ΙΘ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΙΡΑ ΣΔΛΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ. Δπηβιέπσλ: Γεκ. Μπισλφπνπινο. πνπδάζηξηα: Γησηακίλα Αιεμάλδξνπ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΙΘ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΙΡΑ ΣΔΛΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ. Δπηβιέπσλ: Γεκ. Μπισλφπνπινο. πνπδάζηξηα: Γησηακίλα Αιεμάλδξνπ"

Transcript

1 ΙΘ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΙΡΑ ΣΜΗΜΑ ΣΟΤΡΙΣΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΣΔΛΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ ΘΔΜΑ: Η Σνπξηζηηθή Κηβσηόο ζε θίλδπλν Η αλαγθαηόηεηα ηεο Γηαρείξηζεο Κξίζεσλ ζηελ Σνπξηζηηθή Ναπηηιία-ε ππόζεζε ηνπ Sea Diamond Δπηβιέπσλ: Γεκ. Μπισλφπνπινο πνπδάζηξηα: Γησηακίλα Αιεμάλδξνπ ΑΘΗΝΑ- 2008

2 Sea Diamond - Η ηνπξηζηηθή Κηβσηόο ζε θίλδπλν Η αλαγθαηόηεηα ηεο Γηαρείξηζεο θξίζεσλ ζηελ ηνπξηζηηθή λαπηηιία- 2

3 ΔΤΥΑΡΙΣΙΔ Θα ήκνπλ ην ιηγφηεξν αγλψκσλ αλ δελ επραξηζηνχζα ηνλ θαζεγεηή κνπ, Γεκήηξε Μπισλφπνπιν, γηα ηε ζηήξημε θαη ηε βνήζεηα πνπ κνπ πξνζέθεξε απιφρεξα, ψζηε λα κελ πληγψ ζην άπιεην θαη βαζχ πεδίν ηεο ειιεληθήο ηνπξηζηηθήο λαπηηιίαο. Ππμίδα γηα ηε δηαηήξεζε ηνπ πξνζαλαηνιηζκνχ κνπ ππήξμαλ θαη νη πνιχηηκεο πιεξνθνξίεο πνπ κνηξάζηεθε καδί κνπ ε θαζεγήηξηα Πνιπμέλε Μνίξα-Μπισλνπνχινπ. Άζβεζηε θιφγα ζηνλ λεθειψδε ρψξν ησλ λαπηηθψλ αηπρεκάησλ ήηαλ ην απαξαίηεην δεκνζηνγξαθηθφ πιηθφ πνπ έθεξαλ ζηε δηάζεζή κνπ ν Αληψλεο Σζηκπιάθεο, δεκνζηνγξάθνο θξνπαδηεξνπινταο ζηε «Ναπηεκπνξηθή», ε νθία Δκκαλνπήι, δεκνζηνγξάθνο νηθνλνκηθνχ ξεπνξηάδ ηεο «Ηζνηηκίαο» θαη «Ναπηεκπνξηθήο», θαη ν Λάκπξνο Καξαγηψξγνο, δεκνζηνγξάθνο λαπηηιηαθνχ ξεπνξηάδ ηεο «Ναπηεκπνξηθήο». Δπραξηζηψ επίζεο ηε γισζζνιφγν Έιιε Βάδνπ, θαξδηαθή θίιε θαη ζπζπνπδάζηξηά κνπ ζηελ Δζληθή ρνιή Γεκφζηαο Γηνίθεζεο (ΔΓΓ) θαη ηελ Μαίξε Πιέζζα, θηιφινγν- Ηζηνξηθφ θαη ππνςήθηα Γξ. Ηζηνξίαο ζην Παλεπηζηήκην Αζελψλ, ηα ζρφιηα ησλ νπνίσλ ππήξμαλ ζσηήξηα ιέκβνο κέζα ζηηο πξνθιήζεηο ηεο κνξθνινγίαο θαη ηνπ χθνπο ηεο εξγαζίαο. Σέινο, επραξηζηψ εγθάξδηα ηελ Αζελά παθνπξή, ππεχζπλε πνπδψλ ηνπ ηκήκαηνο Σνπξηζηηθήο Οηθνλνκίαο θαη Αλάπηπμεο, γηα ηελ ππέξνρα αξκνληθή ζπλεξγαζία, ζην πιαίζην ηεο θνίηεζεο κνπ ζηελ ΔΓΓ.

4 ΠΗΝΑΚΑ ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΩΝ Πεξίιεςε ει. 4 Synopsis.ει. 8 Δηζαγσγή.... ει. 11 Κεθάιαην Δπηβαηεγόο Ναπηηιία θαη Θαιάζζηνο ηνπξηζκόο.....ει Η θξνπαδηέξα....ει. 16 Κεθάιαην Σν ξίζθν ηεο αλαςπρήο....ει Ο θόβνο ηεο ηξνκνθξαηίαο......ει Αζζέλεηεο ελ πισ......ει Απξόζκελνη λαπαγνί ζε «Σηηαληθνύο»...ει. 28 Κεθάιαην 3. Γηαρείξηζε θξίζεσλ θαη ηνπξηζκόο 3.1. Η Γηαρείξηζε θξίζεσλ από ηελ πιεπξά ηεο Γηνίθεζεο...ει Η επίδξαζε ησλ ΜΜΔ.....ει. 37 Κεθάιαην 4. Από ηε ζεσξία ζηελ πξάμε 4.1. Οη θηλήζεηο ηεο Γηνίθεζεο.....ει Η άπνςε ησλ Μ.Μ.Δ..ει Η αληίδξαζε ηεο πινηνθηήηξηαο εηαηξείαο.....ει. 45 Κεθάιαην 5. πκπεξάζκαηα...ει Αζάθεηα ζηνπο ηνκείο αξκνδηόηεηαο.....ει Αιιαγή ζηξαηεγηθνύ πξνζαλαηνιηζκνύ..ει. 49 Δπίινγνο.....ει. 53 Βηβιηνγξαθία...ει. 55 Παξαξηήκαηα.....ει. 58 4

5 ΠΔΡΙΛΗΦΗ θνπφο ηεο παξνχζαο εξγαζία είλαη ε κειέηε ηεο ζεκαζίαο δηαρείξηζεο θξίζεσλ ζηνλ ρψξν ηεο επηβαηεγνχ ηνπξηζηηθήο λαπηηιίαο απφ ηελ πιεπξά ηεο Γηνίθεζεο, κε αθνξκή ην αηχρεκα ηνπ θξνπαδηεξφπινηνπ Sea Diamond» ηεο εηαηξείαο Louis Cruises, ηνλ Απξίιην ηνπ 2007 αλνηρηά ηεο αληνξίλεο. Γηα ηελ αλάιπζε ηνπ δεηήκαηνο, πξνρσξήζακε ζε εθηελή έξεπλα ζηηο δηαδηθηπαθέο βηβιηνζήθεο θνξέσλ φπσο ηνπ Γηεζλνχο Ναπηηιηαθνχ Οξγαληζκνχ (ΗΜΟ), ηεο Δπξσπατθήο Τπεξεζίαο Ναπηηθήο Αζθάιεηαο (EMSA), ηνπ Παγθφζκηνπ Οξγαληζκνχ Σνπξηζκνχ, ηνπ Παγθφζκηνπ Οξγαληζκνχ Τγείαο, ηνπ ΔΟΣ, ηνπ Τπνπξγείνπ Δκπνξηθήο Ναπηηιίαο, Αηγαίνπ θαη Νεζησηηθήο Πνιηηηθήο αιιά θαη ζην αξρείν ηνπ δεκνζηνγξαθηθνχ ηνπξηζηηθνχ portal «travel Daily News» θαη νξηζκέλσλ απφ ηηο κεγαιχηεξεο ζε αλαγλσζηκφηεηα ειιεληθέο εθεκεξίδεο. Αθφκε, αλαηξέμακε ζηε Βηβιηνζήθε ηεο ρνιήο γη πξφζζεηεο βηβιηνγξαθηθέο αλαθνξέο. Παξφι απηά, ε δηαρείξηζε θξίζεσλ ζηε λαπηηιία θαίλεηαη φηη είλαη πην ζπάλην ζέκα, θαζψο ε δηαδηθηπαθή έξεπλα θαηέιεμε ζε θάπνηα, φρη φκσο αξθεηά γηα ηνπο ζθνπνχο ηεο εξγαζίαο δεηήκαηα, ζρεηηθά κε ηηο δξάζεηο ηνπ Τπνπξγείνπ Σνπξηζηηθήο Αλάπηπμεο (ΤΣΑΝ) ζηελ ππφζεζε ηνπ Sea Diamond. Δθηφο απφ απηφ, ν ρξφλνο έξεπλαο θαη εθπφλεζεο ηεο εξγαζίαο ήηαλ εμαηξεηηθά ςαιηδηζκέλνο (ελάκηζεο κήλαο) γηα λα εληξπθήζνπκε ζε αλαιπηηθφηεξε έξεπλα ησλ πεγψλ. Τπφ απηέο ηηο πξνυπνζέζεηο, επηθνηλσλήζακε κε ηνπο Αληψλε Σζηκπιάθε θαη Λάκπξν Καξαγηψξγν, δεκνζηνγξάθνη ηεο «Ναπηεκπνξηθήο» εηδηθεπκέλνη ζηα ζέκαηα λαπηηιίαο θαη θξνπαδηεξνπινταο. Μαο έδσζαλ ηελ άδεηα λα πξνρσξήζνπκε ζε έξεπλα ηνπ αξρείνπ ηεο εθεκεξίδαο ψζηε λα αληρλεχζνπκε ηηο δξάζεηο ηνπ ΤΣΑΝ γηα ην άηπρν θξνπαδηεξφπινην. Ζ εξγαζία είλαη δνκεκέλε ζε πέληε θεθάιαηα. ην πξώην θεθάιαην, παξνπζηάδνληαη βαζηθέο έλλνηεο ηεο ηνπξηζηηθήο λαπηηιίαο, ηνπ ζαιάζζηνπ ηνπξηζκνχ θαη ηεο θξνπαδηέξαο. Αθφκε, δίλεηαη ζπλνπηηθά ε ηζηνξία ηεο αλάπηπμεο ηεο θξνπαδηέξαο ελψ ην θεθάιαην θιείλεη κε ηα κεγέζε θαη ζηαηηζηηθά δεδνκέλα πνπ απερνχλ ηελ αλάπηπμε θαη ην επίπεδν ηεο ειιεληθήο ηνπξηζηηθήο λαπηηιίαο ζηε ζχγρξνλε επνρή.

6 Σν δεύηεξν κέξνο αθηεξψλεηαη ζηελ θαηεγνξηνπνίεζε ησλ θηλδχλσλ πνπ θξχβνληαη πίζσ απφ ηελ απφιαπζε ηνπ ηνπξηζκνχ κε έκθαζε ζηνηρείσλ ζηελ ηξνκνθξαηία, ηηο επηδεκίεο θαη ηα αηπρήκαηα απφ ζπγθξνχζεηο ή πξνζαξάμεηο ησλ ηνπξηζηηθψλ πινίσλ. Παξάιιεια, θαηαγξάθνληαη ηα πην κνηξαία λαπηηθά αηπρήκαηα πνπ ζεκάδεςαλ ηελ ειιεληθή ηνπξηζηηθή λαπηηιία ηα ηειεπηαία 70 πεξίπνπ ρξφληα, κε επίθεληξν θπξίσο αηπρήκαηα ζε θξνπαδηεξφπινηα θαη επηδεκίεο λφζσλ ζε απηά. Σν ηξίην θεθάιαην πξαγκαηεχεηαη ηε ζεσξία ηεο δηαρείξηζεο θξίζεσλ ζηελ λαπηηιία αιιά θαη ηνλ ξφιν ησλ Κξαηηθψλ θνξέσλ (Τπνπξγείν Δκπνξηθήο Ναπηηιίαο, Αηγαίνπ θαη λεζησηηθήο Πνιηηηθήο), πνπ εκπιέθνληαη ζε ππνζέζεηο αηπρεκάησλ ηνπξηζηηθψλ πινίσλ, φπσο απηφο πξνβιέπεηαη βάζεη ηεο εζληθήο θαη δηεζλνχο λνκνινγίαο. Γηα ηελ εμππεξέηεζε ησλ ζθνπψλ ηεο εξγαζίαο, πεξηγξάθεηαη επηπιένλ ν ξφινο θνηλνηηθψλ θαη δηεζλψλ ζεζκηθψλ νξγάλσλ ππεχζπλα γηα ηελ αζθάιεηα θαη ηνλ ζπληνληζκφ ησλ ζαιάζζησλ κεηαθνξψλ (ΗΜΟ, EMSA). ε ζρέζε κε ηε δηαρείξηζε θξίζεσλ, δε ζα κπνξνχζε λα απνπζηάδεη αλαθνξά ζηελ επίδξαζε ησλ Μ.Μ.Δ. Σν ηέηαξην θεθάιαην πεξηγξάθεη αλαιπηηθφηαηα ηηο δξάζεηο ηνπ ΤΔΝΑΝΠ θαη ηνπ ΤΣΑΝ κεηά ηε βχζηζε ηνπ πινίνπ, βαζηζκέλν ζην αξρείν εηδήζεσλ ηεο «Ναπηεκπνξηθήο». χκθσλα κε ηηο δηαπηζηψζεηο καο, ην ΤΔΝΑΝΠ αληηκεηψπηζε ηελ θξίζε άκεζα θαη ζρεηηθά αλακελφκελα, ψζηε λα απνθεπρζνχλ κεγαιχηεξεο απψιεηεο ζε αλζξψπηλεο δσέο θαη ην επίπεδν θαζαξφηεηαο ηνπ πεξηβάιινληνο. Απφ ηελ άιιε πιεπξά, ην ΤΣΑΝ ζα κπνξνχζε λα είρε αληηδξάζεη πην έγθαηξα θαη απνηειεζκαηηθά αλ έλα εζληθφ ζρέδην δηαρείξηζεο θξίζεσλ είρε εθαξκνζηεί ηφζν ην ΤΣΑΝ φζν θαη ν ΔΟΣ θαζπζηέξεζαλ (έλαλ ρξφλν νιφθιεξν) ζηελ εθαξκνγή λέαο ηνπξηζηηθήο ζηξαηεγηθήο κε ζηφρν λα αιιάμεη ην ηνπξηζηηθφ πξνθίι ηεο αληνξίλεο θαη λα πεξηνξίζεη κεηψζεηο ζην ηνπξηζηηθφ ξεχκα. Λίγνπο κήλεο κεηά ην λαπάγην, νη εθηηκήζεηο ηνπξηζηηθψλ πξαθηφξσλ κηινχζαλ ήδε γηα κεησκέλε πξνηίκεζε ηνπξηζηψλ ζηηο ζαιάζζηεο θξνπαδηέξεο γηα ην επφκελν έηνο, ην ην θεθάιαην επίζεο, παξνπζηάδεηαη αδξνκεξψο θαη νη θηλήζεηο ηεο πινηνθηήηξηαο εηαηξείαο αιιά θαη ηελ έιιεηςε ζπλεξγαζίαο ηεο κε ηνπο δηνηθεηηθνχο θνξείο ζε ζρέζε κε ηελ απνξξχπαλζε ηεο ζάιαζζαο θαη ηελ αλέιθπζε ηνπ πινίνπ. ην πέκπην θαη ηειεπηαίν θεθάιαην θαηαγξάθνληαη ηα ζπκπεξάζκαηα απφ ηελ αμηνιφγεζε ηεο δηαρείξηζεο θξίζεο ηνπ Sea Diamond. χκθσλα κε απηά, πξνηείλεηαη ε ζχζηαζε λένπ ηκήκαηνο Γηαρείξηζεο Κξίζεσλ ζην ΤΣΑΝ θαη ηνλ ΔΟΣ, εμεηδηθεπκέλν ζε απηφλ ηνλ ηνκέα. ην ηκήκα ζα πξνΐζηαηαη αλψηαηνο ζηέιερνο ηνπ 6

7 Τπνπξγείνπ, εηδηθεπκέλν ζηελ αληηκεηψπηζε θαηαζηάζεσλ έθηαθηεο αλάγθεο. Δπηπιένλ, ηνλίδεηαη ε ζεκαζία λα εθαξκνζηεί έλα νξγαλσκέλν εζληθφ ζρέδην δηαρείξηζεο Κξίζεσλ, ηα θχξηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ νπνίνπ ζα είλαη: νη ζπρλέο δνθηκέο ηεο εηνηκφηεηαο ηνπ κεραληζκνχ εθηάθηνπ αλάγθεο πάλσ ζε «εηθνληθέο» δηαρεηξίζεηο ππνζεηηθψλ θξίζεσλ βάζεη δηαθφξσλ ζελαξίσλ, ε ξηδηθή αλαβάζκηζε ηνπ γξαθείνπ ηχπνπ ησλ δπν θνξέσλ, ε θαηάιιειε πξφλνηα ζε ηνπηθφ επίπεδν (Πεξηθέξεηεο, νη Ννκαξρίεο, νη Γήκνη αιιά θαη νη ζπιινγηθνί θνξείο), ψζηε λα πξνζηαηεπηνχλ νη ηνπξηζηηθέο επηρεηξήζεηο θαη νη επαγγεικαηίεο ηνπ ζαιάζζηνπ ηνπξηζκνχ απφ ηηο ζπλέπεηεο κηαο θξίζεο θαη ε εηνηκφηεηα ζηελ αληηκεηψπηζε θξίζεσλ απφ ηελ πιεπξά ησλ επηρεηξεκαηηψλ ηνπ ηνπξηζκνχ ζηελ επίηεπμε απηνχ ηνπ ζηφρνπ, ε εθπαίδεπζε θαη επηκφξθσζε ησλ ζηειερψλ ηνπ Φνξέα (ΤΣΑΝ θαη ΔΟΣ) θξίλεηαη επηβεβιεκέλε. Παξά ηα φπνηα εκπφδηα, ε εξγαζία απηή ζπληάρζεθε κε ηαπεηλή θηινδνμία λα απνηειέζεη ηφζν βάζε γηα πεξαηηέξσ έξεπλα ζηνλ ζπγθεθξηκέλν ηνκέα φζν θαη ρξήζηκν πιηθφ γηα ηνπο επηζηήκνλεο ηνπ ηνπξηζκνχ. Σν ηειεπηαίν, κάιηζηα, εληζρχεηαη απφ ην γεγνλφο πσο κφιηο ηνλ θεηηλφ Ηνχιην ην Τπνπξγείν Σνπξηζηηθήο Αλάπηπμεο απνθάζηζε ηε ζχζηαζε Μφληκεο επηηξνπήο Γηαρείξηζεο Κξίζεσλ, κε ζηφρν ηε κείσζε ηνπ αξλεηηθνχ αληίθηππνπ πνπ κπνξεί λα θέξεη έλα δπζάξεζην γεγνλφο ζηελ ηνπξηζηηθή θίλεζε ηεο ρψξαο. Απνκέλεη καθξχο δξφκνο γηα λα μεθαζαξίζεη ην νκηριψδεο ηνπίν ηεο αζθάιεηαο ησλ κεηαθνξψλ ζηνλ ζαιάζζην ηνπξηζκφ θαη ηδηαίηεξα ζηνλ αλεξρφκελν ηνκέα ηεο θξνπαδηεξνπινΐαο. Τπφ απηέο ηηο ζθέςεηο, απηή ε εξγαζία εθπνλήζεθε κε ηελ ειπίδα λα θαηαλνεζεί ε ζεκαζία ηεο ζεζκηθήο θαηνρχξσζεο ηεο δηαρείξηζεο θξίζεσλ σο μερσξηζηφ θαη θξίζηκν θνκκάηη ηεο Γεκφζηαο Γηνίθεζεο. εκεηψλεηαη πσο, επεηδή ε δηθαζηηθή δηεπζέηεζε ηνπ δπζηπρήκαηνο ζπλερίδεηαη κέρξη θαη ζήκεξα, νπνηαδήπνηε ζηνηρεία πνπ αθνξνχλ ην θξνπαδηεξφπινην, κπνξεί λα ρξεηάδνληαη επηθαηξνπνίεζε κεηά ηελ θαηάζεζε ηεο εξγαζίαο ζηε ρνιή. 7

8 Λέμεηο- θιεηδηά: Γηαρείξηζε Κξίζεσλ, ζαιάζζηνο ηνπξηζκφο, ηνπξηζηηθή λαπηηιία, θξνπαδηέξα, θξνπαδηεξνπιντα, ΤΣΑΝ, ΔΟΣ, ΤΔΝΑΝΠ, Sea Diamond, λαπάγηα. SYNOPSIS The purpose of this assignment is to emphasize on the importance of the role held by the Ministry of Tourism Development and the Greek National Tourism Organization on the field of crisis management in tourism maritime affairs. The wreckage of the Sea Diamond cruise ship was used as case study. In order to analyze the aforementioned issue, certain survey was necessary to be done. Towards this direction, a profound search in the online libraries of the International Maritime Organisation (IMO), the European Maritime Safety Agency (EMSA), the World Travel Organisation (UNWTO), the World Health Organisation (WHO), the Greek National Tourism Organisation (GNTO), the Ministry of Mercantile Marine, The Aegean and Island Policy, the travel Daily News greek website and some of the Greek newspapers was completed. Moreover, a visit to the School s library gave outstanding bibliographical references. Nonetheless, crisis management in maritime affairs seems to be a rare case, as the above online search ended up to lack of information, concerning the actions taken by the Ministry of Tourism Development in the Sea Diamond case. Apart from that, there was little time to proceed to a further investigation of the case. Under these circumstances, we contacted Naftemporiki newspaper s reporters, Antones Tsemblakes and Lambros Karayorgos, both specialized on maritime and cruise affairs. We, therefore, were given the necessary permission to look up in the newspaper s rich archive, so as to undertake procedure analysis of the actions taken by the administrative body, responsible for the tourism issues in Greece (Ministry of Tourism Development an GNTO). The assignment is divided into five chapters. Chapter one describes the signification of definitions related to marine tourism, such as tourism maritime and cruise tourism and ships/vessels that have to do with tourism maritime. Moreover, the history of pleasure cruise is given while it 8

9 points out the figures and statistical data about the development of Greek Cruise in the modern era. Chapter two classifies the perils hidden in types or activities of tourism, focusing mainly on terrorism, illnesses and accidents cause by collisions or groundings of the ships. It also includes information about the most tragic maritime accidents that happened during the last 70 years, emphasizing on the reasons of fatal incidents of Greek or foreign cruise ships within Greek marine territory. Chapter three deals with the theory of crisis management in maritime affairs and the role of the bodies of Public Administration, responsible for tourism and maritime accidents, that is, the Ministry of Mercantile Marine, The Aegean and Island Policy and the Ministry of Tourism Development. Moreover, the chapter recounts the national and international law framework for maritime crisis management. It also speaks of the role of European and international Organizations responsible for the safety and coordination of the marine transports (ΗΜΟ, EMSA). The chapter ends with a necessary reference to the influence of Communication Mass Media on public opinion. In chapter four, a full evaluation of the actions taken in the Sea Diamond case by the Ministry of Mercantile Marine, The Aegean and Island Policy and the Ministry of Tourism Development is given, based on the archive of Naftemporiki s newspaper. According to these, Ministry of Mercantile Marine, The Aegean and Island Policy confronted the crisis nearly perfect, whereas Ministry of Tourism Development could have reacted in a more immediate and effective way if a national plan of crisis management was implemented. On the contrary, the brief survey we contacted, showed that both Ministry and GNTO had delayed in implementing a new tourism strategy towards changing Santorini s marketing profile and lessening the impact on the tourist flow. This chapter also, refers to the actions taken by the owner company of the ship, Luis Cruise Lines and it s lack of cooperation with the abovementioned Public Administrative bodies, concerning the protection of Santorini s sea environment. Last but not least, in chapter five the conclusions of this assignment are detailed. According to the outcome of the aforementioned analysis, the foundation of a new department in the Ministry of Tourism Development and the GNTO, specialized in crisis management is proposed to be done. The department will be directed by specialist in the field of managing crisis provoked by incidents like the 9

10 Sea Diamond case. Moreover, the chapter stresses out the need to implement a totally organized national plan of crisis management; to achieve this aim, vocational training on the field of crisis management is necessary. 10

11 ΔΙΑΓΧΓΗ Δδψ θαη ρηιηάδεο ρξφληα, ν ηνπξηζκφο έρεη θαηαθηήζεη ην δηθφ ηνπ «ρψξν» ζηηο θαζεκεξηλέο αλάγθεο ησλ αλζξψπσλ. ηελ απγή ηεο πξσηνπφξνπ ηερλνινγηθήο ρηιηεηίαο, ην ηαμίδη ζεσξείηαη αλαπφζπαζην θνκκάηη ηεο θαζεκεξηλφηεηαο θαη ηεο θνηλσληθήο θνπιηνχξαο ησλ ιαψλ. Γίλεη ηε δπλαηφηεηα ζηνπο ηνπξίζηεο λα ηθαλνπνηήζνπλ αλάγθεο γηα αλάπαπζε, αλαςπρή, θνηλσληθή ελζσκάησζε ζε μέλεο ρψξεο θαη θπξίσο απφδξαζε απφ ηε ξνπηίλα ηνπ θαζεκεξηλνχ πξνγξάκκαηνο. Υσξίο ακθηβνιία, ν ηνπξηζκφο έρεη ζεηηθέο επηπηψζεηο, ε νηθνλνκηθή θαη δηεζληθή θχζε ησλ νπνίσλ έρνπλ απνηειέζεη αληηθείκελν αλαιχζεσλ θαη κειεηψλ. Φπζηθέο θαηαζηξνθέο (ζεηζκφο, θσηηά, πιεκκχξεο), ηξνκνθξαηηθέο ελέξγεηεο, επηδεκίεο θαη κνιπζκαηηθέο αζζέλεηεο, πνιχλεθξα αηπρήκαηα (Αεξνπνξηθά, Ναπζηπινΐαο, Βηνκεραλίαο), πνιηηηθέο θαη ζηξαηησηηθέο ζπγθξνχζεηο, θνηλσληθά ζθάλδαια, είλαη παξάκεηξνη, πνπ επεξεάδνπλ ζεκαληηθά ηε ζπλνιηθή εηθφλα ηεο ηνπξηζηηθήο θίλεζεο κηαο πεξηνρήο ή αθφκα θαη ηεο ίδηαο ηεο ρψξαο. Μπξνζηά ζε ηέηνηα θαηλφκελα, ν ηνπξηζκφο είλαη έλα θαη εμνρήλ επαίζζεην πξντφλ πνπ δέρεηαη ηηο κεγαιχηεξεο πηέζεηο, νη νπνίεο κάιηζηα νμχλνληαη, απφ ηνλ ηξφπν παξνπζίαζήο ηνπ απφ ηα Μέζα Μαδηθήο Δπηθνηλσλίαο, ζε ηνπηθφ, εζληθφ θαη δηεζλέο επίπεδν. Αηπρήκαηα θαη δπζάξεζηα ζπκβάληα έρνπλ θαηαγξαθεί θαη ζηνλ ρψξν ηεο ηνπξηζηηθήο επηβαηεγνχ λαπηηιίαο. Σα ζεκαληηθφηεξα απφ απηά παξνπζηάδνληαη ζηηο επφκελεο ζειίδεο, κε έκθαζε ζηνλ ρψξν ηεο θξνπαδηεξνπινΐαο. Πξφζθαην παξάδεηγκα ην Sea Diamond ηεο λαπηηιηαθήο εηαηξείαο Luis Cruises, πνπ λαπάγεζε ηνλ Απξίιην ηνπ 2007 αλνηρηά ηεο αληνξίλεο. ηελ επηινγή ηνπ θξνπαδηεξφπινηνπ σο case study γηα ηελ παξνχζα εξγαζία δελ ζπλέδξακε κφλν ην επίθαηξν δήηεκα ηεο αζθάιεηαο ζηε λέα επνρή ηνπ CERN αιιά θαη ην γεγνλφο πσο ζε απηφ επέβαηλαλ αιινδαπνί ηνπξίζηεο, θαζέλαο απφ ηνπο νπνίνπο ζπληζηνχζε ελ δπλάκεη πξεζβεπηή ηνπ ειιεληθνχ ηνπξηζκνχ ζηε ρψξα ηνπ. Ο ξφινο ησλ θνξέσλ Σνπξηζκνχ θαίλεηαη πην θξίζηκνο απφ πνηέ. Πφζν φκσο απνηειεζκαηηθή θαίλεηαη λα ήηαλ ε αληίδξαζε ηνπο ζηελ αληηκεηψπηζε απηήο ηεο θξίζεο; ην πιαίζην ηεο κειέηεο ηνπ δεηήκαηνο, απηή ε εξγαζία πξνζπάζεζε λα παξνπζηάζεη ηα θχξηα ζεκεία ηνπ πξνβιεκαηηζκνχ καο. Αθξνγσληαία ιίζνο ηεο ζεσξεηηθήο καο αλαδήηεζεο ππήξμε ε αμηνιφγεζε ηεο δηαρείξηζεο θξίζεσλ απφ ηελ πιεπξά ηεο Γηνίθεζεο. 11

12 ηηο επφκελεο ζειίδεο, παξνπζηάζηεθε ην πιαίζην αλάπηπμεο ηεο θξνπαδηεξνπινΐαο ζηελ Διιάδα. Αθνινχζσο, εμηζηνξήζεθαλ ηα λαπηηθά αηπρήκαηα ησλ ηειεπηαίσλ 70 εηψλ, πνπ θφζηηζαλ ηε δσή ζε ηνπξίζηεο, γεγελείο θαη αιινδαπνχο. Ζ καθάβξηα αλαδξνκή θνξπθψζεθε κε ηελ πεξίπησζε ηνπ Κξνπαδηεξφπινηνπ Sea Diamond. Καηφπηλ, έγηλε ηδηαίηεξε αλαθνξά ζηε ζεσξία ηεο δηαρείξηζεο θξίζεσλ. Γηα ηε κειέηε ηνπ crisis management ζηνλ θιάδν ηεο ηνπξηζηηθήο λαπηηιίαο, ε εχξεζε βηβιηνγξαθίαο ή πξνεγνχκελνπ εκπεηξηθνχ πιηθνχ ήηαλ απειπηζηηθά ειάρηζηε. Γηα ηελ εμππεξέηεζε ηνπ ζηφρνπ καο, αλαθηήζεθε ην πιήξεο αξρείν εηδήζεσλ ηεο «Ναπηεκπνξηθήο», κε ηελ άδεηα ησλ δεκνζηνγξάθσλ ππεχζπλσλ γηα ην λαπηηιηαθφ ξεπνξηάδ θαη ην ξεπνξηάδ ηεο θξνπαδηέξαο. Οη πιεξνθνξίεο θαη ηα ζπκπεξάζκαηα εμάρζεθαλ χζηεξα απφ ρξνληθνχο θαη πνηνηηθνχο ζπζρεηηζκνχο ησλ δξάζεσλ ησλ δηνηθεηηθψλ θνξέσλ αξκφδησλ γηα ηε δηαρείξηζε ηεο θξίζεο ζε πεξίπησζε αηπρήκαηνο ηνπξηζηηθνχ πινίνπ. Πξηλ απφ ηελ αλάιπζε ηνπ εξσηήκαηνο, είλαη αλαγθαίν λα πεξηγξαθνχλ βαζηθέο έλλνηεο ηεο ηνπξηζηηθήο λαπηηιίαο. 12

13 Κεθάιαην Δπηβαηεγόο Ναπηηιία θαη Θαιάζζηνο ηνπξηζκόο Ζ λαπηηιηαθή δξαζηεξηφηεηα πεξηιακβάλεη θάζε είδνπο ζαιάζζηα κεηαθνξά αγαζψλ θαη αλζξψπσλ. Γηα ηα πξψηα, ρξεζηκνπνηνχληαη εκπνξηθά πινία, γηα ηε κεηαθνξά αηφκσλ ρξεζηκνπνηνχληαη ηα επηβαηεγά πινία ζε δηάθνξνπο ηχπνπο 1. Με θξηηήξην ηνλ ηνκέα δξαζηεξηφηεηαο ηα Δκπνξηθά δηαθξίλνληαη ζε: πινία κεηαθνξάο πξνζψπσλ ή εκπνξεπκάησλ, αιηεπηηθά, πινία εμσνηθνλνκηθψλ ζθνπψλ (εξεπλεηηθά, επηζηεκνληθά, εθπαηδεπηηθά), πινία εηδηθψλ ππεξεζηψλ, πινία βνεζεηηθήο λαπηηιίαο θαη πινία Αλαςπρήο. Με θξηηήξην ην αληηθείκελν κεηαθνξάο, ηα πινία δηαθξίλνληαη ζε πινία κεηαθνξάο πξνζψπσλ, ηα ιεγφκελα Δπηβαηεγά (passenger ships) θαη κεηαθνξάο θνξηίσλ, θαινχκελα Φνξηεγά (cargo ships). Ζ επηβαηεγόο λαπηηιία, ν δεχηεξνο κεγάινο θιάδνο ηεο Διιεληθήο Δκπνξηθήο Ναπηηιίαο, απνηειείηαη απφ έλα επξχ θάζκα θαηεγνξηψλ θαη ηχπσλ πινίσλ. Ωο επηβαηεγφ πινίν (passenger ship) ραξαθηεξίδεηαη εθείλν πνπ θξίλεηαη θαηάιιειν θαη εηδηθφ γηα κεηαθνξά 12 επηβαηψλ θαη άλσ. Σα Δπηβαηεγά πινία δηαθξίλνληαη ζε: αθηνπιντθά κηθξήο, κέζεο θαη κεγάιεο αθηνπινΐαο, επηβαηεγά θιεηζηψλ ζαιαζζψλ θαη ππεξσθεάληα (transocean ships). Eθ ηνπ ρξφλνπ ησλ πιφσλ, ηα Αθηνπιντθά δηαθξίλνληαη ζε: 1 Βηνκεραληθφ Δπηκειεηήξην Πεηξαηψο, [αληιήζεθε ζηηο ].

14 εκεξφπινηα (αλαρσξνχλ θαη επηζηξέθνπλ εληφο ηεο εκέξαο) θαη λπθηφπινηα (κε πεξηζζφηεξν εμνπιηζκφ - θακπίλεο θιπ), πνπ εθηεινχλ πιφεο φιν ην 24σξν. Με θξηηήξην ηα εθηεινχκελα δξνκνιφγηα, δηαθξίλνληαη ζε: ζπγθνηλσληαθψλ γξακκψλ εζσηεξηθνχ ή εμσηεξηθνχ (passenger liners) θαη πεξηεγεηηθψλ πιφσλ, Σνπξηζηηθά ή Κξνπαδηεξφπινηα (cruise ships). Με θξηηήξην ηνλ εθζπγρξνληζκφ ηνπο, ηα Δπηβαηεγά δηαθξίλνληαη ζε: επηβαηεγά θιαζζηθνχ ηχπνπ ή Παξαδνζηαθά (ζπάληα πιένλ) επηβαηεγά - Ορεκαηαγσγά (passenger/car ferries) κεγάια, κέζα θαη κηθξά Πνξζκεία (ferry boats) θαη ζχγρξνλα ηαρχπινα φπσο ηα Αεξφζηξσκλα (hovercrafts), ηα Τδξνπηέξπγα (hydrofoils) θαη ηα δηθάξηλα ηειεπηαία Cats. Σέινο, κε θξηηήξην ηελ πνηθηιία ησλ δξνκνινγηαθψλ γξακκψλ, ηα επηβαηεγά πινία δηαθξίλνληαη: ζηα κεγάια ηνπξηζηηθά (θξνπαδηεξφπινηα) θαη ζηα κηθξά ηνπξηζηηθά ζθάθε (επαγγεικαηηθά). Ζ ειιεληθή Ναπηηιία δηαθξίλεηαη ζε θαηεγνξίεο, φπσο Πνληνπφξνο Ναπηηιία, Μεζνγεηαθή Φνξηεγφο Ναπηηιία, Αθηνπινΐα, Κξνπαδηεξνπιντα, Αθηνπιννπζα Φνξηεγφο Ναπηηιία. 2. Ωο θιάδνο ηεο νηθνλνκίαο ε Ναπηηιία παξνπζηάδεη έληνλε ηδηνκνξθία πνπ ζπλίζηαηαη ζηελ παγθνζκηφηεηα ηνπ ραξαθηήξα ηεο (Μπισλφπνπινο, 2004:26). Δθηφο απφ ηα νθέιε πνπ απνθέξεη ζην ζαιάζζην εκπφξην, ην εζληθφ εηζφδεκα θαη ηηο ζρεηηθέο κε απηήλ νηθνλνκηθέο δξαζηεξηφηεηεο, ε λαπηηιία ζπκβάιιεη ζηελ άλζηζε ηνπ ζαιάζζηνπ ηνπξηζκνχ. Ηδηαίηεξα ηα παξάθηηα θαη λεζησηηθά θξάηε ζηξέθνπλ ηελ αλαπηπμηαθή ηνπο πνιηηηθή ζηνλ ζαιάζζην ηνπξηζκφ ιφγσ ησλ ζεηηθψλ επηδξάζεσλ ζηελ εηζξνή ζπλαιιάγκαηνο, ηηο ζέζεηο απαζρφιεζεο θαη ηε δεκηνπξγία αλαπηπμηαθψλ ππνδνκψλ. Όκσο ηη πξαγκαηηθά είλαη ν ζαιάζζηνο ηνπξηζκφο; 2 Τπφκλεκα ηνπ Ναπηηθνχ Δπηκειεηεξίνπ Διιάδνο πξνο ηνλ Τπνπξγφ Δκπνξηθήο Ναπηηιίαο γηα ηελ Αληαγσληζηηθφηεηα, 14

15 αλ θιάδνο ηνπ ηνπξηζηηθνχ ηνκέα ηεο νηθνλνκίαο, ν ζαιάζζηνο ηνπξηζκφο ζπληζηά κηα απφ ηηο πην ζχγρξνλεο κνξθέο, σο απάληεζε ζηελ παξαθκή ηνπ καδηθνχ ηνπξηζκνχ. Απαληά ζε ζπληζηακέλεο ηνπ ελαιιαθηηθνχ ηνπξηζκνχ κε ζηφρν λα θιηκαθψλεηαη νξζνινγηθά ε ηνπηθή θνηλσληθή θαη νηθνλνκηθή αλάπηπμε ζην πιαίζην ήπηαο πεξηβαιινληηθήο πνιηηηθήο 3. Σν πεξηερφκελν ησλ δξαζηεξηνηήησλ ηνπ ζαιάζζηνπ ηνπξηζκνχ είλαη επξχ θαζψο πεξηιακβάλεη φιεο εθείλεο πνπ έρνπλ ζρέζε κε ην πγξφ ζηνηρείν. Αλάινγα κε ην θξηηήξην ηνπ ηδηαίηεξνπ ζαιάζζηνπ ρψξνπ φπνπ ιακβάλεη ρψξα ε ηνπξηζηηθή δξαζηεξηφηεηα θαη αλάινγα κε ην πισηφ κέζν πνπ ρξεζηκνπνηείηαη γηα ηελ αλάπηπμή ηεο, ν ζαιάζζηνο ηνπξηζκφο δηαθξίλεηαη ζε: παξάθηην ηνπξηζκφ ππνβξχρην ηνπξηζκφ ζαιάζζην ηνπξηζκφ θχζεο ζαιάζζην αιηεπηηθφ ηνπξηζκφ ζαιάζζην πνιηηηζηηθφ ηνπξηζκφ ζαιάζζην αζιεηηθφ ηνπξηζκφ γησηηλγθ θαη θξνπαδηέξα. 3 Γηα πεξηζζφηεξεο ιεπηνκέξεηεο, βι. Βηβιηνγξαθία «Κξαηηθή ζπκβνιή ζηνλ Σνπξηζκφ, ελαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνχ», Βελεηζαλνπνχινπ Μάξσ. 15

16 1.2 Η θξνπαδηέξα 4 Σαπηόηεηα Ζ θξνπαδηέξα απνηειεί ακηγή δξαζηεξηφηεηα αλαςπρήο. Πξνζθέξεη ζηνλ επηβάηε έλαλ κνλαδηθφ ζπλδπαζκφ ςπραγσγίαο επί ηνπ πινίνπ θαη επίζθεςεο ηνπιάρηζηνλ ελφο θνζκνπνιίηηθνπ πξννξηζκνχ. Έηζη, νη ιάηξεηο ηνπ πγξνχ ζηνηρείνπ απνιακβάλνπλ πνιπηειείο ζαιάζζηεο δηαδξνκέο ελψ γλσξίδνπλ άγλσζηνπο πξννξηζκνχο θαη πνιηηηζκνχο. Ζ ηδέα ηεο θξνπαδηεξνπινΐαο, ηεο κεηαθνξάο κε πινίν φρη γηα ζπγθνηλσληαθνχο αιιά γηα ιφγνπο αλαςπρήο βξίζθεη ηηο ξίδεο ηεο ζηελ Αγγιία ηνπ 19 νπ αηψλα. Κχξην ραξαθηεξηζηηθφ ησλ θξνπαδηεξφπινησλ ηφηε ήηαλ ε πνιχκελε δηάξθεηα ηνπ ηαμηδηνχ θαη ην πςειφ θφζηνο ηεο πξαγκαηνπνίεζήο ηνπ, γεγνλφο πνπ εθ ησλ ελ φλησλ πξνζδηφξηδε ηελ αξηζηνθξαηηθή πξνέιεπζε ησλ πειαηψλ ηνπο. Μάιηζηα, νη επηβάηεο ελδηαθέξνληαλ πξσηίζησο γηα ηελ απφιαπζε ηνπ ηαμηδηνχ απηνχ θαζαπηνχ θαη φρη ηελ άθημε ζε άιινπο πξννξηζκνχο. Μέρξη θαη ην ηέινο ηνπ 19 νπ αηψλα, ε θξνπαδηεξφπινηα δελ πξνυπέζεηε εμεηδηθεπκέλνπο ηχπνπο πινίσλ θαζψο ήηαλ ζπρλφ ην θαηλφκελν ηα επηβαηεγά λα ιεηηνπξγνχζαλ σο θξνπαδηεξφπινηα, ιφγσ επνρηθφηεηαο θαη ειιείςεη πειαηείαο. Με ηελ έιεπζε ηνπ 20 νπ αηψλα, ηα θξνπαδηεξφπινηα αξρίδνπλ λα απνθηνχλ κηθξά αιιά πνιπηειή ραξαθηεξηζηηθά, πνπ ηα μερσξίδνπλ απφ ηα ζπκβαηηθά επηβαηεγά. Ζ δεθαεηία ηνπ 1960 ζεσξείηαη ζηαζκφο γηα ηελ αλάπηπμε ηεο ζχγρξνλεο θξνπαδηεξνπινΐαο, θαζψο νη πινηνθηήηεο κεηαζθεπάδνπλ ηα επηβαηεγά ζε θξνπαδηεξφπινηα ψζηε λα αληηκεησπίζνπλ ηελ κεησκέλε δήηεζε ηνπ πινίνπ σο κεηαθνξηθνχ κέζνπ, ιφγσ ηεο ηνπξηζηηθνπνηεκέλεο ρξήζεο ηνπ αεξνπιάλνπ. Σα θξνπαδηεξφπινηα «πξψηεο γεληάο» ήηαλ κηθξφηεξα απφ ηα ζεκεξηλά θαη κεηέθεξαλ ιηγφηεξν απφ ρίιηνπο επηβάηεο (εηθ. 1) Σα ζρέδηα ηεο θαξίλαο πξνέβιεπαλ κεγαιχηεξν κέγεζνο ζηνπο ρψξνπο ελδηαίηεζεο ησλ επηβαηψλ, αιιά ζηε βάζε ηνπο ζηεξίρζεθαλ ζηα επηβαηεγά ηεο επνρήο. 4 Γηα πεξηζζφηεξεο ιεπηνκέξεηεο, βι. Γεκ. Μπισλφπνπινο-Πνι. Μνίξα, «Θαιάζζηνο Σνπξηζκφο», εθδ. Interbooks, ζει

17 Δηθόλα 1- Σν Mardi Gras, ραξαθηεξηζηηθό θξνπαδηεξόπινην ηνπ '60 Απφ ην 1980, ε θξνπαδηεξνπινΐα εηζέξρεηαη ζε πεξίνδν άλζηζεο. Άξρηδαλ λα θαηαζθεπάδνληαη λέα θξνπαδηεξφπινηα, εηδηθνχ ηχπνπ, ε δήηεζε γηα ηα νπνία απμήζεθε ιφγσ ηεο επίδξαζεο ηεο δηαθήκηζεο θαη ησλ ηειενπηηθψλ ζεηξψλ, φπσο ην «Πινίν ηεο Αγάπεο». Ζ αχμεζε ηνπ ηνπξηζηηθνχ ελδηαθέξνληνο αλάγθαζε ηνπο πινηνθηήηεο λα θαζειθχζνπλ θξνπαδηεξφπινηα κεγαιχηεξεο ρσξεηηθφηεηαο (εηθ. 2). Υαξαθηεξηζηηθφ ησλ θξνπαδηεξφπινησλ δεχηεξεο γεληάο ήηαλ ν κεγαιχηεξνο αξηζκφο εμσηεξηθψλ θακπίλσλ, θαζψο νη επηβάηεο επηζπκνχλ πεξηζζφηεξν απφ θαζεηί λα απνιαχζνπλ ηνλ ήιην, ηε ζάιαζζα θαη ην θεγγάξη. Δηθόλα 2- Σν Tropicale, θξνπαδηεξόπινην "δεύηεξεο γεληάο" Ζ δεθαεηία ηνπ 1990 δίλεη ην ζχλζεκα γηα ηε λέα επνρή ζηελ θξνπαδηεξνπινΐα. Σα «ηξίηεο γεληάο» θξνπαδηεξφπινηα ραξαθηεξίδνληαη «κεγαζήξηα» (mega-ships), θαζψο κεηαθέξνπλ πεξίπνπ επηβάηεο. Καζέλαο απφ απηνχο απνιακβάλεη ελ πισ πνιπηειείο θαη πςειήο πνηφηεηαο ππεξεζίεο μελνδνρεηαθνχ ηχπνπ, φπσο 17

18 ςπραγσγία, εζηίαζε, δηακνλή, εκεξήζηεο θαη λπρηεξηλέο δξαζηεξηφηεηεο θαη μελάγεζε ζηα ιηκάληα (εηθ.3). Σν ζαξσηηθφ θχκα ηεο απμεκέλεο δήηεζεο γηα θξνπαδηέξεο θνξπθψλεηαη ην 2001 κε 10,7 εθαηνκκχξηα επηβάηεο παγθνζκίσο (Peisley, 2002). Οη ηξνκνθξαηηθέο επηζέζεηο, φκσο, ζηνπο Γηδχκνπο Πχξγνπο ησλ Ζ.Π.Α. ηνλ ίδην ρξφλν πεξηφξηζαλ ηνλ αξηζκφ ησλ ηνπξηζηψλ θαη αλέδεημαλ έλαλ εζσηεξηθνχ ηχπνπ θξνπαδηέξαο, ηνλ «homeland cruising», πνπ αθνξά θξνπαδηέξεο εληφο ησλ ρσξηθψλ πδάησλ ελφο θξάηνπο. Δηθόλα 3- Σν "κεγαζήξην" Sovereign of the Seas Παξά ηα δπζάξεζηα γεγνλφηα, ε θξνπαδηεξνπινΐα απνηειεί κνξθή ελαιιαθηηθνχ ηνπξηζκνχ «δξάζεο», κε ηα πινία λα κεηαζρεκαηίδνληαη ζε ρψξνπο πνιπδχλακεο δξαζηεξηφηεηαο γηα νηθνγέλεηεο, πνπ δίλνπλ ηε δπλαηφηεηα ζηνπο επηβάηεο λα γλσξίζνπλ πιεζψξα ηνπξηζηηθψλ πξννξηζκψλ. χκθσλα κε ζηνηρεία ηνπ πλδέζκνπ Διιεληθψλ Σνπξηζηηθψλ θαη Σαμηδησηηθψλ Πξαθηνξείσλ (HATTA), ν θιάδνο ησλ θξνπαδηέξσλ ην 2006 θιείλεη κε κηα αχμεζε ηεο ηάμεσο ηνπ 6-10%, ηάζε πνπ πξνβιεπφηαλ λα απμεζεί αλ φρη λα δηπιαζηαζηεί απφ ην 2007, ράξε ζηελ είζνδν αθφκε κεγαιχηεξσλ θξνπαδηεξφπινησλ αιιά θαη πξννξηζκψλ 5. Με θνηλσληθννηθνλνκηθά θξηηήξηα, νη ζαιάζζηεο θξνπαδηέξεο κπνξνχλ λα δηαθξηζνχλ ζε: Σξηήκεξεο θξνπαδηέξεο, πνπ πξαγκαηνπνηνχληαη ζπλήζσο πξνο ην ηέινο ηεο εβδνκάδαο ή ηηο αξγίεο Κξνπαδηέξεο κηθξήο δηάξθεηαο, πελζήκεξεο ή επηαήκεξεο θαη είλαη νη πην δεκνθηιείο ζηε Μεζφγεην 5 Αλδξέαο ηπιηαλφπνπινο, Γηεπζχλσλ χκβνπινο ηνπ ηαμηδησηηθνχ νξγαληζκνχ Navigator, «Αλνδηθέο νη ηάζεηο ζηνλ ρψξν ηεο θξνπαδηέξαο γηα ην 2007»,http://www.traveldailynews.gr/makeof.asp?sstr=%EA%F1%EF%F5%E1%E6%E9%E5%F1%F C%F0%EB%EF%E9%E1&central_id=1332&permanent_id=8. [αληιήζεθε ζηηο ]. 18

19 Κξνπαδηέξεο κέζεο δηάξθεηαο, νθηψ έσο δεθαηεζζάξσλ εκεξψλ, ζηνλ Δηξεληθφ ή Αηιαληηθφ Ωθεαλφ Κξνπαδηέξεο καθξάο δηάξθεηαο, άλσ ησλ 15 εκεξψλ, θπξίσο ησλ ηξηψλ εβδνκάδσλ, ψζηε ην πινίν λα πξνζεγγίζεη ιηκάληα δηαθνξεηηθψλ επείξσλ. 6 Η ειιεληθή πξαγκαηηθόηεηα Δπηζηήκνλεο ηνπ ηνπξηζκνχ 7 εληάζζνπλ ηελ θξνπαδηεξνπινΐα ζηελ Παξάθηηα Σνπξηζηηθή Ναπηηιία, κνινλφηη ηα ίρλε ηεο ζρέζεο κεηαμχ ζαιάζζηνπ ηνπξηζκνχ θαη ηνπξηζηηθήο λαπηηιίαο είλαη δπζαλάγλσζηα. Με απηή ηελ έλλνηα, ε θξνπαδηέξα είλαη κηθξφηεξεο εκβέιεηαο, ρσξίο ελδηάκεζνπο ζηαζκνχο, ζε άιιεο πεξηπηψζεηο δε, ην αληηθείκελν ησλ επηρεηξήζεσλ είλαη θαζαξά κεηαθνξηθφ, φηαλ ηα πινηάξηα θαη ζθάθε λαπιψλνληαη γηα εκεξήζηεο εθδξνκέο απφ παξάθηηα ή λεζησηηθά ιηκάληα πνπ απνηεινχλ πεξηζζφηεξν ή ιηγφηεξν αλεπηπγκέλνπο ηνπξηζηηθνχο πξννξηζκνχο πξνο γεηηνληθά ιηκάληα ηεο επεηξσηηθήο ή λεζησηηθήο ρψξαο, ζηα νπνία παξαηεξείηαη κηα δνξπθνξηθή εμάξηεζε φζνλ αθνξά ηελ ηνπξηζηηθή δξαζηεξηφηεηά ηνπο. ηε δξαζηεξηφηεηα ηεο Παξάθηηαο Σνπξηζηηθήο Ναπηηιίαο θαηαηάζζνληαη νη εκεξήζηεο θξνπαδηέξεο, νη νπνίεο γηα ηελ δηάθξηζή ηνπο απφ ηελ «θιαζζηθή» δξαζηεξηφηεηα ησλ Κξνπαδηέξσλ απνθαινχληαη Ζκεξήζηεο Θαιάζζηεο Πεξηεγήζεηο. Ωο πξνο ηνλ νηθνλνκηθφ ραξαθηήξα, ε αγνξά ηεο θξνπαδηεξνπινΐαο απνηειείηαη απφ ηξία ζηνηρεία: ηε κεηαθνξά (πινία), ηνλ ηνπξηζκφ- αλαςπρή (επηζθέςηκνη πξννξηζκνί) θαη ην ηαμίδη (δξνκνιφγην θαη ηηκέο). Μέζα ζηνλ θνηλφ ρψξν ησλ ζηνηρείσλ απηψλ αλαπηχζζεηαη ν ζαιάζζηνο ηνπξηζκφο θαη ν ηνπξηζκφο αλαςπρήο. Παξά ην δπζδηάθξηην ηνπ πεδίνπ αλαθνξάο ηεο, ε νηθνλνκία ηεο αλαςπρήο θαηεγνξηνπνηείηαη θαη σο πξνο ηηο πξνζθεξφκελεο ζηνπο επηβάηεο ππεξεζίεο έηζη, δηαρσξίδεηαη ην επίπεδν ηνπο απφ απηφ ησλ ππεξεζηψλ πνπ παξέρνληαη ζηα επηβαηεγά νρεκαηαγσγά ηεο εκπνξηθήο λαπηηιίαο. Οη Έιιελεο πινηνθηήηεο πξνρψξεζαλ ζηαδηαθά ζηε δεκηνπξγία αμηφινγνπ ζηφινπ ζε φιεο ηηο θαηεγνξίεο ηεο Δκπνξηθήο Ναπηηιίαο, κεηαμχ ησλ νπνίσλ θαη ηα 6 Βι. Γεκ.Μπισλφπνπινο-Πνι. Μνίξα, «Θαιάζζηνο Σνπξηζκφο», εθδ. Interbooks, 2005, ζ Γξ Μηράιεο Ν. Γηαθνκηράιεο «Ζ νηθνλνκηθή αλάιπζε ηνπ θιάδνπ ηεο παξάθηηαο ηνπξηζηηθήο λαπηηιίαο ζηελ Διιάδα»,http://www.traveldailynews.gr/makeof.asp?central_id=1495&permanent_id=2 [αληιήζεθε ζηηο ] 19

20 θξνπαδηεξφπινηα, ψζηε λα εμππεξεηνχλ φρη κφλν ηα ειιεληθά λεζηά 8. Έηζη, θαηαηάζζνληαη σο ε ζεκαληηθφηεξε πινηνθηεηηθή θνηλφηεηα ηνπ θφζκνπ, ειέγρνληαο ην 14,0% ηεο παγθφζκηαο ρσξεηηθφηεηαο (gt) θαη ην 16,5% ηεο κεηαθνξηθήο ηθαλφηεηαο (dwt) ηνπ παγθφζκηνπ ζηφινπ (εηθ. 4). Σν 2007, ην κέζν κέγεζνο ησλ πινίσλ παξνπζίαζε αχμεζε ηεο ηάμεο ηνπ 5,5%, ε νπνία δηεπθνιχλεη ηελ αμηνπνίεζε ησλ νηθνλνκηψλ θιίκαθαο, πνπ παξαηεξνχληαη ζηνλ ηνκέα ηεο Ναπηηιίαο. ην κεηαμχ, ζηνηρεία ηεο Petrofin Research θαηαδεηθλχνπλ πσο ε ειιεληθή λαπηηιία ζπλέρηζε ηελ απμεηηθή ηεο πνξεία απφ ην 2007 ζε πινία ην Σν ρξνληθφ δηάζηεκα Ηαλνπάξηνο Μάηνο 2008 θαηαγξάθεηαη κεηαμχ άιισλ θαη αχμεζε ηεο ζπλνιηθήο δχλακεο ησλ πινίσλ θαηά 5%, αχμεζε ηεο ζπλνιηθήο ρσξεηηθφηεηαο ησλ πινίσλ θαηά 41,6%, αχμεζε ησλ επηβαηεγψλ θαη ινηπψλ πινίσλ θαηά 4,3% θαη ηέινο αχμεζε ηεο ζπλνιηθήο ρσξεηηθφηεηαο ησλ επηβαηεγψλ θαη ινηπψλ πινίσλ θαηά 29,3%. Γηα ην 2008, νη Έιιελεο πινηνθηήηεο πξνρσξνχλ ζε επξχ πξφγξακκα αλαλέσζεο θαη επέθηαζεο ηνπ ππάξρνληνο ζηφινπ εθηηκάηαη φηη ε ρσξεηηθφηεηα ηνπ ειιεληθνχ ζηφινπ ζα απμεζεί θαηά 28% έσο ην Παξάιιεια, ην European Cruise Council, πνπ έιαβε ρψξα ζηηο ζηηο Βξπμέιιεο απνηχπσζε ηηο αλνδηθέο ηάζεηο αλάπηπμεο ηεο θξνπαδηέξαο ζε νιφθιεξν ηνλ θφζκν θαη ηδηαίηεξα ζηελ Δπξψπε: θαηά πεξίπνπ 20% ν αξηζκφο επηβαηψλ, θαηά 21% νη επηζθέςεηο ζε ιηκάληα ηεο Δπξψπεο, θαηά 27% νη απνιαβέο ησλ Ναπηηθψλ θαη θαηά 32% νη παξαγγειίεο λέσλ κνλάδσλ θξνπαδηεξφπινησλ. 9 8 Σξηαληάθπιινο Παπαγεσξγίνπ, ππνλαπάξxνο Λ.. (ε.α.), «Ζ ειιεληθή επηβαηεγφο λαπηηιία», CA%D1%C1%D4%C9%2A%22+near+%22%D0%CB%CF%C9%2A%22 [αληιήζεθε ζηηο ]. 9 Μηράιεο Λάκπξνπ, «Σν ειιεληθφ θξνπαδηεξφπινην ζηε Μεζφγεην θαη ζην δηεζλή αληαγσληζκφ», [αληιήζεθε ζηηο ]. 20

21 Δηθφλα 4- Διιελφθηεηνο ζηφινο σο πνζνζηφ % ηνπ παγθφζκηνπ ζηφινπ Ωζηφζν, ζα ήηαλ ξνκαληηθφ ζηα φξηα ηνπ επηθίλδπλνπ κάιηζηα, λα ζεσξήζνπκε πσο δελ ππάξρνπλ πξνθφκκαηα ζηελ εμειηθηηθή πνξεία ηεο ειιεληθήο θξνπαδηεξνπινΐαο. Ζ παξαηεηακέλε χθεζε ζηελ παγθφζκηα νηθνλνκία, ε άλνδνο ησλ ηηκψλ ηνπ πεηξειαίνπ θαη ησλ πξψησλ πιψλ απφ ηηο αξρέο ηνπ 2007 κέρξη ζήκεξα νδεγνχλ ζε νηθνλνκηθφ αδηέμνδν ηνπ πινηνθηήηεο νη ηειεπηαίνη θαινχληαη λα ππεξθεξάζνπλ ηφζν ηηο δαλεηαθέο ππνρξεψζεηο απφ ηε λαππήγεζε λέσλ, παλάθξηβσλ πινίσλ φζν θαη ηηο απμεκέλεο δαπάλεο εθκεηάιιεπζεο, νη νπνίεο δελ κπνξνχλ εχθνια λα θαιπθζνχλ, ππφ ηελ πίεζε ηνπ δηεζλνχο αληαγσληζκνχ. Σν δήηεκα παίξλεη πξνεθηάζεηο, αλ εκβαζχλνπκε ζηελ θξίζε ηεο ηνπξηζηηθήο θίλεζεο, πνπ πξνμελνχλ δπζάξεζηα θαη απξφβιεπηα γεγνλφηα. 21

22 Κεθάιαην Σν ξίζθν ηεο αλαςπρήο Ο ηνπξηζκφο απφ ηε θχζε ηνπ εκπεξηέρεη ην ζηνηρείν ηεο αβεβαηφηεηαο. Οη ηαμηδηψηεο θαινχληαη εθ ησλ ελ φλησλ λα απνιαχζνπλ έλα αγαζφ άπιν (ι.ρ. ππεξεζίεο ηνπξηζκνχ) θαη εθ ησλ πξνηέξσλ άγλσζην ζε απηνχο (π.ρ. πξψηε επίζθεςε ζε έλαλ πξννξηζκφ). ηελ επηινγή ηνπο αλ ζα θάλνπλ ηνπξηζκφ ή φρη θαη αλ ζα επηιέμνπλ ηνλ Α ή Β πξννξηζκφ, ιακβάλνπλ ππφςηλ ηηο ζπλζήθεο αζθάιεηαο θαη πγηεηλήο ηφζν θαηά ηελ κεηάβαζε φζν θαη θαηά ηε δηακνλή ηνπο ζηνλ επηιεγκέλν πξννξηζκφ. Ο ηνπξηζηηθφο θιάδνο είλαη νηθνλνκηθή δξαζηεξηφηεηα πνπ απαηηεί αζθαιέο πιαίζην αλάπηπμεο θαη παξνπζηάδεη ειαζηηθή δήηεζε απέλαληη ζε βίαηα θαη αξλεηηθά ζπκβάληα. Γελ είλαη πξνλφκην ηεο επνρήο καο ηα απξφβιεπηα πεξηζηαηηθά πνπ έρνπλ αληίθηππν ζηνλ ηνπξηζκφ δνχκε, φκσο, πιένλ πην έληνλα αιιεπάιιειεο πνιηηηθέο, θνηλσληθννηθνλνκηθέο θαη πεξηβαιινληηθέο θξίζεηο ζε παγθφζκην επίπεδν, ην ξεπζηφ πιαίζην ησλ νπνίσλ δεκηνπξγεί εκπφδηα ζηελ ράξαμε ζηαζεξήο αλφδνπ ζηνλ θιάδν ηεο αλαςπρήο. Οη θξίζεηο ζηνλ ηνπξηζκφ κπνξνχλ λα ιάβνπλ πνιιέο κνξθέο 10. χκθσλα κε κηα ζεσξία, δηαθξίλνληαη ζε δχν βαζηθέο θαηεγνξίεο: θξίζεηο πνπ πξνέξρνληαη απφ θπζηθέο θαηαζηξνθέο (Φπζηθέο): Δπηδεκίεο ή άιιεο αζζέλεηεο (SARS), ηζνπλάκη, ζεηζκνί, θαηαπνληηζκνί, εθξήμεηο εθαηζηείσλ αλζξσπνγελείο: νθείινληαη ζε θνηλσληθέο αλαηαξαρέο, έλνπιεο ζπξξάμεηο, δηαδειψζεηο, αηπρήκαηα, εγθιεκαηηθφηεηα, ηξνκνθξαηηθέο ελέξγεηεο. χκθσλα κε ηελ θαηεγνξηνπνίεζε ηνπ Παγθφζκηνπ Οξγαληζκνχ Σνπξηζκνχ (WTO, 1997), αίηηα πνπ ζέηνπλ ζε θίλδπλν ηνπο ηνπξίζηεο ηαμηλνκνχληαη ζε ηέζζεξηο πεγέο: 10 Θσκάο Μαπξνδφληεο - Kevin Fields, «Κξίζεηο θαη ΜΜΔ: Ζ ρξήζε ησλ ΜΜΔ γηα ηελ ελίζρπζε ηεο εκπηζηνζχλεο ησλ πειαηψλ κεηά απφ κηα θξίζε ζηνλ ηνπξηζκφ», [αληιήζεθε ζηηο ].

23 Αλζξώπηλν θαη Θεζκηθό Πεξηβάιινλ: θνηλά αδηθήκαηα ζηνλ ηφπν πξννξηζκνχ, φπσο θινπέο, βηαζκνί, δηαξξήμεηο, νξγαλσκέλν έγθιεκα, απαγσγέο, θνηλσληθνπνιηηηθέο θαη ζξεζθεπηηθέο αλαηαξαρέο, εκθχιηεο ζπξξάμεηο, ηξνκνθξαηηθέο ελέξγεηεο Σνπξηζηηθόο Σνκέαο θαη νη ζρεηηθνί κε απηόλ Κιάδνη (κεηαθνξέο, αζιεηηζκόο, ιηαληθό εκπόξην): αλεπαξθή πξφηππα αζθαιείαο ηνπξηζηηθψλ εμνπιηζκψλ θαη εγθαηαζηάζεσλ, πιεκκειήο ηήξεζε φξσλ πγηεηλήο θαη δηαηήξεζεο ηνπ πεξηβάιινληνο, νηθνλνκηθέο απάηεο εηο βάξνο ησλ ηνπξηζηψλ. Σαμηδηώηεο: ππεξβνιηθέο θαη επηθίλδπλεο δξαζηεξηφηεηεο ησλ επηζθεπηψλ ελφο πξννξηζκνχ, απξεπήο ζπκπεξηθνξά, κε ζπκκφξθσζε ζην ηνπηθφ λνκηθφ θαη εζηκηθφ δίθαην, εγθιεκαηηθέο ελέξγεηεο ηνπξηζηψλ εηο βάξνο γεγελψλ θαηνίθσλ. Φπζηθνί θαη Πεξηβαιινληηθνί Κίλδπλνη. Αληίβαξν ζηελ ηνπξηζηηθή αλάπηπμε είλαη θπξίσο ηα ηξνκνθξαηηθά ρηππήκαηα, νη επηδεκίεο θαη ηα αηπρήκαηα απφ πξνζθξνχζεηο θαη πξνζαξάμεηο. 23

24 2.2 Ο θόβνο ηεο ηξνκνθξαηίαο Σηο ηειεπηαίεο δεθαεηίεο έρνπλ θαηαγξαθεί αξθεηά θξνχζκαηα ζε εζληθφ θαη δηεζλέο επίπεδν. Δπηζέζεηο ζε ηνπξηζηηθά ζέξεηξα ηεο Αηγχπηνπ (Απξίιηνο 2005 θαη Απξίιηνο 2006) κε 30 λεθξνχο θαη 80 ηξαπκαηίεο, ζηελ Αληάιηα ηεο Σνπξθίαο (Αχγνπζηνο 2006) κε 3 λεθξνχο θαη πάλσ απφ 20 ηξαπκαηίεο, ζην Μπαιί (2002 θαη 2005) κε πεξηζζφηεξνπο απφ 36 λεθξνχο είλαη δπζηπρψο ελδεηθηηθά παξαδείγκαηα ηξνκνθξαηηθψλ ελεξγεηψλ. Δπηπιένλ, νη ηξνκνθξαηηθέο επηζέζεηο ζε κε ηνπξηζηηθνχο πξννξηζκνχο επεξεάδνπλ αξλεηηθά ηηο ηνπξηζηηθέο ξνέο, θαζψο απνηεινχλ απεηιή γηα ηελ πγεία θαη αζθάιεηα ησλ επηζθεπηψλ. Ση γίλεηαη κε ηνλ ρψξν ηεο θξνπαδηεξνπινΐαο; Σα ηνπξηζηηθά επηβαηεγά, ηα κεγάια θαη κηθξά ηνπξηζηηθά, ηα ζθάθε αλαςπρήο θαη ηα θξνπαδηεξφπινηα ζπληζηνχλ ζηφρνπο-πξφθιεζε γηα ηηο ηξνκνθξαηηθέο νκάδεο θαζψο απνηεινχλ ρψξνπο ζηνπο νπνίνπο κπνξνχλ λα πξνθαιέζνπλ ην ζάλαην κεγάινπ αξηζκνχ αλζξψπσλ. Ζ πεξηζζφηεξν γλσζηή ηξνκνθξαηηθή επίζεζε ζε θξνπαδηεξφπινην δηεζλψο θαηαγξάθεθε ζηηο 7 Οθησβξίνπ ηνπ 1985 φηαλ νκάδα απφ ηέζζεξηο έλνπινπο ηξνκνθξάηεο θαηέιαβε ην Ηηαιηθφ θξνπαδηεξφπινην Achille Lauro, πνπ θηινμελνχζε πεξηζζφηεξα απφ 700 άηνκα, ηνπξίζηεο θαη πιήξσκα (εηθ. 5). Οη πεηξαηέο ηξνκνθξάηεο απαίηεζαλ απφ ην Ηζξαήι ηελ απειεπζέξσζε 50 Παιαηζηηλίσλ θπιαθηζκέλσλ. Γηα λα απνδείμνπλ ηελ απνθαζηζηηθφηεηά ηνπο ζθφησζαλ ηνλ 69 εηψλ αλάπεξν ακεξηθαλφ ηνπξίζηα Leon Klinghoffer θαη πέηαμαλ ην ζψκα ηνπ ζηε ζάιαζζα. Σν ζπκβάλ έιεμε ρσξίο άιιε αηκαηνρπζία, έδεημε φκσο ζε νιφθιεξν ηνλ θφζκν ηηο ζπλέπεηεο πνπ κπνξεί λα έρεη κηα ηξνκνθξαηηθή επίζεζε ζε θξνπαδηεξφπινην. Δηθόλα 5- Σν Achille Lauro θαηά ηελ ηξνκνθξαηηθή επίζεζε Ιζξαειηλώλ.

25 Οδπλεξά απνηειέζκαηα ζηα ειιεληθά ρσξηθά χδαηα είρε ε ηξνκνθξαηηθή επίζεζε πνπ εθδειψζεθε ηελ 11 Ηνπιίνπ 1988 ζην ειιεληθφ θξνπαδηεξφπινην City of Poros κε 471 ηνπξίζηεο (εηθ. 6). Οη ηξνκνθξάηεο ην θαηέιαβαλ ελψ έπιεε αλνηθηά ηεο Αίγηλαο. Δλλέα απφ ηνπο 471 επηβάηεο θαη ηα 25 κέιε ηνπ πιεξψκαηνο πέθηνπλ λεθξνί (ηέζζεξηο απφ ηνπο νπνίνπο Γάιινη, έλαο Έιιελαο αμησκαηηθφο ηνπ πινίνπ, έλαο Γαλφο, δχν νπεδνί, έλαο Οχγγξνο) θαη 98 ηξαπκαηίδνληαη. Σν θξνπαδηεξφπινην παξαδίδεηαη ζηηο θιφγεο. Δηθόλα 6- Σν City of Poros ζην λαππεγείν, κεηά ην ηξαγηθό ζπκβάλ 25

26 2.3 Αζζέλεηεο ελ πισ Πέξα απφ ηηο ηξνκνθξαηηθέο επηζέζεηο, επηδήκηεο γηα ηνλ ηνπξηζκφ είλαη θαη νη επηδεκίεο. Σα θξνπαδηεξφπινηα, φπσο θαη ηα πεξηζζφηεξα κέζα καδηθήο κεηαθνξάο απνηεινχλ ηδαληθνχο ρψξνπο ζπγθέληξσζεο, πνιιαπιαζηαζκνχ θαη δηάδνζεο φισλ ζρεδφλ ησλ παζνγφλσλ κνιπζκαηηθψλ κηθξνβίσλ πνπ έρνπλ σο θνξέα ηνλ άλζξσπν, ηα έληνκα, ηα αξζξφπνδα, ηα ηξσθηηθά, άιια δψα, ηα ηξφθηκα, ην λεξφ θιπ. Γηα ην ιφγν απηφ ε θξνπαδηεξνπινΐα σο ηνπξηζηηθή δξαζηεξηφηεηα είλαη άκεζα ζπλδεδεκέλε κε ηνλ θίλδπλν εθδήισζεο κνιπζκαηηθψλ αζζελεηψλ κε ζπλέπεηεο πνπ δελ πεξηνξίδνληαη κφλν ζηνπο επηβαίλνληεο ζην πινίν αιιά επεθηείλνληαη θαη ζηηο ρψξεο απφ-επηβίβαζεο ησλ ηαμηδησηψλ. H πνιππαξαγνληηθή δηάζηαζε ηεο εθδήισζεο κνιπζκαηηθψλ αζζελεηψλ ζην θξνπαδηεξφπινην απαηηεί απζηεξή ηήξεζε ησλ θαλφλσλ πγηεηλήο ηφζν απφ ηνπο επηβάηεο ηαμηδηψηεο, φζν θαη απφ ηα κέιε ηνπ πιεξψκαηνο. Δπίζεο ηελ ίδηα ππνρξέσζε έρνπλ θαη φζνη ζπλαιιάζζνληαη κε δηάθνξνπο ηξφπνπο κε ην θξνπαδηεξφπινην πνπ απνηειεί φρη κφλν έλα πνιπηειέο κέζν κεηαθνξάο αιιά θαη έλα ζχγρξνλν πισηφ μελνδνρείν. Ζ πνιππινθφηεηα ησλ ζπλεπεηψλ ηεο εθδήισζεο κνιπζκαηηθψλ αζζελεηψλ ζε θξνπαδηεξφπινην ππεξβαίλεη ηα ζηελά φξηα ηνπ ρψξνπ εθδήισζεο θαη απαηηεί ηε ιήςε κέηξσλ φρη κφλν ζε ηδησηηθφ επίπεδν, αιιά θαη ζε θξαηηθφ θαη κάιηζηα δηεζλέο επίπεδν. Σνχην επηηπγράλεηαη κέζσ ηεο δηεζλνχο ζπλεξγαζίαο γηα ηελ πγηεηλή θαη αζθάιεηα ζηνλ ηνπξηζκφ. ην θξνπαδηεξφπινην, σο κέζν καδηθήο κεηαθνξάο είλαη πηζαλή ε εθδήισζε κνιπζκαηηθήο λφζνπ θαζψο νη επηβάηεο γηα κεγάιν ρξνληθφ δηάζηεκα θηλνχληαη ζε πεξηνξηζκέλν ζε έθηαζε πεξηβάιινλ είηε γηα εζηίαζε, είηε γηα αλαςπρή εξρφκελνη αλαγθαζηηθά ζε επαθή ν έλαο κε ηνλ άιιν. Οη ρψξνη ελδηαίηεζεο θη αλαςπρήο ελφο θξνπαδηεξφπινηνπ απνηεινχλ ηνπο ηδαληθνχο ρψξνπο εθθφιαςεο παζνγφλσλ κηθξνβίσλ, ιφγσ ησλ θπζηθνρεκηθψλ ζπλζεθψλ πνπ δεκηνπξγνχληαη ζ απηνχο (ζεξκνθξαζία, πγξαζία, ξχπνη) θαη ηεο εχθνιεο ζπνξάο παζνγφλσλ κηθξνβίσλ απφ ηνπο επηβάηεο θαη ην πιήξσκα ηνπ θξνπαδηεξφπινηνπ. Δπίζεο κία θαη κφλν επηδεκία γαζηξεληεξίηηδαο ζε ακεξηθάληθν πνιεκηθφ πινίν ην 1997 είρε σο απνηέιεζκα λα λνζήζνπλ κέιε, πνζνζηφ 43% ηνπ πιεξψκαηνο4. χκθσλα κε ηνλ Παγθφζκην Οξγαληζκφ Τγείαο θαηαγξάθεθαλ πάλσ

27 απφ 100 επηδεκίεο ζε πινία (θξνπαδηεξφπινηα, εκπνξηθά πινία, πνξζκεία, πνιεκηθά, αιηεπηηθά) απφ ην 1970 κέρξη ηνλ Ηαλνπάξην ηνπ Οη πεξηζζφηεξεο φκσο απφ απηέο (83 πεξηπηψζεηο) αθνξνχζαλ θξνπαδηεξφπινηα 11. Λνηκψδε λνζήκαηα φπσο ε δηθζεξίηηδα, ε ρνιέξα, ε εινλνζία, ε θπκαηίσζε πνπ ήηαλ άγλσζηα γηα πνιιά ρξφληα ζηελ Δπξψπε, άξρηζαλ λα εκθαλίδνληαη απφ ηελ δεθαεηία ηνπ 1990 (Σνχληαο Γεσξγνχιεο 1998: ) καδί κε ηελ εμάπισζε ηνπ AIDS ηνπ HIV θαη ηεο επαηίηηδαο Β. Σε δηθή ηεο κειαλή ζειίδα ζηελ ηζηνξία γξάθεη ε γξίπε ησλ πηελψλ θαη ν SARS. Οη θίλδπλνη απηνί πνπ ειινρεχνπλ ζε έλα θξνπαδηεξφπινην, κπνξνχλ λα νκαδνπνηεζνχλ ζε πέληε βαζηθέο θαηεγνξίεο: Αηνκηθή πγηεηλή Σξνθηκνγελή Ννζήκαηα: Υαξαθηεξηζηηθφ παξάδεηγκα είλαη ε εθδήισζε γαζηξεληεξίηηδαο ζην θξνπαδηεξφπινην Aurora φπνπ λφζεζαλ 430 άηνκα. ην πινίν επέβαηλαλ ζπλνιηθά 2600 άηνκα (εηθ.7). Ο ηφο αλαγλσξίζζεθε σο ν ηφο Norwalk πνπ εθδειψλεηαη ζπλήζσο ζε κέξε κε αλεπαξθή πγηεηλή π.ρ. θξνπαδηεξφπινηα, λνζνθνκεία θαη ζρνιεία. Ο παληθφο πνπ πξνθιήζεθε ήηαλ ηφζν κεγάινο πνπ ζε πνιιά ιηκάληα - αλάκεζα ζηα νπνία ν Πεηξαηάο, ην Νηνπκπξφβληθ θαη ε Βελεηία, δελ επεηξάπε ε απνβίβαζε ησλ επηβαηψλ. Πεξηβαιινληηθέο ινηκψμεηο: To 1994 πελήληα επηβάηεο, έλαο απφ ηνπο νπνίνπο πέζαλε, λφζεζαλ απφ ηε λφζν ησλ ιεγεσλάξησλ ζην θξνπαδηεξφπινην Horizon (Dickinson & Andrew, 1997:76, Jernigen 1996), θαηά ηε δηάξθεηα 9 δηαδξνκψλ/θξνπαδηέξαο. Ζ πεγή ηεο λφζνπ απνδείρζεθε φηη ήηαλ ην ζχζηεκα θιηκαηηζκνχ 12. Αθξνδίζηα λνζήκαηα ή ζεμνπαιηθά κεηαδηδφκελεο αζζέλεηεο Αιιεξγίεο. Δηθφλα 7- Σν Aurora, ελψ απνπιέεη απφ ηνλ Πεηξαηά, αθνχ δελ έδεζε νχηε εθεί. 11 «Sanitation on ships: compendium of outbreaks of foodborne and waterborne disease and Legionnaires's disease associated with ships, », 12 The Guardian, Tuesday November 4, The stomach bug, νπ.π. 27

28 Σν 2007, έθζεζε ηνπ World Economic Forum ππνγξάκκηδε φηη νη ζπλζήθεο πγείαο θαη πγηεηλήο ζηελ Διιάδα βξίζθνληαη ζε πνιχ θαιφ επίπεδν, θαηαηάζζνληαο ηε ρψξα καο ζηελ ηξίηε ζέζε κεηαμχ 124 θξαηψλ. 2.4 Απξόζκελνη λαπαγνί ζε «Σηηαληθνύο» Σα δπζάξεζηα γεγνλφηα πνπ πξναλαθέξζεθαλ απνηξέπνπλ δπλεηηθνχο ηνπξίζηεο λα επηζθεθζνχλ έλαλ πξννξηζκφ θαη ηνπο νδεγνχλ ζε άιινπο, θνληηλνχο ή θαη παξφκνησλ ραξαθηεξηζηηθψλ πξννξηζκνχο (deterrent effect). ε άιιεο πεξηπηψζεηο, ηνπο απνηξέπνπλ λα επηζθέπηνληαη φρη κφλν ηελ πιεγείζα πεξηνρή αιιά θαη νιφθιεξε ηε ρψξα ζηελ νπνία απηή αλήθεη (contagion effect). Κάηη αλάινγν ηζρχεη θαη κε ηα αηπρήκαηα ησλ ηνπξηζηηθψλ πινίσλ, πνπ ζε πνιιέο πεξηπηψζεηο θέξνπλ, δπζηπρψο, ζαλαηεθφξεο επηπηψζεηο. Σα δπζηπρήκαηα πξνθαινχληαη απφ πξνζθξνχζεηο ή πξνζαξάμεηο ησλ πινίσλ θαηφπηλ ιαλζαζκέλσλ ρεηξηζκψλ ή απφ θαθέο θαηξηθέο ζπλζήθεο, ζηηο νπνίεο ην πιήξσκα δελ πξνέβιεςε ζρέδην θξίζεο. ην παξειζφλ ηεο ειιεληθήο ηνπξηζηηθήο λαπηηιίαο έρνπλ θαηαγξαθεί ηα αθφινπζα πεξηζηαηηθά 13 : «ΥΔΙΜΑΡΑ» (19/1/1947): Ζ κεγαιχηεξε λαπηηθή ηξαγσδία ειιεληθνχ επηβαηεγνχ, ζηνλ λφηην Δπβντθφ ην επηβαηεγφ «Υεηκάξα» ήηαλ ην ηειεπηαίν αηκφπινην ηεο ειιεληθήο αθηνπινΐαο. ηηο 18 Ηαλνπαξίνπ 1947 απνπιέεη απφ ηε Θεζζαινλίθε κε πξννξηζκφ ηνλ Πεηξαηά, κε 544 επηβάηεο θαη 86 άηνκα πιήξσκα. ηηο 4 ηα μεκεξψκαηα, αλάκεζα ζηα Νέα ηχξα θαη ηελ Αγία Μαξίλα, ην πινίν πξνζθξνχεη ζηηο λεζίδεο Βεξδνχγηα. Νεθξνί ηνπιάρηζηνλ «Οθηψ λαπάγηα, 800 λεθξνί», Διπζεξνηππία, [αληιήζεθε ζηηο ]. 28

29 «ΗΡΑΚΛΔΙΟΝ» (8/12/1966): Δίρε απνπιεχζεη απφ ηε νχδα κε πξννξηζκφ ηνλ Πεηξαηά αιιά βπζίζηεθε ζηε ζαιάζζηα πεξηνρή ηεο Φαιθνλέξαο. Απφ ηνπο 270 επηβάηεο θαη κέιε ηνπ πιεξψκαηνο, 226 έκεηλαλ γηα πάληα εθεί. «ΔΛΔΑΝΑ»: ηηο αξρέο ηνπ 1971 κηα ππξθαγηά ζην πινίν ηνπ κεγαινεθνπιηζηή Κψζηα Δπζπκηάδε γίλεηαη ε αηηία λα ραζνχλ 25 άλζξσπνη. «ΥΡΤΗ ΑΤΓΗ» (24/2/1983): Σν νρεκαηαγσγφ βπζίζηεθε ζηα αλνηρηά ηεο Καξχζηνπ έπεηηα απφ έθξεμε θαη αλαηξνπή, κε απνηέιεζκα 26 άηνκα λα ζαθηνχλ ζην πγξφ θνηκεηήξην ηνπ αθξσηεξίνπ Μαληήιη ηεο Δχβνηαο. Δίρε απνπιεχζεη απφ ηε Ραθήλα κε πξννξηζκφ ηα λεζηά Άλδξν, Σήλν, Πάξν θαη Νάμν, κεηαθέξνληαο ελλέα βπηηνθφξα, ηέζζεξα θνξηεγά, κε πιήξσκα 23 αηφκσλ θαη 14 νδεγνχο απηνθηλήησλ. «ΓΙΟΤΠΙΣΔΡ» (24/10/88): Σν θξνπαδηεξφπινην εκβνιίζηεθε απφ Ηηαιηθφ θνξηεγφ, έμσ απφ ην ιηκάλη ηνπ Πεηξαηά πξνθαιψληαο ηνλ ζάλαην ηξηψλ (3) αηφκσλ θαη ηξαπκαηίδνληαο εβδνκήληα δπν (72). «ΙΑΧΝ» (13/8/1999): Σν ηνπξηζηηθφ ζθάθνο είρε απνπιεχζεη κε 28 επηβάηεο απφ ηνλ φξκν ηνπ Αγίνπ Νηθνιάνπ ρηληά γηα κνλνήκεξε ηνπξηζηηθή εθδξνκή πξνο ηηο Γαιάδηεο πειηέο. Πέληε λαπηηθά κίιηα απφ ηνλ φξκν θηλαξίνπ θαη 340 κέηξα απφ ηελ αθηή ηνπ Αγίνπ Αλδξέα ΒΓ ηεο Εαθχλζνπ άξρηζε λα βπζίδεηαη ιφγσ ξήγκαηνο ζηελ πιψξε παξαζχξνληαο ζηνλ ζάλαην ηέζζεξηο απφ ηνπο επηβάηεο ηνπ. «ΔΞΠΡΔ ΑΜΙΝΑ» (26/9/2000): Σν επηβαηεγφνρεκαηαγσγφ ηεο Minoan Flying Dolphins παξεθθιίλεη ηεο θαζνξηζκέλεο πνξείαο ηνπ θαη πξνζθξνχεη ζην ζχκπιεγκα βξαρνλεζίδσλ Πφξηεο, δχν λαπηηθά κίιηα αλνηρηά ηεο Πάξνπ. Σν άκηλα βπζίδεηαη κέζα ζε 25 ιεπηά θφβνληαο ην λήκα ηεο 29

30 δσήο ζε 80 επηβάηεο. Σν λαπάγην γίλεηαη πξψην ζέκα ζην CNN θαη θχξην ζηα πξσηνζέιηδα ησλ κεγαιχηεξσλ εθεκεξίδσλ ηνπ Ξέλνπ Σχπνπ. «SEA DIAMOND» (5/4/2007): Σν ππφ ειιεληθή ζεκαία θξνπαδηεξφπινην ηεο Louis Hellenic Cruises, κε 1156 επηβάηεο θαη 391 κέιε πιεξψκαηνο ρηχπεζε ζε αβαζή θνληά ζην παιηφ ιηκάλη ηνπ Αζεληνχ, ζηε αληνξίλε. Απφ ην ζχλνιν ησλ επηβαηλφλησλ, δε βξέζεθαλ ηα ζψκαηα δχν Γάιισλ (παηέξαο θαη θφξε), νη νπνίνη δελ είραλ θαηαγξαθεί ζηε ιίζηα ησλ επηβαηψλ. Ακέζσο κεηά ηε βχζηζε, θειίδα πεηξειαίνπ δηακέηξνπ 100 κέηξσλ εκθαλίζηεθε ζηελ πεξηνρή. Ζ επέκβαζε ησλ Αξρψλ γηα ηελ απνξξχπαλζε ηνπ ζαιάζζηνπ ρψξνπ θαη νη πξνζπάζεηεο εληνπηζκνχ ησλ δπν αγλννπκέλσλ ήηαλ άκεζεο. Παξφι απηά, απφ ηνπο 50 ηφλνπο πεηξειαίνπ πνπ δηέξξεπζαλ ζην ζεκείν βχζηζεο, εθηηκάηαη φηη δχν ρηιηφκεηξα ηεο αθηνγξακκήο ηνπ λεζηνχ ξππάλζεθαλ απφ ηα θαχζηκα ηνπ θξνπαδηεξφπινηνπ 14. Έλαλ ρξφλν κεηά, ε ππφζεζε ηνπ Sea Diamond πήξε ηε δηθαζηηθή νδφ, βξίζθεηαη φκσο καθξηά απφ ηελ νξηζηηθή απφθαζε γηα ηα αίηηα θαη ηνπο ππεπζχλνπο ηνπ λαπαγίνπ. Ζ πεξίπησζε ηνπ θξνπαδηεξφπινηνπ απαζρφιεζε έληνλα ηα Μέζα Μαδηθήο Δπηθνηλσλίαο (Μ.Μ.Δ.) θαη ζπλερίδεη λα απνηειεί αλεπίιπην εξψηεκα ζηηο ζηήιεο θαη ηα λαπηηιηαθά έληππα. Τπφ απηέο ηηο ζθέςεηο, ην Sea Diamond θαίλεηαη λα απνηειεί ελδεηθηηθφ παξάδεηγκα δηαρείξηζεο θξίζεσλ ζηνλ ρψξν ηεο θξνπαδηεξνπινΐαο. Αιιά αο πάξνπκε ηα γεγνλφηα κε ηε ζεηξά. 14 ηνηρεία απφ ηε βάζε δεδνκέλσλ GISIS: Maritime Casualties and Incidents ηνπ Γηεζλνχο Οξγαληζκνχ Ναπηηιίαο (ΗΜΟ), [αληιήζεθε ζηηο ]. 30

31 Κεθάιαην 3. Γηαρείξηζε θξίζεσλ θαη ηνπξηζκόο 3.1. Η Γηαρείξηζε θξίζεσλ από ηελ πιεπξά ηεο Γηνίθεζεο 15 Ο ηνπξηζκφο είλαη έλα θαη εμνρήλ επαίζζεην πξντφλ πνπ δέρεηαη ηηο κεγαιχηεξεο πηέζεηο. Καλείο δελ κπνξεί λα πξνζδηνξίζεη κε αθξίβεηα ην κέγεζνο ησλ επηπηψζεσλ κίαο θξίζεο. Απηφ πνπ ελδείθλπηαη θαη ζπζηήλεηαη αλεπηθχιαθηα ζην δηεζλέο πεξηβάιινλ είλαη ε πξνεηνηκαζία, ψζηε ν φπνηνο κεραληζκφο πθίζηαηαη λα ιεηηνπξγήζεη έγθαηξα θαη απνηειεζκαηηθά. Ζ θαζπζηέξεζε ζε απηέο ηηο πεξηπηψζεηο είλαη ε πην απνηειεζκαηηθή κνξθή `Αξλεζεο θαη είλαη δεδνκέλν φηη ππφ πίεζε, ηα πξάγκαηα ζα ρεηξνηεξεχνπλ. ην πνιχπινθν απηφ ζηξαηεγηθφ «παηρλίδη», νη πξσηαγσληζηέο ησλ θξίζεσλ ιεηηνπξγνχλ ζε έλα πεξηβάιινλ φπνπ εκπεξηέρεη άγρνο θαη ςπρνινγηθή πίεζε. Κπξηαξρεί ε ζχγθξνπζε πξνζσπηθνηήησλ. Πξνυπνζέηεη αλάιεςε θηλδχλσλ (risks). Δκπιέθεη έληνλα ηα ΜΜΔ θαη ηελ θνηλή γλψκε. Ζ έληαζε, ε θφπσζε θαη ε θαρππνςία είλαη ζε πςειά επίπεδα θαη πξνθαινχλ έληνλα αηζζήκαηα αβεβαηφηεηαο. Σα ρξνληθά πεξηζψξηα γηα ηελ ιήςε ηεο θαηάιιειεο απφθαζεο είλαη πεξηνξηζκέλα θαη ν ηειηθφο απνινγηζκφο έρεη πάληα άκεζεο ή έκκεζεο δεκηέο (ζεηηθέο-αξλεηηθέο). Με απηέο ηηο ζθέςεηο, απνηειεί εμαηξεηηθά ελδηαθέξνπζα πξφθιεζε λα απνηππσζεί ν ξφινο πνπ θαινχληαη λα δηαδξακαηίζνπλ νη Γεκφζηνη θνξείο Σνπξηζκνχ θαη Ναπηηιίαο ζην πεδίν ηεο δηαρείξηζεο θξίζεσλ. Ζ βχζηζε ελφο ηνπξηζηηθνχ πινίνπ εκπιέθεη σο αξκφδηνπο θνξείο Γηνίθεζεο ην Τπνπξγείν Δκπνξηθήο Ναπηηιίαο, Αηγαίνπ θαη Νεζησηηθήο Πνιηηηθήο (ΤΔΝΑΝΠ) θαη ην Τπνπξγείν Σνπξηζηηθήο Αλάπηπμεο (ΤΣΑΝ). Ζ εμαζθάιηζε απνηειεζκαηηθήο ζπλεξγαζίαο κεηαμχ ηνπο θαη ε ζπλεξγαζία ηνπο κε ηνπο θαηάιιεινπο θνξείο ηνπ ηδησηηθνχ ηνκέα είλαη βαζηθφο ζηφρνο πνπ πξέπεη πνιχ λσξίο λα επηηεπρζεί. ε φ,ηη αθνξά ην ΤΣΑΝ, ν Παγθφζκηνο Οξγαληζκφο Σνπξηζκνχ εμέδσζε πξφζθαηα πξφζζεηεο νδεγίεο γηα ηελ αληηκεηψπηζε θξίζεσλ. Ο νδεγφο απηφο πεξηιακβάλεη 60 ζπζηάζεηο νη νπνίεο θαιχπηνπλ ηηο πεξηφδνπο πξηλ, θαηά θαη κεηά ηελ θξίζε (βι. ρήκα 1). Κάζε ζηάδην θξίζεο παξνπζηάδεη δηαθνξεηηθέο απαηηήζεηο θαη ηδηαηηεξφηεηεο. Βαζίδεηαη ζηελ δέζκεπζε θαη ζπκκεηνρή ησλ αλζξψπσλ πνπ 15 Βι. ΗΣΔΠ, Αζήλα 2007.

32 αλαιακβάλνπλ θαίξηεο ζέζεηο, ζηελ αλάπηπμε νκαδηθνχ πλεχκαηνο, ηελ αμηφπηζηε ζπιινγή πιεξνθνξηψλ θαη ηελ ζπζηεκαηηθή επηθνηλσλία ζε φια ηα επίπεδα. Σν ζρέδην ζηεξίδεηαη ζε ηέζζεξηο πεξηνρέο- θιεηδηά: ηελ επηθνηλσλία, ηελ πξνψζεζε, ηελ αζθάιεηα θαη ηελ έξεπλα αγνξάο. ρήκα 1- Μεζνδνινγία Γ.Κ. ζύκθσλα κε ηνλ Παγθόζκην Οξγαληζκό Σνπξηζκνύ ηελ Διιάδα ν ζεζκφο Γ.Κ. έρεη επηθεληξσζεί ζην εηαηξηθφ επίπεδν. Δηαηξίεο θαη δηεζλείο νξγαληζκνί εθπαηδεχνπλ κέιε ηνπ πξνζσπηθνχ ηνπο γηα ηελ αληηκεηψπηζε κεκνλσκέλσλ θαηαζηάζεσλ. Οη πξφζθαηεο θπζηθέο θαηαζηξνθέο ζηελ Δχβνηα θαη Πεινπφλλεζν απέδεημαλ φηη ν ζεζκφο ζα κπνξνχζε λα ιεηηνπξγήζεη θαιχηεξα αλ ππήξρε ε αλάινγε πξνεηνηκαζία απφ πιεπξάο ηεο Γεκφζηαο Γηνίθεζεο. Καηά την πρώτη περίοδο, απηήλ πξηλ απφ ηελ θξίζε, θεληξηθή ελέξγεηα είλαη ε δεκηνπξγία ζρεδίνπ δηαρείξηζεο ηεο θξίζεο. Σν ζρέδην απηφ πξέπεη λα πξνεηνηκάδεη γηα ην ρεηξόηεξν ζελάξην θξίζεο, λα πξνζδηνξίδεη ηνπο πφξνπο γηα ηε δηαρείξηζή ηεο, λα θαηαλέκεη αξκνδηφηεηεο θαη κηα αιπζίδα εμνπζίαο, ε νπνία ζα είλαη ππεχζπλε γηα ηε ιήςε απνθάζεσλ. Πξέπεη λα γίλνληαη δνθηκέο πινπνίεζεο ηνπ ζρεδίνπ θξίζεο θαη απηφ λα αλαλεψλεηαη θάζε ρξφλν. Καηά τη δεύτερη περίοδο, νη πξψηεο ψξεο απηήο είλαη πνιχ θξίζηκεο. Μηα ιαλζαζκέλε αληίδξαζε ζα επηδεηλψζεη πεξαηηέξσ ηε δεκηά, ελψ κηα ππεχζπλε θαη 32

33 απνηειεζκαηηθή αληηκεηψπηζε ζα πεξηνξίζεη απηήλ. Ζ πξψηε πξνηεξαηφηεηα ζε απηή ηελ πεξίνδν είλαη ε αζθάιεηα θαη πξνζηαζία ησλ ηνπξηζηψλ θαη ε αζθαιήο ηνπο επηζηξνθή ζηνλ ηφπν πξνέιεπζεο. Σέινο, θαηά ηελ Τρίτη περίοδο, απηή κεηά ηελ θξίζε, νη θνξείο Γηνίθεζεο θαινχληαη λα απνθαζίζνπλ γηα ηα κέηξα πνπ πξέπεη λα πάξνπλ ζηε ζηήξημε ησλ εξγαδνκέλσλ θαη ησλ επηρεηξήζεσλ ηνπ ηνπξηζηηθνχ θιάδνπ. Πξέπεη λα δεκηνπξγεζεί έλα παθέην ρξεκαηνδνηηθήο βνήζεηαο πξνο ηηο επηρεηξήζεηο θαη ηνπο νξγαληζκφο γηα λα πξνιάβνπλ ηελ πηψρεπζε ησλ ηνπξηζηηθψλ επηρεηξήζεσλ, λα απνθχγνπλ απνιχζεηο θαη κείσζε ησλ ζέζεσλ εξγαζίαο ζηνλ πην παξαγσγηθφ θιάδν ηεο νηθνλνκίαο θαη λα ηνπο επηηξέςεη λα αληηκεησπίζνπλ ηηο δαλεηαθέο ηνπο ππνρξεψζεηο. ηελ πεξίπησζε ηεο θξνπαδηεξφπινταο δελ έρεη αθφκε θαηαγξαθεί ε επίπησζε ηνπ λαπαγίνπ ηνπ Sea Diamond ζηελ ηνπξηζηηθή δξαζηεξηφηεηα. Ζ βηβιηνγξαθία (A. Black θαη M. Sinclair 2003), πάλησο, ηνλίδεη πσο γηα λα απνθαζίζνπλ νη ππεχζπλνη ηνλ ηξφπν κε ηνλ νπνίν ζα αληηκεησπίζνπλ πηζαλή κείσζε ηεο ηνπξηζηηθήο θίλεζεο, ζα πξέπεη λα ιάβνπλ ππ φςηλ ηα παξαθάησ ηξία ζέκαηα: 1. Σν κέγεζνο ηεο κείσζεο ηεο ηνπξηζηηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη ην αλ ε αληηκεηψπηζή ηεο ρξεηάδεηαη ηε ιήςε πξφζζεησλ κέηξσλ 2. ηε δηάξθεηα ηεο θζίλνπζαο πνξείαο ηεο ηνπξηζηηθήο θίλεζεο αλ αλακέλεηαη κεγάιε ή κφληκε δηάξθεηα ηφηε ζα πξέπεη λα επηθεληξψζνπλ ηελ πξνζνρή ηνπο ζηελ ειαρηζηνπνίεζε ηνπ θφζηνπο πξνζαξκνγήο θαζψο ε νηθνλνκία ζα θηλείηαη ζε λέα θαηάζηαζε ηζνξξνπίαο ηεο πξνζθνξάο θαη ηεο δήηεζεο. Απφ ηελ άιιε, αλ ην δπζκελέο γεγνλφο έρεη πξνζσξηλφ ραξαθηήξα, ηφηε ηα ελδεηθλπφκελα κέηξα πξέπεη λα έρνπλ σο ζηφρν λα πξνζηαηέςνπλ ηελ νηθνλνκία απφ ηηο αξλεηηθέο επηπηψζεηο πνπ κπνξεί λα πξνθαιέζεη απηφ. 3. ηελ επηινγή ησλ πνιηηηθψλ πνπ ζα εθαξκνζηνχλ απαξαίηεηε ε αλάιπζε πιενλεθηεκάησλ θαη αδπλακηψλ ησλ πξνηεηλφκελσλ γηα εθαξκνγή πνιηηηθψλ φπσο θαη αλάιπζε θφζηνπο νθέινπο γηα ην κέγεζνο ηεο βνήζεηαο πνπ ζα παξαζρεζεί. Οη πνιηηηθέο αληηκεηψπηζεο ησλ θξίζεσλ κπνξνχλ λα ηαμηλνκεζνχλ ζε 2 θαηεγνξίεο: 33

34 I. Μέηξα ρακεινύ θόζηνπο: ζηνρεχνπλ ζηελ απνθαηάζηαζε ηεο εκπηζηνζχλεο θαη ηεο ξεπζηφηεηαο ησλ επηρεηξήζεσλ. Απηά πεξηιακβάλνπλ ηελ παξνρή πηζηψζεσλ ή δαλείσλ, αλαζηνιή πιεξσκήο νθεηινκέλσλ θφξσλ θαζψο θαη θνξνινγηθέο απαιιαγέο. Μέηξα, πνπ πξνζηδηάδνπλ ζηελ πξφζθαηε νηθνλνκηθή χθεζε ηεο παγθφζκηαο νηθνλνκίαο. II. Γαπάλεο ζηνλ θξαηηθό πξνϋπνινγηζκό: Δλδεηθηηθά παξαδείγκαηα, νη απνδεκηψζεηο γηα ηνπο πεξηζζφηεξν πιεγέληεο θιάδνπο νηθνλνκηθήο δξαζηεξηφηεηαο πνπ αζρνινχληαη κε ηνλ ηνπξηζκφ θαη νη επηζηξνθέο θφξσλ ζε θαηαλαισηέο πνπ είλαη εξγαδφκελνη ηνπ ηνπξηζηηθνχ θιάδνπ. Σα κέηξα απηά ζέηνπλ επί ηάπεηνο ην δήηεκα ηεο επηινγήο ιηγφηεξν δαπαλεξήο πνιηηηθήο κε ην πςειφηεξν φθεινο. Ζ δηαρείξηζε θξίζεσλ απνηειεί ζεκειηψδε παξάκεηξν ηνπ ζρεδηαζκνχ Μάξθεηηλγθ 16. Τπάξρεη έλαο δηαθξηηφο ξφινο γηα ηνπο ηνπξηζηηθνχο θνξείο ηεο ρψξαο ζε δχν δεηήκαηα: 1. Μέξηκλα γηα ηνπο ηνπξίζηεο πνπ βξίζθνληαη ή πνπ πξφθεηηαη λα επηζθεθηνχλ ηελ πιεγείζα πεξηνρή: ηνπο ηνπξίζηεο πνπ ήδε βξίζθνληαη ζηελ πιεγείζα πεξηνρή πξέπεη λα εμαζθαιηζηεί ν επαλαπαηξηζκφο ππφ ζπλζήθεο αζθάιεηαο, αμηνπξέπεηαο θαη ζηνηρεηψδνπο άλεζεο. ηνπο ηνπξίζηεο πνπ έρνπλ θάλεη θξαηήζεηο ζηελ πιεγείζα πεξηνρή πξέπεη λα πξνζθεξζεί ελαιιαθηηθή δηακνλή ζε άιια θαηαιχκαηα ή ζε άιιεο πεξηνρέο ηεο ρψξαο (κε απνθπγή νηθνλνκηθήο επηβάξπλζήο ηνπο θαη ηαιαηπσξίαο), ψζηε λα κελ απνιεζζνχλ ηνπξίζηεο θαη λα κε δηαηαξαρζεί εη δπλαηφλ ε ηνπξηζηηθή θίλεζε θαη ε δηεζλήο εηθφλα ηεο ρψξαο. 2. Δπηθνηλσληαθή δηαρείξηζε ηεο θξίζεο κέζα απφ ηηο θαηάιιειεο ελέξγεηεο Μάξθεηηλγθ (φπσο ιφγνπ ράξε press relations, public relations, lobbying). Ωζηφζν, γηα ηελ απνηειεζκαηηθφηεξε απφδνζε απηήο ηεο ηαθηηθήο ζεσξείηαη απαξαίηεηε πξνεηνηκαζία κέζα απφ: ζπζηεκαηηθή ζπλεξγαζία κε ηα ειιεληθά θαη μέλα Μέζα Δπηθνηλσλίαο εθπαίδεπζε ζηειερψλ ζηηο ηερληθέο δηαρείξηζεο θξίζεσλ 16 Γξ. Γεκήηξεο Κνχηνπιαο, «Γηαρείξηζε Κξίζεσλ: Αλαγθαία Παξάκεηξνο ηεο Σνπξηζηηθήο Πνιηηηθήο», [αληιήζεθε ζηηο ]. 34

35 εθπφλεζε αλαιπηηθψλ ζρεδίσλ πνπ ζα πξνβιέπνπλ ηε δηαρείξηζε κηαο θξίζεο βήκα-βήκα γηα θάζε πηζαλφ ζελάξην μεθάζαξε θαηαλνκή ξφισλ κεηαμχ φισλ ησλ ζηειερψλ θαη ππεξεζηψλ πνπ εκπιέθνληαη ζηε δηαρείξηζε κηαο θξίζεο πξφβιεςε θνλδπιίσλ εθηάθηνπ αλάγθεο ζηνλ πξνυπνινγηζκφ κε ζαθείο φξνπο γηα ηελ άκεζε εθηακίεπζή ηνπο. Απφ ηελ πιεπξά ηνπ, ην ΤΔΝΑΝΠ ζπλεξγάδεηαη κε θνηλνηηθνχο θαη δηεζλείο θνξείο αζθάιεηαο ησλ κεηαθνξψλ. Με δξάζε πνπ μεθίλεζε ην 1959, ν Γηεζλήο Οξγαληζκφο Ναπηηιίαο (International Maritime Organisation, ΗΜΟ) έρεη σο ζθνπφ ηελ αλάπηπμε θαη δηαηήξεζε ηνπ λνκνζεηηθνχ πιαηζίνπ πνπ δηέπεη ηε λαπζηπινΐα. Με βιέκκα ζην κέιινλ, νη αξκνδηφηεηεο ηνπ ΗΜΟ επεθηείλνληαη θαη ζε ζέκαηα πεξηβάιινληνο, ηερλνγλσζίαο, δηθαίνπ, αζθάιεηαο λαπηηιίαο θαη ζπλεξγαζίαο κεηαμχ ησλ κειψλ ηνπ. Ζ βάζε δεδνκέλσλ θαηαγξαθήο θάζε πινίνπ θαη αηπρήκαηνο (GISIS) θαη ην ζχζηεκα εληνπηζκνχ θαη άκεζεο επέκβαζεο (SOLAS) είλαη κφιηο δχν απφ ηα πιένλ ρξήζηκα πξνγξάκκαηα γηα ηα θξάηε-κέιε ηνπ Οξγαληζκνχ. Πιαίζην δξάζεο θαη ζπληνληζκνχ πξνζθέξεη θαη ε Δπξσπατθή Τπεξεζία Αζθάιεηαο Ναπζηπινΐαο (EMSA). Παξάζρεη ηερληθή θαη ζπκβνπιεπηηθή ππνζηήξημε ζηελ Δπξσπατθή Δπηηξνπή θαη ζηα θξάηε κέιε ζε νξηζκέλνπο θαίξηνπο ηνκείο πνπ αθνξνχλ ηελ αζθάιεηα. Παξάιιεια, παξαθνινπζεί ηνπο ηξφπνπο κε ηνπο νπνίνπο δηάθνξα θξάηε κέιε θαη νξγαληζκνί εθαξκφδνπλ ηελ θνηλνηηθή λνκνζεζία 17. Δπηπιένλ, ηεο αλαηέζεθαλ επηρεηξεζηαθά θαζήθνληα ζηνλ ηνκέα ηεο αληηκεηψπηζεο ηεο πεηξειατθήο ξχπαλζεο. Γεληθφο ζηφρνο ηεο EMSA είλαη λα ζπκβάιιεη ζεκαληηθά ζηε ζηαδηαθή βειηίσζε ηεο αζθάιεηαο ζηα θνηλνηηθά χδαηα. Γηα ηελ επίηεπμε ηνπ ζηφρνπ απηνχ, ζπλεξγάδεηαη κε πνιινχο δηαθνξεηηθνχο θνξείο, ηδίσο, ηα επξσπατθά ζεζκηθά φξγαλα, ηηο αξρέο ησλ θξαηψλ κειψλ, δηεζλείο νξγαληζκνχο θαη ηνλ λαπηηιηαθφ θιάδν. χκθσλα κε εηήζηα έξεπλα ηεο EMSA 18 γηα ηνπο θνξείο πνπ είλαη ππεχζπλνη έξεπλαο αηπρεκάησλ ζε θάζε θξάηνο κέινο, ε Διιάδα έρεη εθρσξήζεη ζην Ληκεληθφ ψκα ηε δηελέξγεηα αλάθξηζεο θαη έξεπλαο πξψηνπ βαζκνχ, ε έθζεζε γηα ηελ νπνία 17 Βι. Παξάξηεκα λν. 1 «Αζθαιέζηεξεο Καη Καζαξφηεξεο Θαιάζζηεο Μεηαθνξέο ζηελ Δπξσπατθή Έλσζε», EMSA. 18 Βι. Παξάξηεκα λν. 2 «Marine Casualty Investigation in EU-25 and EEA Member States (Interim Report)», EMSA. 35

36 ππνβάιιεηαη αθνινχζσο ζην ΤΔΝΑΝΠ. Με απφθαζε ηνπ Τπνπξγνχ κπνξεί λα δηεμαρζεί πξφζζεηε πιήξε έξεπλα, απφ έλα αλεμάξηεην πκβνχιην Ναπηηθψλ Δξεπλψλ. Σν εηδηθφ απηφ πκβνχιην απνηειείηαη απφ ελφξθνπο, ζηειέρε ηνπ Ναπηηθνχ θαη ηνπ Ληκεληθνχ ψκαηνο θαζψο θαη εηδηθνχο εκπεηξνγλψκνλεο (γηα παξάδεηγκα κεραληθνχο, λενγλψκνλεο ή θαηαζθεπαζηέο πινίσλ). Σα πνξίζκαηα ηεο έξεπλαο ηνπ πκβνπιίνπ παξαδίδνληαη ζηνλ Τπνπξγφ ψζηε λα ρξεζηκνπνηεζνχλ πξναηξεηηθά- σο ζπκπιεξσκαηηθέο θαηαζέζεηο, πεηζαξρηθέο θαη πνηληθέο δηψμεηο. ε εζληθφ επίπεδν, ην ΤΔΝΑΝΠ εθαξκφδεη δηαηάμεηο λφκσλ πνπ δηέπνπλ ηα ζέκαηα αξκνδηφηεηαο ηνπ Τπνπξγείνπ. Γηα ηελ πεξίπησζε λαπηηθψλ αηπρεκάησλ, εθδφζεθε ε Τπνπξγηθή Απφθαζε /07/2003 ΦΔΚ Β/ 850/ «Οδεγίεο/ δηαδηθαζίεο γηα ηελ αληηκεηψπηζε πεξηζηαηηθψλ πινίσλ πνπ βξίζθνληαη ζε θαηάζηαζε αλάγθεο ή θηλδχλνπ ζχκθσλα κε ηηο απαηηήζεηο ηνπ άξζξνπ 20 ηεο Οδεγίαο 2002/59-νξηζκφο πεξηνρψλ θαηαθπγήο» 19. Δπηπιένλ, ζχκθσλα κε ην Ν. 1844/1989 (Α' 100), κε ηνλ νπνίν θπξψζεθε ε χκβαζε SAR '79 απφ ηελ Διιάδα, νη ππεξεζίεο λαπηηθήο θαη αεξνπνξηθήο δηάζσζεο παξέρνληαη αληίζηνηρα απφ ην Ληκεληθφ ψκα θαη ηελ Πνιεκηθή Αεξνπνξία κε ηε ζπλδξνκή θαη ζπλεξγαζία εκπιεθνκέλσλ Τπεξεζηψλ θαη θνξέσλ, νη νπνίνη ζπληνλίδνληαη απφ ην Δληαίν Κέληξν πληνληζκνχ Έξεπλαο θαη Γηάζσζεο (ΔΚΔΓ) ηνπ ππνπξγείνπ Δκπνξηθήο Ναπηηιίαο. χκθσλα κε ηελ ππνπξγηθή απφθαζε /93/ (Β 647) "Καλνληζκφο Οξγάλσζεο θαη Λεηηνπξγίαο ηνπ Δληαίνπ Κέληξνπ πληνληζκνχ Έξεπλαο θαη Γηάζσζεο (ΔΚΔΓ)", απνζηνιή ηνπ ΔΚΔΓ είλαη λα ζπληνλίδεη ηεο επηρεηξήζεηο λαπηηθήο θαη αεξνπνξηθήο έξεπλαο θαη δηάζσζεο γηα άηνκα πνπ βξίζθνληαη ζε θίλδπλν (πεξηζηαηηθά λαπηηθά θαη αεξνπνξηθά) εληφο ησλ νξίσλ ηνπ FIR Αζελψλ, κε θαηάιιειεο δηαδηθαζίεο, ππνδνκή θαη κέζα, ζχκθσλα κε ηα πξνβιεπφκελα απφ ηεο νηθείεο ζπκβάζεηο θαη εγρεηξίδηα ηνπ ΗΜΟ θαη ICAO, ηνλ αλσηέξσ θαλνληζκφ θαη ηεο εθάζηνηε νδεγίεο ηνπ ΓΔΑ θαη ηνπ ΑΛ. 19 Βι. Παξάξηεκα λν 3. 36

37 3.2 Η επίδξαζε ησλ ΜΜΔ Σαπηφρξνλα, δίλεηαη βάξνο ζην ξφιν ησλ Μέζσλ Δπηθνηλσλίαο θαη ηε δηακφξθσζε ηεο θνηλήο γλψκεο. ην ζέκα απηφ, νη Αξρέο θαινχληαη λα κεηαρεηξηζηνχλ θαηά ηνλ θαιχηεξν δπλαηφ ηξφπν ηελ εηθφλα, ηνλ ήρν θαη ην κήλπκα 20. Δίλαη εκπεηξηθά απνδεδεηγκέλν φηη νη δηαδηδφκελεο ηαρχηαηα ζε φιν ηνλ θφζκν εηθφλεο δεκηνπξγνχλ εληππψζεηο, ηα απνηειέζκαηα ησλ νπνίσλ ζηελ ηνπξηζηηθή δήηεζε είλαη άκεζα εκθαλή. ηελ πεξίπησζε ηνπ Sea Diamond ε «κνηξαία» πεξηπέηεηα ζεκαδεχεη ηνπο δηαζσζέληεο επηβάηεο θαη παξακέλεη έληνλα ραξαγκέλε ζηελ αλάκλεζή ηνπο ε αθήγεζε ηνπ δπζάξεζηνπ ζπκβάληνο θαηαγξάθεηαη αξλεηηθά θαη ζηε θαληαζία ηνπ θνηλσληθνχ ηνπο πεξίγπξνπ, έηζη ψζηε λα απνθιείνπλ εθ ησλ πξνηέξσλ γηα κεγάιε ρξνληθή πεξίνδν ηελ πεξίπησζε θξνπαδηέξαο ζηε αληνξίλε ή ηελ Διιάδα Οη εηθφλεο απνηππψλνληαη επθνιφηεξα απφ ηηο θαζεζπραζηηθέο δηαβεβαηψζεηο ζηε κλήκε ηνπ θφζκνπ. ηελ επνρή ηνπ νιηγνπσιηαθνχ αληαγσληζκνχ, ε πξνζπάζεηα εμάιεηςεο ηνπ αληίθηππνπ ελφο λαπαγίνπ είλαη πξφθιεζε, κε δεδνκέλν πσο ν κέζνο ηνπξίζηαο έρεη πςειέο απαηηήζεηο σο πξνο ηελ αζθάιεηά ηνπ θαη αληηδξά ηέιεηα ειαζηηθά ζηε δήηεζε ηνπ νκνηνγελνχο ηνπξηζηηθνχ πξντφληνο. Σν ζπκβάλ θξίλεηαη ππνθεηκεληθά. Με απηή ηε ινγηθή, νη εληππσζηαθέο, κε ζπγθηλεζηαθή θφξηηζε εηθφλεο κπνξνχλ λα νδεγήζνπλ ηνπο ηνπξίζηεο ζηελ πεπνίζεζε φηη πξάγκαηη ππάξρεη θξίζε, κνινλφηη έλα απξφβιεπην γεγνλφο δελ έρεη θηάζεη ζε ηέηνην επίπεδν. Με νξαηφ ηνλ θίλδπλν λα θαηαρξαζηνχκε ηηο ιέμεηο, ε «ειπηδνθφξα εηθνληθφηεηα ηεο ζιίςεο» κνηάδεη σο θαηάιιειε ιχζε ζε απηφλ ηνλ «γξίθν» ε θξάζε εμεγεί ηελ αλάγθε ησλ Αξρψλ λα αληηπαξαηάμνπλ ζεηηθέο «εηθφλεο» θαη εηδήζεηο απέλαληη ζηε καθάβξηα θαη δπζάξεζηε θεκνινγία πνπ εμαπιψλεηαη ξαγδαία. ην παξάδεηγκα ηνπ Sea Diamond, πιάλα απφ ηηο ππεξάλζξσπεο πξνζπάζεηεο ηνπ Ληκεληθνχ ψκαηνο θαη ησλ Αξρψλ ηεο αληνξίλεο λα δηαζψζνπλ ηνπο ηνπξίζηεο ζα απνηεινχζαλ ηα κφλν κνξθή άκεζεο αληίδξαζεο απέλαληη ζηνλ παληθφ ηεο θνηλήο γλψκεο απφ ηε δεκνζηνπνίεζε ηνπ πεξηζηαηηθνχ. Ηζηνξίεο ζξηάκβνπ κέζα ζηηο 20 Θσκάο Μαπξνδφληεο - Kevin Fields, «Κξίζεηο θαη ΜΜΔ: Ζ ρξήζε ησλ ΜΜΔ γηα ηελ ελίζρπζε ηεο εκπηζηνζχλεο ησλ πειαηψλ κεηά απφ κηα θξίζε ζηνλ ηνπξηζκφ», [αληιήζεθε ζηηο ]. 37

38 ζηάρηεο ηνπ ζαλάηνπ, αλζξψπηλεο ζηηγκέο αιηξνπηζκνχ θαη δείγκαηα εζηθψλ αμηψλ δίδνπλ κηα ζεηηθή εηθφλα- αληίβαξν ζην δπζάξεζην γεγνλφο ηεο βχζηζεο. Ζ αλάδεημε απηψλ ησλ ηζηνξηψλ ζα νδεγήζεη ζηελ εμ ππαξρήο δφκεζε λέαο εηθφλαο (brand name) γηα ηελ θξνπαδηέξα, ηελ εηαηξεία θαη ηνλ επηζθέςηκν πξννξηζκφ ηνπ θξνπαδηεξφπινηνπ. Πψο δηαρεηξίζηεθαλ, φκσο, Κξάηνο, πινηνθηήηξηα εηαηξεία θαη Μέζα Μαδηθήο Δπηθνηλσλίαο ηε βχζηζε ηνπ Sea Diamond ζηελ πξάμε; 38

39 Κεθάιαην 4. Από ηε ζεσξία ζηελ πξάμε 4.1. Οη θηλήζεηο ηεο Γηνίθεζεο Ακέζσο κεηά ηελ εθπνκπή ζήκαηνο θηλδχλνπ απφ ην Sea Diamond άξρηζε ε ιεπηφ πξνο ιεπηφ ελεκέξσζε απφ ηηο ηζηνζειίδεο ησλ εθεκεξίδσλ, νη εηδήζεηο ησλ νπνίσλ είλαη ελδεηθηηθέο ησλ δξάζεσλ ησλ Αξρψλ (ΤΔΝΑΝΠ θαη ΤΣΑΝ). Γηα ηελ εμππεξέηεζε ηνπ ζθνπνχ απηήο ηεο εξγαζίαο, ήηαλ αλαγθαία ε επηζηακέλε κειέηε ησλ πιεξνθνξηψλ ησλ δεκνζηνγξαθηθψλ ηζηνηφπσλ. Τπνπξγείν Δκπνξηθήο Ναπηηιίαο, Αηγαίνπ θαη Νεζησηηθήο Πνιηηηθήο χκθσλα κε ηα ζηνηρεία απφ ην αξρείν ηεο «Ναπηεκπνξηθήο» 21, ιίγν κεηά ηελ θαηαγξαθή ηνπ πξνβιήκαηνο ηνπ Sea Diamond απφ ηνλ ζάιακν επηρεηξήζεσλ ηνπ ΤΔΝΑΝΠ, μεθίλεζε επηρείξεζε δηάζσζεο θαη εγθαηάιεηςεο ηνπ πινίνπ. ε απηή ζπκκεηείραλ ηέζζεξα ειηθφπηεξα "Super Puma" θαη δχν ειηθφπηεξα ηχπνπ ΑΒ-205 ηεο Πνιεκηθήο Αεξνπνξίαο (Π.Α.), ηα αεξνζθάθε A/C-23 ηνπ Ληκεληθνχ ψκαηνο (Λ.) θαη ηχπνπ C-130 ηεο Π.Α, νθηψ πεξηπνιηθά ζθάθε ηνπ Λ.. απφ φκνξεο Ληκεληθέο Αξρέο, ην επηβαηεγφ "Ocean Majesty", ην επηβαηεγφ-νρεκαηαγσγφ "Blue Star Paros", ην θξνπαδηεξφπινην "Aegean II" θαη ην επηβαηεγφ-νρεκαηαγσγφ "Αξζηλφε", ηέζζεξα ειηθφπηεξα ηχπνπ Shikorski, δχν θξεγάηεο, δχν ηνξπηιάθαηνη θαη κία θαλνληνθφξνο ηνπ Πνιεκηθνχ Ναπηηθνχ (Π.Ν.). Παξάιιεια, ελεξγνπνηήζεθε ηνπηθφο κεραληζκφο "έξεπλαο-δηάζσζεο" απφ ηε Ληκεληθή Αξρή Θήξαο θαη ζχκθσλα κε ην ηνπηθφ ζρέδην έθηαθηεο αλάγθεο ζπλέγεηξε ην επηβαηεγφ-νρεκαηαγσγφ "Θεξαζία", ζθάθνο Διιεληθήο Οκάδαο Γηάζσζεο, ην ξπκνπιθφ "Λέσλ", ηξία αιηεπηηθά ζθάθε θαη πιήζνο ιαληδψλ θαη ιέκβσλ. 21 Αξρείν «Ναπηεκπνξηθήο», [αληιήζεθε ζηηο ]

40 Δηθφλα 8- Ζ επηρείξεζε εγθαηάιεηςεο ηνπ Sea Diamond Μηα ψξα κεηά ηελ έλαξμε ηεο επηρείξεζεο δηάζσζεο, νη Αξρέο ηνπ λεζηνχ πξνέβεζαλ ζε αλαθνηλψζεηο γξαπηνχ ηχπνπ ζρεηηθά κε ηελ νκαιή δηεμαγσγή ηεο δηάζσζεο ησλ επηβαηψλ, ππνγξακκίδνληαο πσο ε θαηάζηαζε βξίζθεηαη ππφ έιεγρν. Ύζηεξα απφ δχν ψξεο, ν ηφηε Τπνπξγφο ΔΝ.Α.Ν.Π (Μ. Κεθαινγηάλλεο) πξνρψξεζε ζε δειψζεηο ηνλίδνληαο φηη ν θξαηηθφο κεραληζκφο αληαπνθξίζεθε άξηζηα ζε φια ηα επίπεδα ελψ πξναλήγγεηιε πσο ζα γίλνπλ έξεπλεο γηα λα δηαπηζησζνχλ ηα αθξηβή αίηηα ηνπ αηπρήκαηνο. Σηο έξεπλεο ζα ζπληνλίζεη ν αξρεγφο ηνπ Ληκεληθνχ ψκαηνο πνπ έζπεπδε ζηε αληνξίλε. ην λεζί κεηαθέξζεθε, αθφκε, ν Γεληθφο Γξακκαηέαο Σνπξηζκνχ θαη ν Πεξηθεξεηάξρεο Κπθιάδσλ. Παξάιιεια, γηα ηελ αληηκεηψπηζε ηνπ έθηαθηνπ ζπκβάληνο απφ ην ππνπξγείν Τγείαο ηέζεθε ζε εθαξκνγή έθηαθην ζρέδην γηα ηελ αληηκεηψπηζε πηζαλψλ απσιεηψλ πγείαο. Σν Δζληθφ Κέληξν Δπηρεηξήζεσλ Τγείαο έζεζε ζε εηνηκφηεηα ην Κ.Τ. αληνξίλεο θαη δχν νκάδεο εηδηθψλ Ηαηξψλ ηνπ Δ.Κ.ΔΠ.Τ. θαη ηνπ ΔΚΑΒ. Δπίζεο, δφζεθαλ νδεγίεο πξνο ηα λνζνθνκεία πνπ εθεκεξεχνπλ λα είλαη έηνηκα γηα νπνηαδήπνηε έθηαθηε αεξνδηαθνκηδή πξνο ηελ επξχηεξε πεξηνρή ησλ Αζελψλ. Σν Δ.Κ.ΔΠ.Τ. ζε ζπλεξγαζία κε ην Κέληξν Δπηρεηξήζεσλ ηνπ ΤΔΝΑΝΠ θαη κε ην ΔΚΑΒ παξαθνινπζνχζαλ ζηελά ηελ θαηάζηαζε θαη βξίζθνληαλ ζε επηθπιαθή. ην κεηαμχ, ηξεηο ψξεο κεηά ην λαπάγην γίλεηαη αληηιεπηφ φηη έλαο Γάιινο, 45 εηψλ, θαη ε θφξε ηνπ,16 εηψλ, είλαη πηζαλφ λα έρνπλ εγθισβηζηεί ζην ζθάθνο. χκθσλα κε ηνλ αξρεγφ ηνπ Ληκεληθνχ ψκαηνο, αληηλαχαξρν Ζιία ησλίδε, νη ππεξεζίεο ηνπ Ληκεληθνχ ελεκεξψζεθαλ αξγφηεξα, θαηά ηηο 9.30 κ.κ. Γηα ηελ αλεχξεζε ησλ δχν Γάιισλ επηζηξαηεχηεθαλ δχηεο, ηελ επίβιεςε ησλ νπνίσλ ζην ζεκείν ηνπ λαπαγίνπ είρε ν αξρεγφο ηνπ Ληκεληθνχ ψκαηνο (Λ..) θαη ν Γ.Γ ηνπ ΤΔΝΑΝΠ, Ησάλλεο Σδσάλλνο. Γπζηπρψο, ε πξνζπάζεηα ήηαλ αηειέζθνξε αθνχ ε ζέζε ηνπ πινίνπ ήηαλ απαγνξεπηηθή. ηηο ηέζζεξηο ηα μεκεξψκαηα άλδξεο ηεο 40

41 επίιεθηεο Μνλάδαο Τπνβξπρίσλ Απνζηνιψλ ηνπ Λ.. θαηαδχζεθαλ ρσξίο φκσο λα θαηαθέξνπλ λα εληνπίζνπλ ηνπο αγλννχκελνπο. Λίγε ψξα αξγφηεξα, ην πινίν άξρηζε λα βπζίδεηαη, ελψ ράζεθε απφ ηελ επηθάλεηα ηεο ζάιαζζαο ιίγν πξηλ απφ ηηο επηά ην πξσί ηεο Μ. Παξαζθεπήο. εκεηψλεηαη φηη ην πξψην επίζεκν Γειηίν Σχπνπ ηνπ ΤΔΝΑΝΠ γηα ην λαπάγην δφζεθε ζηε δεκνζηφηεηα ηε Μ. Παξαζθεπή, κηα κέξα κεηά ηε βχζηζε ηνπ Sea Diamond. Μέζα απφ ηα ζηνηρεία ηεο «Ναπηεκπνξηθήο», θαίλεηαη πσο πέληε κέξεο (5) κεηά ην λαπάγην (10/4/2007) δε δεκνζηνπνηήζεθε δήισζε/αλαθνίλσζε/ζπλέληεπμε Σχπνπ απφ ηελ πιεπξά ησλ Αξρψλ. Απφ ηηο 10 Απξηιίνπ, μεθηλά έλα κπαξάδ δεκνζηνπνίεζεο πιεξνθνξηψλ ζρεηηθά κε ηηο πξνζπάζεηεο ησλ Αξκνδίσλ λα απνξξππάλνπλ ηελ πεξηνρή θαη λα εξεπλήζνπλ γηα ην καχξν θνπηί ηνπ λαπαγηζκέλνπ πινίνπ, πνπ ζα έδηλε απαληήζεηο ζηα αίηηα ηνπ δπζηπρήκαηνο. Σν ζέκα ηεο πξνζηαζίαο ηνπ ζαιάζζηνπ πεξηβάιινληνο ηεο αληνξίλεο απφ ηα εγθισβηζκέλα ζηηο δεμακελέο θαχζηκα ηνπ θξνπαδηεξφπινηνπ ήηαλ θαη ε πξνηεξαηφηεηα πνπ έζεζε ν Τπνπξγφο ΔΝ.Α.Ν.Π, ζε δειψζεηο πνπ αθνινχζεζαλ. Ζ ρξνληθή εμέηαζε ησλ γεγνλφησλ ππνδεηθλχεη φηη πεξίπνπ κηα βδνκάδα κεηά ηε βχζηζε ηνπ Sea Diamond άξρηζε ε ελεκέξσζε ηεο πνιηηηθήο, δηθαζηηθήο θαη θνηλνβνπιεπηηθήο εγεζίαο. Έηζη, σο αξκφδηνο επί ηνπ ζέκαηνο, ν Τπνπξγφο ΔΝ.Α.Ν.Π δηέηαμε λα ζπλερηζηεί ε πξναλαθξηηηθή δηαδηθαζία γηα ηελ εμαθξίβσζε ησλ επζπλψλ ηνπ λαπαγίνπ, ελεκέξσζε ηνλ Πξσζππνπξγφ γηα ηηο δξάζεηο ηεο Γηνίθεζεο θαη κηα βδνκάδα κεηά ηελ επηηξνπή ηεο Βνπιήο. Παξάιιεια, κεηέβαηλε ζηε αληνξίλε ψζηε λα ζπκκεηάζρεη ζε ζπλεδξηάζεηο ησλ ηνπηθψλ Αξρψλ κε ζηφρν ηελ πξνζηαζία ηνπ ζαιάζζηνπ πεξηβάιινληνο θαη ηελ αλεχξεζε ησλ δχν αγλννπκέλσλ. Ζ αλίρλεπζε ηνπ ρξφλνπ θαη ηεο θχζεο ησλ δξάζεσλ ηεο εγεζίαο ηνπ ΤΔΝΑΝΠ νδεγνχλ ζην ζπκπέξαζκα πσο ην Τπνπξγείν θαζφξηζε: ζχζθεςε ηνπιάρηζηνλ κηα θνξά ηελ εβδνκάδα, ζε επίπεδν αλψηαησλ ζηειερψλ γηα ηελ ελεκέξσζε ησλ επηρεηξήζεσλ εληνπηζκνχ ησλ αγλννπκέλσλ θαη θαζαξηζκνχ ηεο ζαιάζζηαο πεξηνρήο, ζπκκεηνρή ζηε ζχζθεςε ησλ ηνπηθψλ θνξέσλ αληνξίλεο θαη Κπθιάδσλ γηα ηελ αληηκεηψπηζε ηνπ ζέκαηνο ζε απνθεληξσηηθφ επίπεδν, 41

42 θαζεκεξηλή θαηαγξαθή κεηξήζεσλ απφ ην Διιεληθφ Κέληξν Θαιαζζίσλ Δξεπλψλ γηα ηνλ έιεγρν θαη ηελ πξνζηαζία ηνπ ζαιαζζίνπ πεξηβάιινληνο ηεο πεξηνρήο. Δπηζηέγαζκα ησλ πξνζπαζεηψλ αληηκεηψπηζεο ηεο θξίζεο ήηαλ ε ζπγραξεηήξηα επηζηνιή γηα ηνπο ρεηξηζκνχο αληηκεηψπηζεο ηεο θξίζεο πνπ απέζηεηιε νθηψ κέξεο κεηά ην λαπάγην, ζηηο 13 Απξηιίνπ 2007, ν ΓΓ ηνπ Γηεζλνχο Ναπηηιηαθνχ Οξγαληζκνχ (ΗΜΟ), Δπζχκηνο Μεηξφπνπινο, ζηνλ Τπνπξγφ ΔΝ.Α.Ν.Π. Τπνπξγείν Σνπξηζηηθήο Αλάπηπμεο Απφ ηελ πιεπξά ηνπ, ην ΤΣΑΝ επσκηδφηαλ ηνλ δχζθνιν ξφιν ηεο αληηκεηψπηζεο θξίζεο ζηελ ηνπξηζηηθή θίλεζε ηεο ρψξαο. Με δεδνκέλν κάιηζηα πσο ε πιεηνλφηεηα ησλ επηβαηψλ ήηαλ αιινδαπνί ηνπξίζηεο, νη απαηηήζεηο γηα απνηειεζκαηηθή αληίδξαζε ηνπ ηνπξηζηηθνχ θνξέα απμάλνληαη θάζεηα. ρεδφλ ακέζσο κεηά ην λαπάγην, ε ηφηε Τπνπξγφο Σνπξηζηηθήο Αλάπηπμεο (Φάλε Πεηξαιηά) πξνέβε ζε ηειενπηηθέο αλαθνηλψζεηο γηα ηηο πξνζέζεηο ηνπ ΤΣΑΝ γηα ηε θξνληίδα ησλ επηβαηψλ ηνπ Sea Diamond. πγθεθξηκέλα, αλαθνίλσζε φηη κε έμνδα ηνπ Τπνπξγείνπ Σνπξηζκνχ ζα νινθιεξσζεί ε θηινμελία ησλ επηβαηψλ απφ ηα μελνδνρεία ζηε αληνξίλε ελψ δηαβεβαίσζε φηη δελ ζα ππάξμεη θαλέλα πιήγκα γηα ηελ ηνπξηζηηθή θίλεζε. Παξάιιεια, ζε ζπλεληεχμεηο ηεο ηφληδε ηελ απφθαζε ηνπ Τπνπξγείνπ θαη ηνπ ΔΟΣ λα αγσληζηνχλ γηα λα απνθεπρζεί κείσζε ηεο ηνπξηζηηθήο δήηεζεο ηεο θξνπαδηέξαο θαη ηεο θίλεζεο ζηε αληνξίλε. Ζ Τπνπξγφο αλαθνίλσλε κάιηζηα φηη έρεη αξρίζεη ε απνζηνιή πξνζθιήζεσλ ζηνπο επηβάηεο ηνπ πινίνπ λα επηζθεθηνχλ φπνηε ζειήζνπλ ην λεζί, κε δσξεάλ δηακνλή. Αλαθνηλψζεθε αθφκε φηη ζα δνζεί έθηαθηε επηρνξήγεζε επξψ ζηνπο μελνδφρνπο θαη ηνπο ηδηνθηήηεο ελνηθηαδφκελσλ δσκαηίσλ ηνπ λεζηνχ γηα ηελ ελίζρπζε ηεο δηαθεκηζηηθήο ηνπο θακπάληαο, ελψ παξάιιεια ζα δνζεί δσξεάλ δηαθεκηζηηθφ πιηθφ ηεο αληνξίλεο ζε θάζε πεξίπηεξν ηνπ ΔΟΣ ζηηο ηνπξηζηηθέο εθζέζεηο ζε φιν ηνλ θφζκν. Πεξίπνπ δέθα κέξεο κεηά ην λαπάγην, αλψηαηνη θχθινη ηνπ ΤΣΑΝ κηινχζαλ γηα ηελ πξφζεζε ηεο θπβέξλεζεο λα ζρεδηάζεη «εθζηξαηεία» αληεπίζεζεο ψζηε λα κελ αληηζηξαθεί ην θιίκα ηεο αικαηψδνπο αλάπηπμεο ηεο θξνπαδηέξαο ζην Αηγαίν, πνπ έρεη εδξαησζεί ηα ηειεπηαία δχν ρξφληα σο απνηέιεζκα ηεο ζπληνληζκέλεο 42

43 πξνζπάζεηαο Πνιηηείαο, εηαηξεηψλ θξνπαδηέξαο θαη ηνπξηζηψλ. ηφρνο ήηαλ λα πεηζζνχλ νη μέλνη ηαμηδησηηθνί πξάθηνξεο φηη ην αηχρεκα ηνπ «Sea Diamond» ήηαλ πξφζθαηξν θαη δελ έρεη θακία ζρέζε κε ηα λεζηά ηεο ρψξαο, ηα νπνία είλαη θαη παξακέλνπλ έλαο απφ ηνπο σξαηφηεξνπο ηνπξηζηηθνχο πξννξηζκνχο ηνπ θφζκνπ. Απφ ηε δηθή ηνπο πιεπξά, νη ηνπηθέο Αξρέο ηεο αληνξίλεο δηακήλπαλ πσο ζα μεθηλήζνπλ λέα δηαθεκηζηηθή θακπάληα, γηα ηελ νπνία ζα δεηήζνπλ ηε βνήζεηα ηφζν ηνπ ΤΣΑΝ φζν θαη ηνπ ΤΔΝΑΝΠ, ψζηε λα δεκηνπξγεζεί έλα θαηλνχξην brand name γηα ην λεζί. Σε λέα νιηζηηθή ζηξαηεγηθή ηνπξηζκνχ παξνπζίαζε ζηνπο παξάγνληεο ηεο Σνπηθήο Απηνδηνίθεζεο ηεο αληνξίλεο έλαλ ρξφλν κεηά ην λαπάγην ν επφκελνο Τπνπξγφο Σνπξηζηηθήο Αλάπηπμεο. Ο ίδηνο ηφληζε ηα λέα δεδνκέλα πνπ δηακνξθψλνληαη ζήκεξα θαη επεξεάδνπλ ην ειιεληθφ ηνπξηζηηθφ πξντφλ: αθξηβφ επξψ, πνπ ζηέιλεη επξσπαίνπο γηα δηαθνπέο εθηφο ρσξψλ ηεο επξσδψλεο, ε δηνξγάλσζε ησλ Οιπκπηαθψλ Αγψλσλ ζηελ Κίλα, ήηαλ νη δχν θπξηφηεξνη ιφγνη πνπ έζεζαλ ηελ ειιεληθή ηνπξηζηηθή εγεζία πξν λέαο ηνπξηζηηθήο ζηξαηεγηθήο, φπσο ραξαθηεξηζηηθά αλέθεξε ν ππνπξγφο. ηηο δειψζεηο ηνπ, ππνγξακκίδεη φηη ε απάληεζε ζηελ θάκςε πνπ εκθαλίδεηαη ζε παξαδνζηαθέο αγνξέο είλαη ε εμσζηξέθεηα ηνπ ηνπξηζηηθνχ πξντφληνο, ζεκείσζε ν ππνπξγφο πξνζζέηνληαο φηη ν ειιεληθφο ηνπξηζκφο είλαη εζληθή ππφζεζε πνπ δελ ρσξάεη πξάζηλεο θαη γαιάδηεο δηαθνξέο. Μεηαμχ άιισλ ν ππνπξγφο ζχζηεζε ζηνπο αληνξηληνχο λα είλαη πξνζεθηηθνί ζε αλαθνξέο πνπ κπνξεί λα πξνθαιέζνπλ αξλεηηθή δεκνζηφηεηα ζηε αληνξίλε. Διιεληθνί πξννξηζκνί πνπ παξνπζίαζαλ ζεκαληηθή θάκςε δελ αλέθακςαλ πνηέ, δήισζε ραξαθηεξηζηηθά ν ππνπξγφο. Σνλ αληίινγν ζηηο δξάζεηο ηνπ ΤΣΑΝ θαίλεηαη λα εμέθξαδε ν πξφεδξνο ηνπ πλδέζκνπ ησλ Δλ Διιάδη Σνπξηζηηθψλ θαη Σαμηδησηηθψλ Γξαθείσλ (ΖΑΣΣΑ), Γηάλλεο Δπαγγέινπ. ε δειψζεηο ηνπ ην 2007 ηφληδε φηη «θάπνηεο απψιεηεο εμ αηηίαο ηνπ αηπρνχο γεγνλφηνο ηνπ «Sea Diamond» ζα ππάξμνπλ ζηελ ειιεληθή θξνπαδηέξα αιιά ζα είλαη ζαθψο κηθξέο» ππνγξακκίδνληαο φηη «δελ κηιάκε φκσο γηα απεηιή ζηνλ ειιεληθφ ηνπξηζκφ. Σν πξφβιεκα ζα εζηηαζζεί ζηνλ ηνκέα ηεο θξνπαδηέξαο θαη θπξίσο νη επηπηψζεηο ζα είλαη ζηελ εηαηξεία ηνπ νκίινπ Louis». 43

44 4.2. Η άπνςε ησλ Μ.Μ.Δ. Σελ πεπνίζεζή ηνπ θ. Δπαγγέινπ ελίζρπαλ θαη ηα δεκνζηεχκαηα ηνπ Ξέλνπ Σχπνπ πνπ αθνινχζεζαλ ηνπο επφκελνπο κήλεο ζρεηηθά κε ην λαπάγην θαη ηνλ αληίθηππν ζηνλ ειιεληθφ ηνπξηζκφ. Σν παξαθάησ απφζπαζκα δεκνζηεχηεθε απφ ηελ «THE WALL STREET JOURNAL EUROPE» ηνλ Μάην 2007 θαη πεξηγξάθεη ραξαθηεξηζηηθά γηα ην Sea Diamond: «Σν πεξηζηαηηθφ απηφ ζπλέβε ζε κία πεξίνδν πνπ ν αξηζκφο ησλ Ακεξηθαλψλ πνπ αγνξάδνπλ εηζηηήξηα γηα θξνπαδηέξεο ζην εμσηεξηθφ είλαη ηδηαίηεξα απμεκέλνο. Πνηέ άιινηε κεηά ηελ ηειεπηαία έθξεμε ηεο δήηεζεο γηα θξνπαδηέξεο ζηε δηάξθεηα ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1950, ηφζνη πνιινί Ακεξηθαλνί δελ είραλ πεξάζεη ηφζν κεγάιν δηάζηεκα ζε ζαιάζζηα ηαμίδηα καθξηά απφ ηηο αθηέο ησλ ΖΠΑ θαη ηεο Καξατβηθήο. Δπηπιένλ, πέξα απφ ηνπο πξσηαγσληζηέο ηνπ ρψξνπ, Carnival θαη Royal Caribbean Cruises, θαη κηθξφηεξεο εηαηξείεο φπσο ε Louis Cruise Lines κε έδξα ηελ Κχπξν, νξγάλσλαλ απηή ηελ πεξίνδν πεξηζζφηεξεο θξνπαδηέξεο απφ θάζε άιιε θνξά. Σα θξνπαδηεξφπινηα ζεσξνχληαη θαηά ην πιείζηνλ απφ ηνπο εηδηθνχο απφ ηα πην αζθαιή πινία. Ζ κεγάιε δήηεζε γηα θξνπαδηέξεο έρεη νδεγήζεη θαη ζηελ αχμεζε ηνπ ζηφινπ. Καη επεηδή ε επηηπρία ηνπο εμαξηάηαη απφ ηελ ηθαλνπνίεζε ησλ πειαηψλ, νη εηαηξείεο δηαρείξηζεο απηνχ ηνπ ηνκέα εμεηάδνπλ ελδειερψο ηνλ εμνπιηζκφ θαη φιεο ηηο δηαδηθαζίεο, νη νπνίεο άιισζηε δηέπνληαη θαη απφ ην δηεζλέο λαπηηιηαθφ δίθαην. Ωζηφζν, ην ηειεπηαίν πεξηζηαηηθφ εγείξεη ζνβαξά εξσηεκαηηθά ζρεηηθά κε ζέκαηα αζθάιεηαο». Σνλ Φεβξνπάξην ηνπ 2008 ε γεξκαληθή εθεκεξίδα Frankfurter Rundschau θηινμέλεζε άξζξν γηα ην Sea Diamond κε ηίηιν: «Απφ ην λαπάγην ζπλερίδεηαη ε δηαξξνή πεηξειαίνπ». Ζ αληαπφθξηζε ηνπ δεκνζηνγξάθνπ Γθεξλη Υέιεξ αλαθεξφηαλ ζηε ρανηηθή επηρείξεζε δηάζσζεο, φπσο ηελ ραξαθηήξηδε, θαη ζηνπο δχν Γάιινπο αγλννχκελνπο. Δπίζεο γίλεηαη αλαθνξά ζηα αδηεπθξίληζηα αίηηα ηνπ λαπαγίνπ θαη ζηελ απφθαζε ηεο πινηνθηήηξηαο εηαηξίαο λα απνρσξήζεη κεηά ηελ άληιεζε ησλ επηθαλεηαθψλ πεηξειαηνεηδψλ απφ ηηο αθηέο. Ωζηφζν φπσο ζεκεηψλεηαη: «ζην λαπάγην ηνπ πινίνπ ππάξρνπλ αθφκε κεγάιεο πνζφηεηεο πεηξειαίνπ. Μία σξνινγηαθή βφκβα πνπ πξνθαιεί ηηο έληνλεο αληηδξάζεηο ησλ θαηνίθσλ ηεο αληνξίλεο». 44

45 ην κεηαμχ, ζε φ,ηη αθνξά ηνλ Διιεληθφ έληππν Σχπν, νη ξεπφξηεξο παξαθνινχζεζαλ ζηελά ηηο επηρεηξήζεηο θαη δξάζεηο ησλ θνξέσλ θαη δηαηήξεζαλ ηελ πνιηηηθή γξακκή ηεο θάζε εθεκεξίδαο 22 (εηθ. 9). Δηθφλα 9-Δλδεηθηηθά πξσηνζέιηδα αληηπνιηηεπφκελεο θαη ζπκπνιηηεπφκελεο εθεκεξίδαο 4.3. Η αληίδξαζε ηεο πινηνθηήηξηαο εηαηξείαο Σν Sea Diamond αλήθε ζηελ εηαηξεία ειιελνθππξηαθψλ ζπκθεξφλησλ Louis Hellenic Cruises. Απφ ηελ πξψηε ζηηγκή ηνπ λαπαγίνπ κέρξη θαη ζήκεξα ε εηαηξεία είρε λα αληηκεησπίζεη κείσζε ζηα έζνδα θαη ηηο κεηνρέο ηεο αιιά θαη απψιεηα ηεο εκπηζηνζχλεο ησλ πειαηψλ ηεο Πην δχζθνινο ζηφρνο δηαθάλεθε πσο ήηαλ ν δεχηεξνο, θαζψο πιήζαηλαλ νη θαηαγγειίεο απφ ηνπο δηαζσζέληεο θαη ηνπο ζπγγελείο ηνπο ζηνλ εζληθφ θαη Γηεζλή Σχπν γηα πιεκκειή εθαξκνγή θαλφλσλ ζε πεξίπησζε έθηαθηεο αλάγθεο. χκθσλα κε ην αξρείν ησλ εηδήζεσλ, άκεζν θαζήθνλ ηεο εηαηξείαο ήηαλ λα εμαζθαιίζεη ηε δηάζσζε φισλ ησλ επηβαηψλ. Καζψο ε αλαδήηεζε ησλ δπν Γάιισλ αγλννπκέλσλ δπζθφιεπε φιν θαη πεξηζζφηεξν, ε εηαηξεία έπξεπε λα ειέγμεη ζρφιηα πνπ δεκνζηνπνηνχληαλ ζρεηηθά κε ηα επίπεδα αζθαιείαο πνπ πιεξνχζε ην 22 Βι. Παξάξηεκα λν 4 «Πξσηνζέιηδα ηεο 6 εο Απξηιίνπ 2007, ακέζσο κεηά ην λαπάγην». 45

46 Κξνπαδηεξφπινην. Απέλαληη ζηε δίςα ησλ Μ.Μ.Δ. γηα εμαγσγή πιεξνθνξηψλ, ε Louis Hellenic Cruises πξνρψξεζε: ζηε δηνξγάλσζε πλέληεπμε Σχπνπ ψζηε λα απαληήζεη ζηα εξσηήκαηα γηα ηα αίηηα ηνπ δπζηπρήκαηνο πνπ εγείξνληαλ ζηαδηαθά ζηελ έθδνζε Γειηίσλ Σχπνπ πξνο ηνπο κεηφρνπο ηεο εηαηξείαο γηα ην επίπεδν ησλ θεξδψλ κεηά ην λαπάγην ζηε ζπκκεηνρή ζε ζπζθέςεηο ησλ Σνπηθψλ Αξρψλ ηεο αληνξίλεο ζηελ εγθαζίδξπζε επηθνηλσλίαο κε ην ΤΔΝΑΝΠ, ψζηε λα δηαζέζεη άιιν θξνπαδηεξφπινην γηα ηελ εμππεξέηεζε ησλ επηβαηψλ ζηελ ελίζρπζε ηνπ brand name ηεο, κε λέα δηαθεκηζηηθή θακπάληα ζην εμσηεξηθφ ζηελ έκπξαθηε θξνληίδα ησλ επηβαηψλ, κε ηελ παξνρή ρξεκαηηθήο ζε απηνχο ζηήξημε γηα θάιπςε ησλ άκεζσλ αλαγθψλ ηνπο ζηελ θαηαβνιή απνδεκηψζεσλ γηα ηελ απψιεηα ησλ απνζθεπψλ ηνπο θαη ηε δηαθνπή ηεο θξνπαδηέξαο ηνπο. Πξνζθέξζεθε επίζεο δσξεάλ κειινληηθή θξνπαδηέξα ζε φινπο ηνπο επηβάηεο ζηελ θηινμελία ηνπο ζε μελνδνρεία ηεο αληνξίλεο θαη ηεο Αζήλαο, κε έμνδα ηεο εηαηξείαο. ε δεχηεξν ζηάδην, ε Louis Cruise Lines αγφξαζε θξνπαδηεξφπινην πξνο αληηθαηάζηαζε ηνπ Sea Diamond ελψ αλαθνίλσζε πσο ζα πξνρσξήζεη ζηηο απαξαίηεηεο ελέξγεηεο γηα ηελ απνξξχπαλζε ηεο ζαιάζζηαο πεξηνρήο ηεο αληνξίλεο, ζε ζπλεξγαζία κε ην ΤΔΝΑΝΠ θαη ηελ ηνπηθή εγεζία ηνπ λεζηνχ. Παξά ηηο αξρηθέο ζεηηθέο πξνβιέςεηο, ν αληίθηππνο απφ ην λαπάγην ήηαλ αξθεηά αλεζπρεηηθφο. Γπν κήλεο κεηά ην ζπκβάλ, ν εθηειεζηηθφο πξφεδξνο ηεο εηαηξείαο, Κσζηάθεο Λνΐδνπ, ελεκέξσζε ηνπο κεηφρνπο πσο ζηα 10,4 εθαη. επξψ αλακέλεηαη λα αλέιζνπλ νη αξλεηηθέο επηπηψζεηο ζηελ θεξδνθνξία ηεο Louis Cruise Lines. Δπηπιένλ, ην ΤΔΝΑΝΠ αλαθνίλσζε ηελ επηβνιή πξνζηίκνπ χςνπο 1,17 εθαηνκκπξίσλ επξψ ζηελ εηαηξεία ιφγσ ηεο ξχπαλζεο πνπ πξνθιήζεθε ζην ζαιάζζην ρψξν ηνπ λαπαγίνπ. Ζ εηαηξεία δε δερφηαλ ηελ θαηαβνιή ηνπ πνζνχ θαζψο ην ζεψξεζε «αβάζηκν» ελψ απνθάζηζε λα πξαγκαηνπνηήζεη κειέηεο γηα ην θφζηνο, ηε δπλαηφηεηα θαη ηε ρξεζηκφηεηα ηεο άληιεζεο ησλ θαπζίκσλ, πνπ παξέκελαλ ζηηο 46

47 δεμακελέο ηνπ λαπαγηζκέλνπ πινίνπ. Οη επφκελνη κήλεο είλαη ελδεηθηηθνί ησλ «κεηψπσλ» πνπ έπξεπε λα αληηκεησπίζεη. Σν θφζηνο άληιεζεο ησλ θαπζίκσλ ήηαλ απαγνξεπηηθφ. Δμίζνπ θνζηνβφξα ήηαλ θαη ε επηρείξεζε αλέιθπζεο ηνπ πινίνπ. Σαπηφρξνλα, ζην θσο ηεο δεκνζηφηεηαο έξρνληαλ ζηνηρεία θαη θαηαγγειίεο απφ επηβάηεο γηα πιεκκειή επηρείξεζε αζθάιεηαο εθ κέξνπο ηνπ πιεξψκαηνο «αλαζηαησκέλν πιήξσκα» θαη κία «δηνίθεζε αδέμηα ζηε δηαρείξηζε κίαο θαηάζηαζεο εθηάθηνπ αλάγθεο» ήηαλ νξηζκέλνη ραξαθηεξηζκνί ζηα άξζξα πνπ θηινμελνχζε ν μέλνο Σχπνο. Πξφζθαηα θαπζηηθά ζρφιηα, κάιηζηα, ζθηαγξαθνχζαλ ηελ αδξάλεηα ησλ αξκφδησλ απέλαληη ζηνλ θαζαξηζκφ ηεο ζαιάζζηαο πεξηνρήο, 20 κήλεο κεηά ηε βχζηζε ηνπ θξνπαδηεξφπινηνπ. Φαίλεηαη πσο ε αλππαξμία δηαζαθήληζεο ησλ δξάζεσλ πξνζηαζίαο ηνπ ζαιάζζηνπ πεξηβάιινληνο κεηαμχ πινηνθηήηξηαο εηαηξείαο θαη Κξαηηθψλ θνξέσλ ζπληζηά θιέγνλ δήηεκα πνπ πξέπεη λα αληηκεησπηζηεί. Ζ θαηάζηαζε γηα ηελ Louis Cruise Lines επηδεηλψλεηαη αλ ιάβεη θαλείο ππ φςηλ ηηο πεηζαξρηθέο δηψμεηο θαη ηε δηθαζηηθή δηαδηθαζία πνπ αθνινπζήζεθε ελαληίνλ ηνπ αλψηαηνπ πιεξψκαηνο ηνπ Sea Diamond, ψζηε λα απνδνζνχλ επζχλεο απφ ηνλ λφκν. Δλάκηζη ρξφλν κεηά ην λαπάγην, ε δηθαζηηθή απφδνζε ησλ επζπλψλ δελ έρεη θαλ αξρίζεη. Ζ θαζπζηέξεζε ζηε δηαιεχθαλζε ησλ αηηίσλ ηεο βχζηζεο ζηεξεί θαη απφ ηνπο ππεπζχλνπο Κξάηνο θαη Αγνξά - ηελ επθαηξία λα θαηαλείκνπλ ηηο αξκνδηφηεηεο κεηαμχ ηνπο, ψζηε λα αμηνινγήζνπλ ηελ απνηειεζκαηηθφηεηα ηεο εθαξκνγήο ζρεδίνπ δηαρείξηζεο θξίζεσλ. 47

48 Κεθάιαην 5. πκπεξάζκαηα ηελ έθζεζε λαπηηθψλ αηπρεκάησλ γηα ην 2007, ε EMSA 23 αλαθέξεη φηη ηα αηπρήκαηα επηβαηεγψλ θαη ηνπξηζηηθψλ πινίσλ ήηαλ ε δεχηεξε θαηεγνξία πινίσλ κε ηα πεξηζζφηεξα λαπάγηα. Πάλσ απφ 140 αηπρήκαηα ζεκεηψζεθαλ ζηα ρσξηθά χδαηα ησλ θξαηψλ κειψλ ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο, ην 20% ησλ νπνίσλ αθνξνχζε θξνπαδηεξφπινηα. Απφ απηά, ην 35% ζπγθξνχζηεθε κε δέθα επηβαηεγά ελψ ην 10% ησλ θξνπαδηεξφπινησλ πξνζάξαμε. Ωζηφζν ην πιένλ αμηνζεκείσην είλαη φηη ην 40% ησλ αηπρεκάησλ ζε θξνπαδηεξφπινηα πέξζη νθεηιφηαλ ζε «άιινπο ιφγνπο», φπσο αηπρήκαηα κε ζσζηηθέο ιέκβνπο ή επηδεκίεο ή ηξνκνθξαηηθέο ελέξγεηεο. Δπηζηακέλε ζχγθξηζε ζηνπο αξηζκνχο ησλ ηειεπηαίσλ εηψλ δείρλεη φηη ηα δπζάξεζηα πεξηζηαηηθά ζηελ ηνπξηζηηθή λαπηηιία πιεζαίλνπλ ρξφλν κε ηνλ ρξφλν. Σν δήηεκα ινηπφλ ηεο αμηνιφγεζεο ηεο δηαρείξηζεο ηέηνησλ θξίζεσλ ζηελ ηνπξηζηηθή λαπηηιία απφ ηελ πιεπξά ηεο Γηνίθεζεο θαζίζηαηαη πην επίθαηξν απφ πνηέ. Σν λαπάγην ηνπ Sea Diamond είλαη ηδαληθή πεξίπησζε γηα ρξεζηηθή αλάιπζε. Όπσο δηαθάλεθε ζηηο πξνεγνχκελεο ζειίδεο, απφ ηελ πξψηε ζηηγκή ηεο βχζηζεο ηνπ πινίνπ ην Τπνπξγείν Δκπνξηθήο Ναπηηιίαο Αηγαίνπ θαη Νεζηψηηθήο Πνιηηηθήο (ΤΔΝΑΝΠ) πξνρψξεζε κε απνθαζηζηηθέο θηλήζεηο ζηελ έγθαηξε εθαξκνγή ελφο ζρεδίνπ αληηκεηψπηζεο θξίζεσλ πνπ θάιππηε επξχ θάζκα ζεκάησλ: δηάζσζε επηβαηψλ, εληνπηζκφο αγλννπκέλσλ, αλέιθπζε ζθάθνπο, απνξξχπαλζε ζαιάζζηαο πεξηνρήο, ζπληνληζκφο δξάζεσλ κε Τπνπξγείν Τγείαο θαη Σνπξηζηηθήο Αλάπηπμεο (ΤΣΑΝ). Απφ ηελ πιεπξά ηνπ, ην ΤΣΑΝ πξνέβε ζε νπζηαζηηθέο δξάζεηο crisis management απφ ην πξψην ιεπηφ ηνπ λαπαγίνπ. Ωζηφζν, πξνζεθηηθφηεξε παξαηήξεζε ησλ απνθάζεσλ ηνπ καο νδεγεί ζηελ αλάπηπμε νξηζκέλσλ πξνβιεκαηηζκψλ θαη ηελ εμαγσγή ζρεηηθψλ ζπκπεξαζκάησλ. 23 Βι. Παξάξηεκα λν. 5 «Έθζεζε Ναπηηθψλ Αηπρεκάησλ γηα ην 2007», EMSA.

49 5.1 Αζάθεηα ζηνπο ηνκείο αξκνδηόηεηαο ηελ πεξίπησζε ησλ δηαζσζέλησλ, ηφζν ην ΤΔΝΑΝΠ φζν θαη ην ΤΣΑΝ αλαθνίλσζαλ κέηξα γηα ηελ παξνρή βνήζεηαο πξψηνπ βαζκνχ. Γελ έγηλε γλσζηφ πνηνο θνξέαο απφ ηνπο δπν ην αλέιαβε. Ζ εθρψξεζε ζαθψλ θαζεθφλησλ θαη ν επηκεξηζκφο ησλ αξκνδηνηήησλ θαζίζηαηαη αθφκα πην αλαγθαίνο αλ ζθεθηνχκε φηη ηνλ πεξαζκέλν Αχγνπζην ην Δπξσπατθφ Κνηλνβνχιην επέκελε ζηε ζέζε ηνπ γηα ηνλ θαζνξηζκφ ηεο αξκφδηαο αξρήο ε νπνία ζα ιακβάλεη απνθάζεηο ζε πεξίπησζε ελφο ζνβαξνχ λαπηηθνχ αηπρήκαηνο κε ηπρφλ ζνβαξέο επηπηψζεηο. «Ο νξηζκφο Αλεμάξηεηεο αξκφδηαο Αξρήο γηα ηελ ππνδνρή ζθαθψλ πνπ δηαηξέρνπλ θίλδπλν είλαη ζέκα ζην νπνίν ην Κνηλνβνχιην έρεη πάληνηε απνδψζεη κεγάιε ζεκαζία κε πιήξε ζηήξημε ηεο Δπηηξνπήο», αλαθέξεηαη ζηελ αηηηνινγηθή έθζεζε πνπ ζπλνδεχεη ην ζρέδην λνκνζεηηθνχ ςεθίζκαηνο ηνπ επξσπατθνχ θνηλνβνπιίνπ, ζρεηηθά κε ηελ θνηλή ζέζε ηνπ πκβνπιίνπ ελ φςεη ηεο έγθξηζεο ηεο νδεγίαο ηνπ Δπξσπατθνχ Κνηλνβνπιίνπ θαη ηνπ πκβνπιίνπ. Ζ ηειεπηαία αθνξά ηελ ηξνπνπνίεζε ηεο νδεγίαο 2002/59/ΔΚ γηα ηε «δεκηνπξγία θνηλνηηθνχ ζπζηήκαηνο παξαθνινχζεζεο ηεο θπθινθνξίαο ησλ πινίσλ θαη ελεκέξσζεο». «Οη δηαδνρηθέο θαηαζηξνθέο θαη νη ζρεδφλ θαηαζηξνθέο δείρλνπλ φηη ζπρλά ζπαηαιάηαη πνιχο ρξφλνο, επεηδή δελ είλαη ζαθέο πνηνο είλαη αξκφδηνο γηαηί ή επεηδή νη αξκφδηνη γηα λα πάξνπλ απφθαζε έπξεπε λα ζηεξηρζνχλ ζηελ εκπεηξνγλσκνζχλε κηαο νκάδαο ε νπνία είρε ζπζηαζεί ζε κία ad hoc βάζε», επηζεκαίλεηαη ζηελ αηηηνινγηθή έθζεζε ηνπ εηζεγεηή ηνπ ζέκαηνο, επξσβνπιεπηή Dirk Sterckx. 5.2 Αιιαγή ζηξαηεγηθνύ πξνζαλαηνιηζκνύ Μφιηο πέξζη, ηνπξηζηηθνί πξάθηνξεο πξνέβιεπαλ πσο εθηφο απφ ην λαπάγην, ε άλνδνο ηεο ηηκήο ηνπ επξψ θαη ε δηνξγάλσζε ησλ Οιπκπηαθψλ Αγψλσλ ζην Πεθίλν ζπληζηνχζαλ δπν αθφκε ζεκαληηθά αίηηα βάζεη ησλ νπνίσλ ζα κεησλφηαλ ε ηνπξηζηηθή δήηεζε ην 2008 γηα ηε ρψξα καο ζε φιεο ζρεδφλ ηηο κνξθέο ηνπξηζκνχ. Δχθνια ζα κπνξνχζε θαλείο ζην ζεκείν απηφ λα δηαπηζηψζεη πσο ε αλαπφθεπθηε νμχηεηα ηνπ πξνβιήκαηνο θαη νη νξαηέο, δπζάξεζηεο ζπλέπεηεο ζα επέβαιιαλ ηελ άκεζε πηνζέηεζε λέαο ζηξαηεγηθήο πνιηηηθήο απφ ην ΤΣΑΝ. Απέλαληη ζηελ 49

50 θαζπζηέξεζε πνπ ζεκεηψζεθε ζρεηηθά κε ηελ ελίζρπζε ηεο δηαθεκηζηηθήο ζηξαηεγηθήο γηα ηε αληνξίλε θαη ηελ πξνψζεζε δηαθνξεηηθνχ image destination, ζα ήηαλ απαξαίηεην λα αληηπαξαηεζεί έλα νιηζηηθφ ζρέδην εζληθνχ ηνπξηζηηθνχ Μάξθεηηλγθ ψζηε λα δηεπθνιπλζεί ε επηθνηλσληαθή δηαρείξηζε κηαο θξίζεο θαη αξλεηηθά δεκνζηεχκαηα κε ζηνηρεησδψο απνηειεζκαηηθφ ηξφπν. Αλαπηχζζνληαο απηφλ ηνλ ζπιινγηζκφ, πξνβάιιεηαη σο επηηαθηηθή ε αλάγθε λα νξηζηεί ζεζκηθά έλα ηκήκα Γηαρείξηζεο Κξίζεσλ ζην Υπνπξγείν, ζην νπνίν ζα πξνΐζηαηαη αλψηαην ζηέιερνο εηδηθεπκέλν ζε ζέκαηα crisis management. ηφρνο ελφο ηέηνηνπ ηκήκαηνο Δηαρείξηζεο Κξίζεωλ (ΔΚ) είλαη ε δεκηνπξγία αξρηθά κηαο ηθαλήο ζπκβνπιεπηηθήο νκάδαο, ε νπνία ζα παξέρεη ζηνπο ιήπηεο ησλ απνθάζεσλ φια ηα εθφδηα πνπ ζα ηνπο νδεγήζνπλ ζηελ ζσζηή αμηνιφγεζε ηεο ελδερφκελε θξίζεο. Με απηφ ην πλεχκα ιεηηνπξγίαο, νη νξγαλσκέλεο νκάδεο Γ.Κ. (Crisis Management Teams) είλαη ζε ζέζε λα πξνβιέπνπλ πηζαλά ζελάξηα, λα δεκηνπξγνχλ πιάλα θαη εγρεηξίδηα αληηκεηψπηζεο, λα νξγαλψλνπλ θαη λα εθπαηδεχνπλ ππννκάδεο, λα πξνεηνηκάδνπλ επηθνηλσληαθφ πιηθφ πξνο άκεζε ρξήζε, λα ζπληνλίδνπλ δηαδηθαζίεο κε εκπιεθφκελνπο θνξείο, λα αμηνπνηνχλ δεκηνπξγηθά αλζξψπηλνπο θαη νηθνλνκηθνχο πφξνπο θαη λα επηδηψθνπλ καθξνπξφζεζκα ζηελ ειαρηζηνπνίεζε ησλ δεκηψλ πνπ πξνθαινχλ νη θξίζεηο (Damage control). Οη εηδηθνί ζε ζέκαηα δηαρείξηζεο θξίζεσλ ζα πξνζέγγηδαλ πεξηζηαηηθά φπσο ηνπ Sea Diamond κε επαγγεικαηηζκφ θαη ηερλνγλσζία πςεινχ επηπέδνπ δίλνληαο έκθαζε θπξίσο ζηελ πξφλνηα, ηελ πξνεηνηκαζία ηνπ ΤΣΑΝ πξηλ μεζπάζεη ε θξίζε. Σα ζηειέρε απηά, ζα εθηηκνχζαλ αλαγθαία θνλδχιηα θαη ιεπηνκεξή ζρέδηα πνπ ζα πξνβιέπνπλ ηνλ ρεηξηζκφ θξίζεσλ. Δηδηθφηεξα, κε ηε ζεζκηθή θαηνρχξσζε εηδηθψλ δηαρείξηζεο θξίζεσλ ην ζρέδην αληηκεηψπηζεο δπζάξεζησλ πεξηζηαηηθψλ ζα νξγαλσλφηαλ θαη ζα εληαζζφηαλ ζην εζληθφ ζηξαηεγηθφ ζρέδην Μάξθεηηλγθ. Δθηφο απφ ηη δξάζεηο Μάξθεηηλγθ (φπσο γηα παξάδεηγκα press relations, public relations, promotion ή brand name destination), γηα ηελ πξαγκαηνπνίεζε ηνπ ζρεδίνπ απηνχ ζα ήηαλ απαξαίηεην λα ζπληξέρνπλ πξνυπνζέζεηο, φπσο: 1. ζπρλέο δνθηκέο ηεο εηνηκφηεηαο ηνπ κεραληζκνχ εθηάθηνπ αλάγθεο πάλσ ζε «εηθνληθέο» δηαρεηξίζεηο ππνζεηηθψλ θξίζεσλ βάζεη δηαθφξσλ ζελαξίσλ 2. θαηάιιειε εθπαίδεπζε νξηζκέλσλ ζηειερψλ ηνπ ΤΣΑΝ ή/θαη ηνπ EOT θαζψο θαη ε ξηδηθή αλαβάζκηζε ηνπ γξαθείνπ ηχπνπ ησλ δπν θνξέσλ 50

51 3. γξαθείν ηχπνπ ησλ δπν θνξέσλ, νξγαλσκέλν βάζεη ζχγρξνλσλ πξνδηαγξαθψλ, ψζηε λα ζπλεξγάδεηαη επαγγεικαηηθά κε ηα δηεζλή MME, κε ζπζηεκαηηθφ θαη επαγγεικαηηθφ ηξφπν 4. θαηάιιειε πξφλνηα ζε ηνπηθφ επίπεδν (Πεξηθέξεηεο, νη Ννκαξρίεο, νη Γήκνη αιιά θαη νη ζπιινγηθνί θνξείο), ψζηε λα πξνζηαηεπηνχλ νη ηνπξηζηηθέο επηρεηξήζεηο θαη νη επαγγεικαηίεο ηνπ ζαιάζζηνπ ηνπξηζκνχ απφ ηηο ζπλέπεηεο κηαο θξίζεο 5. εηνηκφηεηα ζηελ αληηκεηψπηζε θξίζεσλ απφ ηελ πιεπξά ησλ επηρεηξεκαηηψλ ηνπ ηνπξηζκνχ ζσζηή πξνεηνηκαζία θαη ε εθπαίδεπζε ηνπ πξνζσπηθνχ ζα ζπκβάιιεη ψζηε λα απνθεπρζνχλ αθελφο νη ηξαπκαηηζκνί θαη ν παληθφο ηε ζηηγκή ηνπ απεπθηαίνπ θαη αθεηέξνπ ε αξλεηηθή δεκνζηφηεηα γηα κηα επηρείξεζε πνπ δελ ιεηηνχξγεζε ζσζηά ζε ζπλζήθεο θξίζεο, φπσο ζηελ πεξίπησζε ηνπ Sea Diamond. Βαζηθφ, σζηφζν, δήηεκα παξακέλεη λα πξνζδηνξηζηεί πνηνο απφ ηνπο δπν θνξείο ζα αλαιάβεη πιήξσο θαη ζα θαηαζηεί κφλνο αξκόδηνο δηαρεηξηζηήο θξίζεσλ. Σα ηειεπηαία ρξφληα ην ζέκα ηεο ζέζπηζεο ελφο ψκαηνο ππεχζπλν γηα ηε Γηαρείξηζε Κξίζεσλ έρεη απαζρνιήζεη ηφζν ην ΤΣΑΝ φζν θαη ηνλ ΔΟΣ. Παξά ην ζε δηάζηεκα έμη εηψλ ν ειιεληθφο ηνπξηζκφο δέρζεθε ζνβαξά πιήγκαηα απφ κνηξαία λαπάγηα θαη δπζηπρήκαηα ζε ηνπξηζηηθέο εγθαηαζηάζεηο, θέηνο ν Τπνπξγφο Σνπξηζηηθήο Αλάπηπμεο αλαθνίλσζε ηε ζχζηαζε πκβνπιίνπ Γηαρείξηζεο Κξίζεσλ ζηελ Αζήλα, θαζψο θαη ηνπηθψλ επηηξνπψλ ζηηο ηνπξηζηηθέο πεξηνρέο ηεο ρψξαο 24. Ζ απφθαζε ηνπ έηπρε εθηίκεζεο ζηνπο εηαίξνπο ηνπ ηνπξηζηηθνχ ηνκέα αλ θαη νη πξνβιεκαηηζκνί γηα ηελ απνηειεζκαηηθφηεηά ηνπ παξακέλνπλ. Δπαγγεικαηίεο απφ ηνλ ρψξν ηνπ ηνπξηζηηθνχ Μάξθεηηλγθ αληηκεησπίδνπλ κε ζθεπηηθηζκφ ηε ζχζηαζε ηέηνηνπ Οξγάλνπ, ζεσξψληαο φηη «απνηειεί κεηάζεζε επζχλεο θαη δελ έρεη θακία ζρέζε κε ηελ ελδεδεηγκέλε αληηκεηψπηζε ελφο πξνβιήκαηνο. ε ηη σθειεί ην λα βξεζνχλ γχξσ απφ έλα ηξαπέδη άλζξσπνη ρσξίο εηδηθέο γλψζεηο ζηελ αληηκεηψπηζε θξίζεσλ, ρσξίο ηελ θαηάιιειε πξνεηνηκαζία θαη ππνζηήξημε θαη κάιηζηα θαηφπηλ 24 Travel Daily News, «ηε δεκηνπξγία πκβνπιίνπ Γηαρείξηζεο Κξίζεσλ πξνρσξά ην ΤΠΣΑΝ», A%F1%DF%F3%E5%F9%ED&newid=42572&subcategory_id=35 [αληιήζεθε ζηηο ]. 51

52 ενξηήο; Πνηεο ιχζεηο κπνξνχλ λα δξνκνινγήζνπλ, πνηεο απνθάζεηο λα ιάβνπλ θαη πψο λα επηβάιινπλ ηελ πινπνίεζε απηψλ ησλ απνθάζεσλ ζην ζσζηφ ρξφλν;» Γξ. Γεκήηξεο Κνχηνπιαο, «Γηαρείξηζε Κξίζεσλ: Αλαγθαία Παξάκεηξνο ηεο Σνπξηζηηθήο Πνιηηηθήο», %EA%F1%DF%F3%E5%F9%ED&central_id=630&permanent_id=40 [αληιήζεθε ζηηο ], 52

53 Δπίινγνο Σν 2007 πάλσ απφ 1,6 εθαηνκκχξηα ηνπξίζηεο καγεχηεθαλ απφ ηελ νκνξθηά ηεο αληνξίλεο. Απφ απηνχο, έπηαζαλ ιηκάλη κε ηα θξνπαδηεξφπινηα. Ζ επίδξαζε ηνπ λαπαγίνπ ηνπ Sea Diamond ζηηο ηνπξηζηηθέο ξνέο θαη ηελ επηινγή ηεο θξνπαδηέξαο σο ελαιιαθηηθήο κνξθήο ηνπξηζκνχ είλαη λσξίο αθφκε λα θαηαγξαθεί. Σν βέβαην είλαη φηη ν ειιεληθφο ηνπξηζκφο ζα αληηκεησπίζεη ζην άκεζν κέιινλ θάπνηα θξίζε. ηε ρψξα καο έρνπλ γίλεη θαη ζα ζπλερίζνπλ λα γίλνληαη αηπρήκαηα ζε κέζα κεηαθνξάο θαζψο θαη άιια γεγνλφηα πνπ ζα ζέζνπλ ζε θίλδπλν ηφζν ηε ζσκαηηθή αθεξαηφηεηα θαη ηελ πεξηνπζία ηνπξηζηψλ φζν θαη ην εηζφδεκα φζσλ δνπλ απφ ηνλ ηνπξηζκφ. Με ηνλ θαηάιιειν ζρεδηαζκφ, φκσο, κπνξνχλ λα ακβιπλζνχλ νη αξλεηηθέο ζπλέπεηεο απηψλ ησλ γεγνλφησλ. Δίλαη αλάγθε λα ππάξρεη ε θαηάιιειε πξνεηνηκαζία γηα ηελ θαιχηεξε θαη απνηειεζκαηηθφηεξε αληηκεηψπηζε απηψλ ησλ θξίζεσλ. Απηφ ζεκαίλεη φηη θάζε ρψξα πξέπεη λα δηαζέηεη πεξηζζφηεξνπο πφξνπο γη απηφλ ηνλ ζθνπφ, κε ηε δεκηνπξγία ελφο θαιά ελεκεξσκέλνπ ζρεδίνπ αληηκεηψπηζεο θξίζεσλ. Ζ θνηλή πξαθηηθή νδεγεί ζην ζπκπέξαζκα φηη ε νπζηαζηηθή αληηκεηψπηζε κηαο θξίζεο απαηηεί πξνεηνηκαζία γηα ηελ αλάιεςε δξάζεο ζε ειάρηζην ρξφλν θαη κε ηα ειάρηζηα δηαηηζέκελα κέζα. Γηα ηνλ ιφγν απηφ ε Γ.Κ. ραξαθηεξίδεηαη σο κηα πνιπεπίπεδε ζεζκηθή δηαδηθαζία, ε νπνία ιεηηνπξγεί ηφζν πξνιεπηηθά φζν θαη θαηαζηαιηηθά. ηελ απγή ηεο λέαο ρηιηεηίαο, ε δηεζλήο εκπεηξία θαηαγξάθεη ηελ απνθαζηζηηθφηεηα θαη εηνηκφηεηα κε ηελ νπνία δηάθνξεο ρψξεο αληηκεηψπηζαλ ηελ εμαηξεηηθά θξίζηκε πεξίνδν γηα ηνλ Παγθφζκην Σνπξηζκφ (ηξνκνθξαηηθφ ρηχπεκα ηεο 11 εο επηεκβξίνπ 2001 ζηηο Ζ.Π.Α, ηφο ηεο άηππεο πλεπκνλίαο, επέκβαζε ζην Ηξάθ). Με ζηφρν λα εμαιείςνπλ ηνλ αληίθηππν ησλ γεγνλφησλ, ηα θξάηε απηά έιαβαλ ζεηξά κέηξσλ, φπσο δηαθεκηζηηθέο εθζηξαηείεο ή παξνρή πξφζζεησλ θνλδπιίσλ γηα ηελ νηθνλνκηθή βησζηκφηεηα ησλ ηνπξηζηηθψλ επηρεηξήζεσλ. Με απηφλ ηνλ ηξφπν, θαηφξζσζαλ λα πεξηνξίζνπλ ζεκαληηθά ηηο απψιεηεο ζηηο ηνπξηζηηθέο αθίμεηο θαη ηα θέξδε ησλ επηρεηξεκαηηψλ ηνπ θιάδνπ.

54 Μπξνζηά ζηελ ηξαγηθή πξννπηηθή ηεο θαηαξξάθσζεο ηεο παγθφζκηαο εθηίκεζεο πνπ ραίξεη ε Διιάδα σο έλαο απφ ηνπο πιένλ αγαπεκέλνπο πξννξηζκνχο, θαίλεηαη αλαγθαηφηεηα λα θαηνρπξσζεί ζεζκηθά ε ζεκαζία ηεο χπαξμεο ηκήκαηνο Γ.Κ. ζηνλ Γεκφζην θνξέα Σνπξηζκνχ. Έηζη, ζα επηηεπρζεί ζπληνληζκφο ησλ ζπιινγηθψλ δξάζεσλ Γεκφζηνπ θαη Ηδησηηθνχ Σνκέα ψζηε λα εθιείςνπλ θαηλφκελα αδξάλεηαο θαη αζάθεηαο ξφισλ, πνπ επηζθηάδνπλ ηνλ πξαγκαηηθφ ξφιν ηεο Γηνίθεζεο. Ύζηεξα απφ θάζε θξίζε, νη ηνπξίζηεο παξακέλνπλ πξεζβεπηέο ηνπ ειιεληθνχ ηνπξηζκνχ. Σν δήηεκα είλαη φκσο ηη εληππψζεηο ζα απνθνκίζνπλ απφ ηελ αληίδξαζε ηνπ Γηνηθεηηθνχ κεραληζκνχ απέλαληη ζηελ θξίζε.. 54

55 Βηβιηνγξαθία Γεκ Μπισλφπνπινο- Πνιπμέλε Μνίξα (2005) Θαιάζζηνο Τνπξηζκόο, εθδ. Interbooks, Αζήλα. Βαο. Αζ. Παηζνπξάθεο Ηλζηηηνχην Σνπξηζηηθψλ Δξεπλψλ θαη Πξνβιέςεσλ (2007) Οη επηπηώζεηο ηωλ Δπζκελώλ Γεγνλόηωλ ζηελ Τνπξηζηηθή Οηθνλνκία, εθδ. Μηράιεο Σνχκπεο, Αζήλα. Βελεηζαλνπνχινπ Γ. Μάξσ (2006) Η θξαηηθή ζπκβνιή ζηνλ ηνπξηζκόελαιιαθηηθέο κνξθέο ηνπξηζκνύ-ηζηνξηθή εμέιημε, ζεζκηθό πιαίζην, εθδ. Interbooks, Αζήλα. Γεκ Μπισλφπνπινο- Πνιπμέλε Μνίξα, (2007), «Ζ ηαμηδησηηθή νδεγία ζην δηεζλέο πεξηβάιινλ ηνπ ηνπξηζκνχ», Αγνξά Φωξίο Σύλνξα, ηφκνο 12,ηεχρνο 4, ζει Πεγέο από ηζηνηόπνπο Βηνκεραληθφ Δπηκειεηήξην Πεηξαηψο, Τπφκλεκα ηνπ Ναπηηθνχ Δπηκειεηεξίνπ Διιάδνο πξνο ηνλ Τπνπξγφ Δκπνξηθήο Ναπηηιίαο γηα ηελ Αληαγσληζηηθφηεηα, Travel Daily News,http://www.traveldailynews.gr Παγθφζκηνο Οξγαληζκφο Τγείαο, Διεπζεξνηππία, Βάζε δεδνκέλσλ GISIS: Maritime Casualties and Incidents ηνπ Γηεζλνχο Οξγαληζκνχ Ναπηηιίαο (ΗΜΟ), &IncidentID=6112 Αξρείν «Ναπηεκπνξηθήο»,

56 Παραρτήματα 56

57 Παξάξηεκα Νν. 1 Απνζπάζκαηα θεηκέλνπ απφ έληππν ηεο EMSA, πνπ πεξηγξάθεη ηνλ ξφιν ηεο ζε θνηλνηηθφ επίπεδν.

58 58

59 59

60 60

61 Παξάξηεκα Νν. 2 Ζ έξεπλα ηεο EMSA ην 2004, ζρεηηθά κε ηηο απψιεηεο απφ λαπηηθά αηπρήκαηα θαη ηνπο αξκφδηνπο γηα ηα ζέκαηα απηά θνξείο ηνπ θάζε θξάηνπο-κέινπο.

62 62

63 Παξάξηεκα Νν. 3 Μηα εθ ησλ Τπνπξγηθψλ Απνθάζεσλ νδεγίεο γηα ηελ αληηκεηψπηζε πεξηζηαηηθψλ πινίσλ πνπ βξίζθνληαη ζε θαηάζηαζε έθηαθηεο αλάγθεο

64 64

65 Παξάξηεκα Νν. 4 Πξσηνζέιηδα εθεκεξίδσλ παλειιαδηθήο θπθινθνξίαο ηε κέξα κεηά ην λαπάγην ηνπ Sea Diamond (6/4/2007).

66 66

67 Παξάξηεκα λν. 5 Έθζεζε λαπηηθψλ αηπρεκάησλ ηεο EMSA γηα ην 2007.

68 68

69 69

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε 2. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 3. Έληππν νηθνλνκηθήο πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E.

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Γεώργιος Μπριζκόλας Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Τηνζέηεζε Γηεζλψλ Πξνηχπσλ απφ ηε Βηνκεραλία Εθελοντικά πρότυπα Υποχρεωτική νομοθεσία ISO 9001 ISO14001 ISO 50001 OHSAS 18001 ISO

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Εθνικό Συνέδριο «Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή» Ξενοδοχείο Divani Caravel Αθήνα 20 Νοεμβρίου 2013 Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Α.Μπένου, Ι. Χωροπανίτης Τμήμα Γεωθερμικής Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Δ Ι Γ Ω Ν Κ Α Θ Α Ρ Ι Ο Σ Η Σ Α

Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Δ Ι Γ Ω Ν Κ Α Θ Α Ρ Ι Ο Σ Η Σ Α Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Δ Ι Γ Ω Ν Κ Α Θ Α Ρ Ι Ο Σ Η Σ Α ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε- Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 2. Έληππν πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα εηδψλ θαζαξηφηεηαο Φξεκαηνδφηεζε : Ιδίνη Πφξνη Σ Δ Υ Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ 14 Σεπηεκβξίνπ Ση γηνξηάδνπκε ηελ εκέξα ηεο ύςσζεο ηνπ Σηκίνπ ηαπξνύ (1/6) Τν έηνο 326 ε Αγία Ειέλε πήγε ζηελ Ιεξνπζαιήκ γηα λα πξνζθπλήζεη ηνπο Αγίνπο Τόπνπο θαη λα επραξηζηήζεη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ Α. Αεπόβια ικανόηηηα: ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ 1. Φόλλοος ζηα δύο καλάθια: νη αζιεηέο είλαη απέλαληη από ηα ηακπιώ ζε δπν γξακκέο. Οη πξώηνη έρνπλ από κηα κπάια. Με ην ζύλζεκα θάλνπλ θόιιννπ

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.E.I. ΚΡΖΣΖ ΥΟΛΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΑ ΣΜΖΜΑ ΣΟΤΡΗΣΗΚΧΝ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ:

Α.Σ.E.I. ΚΡΖΣΖ ΥΟΛΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΑ ΣΜΖΜΑ ΣΟΤΡΗΣΗΚΧΝ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ: Α.Σ.E.I. ΚΡΖΣΖ ΥΟΛΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΑ ΣΜΖΜΑ ΣΟΤΡΗΣΗΚΧΝ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ: ΠΡΟΟΠΣΗΚΔ ΚΑΗ ΠΡΟΩΠΟΘΔΔΗ ΔΦΑΡΜΟΓΖ ΣΟΤ ΘΑΛΑΗΟΤ ΣΟΤΡΗΜΟΤ ΣΖΝ ΔΛΛΑΓΑ Σεο πνπδϊζηξηαο ΚΟΝΟΛΑΚΖ ΜΑΡΗΝΑ Α.Μ. 3253 Δπόπηεο

Διαβάστε περισσότερα

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία λεαληθήο επηρεηξεκαηηθφηεηαο Η αξρηηεθηνληθή ηεο πξώηεο επηρείξεζεο Δπηρεηξεκαηηθή ΙΓΔΑ Ο ΔΠΙΥΔΙΡΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΔΡΗΓΑ ΜΔ ΘΔΜΑ: «ΟΗΚΟΛΟΓΗΚΖ ΜΔΣΑΚΗΝΖΖ ΣΖ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ» Θεζζαινλίθε, Γεπηέξα 16 Μαίνπ 2011

ΔΠΔΡΗΓΑ ΜΔ ΘΔΜΑ: «ΟΗΚΟΛΟΓΗΚΖ ΜΔΣΑΚΗΝΖΖ ΣΖ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ» Θεζζαινλίθε, Γεπηέξα 16 Μαίνπ 2011 Σνκέαο Βνξείνπ Διιάδνο ΔΠΔΡΗΓΑ ΜΔ ΘΔΜΑ: «ΟΗΚΟΛΟΓΗΚΖ ΜΔΣΑΚΗΝΖΖ ΣΖ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ» Θεζζαινλίθε, Γεπηέξα 16 Μαίνπ 2011 «Ζ ΑΠΑΡΑΓΔΚΣΖ ΚΑΣΑΣΑΖ ΣΑΘΜΔΤΖ. ΓΤΝΑΣΟΣΖΣΔ ΒΔΛΣΗΩΖ ΜΔ ΤΓΥΡΖΜΑΣΟΓΟΣΖΖ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΑΠΟΓΟΖ»

Διαβάστε περισσότερα

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία Πνηνί είκαζηε Η ΜΙΝΔΡΑΛ ΥΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΣΑ Α.Δ. μεθίλεζε ηελ πνξεία ηεο ην 1976. Από ηελ αξρή ζπλεξγαζηήθακε κε πξωηνπόξνπο εηαηξείεο ζηνλ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Α Κ Ω Ν Α Π Ο Ρ Ρ Ι Μ Μ Α Σ Ω Ν

Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Α Κ Ω Ν Α Π Ο Ρ Ρ Ι Μ Μ Α Σ Ω Ν Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Α Κ Ω Ν Α Π Ο Ρ Ρ Ι Μ Μ Α Σ Ω Ν ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Σερληθή Έθζεζε 2. Σερληθέο Πξνδηαγξαθέο 3. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 4. Έληππν πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα ζάθ σλ α π ν ξ- Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η

Διαβάστε περισσότερα

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Μνρηαλάθεο Κσλ/λνο Πξντζηάκελνο Πιεξνθνξηθήο Γήκνπ Ηξαθιείνπ Η κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ 1990-

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ Α.Να γξάςεηε ηα ηππηθά ζηάδηα ηεο αλαγλώξηζεο ζηελ Οδύζζεηα. Το θέμα της αναγνώρισης είναι συχνό, ιδιαίτερα στις τελευταίες ραψωδίες του έπους, δηλαδή από τότε που ο Οδυσσέας

Διαβάστε περισσότερα

K- Clusters Γξάζε 7.1.: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΚΑΘΝΟΣΟΜΘΑ ΣΟΝ ΚΛΑΓΟ ΣΟΤ ΜΑΡΜΑΡΟΤ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΞΘΟΠΟΘΗΘΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΣΩΝ, ΑΠΌ ΣΑ ΠΑΡΑΠΡΟΪΟΝΣΑ ΚΑΘ ΣΑ ΜΠΑΖΑ ΣΟ ΣΡΑΝΟΒΑΛΣΟ

K- Clusters Γξάζε 7.1.: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΚΑΘΝΟΣΟΜΘΑ ΣΟΝ ΚΛΑΓΟ ΣΟΤ ΜΑΡΜΑΡΟΤ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΞΘΟΠΟΘΗΘΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΣΩΝ, ΑΠΌ ΣΑ ΠΑΡΑΠΡΟΪΟΝΣΑ ΚΑΘ ΣΑ ΜΠΑΖΑ ΣΟ ΣΡΑΝΟΒΑΛΣΟ K- Clusters Γξάζε 7.1.: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΚΑΘΝΟΣΟΜΘΑ ΣΟΝ ΚΛΑΓΟ ΣΟΤ ΜΑΡΜΑΡΟΤ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΞΘΟΠΟΘΗΘΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΣΩΝ, ΑΠΌ ΣΑ ΠΑΡΑΠΡΟΪΟΝΣΑ ΚΑΘ ΣΑ ΜΠΑΖΑ ΣΟ ΣΡΑΝΟΒΑΛΣΟ Ο πινχηνο ηεο Διιάδαο ζε θνηηάζκαηα καξκάξνπ εθιεθηήο

Διαβάστε περισσότερα

Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο

Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο Έφη Μπέκοσ Γενική Γραμματέας Πρόνοιας ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΦΑΛΙΗ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΣΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑ ΔΙΑΓΩΓΗ - Πξνώζεζε ηεο θνηλσληθήο έληαμεο θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ Μεγάιε επηηπρία ζεκείωζε ε θνηλή εθδήιωζε γηα ηελ θνπή πίηαο γηα ην 2009, ηνπ Παλειιήληνπ πλδέζκνπ Δπηρεηξήζεωλ Πξνζηαζίαο Πεξηβάιινληνο (ΠΑΔΠΠΔ) θαη ηεο Διιεληθήο Δηαηξίαο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΤΣΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΑΧΑΪΑ. 24 25 26 Απριλίου 2015 κλειςτό γυμναςτήριο «Δημήτρησ Τόφαλοσ»

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΤΣΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΑΧΑΪΑ. 24 25 26 Απριλίου 2015 κλειςτό γυμναςτήριο «Δημήτρησ Τόφαλοσ» ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΤΣΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΑΧΑΪΑ 24 25 26 Απριλίου 2015 κλειςτό γυμναςτήριο «Δημήτρησ Τόφαλοσ» Τν Παλεπηζηήκην Παηξώλ, ην Δπηκειεηήξην Αραΐαο θαη ε Πεξηθέξεηα Γπηηθήο Διιάδαο

Διαβάστε περισσότερα

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Α ο υ ι ς ε κ ς ξ μ ι κ ή ρ ύ μ θ ε ρ η 6 Τ ξ μ έ α π ΘΘΘ, X ώ ο ξ π κ α ι Δ π ι κ ξ ι μ χ μ ί α Η έ μ α : Διδάρκξμςεπ: Τξ εύοξπ ςξσ ξοίξσ Ιεοαμεικόπ

Διαβάστε περισσότερα

Η Οικονομική Κρίση & οι Επιπτώσεις της

Η Οικονομική Κρίση & οι Επιπτώσεις της Δ ε ί κ η η ρ Τ ά ζ ε ω ν Α γ ο π ά ρ Ε π γ α ζ ί α ρ 2010 Η Οικονομική Κρίση & οι Επιπτώσεις της ειδικό θέμα σοπηγόρ Δρ. Όλγα Επιηροπάκη Αναπλ. Καθ., Ακαδημαϊκή Έδπα «Σηαύπορ Κωζηόποςλορ» ζηη Διοίκηζη

Διαβάστε περισσότερα

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger 1 θύιιν ζθνιηάηαο 2 πξάζα 150 γξ. bacon 150 γξ. θέηα ΓΧΓΧΝΗ 100 γξ. γξαβηέξα ΓΧΓΧΝΗ 1 θ.ζ. ειαηόιαδν Κόβνπκε ηα πξάζα ζε ιεπηέο ξνδέιεο. Κόβνπκε ην bacon

Διαβάστε περισσότερα

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk)

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Σεκηλάξην Τνκέα Λνγηζκηθνύ Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Περίιευε παροσζίαζες Τη είλαη ηα «Γίθηπα πνπ παξέρνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΓΤ Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα «Γηνίθεζε Τπεξεζηψλ Τγείαο» 34

ΔΓΤ Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα «Γηνίθεζε Τπεξεζηψλ Τγείαο» 34 ΔΓΤ Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα «Γηνίθεζε Τπεξεζηψλ Τγείαο» 34 1. Σίηινο καζήκαηνο Αξρέο Γηνίθεζεο θαη ηξαηεγηθήο Τπεξεζηψλ Τγείαο 2. Τπεχζπλνο καζήκαηνο Νίθνο Μαληαδάθεο 3. θνπφο θνπφο ηνπ καζήκαηνο είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πτςσιακών επγασιών για το Υειμ. Εξαμ. 2015-2016 τος τμήματορ Διοίκησηρ Επισειπήσεων

Θέματα πτςσιακών επγασιών για το Υειμ. Εξαμ. 2015-2016 τος τμήματορ Διοίκησηρ Επισειπήσεων Θέματα πτςσιακών επγασιών για το Υειμ. Εξαμ. 2015-2016 τος τμήματορ Διοίκησηρ Επισειπήσεων Α/Α ΣΙΣΛΟ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΚΑΘΗΓΗΣΗ ΑΡΙΜΟ ΦΟΙΣΗΣΩΝ ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΝΑΘΕΗ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΕΡΓΑΙΑ 1 Σα κνληέια πξνψζεζεο Above-the-Line

Διαβάστε περισσότερα

Σηπαηηγική ηηρ Κύππος για μία Εθνική Ολοκληπωμένη Θαλάζζια Πολιηική. Όπαμα: Αειθόπορ Αξιοποίηζη και Ανάπηςξη ηων Θαλαζζών ηηρ Κύππος

Σηπαηηγική ηηρ Κύππος για μία Εθνική Ολοκληπωμένη Θαλάζζια Πολιηική. Όπαμα: Αειθόπορ Αξιοποίηζη και Ανάπηςξη ηων Θαλαζζών ηηρ Κύππος Σηπαηηγική ηηρ Κύππος για μία Εθνική Ολοκληπωμένη Θαλάζζια Πολιηική Όπαμα: Αειθόπορ Αξιοποίηζη και Ανάπηςξη ηων Θαλαζζών ηηρ Κύππος 1. Ειζαγωγή Ζ Κχπξνο είλαη λεζησηηθφ θξάηνο, ην ηξίην ζε κέγεζνο λεζί

Διαβάστε περισσότερα

Δπώλπκν Όλνκα Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε

Δπώλπκν  Όλνκα  Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο  Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε A.K. 0279 Δπώλπκν Υαξίδεκνο Όλνκα Γηώξγνο Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Υαξίηνο Σόπνο γελλήζεωο Κεθηζηά Ζκεξνκελία γελλήζεωο 1924 Ζκεξνκελία ζαλάηνπ 11 Απξηιίνπ 1996 Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Ήηαλ ν πξωηόηνθνο

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03

10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03 10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03 1 η ημέρα: ΑΘΗΝΑ ΜΠΑΝΓΚΟΚ πγθέληξσζε ζην αεξνδξόκην Διεπζέξηνο Βεληδέινο, θαη αλαρώξεζε γηα Μπαλγθόθ.Γηαλπθηέξεπζε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΣΟΚΡΑΣΟΡΙΚΟ ΜΑΡΟΚΟ

ΑΤΣΟΚΡΑΣΟΡΙΚΟ ΜΑΡΟΚΟ ΑΤΣΟΚΡΑΣΟΡΙΚΟ ΜΑΡΟΚΟ 7εκέξεο Εβδνκαδηαίεο αλαρσξήζεηο Ιαλνπάξηνο-Φεβξνπάξηνο 2012 1 ε εκέξα Αζήλα-Καδακπιάλθα-Μαξξαθέο πγθέληξσζε ζην αεξνδξόκην θαη πηήζε γηα ηελ Καδακπιάλθα κέζσ ζηαζκνύ. Άθημε θαη αθνινπζεί

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Σα βασικότεπα σαπακτηπιστικά τος αθλητισμού ωρ ςπηπεσία Είναι: άπιε βησκαηηθή δελ απνζεθεχεηαη επεξεάδεηαη θαηαλαιψλεηαη ηαπηφρξνλα κε ηελ παξαγσγή

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΖ ΟΗ ΤΠΟΤΡΓΟΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΩΝ ΚΑΗ ΑΓΡΟΣΗΚΖ ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΚΑΗ ΣΡΟΦΗΜΩΝ

ΑΠΟΦΑΖ ΟΗ ΤΠΟΤΡΓΟΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΩΝ ΚΑΗ ΑΓΡΟΣΗΚΖ ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΚΑΗ ΣΡΟΦΗΜΩΝ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΓΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΤΠΟΤΡΓΔΙΟ ΑΓΡΟΣΙΚΗ ΑΝΑΠΣΤΞΗ & ΣΡΟΦΙΜΩΝ ΓΔΝΙΚΗ ΓΙΔΤΘΤΝΗ ΓΙΟΙΚΗΣΙΚΗ ΤΠΟΣΗΡΙΞΗ ΓΙΔΤΘΤΝΗ ΟΡΓΑΝΩΗ ΚΑΙ ΑΠΛΟΤΣΔΤΗ ΓΙΑΓΙΚΑΙΩΝ ΣΜΗΜΑ:Α Σαχ. Γ/νση: Αχαρνών ΣΚ: 04 3 Πληρ: Γ. Σσαγδή Σηλ: 0 460

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα ζε σώπερ ηος. εςπωπαϊκού Νόηος και Βοππά

Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα ζε σώπερ ηος. εςπωπαϊκού Νόηος και Βοππά ΣΑΣΙΣΙΚΗ ΔΝΗΜΔΡΩΗ ΓΔΛΣΙΟ 2/2014 Υπό την Εποπτεία του Υπουργείου Εργαςίασ, Κοινωνικήσ Αςφάλιςησ & Πρόνοιασ Πατδνχζε Χ. Ινχιηνο 2014 Οι ζηαηιζηικέρ για ηη Γιά Βίος Μάθηζη (ΓΒΜ): η θέζη ηηρ Δλλάδαρ ανάμεζα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Δεςηέπα 18/05/2015. Απόνηερ : 1) Γεκόπνπινο Υξήζηνο 2) Καπώλεο πήιηνο 3) Κπξηαθόπνπινο Κπξηάθνο 4) Παλαγόπνπινο Βαζίιεο

Δεςηέπα 18/05/2015. Απόνηερ : 1) Γεκόπνπινο Υξήζηνο 2) Καπώλεο πήιηνο 3) Κπξηαθόπνπινο Κπξηάθνο 4) Παλαγόπνπινο Βαζίιεο 1 ΕΝΩΗ ΠΟΔΟΦΑΙΡΙΚΩΝ ΩΜΑΣΕΙΩΝ ΗΛΕΙΑ ΕΣΟ ΙΔΡΤΕΩ 1969 ΕΔΡΑ: ΠΤΡΓΟ Οδόο: Γξαγαηζαλίνπ 34 & Παπαθιέζζα Σει: 26210 33311 e-mail:epsilia@otenet.gr Φαμ: 26210 34004 Ππακηικό 35 ηρ ζςνεδπίαζηρ ηος Δ ηηρ ΕΠ Ηλείαρ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Δ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ Σπουδάστρια: Διαούρτη Ειρήνη Δήμητρα Επιβλέπων καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΑΗΓΑΗΟΤ ΥΟΛΖ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΓΗΟΗΚΖΖ «ΥΔΓΗΑΜΟ, ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑΗ ΠΟΛΗΣΗΚΖ ΣΟΤ ΣΟΤΡΗΜΟΤ»

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΑΗΓΑΗΟΤ ΥΟΛΖ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΓΗΟΗΚΖΖ «ΥΔΓΗΑΜΟ, ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑΗ ΠΟΛΗΣΗΚΖ ΣΟΤ ΣΟΤΡΗΜΟΤ» ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΑΗΓΑΗΟΤ ΥΟΛΖ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΓΗΑΣΜΖΜΑΣΗΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ «ΥΔΓΗΑΜΟ, ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑΗ ΠΟΛΗΣΗΚΖ ΣΟΤ ΣΟΤΡΗΜΟΤ» ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΘΑΛΑΗΟ ΣΟΤΡΗΜΟ. ΠΔΡΗΠΣΧΖ ΘΑΛΑΗΟΤ ΣΟΤΡΗΜΟΤ ΜΔ ΚΑΦΖ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟΤ ΠΑΣΡΧΝ ΣΜΖΜΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΝΔΔ ΑΡΥΔ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ (ΜΒΑ) ΣΑΣΗΡΗ Υ. ΗΡΑΚΛΔΙΑ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟΤ ΠΑΣΡΧΝ ΣΜΖΜΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΝΔΔ ΑΡΥΔ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ (ΜΒΑ) ΣΑΣΗΡΗ Υ. ΗΡΑΚΛΔΙΑ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟΤ ΠΑΣΡΧΝ ΣΜΖΜΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΝΔΔ ΑΡΥΔ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ (ΜΒΑ) ΣΑΣΗΡΗ Υ. ΗΡΑΚΛΔΙΑ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ κε ζέκα: Γηερεύνηζη ηων επιπηώζεων ηοσ ηοσριζμού ζε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΘΔΜΑ: Ο ΣΟΤΡΗΜΟ ΣΖ ΡΟΓΟ ΚΑΗ ΟΗ ΠΡΟΟΠΣΗΚΔ ΒΔΛΣΗΧΖ ΣΟΤ: ΜΗΑ ΔΜΠΔΗΡΗΚΖ ΔΡΔΤΝΑ

ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΘΔΜΑ: Ο ΣΟΤΡΗΜΟ ΣΖ ΡΟΓΟ ΚΑΗ ΟΗ ΠΡΟΟΠΣΗΚΔ ΒΔΛΣΗΧΖ ΣΟΤ: ΜΗΑ ΔΜΠΔΗΡΗΚΖ ΔΡΔΤΝΑ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ΥΟΛΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΑ ΣΜΖΜΑ ΛΟΓΗΣΗΚΖ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΘΔΜΑ: Ο ΣΟΤΡΗΜΟ ΣΖ ΡΟΓΟ ΚΑΗ ΟΗ ΠΡΟΟΠΣΗΚΔ ΒΔΛΣΗΧΖ ΣΟΤ: ΜΗΑ ΔΜΠΔΗΡΗΚΖ ΔΡΔΤΝΑ ΑΝΑΣΑΗΑ ΑΒΒΗΓΟΤ Δπηβιέπσλ Καζεγεηήο:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ. Η οικολογική διατείριζη ηης προζηαηεσμένης περιοτής ηοσ όροσς Βόρα ζηην περιοτή ηης Αριδαίας.

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ. Η οικολογική διατείριζη ηης προζηαηεσμένης περιοτής ηοσ όροσς Βόρα ζηην περιοτή ηης Αριδαίας. ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών πουδών στις Περιβαλλοντικές Επιστήμες χολή Θετικών Επιστημών Σμήμα Βιολογίας Η οικολογική διατείριζη ηης προζηαηεσμένης περιοτής ηοσ όροσς Βόρα ζηην

Διαβάστε περισσότερα

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Εηζαγσγή Οη ηερληθέο ζπληήξεζεο ηξνθίκσλ έρνπλ ζθνπό : α) λα παξεκπνδίζνπλ αλεπηζύκεηεο κεηαβνιέο ζηα ραξαθηεξηζηηθά (γεύζε - ρξώκα -

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ. Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ. Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ Αργσρώ Ιωάννοσ Λεμεσός 2012 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών

Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών Ζ Σπλέιεπζε (Σ) ηνπ Τκήκαηνο Βηνκεραληθήο Γηνίθεζεο θαη Τερλνινγίαο ηεο 18/5/2015 ελέθξηλε ηελ αλακόξθσζε ηνπ Πξνγξάκκαηνο Πξνπηπρηαθώλ Σπνπδώλ. Παξαθαινύληαη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ξόινο ηεο λαπηηιίαο ζηελ παγθόζκηα δηαθίλεζε Υύδελ Ξεξώλ Φνξηίσλ

Ο ξόινο ηεο λαπηηιίαο ζηελ παγθόζκηα δηαθίλεζε Υύδελ Ξεξώλ Φνξηίσλ ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΠΟΛΤΣΔΥΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΗΑΣΜΖΜΑΣΗΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ «ΥΔΓΗΑΜΟ, ΟΡΓΑΝΩΖ & ΓΗΑΥΔΗΡΗΖ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΜΔΣΑΦΟΡΩΝ» Γηπισκαηηθή Δξγαζία Ο ξόινο ηεο λαπηηιίαο ζηελ παγθόζκηα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης Α.Τ.Ε.Ι. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Η διαμόρφωση επικοινωνιακής στρατηγικής (και των τακτικών ενεργειών) για την ενδυνάμωση της εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

Διιεληθά Σειρά Moov Δγτειρίδιο τρήζηη Δνημέρφζης ταρηών Web Αλαζεώξεζε: R00 (2010/05) Πώς να ενημερώζφ ηοσς τάρηες; Υπάξρνπλ ηέζζεξα βήκαηα γηα ηελ ελεκέξσζε ηνπ ράξηε. Βήκα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗΑΣΜΖΜΑΣΗΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΣΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ. Γηπισκαηηθή Δξγαζία

ΓΗΑΣΜΖΜΑΣΗΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΣΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ. Γηπισκαηηθή Δξγαζία ΓΗΑΣΜΖΜΑΣΗΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΣΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ Γηπισκαηηθή Δξγαζία ΝΑΤΣΙΛΙΑΚΔ ΤΠΗΡΔΙΔ ΤΠΟΣΗΡΙΞΗ ΔΞΑΓΧΓΙΚΧΝ ΓΡΑΣΗΡΙΟΣΗΣΧΝ - Η ΠΔΡΙΠΣΧΗ ΤΝΔΡΓΑΙΑ ΜΔ ΣΟΝ ΤΝΔΣΑΙΡΙΜΟ ηνπ ΑΡΑΜΠΑΣΕΖ ΗΧΑΝΝΖ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΔΝΝΟΙΔ ΚΑΙ ΟΡΙΜΟΙ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ

ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΔΝΝΟΙΔ ΚΑΙ ΟΡΙΜΟΙ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΜΑΘΗΜΑ 2T2 41 ΓΟΜΙΚΗ ΦΤΙΚΗ ΗΥΟΜΟΝΩΗ - ΗΥΟΠΡΟΣΑΙΑ ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ ΠΑΡΟΤΙΑΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΟΤ ΚΑΝΟΝΙΜΟΤ ΜΟΝΑΓΔ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΚΑΣΗΓΟΡΙΔ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΑΝΔΗ ΠΑΡΑΜΔΣΡΟΙ ΑΚΟΤΣΙΚΗ ΑΝΔΗ ΚΡΙΣΗΡΙΑ ΗΥΟΜΟΝΩΗ - ΗΥΟΠΡΟΣΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βαιάζεο 1. "Ο πινχηνο θαη ε δχλακε ησλ Διιήλσλ βξίζθεηαη εθεί φπνπ βξηζθφηαλ θαη ζηελ επνρή ηνπ Οδπζζέα: ζηε ζάιαζζα" Εαθ Λαθαξηέξ

Βαιάζεο 1. Ο πινχηνο θαη ε δχλακε ησλ Διιήλσλ βξίζθεηαη εθεί φπνπ βξηζθφηαλ θαη ζηελ επνρή ηνπ Οδπζζέα: ζηε ζάιαζζα Εαθ Λαθαξηέξ Βαιάζεο 1 "Ο πινχηνο θαη ε δχλακε ησλ Διιήλσλ βξίζθεηαη εθεί φπνπ βξηζθφηαλ θαη ζηελ επνρή ηνπ Οδπζζέα: ζηε ζάιαζζα" Εαθ Λαθαξηέξ Βαιάζεο 2 ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΑ ΠΔΡΗΛΖΦΖ 6 ΔΗΑΓΧΓΖ 11 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 1 - ΟΡΗΜΟΗ ΣΖ ΝΑΤΣΗΛΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ )

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Τν πξόβιεκα - Γηαξξνή λεξνύ Αθόκε θαη κηα κηθξή δηαξξνή λεξνύ κπνξεί λα πξνθαιέζεη θαηαζηξνθή αλ δελ αληρλεπζεί εγθαίξσο Δηαξξνή κπνξεί λα πξνέιζεη

Διαβάστε περισσότερα