον βοηθήσει να έρθει σε επαφή με Αυτόν, που είναι η Οδός και η Αλήθεια και η Ζωή και συγχρόνως επιδιώκει να στερεώσει τους πιστούς και να τους οικοδομήσει «επί την αγιωτάτην πίστιν» στο πρόσωπο του Κυρίου Ιησού, που ασυνείδητα ή υποσυνείδητα αναζητούσε πάντοτε ο εθνικός κόσμος και γενικότερα ο άνθρωπος. Ιδιαίτερα σήμερα, όταν όλες οι καθιερωμένες αξίες καταρρέουν, όταν όλα γύρω είναι ρευστά και απογοητεύουν, ο άνθρωπος έχει την ανάγκη να στηριχτεί σε έδαφος στερεό, που δεν είναι άλλο από τον Βράχο των αιώνων. Αποδεικνύεται ότι σε κάθε εποχή και σε κάθε χώρο και υπό οποιεσδήποτε συνθήκες μία και μοναδική υπήρξε η επιπόθηση και η αναζήτηση, μία ήταν και είναι η ανάγκη του ανθρώπου- με όσο φως και αν διέθετε- κι αυτή ήταν και είναι ο Ιησούς Χριστός και η Αλήθεια του Ευαγγελίου. Το βιβλίο δομείται σε τρεις ενότητες: Στην α ενότητα επιχειρείται μια προσέγγιση των Ομηρικών επών, με τον προβολέα της Βίβλου να φωτίζει σημεία, όπου διαφαίνεται αυτή η πάγια ανάγκη του ανθρώπου για επανασύνδεση με την Πηγή της Ζωής. Στην β ενότητα αποδεικνύεται πως κι αν ακόμα άλλαξαν οι καιροί, ο άνθρωπος εξακολουθεί να έχει τις ίδιες ανάγκες και να χρειάζεται ιδανικά με βάση τα οποία θα πορευτεί στη ζωή του, έστω κι αν χρειαστεί να πληρώσει γι αυτήν του την επιλογή βαρύ τίμημα. Η Αντιγόνη του Σοφοκλή, πιστή στο θείο νόμο, πορεύεται το δρόμο του χρέους και παρουσιάζεται σαν υποτύπωση της Εκκλησίας, που πορεύεται στις μέρες μας ανήφορες ώρες, πιστή στο «δει 5

6 πειθαρχείν Θεώ μάλλον ή ανθρώποις». Στην γ ενότητα φωτίζεται μια άγνωστη στους πολλούς πλευρά της ακριτικής ποίησης και γνωστοποιείται πως σε περιόδους σκοταδισμού και σε εποχές Μεσαίωνα ο Θεός έχει πάντοτε τους δικούς Του, που εξαρτώνται από Αυτόν και ζουν με την χάρη Του παρόλες τις αντίξοες συνθήκες.έτσι επαληθεύεται ότι ο Θεός δεν αφήκεν Εαυτόν αμάρτυρον, αλλά με κάθε τρόπο επεμβαίνοντας στην Ιστορία ενδιαφέρθηκε για τον αμαρτωλό. Προς επίρρωση της σπουδαίας αυτής αλήθειας έρχονται πολύτιμοι πνευματικοί στοχασμοί, που ξεκινώντας με τον «από μηχανής θεό», που χρησιμοποιεί ο δραματικός ποιητής για να δοθεί λύση όταν η πλοκή οδηγείται σε αδιέξοδο, προχωρούν στην απόκοσμη φωνή «είθε να έσχιζες» και φτάνουν μέχρι το αγωνιώδες «έρχου» της Αποκάλυψης.Για να μην υπάρχει καμιά αμφιβολία πως η αχτίνα φωτός του «ουκ αφήκεν Εαυτόν αμάρτυρον» διαπερνά σ όλη τη διαδρομή της την ανθρώπινη Ιστορία. Βαρβάρα Παπαβασιλείου-Κρανιώτη 6

7 Δυο εισαγωγικά λόγια Πίστευα πάντα πως ο Θεός δεν αφήκεν αμάρτυρον Εαυτόν κατά τον Λόγον Του, σε κάθε εποχή, κάθε λαό. Έδωκε σημάδια για την αγάπη Του. Το Λυτρωτικό Του εν Χριστώ σχέδιο. Την πορεία της Εκκλησίας Του. Τον ουρανό της δόξας. Καίρια- νομίζω- πως τούτη η «κεκρυμμένη» μαρτυρία που επρόκειτο να αποκαλυφθεί στο Πρόσωπο του Λυτρωτή Ιησού, δόθηκε στην Αρχαία Ελλάδα. Από τα Ησιοδικά και Ομηρικά έπη, μέχρι τις Τραγωδίες. Επιγράμματα, τις εκφράσεις στοχασμού και στη συνέχεια τη Δημώδη Μούσα. Επέλεξα τρία, στο πλήθος, κείμενα. Στο ξεκίνημα του Επικού στίχου, το Σκηνικό Ψυχογράφημα και τη λαϊκή προσέγγιση στην Χριστιανική θεώρηση του Βυζαντίου. Απλώνω σκέψεις. Συλλογιέμαι. Θαυμάζω και ευχαριστώ τον Θεό. Σε τούτη την προσπάθεια, να ευχαριστήσω τους : Μ. Μαλεφάκη, Κ. Βουητού, Αθ. Κομνηνού Αλεξανδρή, Β. Καλοκαιρινού και καίρια την Β. Παπαβασιλείου-Κρανιώτη, που πήρε όλο το βάρος να σκύψει με επιμέλεια και αγάπη, να αγκαλιάσει και να σχολιάσει το μικρό τούτο πόνημα. Αν βγει κάτι καλό, ας είναι για τη δόξα του Θεού. Μόνο. Σ. Ι. Πορτινός Νοέμβρης

8 8

9 I Τα Ομηρικά έπη είναι τα πρώτα δημιουργήματα της αρχαίας Ελληνικής γραμματείας, αντικείμενο μελέτης κορυφαίων επιστημόνων ανά τον κόσμο. Κι αυτό δεν είναι τυχαίο, καθώς οι ομηριστές προσπαθούν να διερευνήσουν την επέμβαση του θείου στα ανθρώπινα, τα σκληρά παιχνίδια της Μοίρας, το μερίδιο ευθύνης του ανθρώπου για τις εκβάσεις της ζωής του και τα περιθώρια της ελευθερίας του. Συγκεκριμένα η Οδύσσεια αποτελεί το έπος του νόστου. Ο νοσταλγός της χαμένης πατρίδας και ευτυχίας που την ποθεί με όλη την καρδιά του και είναι έτοιμος να πληρώσει οποιοδήποτε κόστος για να την κερδίσει. Είναι η εικόνα του διωγμένου λόγω της ανυπακοής του ανθρώπου, από την ευτυχία του Παραδείσου, που τη νοσταλγεί, όμως υπάρχει Κάποιος που έχει ήδη πληρώσει το κόστος για να την ξανακερδίσει. Εδώ υπάρχει ευτυχώς Ελπίδα. 9

10 10

11 Ο Όμηρος από πνευματική θεώρηση Εδέμ και μεταπτωτική πορεία «Ουκ αφήκεν εαυτόν αμάρτυρον» «και εδίωξεν» Εισαγωγικά 1. Εφ όσον η γλώσσα αποτελεί, μαζί με τη νόηση, το υψηλό αγαθό του Θεού στον άνθρωπο, τούτο πάει να πει πως είναι το καίριο μέσο έκφρασης του ανθρώπου: ο λόγος. Χωρίς κανείς να επιχειρεί συγκρίσεις και να βγάζει κρίσεις, όλες οι άλλες μορφές τέχνης απεικόνιση, γλυπτική, μουσική, κίνηση, διάλογος από τα χρόνια του Θέσπη και της σκηνής στη Λαυρεωτική Θορικό, κλπ κινούνται στις παραμέτρους. Η καίρια έκφραση του λόγου, η Ποίηση, αν δεν περικλείει τις άλλες τέχνες, τις εκφράζει. Ζωγραφίζει με φράσεις, οικοδομεί αριστουργήματα με λέξεις. Κι ακόμα, για παράδειγμα, η Ιστορία καταγράφει γεγονότα, ερμηνεύει αίτια, βλέπει μακριά στο χρόνο αποτελέσματα. Η ποίηση «δίνει» ιστορία, ερμηνεύει κοινωνικά φαινόμενα, φωτίζει ανθρώπινες καταστάσεις. Λένε πως ένα σκίτσο ξεπερνάει ένα πλήθος από φωτογραφίες, γιατί αυτές εικονίζουν, ενώ το σκίτσο μιλάει. Άλλωστε η αρχαία Ελληνική τραγωδία, στο διαχρονικό και πανανθρώπινο μύθο της, «διδάσκει» ακριβώς γιατί είναι ποιητικός λόγος. Όλες οι τέχνες είναι εκφράσεις ψυχής. Η ποίηση κλείνει ολόκληρη την ψυχή του ανθρώπου. Η λυρική διατύπωση των πρώτων γραμμένων λόγων του ανθρώπου στις σελίδες της Γένεσης, είναι όχι συμπτωματικά ποιητικός λόγος. Και πάλι όχι συμπτωματικά, η Αγία Γραφή κλείνει με το ποίημα της Ιωαννικής Αποκάλυψης. (βλ. μετάφραση Γ. Σεφέρη) 2. Τούτος ο λαός, τούτος ο τόπος πριν από τις Μυκήνες, οι Έλληνες δηλαδή, γαντζωμένοι πάνω στα βράχια της χώρας τους, ξέρουν να 11

12 τραγουδούν τα πάθια τους, να γελούν με τις αδυναμίες τους. Πρώτοι να νοσταλγούν το Χαμένο Παράδεισο πριν από τον - γιατί τάχα και τούτον; τυφλό Μίλτωνα. Ένας λαός που δημιουργεί την τέχνη και τη μετουσιώνει σε λόγο και το λόγο τον κάνει «τύπο» ποίησης, στίχο. Ειπώθηκε πως ο Ελληνικός λαός ποτέ δεν έπαψε να είναι έφηβος. Οι Έλληνες ποιητές περνάνε από το σήμερα στο δίχως όρια αύριο, χωρίς ποτέ να ξεφύγουν από το χθες. Η Εδέμ είναι μία χώρα που με το ένα μάτι δε θα τη χάσει ποτέ. Με το άλλο βλέπει το άρμα του ήλιου να διαβαίνει. «Εγώ που με ξεβράσανε τα κύματα στο βράχο Μήτε νεκρός τ ακρόγιαλα τα βουερά ξεχνώ.» Αρχίας Βυζάντιος (Μτφρ. Π. Λεκατσά) Η πλαστική παράσταση της Ελληνικής ποίησης, χαρίζει συνεχώς νέες μορφές, αλλά δε φεύγει από την επιπόθηση «επιστροφής». Απλά ανακυκλώνει και ανακυκλούται. Ο Καρφυλλίδης εννοεί «να κοιμηθώ στων ασεβών τη γη με προβοδήσαν» («Επιτάφιο» Μτφρ. Π. Λεκατσά). Ο Αριστοφάνης διακωμωδεί τις προσπάθειες και τους τρόπους για να βρουν την Ειρήνη οι άνθρωποι, τρόπους και δρόμους. Βαθύτερα, θρηνεί τη χαμένη Ειρήνη. Οι Έλληνες τεχνίτες του λόγου σμιλεύουν λυρικά και επικά την ίδια τη Ζωή. Η σμίλη των Ελλήνων έχει αδαμικά πρότυπα και μαρτυρούν θητεία στα εργαστήρια της νοσταλγίας. Ο θρησκευτικός φανατισμός κατέστρεψε. Αλλά δεν «έσβησε» την παραμένουσα στον άνθρωπο γεύση των μενεξεδένιων δειλινών, όταν ο Θεός περπατούσε με τον άνθρωπο στις ιδεατές διαστάσεις του στα εδεμικά στρατοκόπια. 3. Η Ελληνική ποίηση, εξάλλου, παρουσιάζει μια παγκόσμια «ενότητα» στην έννοια ότι οι στίχοι της και επηρεάζουν, αλλά κυρίως αποτυπώνουν μια πανανθρώπινη «συναισθηματική λογική» Πριν από τον Ησαΐα (κεφ. 25 ο ), ο Καλλίμαχος ( π.χ.): «η γη ας πιει την ακάθαρτη σπονδή της». Και θρηνεί. Και ο διθυραμβικός χαρακτήρας της Ελληνικής ποίησης θα δώσει στοιχεία της 12

13 ψαλμικής πέννας του Δαυίδ. Άλλωστε στα «πάθη» των «θεών» υποτυπώνονται οι δρόμοι της ανθρώπινης περιπέτειας. Η κίνηση και τα τύμπανα της Μαριάμ της αδελφής του Μωϋσή, συμπλέουν. Όταν η κίνηση γίνεται ωδή. Στην Ελληνική ποίηση αρχικά συνυπάρχει η μουσική και ο ρυθμός. Η μουσική δεν θα αργήσει να απομονωθεί και ο ρυθμός να γίνει δευτερεύον στοιχείο. Ο λόγος τα επικαλύπτει και, αργά, τα απορροφά. Ο λόγος γίνεται δραματική παράσταση. Η Οδύσσεια είναι πολυπρόσωπη υποκριτική! Διάλογος και ζωή. Και εδώ μπορούμε να εντοπίσουμε ακόμα ένα δραματικό στοιχείο, όταν ο κορυφαίος είναι σχεδόν πάντοτε ο «θεός». Σαφείς οι υπαινιγμοί βασικά στους Θρήνους του Ιερεμία. Ο μύθος χάνει το κυρίαρχο στοιχείο του όταν γίνεται εξιστόρηση μιας περιπέτειας. Και υποκαθίσταται από τον «ήρωα». Και στον Όμηρο, αυτός ο «πολύπαθος» ήρωας είναι ο μετεδεμικός «εν πορεία» άνθρωπος σε παγκόσμια λειτουργική έκφραση, όσο και διαχρονική. Μία κάποια άμεση επιρροή πάνω στην εβραϊκή ποίηση στο- μικρό ποσοστιαία- λυρικό κομμάτι της, όπως στο «Άσμα Ασμάτων» είναι η παρουσία κορυφαίου και χορού («θυγατέρες», ποιμένες, φύλακες κλπ).και ας σημειωθεί πως βασικά στον Όμηρο και στους τραγικούς (Μένανδρος) ο «εξάρχων» είναι ο βασιλιάς που πάντοτε υποκρύπτει τον θεό-άγγελο. Την απομένουσα ελπίδα. Και βέβαια θα υπάρχουν ταυτογενή στοιχεία ανάμεσα στον κορμό ο πανάρχαιος θρήνος στη λαϊκή παγκόσμια παράδοση-και στα θρηνητικά της Ιλιάδας. Που θα μπουν αργότερα στους «Πέρσες» της αθηναϊκής σκηνικής «παρουσίας» σαν παγκόσμια δρώμενα. Τούτοι οι θρήνοι των κορυφαίων θα οδεύσουν μαζί με τον άνθρωπο στην έρημο μιας πορείας που πάντα θα σταματάει στην Κάδης Βαρνή. Η Εκάβη, η Σαπφώ, ο Ησαΐας, ο Δανιήλ, πίσω από τα καφασωτά της Βαβυλώνας, οι μοιρολογίστρες της Μάνης, οι αποστροφές του Έλιοτ, ο Παλαμάς θρηνώντας το γιο του θα μεταφέρουν για να κάμουν τραγικό νανούρισμα τον ειλικρινή θρήνο: «Ηνομήσαμεν, ησεβήσαμεν». 4. Στο θρήνο του τυφλού Κύκλωπα, ο χορός δεν διακωμωδεί. Συνθρηνεί. Ο Αριστοφάνης δε θέλει να προκαλέσει γέλωτα, θέλει να κάμει τους θεατές του να γελάσουν με την τραγική αποτυχία 13

14 των όποιων και όσων σχεδίων των σοφών Αθηναίων-των όπου Αθηναίων- να βρουν επιτέλους!- λύση και σ ένα ακόμα όποιομεγάλο τους πρόβλημα. Όπως η Ειρήνη στις «Εκκλησιάζουσες». Είναι ο Μολιέρος που πίσω από το γέλιο που προκαλεί ο «Φιλάργυρος» κρύβεται ο τραγικός κόσμος η ψυχή που αγωνιάενός δυστυχισμένου. Έτσι, ή κάπως έτσι, ας ερμηνευθεί η απουσία «κωμωδίας», όπως οι νεότεροι τη διακρίνουν από τα κείμενα της ανθρώπινης περιπέτειας στην Παλαιά Διαθήκη. O ερωτισμός στον Όμηρο είναι η ανάπαυλα στις αφηγήσεις για μάχες, θρήνους, τα δεινά στο γύρισμα των Αχαιών από τον Πρωτέα (Οδ.δ, ).Ποτέ δεν είναι το «ερωτικό» το κυρίαρχο στοιχείο, το βέλος που εκεί στοχεύει ο ποιητικός του λόγος. Η ελληνική ποίηση, σαν ποιητικός λόγος, τραγωδία, κωμωδία και γενικότερα τέχνη, δεν κάνουν απόπειρα να διαμορφώσουν «πιστεύω», θρησκευτικά πλαίσια θεωρήσεων. Είναι τούτη η ποίηση θεοκεντρική. Και σε τούτο τον αγώνα τού «έλθετε προς Με» θα δούμε και θα βρούμε τις Ομηρικές, ιστορικές, σπουδές. Καθώς και στα θρηνητικά της Ήριννας (350 π.χ),της Μυρώ (250 π.χ). Ο Μάρκος Αυγέρης σε μια του κριτική θα θυμίσει το παλιό : «Τίποτα από τα ανθρώπινα δεν μας είναι ξένο». Δεν είναι ο Αχιλλέας «π όλους πότισε τους Αχαιούς φαρμάκια». Ούτε βέβαια «τ Ατρέα ο πρωταφέντης γιος». Ο Όμηρος διερωτάται: «Ποιος τάχα λες τους έσπρωξε θεός να λογοφέρουν;»(ιλιάδα Α,1-8.Μτφρ Α.Πάλλης) Ο Όμηρος δεν θα δώσει απάντηση. Δεν την ξέρει. Αν και την πλησιάζει. «Ο λόγος είναι πλησίον σου». Εμείς δεν την μαντεύουμε. Την ξέρουμε: «Αδάμ πού είσαι;» Η κόρη Χρύσα ξαναδίνεται στον πατέρα της ιερέα. Ο Αγαμέμνονας αρπάζει τη «νια» του Αχιλλέα, Βρισούλα. «Α κρασοζάλιστο κορμί που σκύλας έχεις μάτια, μα τ αλαφιού καρδιά! Ποτές δεν σου βαστάει εσένα να βγεις με το στρατό τους Τρώες να χτυπήσεις, ή μετά μας τους αρχηγούς σαν πάμε για καρτέρι. χάρος αυτό σου φαίνεται στο νου σου και λαχτάρα. που ντρόπιασες το πιο γερό των Αχαιών κοντάρι».(αν. στ ) 14

15 Και λέγεται διένεξη. Διαφορά. «Έριδες». «Φιλονικείαι». Πόλεμος. Σφαγή. Και ο Καζαντζάκης, «αδελφοφάς».δεν είναι κατάρα. Είναι ο καρπός της αμαρτίας της Παυλικής καταγραφής. Οι συνέπειες. Τα ξινοστάφυλλα του Ησαΐα. 5. Άλλωστε και ο γυρισμός των Αχαιών θα κινήσει σε μονοπάτια αιμάτινα. Δεν τελειώνουμε με τους «Τρωαδίτες». Περιμένει ο Αίγιστος. Άλλη σελίδα. Του ίδιου τραγικού «τώρα». Και κάπου στο τέλος (Ω, ) της Ιλιάδας, ο αιώνιος επίλογος : «Έτσι έγινε ο χαμός τ αλογομάχου Έχτορα» (Μτφρ. Αλ.Πάλλη). Πρόλογος να πεις στον επίλογο της Γένεσης που αρχίζει με τη Δημιουργία, χρυσάφι, ποτάμια, περίσσιο Φως και κλείνει με το φέρετρο του Ιωσήφ. Στην πονηριά του Οδυσσέα με το Δούρειο Ίππο καθώς τη διηγούνται από τη Σπάρτη πια ο Μενέλαος και η Ελένη, δε θα λείψει η βουβή και αναπάντητη πρόκληση, «Ούτω δεν ήνοιξε το στόμα». «Ένας μονάχα, ο Άντικλος ζητάει ν απαντήσει, μα ο Δυσσέας του σφιξε το στόμα με τις δυο του χερούκλες, και κρατώντας του τους Αχαιούς γλιτώνει.» (Οδύσσεια,δ ,Μτφρ. Αργ.Εφταλιώτης). Και η Αίγυπτος έχει τη θέση της. Μια βαθιά απογοήτευση καθώς «κι άνεμοι από τα πέλαγα δε μου φυσούσαν πρίμοι».και συνεχίζει ο Πρωτέας την αφήγηση : «Και πια δε θα μας μείνουνε μήτε θροφές μήτ άντρες» «και πώς τα πέλαα σκίζοντας στον τόπο σου θα φτάσεις». Η ποθητή Ιθάκη είναι μακριά. Γιατί ο Αιγυπτιακός Πρωτέας, παρά τις συμβουλές της Ειδοθέας ποιος συμβολισμός σε τούτο το όνομα! είναι ονειρικά ο άπιαστος. Ο άνθρωπος ομολογεί: «Με βρήκε και σερνόμουνα μόνος μακριά απ τους άλλους που γύριζαν και ψάρευαν με τα γυρτά τ αγκίστρια τι η πείνα τους τα θέριζε σκληρά τα σωθικά τους». Και δες, ο Φάρος στην Αίγυπτο με το αναμμένο μακρόβλεπο το φως του, είναι τ ανθρώπου σόφισμα. Δε δείχνει γυρισμό. Και στο ρώτημα: «γυρίσαν τάχα όλοι με τα καράβια οι Αχαιοί που πίσω στην Τρωάδα ο ήρωας Νέστορας κι εγώ τους είχαμε αφημένους ή του ρθε κανενός κακό μες στο καράβι τέλος 15

16 ή και σε χέρια φίλων του, απ τον πόλεμο κατόπι;» Για κάποιους χτυπάει η Ισπανική καμπάνα πόσο νωρίτερα από την πένα του Χεμινγουέη: «Του Ατρέα ω γιε, τι τα ρωτάς αυτά; Σου λέω δεν πρέπει όσα στο νου μου εγώ κρατώ να ξέρεις και να μάθεις, τι δε θα μείνεις άκλαιγος πολλή ώρα, σαν τα ακούσεις. Πολλοί απ εκεινούς τελειώσανε, μα και πολλοί απομείναν, απ αρχηγούς χαλκοάρματων Αχαιών δυο μονάχοι χαθήκανε στο γυρισμό. στον πόλεμο κι εσύ ήσουν. Ένας ακόμη ζωντανός στις θάλασσες κρατιέται.» Ο αφανισμός του Αίαντα. Ο «αψηλός παλεύει». Η μπόρα που τους πετάει στο «ξενικό ακρογιάλι» «που ο Αίολος είχε μια φορά τους πύργους του και ζούσε και τώρα ο γιος του ο Αίγιστος τους είχε κατοικιά του». Η τραγωδία των Ατρειδών. Ή η συμβουλή :«Μη παρακλαίς ανέπαυα, γιε του Ατρέα, το κλάμα δεν μας φελά» Και η πέννα του παρ ολίγον ποιητή: «Πέτρο μη κλαις. τα δάκρυα δεν ωφελούν, ούτε τα λόγια πάντοτε μιλούν. Δεν Τον ανέβασε στο ξύλο η άρνησή σου. είχε δεχτεί το Γολγοθά πριν απ τη γέννησή σου» (1954). Αυτός που μόνος κρατιέται «ζωντανός στις θάλασσες» είναι ο άνθρωπος καρυδότσουφλο της ταλαιπώριας κρατώντας την απομένουσα ελπίδα «ελέησόν με,ω, Θεέ» Πάντα «ο πονηρός ο Αίγιστος τον είχε εκεί στημένον. του χε ταμένη πλερωμή δυο τάλαντα χρυσάφι μέρα και νύχτα φύλαγε να μη κρυφοπεράση και πέσει καταπάνω τους με τα άρματα στο χέρι.» Ο Άβελ, ο Σαούλ, ο Αβεσσαλώμ, ο Αλέξανδρος ο χαλκέας: Η Παυλική καταγραφή «έσωθεν φόβοι». 6. Ο Οδυσσέας πάντα θρηνεί. Καθώς στο νησί της Καλυψώς «μόν στ ακρογιάλι κάθονταν, σαν πάντα και θρηνούσε με κλάμα, πόνους, στεναγμούς σπαράζοντας τα στήθια κι έχυνε δάκρυα βλέποντας τα πέλαγα τα στείρα». 16

17 Η Καλυψώ πάντα κρατάει τον Οδυσσέα άνθρωπο, αιχμάλωτο. Μα είναι υποχρεωμένη να υπακούσει: Υπό την σκιά του Παντοκράτορος θέλομεν διατρίβει. «και θ απολύσω πίσω της ένα αεράκι πρίμο έτσι άβλαβος στην ποθητή πατρίδα σου να φτάσεις». Άλλωστε, «δεν θα σε αφήσω ούτε θα σε εγκαταλείψω» καθώς «ψωμί, νερό και κόκκινο κρασί θα βάλω μέσα» στο σκαρί της βάρκας σου «όλα άφθονα να μην πεινάς και ρούχα θα σε ντύσω». Και ο άνθρωπος θα πορεύεται μέχρι τις ακτές της Ιθάκης. «πάντα λαχταρώ να φτάσω στην πατρίδα και να την δουν τα μάτια μου του γυρισμού τη μέρα» «κι άλλα πολλά που πέρασα, πολλά έχω τραβηγμένα» ( ε, ,Μτφρ. Ζ.Σιδέρης). Πόσο ωραία ο Δημ. Βικέλας θα αποδώσει από τη Ραψωδία ε ( ) την ανθρώπινη απελπισία: «το πέλαο συνταράζει, κι όλες τις μπόρες σήκωσε κάθε λογής ανέμου και σκέπασε στεριά μαζί και θάλασσα με νέφια. Απ τα ουράνια χύθηκε σκοτάδι και φυσάνε μαζί ο Σιρόκος κι η Νοτιά κι ο Ζέφυρος, αέρας φουρτουνιασμένος, κι ο βοριάς που φέρνει παγοκαίρι, θεριά μεγάλα κύματα στο διάβα τους κυλώντας». Και ο Οδυσσέας θα δανείσει το βουβό θρηνητό του στον τραγικό Δαυίδ. Η ίδια ιστορία: -Αβεσσαλώμ, Αβεσσαλώμ υιέ μου «συμφορές στα πέλαα θα πάθω, πριν φτάσω στην πατρίδα μου.» Και η προειδοποίηση: «Αδάμ, πού είσαι;» «..να που αληθεύουν όλα» «Αχ, τώρα πια, πάει γλιτωμό δεν έχει. Χίλιες φορές οι Δαναοί πιο καλοτυχεροί μου που μες στην Τροία χάθηκαν για τους δυο γιους τ Ατρέα» Ο αιώνιος αποστάτης που γεννάει φουρτούνες, ο Ιωνάς στις ακτές της Ισπανικής Θαρσειτός. 17

18 7. Χθες η Ναυσικά, σε λίγο η Αβιγαία, στις Κεγχρεές η Χλόη, η Δορκάδα. Η μητέρα του Ρούφου και μανούλα του Ταρσέα. Η η η Εκκλησία. Τα όσα η μάνα δίνει στη Ναυσικά, «λαμπρά φορέματα», «κρασί σε τράγινο ασκί, προσφάγι σε καλάθι, και λάδι υγρό της έδωκε σ ολόχρυσο καλάθι», να ναι εφόδια για τον ναυαγό στο νησί των Φαιάκων. Και η ερώτηση του Ιησού: «Μήπως σας έλειψε τίποτε;» 8. Στο νησί των Φαιάκων, καθώς τον καλούν οι ευγενείς σύντροφοι του γιου τ Αλκίνοου ν αγωνισθεί αντάμα τους θα πει συλλογισμένος: «εγώ φροντίδες εις τον νουν παρ αγωνίσματα έχω, που ως τώρα πάμπολλα έπαθα κι έχω πολλά μοχθήσει». Και στον ονειδιστή Ευρύαλο: «Καλά δε μίλησες, ξένε, και ανόητο μοιάζεις άνδρα». Και πιο κάτω: «Ωστόσο, με όσα αν έπαθα, ποθώ να δοκιμάσω μ εκέντρισεν ο λόγος σου πάρα πολύ ο πικρός». «Και οι Φαίακες, μακρύκουπο στη θάλασσα ακουμένο απ την ορμή του λιθαριού σκύβουν στη γη που εκείνος γοργά από όλα επέταξεν επάνω τα σημάδια.» (θ, , Μτφρ. Αριστ. Καμπάνης) Η επιπόθηση της Ιθάκης θα γίνει «στήκετε ουν». «Μη ταρασσέσθω υμών η καρδία». «Πιστεύετε». Ο Κερκυραίος Δημόδοκος με την κιθάρα του θα εγγράψει από τα Ομηρικά χρόνια το φιλόμουσο πνεύμα των Φαιάκων. Και δεν είναι δυνατόν παρά να ήθελε να γελάσει ο Όμηρος με τον ευτελισμό της διήγησης του έρωτα του Άρη και της Αφροδίτης. Πρώτες σελίδες των σατυρικών που θα φτάσουν στα ρωμαϊκά παλάτια των Μπόρτζια (Βοργίες). «Μη αισχυνθείς». Είναι καγχασμός για «αισχύνες». Κάποιες πρώτες κυρίες στη Θεσσαλονίκη, στην Αντιόχεια, θα στραφούν στο Γιαχβέ των Συναγωγών. 9. Βαθιά συμβολικοί οι στίχοι της ραψωδίας ι, ( ) στην αφήγηση για τον Κύκλωπα. Η ιστορία του «ου τις» του «κανένα». Μόνος τρόπος διάσωσης να κρυφτούν στο Αρνί. Ο γίγαντας 18

19 Πολύφημος μιλάει στο κριάρι του. Η σπηλιά του γίγαντα φραγμένη. Ο οργουελικός αδελφός, έχει κλείσει εξόδους. Η γη στενάζει. Πενθεί. Η εκκλησία αποδεκατίζεται. Τα μηνύματα από το χώρο της βίας εφιαλτικά. Μόνη διέξοδος ο Αμνός. «Μα να θρηνούν δεν άφηνα κι έγνεφα με τα φρύδια, προστάζοντας τους γρήγορα να μπάσουν στο καράβι πολλά κριάρια αφρόμαλλα και στ ανοιχτά να βγούμε.» 10. Ο χαμός των καραβιών στη χώρα των Λαιστρυγόνων.(κ, Σιδέρης) Το καράβι που έμεινε έξω από το «ξακουστό λιμάνι, που τριγύρω το κλειούσαν βράχοι απότομοι και από τα δυο τα μέρη κι έβγαιναν πεταχτές, αγνάντια η μια στην άλλη» και «τ άλλα χαθήκαν όλα» Ένα λοιπόν καράβι. Μόνο. Από τα τόσα πλεούμενα που γιόμιζαν τις θάλασσες κινώντας για τον πόλεμο με τους Τρωαδίτες. Και δεν μένει άλλη διέξοδος: «τράβηξα τότε απ το μηρί το κοφτερό μαχαίρι κι έκοψα τα πρυμόσχοινα του μαύρου καραβιού μου. Και πάλι, τ άλλα χαθήκαν όλα». «Αναλύσαι και είναι». Και δι ουδενός άλλου η σωτηρία. Αν ο Αντιφάτης βγαίνει από το αντί-φημί, τότε η χώρα του δίνει μια αντιφατική εικόνα. Δεν είναι το «ορθοχτισμένο κάστρο». Ούτε η γη όπου σαν έρχεται ο βοσκός τα γίδια να μαντρίσει βοσκό που βγαίνει χαιρετά και τ απαντά και κείνος. Είναι μια γη που οι κάτοικοί της θ αφανίσουν τους συντρόφους του Οδυσσέα. «Σαν ψάρια τους καμάκιαζαν, φρικτό φαϊ να φάνε». Το «πάντες εξέκλιναν» ταιριάζει στην αποστατημένη γενιά των Λαιστρυγόνων. Ο Οδυσσέας ανέβηκε και στάθηκε «σε μια ψηλή ραχούλα». Μόνο από κει θα δεις. Θα εννοήσεις. Η ψηλή ραχούλα που μένει για μια σωστή θεώρηση της χώρας της γης των Λαιστρυγόνων. Ο Γολγοθάς. «Σ ένα λόφο ψηλά». 19

20 11. Η Κίρκη (κ, ) δίνεται από τον Όμηρο σε μια σειρά από μοναδικές εικόνες. Ίσως τις πιο ζωηρές της Οδύσσειας. «Μες στο λαγκάδι βρήκανε της Κίρκης το παλάτι, σε μια κορφούλ αγναντερή, με μάρμαρο χτισμένο». Σε τόπους παραπλάνησης πάντα καταφύγιο και λύση ένας λόφος. Πάντα ένα μαρμάρινο παλάτι. Αλλά δεν είναι Σταυρός. «Λιοντάρια λαγκαδόθρεφτα και λύκους είχε γύρω, που με βοτάνια μαγικά τα χε όλα μερωμένα». Μα που είναι πάντα λιοντάρια και λύκοι. Και η Κίρκη, συνετή «στον αργαλειό της φαίνει». Αλλά «και τραγουδάει γλυκόλαλα και αντηχάει το σπίτι».και βέβαια «εκείνη αμέσως βγήκε κι άνοιξε τις λαμπερές τις πόρτες, και τους καλούσε, κι έτρεξαν ανύποπτοι όλοι οι άλλοι κι απόμεινε ο Ευρύλοχος σα να νιωσε παγίδα». Και βέβαια η Κίρκη «Σα μπήκαν μέσα, σε θρονιά τους έβαλε να κάτσουν, κι έπειτα ανάμειξε τυρί, μέλι ξανθό κι αλεύρι κι ένα κρασί πραμνιώτικο». Ο σκοπός πέτυχε: «μ ένα ραβδί τους χτύπησε και μες τη χοιρομάντρα τους έκλεισε εκεί θρηνούσαν μαντριστοί, κι έβαλε η Κίρκη εμπρός τους να φαν περναροβέλανα κι ακράνια και βελάνια όσα τα χαμοκύλιστα γουρούνια τρώνε πάντα». Χαρακτηριστικό το βοτάνι που ο Φτεροφόρος θα δώσει στον Οδυσσέα: «Μαύρη είχε ρίζα και λευκό σα γάλα τ άνθος του είναι». Η ρίζα πάντα μαύρη. «Φλόμο το λεν» Μόνο που το άνθος απατηλό είναι λευκό σα γάλα. Η αμαρτία σε μια από τις δυνατές απεικονίσεις της.η συγκλονιστική αλλαγή. Που μεταμορφώνει. «Κι έγιναν άνθρωποι ξανά, πιο νιοί και πιο λεβέντες κι ό,τι ήταν πρωτύτερα πιο αμορφοκαμωμένοι.» Το θαύμα ολοκληρώνεται: «Κι αμέσως με γνωρίσανε και μου σφιγγαν τα χέρια 20

21 κι έκλαιγαν μ αναφιλητά, που αχούσε το παλάτι όλο τριγύρω». Μια ακόμα τραγική περιπέτεια. Μια ακόμα σελίδα από την παραφροσύνη της ανυπακοής. Είναι γήινη; Είναι η Ημέρα; Είναι το τέρμα μιας πορείας «επ ελπίδι ζωής αιωνίου;» «Και κίνησα για το γιαλό και το γοργό καράβι και βρήκα εκεί τους ποθητούς συντρόφους στ ακρογιάλι, που χυναν δάκρυα φλογερά πικρά θρηνολογούσαν. Κι όπως μοσχάρια μαντριστά τριγύρω στις γελάδες, όταν γυρίσουν στο παχνί χορτάτες πια γρασίδι, πηδούν μπροστά τους σωρευτά κι οι μάντρες δεν αντέχουν να τα κρατήσουν, μον χιμούν με μουγκρητά στις μάνες, έτσι κι αυτοί χυθήκανε με κλάματα σα μ είδαν και στην καρδιά τους φάνηκε σαν νά τανε να πήγαν στην ποθητή πατρίδα, το βραχωμένο Θιάκι». Κι ο λόγος συγκινητικός κι άγιος. «Έτσι χαρήκαμε, αρχηγέ, κι εσένα που ρθες πίσω, στο Θιάκι, σα να φτάναμε, στην ποθητή πατρίδα». «Επιποθών ιδείν υμάς». «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου». Και μετά την Κίρκη; Τα «γουρούνια», «στο παλάτι τους έλουσε, τους άλειψε με μυρωδάτο λάδι, και με σγουρές τους έντυσε χλαμύδες και χιτώνες και μια χαρά τους βρήκαμε να τρώνε στο παλάτι». Το παλάτι της Κίρκης δε μικραίνει τη νοσταλγία, «βάλε πια στο νου και τη γλυκιά πατρίδα».δεν έχουμε πόλη διαμένουσαν Όμως το «τέλος του ταξιδιού», για το Θιάκι πρέπει ο άνθρωπος να κάνει «ταξίδι, στον Άδη». 12. Από τις πιο χαρακτηριστικές περιπέτειες εκείνη των Σειρήνων (μ, ). Είναι τούτη τη φορά η νηνεμία που φέρνει τη συμφορά: «Έκοψε αυτός ο άνεμος κι ασάλευτη γαλήνη απλώθηκε στα κύματα». Το αιώνιο τραγούδι του πνευματικού θανάτου, θ ακουστεί στο διάβα, όταν «τρεχάτο το καλόφκιαστο καράβι στων Σειρήνων έφτασε τότε στο νησί, με τα φτερά του ανέμου» 21

22 κι εκείνες «άρχισαν το γλυκόφωνο τραγούδι τους να λένε. «Έλα Δυσσέα ξακουστέ, των Αχαιών καμάρι. Κι άραξε το καράβι σου, ν ακούσεις τη λαλιά μας. Γιατί κανείς δεν πέρασε κοντά μας με καράβι δίχως τη μελιστάλαχτη ν ακούσει τη φωνή μας» Ο Οδυσσέας. Το ξύλινο κατάρτι. Δεμένος «κι έλεγα στους ναύτες να με λύσουν, γνέφοντας με τα μάτια μου». Το ξύλο του «συνεσταύρωμαι». Η τάση για το τραγούδι του ολέθρου. Η ροπή. Η δύναμη. «Τις ρύσεταί μοι». Μακάρια η Εκκλησιά που διαθέτει Άγιο Πνεύμα στα ανθρώπινα αναστήματα του Περιμήδη και του «λεβέντη» Ευρύλοχου που δεν υπέκυψαν στου Οδυσσέα τη σάρκινη «επιθυμία». Μιλούν για δεσμά. Σχοινιά. Αυστηρότητα. Σελίδες σκοταδιού. Μα «αφού περάσαμε και μήτε το τραγούδι Μήτε η φωνή ακουγότανε καθόλου των Σειρήνων» τότε μόνο «απ τα δεσμά μου μ έλυσαν οι ποθητοί συντρόφοι». Ζητούνται στις μέρες «ποθητοί» που θα δώσουν με δάκρυα το «μείνατε εν Εμοί». 13. Πώς να κλείσει η περιπέτεια του ανθρώπου μέχρι την ατομική σωτηρία στο νησί των Φαιάκων, πριν οι στίχοι δώσουν το στίγμα μιας ακόμα συφοράς. Όταν απερίσκεπτος ο άνθρωπος θα πειράζει τα όσα ανήκουν στον Ήλιο! (μ, ). Δραματικός διάλογος. Μάταιη συνετή προτροπή. «Την εκκλησία των αγίων». Σαν διωγμός. Σαν Αλέξανδρος ο Χαλκέας. Σαν κάποιους που αγάπησαν τη Θεσσαλονίκη. -«ν αποφύγω το νησί» -«που να ξεφύγουμε τη μαύρη μας την ώρα, αν ίσως έτσι ξαφνικά λακώσει ανεμοζάλη απ τη Νοτιά ή το Ζέφυρο, το λυσσασμένο αγέρι, που τα καράβια αυτοί βουλιούν» -«Με βιάζετε έτσι, Ευρύλοχε Μον έλα τώρα αμώστε μου τον πιο μεγάλο όρκο κοπάδι αν ίσως λάχουμε, κανείς δε θα σκοτώσει, 22

23 απ ασυλλογιά τυφλή» Κι ήταν ακριβώς τότε που: «ο Ευρύλοχος τυφλά δασκάλεψε τους άλλους». Κι όπως πάντα την παράβαση «όλοι παινέψαν», κι «αρπάξανε» τα «τεκνία» του Σταυρικού «ηγόρασεν». Ο Ύπνος κακός σύμβουλος. «Αγρυπνείτε». Κι ο Οδυσσέας θα θρηνήσει: «Για συμφορά μου στο βαθύ με ρίξατε τον ύπνο» Και ήταν αργά γιατί «άφοβη σκέφθηκαν δουλειά να κάμουνε οι συντρόφοι».ανόητοι Γαλάτες. Διχαστικοί Κορίνθιοι. Τραγικέ Βαριησού. Μη τεκνία μου. Μη! «γιατί ήρθε αυτός ο Ζέφυρος, φρικτά λυσσομανώντας, κι έσπασε η μπόρα και τα δυο του καραβιού τα ξάρτια κι έπεσε πίσω. Τ άρμενα χαθήκαν στ αμπάρι. και το κατάρτι χτύπησε στου καραβιού την πρύμη, του κυβερνήτη την κορφή, και του καμε όλα λιώμα». Το πλοίο «ξυλάρμενο παράδερνε στ αφροντυμένο κύμα». Αλλά η Καλυψώ δεν έχει τη λύση. Η ανθρώπινη τραγωδία θα γίνει διατάγματα του Μεδιολάνου. Του Θεοδόσιου. Στην Ιθάκη, μόνος. Καθώς ένας- ένας μόνος αποκοπήκαμε από τις πηγές των ζώντων υδάτων. Ο λυγμός του Ωσηέ, ποτέ περισσότερο επίκαιρος: «Έλθετε και ας επιστρέψωμεν εις τον Κύριον». Έλθετε. Μείνατε. Μάθατε. Υπάγετε. Φύγαμε από Εκείνον: Τροία. Οδεύουμε χωρίς Εκείνον: Οδύσσεια. «Επ ελπίδι ζωής αιωνίου». Ιθάκη. 23

24 Ιθάκη 1.Κρατάμε άσβηστη, αθόλωτη, ακέραια την Ιθάκη μαζί μας. Σέρνουμε -πορευόμενοι- τη νοσταλγία της, καθώς τη σκιά μας. Ο μετεδεμικός«πολύπραγος» Οδυσσέας «πλανήθηκε» (Οδύσσεια α, 1-10, μτφρ. Αργ. Εφταλιώτη ). «Πολλά στα πέλαα βρήκε πάθια για μια ζωή παλεύοντας και γυρισμό συντρόφων. Μα πάλαι δεν τους γλίτωσε τι από τη δική τους χάθηκαν οι κούφιοι αμυαλωσύνη του Ήλιου του Υπερίονα σαν έφαγαν τα βόδια κι αυτός τους πήρε τη γλυκιά του γυρισμού τους μέρα». 2. Οι Φαίακες ετοιμάζουν καράβι που «έτσι κι η πλώρη ανέβαινε του ψήλου κι από πίσω του πολυτάραχου γιαλού το κύμα αφρομανούσε. Κι έτρεχε εκείνο μια χαρά, που μήτε κιρκινέζι, το πιο γοργό πετάμενο θα μπόρειε να το φτάσει φέρνοντας άντρα με θεούς παρόμοιο στη σοφία που αναρίθμητα άλλοτες δεινά κι αν έπαθε η ψυχή του τώρα κοιμόταν ήσυχα, τα πάθια του ξεχνώντας» (Αργ. Εφταλιώτης). Κι έσουρε ο Ιακώβ ήρεμος στην Αίγυπτο τα πόδια του πάνω στο ξυλοκρέβατό του και «προσετέθη» στους πατέρες του. Η ποθητή Ιθάκη, δε σβήνει από τη μνήμη όσα «κι αν έπαθε η ψυχή του» (αν. ν ). Και πριν πιάσει ο Οδυσσέας το «λιμάνι» που «δυο κάβοι» και που «συγκλίνουν κι όξω κρατούν τα κύματα που οι τρικυμίες σηκώνουν.. καράβια δίχως δεσίματα άμα μπουν και βρούνε αραξοβόλι». Καθαρά, τα Ματωμένα Χέρια! Υποδοχή της Νύμφης. «Κροντήρια και διπλόχερες λαγήνες εκεί βρίσκεις που τα μελίσσια μέσα τους πηγαίνουν και φωλιάζουν» Και η Πατμιακή εικόνα: «μια θύρα που ανθρώποι δεν περνάνε, μόνε είναι των αθάνατων η θύρα εκείνη δρόμος». 24

25 Και Δρόμος. Και θύρα. «Ανεωγμένη» κατά την Ιωαννική γραφίδα(απ.4/1). Κάποιοι πήγαν στην Ιθάκη νωρίτερα. Είναι εκεί ο Εύμαιος που διαβεβαιώνει πως «κι από ψωμί κι από κρασί η καρδιά σου σα χορτάσει». Πνευματικό, αιώνιο Δείπνο. Και ο Εύμαιος χαρακτηριστικά θα πει για τη γήινη πορεία του εξόριστου στην πατρίδα του, ανθρώπου «δίχως πόρεψη μερόνυχτα σε χώρες μέσα αλλόγλωσσων ανθρώπων και λημέρια». 3. Χαρακτηριστικά τα λόγια του Τηλέμαχου στη δραματική συνάντηση με τον Οδυσσέα και την αναγνώρισή τους: «εμέ μοναχοπαίδι με είχε και στο παλάτι μ άφησε, και δε με καλοχάρη». Σε καθαρή έκφραση του «ιδού ήκω». Κάποιες εικόνες δίνουν Αποκαλυπτικό χαρακτήρα: «και φόρεμα σαν τού βαλε καθάριο και χιτώνα του λάμπρυνε όλο το κορμί και τον ανθό της νιότης». Στην προεδεμική θεώρηση. «Της νιότης» πριν από το ιστορικό μας λάθος. Σαν σε παρένθεση από τη Ραψωδία ( ), η ειλικρινής ερμηνεία των πολέμων στην τραγική γη, έξω από στοχασμούς, «βαθιές» ερμηνείες, ιστορικές φιλοσοφικές αναλύσεις, καθώς του Κλαούζεβιτς: «τη λύσσα της κοιλιάς δε δύνασαι να κρύψεις, που η έρμη αρίθμητα δεινά στον κόσμο πάντα φέρνει. Για κείνην αρματώνονται καλόζυγα καράβια, που σκίζουνε τα πέλαγα και τους οχτρούς χτυπάνε». Μια ωμή θεώρηση που ταυτίζεται με εκείνη του Θουκυδίδη και ξεσκεπάζει στους αιώνες της ανθρώπινης αποστασίας την αλυσίδα των κάθε φορά γκεμπελικών αθλιοτήτων. Το πλανεμένο «εγώ». Το βιός, λοιπόν και η αλαζονεία του Η ομολογία του Οδυσσέα, ειλικρινής εκ βαθέων. Ωμή. «Τι αλλάζει των θνητών ο νους κι αυτός κατά τη μέρα, που τους χαρίζει των θεών κι ανθρώπων ο πατέρας. Θα χα κι εγώ καλοτυχιές και πλούτια μες στον κόσμο, μα μύριες έπραξα ανομιές με της αντρειάς την τόλμη;» Κι ακόμα, θα μέναμε στη σκλαβιά των μνηστήρων και το «παλάτι» 25

26 θα μας ήταν για πάντα όνειρο κι επιπόθηση, «αν δίχως αίμα σου λέω πως δε θα χωριστούν». Ας προσεχθεί πως ο «πατέρας» (Πατέρας) είναι πατέρας και των θεών. Ο Σωκράτης δεν είναι ο πρώτος που εισάγει στον ανθρώπινο στοχασμό καινά δαιμόνια. «Πλοία σπεύδοντα» των ανθρώπων οι αγώνες. Η ποθητή Ιθάκη «ο λιμένας αυτών». Άλλωστε: «στενή η οδός». «αργούμε στο τέρμα να φτάσουμε εμείς των αγώνων όλων, κι αμέτρητος μόχτος ακόμα κατόπι απομένει πολύς και δύσκολος, που όλον εγώ να τελειώσω είναι ανάγκη. (Μτφρ. Νικ. Ποριώτης) Το «εγώ», ας γίνει «Εγώ». «Δι Εμού». «Εν εμοί». 4. Όλες οι θάλασσες φέρνουν στην Ιθάκη. Όλοι οι άνεμοι φουσκώνουν τα πανιά της πανώριας ελπίδας, με το όνειρο της ποθητής επουράνιας πατρίδας. Είναι τούτη η Ιθάκη που «ξυπνάει τον αδούλη να ξεσηκωθεί να δουλέψει». (Ησίοδος: «Έργα και Ημέραι» «Η ξεσυνέριση κι η ζήλια». Σίμος Μενάρδος). Στις άκριες της γης οι μανάδες στη διάρκεια «της Νυχτός της σκοτεινής εκεί τα σπίτια στέκουν» (ανωτ. Ησίοδος),για να νανουρίσουν τα γαλατότροφα νήπια με τη νοσταλγία της επιστροφής. Οι νιοι τραγουδάνε την πανώρια Ελπίδα: «Ρίξτε χαράς τρανή κραυγή! του αφέντη μας το σπιτικό έχει ξεφύγει απ το κακό κι απ το χαμό του πλούτου κι απ το φθαρμό του βιου του, κι απ των φονιάδων την πληγή. Κι απ την κακομοιριά θα βγει» ( Αισχύλος: Χοηφόροι, Μτφρ. Απ. Μελαχρινός) Κι ο άνθρωπος κλείνει τα μάτια του, στην αγωνία πως κάποιος που «κοιμίζει τα μάτια όσων θελήσει, και πάλι κι αυτούς που κοιμούνται ξυπνάει» (Οδύσσεια, ω, 1-98, Μτφρ. Ν. Ποριώτης). Φανέρωση; Αντιγραφή; Συναπεικόνιση και διάδοχη διατύπωση; Ο Λουκάς και η παραβολή στην τριπλή ενότητά της του Ασώτου: «Μα έλα, ως σου πω και 26

27 τα δέντρα, εδώ μες στον καλόφρακτο κήπο, αυτά που μού δωκες όταν εγώ μουν παιδί και ρωτούσα ένα ένα μέσα στον κήπο ακολουθώντας σε, κι ανάμεσά τους βαδίζαμε. όλα μου τα πες, ένα ένα και με τ όνομά τους, και δεκατρείς αχλαδιές τότε μου δωκες και μηλιές δέκα συκιές σαράντα, κι αράδες πενήντα μου μέτρησες έτσι κλήματα για να μου δώσεις, που όλα ήταν για τρύγημα ωραία. κι είναι λογιών των λογιών τα σταφύλια που βγάζουν εκείνα, όταν του Διός οι καιροί βοηθοί από ψηλά τα μεστώνουν. Είπε, και του άλλου λυθήκαν τα γόνατα κι η έρμη η καρδιά του, που ατράνταχτα είδε σημάδια να του φανερώνει ο Οδυσσέας. Κι έριξε γύρω τα χέρια στον ακριβογιό του. και τούτος τον άρπαξε ο θεϊκός και πολύπαθος, ψυχοσβυσμένο». Ο πατέρας, ο Οδυσσέας, αλλά και «θεϊκός». Και πάντα ο Όμηρος θα πει για τη Δήμητρα: «ανάστημα με μιας αλλάζει κι όψη, τα γηρατειά πετά και ζώνεται τρανή ομορφιά και νιότη». Πρόκειται για «Γιομ Γιαχβέ». Είναι η Ημέρα του Κυρίου. Ο θρήνος «πού καμνε στενάζαν οι γυναίκες» της Ανδρομάχης, της Εκάβης θα σταματήσει» ( Ομήρου Ιλιάδα, Ω, Μτφρ. Ιακώβου Πολυλά). «εγώ όμως θα τα πιω τα πιο πολλά φαρμάκια, τι ξεψυχώντας, άντρα μου, δε μ άπλωσες τα χέρια». Και η Εκάβη, η μάνα μέσα από το χρόνο των «σκότιων δρόμων», θα πάψει επιτέλους να θρηνεί, καθώς «δεύτερη τα μοιρολόγια στήνει»: «Έχτορα, επί των σπλάχνων μου το λατρευτό βλαστάρι». ( Ιλιάδα, αν. Μτφρ. Αλέξανδρος Πάλλης). Η νύχτα «παρήλθεν». Οι ακτές της Ιθάκης ξεθωρίζουν. Νέοι ουρανοί που μέσα σ αυτούς ο Θεός έβαλε μια νέα γη. Την ποθητή Ιθάκη τόσο ξένη από το λόγο του Αγαμέμνονα στο Μενέλαο για τον Άδραστο που πεσμένος στο χώμα γυρεύει έλεος: «κι οι Τρωαδίτες όλοι να χουν φθορά κι αφανισμό και μνήμα να μη βρίσκουνε» ( Ομήρου Ιλιάδα, Ζ, Μτφρ. Γεράσιμος Μαρκοράς). Στην Ιθάκη μας θα βασιλεύει Εκείνος. Και είναι Εκείνος, εκεί, η Αγάπη. 27

28 28

29 II Η τραγωδία Αντιγόνη του Σοφοκλή αποτελεί έργο αντιπροσωπευτικό της χρυσής εποχής του αρχαίου ελληνικού πνεύματος, όταν στην ακμάζουσα αθηναϊκή δημοκρατία του 5 ου αι. γεννήθηκε η τελειότερη μορφή ποίησης, η δραματική ποίηση, συνδυασμός έπους και λυρικής ποίησης, που αντλεί τα θέματά της κυρίως από τους μυθικούς κύκλους. Οι τραγικοί ποιητές, με έναν πρωτότυπο και υψηλής πνευματικότητας και ευφυΐας τρόπο, χειρίζονται τις διάφορες εκδοχές του μύθου, ώστε να εξυπηρετηθεί η εκάστοτε οικονομία του έργου και να περάσουν στο κοινό μηνύματα επίκαιρα για την εποχή τους και συγχρόνως διαχρονικά. Ο Σοφοκλής ιδιαίτερα, παρουσιάζει τους ήρωές του ιδανικούς, «οίους δει είναι», οι οποίοι εμπνέονται από ανώτερα ιδανικά, στα οποία είναι αφοσιωμένοι και όταν ακόμα πρέπει να έρθουν σε σύγκρουση με δυνάμεις ανώτερες κι όταν ακόμα τον δύσκολο δρόμο τους πρέπει να τον βαδίσουν μόνοι, εντελώς μόνοι, εγκαταλελειμμένοι ακόμα και από τα πιο αγαπητά τους πρόσωπα, όπως για την Αντιγόνη είναι η Ισμήνη. 29

30 30

31 «Ος εν ταις παρωχημέναις γενεαίς είασεν πάντα τα έθνη πορεύεσθαι ταις οδοίς αυτών καίτοι ουκ αμάρτυρον Αυτόν αφήκεν» (Πράξεις 14/ 16 17) Η Αντιγόνη σαν Υποτύπωση της Εκκλησίας

32

33 «Εν Αυτώ γαρ ζώμεν και κινούμεθα και εσμέν, ως και τινες των καθ υμάς ποιητών ειρήκασιν τού γαρ και γένος εσμέν» (Πράξεις 17/ 28-Άρατος PHAENOMENA 5) «διότι το γνωστόν του Θεού φανερόν εστιν εν αυτοίς» (Ρωμ. 1/ 19) Σοφοκλέους: Αντιγόνη Η πλοκή «Η Ελλάς αείποτε μέν, μάλιστα δ εν τη νηπιακή ηλικία εν η των λαών η πλαστική δύναμις είναι ακμαιοτάτη, παρήγαγε πλουσιωτάτην και καλλίστην μυθικήν ύλην» (Γεωργίου Μιστριώτου: Αντιγόνη, Έκδοσις τρίτη- Αθήνα 1914, «Π.Δ.» Σακελλαρίου, σ. 23). Υποστηρίζουμε ότι μόνο ο λαός Ισραήλ είχε την από Θεού ευλογία να έχει γραπτή την κοσμογονία. Οι λοιποί λαοί, και ο Ελληνικός, είχαν τις Γραφικές αλήθειες σε μύθους. Και ειδικά «Ο μύθος είναι πρωτότοκος της καλλιτέχνου Ελλάδος γόνος, προς ον ουδενός άλλου λαού όμοιον προϊόν δύναται να παραβληθή» (Μιστριώτης, Αντιγόνη, σ. 23). Ο Ελληνικός μύθος, όχι τυχαία ή συμπτωματικά για μας- πήρε τις ιδέες για να τις μετατρέψει με τον Όμηρο σε καταγραφή του ανθρώπινου βίου, με τον Φειδία σε αναγωγές προτύπων προεδεμικής ωραιότητας και με τον Πλάτωνα σε ανάλυση του στοχασμού, στα υψηλότερα, παγκόσμια, επίπεδα, όταν «εν τη σοφία του Θεού ουκ έγνω ο κόσμος δια της σοφίας τον Θεόν» γράφει ο Παύλος και ο Πλάτωνας στην «Πολιτεία» του βλέπει Εκείνον, και συμπληρώνει ο Ταρσέας: «δια της μωρίας του κηρύγματος σώσαι» (Κορινθίους Α 1:20-21). Ο λαός Ισραήλ έχει το προνόμιο να έχει στη διάθεσή του την Κοσμογονία -τουλάχιστον- γραπτή. Οι υπόλοιποι, σαν μεταβαβελικές εθνικές ενότητες, προφορική. Η Ιωνική Μούσα θα 33

34 αγκαλιάσει την περιπέτεια της Τρωάδας και η Αθηναϊκή Τραγωδία την Αργοναυτική πορεία και τον Θηβαϊκό «κύκλο». Οι Αθηναίοι Τραγικοί θα αποφύγουν τις επικές περιγραφές και, αν και όχι σε αποκλειστικούς τύπους λυρικής ποίησης, θα διεισδύσουν στην ανθρώπινη μετεδεμική ιστορική «μοίρα». Είναι εδώ που το Δράμα όχι μόνο δεν αντιστρατεύεται το έπος, αλλά κινούνται και σε παράλληλους ενός, χωρίς προηγούμενο, στοχασμού. Νεότεροι-Ευρωπαίοι βασικά-τραγικοί Ποιητές βλέπουν την ανθρώπινη περιπέτεια σαν αποτέλεσμα. Οι Έλληνες τραγικοί ερευνούν τα αίτια. Αν η προς Ρωμαίους γραφόταν σε στίχουςόποιου μέτρου- θα είχαμε καταγεγραμμένο το πανανθρώπινο δράμα, αλλά τούτη τη φορά να κλείνει όχι με τους οδυρμούς του Χορού, αλλά με το θρίαμβο της Σταυρικής Δικαίωσης. Άλλωστε η περιπλάνηση του Οιδίποδα στις άνυδρες Φωκικές ώρες, είναι η υποτύπωση του Κάϊν που φεύγει. Για να πλανιέται πάντα χωρίς να θέλει να βρει σωτηριακές διεξόδους. Στη διάσταση πάντα του «ουκ ηθελήσατε». Με την Ιοκάστη αυτοκτονεί η εξάρτηση από την «Ζώσα» Αλήθεια. Και ο εδεμικός ήρωας αποκοπτόμενος από τις Πηγές, αυτοκτονεί. Στα Ανάκτορα των Λαβδακιδών συγκρούονται η Αμαρτία και η Αγάπη. Ο Κρέων-ένας ξένος στο Θρόνο- εκπροσωπεί τον παγωμένο «κόσμο». Η καρδιά της Αντιγόνης την Εκκλησία που τώρα και 2000 χρόνια ανηφορίζει τους δρόμους μιας πνευματικής πορείας και παράλληλα «ηρωικού σθένους» (Αντιγόνη. σελ.27). Μια-και αξίζει να ερευνηθεί σε βάθος με πνευματικό στοχασμόδιαφοροποίηση της Εκκλησίας καταγράφεται από τον Σοφοκλή. Αντιγόνη και Ισμήνη. Η δεύτερη, αντιλαμβάνεται, συμπάσχει, αναγνωρίζει την υπεροχή της απόφασης το πτώμα του Πολυνείκη να μη μείνει άταφο. Την απόφαση του Κρέοντα, ο Αισχύλος την αποδίδει στους «πρόβουλους» των Θηβών. Η Ισμήνη χωρίς να συντάσσεται με τη φοβερή και «ανίερη» απόφαση του τύραννου Κρέοντα, δεν έχει εσωτερικά περιθώρια «αντίστασης». Είναι Εκκλησία; Η Κεφαλή της Εκκλησίας γνωρίζει. Η Αντιγόνη αναλαμβάνει μόνη. Ηρωισμός που λείπει από την Ισμήνη; Απλά, διάφορη αίσθηση καθήκοντος. Χρέους. Τιμής. Ο στρατός των Αργείων πάντα θα απειλεί. Πάντοτε «το σκήπτρον του Λαΐου» θα εμπνέει άλλωστε, ποτέ του Κρέοντα ο νους δεν φτάνει να πιστέψει στο «τόλμημα» της Αντιγόνης και θα 34

35 αποτελέσει τη μεγάλη «έκπληξη» των Θηβαίων γερόντων. Το «δεν έχω περί πολλού την ψυχήν μου» «όσον» της Παυλικής γραφίδας πάντα θα οδηγεί στο «παρ ολίγον» της κοσμικής εξουσίας. Για την Αντιγόνη, σε αντίθεση με τον χορό των γερόντων που αντιλαμβάνεται το μεγαλείο του χρέους και φοβάται τις εντολές του τυράννου, παίρνει μια θέση «αγανάκτησης». Οι Θεοί και το καθήκον την κινούν προς το δίκαιο των θεών. Ο Κρέων ανακρίνει. Η Αντιγόνη δεν αρνείται ότι γνώριζε την εντολή. Φαίνεται σαν να γνώριζε τον Παυλικό Ύμνο της Αγάπης. Άτρομη, ομολογεί. Η Αγάπη πέραν βάλλει τον φόβο. Ο δρόμος του Πνευματικού Χρέους οδηγεί την «βασιλόπαιδα» σε καταδίκη. Η Ισμήνη κινείται στο χώρο της γήινης διανοίας. Η Αντιγόνη, στο πεντάγραμμο της θριαμβικής ωδής του «τετέλεσται». Η Ισμήνη μετανοεί όχι για τις θέσεις της. Απλά, θέλει να συμπορευθεί στο μαρτύριο της Αντιγόνης. Πάντα οι ήρωες εμπνέουν. Στο διάλογο ανάμεσα στον Αίμονα και τον Τύραννο, ο πατέρας διατάζει. Ο νέος αγαπάει την Αντιγόνη. Δίνεται μια αφορμή εις τον Δημοκράτη ποιητή να διακηρύττει σ όλους τους χρόνους και τους τόπους που ακούεται ο ύμνος της ελευθερίας, ότι δεν υπάρχει καμία πουθενά πόλη που να ανήκει εξουσιαστικά σ έναν «άνδρα». Η διαιώνια φωνή του Πέτρου «ει δίκαιον εστίν ενώπιον Θεού υμών ακούειν μάλλον ή του Θεού». Το Κολοσσαίο, οι αρένες των Μεδιολάνων, της Σμύρνης, δίνουν τόσο παλιά το στίγμα τους. Η μαρτυρία του Σοφοκλή κινείται εκτός χρόνου. Ορθά παρατηρείται, πως ο έρωτας του Αίμονα για την Αντιγόνη, θα ξεσηκώνει την οργή της εξουσίας. Η εξουσία χαράζει δρόμους. Η Εκκλησία κινείται στην άγια υπέρβαση. Η Αντιγόνη αγαπάει τον Αίμονα. Και είναι τέλεια αφοσιωμένη στην αγάπη του. Όταν τούτος ο έρως συγκρούεται με το «ιερόν» καθήκον. Η Εκκλησία κινείται στους υψηλούς τόπους του «ου το Εμόν αλλά το Σόν» Τα αισθήματα δεν περιφρονούνται, ξεριζώνονται. Έχουν τη θέση τους. Γιατί όχι, την ωραιότητά τους. Απλά, ιεραρχούνται. Και υποτάσσονται. Ο θάνατος της βασιλόπαιδος δεν καταλύει τα αισθήματα. Τα ανυψώνει. Για να ανεβεί η ηρωίδα ένα σκαλί πιο πάνω και να διακηρύξει πως το θάρρος και ο ηρωισμός δεν είναι προνόμιο μόνο των αντρών, αλλά και εκείνων των γυναικών που ανέβηκαν με τον Διδάσκαλο «διακονούσαι εκ των υπαρχόντων 35

36 αυτών». Το ομότεχνο του Ταρσέα ζεύγος θα βάλουν από κοινού τον τράχηλό τους κάτω από την απειλή του όχλου της Εφέσου. Για την υπόθεση του ευαγγελίου. Καθώς η Αντιγόνη ανεβαίνει βαθμίδα- βαθμίδα το «επαινετό τούτο ήθος» θα θυμηθούμε τον Γ. Μιστριώτη «αντί να μεμφώμεθα τον ποιητήν, ότι την γυναικείαν φύσιν ως σκληράν και ανδρικήν εικόνισε, πρέπει πολύ μάλλον να θαυμάζωμεν, ότι ταύτην νικηφόρως εις την υψίστην και ιερωτάτην βαθμίδα ανύψωσεν» (Αντιγόνη. σελ.39). Και αναπέμπεσαι στις ηρωίδες των πρώτων κεφαλαίων του Λουκά, αναθυμάσαι την Μαριάμ με τα τύμπανα και τον επικό στίχο του θριάμβου, αλλά και τους λόγους που και ξεθεμελιώνουν σκοτάδια και θεμελιώνουν στράτες πρωτόγνωρες: «ούκ ένι άρσεν και θήλυ». Και γιατί τάχα μόνο στο χώρο της ισότητας, ελευθερίας, δικαιωμάτων και όχι «δια πίστεως έλαβον γυναίκες εξ αναστάσεως τους νεκρούς αυτών». Όταν ο μύθος της Αντιγόνης γίνεται προτύπωση και δρόμος. «γυνή έχουσα αλάβαστρον». Και ορθά ερμηνεύεται ο θρήνος της παρθένου ότι «θρηνεί μεν, ότι θνήσκει άγαμος, δεν μετανοεί όμως» και «δεικνύει την θυσίαν, ην υπέστη, χάριν ευλαβούς καθήκοντος» (Αντιγόνη.σελ ). Η αυτοκτονία στους αρχαίους Έλληνες και αργότερα στους Ρωμαίους, θεωρείται σαν αναφαίρετο προσωπικό δικαίωμα, ως «καθήκον παντός ελευθέρου». Είναι προσωπική επιλογή ελεύθερα «όπως μη παρατείνει επονείδιστον βίον». Η Σωκρατική περίπτωση (βλ. Πλάτωνα «Φαίδων» 62 Β»), επιβεβαιώνει τις προχριστιανικές των ειδωλολατρών θεωρίες. Και βέβαια δεν θα συμφωνούσε κανένας Έλληνας με τον Γκαίτε, ούτε βέβαια με τον Λογγίνο ότι η Αντιγόνη υπερβαίνει τη γυναικεία φύση της. Απλά, δεν έχουν το μέτρο της Παυλικής απειλής «όπως εάν τινάς εύρη της οδού ταύτης, άνδρας τε και γυναίκας δεδεμένους αγάγη» (Πράξ. 9:2). Πρέπει να υπάρχει-όχι πρόβλημα-αλλά μία κάποια διαφοροποίηση στη σκέψη του τραγωδού ως προς το φυσικό-εμείς θα το αποκαλούμε ευθέως- πνευματικό δίκαιο και το θετό δίκαιο. Η Αντιγόνη τάσσεται υπέρ του πνευματικού δικαίου και καταβάλλει 36

37 το όποιο αντίτιμο. Ο τύραννος στηρίζεται στο ανθρώπινο δίκαιο. Δεν πρέπει να υπάρχει αντιπαράθεση. Το Δίκαιο του Θεού, γραμμένο τούτη τη φορά στις καρδιές των ανθρώπων σε σωτηριακές καταγραφές, κινεί την Αντιγόνη. Ο Σοφοκλής αποπειράται αν όχι να δικαιολογήσει τη σκληρότητα του Τυράννου, τουλάχιστον, θα λέγαμε, να την νομιμοποιήσει. Και είναι γνωστό ότι καθώς ο Πολυνείκης στρατεύει ενάντια στην ίδια του την πατρίδα, είναι προδότης. Και σαν ιερόσυλος δεν θάπτεται στην πατρίδα του αλλά εκτός των ορίων της πατρίδος. Παραμένει άταφος. Θα είναι πολύ αργότερα όταν τα πτώματα των ιερόσυλωνπροδοτών θάπτονται, αλλά όχι στα χώματα της πατρίδας τους «τα δε οστά φασίν κομισθήναι αυτού οι προσήκοντες οίκαδε κελεύσαντος εκείνου και τεθήναι κρύφα Αθηναίων εν τη Αττική ου γαρ εξήν θάπτειν ως επί προδοσία φεύγοντος» (Θουκ ). Και η Αντιγόνη «υπερβαίνει» την παράδοση ανεβάζοντας το ιερόν καθήκον σε νόμο Θεϊκής Αγάπης. Η τραγική βασιλόπαις έχει εγγραφές μαρτυρίας «... υμείς παραβαίνετε την εντολήν του Θεού διά την παράδοσιν υμών» και έτσι «ηκυρώσατε τον λόγον του Θεού». Πρόκειται περί «απάτης κατά την παράδοσιν των ανθρώπων». Ο Κρέων περιφρονεί. Πρόκειται για καρδιά που εννοεί να εκδικηθεί. Τα γεγονότα τον εξυπηρετούν να εκφρασθεί. Το «καρδίαν νέαν» της Δαυιδικής επιπόθησης αποτελεί καταγραφή ηθικής και πνευματικής αναγκαιότητας. Ουδέποτε ίσως η Σωτηριακή αναγκαιότης δεν εκφράζεται ζωηρότερα. Ορθά ο ποιητής βλέπει ύβριν εις την ανυποχώρητη στάση του άρχοντα. Δεν θα αργήσει να έρθει σε σύγκρουση με τον λαό της Θήβας, μία αναμενόμενη διάσταση που θα τον οδηγήσει να απορρίψει τη συμβουλή του Τειρεσία. Η εμμονή του να θανατωθεί η Αντιγόνη μπροστά στα μάτια του ερωτευμένου γιού του, δικαιώνουν τις Γραφικές αναπομπές στις έννοιες «σκληρός», «σκληρότης», «σκληροτράχηλοι», «μη σκληρύνητε τας καρδίας υμών» και «ίνα μη σκληρυνθεί τις εξ υμών...». Ο Κρέων θα δώσει δείγμα του «πεπωρωμένην έχετε την καρδίαν». Άλλωστε «επωρώθη τα νοήματα αυτών». Ο Σταυρός φαίνεται σαν πανανθρώπινη αναγκαιότης. Ο Γ. Μιστριώτης μελαγχολικά σημειώνει «ο Σοφόκλειος Κρέων ούτε κατά την αρετήν, ούτε κατά την κακίαν διαπρέπει, αλλ εγένετο δυστυχής δι αμαρτίαν». 37

38 (Αν.σελ. 43)Δεν θα μπορούσε κανείς να παραβλέψει πως ο ποιητής καθώς φωτίζει με άψογη τεχνική και μοναδική ψυχογραφική δύναμη τα αδύνατα σημεία του χαρακτήρα της Ισμήνης, έμμεσα τονίζει την υπεροχή της τραγικής αδελφής της. Μια δραματική πτυχή που διαχρονικά θα αισθητοποιεί τη διαφορά του «κόσμου» από την πνευματική πορεία της Εκκλησίας. «Και ο κόσμος Σε ουκ έγνω». Άλλωστε «ου το πνεύμα του κόσμου ελάβομεν». Αφού «το γεγενημένον εκ του Θεού νικά τον κόσμον». Η αντίθεση Χρυσοθέμιδας και Ηλέκτρας (βλ. Hasper.Αν. σελ. 44), δεν κινείται σε ηθικές αντιστοιχίες ανάμεσα σε Αντιγόνη και Ισμήνη, αφού η τελευταία, καθώς θέλει να πεθάνει μαζί με την αδελφή της, περνάει τα όρια της ταπεινής δειλίας στη γυναικεία έκφρασή της. Ο σεβασμός της Ισμήνης για το φυσικό δίκαιο δεν μικραίνει στα πνευματικά της μάτια το μεγαλείο της αδελφής της. Ο κόσμος μισεί την Eκκλησία. Αλλά και την θαυμάζει. Γι αυτό θέλει «αφανίσαι» αυτήν, χωρίς να ξέρει ότι ο ίδιος βρίσκεται «εγγύς αφανισμού».ο Αίμων πιέζεται υπό του αισθήματός του. Αλλά αποφεύγει να ζητήσει από τον πατέρα του την σωτηρία της Αντιγόνης. Η πολιτεία στο χορό των γερόντων δεν τον βοηθάει. Οι παραδόσεις στέκουν σαν πολεμικά ακατάβλητα τείχη. Τα ιερά ήθη τον ωθούν σε υποχώρηση. Οι νόμοι της πατρίδας τον συνθλίβουν. Δεν έχει διέξοδο. Φαίνεται μάλλον άδικα- πως ο Αριστοτέλης τον αποδοκιμάζει (Ποιητ. ΧΙΥ). Σαν τον Νικόδημο της Ιωαννικής γραφίδας κουβαλάει αδιέξοδα. Ο Ιουδαϊσμός δεν τον γεμίζει. Το λευιτικό τυπικό δεν τον εκφράζει. Η γνώση («συ ει ο διδάσκαλος του Ισραήλ») δεν του είναι βοηθός. Η συνειδησιακή του θρησκευτική ακεραιότητα δεν του αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Το Παυλικό αδιέξοδο κινείται και εδώ έντονα «εν καθαρά συνειδήσει». Η κοινωνική καταξίωση δεν προσφέρει εφόδια. Ο νυχτερινός επισκέπτης έχει διέξοδον τον Ιησού. Ο Αίμων, όχι. Και ακολουθεί η μοιραία τελική πράξη. «Εν τη τραγωδία λοιπόν ταύτη ο ευσεβής ποιητής το φυσικόν ή το θείον δίκαιον προς το θετόν συγκρούων διδάσκει τους Αθηναίους, ότι εκείνο είναι πολύ τούτου υπέρτερον» (Αν.σελ. 48). Αφού τελικά «ίστω Ζεύς ο πανθ ορών αεί (σελ.182). Ο Ευριπίδης θέλει τους «παλμούς της καρδιάς» να θριαμβεύουν. Είναι η εκδοχή υπεροχής των αισθημάτων. 38

39 Ο Μύθος Ο Λαβδακίδης Λάιος πληροφορείται από το χρηστήριο του Απόλλωνα πως ο ίδιος θα φονευθεί από τον γιό του «ατάρ πεπρωμένον εστίν». Μόλις γεννήθηκε το βρέφος το έδωκε σ έναν ποιμένα να το αφήσει να πεθάνει στον Κιθαιρώνα. Ο ποιμένας λυπήθηκε το βρέφος και το χάρισε σ έναν άλλο ποιμένα από την Κόρινθο. Κι αυτός με τη σειρά του στο άτεκνο ζεύγος των βασιλέων της Κορίνθου Πόλυβο και Μερόπη. Τούτη τη φορά το παιδί μεγαλώνοντας μαθαίνει, αλλά από το Μαντείο των Δελφών ότι θα αποκτήσει τέκνα με την μητέρα του και θα σκοτώσει τον πατέρα του. Ο Οιδίποδας αυτός είναι ο νέος- περιπλανιέται στους κάμπους της Φωκίδας όπου και σκοτώνει τον πατέρα του Λάϊο. Ο τραγικός δολοφόνος θα φθάσει στη Θήβα φοβισμένος για να απαντήσει στο θρυλικό αίνιγμα της Σφίγγας. Οι Θηβαίοι τον αμείβουν δίνοντάς του το βασιλικό «σκήπτρο» και τη χήρα Ιοκάστη, την γυναίκα του Λάϊου και μητέρα του. Ο Οιδίποδας με την Ιοκάστη αποκτά τέσσερα τέκνα. Τον Ετεοκλή και τον Πολυνείκη και δύο θυγατέρες, την Αντιγόνη και την Ισμήνη. Η Θήβα περνάει μια ευτυχισμένη εποχή με βασιλέα τον Οιδίποδα που πάει να πει πως είχε κάποια πληγή στα πόδια- μέχρις ότου πληροφορείται ότι είναι ο δολοφόνος του πατέρα του και η Ιοκάστη, μητέρα του. Ο ίδιος αυτοτυφλώνεται και η Ιοκάστη απαγχονίζεται. Αυτοκτονεί. Οι δυο γιοί πρέπει να δημιουργήσουν συνθήκες ώστε να ξεχαστεί, να «παραδώσωσιν εις λήθην το μίασμα» (Αν.σελ. 26) και θα κλείσουν σε έναν οικίσκο τον τυφλό γέροντα πατέρα τους που θα τους καταραστεί αγανακτισμένος για τούτη τους ακριβώς τη συμπεριφορά απέναντί του, να πάρουν και να ασκήσουν τη βασιλεία με το σπαθί. Τα δύο αδέλφια καθώς φοβούνται την πατρική κατάρα, αποφασίζουν να ασκούν τη βασιλεία επί ένα χρόνο ο καθένας. Τον πρώτο χρόνο τη βασιλεία ασκεί ο Ετεοκλής. Ο Πολυνείκης θα μεταβεί εις το Άργος και θα παντρευτεί την κόρη του Άδραστου. Κατά τη λήξη του πρώτου έτους βασιλείας ο Ετεοκλής δεν θα 39

40 παραδώσει τη βασιλεία στον αδελφό του, που με τη σειρά του παίρνει έξη στρατηγούς από το Άργος και εκστρατεύει εναντίον της πατρίδας του («Επτά επί Θήβας»). Ο Πολυνείκης και οι στρατηγοί από το Άργος απειλούν πως θα κάψουν τη Θήβα και θα πουλήσουν τους κατοίκους της σαν δούλους. Επακολουθεί σκληρή και πολύνεκρη μάχη. Τα δύο αδέλφια, οι γιοι του πατροκτόνου Οιδίποδα, σκοτώνουν ο ένας τον άλλο. Ο Αισχύλος θέλει την απόφαση να μείνει άταφο το πτώμα του Πολυνείκη να είναι απόφαση των γερόντων της Θήβας. Κατά τον Σοφοκλή, την απόφαση παίρνει ο Κρέοντας, που σαν πλησιέστερος συγγενής του Οιδίποδα γίνεται βασιλιάς στη Θήβα. Αυτός είναι σε γενικές γραμμές ο μύθος, καθώς θα τον κινήσει ο Σοφοκλής σε μια από τις πιο δυνατές τραγωδίες που γράφτηκαν ποτέ και που δίνουν ζωηρή την εικόνα καίρια, τούτη η τραγωδία. Το ζητούμενο με τούτη τη μικρή και απλή προσέγγιση, ότι ο Θεός «πολυμερώς και πολυτρόπως πάλαι» ελάλησε «τοις πατράσιν». Και οι Αρχαίοι Έλληνες «εθεώρησαν» τούτη τη μαρτυρία. (Για τη στοιχειοθέτηση του μύθου λάβαμε υπόψη μας τα σχόλια του Γ. Μιστριώτη αλλά και τις σχετικές πληροφορίες από τον Αριστοφάνη Γραμματικό και τον Σαλλούστιο) 40

41 Η σκηνική παρουσίαση Τα δρώμενα Πρόσωπα: Αντιγόνη Ισμήνη Κρέοντας Φύλακας Αίμονας Τειρεσίας Αγγελιαφόρος Ευρυδίκη Χορός Θηβαίων γερόντων Ο νέος βασιλιάς των Θηβών, Κρέοντας, διατάζει να ταφεί με τιμές ο Ετεοκλής και να μείνει άταφος ο Πολυνείκης που εξεστράτευσε ενάντια στην ίδια του την πατρίδα. Όποιος παραβεί την εντολή αυτή τιμωρείται με θάνατο. Το έργο αρχίζει με την Αντιγόνη και την αδελφή της Ισμήνη να συζητούν για τη διαταγή του Κρέοντα. Η Αντιγόνη είναι αποφασισμένη να θάψει τον αδελφό της με κάθε τίμημα. Στην επίκλησή της προς την αδελφή της για βοήθεια η τελευταία κάνει μια αναδρομή σε όσα έχουν συμβεί στην οικογένειά τους και θυμίζει στην Αντιγόνη ότι λόγω της αδυναμίας της γυναικείας τους φύσης δεν είναι δυνατόν να αντισταθούν στους άντρες και τους νόμους. Η Ισμήνη δηλώνει ότι δεν θα συμμετάσχει στην ταφή. Η Αντιγόνη όμως διαλέγει να αρέσει περισσότερο στους θεούς και να τιμά τους νεκρούς παρά τους ζωντανούς, αφού με τους πρώτους θα ζει αιώνια. Στη σκηνή μπαίνει ο χορός από γέροντες της Θήβας και εξιστορεί την πορεία της μάχης και την μονομαχία των δυο αδελφών. Στη σκηνή μπαίνει και ο Κρέοντας. Στην αρχή επικαλείται τους λόγους που είναι πλέον βασιλιάς της Θήβας (μετά τον θάνατο των παιδιών του Οιδίποδα είναι ο πιο στενός συγγενής τους) και τους λόγους που τον οδήγησαν στην απόφαση να μην ταφεί ο 41

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η κάθε του Θεού αυγή είναι γι αυτόν και μια καινούργια έκπληξη είναι τα δάκρυα της γης που κάνουνε τα γέλια της ν ανθούνε, Ποια γλώσσα είναι η δική σου θάλασσα; Η γλώσσα της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

εν θέλω να µου δέσετε τα µάτια Αδερφέ Ισραηλίτη τον ήλιο π' ανατέλλει να χαρώ κι αν κάνετε τα στήθια µου

εν θέλω να µου δέσετε τα µάτια Αδερφέ Ισραηλίτη τον ήλιο π' ανατέλλει να χαρώ κι αν κάνετε τα στήθια µου ε θέλω να µου δέσετε τα µάτια Το αστέρι που φοράς Φως ανέσπερο θα ρίχνει Στους βωµούς της λευτεριάς Το αστέρι που φοράς Θα ναι σάλπισµα ειρήνης Που για εκείνη µαρτυράς Όσες πίκρες κι αν γευτείς εν σε νίκησε

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ;

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Ένα Ψάρι στο Αγκίστρι Μια φορά και έναν καιρό πριν περίπου δυο αιώνες μεγάλη καταιγίδα με βροντές και αστραπές

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2011 Ύμνος της ομάδας «Υπακοή» Σιγανά βαδίζεις πάντα σιωπηλή άγρυπνη ν ακούσεις των

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας,

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, ZORBA PHOTOS REMARKS Delivered in Greek by Emmanuel Velivasakis at the Conclusion of the Zorba the Greek Play. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, Λέγομαι Μανώλης Βεληβασάκης, και είμαι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΛΦΑΒΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

Η ΑΛΦΑΒΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ Η ΑΛΦΑΒΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ Πήρα ένα Α και το έκανα Αστέρι. Σαν τ αστέρι το λαμπρό εκείνο που οδήγησε τους Μάγους μια φορά στου Χριστού, στης Παναγιάς την Άγια Φάτνη και που σκόρπισε το φως και τη χαρά.

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ.

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό. Πριν από πάρα πολλά χρόνια, ένα πρωινό, ξύπνησε ο

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών Γυµνασίου - Λυκείου

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών Γυµνασίου - Λυκείου Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών Γυµνασίου - Λυκείου Μακρυνίτσα 2007 Ύµνος της οµάδας της «όξας» Τα «Ωσαννά» βουβαθήκαν Προδωµένος στο Σταυρό Βασιλεύς τώρα της όξης Μ ένα στέµµα ακάνθινο

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ (από μετάφραση) Α : Κείμενο: Ευριπίδη Ελένη, Πρόλογος, 1 η Σκηνή (στ.26-58)

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ (από μετάφραση) Α : Κείμενο: Ευριπίδη Ελένη, Πρόλογος, 1 η Σκηνή (στ.26-58) http://glotta.ntua.gr/opal/announcements ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ (από μετάφραση) Α : Κείμενο: Ευριπίδη Ελένη, Πρόλογος, 1 η Σκηνή (στ.26-58) Tα βάσανά μου θα σας ιστορήσω. Oι τρεις

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ.Ε. Ε.Λ.Π. 31 «ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ» ΘΕΜΑ 2 ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2007-2008 «Αφού μελετήσετε προσεκτικά τις ενότητες 3.2. και 3.3 του διδακτικού εγχειριδίου σας Ο Δραματικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011

Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Προτεινόµενη διάρκεια: 5 διδακτικές ώρες Στην πορεία διαπραγµάτευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΡΜΑΚΟΛΑΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 14/3/2014 1 Ο ΗΛΙΟΣ ΜΑΣ Ο Ήλιος είναι ένα άστρο, όμοιο με τα υπόλοιπα

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά Στη γιαγιά Φωτούλα, που δεν πρόλαβε να το διαβάσει, γιατί έφυγε ξαφνικά για τη γειτονιά των αγγέλων. Και στον παππού Γιώργο, που την υποδέχτηκε εκεί ψηλά,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΕΛΜΟΥΖΟΣ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΠΑΙΔΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΕΛΜΟΥΖΟΣ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΠΑΙΔΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΕΛΜΟΥΖΟΣ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΠΑΙΔΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΗ ΔΑΣΚΑΛΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Δ'. ΚΕΙΜΕΝΟ 'Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ Που θα θελα να σε υιοθετήσω Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία

Διαβάστε περισσότερα

Ο Χρήστος Τερζίδης εξηγεί γιατί η ζωή είναι ένα ατελείωτο ταξίδι.

Ο Χρήστος Τερζίδης εξηγεί γιατί η ζωή είναι ένα ατελείωτο ταξίδι. On the road Ο Χρήστος Τερζίδης εξηγεί γιατί η ζωή είναι ένα ατελείωτο ταξίδι. 10.06.2014 Το ερώτημα είναι ποια είναι τα όνειρα σου, ο δρόμος είναι εύκολος. Αν ξέρεις τα όνειρα σου, ο δρόμος φωτίζεται μόνος

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα.

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ο χαρούμενος βυθός Σχόλιο [D2]: Σπανουδάκης Κύματα Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ψαροτουφεκάδες, δύτες και ψαράδες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΤΑ ΒΑΡΚΑ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΗΛΑ

ΚΟΤΑ ΒΑΡΚΑ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΗΛΑ ΚΥΚΛΩΣΕ ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ Α ΣΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΛΕΞΕΙΣ: ΚΟΤΑ ΒΑΡΚΑ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΗΛΑ ΜΟΛΥΒΙ ΣΚΥΛΟΣ ΣΗΜΑΔΙ ΩΜΟΣ ΛΙΒΑΔΙ ΛΑΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΞΥΣΤΡΑ ΛΙΜΑΝΙ ΣΩΜΑ ΒΕΛΟΣ ΣΕΛΑ ΨΕΙΡΕΣ ΧΟΡΟΣ ΓΥΡΗ ΔΕΜΑ ΚΥΚΛΩΣΕ ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ Β ΣΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΛΕΞΕΙΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Το μαγικό ραβδάκι Το ίδιο έγινε με όλα τα γεγονότα, τα πρόσωπα και τα πράγματα που άγγισε με το μαγικό

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Σημείο Αναγνωρίσεως άγαλμα γυναίκας με δεμένα χέρια Όλοι σε λένε κατευθείαν άγαλμα, εγώ σε προσφωνώ γυναίκα κατευθείαν. Στολίζεις κάποιο πάρκο. Από μακριά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ επιµέλεια Μαρία Ρεβελάκη ΤΡΩΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ Α) Τα πριν την εκστρατεία

ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ επιµέλεια Μαρία Ρεβελάκη ΤΡΩΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ Α) Τα πριν την εκστρατεία ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ (από το πρόγραµµα της θεατρικής οµάδας Γυµν-Λυκ Καλλιµασιάς Χίου 2004 για τη παράσταση «Το µέγα δέος ο άνθρωπος γεννά» επιµέλεια Μαρία Ρεβελάκη Οι υποθέσεις των αρχαίων ελληνικών τραγωδιών

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!!

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! etwinning συνεργασία του Νηπιαγωγείου Σεισίου και του 1 ου Νηπιαγωγείου Μουρικίου στα πλαίσια του προγράμματος «Ας ζήσουμε ένα ταξίδι με τους

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ Χρόνος: 40 λεπτά Αυτό το γραπτό αποτελείται από 6 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 Τ αστέρι που εικονίζεται σ αυτή την κάρτα είναι ο πλανήτης Αφροδίτη, ο Έσπερος των αρχαίων, που ο λαός τον ονομάζει Αποσπερίτη. Το ίδιο άστρο, όταν προβάλλει την αυγή πριν ανατείλει

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ

Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ Λεμεσός 1995-1998 2 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΠΡΩΤΗ 3 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Ένα τρελό αστέρι Εκείνη τη νύχτα του Μάη ο ουρανός ήταν ολοκάθαρος. Μια απαλή ομίχλη θόλωνε το φως των

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ Κωνσταντίνα Αστερίου Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα μαγαζιά να αγοράσει χριστουγεννιάτικα δώρα και στολίδια για το δένδρο. Η πόλη είναι πανέμορφα στολισμένη.

Διαβάστε περισσότερα

«Εγώ είμαι η Αγάπη και μέσα στην Αγάπη βρίσκεται η μητρότητα και η πατρότητα Μου»

«Εγώ είμαι η Αγάπη και μέσα στην Αγάπη βρίσκεται η μητρότητα και η πατρότητα Μου» Ο Θεός, η παγκόσμια Μάνα! (Θείο κήρυγμα στη γιορτή της μητέρας) Πρόλογος Οι άνθρωποι, αναγνωρίζοντας το μεγαλύτερο δώρο, που έδωσε ο Θεός στον άνθρωπο, σήμερα επέλεξαν αυτήν την ημέρα, για να γιορτάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Οι τεμπέληδες άνθρωποι είναι κατάρα. Πιάστε δουλειά.

Οι τεμπέληδες άνθρωποι είναι κατάρα. Πιάστε δουλειά. Οι τεμπέληδες άνθρωποι είναι κατάρα. Πιάστε δουλειά. illbehonest.com/greek Tim Conway Αδέλφια, λέει πιάστε δουλειά Αδέλφια, αυτό είναι που μας λέει εδώ. Κοίταξε το επόμενο πράγμα που είναι στο εδάφιο 28

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Το Internet θέλει προσοχή!

Το Internet θέλει προσοχή! Το Internet θέλει προσοχή! Στο Internet αν θες να πας πρέπει να προσέχεις που πατάς γιατί με ένα λάθος βηματάκι θα πέσεις μέσα σε χαντάκι. Το Internet κρύβει πολλά άλλα ωραία άλλα τραγικά γι αυτό πρόσεχε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Σε κάθε ιστορία και γεγονός που θέλουμε να διηγηθούμε αρχίζουμε με το πότε ακριβώς έγινε. Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΟΡΑΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ

Σε κάθε ιστορία και γεγονός που θέλουμε να διηγηθούμε αρχίζουμε με το πότε ακριβώς έγινε. Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΟΡΑΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΟΡΑΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α. ΒΑΣΙΚΟΣ ΔΟΓΜΑΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Αυτό που κυρίως προσπαθούμε να μείνει στα παιδιά ως στοιχείο κατήχησης) Να συνειδητοποιήσουν τα παιδιά πως ο Θεός Πατέρας είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα.

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. 1. Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. Καιρό είχες να ρθεις, Κλουζ, μου είπε ο κύριος Κολχάαζε, ανοιγοκλείνοντας το ψαλίδι του επικίνδυνα κοντά στο αριστερό μου αυτί. Εγώ τα αγαπώ τ αυτιά μου. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ Μαρτυρία της νεαρής Σοφίας από την Αθήνα για το θαύμα που έζησε, στο οποίο ξαφνικά βρέθηκε να τρώει χώμα στο περιστατικό που περιγράφει αναλυτικά η ίδια, επιβεβαιβεώνοντας τα προφητικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:M. Maillot; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σελ. 184) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Σιδερένιες γροθιές, χάρτινες άγκυρες

Σιδερένιες γροθιές, χάρτινες άγκυρες Νικόλας Ελπινιώτης Σιδερένιες γροθιές, χάρτινες άγκυρες Μια ποιητική συλλογή για την κρίση και την διέξοδο από αυτή Αθήνα 2014 Copyright Νίκος Κοκκοράκης, 2014 Επιτρέπεται η αναδηµοσίευση και η αναπαραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα