θανοσ μ. βερεμησ ιωαννησ σ. κολιοπουλοσ νεοτερη ελλαδα Μια Ιστορία από το 1821 Μεταφραση Διονύσης Χουρχούλης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "θανοσ μ. βερεμησ ιωαννησ σ. κολιοπουλοσ νεοτερη ελλαδα Μια Ιστορία από το 1821 Μεταφραση Διονύσης Χουρχούλης"

Transcript

1 5 θανοσ μ. βερεμησ ιωαννησ σ. κολιοπουλοσ νεοτερη ελλαδα Μια Ιστορία από το 1821 Μεταφραση Διονύσης Χουρχούλης

2 9 Περιεχόμενα Εικόνες και χάρτης...11 Ευχαριστίες...13 Εισαγωγή Ο ελληνικός Πόλεμος της Ανεξαρτησίας ( ) Διακυβέρνηση και αλυτρωτισμός ( ) Μια νέα δυναστεία και επίμονα προβλήματα ( ) Η ανακαίνιση του ελληνικού έθνους και η νοσταλγία του «ανατολικού» παρελθόντος του Διανομή γης και η παγίωση της κατακερματισμένης κοινωνίας Ο εικοστός αιώνας. Ένα προοίμιο Η βενιζελική δεκαετία ( ) Η Μικρασιατική Καταστροφή (1922-3) Η ταραχώδης περίοδος του Μεσοπολέμου ( ) Κατοχή και σύγκρουση Η μετεμφυλιακή περίοδος ( ) Επιστροφή στη δημοκρατία ( )...311

3 10 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ 13. Αντίθετοι πόλοι στην πολιτική. Καραμανλής εναντίον Παπανδρέου Νότια και Νοτιοανατολική Ευρώπη: η ελληνική άποψη Η Κρίση Επίμετρο Βασική Βιβλιογραφία Ευρετήριο...455

4 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 17 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα έθνη-κράτη θεωρούνται ακόμα οι πρωταρχικοί δρώντες στο διεθνές σύστημα. Η προέλευση καθενός από αυτά διαφέρει σημαντικά. Μερικά γεννήθηκαν μέσα από επαναστάσεις, άλλα μέσα από μείζονες πολέμους και από την κατάρρευση αυτοκρατοριών, τα πιο πρόσφατα έθνη-κράτη υπήρξαν προϊόντα της αποικιακής κόπωσης. Τι γνωρίζουμε για την κληρονομιά, τις ωδίνες του τοκετού και την κοινωνική τους ιστορία; Τα έθνη-κράτη μπορούν να χωριστούν σε εκείνα που έχουν αρκετά πρόσφατες πολιτιστικές καταβολές και σε εκείνα που αναζητούν την αφετηρία τους στο μακρινό παρελθόν. Κάποια είναι πολιτισμικά ομοιογενή, όπως η Ελλάδα και η Πορτογαλία, ενώ άλλα είναι πολυεθνικές οντότητες όπως οι ΗΠΑ ή η πρώην ΕΣΣΔ. Ωστόσο, ακόμα και τα τελευταία μοιράζονται μια κοινή πολιτική πίστη, είτε πρόκειται για τον φιλελευθερισμό του Λοκ είτε για τον μαρξισμό-λενινισμό. Μερικά έτυχαν ειρηνικής κοινωνικής ιστορίας, ενώ άλλα υπέφεραν από βίαιες διαιρέσεις, ειδικά στον εικοστό αιώνα. Η οικοδόμηση του κράτους της Ελλάδας ξεκίνησε με έναν πόλεμο ανεξαρτησίας το 1821 και συνεχίστηκε ακολουθώντας τα δυτικά του πρότυπα το γαλλικό διοικητικό σύστημα του εικοστού αιώνα, το γερμανικό νομικό σύστημα

5 18 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ και τις βρετανικές κοινοβουλευτικές πρακτικές. Κατά τη διάρκεια του εικοστού αιώνα η ελληνική κοινωνία υπέστη δύο βίαιες διαιρέσεις οι οποίες άφησαν βαθιά σημάδια στη συνοχή της. Ακόμα πιο σημαντικό, η οικογενειοκρατία νοθεύει τους θεσμούς και εμποδίζει τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης κοινωνίας των πολιτών. Συγγράφοντας αυτό το βιβλίο πιστεύαμε ότι έπρεπε μάλλον να περιλαμβάνει την οπτική που έχουμε αποκτήσει από τη μακρόχρονη έρευνα των ελληνικών πηγών για την πολιτική και κοινωνική ιστορία παρά τις απόψεις του Τζωρτζ Φίνλεϋ και του Γουίλλιαμ Μίλλερ, Βρετανών ιστορικών οι οποίοι έγραψαν σημαντικά βιβλία για την Ελλάδα ως αγαπημένο τους πνευματικό πεδίο. Τα συμπεράσματά τους για τη νεότερη Ελλάδα επανέρχονται στα περισσότερα ιστορικά έργα που γράφτηκαν στα αγγλικά κατά τον δέκατο ένατο και τον εικοστό αιώνα. Υπάρχουν συγκεκριμένα θέματα που επαναλαμβάνονται στη νεότερη ελληνική ιστορία, τα οποία ο αναγνώστης θα βρει διάσπαρτα στο κείμενό μας: η οικοδόμηση κράτους, ο εθνικισμός, ο αλυτρωτισμός, ο απόδημος ελληνισμός, η χαρισματική ηγεσία, ο εξευρωπαϊσμός, η κατακερματισμένη κοινωνία και η κοινωνία των πολιτών. Θεωρήσαμε ότι θα ήταν χρήσιμο να τονίσουμε από την αρχή τη σημασία των παραπάνω, ώστε ο αναγνώστης να κατανοήσει καλύτερα τα θέματα που θα βρει μπροστά του. Από το 1821 (το έτος γέννησης του ελληνικού κράτους) έως τον εικοστό αιώνα το περιεχόμενο του ελληνικού εθνικισμού υπέστη σημαντική αλλαγή. Οι δυτικές αξίες της διακυβέρνησης και της διοίκησης οι οποίες ενέπνευσαν την ελληνική κρατική συγκρότηση εισήχθησαν από μια πεφωτισμένη διασπορά ωστόσο, το νέο έθνος-κράτος εξασφάλισε ευρεία νομιμοφροσύνη μόνο αφότου έγινε ο προστάτης των αλύτρωτων αδερφών του. Η ελληνική γλώσσα αποτέλεσε

6 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 19 συγκολλητικό στοιχείο της ελληνικής «φαντασιακής κοινότητας» 1 και μεταδόθηκε από την ορθόδοξη Εκκλησία, τον κατεξοχήν φορέα της ανώτερης εκπαίδευσης. Η γλώσσα που κατέστησε τη σωτηρία της ψυχής προσβάσιμη στους χριστιανούς που διάβαζαν την Καινή Διαθήκη έγινε το κλειδί για μια νέα ανάγνωση της αρχαιότητας υπό την καθοδήγηση αποστόλων του Διαφωτισμού όπως ο Αδαμάντιος Κοραής ( ). Ο ιστορικός του ρομαντισμού Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος ( ) πρόσθεσε στον ελληνικό εθνικισμό τον χαμένο κρίκο του Βυζαντίου και των αυτοκρατορικών του διεκδικήσεων. Το νέο κράτος υιοθέτησε δυτικές αρχές διακυβέρνησης οι οποίες ανταγωνίζονταν τις εσωτερικές πολιτικές πρακτικές. Η παραδοσιακή κατακερματισμένη κοινωνία αντιστεκόταν στην ενοποιητική ορμή του σύγχρονου ενιαίου κράτους. Αντλώντας εξουσία από τον έλεγχό του επί του 70% όλης της καλλιεργήσιμης γης το κράτος δεν πέτυχε απλώς να εξαλείψει παραδοσιακά κέντρα τοπικής εξουσίας, αλλά επίσης να δημιουργήσει μια επίσημη πίστη, η οποία τελικά συγκέντρωσε τη νομιμοφροσύνη των υπηκόων του και έγινε ο συνεκτικός δεσμός ανάμεσά τους. Ο σημαντικότερος ιστορικός του δέκατου ένατου αιώνα ήταν ο ερμηνευτής του ελληνικού αλυτρωτισμού, ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος. Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος του βίου του συγγράφοντας την πολύτομη Ιστορία του Ελληνι- 1 Benedict Anderson, Imagined Communities (London: Verso, 1986). Για μια απόπειρα να χρησιμοποιηθεί η προσέγγιση του Anderson πάνω στο ελληνικό και στα βαλκανικά φαινόμενα του εθνικισμού βλ. Paschalis Kitromilides, «Imagined Communities and the Origins of the National Question in the Balkans», στο Martin Blinkhorn and Thanos Veremis (επιμ.), Modern Greece: Nationalism and Nationality (Athens: SAGE- ELIAMEP, 1990).

7 20 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ κού Έθνους, κυρίως για να αντιμετωπίσει τις απόψεις του Αυστροβαυαρού καθηγητή Γιάκομπ Φίλιπ Φαλμερά γιερ, ο οποίος, ακολουθώντας τις φυλετικές θεωρίες που τότε επικρατούσαν στην Ευρώπη, αποφάνθηκε το 1835 ότι οι σύγχρονοι Έλληνες στην πραγματικότητα ήταν αλβανοποιη μένοι Σλάβοι. «Και λοιπόν;» ανταπάντησε ο Παπαρρηγόπουλος, υπογραμμίζοντας ότι ούτε οι Έλληνες ούτε κανένα άλλο ευρωπαϊκό έθνος είχε υπάρξει εθνολογικά καθαρό κατά τη διάρκεια της ιστορίας. Χρειάστηκε η συγγραφή χιλιάδων σελίδων ώστε ο Παπαρρηγόπουλος να αντικρούσει τη θεωρία του Φαλμεράγιερ, υποστηρίζοντας την πολιτισμική, παρά τη φυλετική, συνέχεια των Ελλήνων. Κατά τη διάρκεια των αιώνων της οθωμανικής εξου σίας η ορθόδοξη Εκκλησία ήταν ένα αιχμαλωτισμένο ποίμνιο, παράλληλα όμως επιτελούσε τις πνευματικές της λειτουργίες. Ο πολιτικός της ρόλος έναντι των μουσουλμανικών αρχών την καθιστούσε υπόλογη για κάθε διατάραξη της τάξης του κράτους του σουλτάνου. 2 Αν και το Οικουμενικό Πατριαρχείο καταδίκασε τον ελληνικό πόλεμο της ανεξαρτησίας και κήρυττε εγκαρτέρηση, η Υψηλή Πύλη υπέβαλε τους ορθόδοξους ιεράρχες σε λουτρό αίματος που οδήγησε τους επιζώντες να συμπράξουν με την επανάσταση. Το ελληνικό κράτος κληρονόμησε ένα εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο ήταν βασισμένο εξ ολοκλήρου στην Εκκλησία. Καθώς η γλώσσα της Αγίας Γραφής ήταν ελληνική, η συγχώνευση εκκλησιαστικής και κοσμικής εκπαίδευσης πραγματοποιήθηκε με μικρή προσπάθεια. Η ορθοδοξία, με την οικουμενική της απήχηση, και η ελληνική γλώσσα ως 2 Για μια καινοφανή ερμηνεία της Επανάστασης του 1821 βασισμένη στα οθωμανικά αρχεία της Κωνσταντινούπολης βλ. H. Sukrü Ilicak, «Η άλλη όχθη», στο Η γέννηση ενός έθνους-κράτους, τ. Ε (Αθήνα: ΣΚΑΪ βιβλίο, 2010), σσ

8 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 21 όχημα οικουμενικών αξιών, έγιναν τα αρχικά υλικά οικοδόμησης του ελληνικού εθνικισμού. Αρκετές δεκαετίες μετά την ίδρυση του κράτους ο ευρωπαϊκός Ρομαντισμός και το βαλκανικό τοπικιστικό πνεύμα εισήγαγαν την εκδοχή ενός εθνικισμού βασισμένου στον αποκλεισμό της ετερότητας. Χάρη στον Παπαρρηγόπουλο η Ελλάδα δεν ακολούθησε τον κανόνα αυτό. Το 1833, η Εκκλησία της Ελλάδας κηρύχτηκε ανεξάρτητη από την εξουσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, τέθηκε σταθερά υπό κρατικό έλεγχο και τελικά έγινε φερέφωνο του έθνους-κράτους. Αντί να υιοθετηθεί ο σκεπτικισμός του Κοραή έναντι του κλήρου, το κράτος ενέταξε την Εκκλησία και τους μάρτυρές της στο πάνθεον των ηρώων του έθνους. Έτσι, η Εκκλησία έγινε συνεργός του κράτους στην αποστολή του να διαδώσει τη συνεκτική εθνική πίστη. Αλλά πώς προσδιόριζε τον εαυτό του ένας λαός δίχως προη γούμενη εμπειρία κρατικής ταυτότητας; Στο πρώτο σύνταγμα της επανάστασης ο ορθόδοξος χριστιανισμός υπήρξε βασικός όρος της ελληνικής ταυτότητας ο άλλος ήταν η διαμονή στην ελεύθερη επικράτεια. 3 Η ελληνική γλώσσα μνημονεύτηκε ένα έτος αργότερα στο δεύτερο σύνταγμα της επανάστασης. Οι πολύγλωσσοι άνθρωποι που κατοικούσαν στην επικράτεια την οποία απέσπασαν οι επαναστάτες από τους Οθωμανούς έγιναν οι δέκτες μιας γλωσσικής εκπαίδευσης που τελικά τους ομογενοποίησε. Οι ετερόγλωσσοι ή ετερόφωνοι του αρχικού ελληνικού εθνικού κράτους, κυρίως Αρβανίτες και Βλάχοι, δεν έφεραν αμηχανία στους Έλληνες διαμορφωτές του έθνους-κράτους. Την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν άλλοι Βαλκάνιοι εθνικιστές που να διεκδικούν κάποια από τις δύο ομάδες ως αδερφούς 3 Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την ταυτότητα βλ. Ελπίδα Βόγλη, «Έλληνες το γένος». Η ιθαγένεια και η ταυτότητα στο εθνικό κράτος των Ελλήνων, (Ηράκλειο: ΠΕΚ, 2006).

9 22 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ τους. Εξάλλου, ύστερα από πολλούς αιώνες συμβίωσης, τόσο οι Αρβανίτες όσο και οι Βλάχοι της νότιας και της κεντρικής Ελλάδας είχαν εξελληνιστεί ως προς τις περισσότερες απόψεις και, σε ορισμένο βαθμό, ακόμα και στην ομιλία. Επιπλέον, αμφότεροι είχαν συνεισφέρει σημαντικά στη διαμόρφωση του ελληνικού έθνους-κράτους στη νότια ελληνική χερσόνησο, οι Βλάχοι στον Ελληνικό Διαφωτισμό και οι χριστιανοί Αρβανίτες βοηθώντας να κερδηθεί ο πόλεμος εναντίον των Τούρκων και ακόμα, αμφότεροι ταυτίζονταν με τους ελληνικούς εθνικούς στόχους και τους μελλοντικούς αλυτρωτικούς σκοπούς. Τόσο οι Αρβανίτες όσο και οι Βλάχοι ήταν αρκετά πολυάριθμοι ώστε να μην υφίστανται διακρίσεις. Άλλοι ετερόφωνοι, οι απόγονοι των Σλάβων της Μακεδονίας, εκ των οποίων ένας αρκετά μεγάλος αριθμός πολέμησε και διακρίθηκε στη νότια Ελλάδα, μετά την κατάρρευση των εξεγέρσεων στη νότια Μακεδονία το 1821 και το 1822, και στους οποίους δόθηκε γη για να εγκατασταθούν στο ανεξάρτητο έθνος-κράτος, επίσης δεν διαφοροποιήθηκαν από τους υπόλοιπους Έλληνες. Αναφέρονταν ως «Βούλγαροι» ή «Θρακομακεδόνες» και θεωρούνταν βουλγαρόφωνοι αδερφοί. Αυτοί, επίσης, ταυτίζονταν με το ελληνικό έθνος-κράτος στον ίδιο βαθμό με τους ελληνόφωνους Έλληνες της εποχής. Σε κάθε περίπτωση, οι περισσότεροι ετερόφωνοι της Ελλάδας εκείνης της περιόδου και μεταγενέστερα μιλούσαν και σε αρκετές περιπτώσεις έγραφαν αρκετά καλά ελληνικά ώστε να μη νιώθουν αποκλεισμένοι από τους υπόλοιπους Έλληνες. Η κυριαρχούμενη από Έλληνες ορθόδοξη ιεραρχία και η κυρίαρχη θέση της ελληνικής εκπαίδευσης και γλώσσας στο εμπόριο εντός της οθωμανικής επικράτειας αποτελούσαν αξιοσέβαστα και ακαταμάχητα προσόντα που χρησιμοποίησε το έθνος-κράτος τις δεκαετίες που ακολούθησαν. Η σημασία της γλώσσας ως σημαντικού εργαλείου πολιτιστικής ένταξης ήταν ανεκτίμητη, αν και οι κατοπινοί θεώρησαν το φαινόμενο δεδομένο.

10 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 23 Ο ρόλος του σύγχρονου κράτους με το ενιαίο εκπαιδευτικό του σύστημα υπήρξε ύψιστης σημασίας στη διαμόρφωση εθνικής ταυτότητας και εθνικής συνείδησης. Η σχέση ανάμεσα στο έθνος και στο κράτος (τον λαό και τον θεσμό) ποίκιλλε στον χρόνο: από την πλήρη ταύτιση στη μικρής διάρκειας αποξένωση μετά την κατάρρευση του ελληνικού αλυτρωτισμού λόγω της αδυναμίας του αναποτελεσματικού κράτους το Έως το 1922 το ελληνικό έθνος και το ελληνικό κράτος είχαν συγκλίνει σε μια τελική συμβίωση μέσω της ενοποίησης των κατοικούμενων από Έλληνες εδαφών με τη μητέρα-πατρίδα, καθώς και της ένταξης στο εθνικό κέντρο των προσφύγων που αναζητούσαν καταφύγιο. Τα πολιτικά ιδανικά της εμπορικής τάξης η οποία εισήγαγε δυτικές ιδέες στα Βαλκάνια βρίσκονταν στο επίκεντρο του δυτικοευρωπαϊκού Διαφωτισμού και της επανάστασης. Το πρότυπο του ενιαίου κράτους, που εξελίχτηκε από τον γαλλικό απολυταρχισμό, κατέστη το πρωταρχικό παράδειγμα όλων των αναδυόμενων εθνών-κρατών του ευρωπαϊκού δέκατου ένατου αιώνα. Δίχως αμφιβολία οι ακτήμονες γεωργοί, οι οπλαρχηγοί και οι θαλασσοπόροι νησιώτες οι οποίοι διεξήγαγαν τον ελληνικό πόλεμο της ανεξαρτησίας εναντίον των Οθωμανών είχαν πολύ λιγότερο ξεκάθαρη άποψη περί της ιδανικής πολιτείας τους. Η αφοσίωση αυτών των στρωμάτων στον Διαφωτισμό ήταν αμφισβητήσιμη, αλλά ακόμα και οι πιο οπισθοδρομικοί εκ των οπλαρχηγών κατανόησαν ότι η επιτυχία της Επανάστασης εξαρτιόταν από τη νομιμοποίηση που θα εξασφάλιζε από τις Μεγάλες Δυνάμεις. Ο εκσυγχρονισμός της οπισθοδρομικής οθωμανικής επαρχίας έγινε εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση σε όλα τα επαναστατικά προσχέδια. Προάγγελοι του ξεσηκωμού, όπως ο Ρήγας Βελεστινλής ( ), ο Κοραής και ο ανώνυμος συγγραφέας της Ελληνικής Νομαρχίας, παρείχαν στους μελλοντικούς διαμορφωτές του κράτους το μοντέλο το οποίο θα μπορούσε

11 24 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ να μετατρέψει τους αγρότες υπηκόους σε ολοκληρωμένους πολίτες μιας ενιαίας συνταγματικής Πολιτείας. Η επιρροή εκείνων που γεννήθηκαν έξω από την επικράτεια του ελληνικού κράτους του 1830 (οι ετερόχθονες Έλληνες) συνεχίστηκε κατά τη διάρκεια των χρόνων που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη Ελλάδα. Τέτοιοι ετερόχθονες, όπως ο Καποδίστριας, ο Μαυροκορδάτος και αργότερα ο Τρικούπης (που είχε λάβει μόρφωση στη Δύση), ανέπτυξαν την ισχυρή δέσμευση της ελίτ στα συλλογικά συμφέροντα και την κοινοτική αλληλεγγύη. Η αφοσίωσή τους σε φιλελεύθερες αρχές συχνά προκαλούσε αμηχανία στους ντόπιους, αλλά τα δυτικοευρωπαϊκά προϊόντα εκτιμούνταν βαθιά στην Ελλάδα του δέκατου ένατου αιώνα. Ο ευρωπαϊκός νεοκλασικισμός ενέπνευσε δύο ανταγωνιστικές τάσεις στην ελληνική εθνικιστική σκέψη, η μια βασισμένη στο κλασικό παράδειγμα της Αθήνας του πέμπτου αιώνα π.χ. και η άλλη στην Αλεξάνδρεια ως πολιτισμική πρωτεύουσα του ελληνιστικού κόσμου. Κάθε τάση εστιαζόταν σε διαφορετική εποχή μιας ένδοξης κληρονομιάς η οποία θα καθόριζε το πλαίσιο για την οριοθέτηση των μελλοντικών συνόρων της Ελλάδας. Καθεμία υποστήριζε ένα διαφορετικό ορισμό της ελληνικής ταυτότητας. Οι αυτόχθονες (εκείνοι που γεννήθηκαν εντός των συνόρων του 1830) προσκολλήθηκαν στον πέμπτο αιώνα π.χ. και αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν το ιδανικό ενός ελληνιστικού κόσμου που μοιραζόταν μια κοινή πολιτιστική κληρονομία. Ενώ οι αυτόχθονες αποτελούσαν την πλειοψηφία εντός της ελληνικής επικράτειας, οι ετερόχθονες αποτελούσαν το πιο ζωτικό της στοιχείο. Δια νοούμενοι από το Αιγαίο, την Κωνσταντινούπολη και τα Επτάνησα, επιφανείς πολιτικοί, ακόμα και πολεμιστές της επανάστασης, ειδικά πρόσφυγες που εγκατέλειψαν τα πεδία ανεπιτυχών εξεγέρσεων και συνέρρευσαν στο ελληνικό κράτος, συγκαταλέγονταν στους επιφανείς νεοφερμένους. Οι αυτόχθονες

12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 υπήκοοι αγωνίστηκαν για την αποκλειστική διεκδίκηση των δημόσιων αξιωμάτων, αλλά τελικά οι ετερόχθονες κατάφεραν να άρουν τα εμπόδια και να καταστήσουν τις κυβερνητικές θέσεις προσιτές για όλους τους Έλληνες. Από τη στιγμή που το κράτος εγκαθίδρυσε την εξουσία του, το αλυτρωτικό δόγμα έγινε άρθρο πίστης όλως των κυβερνήσεων και το πιο ισχυρό συστατικό πολιτικής ένταξης. Αν και τα κριτήρια που απέδιδαν την ιδιότητα του μέλους του ελληνικού έθνους είχαν γίνει ανά διαφορετικές εποχές αντικείμενο μεγάλης συζήτησης, στους περισσότερους ελληνόφωνους χριστιανούς ορθοδόξους προσφέρθηκε πρόσβαση σε μια «φαντασιακή κοινότητα» η οποία επέκτεινε τα σύνορά της πέρα από εκείνα του κράτους. 4 Το κράτος απέκτησε τον λόγο ύπαρξής του με το να γίνει ο μοναδικός υπερασπιστής του έθνους. Η υπανάπτυξη και η φτώχεια του δεν εγγυόνταν την εμπιστοσύνη των πολιτών του, αλλά η υπόσχεση ενός λαμπρού μέλλοντος το έκανε. Το ελληνικό κράτος του 1830 κληρονόμησε μια κοινωνική δομή η οποία μπορεί να περιγραφεί με όρους παρόμοιους με την «κατακερματισμένη κοινωνία» του Έρνεστ Γκέλλνερ. 5 Η ιδέα αναφέρεται σε ένα προ-νεωτερικό σύστημα που αποσκοπούσε να προστατεύσει την ευρεία οικογένεια και τους φίλους της από τις αυθαιρεσίες των αρχών. Οι οπλαρχηγοί, οι «αρματολοί» της κεντρικής Ελλάδας, προσεκτικά επιλεγμένοι από τους Οθωμανούς μεταξύ των ληστών για να αστυνομεύουν το δύσβατο έδαφος της ενδοχώρας, αποτέλεσαν μια καθαρή έκφραση «κατακερματισμένης» κοινότητας. Οι αρματολοί δρούσαν στηριζόμενοι σε μια αυστηρή ιεραρχική βάση εντός του δικού τους τομέα η οποία έτεμνε κάθετα την κοινωνία για να συμπεριλάβει διάφορα κοινωνικά στρώματα 4 Blinkhorn and Veremis (επιμ.), σ Ernest Gellner, Conditions of Liberty. Civil Society and its Rivals (London: Hamish Hamilton, 1994), σσ

13 26 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ εντός της ίδιας φατρίας. Κάθε ομάδα προσκολλούνταν στα προνόμια που με τόση δυσκολία είχε κερδίσει και θεωρούσε εχθρούς τα μέλη των άλλων ανταγωνιστικών ομάδων. Η υπονόμευση των κρατικών θεσμών και η διείσδυση στις κυβερνήσεις έχει υπάρξει διαρκής επιδίωξη της κατακερματισμένης κοινότητας. Οι πελατειακές σχέσεις παρείχαν στην ομάδα τις διασυνδέσεις που ήταν αναγκαίες λόγω του εχθρικού περιβάλλοντος. Η οικοδόμηση του κράτους κατά τον δέκατο ένατο αιώνα και οι νεωτεριστικοί θεσμοί του φιλοδοξούσαν να ενοποιήσουν μια κοινωνία πολιτών υπό την εξουσία του νόμου. Ο Καποδίστριας, ο Μαυροκορδάτος, ο Τρικούπης, ο Βενιζέλος και ο Καραμανλής, όλοι τους εκσυγχρονιστές πολιτικοί, επιδίωξαν να περιορίσουν την αρνητική επιρροή της κατακερματισμένης κοινωνίας. Επέβαλαν την εξουσία του νόμου στο μέτρο των δυνατοτήτων τους και προώθησαν την ιδέα της κοινωνίας των πολιτών για να αντισταθμίσουν την ολέθρια επίπτωση της παραδοσιακής κατακερματισμένης κοινωνίας. Ομάδες αποστατών, φατρίες και η υπερβολική προσκόλληση στην οικογένεια αναχαιτίστηκαν μέσω νομικών περιορισμών και αρχών καθολικής εφαρμογής. Η αλληλεγγύη μεταξύ των πολιτών έδρασε ως αντίβαρο στα αρπακτικά τμήματα της κοινωνίας. Ωστόσο, η επιτυχία της προώθησης της κοινωνίας των πολιτών στην Ελλάδα υπήρξε προσωρινή. Οι αρχές του εκσυγχρονισμού πάντοτε συναντούσαν τη σιωπηρή αντίσταση από πολλές ενσαρκώσεις της κατακερματισμένης κοινωνίας. Κάθε σύστημα παράγει τους ήρωες που του αξίζουν. Πρώιμοι ήρωες του ελληνικού πανθέου όπως ο Κολοκοτρώνης, ο Καραϊσκάκης, ο Μπότσαρης και ο Μιαούλης επιλέχτηκαν σύμφωνα με τη στρατιωτική συνεισφορά τους στον πόλεμο της ανεξαρτησίας. Και οι τέσσερις, και ένα πλήθος άλλων, προσέφεραν ανεκτίμητες υπηρεσίες στην υπόθεση της ανε-

14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27 ξαρτησίας. Αγωνιστές που εντάχθηκαν καθυστερημένα σε αυτό τον όμιλο, όπως ο Ιωάννης Μακρυγιάννης, επιλέχτηκαν από διανοούμενους του εικοστού αιώνα που αναζητούσαν μια δημοφιλή ελληνική ταυτότητα. Ο Μακρυγιάννης ήταν ένας λιγότερο γνωστός οπλαρχηγός ο οποίος άφησε το στίγμα του κατά τη διάρκεια της επανάστασης. Εν αντιθέσει με την κληρονομική κάστα των ισχυρών αρματολών της κεντρικής Ελλάδας, ο ίδιος υπήρξε ένας αυτοδημιούργητος πολέμαρχος ο οποίος έγινε γνωστός χάρη στα εμπνευσμένα Απομνημονεύματά του, τα οποία δημοσιεύτηκαν σχεδόν έναν αιώνα μετά τα γεγονότα που περιγράφουν. 6 Ο Μακρυγιάννης ήταν ένας ταλαντούχος αφηγητής, και επιφανείς προσωπικότητες της ελληνικής λογοτεχνίας, όπως ο Γιώργος Σεφέρης και ο Γιώργος Θεοτοκάς, τον εξύμνησαν στα τέλη της δεκαετίας του 1930 ως πηγή λαϊκής σοφίας που έμελλε να καθοδηγήσει τους Έλληνες. Το έργο του, αν και γραμμένο σε μια πηγαία γλώσσα, είναι ένα μεταξύ πολλών απομνημονευμάτων γεμάτων παράπονα από ήρωες οι οποίοι ένιωθαν προδομένοι από το αχάριστο κράτος. Ο Μακρυγιάννης κέρδισε τη συμπάθεια των συμπατριωτών του οι οποίοι πάντοτε έτειναν να ταυτίζονται με τον υποτιθέμενο αδικημένο. Άλλοι είδαν το έργο του σαν μια απόδραση από την πεζή πραγματικότητα και μια φυγή στην αδάμαστη ζωή ενός οπλαρχηγού. Μερικοί από τους περισσότερο σημαίνοντες, σύγχρονους του Μακρυγιάννη, πολέμησαν με την ψευδαίσθηση ότι η ήττα των Οθωμανών κυρίαρχών τους θα εγκαινίαζε μια μεταβίβαση εξουσίας από την Υψηλή Πύλη στις κατακερματισμένες κοινότητες της περιφέρειας. Όμως, οι θεμελιωτές του αδιαίρετου ελληνικού κράτους διέλυσαν τα δίκτυα των τοπικών 6 Γιάννης Βλαχογιάννης (Πρόλογος, Επιμέλεια), Απομνημονεύματα Μακρυγιάννη (Αθήνα, 1907).

15 28 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ προεστών, οι οποίοι είχαν οριστεί από τους Οθωμανούς για τη συλλογή των φόρων, και υιοθέτησαν το γαλλικό σύστημα της συγκεντρωτικής διοίκησης. Όταν βρίσκονταν αντιμέτωποι με το διάδοχο ελληνικό κράτος το οποίο δεν ανεχόταν τα προνόμια των περιφερειακών κέντρων εξουσίας, οπλαρχηγοί και προεστοί μπορούσαν μόνο να εκφράσουν την απογοήτευσή τους με συνεχή παράπονα ή να κάνουν μια μάταιη απόπειρα να αντιστρέψουν τελείως τη διαδικασία εξευρωπαϊσμού. 7 Το περιεχόμενο του ελληνικού εθνικισμού μεταμορφώθηκε περαιτέρω κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου. Η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, η οποία έθεσε τέλος στην παρουσία της μεγαλύτερης ελληνικής κοινότητας εκτός της ελληνικής επικράτειας, σηματοδότησε το τέλος του ελληνικού αλυτρωτισμού και την έναρξη ενός επαρχιακού ορισμού της «ελληνικότητας». Παράλληλα, το 1924 η Κομιντέρν αποφάσισε ότι οι Έλληνες, οι Βούλγαροι και οι Σέρβοι κάτοικοι της γεωγραφικής περιοχής της Μακεδονίας έπρεπε να ενωθούν σε ένα αυτόνομο όλον υπό βουλγαρική κηδεμονία. Αρχικά η απόφαση διαίρεσε το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδος πριν ευθυγραμμιστεί με την Κομιντέρν, αλλά η τελική του συμμόρφωση το κατέστησε στόχο διώξεων από το κράτος. Εκτός από απειλή για την καθεστηκυία τάξη, οι κομμουνιστές θεωρήθηκε ότι συνωμοτούσαν προκειμένου να παραχωρήσουν έδαφος από τον εθνικό κορμό. Ο «κίνδυνος εκ των έσω» αποτελούσε μια εντελώς νέα απειλή για ένα κράτος που είχε γνωρίσει μόνο εξωτερικούς αντιπάλους. Ο κίνδυνος της περικύκλωσης, τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό μέτωπο, σφυρηλάτησε μια νοοτροπία η οποία αναζητούσε φανερούς και κρυφούς εχθρούς. Ενώ κατά τη 7 John Petropulos, Politics and Statecraft in the Kingdom of Greece ( ) (Princeton: Princeton University Press, 1968).

16 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 29 διάρκεια της περιόδου του αλυτρωτισμού η κρατική ιδεολογία αντικατόπτριζε μια γενναιοδωρία πνεύματος έναντι πιθανών προσήλυτων και ανοχή για εθνοτικές ιδιοσυγκρασίες, το μεσοπολεμικό κράτος επιδίωξε να βρει την αποστολή του στην ιστορία. Η αποκλειστική σχέση με την αρχαιότητα κατέστη το ένα από τα δύο νομιμοποιητικά στοιχεία του εθνισμού. Το άλλο ήταν η ιδεολογική καθαρότητα. Οι Έλληνες του Μεσοπολέμου οδηγήθηκαν να πιστεύουν ότι όλοι οι άνθρωποι που κατοικούσαν στην Ελλάδα ήταν, ή όφειλαν να είναι, Έλληνες, όχι μόνο επειδή μοιράζονταν τον ίδιο πολιτισμό, αλλά και την ίδια ομιλία. Η ελληνική εθνική ιδεολογία οδηγήθηκε, υπό την επιρροή της απειλής από τη Βουλγαρία και τη διεθνή κομμουνιστική απειλή, σε ένα στενό μονοπάτι το οποίο δεν επέτρεπε διαφοροποιήσεις στη νομιμοφροσύνη προς την κυρίαρχη κουλτούρα. Η ευρεία και ανοικτή σε όλους προσέγγιση στην εθνική ταυτότητα του δέκατου ένατου αιώνα, η οποία δεν έκανε διάκριση αλβανόφωνων, βλαχόφωνων, σλαβόφωνων ή τουρκόφωνων από το κυρίαρχο ελληνόφωνο στοιχείο, είχε παραχωρήσει τη θέση της σε μια στενή ερμηνεία της σύγχρονης ελληνικής ταυτότητας. Προτού κατασταλάξουν σε μια πιο σύγχρονη προσέγγιση, η οποία προσδιορίζει το ελληνικό έθνος ως μια πολιτισμική κοινότητα περιλαμβάνουσα όλες τις γλωσσικές ομάδες τις οποίες οι Έλληνες έχουν ενσωματώσει και απορροφήσει στη διάρκεια της ιστορίας τους, οι Έλληνες αξιωματούχοι θα αποδοκίμαζαν ό,τι είχε καταλήξει να θεωρείται επικίνδυνη απόκλιση από το ελληνικό πρότυπο. Φυσικά, το ελληνικό κράτος δεν εφηύρε την αφομοίωση, ούτε παρέμεινε προσκολλημένο σε τέτοια εθνικά οράματα για περισσότερο διάστημα απ ό,τι τα πιο πολλά δυτικά κράτη, αλλά ενστερνίστηκε κάπως αργοπορημένα το παραπάνω μοντέλο. Το καθεστώς του Μεταξά των ετών περιλάμ-

17 30 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ βανε μερικά από τα τυπικά χαρακτηριστικά των σύγχρονών του δικτατοριών, αλλά απέτυχε να εξασφαλίσει τον ενθουσιασμό μιας κοινής γνώμης η οποία αψηφούσε την επιβολή αυστηρής πειθαρχίας. Ο κατακερματισμός της ελληνικής κοινωνίας λόγω αφοσίωσης σε οικογενειακούς και πελατειακούς δεσμούς απέκλειε τη διάχυση «κολεκτιβιστικών εθνικισμών». 8 Το δόγμα του Μεταξά βασίστηκε στη γενική θέληση και στο έθνος-κράτος ως το μεγαλύτερο αποταμιευ τήριο ελευθερίας. Το καθεστώς αυτοπροσδιορίστηκε ως ο «Τρίτος Πολιτισμός», διαδεχόμενος την κλασική και τη βυζαντινή παράδοση, συνδυάζοντας στοιχεία τους. 9 Καθώς οι περισσότερες εθνοτικές ομάδες στην Ελλάδα ήταν συντηρητικές ως προς τις πολιτικές τους προτιμήσεις και διακήρυξαν τη συνταύτισή τους με το έθνος, δεν δεινοπάθησαν υπό το καθεστώς. Έτσι, η παραδοσιακά καλή σχέση ανάμεσα στις σημαντικότερες αντιφιλελεύθερες πολιτικές δυνάμεις και στις εθνοτικές ομάδες μεταφέρθηκε στην κυβέρνηση Μεταξά. 10 Η κραυγαλέα εξαίρεση σε αυτό τον κανόνα υπήρξαν εκείνοι οι σλαβόφωνοι της Βόρειας Ελλάδας οι οποίοι είχαν θεωρήσει τους Μικρασιάτες πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν το 1923 στην ελληνική Μακεδονία τους φυσικούς τους αντιπάλους. Όχι μόνο δόθηκε στους πρόσφυγες 8 C. Sarandis, «The Ideology and Character of the Metaxas Regime», στο R.Higham and T. Veremis (επιμ.), The Metaxas Dictatorship: Aspects of Greece (Athens: ELIAMEP, Vryonis Center, 1993), σ Ό.π., σ Για μια πολύπλευρη περιγραφή των εντάσεων ανάμεσα στο Κόμμα Φιλελευθέρων και στις εθνοτικές-θρησκευτικές μειονότητες, και την υποστήριξη των τελευταίων προς τις συντηρητικές δυνάμεις της Βουλής, βλέπε George Mavrogordatos, Stillborn Republic: Social Coalitions and Party Strategies in Greece (Berkley: University of California Press, 1983), σσ

18 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 η επίζηλη ακίνητη περιουσία των Τούρκων που ανταλλάχτηκαν, αλλά οι ενδεείς Μικρασιάτες Έλληνες απόλαυσαν προνομιακή μεταχείριση από το κράτος. Για αυτούς τους λόγους, και εξαιτίας των αυταρχικών μεθόδων των αξιωματούχων του Μεταξά στη Βόρεια Ελλάδα, οι οποίοι θεωρούσαν τους Σλάβους πολιτικά ύποπτους, οι τελευταίοι αναγκάστηκαν να στρέψουν τη νομιμοφροσύνη τους προς το κομμουνιστικό κόμμα. Κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου η ελληνική Ανατολική Μακεδονία και η Θράκη προσαρτήθηκαν από βουλγαρικές δυνάμεις στο όνομα μιας ενωμένης Μακεδονίας και Θράκης. Το δυτικό κομμάτι της Μακεδονίας το κατείχαν ιταλικές και γερμανικές δυνάμεις οι οποίες προσέφεραν ελευθερία κινήσεων στο σλαβόφωνο αποσχιστικό στοιχείο. Η πλήρης μεταστροφή των συνεργατών των ναζί μετά την αποχώρηση των Γερμανών τούς έθεσε για άλλη μια φορά στις τάξεις των ανταρτών, κομμουνιστών αυτή τη φορά Ελλήνων και Γιουγκοσλάβων. Ο Εμφύλιος Πόλεμος του έφερε τους νομιμόφρονες σλαβόφωνους οι οποίοι πολέμησαν στο πλευρό του ελληνικού στρατού σε σύγκρουση με τους οπαδούς της απόσχισης, που εντάχθηκαν στις τάξεις του ελεγχόμενου από το ΚΚΕ Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδος. Η ήττα του τελευταίου σηματοδότησε την έξοδο από την Ελλάδα ανθρώπων που είχαν εναποθέσει τις ελπίδες τους σε μια αυτόνομη Μακεδονία υπό βουλγαρική κηδεμονία και στη συνέχεια σε μια σοσιαλιστική δημοκρατία εντός της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο. Κατά τη διάρκεια της μεταπολεμικής περιόδου οι εκλογικές τάσεις στη Δυτική Μακεδονία, όπου κατοικεί η πλειονότητα των σημερινών σλαβόφωνων, έχουν ευνοήσει δεξιά κόμματα. Ο ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος πόλωσε την κοινωνία, την πολιτική και την ιδεολογία. Αυτό δεν συνέβη κάτω από συνθήκες δικτατορικής εξουσίας το κράτος, παρά τις διάφο-

19 32 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ ρες συνταγματικές ανωμαλίες και τις αμετροέπειές του, συνέχισε να τηρεί τους βασικούς κανόνες της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Το Κομμουνιστικό Κόμμα, το οποίο απείχε από τις εκλογές του 1946 και κάλεσε τους υποστηρικτές του να μη συμμορφωθούν με το αποτέλεσμά τους, τέθηκε εκτός νόμου τον Δεκέμβριο του 1947, μετά την ανακήρυξη χωριστής κομμουνιστικής κυβέρνησης στη Βόρεια Ελλάδα. Όλα τα άλλα κόμματα συνέχισαν να λειτουργούν δίχως να πτοηθούν από τον Εμφύλιο Πόλεμο και τις κοινωνικές προκλήσεις τις οποίες αντιμετώπιζε η μεταπολεμική Ευρώπη. Η ιδεολογική πόλωση άφησε μικρό περιθώριο στους ηγέτες της μεσαίας τάξης και στη διανόηση να ασχοληθούν με άλλα ζητήματα πέραν εκείνων που αφορούσαν την εθνική ταυτότητα της Ελλάδας και τη θέση της στη Δυτική Ευρώπη. Η κρατική ιδεολογία παρουσίαζε μια εικόνα της Ελλάδας ως πολιορκημένου έθνους που απέκρουε τους κομμουνιστές αντιπάλους και υπεράσπιζε τις δυτικές αξίες. Όμως δεν μεταδόθηκε κανένα επιχείρημα σχετικό με τις φιλελεύθερες αξίες και την πολιτική ανοχή. Το αποτέλεσμα ήταν να επικρατήσει μια μορφή εθνικιστικού φονταμενταλισμού, ο οποίος, σε αντίθεση με τον αλυτρωτισμό του δέκατου ένατου αιώνα, ήταν αμυντικός, κλειστός και τοπικιστικός. Μαζί με τον κρατικό μηχανισμό αναπτύχθηκε ένα σύμπλεγμα υπηρεσιών, με κρατικούς λειτουργούς (αστυνομικούς, στρατιωτικό προσωπικό και άλλους εγγυητές της δημόσιας τάξης) οι οποίοι απολάμβαναν σχετική ελευθερία από τον δημόσιο έλεγχο. Φιλελεύθερες απόπειρες να εκτοπίσουν αυτούς τους αξιωματούχους από την εξουσία κατά το προκάλεσαν την οργή του Παλατιού και ενθάρρυναν την επέμβαση αξιωματικών του στρατού. Το αποτέλεσμα υπήρξε το στρατιωτικό καθεστώς του Η λειτουργική σχέση ανάμεσα στην Ελλάδα και στους Δυτικούς της συμμάχους τέθηκε σε δοκιμασία από την άνοδο

20 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 33 των σοσιαλιστών στην εξουσία. Οι αντιδυτικές συνδηλώσεις στη ρητορεία του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος (ΠΑΣΟΚ), έπειτα από τρεις δεκαετίες σχεδόν αδιάκοπης πίστης στις ΗΠΑ και στους Ευρωπαίους συμμάχους, εν μέρει απεικόνιζαν τα συναισθήματα εκείνων που είχαν αποκλειστεί από τη δημόσια ζωή λόγω των αριστερών τους πεποιθήσεων. Επίσης, αντικατόπτριζαν ευρεία απογοήτευση για την αποτυχία της Δύσης να μεμφθεί τη στρατιωτική χούντα μεταξύ 1967 και Παραδοσιακοί εθνικιστές τάχθηκαν με το ΠΑΣΟΚ διότι οι επικρίσεις του έναντι της Δύσης είχαν απήχηση στην αυτοεκτίμηση των Ελλήνων που είχε τραυματιστεί από τη στρατιωτική δικτατορία και την κυπριακή καταστροφή η οποία υπήρξε η φυσική της συνέπεια. Αν και η λεκτική αποσκίρτηση του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ, του Ανδρέα Παπανδρέου, από την ατλαντική αλληλεγγύη δημιούργησε αρνητικό κλίμα για την Ελλάδα στα επίσημα δυτικά κέντρα λήψης αποφάσεων, ένα σημαντικό τμήμα της ελληνικής κοινής γνώμης γοητεύτηκε από αυτή την εκδήλωση ανεξαρτησίας έναντι των ισχυρών του πλανήτη. Η κατάρρευση του κομμουνισμού στη νοτιοανατολική Ευρώπη προκάλεσε γενική αναβίωση του εθνικισμού στην περιοχή. Μνήμες της προσάρτησης της ελληνικής Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης από βουλγαρικές δυνάμεις την περίοδο του πολέμου αναζωπυρώθηκαν και όλα τα κόμματα (εκτός από το ΚΚΕ) ενώθηκαν αντιτιθέμενα στην υιοθέτηση της μακεδονικής ονομασίας από τη γείτονα της Ελλάδας που είχε μόλις γίνει ανεξάρτητη χώρα. Η ελληνική εξωτερική πολιτική έναντι της ονομασίας της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ) (FYROM Former Yugoslav Republic of Macedonia) κατέστη όμηρος του λαϊκού αισθήματος και της διεθνούς σύγχυσης. Έως τα μέσα της δεκαετίας του 1990 το ξέσπασμα του αμυντικού εθνικισμού είχε κοπάσει, καθώς η πρόσληψη του «ανάδελφου»

21 34 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ και πολιορκημένου έθνους αντικαταστάθηκε από μια εθνική αυτοπεποίθηση. Η παγίωση της δημοκρατίας, η βελτίωση των σχέσεων με όλα τα βαλκανικά κράτη και η σύγκλιση της Ελλάδας με τα κριτήρια της ΟΝΕ (Οικονομική και Νομισματική Ένωση) περιθωριοποίησαν τους εθνικιστές βουλευτές στη Βουλή και καθιέρωσαν ένα μετριοπαθές ρεύμα στην πολιτική σκηνή. Η Εκκλησία της Ελλάδας, έπειτα από ενάμιση αιώνα συμμόρφωσης με την κρατική πολιτική, αμφισβήτησε το δικαίωμα της κυβέρνησης να νομοθετήσει την απομάκρυνση της θρησκευτικής πίστης από τις αστυνομικές ταυτότητες. Το παράδοξο έγκειται στο γεγονός ότι η Εκκλησία, υπό τον πρώην αρχιεπίσκοπο Αθηνών Χριστόδουλο, αντιδρούσε έντονα όχι κατά της κρατικής επίβλεψης, αλλά εναντίον της πιθανότητας ενός υποθετικού χωρισμού με τις κοσμικές αρχές. Έχοντας ταυτιστεί με την εθνική ιδεολογία, αν και εις βάρος της οικουμενικής της αξιοπιστίας, η Εκκλησία θα συνεχίσει να αντιλαμβάνεται τη σχέση της με το κράτος σαν ένα σωσίβιο σε εποχές ανταγωνιζόμενων υλικών περισπασμών. Η πολιτική και η πολιτισμική αλλαγή δεν συνέπιπταν πάντα χρονικά, ούτε οι διάφορες μορφές λογοτεχνικής και καλλιτεχνικής καινοτομίας. Η βυζαντινή οπτικοακουστική εμπειρία, αν και σε παρακμή, εξακολούθησε ακόμα και αφού ο Διαφωτισμός είχε αρχίσει να έχει σημαντική επίδραση στις πραγματείες των φιλοσόφων και των πολιτικών στοχαστών. Ο γραπτός λόγος πάντοτε αποτελούσε το σήμα κατατεθέν της σύγχρονης ελληνικής δημιουργικότητας και δείκτη της ελληνικής συνέχειας. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του βραβευμένου με Νόμπελ Οδυσσέα Ελύτη, «Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου. Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου...». Η μεταβυζαντινή τεχνοτροπία στη ζωγραφική έφτασε στο αποκορύφωμά της κατά τον δέκατο έκτο αιώνα και πέρασε

22 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 35 Εικόνα 0.1 Η ποίηση του Κωνσταντίνου Καβάφη ( ) αναβιώνει την ελληνική ιστορία στο σύγχρονό του κοσμοπολίτικο περιβάλλον. Η χαλκογραφία είναι από τον καλλιτέχνη Γιάννη Κεφαλληνό ( ). στη συνέχεια μια μακρά περίοδο παρακμής λόγω της απώλειας τεχνιτών. Κατά τη διάρκεια των οθωμανικών χρόνων δύο γλωσσικές παραδόσεις ανταγωνίστηκαν για την καρδιά και τον νου των Ελλήνων: η αδάμαστη παραδοσιακή μούσα ήταν σε αρμονία με τον παλμό της καρδιάς τους, ενώ τα έργα των διανοουμένων και των διδασκάλων παρέμειναν προσκολλημένα στην αλεξανδρινή «κοινή» και σε ακόμα πιο αρχαΐζουσες μορφές έκφρασης. Ήταν η ιταλική λογοτεχνική επιρροή στην Κρήτη εκείνη που προκάλεσε ένα νέο συνδυασμό αυθορμητισμού και καλλιτεχνικής δεξιοτεχνίας. Το έργο-σταθμός του κρητικού θεάτρου, ο Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου

23 36 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ (γύρω στο 1645), ένα έργο αναμφίβολου λυρισμού, αιχμαλώτισε την καρδιά των απλών ανθρώπων οι οποίοι εξακολουθούν να τραγουδούν τους στίχους του σε κρητικές γιορτές. Με την πτώση της νήσου στους Οθωμανούς το 1669, η λογοτεχνική γοητεία του κρητικού θεάτρου μετανάστευσε στα Επτάνησα που βρίσκονταν υπό βενετική κυριαρχία. Αυτή η πολιτιστική μετάγγιση αποτέλεσε την πηγή όλης της ποιητικής δημιουργικότητας στην Ελλάδα του δέκατου ένατου αιώνα. 11 Σε αντίθεση με την πνοή έμπνευσης από την Ιταλία, η Ανατολή στερούνταν τέτοια επιρροή. Οι Έλληνες λόγιοι της Κωνσταντινούπολης συγκεντρώθηκαν στη γειτονιά του Φαναρίου και προσέφεραν τις υπηρεσίες τους στην Υψηλή Πύλη. Στις ρουμανικές ηγεμονίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας οι Φαναριώτες γραφειοκράτες παρήγαν έργα κυ ρίως φιλοσοφικής, παρά καλλιτεχνικής, αξίας, και διατήρησαν τη γλωσσική παράδοση της αρχαιότητας με αμείωτο ζήλο. Το πιο ζωτικό στοιχείο στην πολιτιστική ζύμωση η οποία έγινε η βάση του ελληνικού έθνους-κράτους υπήρξε η γλωσσική επινόηση του Κοραή. Αυτή η ηγετική μορφή του ελληνικού Διαφωτισμού, ο οποίος έζησε στο Παρίσι μεταξύ του 1788 και του 1833, πίστευε ότι οι συμπατριώτες του ουδέποτε θα επιτύγχαναν αληθινή ελευθερία από την οθωμανική οπισθοδρομικότητα, εκτός αν εντρυφούσαν στα λόγια έργα της αρχαίας κληρονομιάς τους. Η ευθύβολος «καθαρεύουσά» του, βασισμένη στη βιβλική αλεξανδρινή «κοινή», εξάλειψε τις πολλές διαλέκτους της περιφέρειας και καθιέρωσε μια γενικά αποδεκτή γλώσσα για ολόκληρη την ελληνική επικράτεια. Η καινοτομία του Κοραή συνέβαλε επίσης στη δημιουργία μιας ταυτότητας βασισμένης στην ελπίδα της 11 Κωνσταντίνος Θ. Δημαράς, Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας (Αθήνα: Ίκαρος, 1975), σσ

24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 37 ελληνικής αναγέννησης. Η ενοποίηση του κράτους και των γεωγραφικών του τμημάτων υπήρξε η κύρια προτεραιότητα των ιδρυτικών δημιουργών της Ελλάδας. Ωστόσο, πνευματικοί οραματιστές, όπως ο εθνικός ποιητής Διονύσιος Σολωμός ( ) και, αργότερα, ο Κωστής Παλαμάς ( ), υποστήριξαν την υπόθεση του αυθορμητισμού και της δημιουργικότητας έναντι της προγονολατρίας. Η μακρά και οξεία σύγκρουση μεταξύ των υποστηρικτών της δημοτικής και της καθαρεύουσας επιλύθηκε το 1976, όταν ο Γεώργιος Ράλλης, ως υπουργός Παιδείας, υιοθέτησε την καθομιλουμένη ως την επίσημη γλώσσα του κράτους. Όμως, από όλα τα φιλολογικά επιτεύγματα της σύγχρονης Ελλάδας το μόνο που μπορεί να συναγωνιστεί τα ποιητικά έργα της αρχαιότητας είναι εκείνο ενός μέλους του ελληνισμού της διασποράς, του οποίου τα ελληνικά δεν ταυτίζονταν με τη γλώσσα των συγχρόνων του στην Ελλάδα. Ο Καβάφης ήταν ένα άτομο πολλών ενσαρκώσεων. Όπως το έθεσε ο Μάρκος Δραγούμης: «Η εντύπωση που έδινε ο Καβάφης ως πρόσωπο δεν ήταν πάντοτε ελκυστική. Λίγο δανδής για τον οποίο είχε αξία μόνο η εφήμερη στιγμή, λίγο κουτσομπόλης, λίγο μίζερος, λίγο αυτάρεσκος λάτρης των αισθήσεων, υπερήφανος να διακηρύξει την διεφθαρμένη επιτήδευσή του, ένας άντρας κυριευμένος από την ομοφυλοφιλία του έκανε λίγους αληθινούς φίλους. Ο ποιητής Καβάφης προβάλλει μια διαφορετική εικόνα: ένας ήσυχος σκεπτικιστής ο οποίος μειώνει το μέγεθος των ηρώων, ένας καταγραφέας της περασμένης ευμάρειας, ένας επινοητής εξαίσιων επιγραμμάτων, μια αυθεντία του ευφημισμού, ένας διεισδυτικός παρατηρητής της ανθρώπινης φύσης, χρησιμοποίησε τα ποιητικά του μέσα με φειδώ» T. Veremis and M. Dragoumis, Historical Dictionary of Greece (London: The Scarecrow Press Inc., 1995), σ. 37.

25 38 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ Στην ποίησή του ανακαλύπτει εκ νέου την ξεχασμένη επικράτεια του ελληνιστικού κόσμου και ίσως υποδει κνύει στους συγχρόνους του την αληθινή φύση της ελληνικής ταυτότητας. Κι απ την θαυμάσια πανελλήνιαν εκστρατεία, την νικηφόρα, την περίλαμπρη, την περιλάλητη, την δοξασμένη ως άλλη δεν δοξάσθηκε καμιά, την απαράμιλλη: βγήκαμ εμείς ελληνικός καινούριος κόσμος, μέγας. Εμείς οι Aλεξανδρείς, οι Aντιοχείς, οι Σελευκείς, κ οι πολυάριθμοι επίλοιποι Έλληνες Aιγύπτου και Συρίας, κ οι εν Μηδία, κ οι εν Περσίδι, κι όσοι άλλοι. Με τες εκτεταμένες επικράτειες, με την ποικίλη δράσι των στοχαστικών προσαρμογών. Και την Κοινήν Ελληνική Λαλιά ώς μέσα στην Βακτριανή την πήγαμεν, ώς τους Ινδούς. (απόσπασμα από: «Στα 200 π.χ.») 13 Σε αντίθεση με τη λογοτεχνία, μετά την ίδρυση του κράτους οι καλές τέχνες και η μουσική υιοθέτησαν τις τεχνοτροπίες της Δύσης και συνεπώς επέβαλαν μια ξεκάθαρη τομή με την παράδοση. Το νεοκλασικό Μόναχο, πρωτεύουσα των Βαυαρών που οργάνωσαν την ελληνική διακυβέρνηση, κατέστη η μητρόπολη της μετάβασης από ένα μεταβυζαντινό κόσμο, ο οποίος ήταν ιερός και δισδιάστατος, σε μια τρισδιάστατη, κοσμική ευρωπαϊκή νεωτερικότητα. Με την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 13 Κ.Π. Καβάφη, Ποιήματα ( ), τ. Β (Αθήνα: Ίκαρος, 1982), σσ

26 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 39 το 1981, και στην ΟΝΕ το 2001, ξεκίνησε μια νέα περίοδος εκσυγχρονισμού. Δημοσκοπήσεις της κοινής γνώμης έχουν δείξει ότι, μεταξύ των μελών της ΕΕ, οι Έλληνες είναι από τους μεγαλύτερους υπέρμαχους μιας ομοσπονδιακής Ευρώπης. Κάποιοι θα επιχειρηματολογήσουν ότι αιτία για αυτό είναι οι επιδοτήσεις από την ΕΕ, άλλοι θα δώσουν έμφαση, περισσότερο πειστικά, στη γεμάτη συγκρούσεις ιστορία των Ελλήνων κατά τον εικοστό αιώνα. Η εισροή σχεδόν 1,4 εκατομμυρίου Μικρασιατών προσφύγων από την Τουρκία, οι τρομακτικές απώλειες του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, και ειδικά η Κατοχή από τον Άξονα (1941-4) και ο καταστροφικός Εμφύλιος Πόλεμος (1946-9), έχουν καταστήσει το μέρισμα ειρήνης της ΕΕ μια πάρα πολύ επιθυμητή κατάσταση για την Ελλάδα. Ο κρατισμός υπήρξε μόνιμο παρακολούθημα της γένεσης του ελληνικού έθνους-κράτους. Ακόμα και ο ιδιωτικός τομέας της οικονομίας ήταν έργο κρατικού σχεδιασμού. Μετά την Κατοχή και τον Εμφύλιο το κράτος έγινε η ατμομηχανή της ανασυγκρότησης και δημιουργός της κρατικοδίαιτης ελληνικής βιομηχανίας. Η βοήθεια που προσέφεραν στην Ελλάδα οι σύμμαχοί της πέρασε μέσα από την κρατική διαχείριση και διανομή. Μόλις μετά την είσοδο της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα η χώρα απέκτησε επιτέλους ανταγωνιστικές βιομηχανίες κυρίως τροφίμων. Τόσο τα δεξιά όσο και τα αριστερά ελληνικά κόμματα παρέμειναν προσηλωμένα στον κρατισμό, στους προστατευτικούς δασμούς, στο κράτος πρόνοιας και γενικά στην εντύπωση ότι οι πολίτες έπρεπε να σιτίζονται πάντοτε στο κρατικό πρυτανείο. Η έννοια της ελεύθερης αγοράς δεν συγκίνησε ποτέ τους δεξιούς και υπήρξε ανάθεμα για τους αριστερούς του πολιτικού φάσματος. Ο όρος «νεοφιλελεύθερος» αποτελεί ρετσινιά που αποδίδουν οι περισσότεροι δημοσιογράφοι σε όποιον τολμάει να ασκήσει κριτική στον κρατισμό.

27 40 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ Η θητεία της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδιαίτερα μετά την είσοδο της χώρας στην ΟΝΕ, απάλλαξε κάπως τον πολιτικό λόγο από το μονοπώλιο του κρατισμού. Η κρίση επανέφερε στη μνήμη των φορολογουμένων, αλλά ως νέα ανάγνωση, το παρελθόν της Ολυμπιακής, τις αμαρτωλές ΔΕΚΟ και τους υψηλόμισθους διευθυντές τους, τις συνδικαλιστικές ελίτ του Δημοσίου και τα σκάνδαλα των πολιτικών. Τα μέτρα εξάλλου που επέβαλε το Μνημόνιο, όσο αντιδημοτικά κι αν είναι, μας μαθαίνουν ότι σήμερα πληρώνουμε ένα παρελθόν παροχών και αυξήσεων μισθών που δεν αντιστοιχούσαν στην παραγωγικότητα της οικονομίας, στον πτωτικό ρυθμό ανάπτυξης και στο ελλειμματικό μας εμπορικό ισοζύγιο. Η πρακτική των παράλογων αυξήσεων εξασφάλιζε βέβαια την εκλογική επιτυχία των δύο μεγάλων κομμάτων, αλλά υπονόμευε την ελληνική ανταγωνιστικότητα. Τι θα γεννηθεί άραγε από τις στρεβλώσεις του κράτους και του πολιτικού βίου των τελευταίων δεκαετιών; Η γένεση του Μπερλουσκόνι στην Ιταλία ήταν προϊόν μακράς κυοφορίας. Ευχόμαστε η πολυαναμενόμενη ανακαίνιση του πολιτικού μας προσωπικού να μην είναι το ίδιο απογοητευτική. Η μεταπολίτευση ( ) είναι δυνατό να χωριστεί σε πέντε περιόδους ως προς τη μακροοικονομική πολιτική της χώρας. Η πρώτη χαρακτηρίζεται από τις προετοιμασίες για την είσοδο στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα ( ). Η δεύτερη είναι η περίοδος της δεκαετίας του 1980, του λαϊκισμού σε όλους τους τομείς. Η τρίτη περιλαμβάνει την προσπάθεια της κυβέρνησης Σημίτη να συγκλίνει η Ελλάδα με τους όρους της Ευρωζώνης. Η τέταρτη καλύπτει τα χρόνια των χαμηλότοκων δανείων, όταν η Ελλάδα βρισκόταν πλέον στην Ευρωζώνη ( ). Η πέμπτη αρχίζει με τη διεθνή οικονομική κρίση ώσπου αυτή να γίνει η ελληνική δημοσιονομική κρίση που ζούμε σήμερα. Οι πιστωτές μας έθεσαν σκληρούς όρους με τη μορφή δύο Μνημονίων προκει-

28 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 41 μένου να εξέλθουμε από την κρίση. Αν δεν καταφέρουμε σε μια δεκαετία να δημιουργήσουμε τα αναγκαία πρωτογενή πλεονάσματα για να μειώσουμε το ποσοστό του χρέους μας στο 120% του ΑΕΠ, θα βρεθούμε σε μια βαλκανική συντροφιά από χώρες εκτός της ΕΕ. 14 Ζούμε σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι και γι αυτό η αναδρομή στο παρελθόν μας προκύπτει αβίαστα σαν πηγή αυτογνωσίας αλλά και έμπνευσης. Ελπίζουμε το έργο αυτό να συνεισφέρει και στα δύο. 14 Theodoros Papaspyrou, Economic Policy in EMU: Community Framework and National Strategies Focus on Greece, Hellenic Observatory on Greece and Southeastern Europe, July GreeSE Paper No. 4. Επίσης, Nikos Christodoulakis, Ten Years of EMU. Convergence, Divergence and New Policy Priorities, Hellenic Observatory on Greece and Southeastern Europe, January 2009, GreeSE Paper No. 22 (London: London School of Economics), και George Alogo skoufis, Greece s Sovereign Debt Crisis: Retrospect & Prospect, Hellenic Observatory on Greece and Southeastern Europe, GreeSE Paper No. 54, January 2012.

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 1821 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 194 ΧΡΟΝΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΥΘΗΡΩΝ κ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΥΘΗΡΑ, 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 2015

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη Σύγχρονη Βουλγαρία: Από το Ανατολικό Μπλοκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση Πρόλογος Το παρόν βιβλίο προέκυψε µέσα από συζητήσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2008 στη Σόφια γύρω από την αναγκαιότητα πρόσβασης του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Η σχέση της ελληνικής κοινωνίας με την Ευρώπη και η στάση της κοινής γνώμης γύρω από το ζήτημα «Ευρώπη» είναι τόσο παλιά όσο και η συγκρότηση της ΕΟΚ στα τέλη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα!

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα! Ιστορική αναδρομή Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδικάτων Δημόσιων Υπηρεσιών (EPSU) αποφάσισε να προβεί στην συλλογή ενός εκατομμυρίου υπογραφών υπέρ της καθιέρωσης της ύδρευσης ως ανθρώπινου δικαιώματος στο

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ. Συνέντευξη Τύπου Του Γραμματέα Προγράμματος ΝΔ Ευριπίδη Στυλιανίδη με θέμα:

ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ. Συνέντευξη Τύπου Του Γραμματέα Προγράμματος ΝΔ Ευριπίδη Στυλιανίδη με θέμα: ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Συνέντευξη Τύπου Του Γραμματέα Προγράμματος ΝΔ Ευριπίδη Στυλιανίδη με θέμα: «Δομή, στελέχωση και Μεθοδολογία κατάρτισης του Κυβερνητικού Προγράμματος της Νέας Δημοκρατίας»

Διαβάστε περισσότερα

2.12. ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΝΩΣΗ

2.12. ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΝΩΣΗ 2.12. ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΝΩΣΗ [146] Τα περισσότερα θέματα που προτείνονται στην γ λυκείου για συζήτηση στα σχολικά βιβλία απαιτούν ιστορική γνώση. Τέτοια θέματα είναι: Αρχαιότητα (2.500 π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Κλήριγκ β. Οργανισμός γ. Οργανικός Νόμος 1900 ΜΟΝΑΔΕΣ 15 Α.1.2 Να αντιστοιχίσετε κάθε δεδομένο της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1.α Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η συνθήκη του Νεϊγύ.πριν από την υπογραφή της συνθήκης) σελ 140 σχ.βιβλ. Β. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

THE ROUTE OF THE WESTERN BALKANS TOWARDS EUROPEAN UNION

THE ROUTE OF THE WESTERN BALKANS TOWARDS EUROPEAN UNION THE ROUTE OF THE WESTERN BALKANS TOWARDS EUROPEAN UNION Professor Angelos Kotios Albania, November 2013 1 Αντικείμενο παρουσίασης Χαρακτηριστικά της περιοχής Λόγοι για την καθυστέρηση στην ενσωμάτωση τω

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου.

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. ΕΛΠ 40 Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. Διαμόρφωση κεφαλαίων εργασίας: 1. Μουσική και χορός: απαραίτητα στοιχέια κουλτούρας 2. Βορειοελλαδικός χώρος και πληθυσιακές

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info http://, Τηλ:2105226884, 6944165341, FAX: 2105226884, 2310904794 Η πραγματική εικόνα του πολέμου στο Λίβανο με απλά λόγια. Θεόδωρος Λιόλιος Διευθυντής του Ε.Κ.Ε.Ο. Σαλαμίνος 10, Θεσσαλονίκη 54625, email:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 10 Ιουνίου 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων & Εσπερινών Γενικών Λυκείων ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Σχολικό βιβλίο, σελ. 31: «η εθνική πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας» Δράμα 29-10-2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «Η Νίκη της Δράμας» Πραγματοποιήθηκαν στις 28 Οκτώβρη 2013 τα αποκαλυπτήρια του μνημείου - σύμβολο για την επέτειο των 100 χρόνων από την απελευθέρωση του τόπου μας, που γιορτάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε. ΕΠΟ 11: Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 4 η εργασία ακαδημαϊκού έτους 2012-13 Θέμα: «Συγκρίνετε τις οικονομικές πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Ανδρέας Θεοφάνους 20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Η οικονομική κρίση και η πρόκληση της αναβάθμισης 18 Δεκεμβρίου 2013 ΔΟΜΗ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ. υμπλήρωση κενών. Πολλαπλής επιλογής

1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ. υμπλήρωση κενών. Πολλαπλής επιλογής 1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ υμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις /φράσεις (τρεις περισσεύουν): Μοντεσκιέ, Ανθρωπισμός, κοινωνικό συμβόλαιο,

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Ì Á Ê Å Ä Ï Í É Ó Ì Ï Ó

Ì Á Ê Å Ä Ï Í É Ó Ì Ï Ó ΕΠΙΣΗΜΑ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΑ Η «Αλυτρωτη Αιγαιακη Μακεδονια» Ì Á Ê Å Ä Ï Í É Ó Ì Ï Ó 2 Αυγούστου 1944: Ιδρυτική διακήρυξη του Αντιφασιστικού Συμβουλίου Λαϊκής Απελευθέρωσης της Μακεδονίας (ΑΣΝΟΜ). Ως πρωταρχικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος των επιμελητών στην ελληνική έκδοση

Πρόλογος των επιμελητών στην ελληνική έκδοση Πρόλογος των επιμελητών στην ελληνική έκδοση Αν και οι περισσότεροι μελετητές εντοπίζουν την ανάδυση του λαϊκισμού στα τέλη του 19 ου αιώνα, με τους Ρώσους Ναρόντνικι και το κίνημα των Λαϊκιστών στις ΗΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net ΝΟΟΖ.GR Political Map Lesvosnews.net Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έχουν χαρακτηριστεί ως οι πιο σημαντικές Εθνικές εκλογές στη Μεταπολίτευση. Έχοντας αυτό ως βάση, το Nooz.gr φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Ποιητικές καταθέσεις ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ποιήματα. CaptainBook.gr

Ποιητικές καταθέσεις ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ποιήματα. CaptainBook.gr Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Κυρίως μέρος

Πρόλογος. Κυρίως μέρος ΘΕΜΑ : Έχετε μελετήσει ως τώρα τα πρώτα τέσσερα κεφάλαια του Εγχειριδίου Μελέτης και του Συνοδευτικού Βιβλίου του Henig. Στη δεύτερη γραπτή Εργασία απαντήστε στα εξής ερωτήματα: Εκτιμώντας τις ιδιαιτερότητες

Διαβάστε περισσότερα

Κρίση της Ευρωζώνης και Παγκοσμιοποίηση

Κρίση της Ευρωζώνης και Παγκοσμιοποίηση Κρίση της Ευρωζώνης και Παγκοσμιοποίηση Χριστόφορος Σαρδελής Αθήνα, 23 Μαίου 2011 Once upon a time We had a Dream Το ΕΥΡΩ εισήχθη σαν μετεξέλιξη του ασταθούς ERM και ήταν σημαντικό βήμα για την Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αποβλέπει στην εισαγωγή, στην έννοια των δημοσίων σχέσεων και στην κατανόηση του τι είναι δημόσιες σχέσεις, ώστε να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ11: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΕΛΠ11: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΛΠ11: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 3 η ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Τα ελληνικά πολιτικά κόμματα κατά την περίοδο της οθωμανικής μοναρχίας (ιστορικές καταβολές, εξέλιξη, οργανωτικές δομές, ο ρόλος στο πολιτικό σύστημα της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε και αποτελεί «σταυροδρόμι» πολιτισμών Ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της αποτελούνταν από τους Εβραίους: ΕΤΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΕΒΡΑΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 11 Δεκεμβρίου 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 11 Δεκεμβρίου 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 11 Δεκεμβρίου 2011 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΔΗΜΗΤΡΗ ΡΕΠΠΑ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 4: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατευθυνσης γ λυκείου

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατευθυνσης γ λυκείου ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ Γ. ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ (σελ. 42-54) 1. Το αγροτικό ζήτηµα ραγδαίες εξελίξεις βιοµηχανική επανάσταση πιέσεις στον αγροτικό χώρο που κυριαρχούσε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1. α. Ορεινοί: Οι επαναστάτες του 1862 προκήρυξαν εκλογές αντιπροσώπων για Εθνοσυνέλευση, η οποία θα ψήφιζε νέο σύνταγμα. Οι εκλογές έγιναν το Νοέμβριο του 1862. Η πλειονότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ Καλημέρα σας. Αξιότιμοι Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι Με μεγάλη χαρά το Ελληνικό Δίκτυο του Οικουμενικού Συμφώνου του ΟΗΕ υποδέχεται σήμερα, στην Πρώτη Περιφερειακή

Διαβάστε περισσότερα