Το προσωνύμιο Καραγκούνηδες των Αρβανιτόβλαχων της Ακαρνανίας: Μια πρώτη προσέγγιση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το προσωνύμιο Καραγκούνηδες των Αρβανιτόβλαχων της Ακαρνανίας: Μια πρώτη προσέγγιση"

Transcript

1 Το προσωνύμιο Καραγκούνηδες των Αρβανιτόβλαχων της Ακαρνανίας: Μια πρώτη προσέγγιση 1ο ΜΕΡΟΣ Αντώνης Βασιλείου, M.Ed., Ph.D. Εκπαιδευτικός Π.Ε., Ιστορικός Περίληψη Το άρθρο αυτό αναφέρεται στο προσωνύμιο Καραγκούνηδες των μελών της Αρβανιτοβλάχικης γλωσσικής ομάδας της Ακαρνανίας. 1 Στην αρχή παρατίθεται μια σύντομη εισαγωγή σχετικά με την πολυωνυμία των λαών και ιδιαίτερα των Βλάχων, παρακλάδι των οποίων αποτελεί και η ανωτέρω γλωσσική ομάδα. Στη συνέχεια παρουσιάζονται κάποια γεωγραφικά στοιχεία για την περιοχή όπου κατοικούν σήμερα οι Βλάχοι της Ακαρνανίας και γίνεται μια γενικότερη αναφορά στο υπό μελέτη προσωνύμιο (πού αλλού απαντάται, ετυμολογία κ.λπ.). Κατόπιν δίνονται κάποια ιστορικά στοιχεία (βιβλιογραφικές αναφορές/πηγές, χειρόγραφα, έγγραφα του 19ου αιώνα, δημοτικά τραγούδια, τοπωνύμια κ.λπ.) όπου απαντάται το συγκεκριμένο προσωνύμιο σε σχέση κυρίως με τους Βλάχους της Ακαρνανίας και κατά δεύτερο λόγο με τους Καραγκούνηδες της Θεσσαλίας. Διατυπώνονται επίσης μερικές σκέψεις και παρουσιάζονται κάποια στοιχεία αναφορικά με την ενδεχόμενη σχέση των Καραγκούνηδων της Ακαρνανίας με την ομώνυμη ομάδα της Θεσσαλίας. Τέλος, καταγράφονται τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την παρούσα μελέτη. 1. Εισαγωγή Είναι αρκετά συνηθισμένη στην ιστορία της ονομασίας των λαών η πολυωνυμία, δηλαδή το φαινόμενο κάποιοι από αυτούς να έχουν δύο ή και περισσότερα ονόματα με τα οποία ετεροπροσδιορίζονται (τους αποκαλούν οι άλλοι) ή αυτοπροσδιορίζονται (αποκαλούν οι ίδιοι τον εαυτό τους/αυτοαποκαλούνται). Για να περιοριστούμε μόνο στην ελληνική πραγματικότητα, αλλά και σε κάποιους άλλους γειτονικούς λαούς, θα αναφέρουμε πως εμείς οι Έλληνες αυτοπροσδιοριζόμαστε κυρίως με το παραπάνω εθνωνύμιο αλλά και με τον όρο Ρωμιοί (οι εναπομείναντες Έλληνες κάτοικοι της Τουρκίας) καθώς και με το παλαιότερο εθνωνύμιο Γραικοί, ιδιαίτερα μέχρι την περίοδο της Τουρκοκρατίας. 2 Επίσης είναι γνωστό ότι ετεροπροσδιοριζόμαστε με άλλο όνομα πέρα από αυτό με το οποίο αυτοπροσδιοριζόμαστε, δηλαδή το εθνωνύμιο Έλληνες. Συγκεκριμένα οι δυτικοί λαοί (ευρωπαίοι, αμερικανοί κ.λπ.) αλλά και οι βαλκανικοί μάς αποκαλούν με διάφορες παραλλαγές του εθνωνυμίου Greeks (= Γραικοί), οι ασιατικοί λαοί με το εθνωνύμιο Γιουνάν/Γιουνανί (= Ίωνες), ενώ οι λαοί της Ανατολικής Μεσογείου με το εθνωνύμιο Γιαβάν (Yavan ή Javan), το οποίο αποτελεί παραλλαγή του αμέσως προηγούμενου. Με το εθνωνύμιο Greeks επίσης αυτοπροσδιοριζόμαστε, όταν επικοινωνούμε με αλλόγλωσσους. Με αυτόν τον όρο ακόμη έχουμε αναγνωριστεί από τους διάφορους διεθνείς οργανισμούς (Ο.Η.Ε., Ν.Α.Τ.Ο. κ.λπ.). 3 Άλλο σχετικό παράδειγμα αποτελούν οι Αλβανοί, οι οποίοι αυτοαποκαλούνται ως 1 Προσωνύμιο είναι ένα όνομα ή μια ονομασία που προστίθεται στο κυρίως όνομα ενός προσώπου ή μιας ομάδας ανθρώπων και το οποίο/η οποία συνήθως έχει σχέση με κάποια χαρακτηριστική ιδιότητα του προσώπου ή της ομάδας που το/τη φέρει. 2 Είναι σε όλους γνωστή η ρήση που αποδίδεται στον Αθανάσιο Διάκο -περιλαμβάνεται σε διάφορα δημοτικά τραγούδια που τον αφορούν- ο οποίος, όταν τον συνέλαβαν οι Τούρκοι και του πρότειναν να αποκηρύξει την πίστη του, απάντησε «Εγώ Γραικός γεννήθηκα, Γραικός και θα πεθάνω»//«ἐγὼ Γραικὸς γεννήθηκα, Γραικὸς θὲ ν ἀποθάνω» (Εκλογή Ακαδημίας Αθηνών, τόμος Α': , Ν. Βραχνός, Άγραφα, 1890). Για περισσότερες πληροφορίες όσον αφορά τα εθνωνύμια Έλληνας, Ρωμιός και Γραικός δες Μαντούβαλου, 1990: όπου υπάρχει πλούσια βιβλιογραφία σχετικά με το θέμα. 3 Από τον «κανόνα» αυτόν εξαιρείται η Ευρωπαϊκή Ένωση στην οποία η χώρα μας έχει πετύχει να ενταχθεί με τον όρο Hellas. Ωστόσο στην αγγλόφωνη έκδοση της επίσημης ιστοσελίδας του παραπάνω οργανισμού (http://europa.eu) χρησιμοποιείται για την Ελλάδα ο όρος Greece. Τον όρο Hellas η χώρα μας τον χρησιμοποιεί και σε άλλες περιπτώσεις, π.χ. σε διεθνείς αθλητικές συναντήσεις κ.λπ. Επίσης με τον όρο αυτόν ή παραλλαγές του αναφέρεται σήμερα η Ελλάδα από μερικούς λαούς, όπως π.χ. τους Κινέζους, τους Νορβηγούς κ.λπ. Οι όροι Grai και Graeci σύμφωνα με τον Γ. Χατζιδάκη προήλθαν «ἀπὸ μικρὰς τίνος ὁμάδος Ἑλλήνων Γραίων καὶ

2 ΤΟ ΠΡΟΣΩΝΥΜΙΟ ΚΑΡΑΓΚΟΥΝΗΔΕΣ ΤΩΝ ΑΡΒΑΝΙΤΟΒΛΑΧΩΝ ΤΗΣ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ: ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Σκιπτάροι/Σκιπτάρ (Shqipetare) ενώ ετεροαποκαλούνται ως Αλβανοί (Albanians). 4 Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και σε άλλους λαούς, π.χ. τους Γάλλους (Frangais/French/Γάλλοι/Φραντσέζοι/Φράγκοι), τους Γερμανούς (Deutschen/Germans) κ.λπ. Είναι επίσης συνηθισμένο φαινόμενο να υπάρχουν πολλές επιμέρους ονομασίες (προσωνύμια) με τις οποίες προσδιορίζονται μικρότερες ομάδες ενός λαού με βάση κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (γλωσσικά, γεωγραφικά, θρησκευτικά, ιστορικά, λαογραφικά, διατροφικά, ενδυματολογικά κ.λπ.). Έτσι για τους Έλληνες υπάρχουν, μεταξύ άλλων, τα παρακάτω προσωνύμια: Πόντιοι, Κρητικοί, Μωραΐτες, Μακεδόνες, Θρακιώτες, Ηπειρώτες, Νησιώτες, Μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης ή Μεμέτια, Λατίνοι/οι Καθολικοί κάτοικοι της Σύρου, Γραικύλοι, Γκαζμάδες (Κασμάδες)/οι Λέσβιοι, Ακανέδες/οι Σερραίοι, Παγουράδες/οι Γιαννιώτες, Γκατζόληδες/οι κάτοικοι του Έβρου, Γκάγκαροι/οι Αθηναίοι, Καρντάσια/οι Θεσσαλονικείς, Καλαμαράδες, Ελλαδίτες κ.λπ. 5 Η πολυωνυμία ήταν συνηθισμένη και κατά την αρχαιότητα, αφού ως γνωστόν οι Έλληνες ονομάζονταν μεταξύ των άλλων ως: Αχαιοί, Ίωνες, Αιολείς, Δωριείς, Δαναοί (παλιότερα), Έλληνες (στην αρχή μόνο οι κάτοικοι της αρχαίας Φθίας και αργότερα επεκτάθηκε σε όλες τις ελληνικές φυλές), Σελλοί (οι κάτοικοι της κεντρικής Ηπείρου), Γραικοί κ.λπ. 6 Αυτό όμως που δεν είναι συνηθισμένο είναι το φαινόμενο το οποίο συμβαίνει με τις διάφορες ονομασίες των Βλάχων. Σε σχετική έρευνα που κάναμε εντοπίσαμε τουλάχιστον 42 ονομασίες με τις οποίες αποκαλείται από τους τρίτους (ετεροαποκαλείται) η συγκεκριμένη γλωσσική ομάδα. Μάλιστα υπάρχουν διαφορετικές ονομασίες των Βλάχων ανάλογα με τη χώρα στην οποία ζουν. Επίσης υπάρχουν πάρα πολλά προσωνυμία των Βλάχων, τα οποία αναφέρονται στις κατά τόπους διαφορετικές Βλάχικες γλωσσικές ομάδες (Αρβανιτόβλαχοι, Γραικόβλαχοι, Γραμμουστιάνοι, Μοσχοπολίτες κ.λπ.). Επειδή θα ξέφευγε κατά πολύ από τους στόχους του συγκεκριμένου άρθρου μια εκτεταμένη αναφορά στις διαφορετικές ονομασίες των Βλάχων, γι αυτό θα περιοριστούμε στις πιο γνωστές. Εκτός λοιπόν από το όνομα Βλάχος υπάρχουν και οι παρακάτω ονομασίες (Έξαρχος, 2010: και Έξαρχος, 2001, τόμος Α : 28-29). Στην Ελλάδα: Κουτσόβλαχοι, Μπουρτζόβλαχοι, Αρβανιτόβλαχοι, Καραγκούνηδες, Τσιντσάροι, Μακεδονόβλαχοι, Γραικόβλαχοι, Ελληνόβλαχοι, Γραικολατίνοι, Μογλενίτες, Καράβλαχοι ή Μαυρόβλαχοι, Μοσχόβλαχοι, Ρουμανόβλαχοι κ.λπ. Στην Αλβανία: Vlleu t, Vlle t, Goga και Tsiopani. Στην πρώην Γιουγκοσλαβία: Vlashi, Tsintsari κ.λπ. Στην πρώην Γ.Δ.Μ.: Vlashi, Tsintsari, Aromani. Στη Βουλγαρία: Vlashi, Tsintsari. Στη Ρουμανία: Aromani, Macedonoromani, Macedoneani, Romani din Macedonia. Στην Τουρκία: Vla, Ula, Ulak κ.λπ. Από τα παραπάνω ονόματα διαπιστώνουμε ότι σε κάθε κράτος του βαλκανικού χώρου, όπου ζουν ή ζούσαν οι Βλάχοι, υπάρχουν -όπως ήδη αναφέρθηκε- πολλές και διαφορετικές ονομασίες των τελευταίων. Το γεγονός Γραικὼν καλουμένων, οἵτινες ἀπὸ τῆς ἐν Βοιωτία Τανάγρας ἀπῴκησαν πάλαι εἰς τὴν Ἰταλίαν (ἐνν. τὴν Κύμην) καὶ ἐγνωρίσθησαν πρῶτοι ἐκ τῶν Ἑλλήνων εἰς τοὺς Ἰταλοὺς» (Εγκυκλοπαίδεια Δομή, χ.χ., τόμος τέταρτος: 311). Τα εθνωνύμια Γιουνάν/Γιουνανί και Γιαβάν προέρχονται από την περσική λέξη Yauna, ονομασία της Ιωνίας στη συγκεκριμένη γλώσσα την οποία κατέκτησαν οι Πέρσες ήδη από τον 6 αιώνα π.χ. Οι Πέρσες έδωσαν τη συγκεκριμένη ονομασία και σε όλους τους άλλους που μιλούσαν την ελληνική γλώσσα. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το εθνωνύμιο Γιουνάν/Γιουνανί καθώς και για τους λόγους που οι Οθωμανοί το προτίμησαν έναντι του παλαιότερου όρου Ρουμ (= Ρωμαίοι/Ρωμιοί) δες Μαντούβαλου, 1990: 98, 138 & 152. Θα πρέπει να αναφέρουμε ακόμη ότι στην περίπτωση των εθνωνυμίων Γιουνάν/Γιουνανί και Γιαβάν καθώς και του εθνωνύμιου Greeks παρατηρείται το φαινόμενο από ένα τμήμα του ελληνόφωνου πληθυσμού να ονομαστεί ολόκληρος ο ελληνόφωνος πληθυσμός (συνεκδοχή). Και στις δύο περιπτώσεις όμως τόσο οι Ίωνες (κάτοικοι της Ιωνίας της Μικράς Ασίας) όσο και οι Γραίοι (κάτοικοι της πόλης ή της περιοχής Γραία ή Τανάγρα), απ τους οποίους προήλθαν τα αντίστοιχα παραπάνω εθνωνύμια, είχαν κοινά στοιχεία με τους υπολοίπους Έλληνες στους οποίους δόθηκε το όνομά τους, οπούς π.χ. κοινή γλώσσα (ομόγλωσσο) -λαμβανομένων υπόψη των διάφορων παραλλαγών της/διαλέκτων- κοινή θρησκεία (ομόθρησκο), κοινά ήθη και έθιμα (ομότροπο) καθώς και σε γενικές γραμμές κοινή γεωγραφική προέλευση (ευρύτερος ελληνικός χώρος). Επομένως τα παραπάνω εθνωνύμια (Γιουνάν/Γιουνανί/Γιαβάν και Greeks) δεν δόθηκαν σε όλους τους Έλληνες τυχαία ούτε από κάποιο «λάθος». Η διαπίστωση αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στην ερμηνεία του ορού Καραγκούνηδες, όπως θα δούμε παρακάτω. 4 Στην Ελλάδα απαντάται σε διάφορες αρβανιτόφωνες περιοχές το επώνυμο Σκεπετάρης, το οποίο προέρχεται από το συγκεκριμένο εθνωνύμιο. 5 Τα δύο τελευταία προσωνύμια προέρχονται από την Κύπρο. Το μεν πρώτο έχει σκωπτική και μειωτική σημασία (Μπαμπινιώτη, 1998: 814/λήμμα καλαμαράς) και δόθηκε στους Έλληνες μετά την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους και ειδικότερα μετά την έλευση των Βαυαρών, ενώ το δεύτερο δόθηκε από τους Κύπριους στους Έλληνες μετά τη δημιουργία του ανεξάρτητου Κυπριακού κράτους, κατ αντιδιαστολή προς τους εκτός της Ελλάδος Έλληνες, ώστε να μην υπάρχει σύγχυση μεταξύ των όρων Έλληνας και Κύπριος (Μπαμπινιώτη, 1998: 587/λήμμα Ελλαδίτης). 6 Παρατηρούμε λοιπόν ότι και το εθνωνύμιο Έλληνες δόθηκε σε ολόκληρο τον ελληνόφωνο πληθυσμό προερχόμενο από ένα μόνο τμήμα ελληνόφωνου πληθυσμού, όπως ακριβώς συνέβη και με τα εθνωνύμια Γιουνάν/Γιαβάν και Γραικοί.

3 Τ Α Α Ι Τ Ω Λ Ι Κ Α αυτό θεωρούμε ότι είναι ένα από τα πιο σπάνιά φαινόμενα στην ιστορία των εθνωνυμίων και πιστεύουμε ότι υποδηλώνει σε μεγάλο βαθμό τις προσπάθειες που έγιναν από κάθε βαλκανικό κράτος, στο οποίο κατοικούσαν οι Βλάχοι, να προσεταιριστεί την εν λόγω γλωσσική ομάδα προς όφελος του. Η πολυωνυμία αυτή λοιπόν οφείλεται αφ ενός σε εθνικούς-πολιτικούς λόγους και αφ ετέρου σε ιστορικούς λόγους και κυρίως στο γεγονός ότι η συγκεκριμένη γλωσσική ομάδα υπήρξε για αιώνες διεσπαρμένη σε ολόκληρο τού βαλκανικό χώρο. Η πολυδιάσπαση, ως γνωστόν, οδηγεί αναπόφευκτα στην πολυωνυμία. Τέλος, η συγκεκριμένη γλωσσική ομάδα δεν απέκτησε ποτέ κάποια κρατική οντότητα, γεγονός που θα είχε ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της επικρατούσας πολυωνυμίας. Στο άρθρο αυτό, όπως ήδη αναφέρθηκε, θα ασχοληθούμε με ένα από τα πολλά προσωνύμια των Βλάχων και συγκεκριμένα με τον όρο Καραγκούνηδες, τον οποίο φέρει σήμερα μόνο η Αρβανιτοβλάχικη γλωσσική ομάδα της Ακαρνανίας. Επίσης θα εξετάσουμε την πιθανή σχέση του προσωνυμίου αυτού με τον ομώνυμο όρο (Καραγκούνηδες) που απαντάται στη Θεσσαλία. Ωστόσο θα γίνει μια γενικότερη αναφορά στους Βλάχους της Ακαρνανίας και στο προσωνύμιο Καραγκούνηδες (πού απαντάται, ετυμολογία κ.λπ.), κάτι που θεωρούμε ότι θα μας βοηθήσει σημαντικά στην καλύτερη κατανόηση του υπό εξέταση προσωνυμίου. 2. Το προσωνύμιο Καραγκούνης Στον νομό Αιτωλοακαρνανίας, κατά μήκος του κάτω Αχελώου και συγκεκριμένα μεταξύ της δεξιάς όχθης του ποταμού και του βελανιδοδάσους της Μάνινας (περίπου στα νότια «σύνορα» των πρώην επαρχιών Βαλτού και Ξηρομέρου - Βονίτσης), υπάρχουν σήμερα έξι χωριά κι ένας οικισμός οι περισσότεροι κάτοικοι των οποίων είναι δίγλωσσοι. 7 Οι άνθρωποι αυτοί μιλούν εκτός από την ελληνική και τη Βλάχικη γλώσσα και, όπως ήδη αναφέρθηκε, ανήκουν στην ίδια γλωσσική ομάδα, στους λεγομένους Αρβανιτόβλαχους ή Καραγκούνηδες. Τα χωριά στα οποία κατοικούν είναι η Στρατός (πρώην Σωροβίγλι), τα Όχθια, η Γουριώτισσα (πρώην Γαλιτσα) - Τοπικές Κοινότητες του Δήμου Αγρίνιου- η Παλαιομάνινα, το Εικόνα 1. Χάρτης της Ακαρνανίας όπου φαίνονται τα Βλαχοχώρια της περιοχής (Κουκούδης, 2000, τόμος Β': 65). Αγράμπελο/τα Αγράμπελα, το Στρογγυλοβούνι (πρώην Καλέντζι) και ο οικισμός Μάνινα Βλιζιανών -Τοπικές Κοινότητες του Δήμου Ξηρομέρου. Για τα χωριά αυτά δες στον χάρτη της εικόνας 1. Οι Αρβανιτόβλαχοι, και συγκεκριμένα οι Καραγκούνηδες, είναι Βλάχοι οι οποίοι προέρχονται κυρίως από την περιοχή της Ηπείρου, Βόρειας και Νότιας. Η γλωσσική ομάδα των Καραγκούνηδων επίσης αποτελεί υποδιαίρεση της ευρύτερης Βλάχικης γλωσσικής ομάδας και εμφανίζει κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (γλωσσικά, πολιτισμικά, εθνογραφικά κ.λπ.) που τη διαφοροποιούν από τις υπόλοιπες ομόγλωσσες ομάδες σε σημαντικό βαθμό (Μπουσμπούκης, 1999: 54-55' Kahl, 2009: & Αλεξάκης, 2009: 20). Σε κάποια φάση της ιστορίας της μάλιστα η ομάδα αυτή υπήρξε ακόμη και τρίγλωσση, με τους ομιλητές της να μιλούν συγχρόνως Βλάχικα, Ελληνικά και Αλβανικά (Weigand, 2001, τόμος Λ': 226 & Βασιλείου, 2012: 289). Με το προσωνύμιο Καραγκούνηδες αυτοαποκαλούνται και ετεροαποκαλούνται οι συγκεκριμένοι άνθρωποι στις επαφές τους με αλλόγλωσσους (ελληνόφωνους) της περιοχής (δες σχετικά στα συμπεράσματα του παρόντος άρθρου), ωστόσο στη γλώσσα τους αυτοαποκαλούνται ως Rimenu (ο ένας)/rimeni (οι πολλοί). Με το όνομα Καραγκούνηδες εκτός από τους Βλάχους της Ακαρνανίας καταγράφεται, όπως ήδη αναφέρθηκε, και μια ομάδα γεωργοκτηνοτρόφων της Θεσσαλίας, οι οποίοι αυτοπροσδιορίζονται και ετεροπροσδιορίζονται με αυτό το προσωνύμιο. Οι άνθρωποι αυτοί κατοικούν στα πεδινά μέρη του θεσσαλικού κάμπου, κυρίως στο βορειοανατολικό τμήμα του νομού Καρδίτσας και σε ορισμένα χωριά των Φαρσάλων και των Τρικάλων. Σε ορισμένες περιοχές της Θεσσαλίας μάλιστα υπάρχει για τους Καραγκούνηδες της περιοχής αυτής και ο σπανιότερος όρος Καραγκουνόβλαχοι (Φαλτάιτς, 1933: 791 Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Χάρη Πάτση, 1972, τόμος 15 ος : 33). Τον όρο Καραγκουνόβλαχος τον καταγράφει και ο Λαμνάτος (1973: 17), ο οποίος μάλιστα αναφέρει ότι ο όρος 7 Σύμφωνα με την απογραφή του 2001 οι μόνιμοι κάτοικοι των συγκεκριμένων οικισμών είναι 3.630

4 ΤΟ ΠΡΟΣΩΝΥΜΙΟ ΚΑΡΑΓΚΟΥΝΗΔΕΣ ΤΩΝ ΑΡΒΑΝΙΤΟΒΛΑΧΩΝ ΤΗΣ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ: ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ αυτός αποδίδεται σε πολλά μέρη της Θεσσαλίας στους γεωργοκτηνοτρόφους. Με την πληροφορία αυτή του Λαμνάτου διαφωνεί ο Ντούλας (2011: 368). Οι Καραγκούνηδες της Θεσσαλίας ωστόσο δεν είναι δίγλωσσοι, όπως οι Καραγκούνηδες της Ακαρνανίας, και μιλούν μόνο ελληνικά. Το γεγονός αυτό έχει οδηγήσει πολλούς να υποστηρίξουν ότι οι συγκεκριμένοι άνθρωποι δεν έχουν καμία σχέση με τους Καραγκούνηδες της Ακαρνανίας (Τσαμπάζη, 1961: 255 Λαζάρου, 1976:86 Κουκούδης, 2000, τόμος Β 271 Ντούλας, 2011: κ.ά.) και φυσικά ότι δεν είναι Βλάχικη καταγωγής. Μάλιστα έχει γίνει και μια ανθρωπολογική μελέτη το 1970 μεταξύ των κατοίκων των χωριών Μαλακάσι, Παναγία και Προάστειο Καρδίτσης (οι κάτοικοι των δύο πρώτων είναι Βλαχόφωνοι, ενώ του τρίτο είναι Καραγκούνηδες μη Βλαχόφωνοι) από την οποία, σύμφωνα με το ισχυρισμό της ερευνήτριας που την πραγματοποίησε, προέκυψαν στοιχεία φυλετικής διαφοράς μεταξύ των μελών των δύο παραπάνω ομάδων (Τσιώλη, 1974: 30-31). Ωστόσο θα πρέπει εδώ να αναφέρουμε ότι η παραπάνω ερευνά συνέκρινε τους Καραγκούνηδες της Θεσσαλίας με τους Βλάχους της ίδιας περιοχής. Με τους τελευταίους οι Βλάχοι (Καραγκούνηδες) της Ακαρνανίας παρουσιάζουν, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, αρκετές διαφορές. Ενδιαφέρον λοιπόν θα ήταν μία ανάλογη έρευνα να είχε πραγματοποιηθεί μεταξύ των Καραγκούνηδων της Θεσσαλίας και των Καραγκούνηδων (Αρβανιτόβλαχων) της Ακαρνανίας. Θα πρέπει να αναφέρουμε όμως πως είναι μοναδικό το φαινόμενο στην, ιστορία των εθνωνυμίων/προσωνυμίων των λαών να ονομάζονται με το ίδιο όνομα δύο ομάδες ανθρώπου που δεν έχουν καμιά συγγενική σχέση μεταξύ τους σε γλωσσικό, πολιτισμικό ή οποιοδήποτε άλλο επίπεδο. Μάλιστα τα μέλη των δύο αυτών ομάδων κατοικούν για αιώνες χωρίς καμιά επαφή μεταξύ τους σε διαφορετικά μέρη της Ελλάδος (Ακαρνανία - Θεσσαλία), εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά η μία ομάδα από την άλλη (δες σχετικά στον χάρτη της εικόνας 2 το τριγωνικό μαύρο πλαίσιο/καραγκούνηδες της Ακαρνανίας και το ορθογώνιο μαύρο πλαίσιο/καραγκούνηδες της Θεσσαλίας). Κάποιοι ερευνητές ωστόσο έχουν υποστηρίξει την άποψη ότι οι δύο αυτές ομάδες Καραγκούνηδων πιθανόν να έχουν σχέση μεταξύ τους, άσχετα από το γεγονός ότι Εικόνα 2. Χάρτης όπου μεταξύ άλλων φαίνονται τα Καραγκουνοχώρια της Ακαρνανίας τα μέλη της μιας (θεσσαλικής) δεν μιλάει τη Βλάχικη και της Θεσσαλίας. Πηγή: Πολίτικος Μορφολογικός Χάρτης Ελλάδος, Διον. & Βασ. Λουκοπουλου. γλώσσα. Ίσως, σύμφωνα με την ίδια άποψη, η μία ομάδα να έχει «αποβλαχιστεί» γλωσσικά εδώ και αιώνες κι έτσι να μην προκύπτει κάποια γλωσσική συγγένεια μεταξύ των δύο ομάδων. Εξάλλου η γλώσσα δεν είναι το μόνο στοιχείο που μπορεί να προσδιορίσει εθνολογικά μια ομάδα. 8 0 Ριζος (2004: 231) μάλιστα στηριζόμενος σε μαρτυρίες ιστορικών πηγών υποστηρίζει πως οι Γκαραγκούνηδες της νοτιοδυτικής Θεσσαλίας, η τελευταία ήταν εξάλλου μέρος της Μεγάλης Βλαχίας του Μεσαίωνα αλλά και της Τουρκοκρατίας, είναι εξελληνισμένοι Αρβανίτες που μετανάστευσαν στην περιοχή αλλά και στην υπόλοιπη κεντρική Ελλάδα (Φθιώτιδα κ.λπ.) στις αρχές του 14ου μ. X. αιώνα. 9 Αν δεχτούμε την παραπάνω άποψη του Ρίζου, τότε κατά πάσα πιθανότητα 8 Η ελληνική ιστορία περιλαμβάνει πολλά παραδείγματα Ελλήνων που «απώλεσαν» την ελληνική γλωσσά, διατηρώντας ωστόσο την ελληνική συνείδηση, με πιο πρόσφατα και πιο γνωστά τους Καραμανλήδες της Μικράς Ασίας και ένα μεγάλο μέρος των Ρωσοπόντιων της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. 9 Ο χρόνος αυτός είναι αρκετά κοντινός στον 13 αιώνα μ.χ., χρονική περίοδος κατά την οποία πρωτοεμφανίστηκαν οι Βλάχοι στην Αιτωλοακαρνανία (δες σχετικά Βέη, 1927: 331. Μπαμπινιώτη, 1998: 61 και Βασιλείου, 2012: 38-53). Επίσης, στους Αρβανιτόβλαχους και συγκεκριμένα στους Καραγκούνηδες θα πρέπει να εντάξουμε και τους Βλάχους της Φθιώτιδος, για τους οποίους κάνει λόγο ο Θ. Γενναίου Κολοκοτρώνης, που επισκέφτηκε την περιοχή ως Ανθυπολοχαγός το 1851 (Κολοκοτρώνης, 1881: ). Από τις περιγραφές του Κολοκοτρώνη σχετικά με τους ανθρώπους, τα ήθη και τα έθιμά τους δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι πρόκειται για Καραγκούνηδες, ομάδα συγγενική με αυτή των Βλάχων της Ακαρνανίας, Μάλιστα ο Κολοκοτρώνης καταγράφει και το όνομα του γιου του αρχιτσέλιγκα (Πούλιου), όνομα που υπάρχει ως επώνυμο στα χωριά Όχθια και Παλαιομάνινα ακόμη και σήμερα (δες σχετικά με το επώνυμο αυτό και στο κεφάλαιο 6 στο τρίτο μέρος του άρθρου).

5 Τ Α Α Ι Τ Ω Λ Ι Κ Α προκύπτει σχέση μεταξύ των Καραγκούνηδων της Ακαρνανίας (Αρβανιτόβλαχοι) και των Καραγκούνηδων της Θεσσαλίας (εξελληνισμένοι Αρβανίτες), άσχετα από τη γλωσσική διαφοροποίηση των μελών της καθεμιάς. Εξάλλου αποβλαχισθέντες ως προς τη γλώσσα τους υπάρχουν και άλλοι Βλάχοι σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας, π.χ. στην Ευρυτανία, τη Ναυπακτία κ.λπ., οι οποίοι μάλιστα αγνοούν την καταγωγή τους αυτή. 10 Σχέση μεταξύ Καραγκούνηδων της Ακαρνανίας και της Θεσσαλίας έχει υποστηρίζει και ο Κώστας Κρυστάλλης (1952: 6-7), ο οποίος γράφει χαρακτηριστικά: «Ἕκτος τῆς χώρας ταύτης [σ.σ. Ιλλυρία/Νέα ή Άνω Ήπειρο] τὴν Βλαχικὴν αὐτὴν φυλὴν [σ.σ. τους Καραγκούνηδες] εὑρίσκομεν καὶ ἐν Ζαγορίῳ τῆς Ἠπείρου, κατὰ τὸ θέρος, ὁπόθεν τὸν χειμώνα κατεβαίνει εἰς τὰ περὶ τοὺς Ἁγίους Σαράντα καὶ τὴν Σαγιάδαν χειμαδιά. Ἐπίσης εὑρίσκομεν αὐτὴν καὶ περὶ τὸν Ὄλυμπον [σ.σ. δες εξαγωνικό μαύρο πλαίσιο χάρτη εικόνας 2 καθώς και τα σχετικά με τον Κοκκινοπλό στην υποσημείωση 10] ἐν μικρῷ ἀριθμῷ, ἐν τῇ χώρᾳ τῆς Καρδίτσης καὶ τῶν Φαρσάλων εἰς μέγα πλῆθος, ἐπὶ τῆς Ὄθρυος [σχετικά μ αυτούς δες στην υποσημείωση 9], ἐπὶ τοῦ Παρνασσοὺ καὶ ἐν Ἀκαρνανίᾳ [...]. Καραγκουνιὰ λέγεται ἅπαν τὸ πεδινὸν τμῆμα τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης καὶ μέρος τοῦ πεδινοῦ τμήματος τῶν Τρικάλων. Οἱ κάτοικοι αὐτῆς καλοῦνται Καραγκοΰνιδες καὶ διαφέρουσιν οὐσιωδῶς τῶν ἄλλων Θεσσαλικῶν φυλῶν κατὰ τε τὴν ἐνδυμασίαν, τὸν χαρακτήρα, τὰ ἤθη καὶ ἔθιμα καὶ τὸ γλωσσικὸν ἰδίωμα». Για τη γλώσσα των Καραγκούνηδων ο Κρυστάλλης (ό.π.: 10) αναφέρει: «Ἡ γλῶσσα αὐτῶν εἶναι ἐν Ἠπεῖρῳ βαρβαρωτάτη, δύναταί τὶς εἰπεῖν εἶναι κράμα τί ἀνώμαλον Ἀλβανικῆς καὶ Βλαχικῆς, ἐνῷ ἐν Ἀκαρνανίᾳ καὶ Θεσσαλίᾳ, ἐξέμαθον κάλλιστα τὴν Ἑλληνικὴν». Για τα τραγούδια τέλος των Καραγκούνηδων γράφει (ό.π.: 10-11): «Ἀδουσιν ἐπίσης Ἀλβανιστί ὀλίγιστα δὲ σώζονται παρ αὐτοῖς Βλαχικὰ ἄσματα». 11 Εκτός από όλα τα παραπάνω, ένα ακόμη στοιχείο που συνηγορεί κατά τη γνώμη μιας υπέρ της 10 Την άποψή του αυτή, ότι δηλαδή οι Καραγκούνηδες της Θεσσαλίας είναι εξελληνισμένοι Αρβανίτες, ο Ρίζος τη στηρίζει -μεταξύ άλλων- σ ένα απόσπασμα του Ιωάννη Καντακουζηνού σχετικά με την υποταγή Αλβανών της Δυτικής Θεσσαλίας από τον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Γ' Παλαιολόγο ( ) κατά τη διάρκεια μιας εκστρατείας του τελευταίου στην περιοχή (για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την εκστρατεία αυτή δες Ostrogorsky, 1981, τόμος Γ': 203). Ο Καντακουζηνός (1828: 474) αναφέρει χαρακτηριστικά τα εξής: «διατρίβοντα δέ έν Θετταλία βασιλέα οἱ τά ὀρεινά της Θετταλίας νεμόμενοι Ἀλβανοί ἀβασίλευτοι Μαλακάσιοι καί Μπούϊοι καί Μεσαρίται ἀπό τῶν φυλάρχων προσαγορευόμενοι, περί δισχιλίους καί μυρίους ὄντες, προσεκύνησαν ἐλθόντες καί ὑπέσχοντο δουλεύσειν. ἐδεδοίκεσαν γάρ μὴ, χειμῶνος ἐπελθόντος διαφθαρῶσιν ὑπὸ τῶν Ῥωμαίων...» (= κατά την περίοδο την οποία ο βασίλέας/αυτοκράτορας [σ.σ. εννοείται ο Ανδρόνικος] βρισκόταν στη Θεσσαλία, οι Αλβανοί, οι οποίοι αριθμούν περί τις δώδεκα χιλιάδες και κατοικούν στα ορεινά της περιοχής αυτής, ζουν ανεξάρτητοι/αυτόνομοι, ονομάζονται Μαλακάσιοι καί Μπούϊοι και Μεσαρίτες από τα ονόματα των φυλάρχων/αρχηγών τους, ήρθαν να προσκυνήσουν/να δηλώσουν υποταγή [σ.σ. εννοείται στον αυτοκράτορα] και υποσχέθηκαν να πληρώσουν φόρο, επειδή φοβούνταν μήπως κατά τη διάρκεια του χειμώνα καταστραφούν από τους Ρωμαίους [σ.σ. τους Βυζαντινούς]). Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε ότι σε δύο Βλαχόφωνα χωρία της Ακαρνανίας έχουμε καταγράψει τα παρωνύμια Beu και Bia, τα οποία προέρχονται από τη Βλάχικη λέξη bou (= βόδι, μοσχάρι, βουβάλι//μεταφορικά δύσνους, βλάκας), θεωρούμε ότι τα παρωνύμια αυτά έχουν άμεση σχέση με την αλβανική λέξη bua/ll [μπουά/λ], που σημαίνει το βουβάλι (Ομάδα καθηγητών αλβανικής γλώσσας, 2006: 72). Θεωρούμε επίσης ότι τα παρωνύμια αυτά έχουν ετυμολογική σχέση και με το όνομα Μπούϊοι, το οποίο αναφέρει ο Καντακουζηνός. Είναι γνωστό εξάλλου το προσωνύμιο Πέτρο Μπούα Σκλέπα (= κουτσός), Αλβανού επαναστάτη του 15 ου αιώνα (Παπαδόπουλου, 1982: 32). Υπάρχει ακόμη και αρβανίτικο επώνυμο Μπούας. Η λέξη Μπούας θεωρούμε ότι έχει άμεση σχέση με το νεοελληνικό επώνυμο Μπέος (γενική Μπέου). Βλέπουμε λοιπόν ότι η συγκεκριμένη λέξη επιβιώνει σχεδόν αυτούσια στο Βλάχικο (Καραγκούνικο) ιδίωμα της Ακαρνανίας. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα παρωνύμια Beu και Bia δες Στεργίου, 2010: 4 και Βασιλείου, 2014: Το συγκεκριμένο απόσπασμα του Καντακουζηνού ωστόσο, το οποίο παραθέσαμε παραπάνω, έχει αμφισβητηθεί και πολλοί έχουν υποστηρίζει ότι οι που υπέταξε ο Ανδρόνικος ήταν Βλάχοι ή προέρχονταν από επιμιξία Βλάχων και Αλβανών. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το θέμα δες Ντούλας, 2011: Σε χειρόγραφο τέλος της I. Μ. Αγίας Τριάδας Σπαρμού Ολύμπου -αποσπάσματα του οποίου παραθέτουμε στο κεφαλαίο 6 του άρθρου- καταγράφεται η φράση: «ο γιάνης κόκυνος πόλης [σ.σ. κοκκινοπολίτης, από το χωριό Κοκκινοπηλός/Κοκκινοπλός Λάρισας] τις από χέρια αρβανίτικα έλαβεν αντιλιέδης 11 παρ σ. πρ θ. σαραντάρια [σ.σ. σαρανταλείτουργο]» [δες πάνω μαύρο πλαίσιο εικόνας 4//σελίδα 111 του κώδικα στο τρίτο μέρος του άρθρου]. Από την αναφορά αυτή μπορούμε να συμπεράνουμε ότι υπήρχαν αρβανίτες στην περιοχή αυτή της Θεσσαλίας μέχρι και την έναρξη της συγγραφής του συγκεκριμένου κώδικα (μέσα 17 ου αιώνα). Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον κώδικα αυτόν δες στο κεφάλαιο 6 στο τρίτο μέρος του άρθρου. Για τους συντετμημένους τύπους παρ σ. και πρ θ. δες στην υποσημείωση 2 επίσης στο τρίτο μέρος του άρθρου. Ο Κοκκινοπλός ωστόσο ήταν και είναι Βλαχόφωνο χωριό. Ο Leake (1835, vol. III: 335) γράφει χαρακτηριστικά: "The other Vlakhiote villages in this vicinily are Kokkinoplo... " (= Άλλα Βλάχικα χωριά στην περιοχή [σ.σ. του Ολύμπου] είναι ο Κοκκινοπλός...). 11 Οι Βλάχοι της Ακαρνανίας τραγουδούσαν συνήθως πολυφωνικά δημοτικά τραγούδια, κάτι που είναι κυρίως χαρακτηριστικό των Αρβανιτόβλαχων και γενικά των Αρβανιτών. Ο Weigand (2001, τόμος Α : 226) μάλιστα αναφέρει ότι κατά την επίσκεψή του στην περιοχή της Ακαρνανίοις, όπου κατοικούσαν οι Καραγκούνηδες, τον χειμώνα του 1890 (συγκεκριμένα στο Σωροβίγλι/νυν Στράτος) άκουσε τραγούδια τα οποία περιείχαν λέξεις ακατανόητες τόσο για τους ακροατές όσο και για τους τραγουδιστές. Πολλές από αυτές τις λέξεις, όπως αναφέρει ο ίδιος, ήταν αλβανικές. Από το γεγονός αυτό, μεταξύ των άλλων, συμπεραίνει ο Wfeigand ότι οι Βλάχοι της Ακαρνανίας μιλούσαν και τα αλβανικά έως την εποχή του Αλή Πασά, οπότε και άφησαν τα μέρη τους στην Κεντρική Αλβανία.

6 ΤΟ ΠΡΟΣΩΝΥΜΙΟ ΚΑΡΑΓΚΟΥΝΗΔΕΣ ΤΩΝ ΑΡΒΑΝΙΤΟΒΛΑΧΩΝ ΤΗΣ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ: ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ άποψης ότι οι Καραγκούνηδες της Θεσσαλίας σχετίζονται με τους Βλάχους και συγκεκριμένα με τους Αρβανιτοβλαχους (Καραγκούνηδες) είναι και το γεγονός ότι παλιότερα, όπως αναφέρθηκε, αυτοί είχαν και το προσωνύμιο Καραγκουνόβλαχοι (Φαλτάιτς, 1933: 791), όπως και οι Καραγκούνηδες της Ακαρνανίας. Το γεγονός αυτό θεωρούμε ότι δείχνει άμεση σχέση τους με τους Βλάχους. Μάλιστα ο Φαλτάιτς (ό.π.) αναφέρει πως πολλές φορές ο όρος Καραγκούνης καταντά ταυτόσημος με τον όρο Βλάχος. 12 Επίσης θεωρούμε ότι ενισχυτικό για την παραπάνω άποψη είναι και το γεγονός της ομωνυμίας των δύο αυτών ομάδων (Καραγκούνηδες). Όπως ήδη αναφέρθηκε δεν είναι σύνηθες να προσδιορίζονται συγχρόνως με το ίδιο όνομα δύο διαφορετικές ομάδες πληθυσμών, που κατοικούν μάλιστα σε διαφορετικούς τόπους κι οι οποίες δεν έχουν καμία επαφή μεταξύ τους για αιώνες. Όλα αυτά όμως θα τα πραγματευτούμε αναλυτικά στα επόμενα κεφάλαια. 3. Η ετυμολογία του ονόματος Καραγκούνης Για την ετυμολογία του προσωνυμίου Καραγκούνης έχουν διατυπωθεί πολλές και διαφορετικές προτάσεις κι έχουν δοθεί ανάλογες ερμηνείες. Παρατηρείται δηλαδή κι εδώ ό,τι έχει παρατηρηθεί ως προς την ετυμολογία/ ερμηνεία του εθνωνυμίου Βλάχος, 13 Από όλες τις ετυμολογικές προτάσεις, που 12 Το προσωνύμιο Καραγχουνόβλαχος είναι αρκετά προσδιοριστικό για τη γλωσσική ομάδα της Ακαρνανίας και ως εκ τούτου θεωρούμε ότι θα πρέπει να υιοθετηθεί από τη βιβλιογραφία που αναφέρεται στη συγκεκριμένη γλωσσική ομάδα (δες σχετικά στα συμπεράσματα του παρόντος άρθρου). Με τον όρο αυτόν μάλιστα ονομάζει τους Κεστρινιώτες της Θεσπρωτίας (υποομάδα των Κολωνιατών Βλάχων/Αρβανιτοβλάχων) ο Σπ. Μουσελίμης (Τράσιας, Αρβανιτόβλαχοι/ Ρεμένοι). 13 Αν και δεν αποτελεί στόχο του παρόντος άρθρου η ετυμολόγηση του εθνωνυμίου Βλάχος, ωστόσο θεωρούμε ότι θα ήταν αρκετά χρήσιμη μια σύντομη αναφορά σε κάποιες από τις ετυμολογικές προσεγγίσεις που έχουν κατά καιρούς προταθεί γι αυτό. Η επικρατέστερη ερμηνεία λοιπόν του συγκεκριμένου εθνωνυμίου είναι αυτή που προέρχεται από τη γερμανική ιστοριογραφική σχολή (υποστηρίχθηκε και από Ρουμάνους ιστορικούς) σύμφωνα με την οποία η λέξη Βλάχος έχει κέλτικη ρίζα (Κατηφόρη, χ.χ., τόμος 8 ος : 632) και προέρχεται από το όνομα της Κέλτικης φυλής Volcae, -arum, που στα ελληνικά, μεταφράζεται ως Ουώλκαι (Σιδέρη, 1964: 891). Οι τελευταίοι απαντώνται και στη Μεγάλη Βρετανία ως Ουαλοί. Οι Κέλτες (Ουώλκαι) ήρθαν σε επαφή με τους Γερμανούς, οι οποίοι στην πρωτογερμανική/γοτθική διάλεκτο τους ονόμαζαν Walhal. Η γερμανική γλώσσα μεταβάλλει πολλές φορές το /Γ/ σε πολλά κύρια ονόματα σε /W/ ή /Β/, π.χ. Βιλίμερος αντί Γιλίμερος (Wilimer αντί Gilimer) κ.λπ. Κατά παρόμοιο τρόπο και το εθνωνύμιο Γάλλος έγινε Βάλλος (Αραβαντινού, 2000 [1905]: VII), από δω και το εθνωνύμιο Βαλλώνος του Βελγίου. Ο τύπος Walhal λοιπόν, σύμφωνα με την παραπάνω άποψη, πήρε τις ακόλουθες εξελικτικές μορφές: Walh (Walhvolk) Walah, Wal(a)hisc κ.λπ. και σήμαινε τον Ρωμαίο, τον Κέλτη, τον ξένο. Τέλος, ο όρος επεκτάθηκε και σε όσους εγκατέλειπαν τη γλώσσα τους χάριν της Λατινικής. Από τους Γερμανούς ο όρος αυτός πέρασε στους Σλάβους, πριν από τον 7 ο αιώνα μ.χ. ως Vlah (έχουμε αντιμετάθεση του /a/ και του /I/ προφανώς για λόγους ευφωνίας). Στους άλλους λαούς ο όρος συναντάται ως Vloska στη σέρβική γλώσσα, Wloch στην πολωνική, Voloh στη ρωσική, Vlah στη Βουλγάρικη κ.λπ. (Κατηφόρη, ό.π,). Από τους Σλάβους πιθανότατα πήραν τον όρο Vlah οι Βυζαντινοί, (προσθέτοντας την ελληνική κατάληξη -ος) κι αυτό πρέπει να έγινε πριν από τον 11 ο αιώνα μ.χ., οπότε ο βυζαντινός ιστορικός Ιωάννης Σκυλίτζης αναφέρει ρητά το εθνωνύμιο Βλάχος (Scylitzae, 1973:329). Σύμφωνα με μια άλλη άποψη, η οποία προέρχεται από τη σλαβική ιστοριογραφία (Σωτηρίου, 1998: 19), η λέξη vlah, vlasi υπήρχε στην παλαιοσλαβική γλώσσα, όπου είχε τη σημασία του ξένος, αλλότριος, αλλόφυλος κ.λπ. Σύμφωνα με την ίδια άποψη, οι Σλάβοι ήταν αυτοί που πρωτοαποκάλεσαν Βλάχους τους ξένους τους οποίους συνάντησαν στην κάθοδό τους προς τα Βαλκάνια, κι αυτοί (οι ξένοι) ήταν οι ρωμανόφωνοι της Δακίας και του Δούναβη. Στη συνέχεια η ίδια λέξη χρησιμοποιήθηκε για όλους τους ρωμανόφωνους της Βαλκανικής. Εκτός από τις παραπάνω προσεγγίσεις του ονόματος Βλάχος (εκ των οποίων, όπως ήδη αναφέρθηκε, η πρώτη είναι η επικρατέστερη) έχουν δοθεί κατά καιρούς πάρα πολλές ερμηνείες. Έτσι λοιπόν η λέξη Βλαχία (κατ επέκταση κι η λέξη Βλάχος) έχει υποστηριχθεί, κυρίως από την ελληνική ιστοριογραφία του 19 ου αιώνα και των αρχών του 20 ου, ότι προέρχεται από τη λέξη βάλια, που σημαίνει στα σλάβικα το κατηφορικό μέρος, και τη λατινική λέξη aqua, -ae, η οποία σημαίνει το νερό (Σιδέρη, 1964: 60). Από τη σύνθεση των δύο λέξεων, σύμφωνα με την παραπάνω άποψη, προέκυψε ο όρος Βαλάκουα και κατά παραφθορά Βαλάκια > Βαλαχία > Βλαχία (Φωτεινός, 1819, τόμος Γ': 2 Αραβαντινός, 2000 [1905]: 20 Νικολαΐδου, 1999 [1909]: μγ'). Σε αυτή την περίπτωση το πρώτο άτονο /α/, που βρίσκεται πριν από το υγρό /l/, αποβάλλεται σύμφωνα με τον φωνητικό νόμο του Kretschmer (Κεραμόπουλλος, 2000 [1939]: 8) κι έτσι προκύπτει η λέξη Βλαχία. Άλλοι επίσης, όπως π.χ. ο καθηγητής και ακαδημαϊκός Α. Κεραμόπουλλος (2000 [1939]: 9), ετυμολογούν τη λέξη Βλάχος από την αιγυπτιακή λέξη Φελάχος, την οποία κατά την άποψη του Κεραμόπουλου δανείστηκαν οι Ρωμαίοι κατά τη διάρκεια της ρωμαϊκής κατοχής της Αιγύπτου. Η λέξη fellah δηλώνει στην Αραβική γλώσσα τον γεωργό (στην κυριολεξία αυτόν που σχίζει/οργώνει τη γη). Όμως οι Βλάχοι ως γνωστόν δεν ήταν γεωργικός λαός. Άλλη μία εκδοχή για την ερμηνεία του ονόματος Βλάχος είναι ότι το τελευταίο προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη βληχή (η δωρική εκδοχή της οποίας είναι βλαχά, το ρήμα είναι βληχάομαι-βληχῶμαι), η οποία σημαίνει μεταξύ των άλλων το βέλασμα των προβάτων, ενώ το ρήμα βληχῶμαι σημαίνει βελάζω/μιμούμαι το βέλασμα των προβάτων (Liddel & Scott, χ.χ., τόμος I: 495). Σύμφωνα με την παραπάνω ερμηνεία, οι Βλάχοι ονομάστηκαν έτσι, διότι -ως βοσκοί προβάτων που ήταν- μιμούνταν το βέλασμα των τελευταίων κατά τη βόσκησή τους για να μπορούν να τα συγκεντρώνουν και να τα καθοδηγούν (Χρυσοχόου, 2006 [1909]: 14). Ο Χρυσοχόου μάλιστα αναφέρει ότι το όνομα Βλάχος είναι ελληνικό, δεν είναι όμως -σύμφωνα με τον ίδιο- εθνικό ούτε φυλετικό ούτε πατριδεπώνυμο ούτε τοπεπώνυμο αλλά φωνεπώνυμο.

7 Τ Α Α Ι Τ Ω Λ Ι Κ Α κατά καιρούς έχουν προταθεί για τον όρο Καραγκούνης, θα αναφέρουμε πιο συγκεκριμένο άρθρο τις πιο σημαντικές κατά την άποψή μας. Το προσωνύμιο Καραγκούνης λοιπόν είναι σύνθετο. Όσον αφορά το πρώτο συνθετικό δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι πρόκειται για την τουρκική λέξη kara, η οποία σημαίνει το μαύρο (Ομάδα καθηγητών τουρκικής γλώσσας, 2003: 143). 14 Κατ επέκταση το πρώτο συνθετικό μπορεί να σημαίνει τον μελαχρινό στην όψη αλλά και μεταφορικά τον δυστυχή, τον ταλαίπωρο κ.λπ. Ο Μακρυγιάννης (χ.χ.: 61) μάλιστα αποκαλεί τους Καραγκούνηδες της Ακαρνανίας ως «καημένους», όρος που ταιριάζει απόλυτα με τη μεταφορική ερμηνεία στην ελληνική γλώσσα της τουρκικής λέξης kara. 15,16 Το δεύτερο συνθετικό χρειάζεται ιδιαίτερη ετυμολογική προσέγγιση. Έχουν υποστηριχθεί μάλιστα διάφορες ετυμολογικές και ερμηνευτικές προτάσεις. Ο Αραβαντινός (2000 [1905]: 35) έχει υποστηρίξει ότι προέρχεται από την αλβανική λέξη γκούνα (= επενδύτης ή κάπα). Επειδή το ένδυμα αυτό ήταν μαύρο, μιας και κατασκευαζόταν από μαύρο κατσικίσιο/τραγίσιο μαλλί, ονομάστηκαν αυτοί που το φορούσαν Καραγκούνηδες. 17,18 Ο Κρυστάλλης (1952: 7-8) επίσης υποστηρίζει κι αυτός την προέλευση του δεύτερου συνθετικού από την αλβανική λέξη γκουν (= ένδυμα, σι-γκούνι). 19 Ο Κρυστάλλης αναφέρει ακόμη ότι η ονομασία Καραγκούνης είναι αλβανική και δόθηκε στους συγκεκριμένους ανθρώπους μετά την κατάκτηση της περιοχής από τους Τούρκους, μιας και η λέξη καρά είναι καθαρά τουρκική και κατ επέκταση πριν από την έλευση των τούρκων ήταν άγνωστη. Με την αλβανική ετυμολογία του ονόματος Καραγκούνοι/Καραγκούνηδες συμφωνεί, όπως γράφει ο Κρυστάλλης (ό.π.), και ο Leake. 20 Ο τελευταίος αναφέρει ότι ονομάστηκαν έτσι σε αντιδιαστολή με τους άλλους Βλάχους, οι οποίοι φορούσαν λευκά ενδύματα. Ο Κρυστάλλης όμως γράφει ότι οι Αλβανοί φορούσαν κυρίως άσπρα ενδύματα κι ότι αυτοί ονόμασαν έτσι τους Καραγκούνηδες, αφού οι τελευταίοι φορούσαν μαύρα ρούχα. Ο Οικονόμου (1991: 143), που καταγράφει το τοπωνύμιο Μνήμα Καραγκούνας στο Ζαγόρι Ιωαννίνων, αναφέρει ότι η λέξη Καραγκούνης είτε προέρχεται από τις τουρκικές λέξεις kara και guna (= μαύρη κάπα) είτε από τις τουρκικές λέξεις kara και yunan (= μαύρος Έλληνας) είτε είναι αγνώστου ετυμολογικής προελεύσεως. Τη συγκεκριμένη άποψη την έχει υποστηρίξει και ο Ανδριώτης (1988: 149/λήμμα καραγκούνης). Άλλοι υποστηρίζουν ότι το προσωνύμιο Καραγκούνηδες προέρχεται από τη σύνθεση των τουρκικών λέξεων kara και giun, οι οποίες μαζί σημαίνουν αυτούς που έχουν μαύρη μέρα, τους 14 Αν δεχτούμε τη συγκεκριμένη ερμηνεία, τότε το προσωνύμιο αυτό πιθανότατα εμφανίζεται χρονικά μετά την έλευση των Τούρκων στον βαλκανικό χώρο. 15 Σχετικά με τον Μακρυγιάννη και τους Καραγκούνηδες δες παρακάτω. 16 Ο Καββαδίας (2005: 16-17) ωστόσο καταγράφει την άποψη ότι το πρώτο συνθετικό ίσως προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη κάρα (= κεφάλι) και το δεύτερο από το ελληνικό ρήμα κουνώ και σημαίνει αυτόν που κουνά το κεφάλι του, «ο την κάρα κινών». Αυτό οφειλόταν, σύμφωνα με τον ίδιο, στο γεγονός ότι οι Καραγκούνηδες συνήθιζαν να κουνάνε το κεφάλι τους κατά τις συνομιλίες τους, μιας και δεν γνώριζαν καλά την ελληνική γλώσσα. Ο ίδιος αναφέρει επίσης ότι η εκδοχή αυτή στερείται επιστημονικής βάσης. Την ίδια άποψη για τη συγκεκριμένη ετυμολογική προσέγγιση έχει και ο Τσαμπάζης (1961: 255). Ο Κρυστάλλης (1952: 7) αναφέρει την άποψη ότι το πρώτο συνθετικό προέρχεται από τη λέξη/εθνωνύμιο Κάρες (= αρχαίος λαός της Μικράς Ασίας) και το δεύτερο από τη λέξη/εθνωνύμιο Ούνοι (= νομαδικός λαός μογγολικής καταγωγής που έδρασε στην Ευρώπη κυρίως τον 5 ο μ.χ. αιώνα). 17 Το συγκεκριμένο ένδυμα ωστόσο οι Βλαχόφωνοι (Καραγκούνηδες) της περιοχής της Ακαρνανίας το ονομάζουν tibari ή maliota. 18 Πρώτος υποστήριξε τη συγκεκριμένη ετυμολογία ο Pouqueville (1820, tome 2: 208). François Charles Hugues Laurent Pouqueville (Φρανσουά- Σαρλ - Γγκ - Λοράν Πουκεβίλ, ), Γάλλος γιατρός, περιηγητής, διπλωμάτης και ιστορικός συγγραφέας, που επισκέφτηκε την Ελλάδα καθώς και την Αιτωλία και την Ακαρνανία από το Δες σχετικά με την πρώτη ετυμολογική προσέγγιση του προσωνυμίου Καραγκούνης από τον Pouqueville στο Γ.Μ. (1867: 140). 19 Το σιγκούνι ήταν χοντρό μάλλινο αμάνικο πανωφόρι που φορούσαν οι Βλαχόφωνες γυναίκες (Καραγκούνες) στα παλιότερα χρόνια. Απ αυτό μάλιστα ονομάστηκε κατά συνεκδοχή ολόκληρη η φορεσιά (τα σιγκούνια). Η αλβανική λέξη γκούνα καθώς και η Βλάχικη λέξη σιγκούνια προέρχονται από το λατινικό ουδέτερο ουσιαστικό sagum,-i, το οποίο σήμαινε ένα είδος παχιάς χλαμύδας ή επιθωρακιδίου (= πανωφόρι, πουκάμισο) που το χρησιμοποιούσαν οι στρατιώτες (Σιδέρη, 1964: 711). Η λατινική λέξη sagum σχετίζεται με την ελληνική λέξη σάγος, που σημαίνει τον χοντρά μανδύα, το πανωφόρι το οποίο φορούσαν οι Γαλάτες (Liddell & Scott, τόμος ΙΥ χ.χ,: 32). Τέλος, σύμφωνα με τους συγγραφείς του παραπάνω λεξικού η λέξη ίσως είναι Γαλατική ή Κελτιβηρική, ωστόσο σχετίζεται με τις ελληνικές λέξεις σάγη (= τα πράγματα κάποιου, το φορτίο των αποσκευών του οδοιπόρου κ.λπ.), σάγμα (= πανωφόρι), σάκος, σάττω (= φορτώνω, σαμαρώνω), σαμάρι κ.λπ. 20 William Martin Leake (Γουλαέλμος Μαρτίνος Ληκ), Βρετανός στρατιωτικός, τοπογράφος, αρχαιολόγος, και περιηγητής στην Ελλάδα και τη Μικρά Ασία κατά τις αρχές του 19 ου αιώνα.

8 ΤΟ ΠΡΟΣΩΝΥΜΙΟ ΚΑΡΑΓΚΟΥΝΗΔΕΣ ΤΩΝ ΑΡΒΑΝΙΤΟΒΛΑΧΩΝ ΤΗΣ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ: ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ δυστυχείς (Γ.Μ., 1867: 140). Πράγματι στην τουρκική γλώσσα gun [γκουν] και gundilz [γκουντουζ] είναι η μέρα (Ομάδα καθηγητών τουρκικής γλώσσας, 2003: 678 & 110 αντίστοιχα). Την ίδια άποψη για την ετυμολογία του συγκεκριμένου προσωνυμίου έχει και ο Ρίζος (2004: ). Ο ίδιος μάλιστα αναφέρει ότι στην τουρκική γλώσσα η φράση Ak gun (Ak = άσπρος, λευκός και ασπράδι του αυγού. Ομάδα καθηγητών τουρκικής γλώσσας, 2003: 15) σημαίνει την ευοίωνη μέρα, ενώ η φράση Kara gun σημαίνει την αποφράδα ημέρα. Ο Ρίζος επίσης αναφέρει ότι έχει καταγραφεί στην Τουρκία και συγκεκριμένα μόνο στον τηλεφωνικό κατάλογο της Άγκυρας το επώνυμο Akgun (= γουρλής, καλομοίρης) σε 465 συνδρομητές, ενώ το επώνυμο Karagun (= γρουσούζης, κακομοίρης) σε 6 συνδρομητές. 21 Ο Έξαρχος (2001, τόμος Α : 42) τέλος αναφέρει άλλες δύο ερμηνείες του προσωνυμίου Καραγκούνης. Σύμφωνα με την πρώτη προέρχεται από την αρβανιτοβλάχικη λέξη Γκερκούνιοι (= Γραικοί), που κατόπιν μεταβλήθηκε σε Γκαρκούνιοι, και στη συνέχεια τράπηκε σε Καραγκούνοι. Σύμφωνα με τη δεύτερη ερμηνεία προέρχεται από την ονομασία κατά τα βυζαντινά χρόνια Ασιατών εποίκων Ιβήρων στη Θεσσαλία, οι οποίοι ήταν γνωστοί ως Γεωργιανοί και καλούντο από τους γείτονές τους ως Γκιουρδδζ (Giurdz) ή Γκιούργκεν. Από δω σύμφωνα με τον ίδιο προήλθε η λέξη Γκαργκούνοι, η οποία στη συνέχεια τράπηκε σε Καραγκούνοι. 4. Το προσωνύμιο Καραγκούνηδες των Λρβανιτόβλαχων της Ακαρνανίας και οι αναφορές του στη βιβλιογραφία Πρώτη βιβλιογραφική αναφορά στο προσωνύμιο Καραγκούνηδες για τους Βλάχους της Ακαρνανίας -την οποία μέχρι σήμερα έχουμε εντοπίσει- υπάρχει στον Leake (1967, vol. III: ). Ο συγκεκριμένος περιηγητής, που επισκέφτηκε την περιοχή της Ακαρνανίας στα 1805, αναφέρει χαρακτηριστικά (ο.π.: ): Having dined upon some provisions I brought with us from Makhalá, very much in the manner of the kleftes, whom we are taken for, we descend through woods of velanidhi, among which are a few corn-fields, and some horses belonging to the monastery, into the direct road from Scurtus to Pródhromo, -pass through some large flocks of seep, which are attended by Vlakhiote Karagúnidhes of Mount Pindus, and arrive at Pródhromo at half-past 4 PM. (= Έχοντας δειπνήσει με κάποιες προμήθειες που είχαμε φέρει από τη Μαχαλά [σ.σ. Φυτείες], όπως κάνουν οι κλέφτες για τους οποίους μας είχαν πάρει/νομίσει, κατεβαίνουμε διαμέσου δασών από βελανιδιές/μέσα από δάση με βελανιδιές, ανάμεσα στα οποία υπάρχουν μερικά χωράφια με καλαμπόκια/καλαμποκοχώραφα, και μερικά άλογα που ανήκουν στο μοναστήρι [σ.σ. εννοεί τη Μονή Λιγοβιτσίου], προς τον δρόμο που οδηγεί κατευθείαν από τη Σκουρτού στον Πρόδρομο, -περνάμε ανάμεσα από μερικά μεγάλα κοπάδια προβάτων που τα φυλάνε/φροντιζουν Βλάχοι Καραγκούνηδες από το βουνό Πίνδος και φτάνουμε στον Πρόδρομο στις 04: 30' μ.μ,). Σε άλλο σημείο του ίδιου βιβλίου γράφει (ό.π.: 519):...there appears before us a vast extent of velanidhi woods, frequented only by robbers, or by Karagúnidhes with their flocks... (=...εκεί εμφανίζεται μπροστά μιας μια τεράστια έκταση δασών από βελανιδιές στην οποία συχνάζουν μόνο ληστές ή Καραγκούνηδες με τα κοπάδια τους...). Τέλος, σε άλλο σημείο αναφέρει (ό.π.: 520): During a halt which we make, from to 12.30, to dine at a well in a little opening in the midst of the forest, some families of Karagúnidhes pass us;... (= Σε μια στάση που κάναμε ανάμεσα στις 11: 40' [σ.σ. π.μ.] έως 12: 30' [σ.σ. μ.μ.] για να δειπνήσουμε σε ένα πηγάδι σ ένα μικρό άνοιγμα στη μέση του δάσους, μας πέρασαν μερικές οικογένειες Καραγκούνηδων...). O Leake (1835, vol. IV: 85) επίσης στο βιβλίο του Northern Greece και συγκεκριμένα στο κεφάλαιο XXXV, το οποίο αναφέρεται στο ταξίδι του στην Ήπειρο το 1809, γράφει: This day I was present at a presentation to the Vezir of some of the chief of his shepherds who were admitted to the προσκύνημα, and kissed the hem of his robe. They come to pay their annual dues. Their first visit was to the Grammatikós, or Secretary, who desired all but the chief person to withdraw. We are all equal, they replied. They are Albanians, and are here named Karagúnidhes, or black-cloaks, as a distinction from the Vlakhiotes, though elsewhere, and 21 Στο ίδιο άρθρο (ο.π.) αναφέρεται ότι το τούρκικο /-ü-/ τρέπεται σύμφωνα με τον Γεωργιάδη στα ελληνικά σε /ου/, π.χ. küçük> κούτσικος (= μικρός) gümbür> κουμπούρα (= πολύς θόρυβος, σαματάς), αν και έχει υποστηριχθεί και η άποψη ότι κατά τη μεταφορά του /-ü-/ στην ελληνική προστίθεται ένα/ί/, όταν ακολουθεί τα σύμφωνα /g/ ή /k/, π.χ. küp (= κιούπι), güveç (= γκιουβέτσι) κ.λπ. Βλέπουμε ωστόσο καθαρά ότι η λέξη Καραγκούνης με τη σημασία που αναφέραμε υπάρχει ως επώνυμο και στην Τουρκία.

9 Τ Α Α Ι Τ Ω Λ Ι Κ Α often even in common parlance at Ioánnina, it is very customary to call them all Karagúnidhes, which is the more natural, as the black or white cloak is no longer a distinction, and they all come from the same great ridge of Pindus. (= Σήμερα το πρωί [σ.σ. 10 Μαΐου 1801)] ήμουν παρών σε μία παρουσίαση στον Βεζίρη [σ.σ. στον Αλή Πασά] μερικών από τους προϊστάμενους/αρχηγούς των ποιμένων του [σ.σ. αρχιτσελιγκάδων] οι οποίοι έγιναν δεκτοί, αφού προσκύνησαν και ασπάστηκαν την άκρη της τηβέννου του/των ιματίων του [σ.σ. εννοείται του Αλή Πασά]. Έρχονταν να πληρώσουν τους ετήσιους φόρους τους. Η πρώτη τους επίσκεψη ήταν στον Γραμματικό/τον Γραμματέα, ο οποίος ζήτησε/απαίτησε να απομακρυνθούν οι άλλοι και να μείνει μόνο ο αρχηγός τους. «Είμαστε όλοι ίσοι», απάντησαν. Είναι Αλβανοί, 22 και ονομάζονται εδώ [σ.σ. στην Ήπειρο] Καραγκούνηδες ή μαύρες κάπες/μαυρο-επενδύτες/μαυροντυμένοι. σε αντίθεση με τους Βλάχους, ενώ αλλού και καμιά φορά και στα Ιωάννινά τους ονομάζουν Καραγκούνηδες, πράγμα πολύ φυσικό αφού ο μαύρος ή άσπρος επενδύτης [σ.σ. κάπα] δεν είναι πια διακριτικό και όλοι τους προέρχονται από την ίδια μεγάλη κορυφογραμμή/οροσειρά της Πίνδου). Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι στο απόσπασμα αυτό ο Leake αναφέρεται στους Καραγκούνηδες της Ακαρνανίας, οι οποίοι προφανώς είχαν ανέβει στα βουνά της Ηπείρου με τα ποίμνιά τους για να ξεκαλοκαιριάσουν και με την ευκαιρία πήγαν στον Αλή Πασά να παραδώσουν τους ετήσιους φόρους. Την ίδια άποψη έχει υποστηρίξει ο Τσαγγαλάς (1993: 214) και την έχει υιοθετήσει και ο Ντούλας (2011: 210). Επόμενη αναφορά για τους Καραγκούνηδες έχουμε από τον Pouqueville στο βιβλίο του Voyage dans la Grèce και συγκεκριμένα στο κεφάλαιο XL1/41. Ο Pouqueville αναφέρεται στο κεφάλαιο αυτό στους Καραγκούνηδες τόσο της Ακαρνανίας όσο και σε αυτούς της Θεσσαλίας και μάλιστα, όπως ήδη αναφέρθηκε, ερμηνεύει το προσωνύμιο αυτό. Ο Pouqueville (1820, tome deuxième/2: 208) λοιπόν γράφει χαρακτηριστικά: J ai fait connaître les Valaques sédentaires, en traitant des habitudes et des usages des Calariotes; et pour terminer le tableau de Anovlachie, il me reste à parler des nomades. Ceux-ci, occupies uniquement du soin des troupeaux, errent, en suivant les saisons, des sommets du Pinde à travers les vallées qui s'étendent dans toutes les directions jusqu' aux rivages de la mer. Dans la Thessalie, on appelle ces Valaques Cabises, du mot Campos que les Grecs prononcent Cambos, parce qu'ils vivent campés au milieu des plaines; Caragoulis, sentinelles, à cause de la surveillance qu'ils exercent jour et nuit sur leurs troupeaux; et enfin Caragounis, ou gens vêtus de noir, dénomination empruntée de la couleur de leurs soyons en poil de chèvres. Dans la Macédoine, ces memes bergers sont nommés Colbans, mot turc qui signifie pasteurs; Pistiki dans l Acarnanie, et Vlachi aux bords du golfe Ambracique, homonymies caractéristiques de leur profession (= Ανέφερα τους μόνιμα εγκαταστημένους σ ένα μέρος Βλάχους, που κατοικούν σε σπίτια και μίλησα για τα ήθη και έθιμα των Καλαριτιωτών. Και για να κλείσω αυτή την εικόνα της Ανωβλαχίας απομένει να μιλήσω για τους νομάδες. Αυτοί ασχολούνται αποκλειστικά με την κτηνοτροφία. Περιπλανώνται με τα κοπάδια τους, ανάλογα με τις εποχές του χρόνου, από τις πλαγιές και τις κορυφές της Πίνδου μέχρι τις κοιλάδες και τις πεδιάδες της Θεσσαλίας, φτάνοντας μέχρι χαμηλά στη θάλασσα. Στη Θεσσαλία αυτούς τους Βλάχους τους ονομάζουν Καμπίσιους, από τη λέξη Κάμπος, επειδή ζουν μέσα στον κάμπο, δηλαδή στις πεδιάδες, όπου κατασκηνώνουν με τα κοπάδια τους, και με την οικογένειά τους. Ακόμα τους ονομάζουν Καραγκούληδες, από τη λέξη καραούλι (σκοπιά). Καραούλης, σημαίνει σκοπός, φρουρός, από το γεγονός ότι οι άνθρωποι αυτοί φύλαγαν όλη τη νύχτα τα κοπάδια τους από τους λύκους και τους κλέφτες. Τέλος, η προσωνυμία Καραγκούνης προέρχεται από το γεγονός ότι οι άνθρωποι αυτοί ήταν ντυμένοι στα μαύρα, γιατί φορούσαν φαρδιά πουκάμισα από μαλλί γιδιού, που συνήθως είχαν χρώμα μαύρο. Οι ίδιοι αυτοί βοσκοί στη Μακεδονία ονομάζονται Κολμπάν, τουρκική λέξη που σημαίνει βοσκός. Στην Ακαρνανία ονομάζονται Πιστικοί [σ.σ. ως πιστικοί ονομάζονταν οι Καραγκούνηδες της Ακαρνανίας από τους κατοίκους του χωριού Σπάρτος Αιτωλοακαρνανίας. Δες σχετικά στο κεφάλαιο 7 στο τρίτο μέρος του άρθρου και συγκεκριμένα στο δημοτικό τραγούδι που έχει καταγράψει ο Κρεκούκιας] και στα παράλια του Αμβρακικού κόλπου ονομάζονται Βλάχοι. Όλες αυτές οι ονομασίες είναι χαρακτηριστικές του επαγγέλματος τους) (Πουκεβίλ, 1994: ). 23 Αναφορά στους Καραγκούνηδες έχουμε και από τον Αθανάσιο Ψαλίδα, ο οποίος τους μνημονεύει μαζί με τους Βλάχους, τους Αρβανιτόβλαχους και τους Μπουρτζόβλαχους, άρα τους θεωρεί συγγενική 22 Tη φράση αυτή του Leake (They are Albanians) ο Π. Αραβαντινός ή ο γιος του Σπ. Αραβαντινός (Αραβαντινού, 1895: 519, υποσημείωση 1), ο οποίος εξέδωσε το ανέκδοτο κείμενο του πατέρα του, την αποκρύπτουν -για ευνόητους λόγους- σε μετάφραση του συγκεκριμένου αποσπάσματος που παρατίθεται στο παραπάνω βιβλίο, αν και αναφέρετε ρητά στο πρωτότυπο από τον άγγλο περιηγητή. Η λογοκρισία σε όλο της το μεγαλείο! 23 Για την αναφορά του Pouquevilie στους Καραγκούνηδες της Θεσσαλίας δες στο κεφάλαιο 5 στο δεύτερο μέρος του άρθρου.

10 ΤΟ ΠΡΟΣΩΝΥΜΙΟ ΚΑΡΑΓΚΟΥΝΗΔΕΣ ΤΩΝ ΑΡΒΑΝΙΤΟΒΛΑΧΩΝ ΤΗΣ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ: ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ομάδα με τους υπόλοιπους Βλάχους. Ο Ψαλίδας (1941: 223) αναφερόμενος στον εποικισμό της Αλβανίας από διάφορους λαούς γράφει χαρακτηριστικά: «Τέταρτον [σ.σ. τέταρτος λαός μετά τους Ιλλυριούς, τους Πελασγο-λέλεγες και τους Έλληνες] ἐμβήκαν Ρωμαῖοι πολλοὶ ὡς ἐξουσιασταὶ καὶ ἔκτισαν τὴν παλαιὰν Ἀλβανούπολιν, τέσσαρες ὧρες ἔξω ἀπὸ τὴν νῦν Ἐλμπασᾶν, τῆς ὁποίας σώζονται πολλὰ ἐρείπια, ἦλθαν καὶ πολλοὶ Ρωμαῖοι ἐξωρισμένοι ἀπὸ τὴν Ρώμην, ὡς κακότροποι καὶ φονεῖς ἐπὶ Σεβηρου τοῦ Αὐτοκράτορος καὶ ἑκατοίκησαν εἰς τὰ βουνὰ τῆς Ἠπείρου ὡς βοσκοὶ σκηνόβιοι οἱ ὁποῖοι ἕως τὴν σήμερον τέτοιοι φυλάγοντες ὀνομαζόμενοι Καραγκούνιδες, Βλάχοι, Ἀρβανιτόβλαχοι καὶ Μπουρτζόβλαχοι». Όπως παρατηρούμε από το παραπάνω απόσπασμα, ο Ψαλίδας αναφέρει τους Καραγκούνηδες πριν από τους άλλους Βλάχους, κάτι που πιθανότατα σημαίνει ότι η συγκεκριμένη ομάδα ήταν η ισχυρότερη την περίοδο εκείνη (αρχές 19ου αιώνα) στον αλβανικό χώρο. Άλλη βιβλιογραφική αναφορά στην Καραγκούνικη ομάδα της Ακαρνανίας έχουμε, όπως ήδη αναφέρθηκε, στα Απομνημονεύματα του Γιάννη Μακρυγιάννη. Ο Μακρυγιάννης (χ.χ,: 61) συνάντησε τους Καραγκούνηδες τον Νοέμβριο του 1821 στη Δυτική Ελλάδα και συγκεκριμένα στο Σπαρτοβούνι (περιοχή του Μακρυνόρους). Προφανώς η συγκεκριμένη ομάδα, τα μέλη της οποίας δεν είναι άλλα από τους προγόνους πολλών από τους σημερινούς Καραγκούνηδες, βρισκόταν καθ οδόν προς τα χειμαδιά της Ακαρνανίας. Ο Μακρυγιάννης αναφέρει χαρακτηριστικά: «Ἀπὸ κεῖ τοὺς πῆγα εἰς τὸ Σπαρτοβούνι [σ.σ. εννοεί κάποιους ανθρώπους θύματα κακοποίησης Ελλήνων επαναστατών και μάλιστα των Γριβαίων]* καὶ περναγαν οἱ καημένοι οἱ Καραγκούνηδες μὲ τὰ πράτα τους (= πρόβατά τους) κιʼ ἀγόρασα πέντʼ ἔξι σφαχτὰ καὶ μᾶς δώσαν κὶʼ αὐτῆνοι ἄλλα τόσα κιʼ ἀλεύρι καὶ τοὺς πορέψαμεν. Κι' ἀπὸ κεῖ πῆγαν ἄλλοι διὰ Βραχώρι καὶ Μισολόγγι καὶ οἱ περισσότεροί -τους πῆγα εἰς τὴν Κατούνα». Ο Αραβαντινός (1856, τόμος πρώτος: 147) αναφερόμενος και αυτός στη συγκεκριμένη γλωσσική ομάδα γράφει: «Διάφοροι δὲ τῶν τριῶν ἀνωτέρω εἰδῶν [σ.σ. εννοεί τους Σαρακατσάνους, τους Πετσανιάνους που κατοικούσαν στα Τζουμέρκα και τους απλούς Βλάχους] εἰσίν οἱ Ἀλβανιτόβλαχοι, λεγόμενοι Γκαραγκούνιδες ἢ Κορακούνιδες [σ.σ. προφανώς πρόκειται για τυπογραφικό λάθος αντί για Καραγκούνιδες], οἵτινες καὶ τὴν Βλαχικὴν καὶ τὴν Ἀλβανικὴν γλῶσσαν λαλοῦντες εἰσὶ βαρβαρώτεροι καὶ ἀγριώτεροι καὶ βδελυρώτεροι τῶν λοιπῶν. Οὗτοι δεικνύουσι πρὸς τὴν Γραικικὴν φυλὴν τοσαύτην ἀποστροφὴν καὶ ἀπέχθειαν, ὥστε οὐδέποτε συγκατατέθησαν ἴνα συγγενευσωσι μέτ αὐτῶν. Ἡ βοσκηματοτρόφος καὶ μάχιμος αὐτὴ φυλὴ τῶν τελευταῖων ἐνοικεῖ κατὰ τὸ θέρος εἰς χωρία τῆς Ἀλβανίας ὑπὸ τὴν προστασίαν Ἄλβανοτουρκων Ἀγάδων καὶ Μπέϊδων, πρὸς οὖς δίδωσι προσδιωρισμένον τινὰ φόρον, καὶ σχηματίζει περὶ τὰς δισχιλίας οἰκογένειας. Τὰ χωρία τῆς Πρεμμετῆς, Φράσσιαρης, Κοστρέτσι, Ζάρχανη, καὶ ἕτερα, περιεῖχον ἰκανᾶς οἰκογένειας αὐτῶν μονίμως ἐνοικούσας, καὶ οἱ ἐν τοῖς χωρίοις αὐτοῖς ἔνοικοῦντες Ἀλβανότουρκοι, λέγεται, ὅτι κατάγονται ἐκ τοιαύτης φυλῆς ἐκτουρκισθείσης πρὸ ὀλίγων ἑκατονταετηρίδων». Ο Αραβαντινός (2000 [1905]: 34-36) επίσης στο βιβλίο του «Μονογραφία περί Κουτσοβλάχων» κάνει ειδική αναφορά στους Αρβανιτόβλαχους (Καραγκούνηδες) γράφοντας τα εξής:24 «Σημειωτέον ᾦδε, ὅτι τῶν ἡμέτερων Κουτσοβλάχων αἰσθητοὺς διάφοροι εἰσιν οἱ λεγόμενοι Ἀρβανιτόβλαχοι (Καραγκούνιδες). Οὗτοι, ἐκ τῶν περὶ τὴν Στενήμαχον [σ.σ. πόλη της Ανατολικής Ρωμυλίας/νοτιοδυτικής Βουλγαρίας, νοτιοανατολικά της Φιλιππούπολης//σημερινή Асеновград/Ασένοβγκραντ, η οποία έως το 1934 ονομαζόταν Станимака] ἐγκαταστάντων Δακορωμούνων ἀποσπασθέντες μετὰ τῶν ποιμνίων αὐτῶν, κατὰ τινὰ τοπικὴν παράδοσιν, περὶ τὴν ΙΓ' ἐκτονταετηρίδα, προὐχώρησαν πρὸς τὴν Πινδίαν ὁροσειρὰν καὶ ἔξελεξαντο θερινὴν βοσκὴν τῶν ποιμνίων τῶν τὰ ὅρη τῆς Πρεμετῆς, παραφυάδα ὄντα τῆς Πίνδου, ἔνθα κεῖται τὸ Κοστρέτσι καὶ ἡ Φράσαρη, κῶμαι τῆς Ἠπειρωτικῆς ταυτῆς ἐπαρχίας, ὡς ἐκ τῆς ἐπιμιξίας τῶν δὲ μετὰ τῶν Ἀλβανῶν τῆς ἐπαρχίας τοῦ Αὐλῶνος καὶ τοῦ Μπερατίου καὶ ὡς ἐκ τῆς πελατείας, ἥν ἀκολούθως ἑκόντες ἄκοντες προσήνεγκον πρὸς τοὺς ἐν τῇ χώρᾳ τῆς Πρεμετῆς ἰσχύοντας Τουρκαλβανούς, ὁμιλοῦσιν ἅπαντες, σὺν τῇ ἴδιᾳ καὶ τὴν Ἀλβανικὴν διάλεκτον. Διετήρησαν δὲ οὗτοι μᾶλλον ἀνόθευτον τὴν τὲ Δακορωμουνικὴν γλώσσαν καὶ τὰ ἤθη τῶν ποιμενοβίων προγόνων των, ὧν στερρῶς ἔχονται οὕτως, ὥστε ἐκ τῆς μετὰ τῶν ἐγχωρίων Ἀλβανῶν καὶ Ἑλλήνων ἐπικοινωνίας καὶ συναλλαγῆς κὰτ οὐδὲν ἐπολιτίσθησαν μέχρι τουδε, τὸν Χριστιανισμὸν δὲ πρεσβεύοντες μόνον τὸν τύπον αὐτοῦ τηροῦσι, σπανιώτατα δὲ εὑρίσκονται μεταξὺ αὐτῶν οἱ γνωρίζοντες 24 Το συγκεκριμένο βιβλίο έχει γραφτεί το 1862, αλλά δημοσιεύτηκε από τους γιους του Αραβαντινού το 1905.

11 Τ Α Α Ι Τ Ω Λ Ι Κ Α στοιχεῖα τινὰ γραφῆς καὶ ἀναγνώσεως καὶ μόλις ἅπαξ ἢ δὶς τοῦ ἔτους τινὲς ἐξ αὐτῶν κατορθώνουν νὰ ἐκκλησιάζωνται. Ἀλλὰ καὶ σεμνότης βίου διακρίνει τοὺς Καραγκούνιδες, ἐπιμελῶς δ ἀποφεύγουσι τὰς ἐπιγαμίας πρὸς τοὺς ὁμοδόξους Ἕλληνας ἢ Ἀλβανοὺς καὶ πρὸς αὐτοὺς ἔτι τοὺς Κουτσόβλαχους, φημίζονται δὲ ἐπ ἀνδρείᾳ καὶ γνωστὸν εἶνε, ὅτι πάλαι μὲν ἐξ αὐτῶν προῆλθον πλεῖστοι γενναῖοι ἀρματωλοί, κατὰ δὲ τοὺς μεταγενέστερους χρόνους ἐξ αὐτῶν κατηρτίζοντο πολλαὶ λῃστρικαὶ συμμορίαι, παρ αὐτοῖς δὲ εὑρίσκει καὶ νῦν ἔτι συστηματικὴν περίθαλψιν ἡ λῃστεία». Ο Αραβαντινός μάλιστα στο ίδιο βιβλίο (ό.π.: 35) αναφέρεται και στους Καραγκούνηδες της Ακαρνανίας λέγοντας: «...ἄξια θεωροῦμεν καὶ ὅσα περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν Ἀκαρνανίᾳ διαβιούντων ποιμενοβίων ἐκ τῆς φυλῆς ταύτης ἀναφέρει [σ.σ. εννοεί το άρθρο του Γ.Μ. «Περί Καραγκούνηδων» στο περιοδικό Πανδώρα για το οποίο δες παρακάτω] γνωστοῦ ὄντος, ὅτι μετὰ τὴν καταστροφὴν τοῦ Ἀλῆ Πασᾶ ἐλάχιστοι ἀπέμειναν ἐκεῖσε τοιοῦτοι». Ο Heuzey, ο οποίος επισκέφτηκε και περιηγήθηκε στην Ακαρνανία τα ετη , στο έργο του Le Mont Olympe et l Acarnanie, που δημοσιεύτηκε το 1860, κάνει εκτενή αναφορά στους Καραγκούνηδες της Ακαρνανίας. 25 Ο Heuzey λοιπόν στο τρίτο κεφάλαιο του βιβλίου του, το οποίο φέρει τον τίτλο Les Valaques en Acarnanie (= Οι Βλάχοι στην Ακαρνανία), αναφέρεται διεξοδικά στη συγκεκριμένη γλωσσική ομάδα (ήθη, έθιμα, κοινωνική και οικονομική οργάνωση, σχέσεις με τους άλλους κατοίκους της περιοχής κ.λπ.). Ο συγκεκριμένος συγγραφέας σε πολλά σημεία του έργου του αναφέρει το προσωνύμιο Καραγκούνηδες για τη συγκεκριμένη γλωσσική ομάδα. Αναφέρουμε χαρακτηριστικά τα παρακάτω αποσπάσματα (Heuzey, 1867: ): On les appele Karagounis et Vallaques-Albanais, Ἀρβανιτόβλαχοι: ce dernier nom leur vient de ce que leurs plus anciens cantonnements étaient dans la haute Épire et sur la frontier d Αlbanie (= Τους αποκαλούν Καραγκούνηδες και Αρβανιτόβλαχους: αυτό το τελευταίο όνομά τους προέρχεται από το γεγονός ότι οι αρχαίοι/παλιοί πρόγονοι τους έστηναν τα καταλύματα τους στη Βόρειο Ήπειρο και στα σύνορα της Αλβανίας). Σε άλλο σημείο του βιβλίου του γράφει: Les Karagounis sont réunis par groups de cinquante a cent familles (= Oι Kαραγκούνηδες ενώνονται ανά/σε ομάδες των πενήντα με εκατό οικογενειών). Στη σελίδα 279 αναφέρει μεταξύ άλλων τα εξής: Le paysan acarnanien déteste le Karagounis; c est la haine antique des populations sédentaires contre les tribus nomades (= Οι Ακαρνάνες αγρότες μισούν τους Καραγκούνηδες. Πρόκειται για ένα παλιό μίσος μεταξύ των μόνιμων και νομαδικών πληθυσμών). Η τελευταία διαπίστωση του Heuzey ίσχυε μέχρι πριν μερικές δεκαετίες. Στο φυλλάδιο 415 του περιοδικού «Πανδώρα» (τόμος ΙΗ', 1 Ιουλίου 1867) έχει δημοσιευθεί άρθρο με αρχικά του συγγραφέα Γ. Μ., που γράφηκε στην Ακαρνανία στις 20 Νοεμβρίου Στο άρθρο αυτό, στο οποίο περιλαμβάνονται πολύ χρήσιμες πληροφορίες για τα ήθη, τα έθιμα και γενικά την οργάνωση της ζωής των Βλάχων της Ακαρνανίας, γίνεται λόγος για πληθυσμό άνω των Καραγκούνηδων που ζούσαν στην Ελλάδα (Ακαρνανία) και για αριθμό κτηνών που υπερέβαινε τις Πρώτη δημοσίευση του συγκεκριμένου άρθρου, το οποίο σημειωτέου φέρει τον τίτλο «Περί Καραγκούνιδων», έγινε το 1856 στην εφημερίδα «Αθηνά» στο φύλλο της 4ης Δεκεμβρίου (αριθμός 2.500). Στο άρθρο αυτό λοιπόν ο συγγραφέας αναφέρεται στα μέλη της Βλαχόφωνης γλωσσικής ομάδας της Ακαρνανίας αποκλειστικά με τον όρο Καραγκούνηδες. Ο Κρέμος (1884: 142) αναφερόμενος κι αυτός στη Βλάχικη γλωσσική ομάδα της Ακαρνανίας τους ονομάζει Καραγκούνηδες και μάλιστα γράφει ότι τα μέλη της συγκεκριμένης ομάδας μετανάστευσαν στην Ακαρνανία προερχόμενα από την επαρχία Κολιώνια (Κολώνια) της Βόρειας Ηπείρου. Ο Κρέμος γράφει χαρακτηριστικά: «Ἐν τῇ ἐποχῇ τοῦ Ἄλη πασᾶ, ὄστις οἰκειοποιηθῆ ἅπασαν τὴν Αἰτωλίαν σὺν τῇ Ἀκαρνανίᾳ διὰ τῆς δυναστείας ὡς ἰδιοκτησία του. Ἠγόραζον διὰ διαταγῆς τοῦ κάθ ἕκαστον τὸν χόρτον τῆς πεδιάδος ταύτης [σ.σ. εννοεί την πεδιάδα της Λεπενούς] μὲ ἀρκετὸν ἐνοίκιον οἱ Ἀρβανιτόβλαχοι Καραγκούνιδες ἐπονομαζόμενοι καὶ ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν τῆς Κολιώνιας καταγόμενοι χριστιανοὶ κατὰ τὴν θρησκείαν διὰ τὰ ποίμνια τῶν, ὁ ἀργιποιμὴν τῶν ὁποίων ὠνομάζετο Γιάγκος [σ.σ. Γιάγκας]». Ο Λαμπρίδης (1888: 10) στο βιβλίο του «Ηπειρωτικά Μελετήματα» αναφέρεται κι αυτός στους Καραγκούνηδες της Ακαρνανίας. Γράφει μάλιστα ότι η συγκεκριμένη γλωσσική ομάδα εγκαταστάθηκε στην περιοχή του Λέπινου [σ.σ. Λεπενούς Βάλτου] μετά τη διάλυση του 25 Léon Heuzey (Λέων Εζέ, ), Γάλλος περιηγητής, αρχαιολόγος και ιστορικός που επισκέφτηκε την Ακαρνανία τα έτη Για περισσότερες πληροφορεί σχετικά με τη ζωή και το έργο του (ιδιαίτερα για την περιήγηση στην Ακαρνανία) δες, Καπώνης, 2010:

12 ΤΟ ΠΡΟΣΩΝΥΜΙΟ ΚΑΡΑΓΚΟΥΝΗΔΕΣ ΤΩΝ ΑΡΒΑΝΙΤΟΒΛΑΧΩΝ ΤΗΣ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ: ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Μπιτσικόπουλου του IΙαληοπωγωνίου το Ο Λαμπρίδης γράφει: «Καὶ οἱ παρὰ τὸ Λέπινο τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος εἰς Σοροβίλη καὶ Ὄχθια ἐγκαταστάντες Ἀλβανόβλαχοι μετὰ τὴν ὁλοσχερῆ διάλυσιν (1840) τοῦ Μπιτσικοπούλου, χωρίου ἐπὶ τοῦ ὀροπεδίου Βρόσιανης τοῦ Παλῃοπωγώνη, συνοικισθέντος ἐκ τοιαύτης ἀναμίκτου φυλῆς 650 οἰκογενειῶν ὑπὸ τοῦ Ἀλῆ, ἑξακολουθοῦσι μέχρι τοῦ νῦν ἀποφεύγοντες ἐπιγαμίας μὲτ ἄλλων φυλῶν καὶ σχέσεις στενάς». Ο ίδιος στη σελίδα 11 αναφέρει: «Καί οἱ μέν ἀμιγεῖς [σ.σ. εννοείται Βλάχοι] καλοῦνται Κουτζόβλαχοι πρὸς ἀντίθεσιν τῶν ἐν Ρωμουνίᾳ, οἱ δὲ ἀνάμικτοι [σ.σ. στους οποίους κατατάσσει τους Αρβανιτόβλαχους και τους Βλάχους της Ακαρνανίας] Καραγκούνιδες». Ο Gustav Weigand, ο οποίος επισκέφτηκε τη Βλαχόφωνη περιοχή της Ακαρνανίας τον Ιανουάριο του 1890, αναφέρεται εκτενώς στα μέλη της συγκεκριμένης ομάδας. Μάλιστα ο ίδιος γράφει ότι οι Έλληνες της γύρω περιοχής αποκαλούν τους Βλαχόφωνους της Ακαρνανίας ως Καραγκούνηδες (Weigand, 2001, τόμος Α': 227) χωρίς ωστόσο να προβαίνει σε κάποιο σχόλιο για το συγκεκριμένο προσωνύμιο. Ο Λουκόπουλος (1927: 94-98) στο βιβλίο του «Πώς υφαίνουν και πως ντύνονται οι Αιτωλοί» περιλαμβάνει ένα κεφάλαιο με τον τίτλο «Οι Καραγγούνηδες». Στο κεφάλαιο αυτό ο Λουκόπουλος κάνει μια εκτενή εθνογραφική και λαογραφική αναφορά στη συγκεκριμένη γλωσσική ομάδα της Ακαρνανίας, στον τρόπο ζωής των μελών της και ειδικότερα στον τρόπο με τον οποίο ντύνονταν οι άντρες και οι γυναίκες. Και από τον συγκεκριμένο συγγραφέα χρησιμοποιείται αποκλειστικά ο όρος Καραγγούνηδες/Καραγκούνηδες. 0 Γιάννης Βλαχογιάννης σε υποσημείωση στο βιβλίο του Νικόλαου Κασομούλη «Ενθυμήματα στρατιωτικά της επαναστάσεως των Ελλήνων, », 1939, τόμος Α, του οποίου είναι σχολιαστής, γράφει στη σελίδα 104 για τους Βλάχους της Ακαρνανίας: «Οἱ Ἀρβανιτόβλαχοι στὴ δυτικὴ Στερεὰ Ἑλλάδα λέγονται Καραγκούνηδες (ὄνομα ποῦ ἔχουν καὶ οἱ πεδινοί Θεσσαλοί)». Ο Βλαχογιάννης ωστόσο δεν προβαίνει σε κάποιο σχόλιο για ενδεχόμενη σχέση των δύο Καραγκούνικων ομάδων. Ο Βέης (1927: 270) στο λήμμα Καραγκούνηδες του Εγκυκλοπαιδικού Λεξικού Ελευθερουδάκη έχει υποστηρίξει επίσης ότι οι Καραγκούνηδες της Θεσσαλίας δεν πρέπει να ταυτίζονται με τους άλλους κατοίκους της συγκεκριμένης περιοχής, όπως τους Βλάχους ή Κουτσόβλαχους και τους Καρακατσαναίους ή Σαρακατσαναίους. Ωστόσο ο συγκεκριμένος ερευνητής δεν κάνει καμία αναφορά στην ύπαρξη ή την απουσία σχέσης μεταξύ των Καραγκούνηδων της Θεσσαλίας και των Καραγκούνηδων της Ακαρνανίας. Ο Φαλτάιτς (1933: 791) αναφέρει κι αυτός το προσωνύμιο Καραγκούνηδες για τους Βλάχους της Ακαρνανίας. Επίσης ο ίδιος αναφέρει πως ο όρος Καραγκούνης είναι γενικότερος κι ότι απαντάται σε διάφορους τόπους με διαφορετική σημασία. Έτσι, σύμφωνα με τον ίδιο, Καραγκούνηδες ονομάζονται οι νομάδες ποιμένες στην Ήπειρο, ιδιαίτερα δε οι Αρβανιτόβλαχοι. Ο Φαλτάιτς επίσης καταγράφει ότι το συγκεκριμένο προσωνύμιο απαντάται και στη Θεσσαλία, ότι με το όνομα αυτό ονομάζονται γενικά οι αγρότες ή οι χωρικοί ή οι άνθρωποι της υπαίθρου κι ότι ο όρος Καραγκούνης καταντά πολλές φορές ταυτόσημος του όρου Βλάχος. Ο Κρυστάλλης (1952: 7-8), όπως είδαμε παραπάνω, κάνει εκτενή αναφορά στο προσωνύμιο Καραγκούνηδες και μάλιστα υποστηρίζει σχέση μεταξύ των Βλάχων (Καραγκούνηδων) της Ακαρνανίας και των Καραγκούνηδων της Θεσσαλίας. Ο Στάθης (1957: ) χάνει εκτενή αναφορά στους Καραγκούνηδες της Ακαρνανίας, αφιερώνοντας μάλιστα ένα κεφάλαιο του βιβλίου του με τον τίτλο: «Καραγκούνηδες». Ο ίδιος συγγραφέας, ο οποίος γνώριζε από κοντά τη συγκεκριμένη γλωσσική ομάδα (ιδιαίτερα τους κατοίκους του χωριού Σωροβίγλι), αναφέρεται σε ένα περιστατικό που έλαβε χώρα στον οικισμό Στεφανιάδα του χωριού Αργιθέα των Αγράφων. Στο συγκεκριμένο χωριό οδηγούσαν τα ποίμνιά τους οι Καραγκούνηδες του Σωροβιγλίου με επικεφαλής τον Μίχα-Γιάγκο (Μίχα-Γιάγκα) κατά τους θερινούς μήνες (ξεκαλοκαιριό) έως τις αρχές του 20 ου αιώνα. Το 1904 όμως οι κάτοικοι της Αργιθέας εκδίωξαν με τη βία τους Καραγκούνηδες από τη συγκεκριμένη περιοχή. Και αυτός ο συγγραφέας λοιπόν κάνει αποκλειστικά χρήση του όρου Καραγκούνηδες για τη συγκεκριμένη γλωσσική ομάδα. Ο Τσαμπάζης (1961: ), ο οποίος καταγόταν από ένα από τα Βλαχόφωνα χωριά της περιοχής (Στράτος/πρώην Σωροβίγλι), σε άρθρο του στο περιοδικό «Αιτωλικά Γράμματα» (τεύχος 1), που φέρει τον τίτλο «Οι Γκαραγκούνηδες της Ακαρνανίας», κάνει εκτενή αναφορά στη συγκεκριμένη γλωσσική ομάδα χρησιμοποιώντας αποκλειστικά το προσωνύμιο Γκαραγκούνηδες. Ωστόσο ο ίδιος συγγραφέας, αν και χρησιμοποιεί πολλές φορές στο άρθρο του το προσωνύμιο Γκαραγκούνηδες, αναφέρει ότι οι Βλάχοι της

13 Τ Α Α Ι Τ Ω Λ Ι Κ Α Ακαρνανίας δεν έχουν καμιά σχέση με τους Καραγκούνηδες της Θεσσαλίας. Μάλιστα υποστηρίζει ότι οι Βλάχοι της Ακαρνανίας ονομάζονται Γκαραγκούνηδες, ενώ οι καμπίσιοι Θεσσαλοί Καραγκούνηδες (ό.π.: 255). Ο Καραμεσίνης (1971: 18/154-22/158) σε άρθρο του στο περιοδικό «Στερεά Ελλάς» με τίτλο «Γάμος στα Καραγχουνοχώρια: Λαογραφικά σημειώματα» κάνει εκτενή αναφορά στα έθιμα του γάμου των μελών της Βλάχικης γλωσσικής ομάδας της Ακαρνανίας. Ο ίδιος επίσης στο άρθρο του δίνει διάφορες ετυμολογικές ερμηνείες του συγκεκριμένου προσωνυμίου. Αναφέρει μάλιστα ότι σύμφωνα με τον Ανδριώτη (ό.π.: 18/154) το προσωνύμιο Καραγκούνηδες είναι άγνωστης ετυμολογικής προέλευσης. Όπως προκύπτει λοιπόν από τον τίτλο της εργασίας του Καραμεσίνη, ο συγκεκριμένος συγγραφέας υιοθετεί κι αυτός ανεπιφύλακτα τον όρο Καραγκούνηδες για την υπό εξέταση γλωσσική ομάδα. Ο Μπερερής (1972a: και 1972b: 16-28) σε δύο άρθρα του στο περιοδικό «Ελληνική Ψυχή» με τίτλο «Οι Καραγκούνηδες της Ακαρνανίας (υλικός και πνευματικός βίος)» αναφέρεται εκτενώς στη Βλάχικη γλωσσική ομάδα της Ακαρνανίας. Ο συγκεκριμένος συγγραφέας, που κατάγεται μάλιστα από χωριό κοντινό στη Βλαχόφωνη περιοχή της Ακαρνανίας (Γουριά Μεσολογγίου) κι ο οποίος υπηρέτησε ως εκπαιδευτικός σε ένα από τα Βλαχόφωνα χωριά της περιοχής (Στρογγυλοβούνι/πρώην Καλεντζι), χρησιμοποιεί στα άρθρα του αποκλειστικά τον όρο Καραγκούνηδες. Ο Κοντοπάνος (1976: 46-47), που κι αυτός καταγόταν από χωριό κοντινό στη Βλαχόφωνη περιοχή, σε άρθρο του στο περιοδικό «Νιοχώρι» με τίτλο «Περί Βλάχων - Καραγκούνηδων» αναφέρεται στους Βλάχους της Ακαρνανίας. Ο συγγραφέας, αν και χρησιμοποιεί στον τίτλο του άρθρου του το προσωνύμιο Καραγκούνηδες, εν τούτοις δεν δέχεται σχέση των Καραγκούνηδων της Ακαρνανίας με αυτούς της Θεσσαλίας. Ο Λαζάρου (1976: 86) τέλος αναφέρεται στους Αρβανιτόβλαχους και συγκεκριμένα στους Βλάχους της Ακαρνανίας για τους οποίους γράφει ότι ονομάζονται και Γκαραγκούνηδες. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι τα μέλη της συγκεκριμένης γλωσσικής ομάδας δεν έχουν κάποια σχέση με τους ελληνόφωνους κατοίκους της Δυτικής Θεσσαλίας (Καραγκούνηδες). Την ίδια άποψη έχει γράψει και σε άρθρο του στην εφημερίδα του Αγρίνιου «Ελεύθερος» (φύλλο 7ης Ιουλίου 1984) με τον τίτλο «Καραγκούνηδες». Ωστόσο ο ίδιος αναφέρει (ό.π.) ότι ο Ρ. Papahagi έχει διατυπώσει αντίθετη άποψη, δηλαδή ότι οι Καραγκούνηδες της Ακαρνανίας σχετίζονται με τους ομώνυμους κατοίκους της Δυτικής Θεσσαλίας. 26 (συνεχίζεται) Απόσπασμα από το Περιοδικό «ΤΑ ΑΙΤΩΛΙΚΑ» Τεύχος 23 ο το οποίο διαμορφώθηκε σε ψηφιακή μορφή από αντίτυπο για τις ανάγκες της ιστοσελίδας 26 Για το συγκεκριμένο γεγονός δες στο κεφάλαιο 5 στο δεύτερο μέρος του άρθρου.

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου.

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. ΕΛΠ 40 Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. Διαμόρφωση κεφαλαίων εργασίας: 1. Μουσική και χορός: απαραίτητα στοιχέια κουλτούρας 2. Βορειοελλαδικός χώρος και πληθυσιακές

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Η Ευρώπη είναι ήπειρος κυρίως πεδινή, χωρίς έντονο ανάγλυφο. Τα 2/3 της ηπείρου είναι πεδινές εκτάσεις. Έχει το χαμηλότερο μέσο υψόμετρο από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ 1. ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1.1 Πληθυσµός Κατά την εκπόνηση του

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΚΩΣΤΑΛΕΞΙ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτου Πανταζή - Εισαγωγη: Μέσα στην περιοχή του χωριού µας, όπου

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Χαλίκι. Ασπροποτάμου Τρικάλων. Ημερολόγιο 2011

Χαλίκι. Ασπροποτάμου Τρικάλων. Ημερολόγιο 2011 Χαλίκι Ασπροποτάμου Τρικάλων Ημερολόγιο 2011 Βορειοδυτικά του νομού, χτισμένο αμφιθεατρικά στην σκιά των 2.295 μ. της κορυφής του όρους Περιστέρι, αυτό το μικροσκοπικό και πανέμορφο χωριό με τα πέτρινα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ ΑΣ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΕΣ ΤΙΣ ΚΡΥΜΜΕΝΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΣΤΟ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΚΡΥΠΤΟΛΕΞΟ

ΒΡΕΣ ΤΙΣ ΚΡΥΜΜΕΝΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΣΤΟ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΚΡΥΠΤΟΛΕΞΟ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Οριζόντια 1. Βυζαντινός αυτοκράτορας - Ρωτάει 2. Μικρόβιο 3. Βράχος κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας - Βράχος πάνω από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις.

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις. Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311 Πολυτεχνική Σχολή Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Φαρζανέ Κοχαρή ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 «Οἱ μὲν πολλοὶ ἐπαινοῦσι τὸν προσθέντα Ο Περικλής, όμως, διαφωνεί. τῷ νόμῳ τὸν λόγον τόνδε» Γιατί; 1. «ἐμοὶ δὲ ἀρκοῦν ἂν ἐδόκει εἶναι ἀνδρῶν ἀγαθῶν ἔργῳ γενομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ ΝΟΤΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΓΡΕΒΕΝΩΝ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ ΝΟΤΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΓΡΕΒΕΝΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΙΚΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ ΝΟΤΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΓΡΕΒΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΤΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 1. Απογραφή 190 3: Απογραφή του σαντζακιού των Σερβίων. Ιστορικό Αρχείο του Υπουργείου των Εξωτερικών.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Η λέξη 'κως' προέρχεται από την λέξη 'κοίον = πρόβατό πληθυσμός 34.280 κατοίκους, τρίτο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Γραφείο Υπουργού ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ minoff@culture.gr Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Ειδική Προβολής και Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ. Παρουσίαση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης στην Κύπρο:

Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ. Παρουσίαση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης στην Κύπρο: Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Ο όρος μετανάστευση (migration), τόσο στις κοινωνικές επιστήμες όσο και στο Διεθνές Δίκαιο αναφέρεται στην, για διάφορους λόγους, γεωγραφική μετακίνηση ανθρώπων είτε μεμονωμένα είτε κατά

Διαβάστε περισσότερα

16-18 Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι 1. Ερµηνευτικές ερωτήσεις 1.1. Ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης)

16-18 Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι 1. Ερµηνευτικές ερωτήσεις 1.1. Ερωτήσεις ανοικτού τύπου (ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης) 16-18 Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Nα κατανοήσουν οι µαθητές την προσπάθεια του ηµοσθένη να πείσει τους Αθηναίους για τις πραγµατικές προθέσεις των Λακεδαιµονίων. Nα αξιολογήσουν τις προτάσεις των Λακεδαιµόνιων

Διαβάστε περισσότερα

Η διαµόρφωση των ονοµατικών και ρηµατικών συνταγµάτων στα ελληνικά από τον 5ο µ.χ. ως το 12ο αιώνα. Henri Tonnet*

Η διαµόρφωση των ονοµατικών και ρηµατικών συνταγµάτων στα ελληνικά από τον 5ο µ.χ. ως το 12ο αιώνα. Henri Tonnet* Η διαµόρφωση των ονοµατικών και ρηµατικών συνταγµάτων στα ελληνικά από τον 5ο µ.χ. ως το 12ο αιώνα Henri Tonnet* Παρ ότι η νέα ελληνική γλώσσα είναι κλιτική, η σειρά των λέξεων σ αυτή δεν είναι εντελώς

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5

Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5 Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5 Όταν γίνονταν οι αλλεπάλληλες πειρατικές επιδρομές των Σαρακηνών στην Κύπρο, οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες έστελναν ηρωικούς Έλληνες πολέμαρχους

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Βάντσα (Άνω Κώμη): ιστορική αναζήτηση μέσα από την επιτόπια έρευνα

Βάντσα (Άνω Κώμη): ιστορική αναζήτηση μέσα από την επιτόπια έρευνα Βάντσα (Άνω Κώμη): ιστορική αναζήτηση μέσα από την επιτόπια έρευνα Ελένη Γρ. Μαρούδη, Ιστορικός Δ.Π.Θ. 1 Κυρίες και Κύριοι, Χριστός Ανέστη, Χρόνια πολλά! Είναι μεγάλη μου χαρά να βρίσκομαι εδώ ανάμεσα

Διαβάστε περισσότερα

Η πορεία οικονομικής ανάπτυξης της Θεσσαλονίκης από τη δεκαετία του 90: προϋποθέσεις για μια δυναμική πορεία προς τα εμπρός

Η πορεία οικονομικής ανάπτυξης της Θεσσαλονίκης από τη δεκαετία του 90: προϋποθέσεις για μια δυναμική πορεία προς τα εμπρός Η πορεία οικονομικής ανάπτυξης της Θεσσαλονίκης από τη δεκαετία του 90: προϋποθέσεις για μια δυναμική πορεία προς τα εμπρός Λόης Λαμπριανίδης Οικονομικός Γεωγράφος, Καθηγητής Πανεπιστημίου Μακεδονίας http://www.uom.gr/rdpru

Διαβάστε περισσότερα

1 4 5 ... και ένας άλλος μύθος...! ΟΙΝΩΤΡΟΣ Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια. Ο Οίνωτρος ήταν ένας από τους 50 γιους του Λυκάονα, βασιλέα της Αρκαδίας, και ιδρυτής αποικίας στη σημερινή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πέντε διαλέξεις για τα Βαλκάνια των δύο πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα Κώστας Καραμαλής 1912 2012 Εκατό Χρόνια Ελλαδικής Θεσσαλονίκης ( ἤ εκατό χρόνια μοναξιάς;

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης

Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης 1 Η Μεσόγειος θάλασσα βρέχει την Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική Στην Ευρώπη βρέχει τις εξής χώρες: Ισπανία, Γαλλία,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ 2 2 ½ ΩΡΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΑΠΟ 3/11

ΔΥΣΚΟΛΙΑ Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ 2 2 ½ ΩΡΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΑΠΟ 3/11 ΚΥΡΙΑΚΗ 19/10 ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΠΑΡΝΩΝΑ ΜΟΝΗ ΜΑΛΕΒΗΣ Αναχώρηση στις 7.00 με προορισμό το καταφύγιο του Πάρνωνα. Από εκεί θα ακολουθήσουμε μονοπάτι και δασικούς δρόμους που θα μας οδηγήσουν μέσα στα πυκνά δάση

Διαβάστε περισσότερα

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ.

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Η Ιαπωνία είναι µια από τις ισχυρότερες βιοµηχανικές χώρες και µαζί µε άλλες αποτελούν σήµερα µια ισχυρή βιοµηχανική και εµπορική ζώνη που ανταγωνίζονται τις Η.Π.Α και την Ευρώπη.

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ 2 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Μάθημα : «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τους μαθητές του 2 ου Γυμνασίου Μυτιλήνης με την καθοδήγηση της

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

1 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) - ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) ΚΡΗΤΗΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ 2 ΔΕ

1 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) - ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) ΚΡΗΤΗΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ 2 ΔΕ Α/Α ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΦΟΡΕΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 1 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) - ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 13Η EBA (Π.Ε. ΛΑΣΙΘΙΟΥ) ΚΡΗΤΗΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945 ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ 3 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ (ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945) ΣΥΛΛΟΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. Ο Αθανάσιος Διάκος

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com 1 Η αφορμή συγγραφής της εργασίας Το παρακάτω πρόβλημα που τέθηκε στο Μεταπτυχιακό μάθημα «Θεωρία Αριθμών» το ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαïκή Μέρα Γλωσσών 26η Σεπτεμβρίου. Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας

Ευρωπαïκή Μέρα Γλωσσών 26η Σεπτεμβρίου. Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας Ο ανθρώπινος παράγοντας Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας Ο πλανήτης μας έχει πάνω από έξι εκατομμύρια ανθρώπους που μιλούν μεταξύ 6,000 με 7,000 διαφορετικές γλώσσες. Μερικές γλώσσες ομιλούνται από εκατοντάδες

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Οι Έλληνες και η ελληνική γλώσσα 3-4 Η καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου 5-7 Οι διάλεκτοι της Αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Προφίλ επισκεπτών - Δημογραφικά Χαρακτηριστικά

Προφίλ επισκεπτών - Δημογραφικά Χαρακτηριστικά Στατιστικά στοιχεία επισκεψιμότητας γραφείου ενημέρωσης και πληροφόρησης επισκεπτών Ιnfo Point περιόδου Απριλίου-Μαΐου 2015. Στο διάστημα αυτό συμπληρώθηκαν 140 ερωτηματολόγια, τα οποία αντιστοιχούν σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO Αγγελόπουλος Βασίλης Το γκράφιτι βρίσκεται πολλά χρόνια στην ζωή μας. Είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι οι τοίχοι γύρω μας είναι γεμάτοι από αυτά δίνοντας χρώμα και ζωντάνια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «ΕΞΟΔΟΣ», ΤΟΥ ΛΕΥΤ. ΣΑΚΚΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΩΝΣΤ. ΚΑΡΚΑΝΙΑ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «ΕΞΟΔΟΣ», ΤΟΥ ΛΕΥΤ. ΣΑΚΚΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΩΝΣΤ. ΚΑΡΚΑΝΙΑ 22/02/2009 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «ΕΞΟΔΟΣ», ΤΟΥ ΛΕΥΤ. ΣΑΚΚΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΩΝΣΤ. ΚΑΡΚΑΝΙΑ Αγαπητοί συμπατριώτες, Κυρίες και κύριοι Ευχαριστώ τον Σύλλογο Αιτ/νων και τον φίλο δραστήριο Πρόεδρό του Χρ. Χούτα για

Διαβάστε περισσότερα

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ:

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΠΟΥ ΡΩΤΕΙΤΑΙ: -ΦΥΛΟ: ΑΡΣΕΝΙΚΟq, ΘΗΛΥΚΟ q -

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas. ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.gr Όνοµα συλλόγου Βιογραφικό Πχ. έτος ίδρυσης, ιδρυτές ιστορικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία)

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου Παρασκευή 20 Ιουνίου - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) Οι Light in Babylon αποτελούν ένα «πολυεθνικό»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΑΠΑΝΤΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ (ΑΓΝΩΣΤΟ)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΑΠΑΝΤΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ (ΑΓΝΩΣΤΟ) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΑΠΑΝΤΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ (ΑΓΝΩΣΤΟ) ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ 1: Ἴσως οὖν εἴποιεν ἂν πολλοὶ τῶν φασκόντων φιλοσοφεῖν, ὅτι οὐκ ἄν ποτε ὁ δίκαιος ἄδικος γένοιτο, οὐδὲ ὁ σώφρων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΙΑΝΑ Ἰούλιος 2012 Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΙ Ο Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1807) Ἀναστάσιος Στάμου, Δ/ντής ΕΠΑΛ Λευκάδας

ΝΙΚΙΑΝΑ Ἰούλιος 2012 Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΙ Ο Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1807) Ἀναστάσιος Στάμου, Δ/ντής ΕΠΑΛ Λευκάδας ΝΙΚΙΑΝΑ Ἰούλιος 2012 Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΙ Ο Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1807) Ἀναστάσιος Στάμου, Δ/ντής ΕΠΑΛ Λευκάδας Η ΕΠΤΑΝΗΣΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ Το πρώτο ελεύθερο Ελληνικό κράτος (1800) με συμφωνία

Διαβάστε περισσότερα

Το ανακαινισμένο κτίριο που στεγάζει τον ιστορικό μας Σύλλογο

Το ανακαινισμένο κτίριο που στεγάζει τον ιστορικό μας Σύλλογο Το ανακαινισμένο κτίριο που στεγάζει τον ιστορικό μας Σύλλογο Η Χωριστή Δράμας και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Η Αναγεννηθείσα Μακεδονία ή απλά ο Σύλλογος όπως για χάρη συντομίας τον αποκαλούν οι Χωριστιανοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, XXX [ ](2012) XXX σχέδιο ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Κράτος μέλος: Ελλάδα που συνοδεύει το έγγραφο ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Επώνυμο Όνομα Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Μιχαήλ Υπογραφή Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1984. Σφραγίδα Σφραγίδα Μιχαήλ Κομνηνού

Διαβάστε περισσότερα

Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011

Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 5 Σεπτεμβρίου 2014 Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Εσωτερική μετανάστευση Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα FARRINGTON ANDREW 2 09:00-12:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ιστορική Γεωγραφία και ηµογραφία του Ρωµαϊκού Κράτους Η Ελληνική Αναγέννηση Οικονοµική και Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ β ΛΥΚΕΙΟΥ Ξενοφῶντος, Ἑλληνικά, 1,1,27-28 Ἐν δὲ τῷ χρόνῳ τούτῳ ἠγγέλθη τοῖς τῶν Συρακοσίων στρατηγοῖς οἴκοθεν ὅτι φεύγοιεν ὑπὸ τοῦ δήμου. Συγκαλέσαντες οὖν τοὺς ἑαυτῶν στρατιώτας Ἑρμοκράτους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET04: ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (κκαεπ) ανά Περιφέρεια και Νομό. H σκοπιμότητα του δείκτη έγκειται στο γεγονός ότι το κατά

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ-ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006 Πρόγραμμα Παρέμβασης 11 Άξονας Προτεραιότητας 003: Περιβάλλον & Πολιτιστική Κληρονομιά Μέτρο 002: Προώθηση, Αναπαλαίωση και Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών EU Kids Online II: Ευρήματα Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Το πρόγραμμα EU Kids Online II Το θεματικό δίκτυο EU Kids Online II: Enhancing Knowledge Regarding European Children

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΚΡΙΤΕΣ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΒΙΒΛΙΟ KELLER

Θέμα: ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΚΡΙΤΕΣ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΒΙΒΛΙΟ KELLER ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ (Πάτρας) Διεύθυνση: Μεγάλου Αλεξάνδρου 1, 263 34 ΠΑΤΡΑ Τηλ.: 2610 369051, Φαξ: 2610 396184, email: mitro@teipat.gr Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 2007 ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 2007 ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔOΣ Πειραιάς, 4.2.8 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 7 ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα 25-28 Δεκεμβρίου 2014 1 η Ημέρα: Πέμπτη 25/12/14: Αναχώρηση από το Πεδίον του Άρεως στις 07:00 με προορισμό τα Τζουμέρκα (432 χμ.) στην Νότια Πίνδο. Τα Τζουμέρκα αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους ορεινούς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ιδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Θ 2.1-4

ιδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Θ 2.1-4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ιδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ 4 1. Εγγεγραμμένοι

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Βίκινγκς Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Οι Βίκινγκς ζούσαν στους βόρειους λαούς της Ευρώπης: στη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Δανία και την Ισλανδία. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, εμφανίστηκαν ως εξερευνητές, πειρατές,

Διαβάστε περισσότερα

Ταµιευτήρας Πλαστήρα

Ταµιευτήρας Πλαστήρα Ταµιευτήρας Πλαστήρα Σύντοµο ιστορικό Ηλίµνη δηµιουργήθηκε µετηνκατασκευήτουφράγµατος Πλαστήρα στα τέλη της δεκαετίας του 1950. Η πλήρωση του ταµιευτήρα ξεκίνησε το 1959. Ο ποταµός στον οποίοκατασκευάστηκετοφράγµα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστοσελίδα: www.enallaktiki-drasi.grτηλ-φαξ: (0030)2108958016

Ιστοσελίδα: www.enallaktiki-drasi.grτηλ-φαξ: (0030)2108958016 Ιστοσελίδα: www.enallaktiki-drasi.grτηλ-φαξ: (0030)2108958016 Ε-mail ena.drasi@gmail.com Facebook: enallaktiki drasi 10-13 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΉ-Μ. ΣΑΒΒΑΤΟ ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΑΣΧΑ- ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΣΧΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ Ευρωπαϊκή Ιστορία, 19ος αιώνας ΣΥΡΙΑΤΟΥ ΑΘΗΝΑ 18:00-21:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ευρωπαϊκή Ιστορία, 20ος

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε

Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε Στα σύνορα Τουρκίας Ιράκ Μαριάννα Κορομηλά Με δυο γέρικες καμήλες κι ένα «κίτρινο» φαρί (κίτρινο ήταν το πούλμαν) φτάσαμε την περασμένη Κυριακή, 8 Ιουνίου, στα βόρεια της

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης

Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης PROJECT Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Αξιοθέατα Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας και Θράκης Μέλη: Αλέξανδρος Χατζόπουλος, Δέσποινα Γρηγοριάδου, Μαρία Γούλα, Αθανάσιος Ουζούνης, Ευθύμης Καραβίτης, Δημήτρης Χατζηβλασίου Επιμελητές:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) Οκτώβριος 2011 ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Επειδή βλέπουμε ότι κάθε πόλη-κράτος είναι ένα είδος κοινότητας και ότι κάθε κοινότητα έχει συσταθεί για την επίτευξη κάποιου αγαθού (πράγματι

Διαβάστε περισσότερα

ιδαγμένο κείμενο Πλάτωνος Πρωταγόρας 324A C

ιδαγμένο κείμενο Πλάτωνος Πρωταγόρας 324A C ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα