θανοσ μ. βερεμησ ιωαννησ σ. κολιοπουλοσ νεοτερη ελλαδα Μια Ιστορία από το 1821 Μεταφραση Διονύσης Χουρχούλης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "θανοσ μ. βερεμησ ιωαννησ σ. κολιοπουλοσ νεοτερη ελλαδα Μια Ιστορία από το 1821 Μεταφραση Διονύσης Χουρχούλης"

Transcript

1 5 θανοσ μ. βερεμησ ιωαννησ σ. κολιοπουλοσ νεοτερη ελλαδα Μια Ιστορία από το 1821 Μεταφραση Διονύσης Χουρχούλης

2 9 Περιεχόμενα Εικόνες και χάρτης...11 Ευχαριστίες...13 Εισαγωγή Ο ελληνικός Πόλεμος της Ανεξαρτησίας ( ) Διακυβέρνηση και αλυτρωτισμός ( ) Μια νέα δυναστεία και επίμονα προβλήματα ( ) Η ανακαίνιση του ελληνικού έθνους και η νοσταλγία του «ανατολικού» παρελθόντος του Διανομή γης και η παγίωση της κατακερματισμένης κοινωνίας Ο εικοστός αιώνας. Ένα προοίμιο Η βενιζελική δεκαετία ( ) Η Μικρασιατική Καταστροφή (1922-3) Η ταραχώδης περίοδος του Μεσοπολέμου ( ) Κατοχή και σύγκρουση Η μετεμφυλιακή περίοδος ( ) Επιστροφή στη δημοκρατία ( )...311

3 10 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ 13. Αντίθετοι πόλοι στην πολιτική. Καραμανλής εναντίον Παπανδρέου Νότια και Νοτιοανατολική Ευρώπη: η ελληνική άποψη Η Κρίση Επίμετρο Βασική Βιβλιογραφία Ευρετήριο...455

4 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 17 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα έθνη-κράτη θεωρούνται ακόμα οι πρωταρχικοί δρώντες στο διεθνές σύστημα. Η προέλευση καθενός από αυτά διαφέρει σημαντικά. Μερικά γεννήθηκαν μέσα από επαναστάσεις, άλλα μέσα από μείζονες πολέμους και από την κατάρρευση αυτοκρατοριών, τα πιο πρόσφατα έθνη-κράτη υπήρξαν προϊόντα της αποικιακής κόπωσης. Τι γνωρίζουμε για την κληρονομιά, τις ωδίνες του τοκετού και την κοινωνική τους ιστορία; Τα έθνη-κράτη μπορούν να χωριστούν σε εκείνα που έχουν αρκετά πρόσφατες πολιτιστικές καταβολές και σε εκείνα που αναζητούν την αφετηρία τους στο μακρινό παρελθόν. Κάποια είναι πολιτισμικά ομοιογενή, όπως η Ελλάδα και η Πορτογαλία, ενώ άλλα είναι πολυεθνικές οντότητες όπως οι ΗΠΑ ή η πρώην ΕΣΣΔ. Ωστόσο, ακόμα και τα τελευταία μοιράζονται μια κοινή πολιτική πίστη, είτε πρόκειται για τον φιλελευθερισμό του Λοκ είτε για τον μαρξισμό-λενινισμό. Μερικά έτυχαν ειρηνικής κοινωνικής ιστορίας, ενώ άλλα υπέφεραν από βίαιες διαιρέσεις, ειδικά στον εικοστό αιώνα. Η οικοδόμηση του κράτους της Ελλάδας ξεκίνησε με έναν πόλεμο ανεξαρτησίας το 1821 και συνεχίστηκε ακολουθώντας τα δυτικά του πρότυπα το γαλλικό διοικητικό σύστημα του εικοστού αιώνα, το γερμανικό νομικό σύστημα

5 18 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ και τις βρετανικές κοινοβουλευτικές πρακτικές. Κατά τη διάρκεια του εικοστού αιώνα η ελληνική κοινωνία υπέστη δύο βίαιες διαιρέσεις οι οποίες άφησαν βαθιά σημάδια στη συνοχή της. Ακόμα πιο σημαντικό, η οικογενειοκρατία νοθεύει τους θεσμούς και εμποδίζει τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης κοινωνίας των πολιτών. Συγγράφοντας αυτό το βιβλίο πιστεύαμε ότι έπρεπε μάλλον να περιλαμβάνει την οπτική που έχουμε αποκτήσει από τη μακρόχρονη έρευνα των ελληνικών πηγών για την πολιτική και κοινωνική ιστορία παρά τις απόψεις του Τζωρτζ Φίνλεϋ και του Γουίλλιαμ Μίλλερ, Βρετανών ιστορικών οι οποίοι έγραψαν σημαντικά βιβλία για την Ελλάδα ως αγαπημένο τους πνευματικό πεδίο. Τα συμπεράσματά τους για τη νεότερη Ελλάδα επανέρχονται στα περισσότερα ιστορικά έργα που γράφτηκαν στα αγγλικά κατά τον δέκατο ένατο και τον εικοστό αιώνα. Υπάρχουν συγκεκριμένα θέματα που επαναλαμβάνονται στη νεότερη ελληνική ιστορία, τα οποία ο αναγνώστης θα βρει διάσπαρτα στο κείμενό μας: η οικοδόμηση κράτους, ο εθνικισμός, ο αλυτρωτισμός, ο απόδημος ελληνισμός, η χαρισματική ηγεσία, ο εξευρωπαϊσμός, η κατακερματισμένη κοινωνία και η κοινωνία των πολιτών. Θεωρήσαμε ότι θα ήταν χρήσιμο να τονίσουμε από την αρχή τη σημασία των παραπάνω, ώστε ο αναγνώστης να κατανοήσει καλύτερα τα θέματα που θα βρει μπροστά του. Από το 1821 (το έτος γέννησης του ελληνικού κράτους) έως τον εικοστό αιώνα το περιεχόμενο του ελληνικού εθνικισμού υπέστη σημαντική αλλαγή. Οι δυτικές αξίες της διακυβέρνησης και της διοίκησης οι οποίες ενέπνευσαν την ελληνική κρατική συγκρότηση εισήχθησαν από μια πεφωτισμένη διασπορά ωστόσο, το νέο έθνος-κράτος εξασφάλισε ευρεία νομιμοφροσύνη μόνο αφότου έγινε ο προστάτης των αλύτρωτων αδερφών του. Η ελληνική γλώσσα αποτέλεσε

6 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 19 συγκολλητικό στοιχείο της ελληνικής «φαντασιακής κοινότητας» 1 και μεταδόθηκε από την ορθόδοξη Εκκλησία, τον κατεξοχήν φορέα της ανώτερης εκπαίδευσης. Η γλώσσα που κατέστησε τη σωτηρία της ψυχής προσβάσιμη στους χριστιανούς που διάβαζαν την Καινή Διαθήκη έγινε το κλειδί για μια νέα ανάγνωση της αρχαιότητας υπό την καθοδήγηση αποστόλων του Διαφωτισμού όπως ο Αδαμάντιος Κοραής ( ). Ο ιστορικός του ρομαντισμού Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος ( ) πρόσθεσε στον ελληνικό εθνικισμό τον χαμένο κρίκο του Βυζαντίου και των αυτοκρατορικών του διεκδικήσεων. Το νέο κράτος υιοθέτησε δυτικές αρχές διακυβέρνησης οι οποίες ανταγωνίζονταν τις εσωτερικές πολιτικές πρακτικές. Η παραδοσιακή κατακερματισμένη κοινωνία αντιστεκόταν στην ενοποιητική ορμή του σύγχρονου ενιαίου κράτους. Αντλώντας εξουσία από τον έλεγχό του επί του 70% όλης της καλλιεργήσιμης γης το κράτος δεν πέτυχε απλώς να εξαλείψει παραδοσιακά κέντρα τοπικής εξουσίας, αλλά επίσης να δημιουργήσει μια επίσημη πίστη, η οποία τελικά συγκέντρωσε τη νομιμοφροσύνη των υπηκόων του και έγινε ο συνεκτικός δεσμός ανάμεσά τους. Ο σημαντικότερος ιστορικός του δέκατου ένατου αιώνα ήταν ο ερμηνευτής του ελληνικού αλυτρωτισμού, ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος. Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος του βίου του συγγράφοντας την πολύτομη Ιστορία του Ελληνι- 1 Benedict Anderson, Imagined Communities (London: Verso, 1986). Για μια απόπειρα να χρησιμοποιηθεί η προσέγγιση του Anderson πάνω στο ελληνικό και στα βαλκανικά φαινόμενα του εθνικισμού βλ. Paschalis Kitromilides, «Imagined Communities and the Origins of the National Question in the Balkans», στο Martin Blinkhorn and Thanos Veremis (επιμ.), Modern Greece: Nationalism and Nationality (Athens: SAGE- ELIAMEP, 1990).

7 20 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ κού Έθνους, κυρίως για να αντιμετωπίσει τις απόψεις του Αυστροβαυαρού καθηγητή Γιάκομπ Φίλιπ Φαλμερά γιερ, ο οποίος, ακολουθώντας τις φυλετικές θεωρίες που τότε επικρατούσαν στην Ευρώπη, αποφάνθηκε το 1835 ότι οι σύγχρονοι Έλληνες στην πραγματικότητα ήταν αλβανοποιη μένοι Σλάβοι. «Και λοιπόν;» ανταπάντησε ο Παπαρρηγόπουλος, υπογραμμίζοντας ότι ούτε οι Έλληνες ούτε κανένα άλλο ευρωπαϊκό έθνος είχε υπάρξει εθνολογικά καθαρό κατά τη διάρκεια της ιστορίας. Χρειάστηκε η συγγραφή χιλιάδων σελίδων ώστε ο Παπαρρηγόπουλος να αντικρούσει τη θεωρία του Φαλμεράγιερ, υποστηρίζοντας την πολιτισμική, παρά τη φυλετική, συνέχεια των Ελλήνων. Κατά τη διάρκεια των αιώνων της οθωμανικής εξου σίας η ορθόδοξη Εκκλησία ήταν ένα αιχμαλωτισμένο ποίμνιο, παράλληλα όμως επιτελούσε τις πνευματικές της λειτουργίες. Ο πολιτικός της ρόλος έναντι των μουσουλμανικών αρχών την καθιστούσε υπόλογη για κάθε διατάραξη της τάξης του κράτους του σουλτάνου. 2 Αν και το Οικουμενικό Πατριαρχείο καταδίκασε τον ελληνικό πόλεμο της ανεξαρτησίας και κήρυττε εγκαρτέρηση, η Υψηλή Πύλη υπέβαλε τους ορθόδοξους ιεράρχες σε λουτρό αίματος που οδήγησε τους επιζώντες να συμπράξουν με την επανάσταση. Το ελληνικό κράτος κληρονόμησε ένα εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο ήταν βασισμένο εξ ολοκλήρου στην Εκκλησία. Καθώς η γλώσσα της Αγίας Γραφής ήταν ελληνική, η συγχώνευση εκκλησιαστικής και κοσμικής εκπαίδευσης πραγματοποιήθηκε με μικρή προσπάθεια. Η ορθοδοξία, με την οικουμενική της απήχηση, και η ελληνική γλώσσα ως 2 Για μια καινοφανή ερμηνεία της Επανάστασης του 1821 βασισμένη στα οθωμανικά αρχεία της Κωνσταντινούπολης βλ. H. Sukrü Ilicak, «Η άλλη όχθη», στο Η γέννηση ενός έθνους-κράτους, τ. Ε (Αθήνα: ΣΚΑΪ βιβλίο, 2010), σσ

8 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 21 όχημα οικουμενικών αξιών, έγιναν τα αρχικά υλικά οικοδόμησης του ελληνικού εθνικισμού. Αρκετές δεκαετίες μετά την ίδρυση του κράτους ο ευρωπαϊκός Ρομαντισμός και το βαλκανικό τοπικιστικό πνεύμα εισήγαγαν την εκδοχή ενός εθνικισμού βασισμένου στον αποκλεισμό της ετερότητας. Χάρη στον Παπαρρηγόπουλο η Ελλάδα δεν ακολούθησε τον κανόνα αυτό. Το 1833, η Εκκλησία της Ελλάδας κηρύχτηκε ανεξάρτητη από την εξουσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, τέθηκε σταθερά υπό κρατικό έλεγχο και τελικά έγινε φερέφωνο του έθνους-κράτους. Αντί να υιοθετηθεί ο σκεπτικισμός του Κοραή έναντι του κλήρου, το κράτος ενέταξε την Εκκλησία και τους μάρτυρές της στο πάνθεον των ηρώων του έθνους. Έτσι, η Εκκλησία έγινε συνεργός του κράτους στην αποστολή του να διαδώσει τη συνεκτική εθνική πίστη. Αλλά πώς προσδιόριζε τον εαυτό του ένας λαός δίχως προη γούμενη εμπειρία κρατικής ταυτότητας; Στο πρώτο σύνταγμα της επανάστασης ο ορθόδοξος χριστιανισμός υπήρξε βασικός όρος της ελληνικής ταυτότητας ο άλλος ήταν η διαμονή στην ελεύθερη επικράτεια. 3 Η ελληνική γλώσσα μνημονεύτηκε ένα έτος αργότερα στο δεύτερο σύνταγμα της επανάστασης. Οι πολύγλωσσοι άνθρωποι που κατοικούσαν στην επικράτεια την οποία απέσπασαν οι επαναστάτες από τους Οθωμανούς έγιναν οι δέκτες μιας γλωσσικής εκπαίδευσης που τελικά τους ομογενοποίησε. Οι ετερόγλωσσοι ή ετερόφωνοι του αρχικού ελληνικού εθνικού κράτους, κυρίως Αρβανίτες και Βλάχοι, δεν έφεραν αμηχανία στους Έλληνες διαμορφωτές του έθνους-κράτους. Την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν άλλοι Βαλκάνιοι εθνικιστές που να διεκδικούν κάποια από τις δύο ομάδες ως αδερφούς 3 Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την ταυτότητα βλ. Ελπίδα Βόγλη, «Έλληνες το γένος». Η ιθαγένεια και η ταυτότητα στο εθνικό κράτος των Ελλήνων, (Ηράκλειο: ΠΕΚ, 2006).

9 22 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ τους. Εξάλλου, ύστερα από πολλούς αιώνες συμβίωσης, τόσο οι Αρβανίτες όσο και οι Βλάχοι της νότιας και της κεντρικής Ελλάδας είχαν εξελληνιστεί ως προς τις περισσότερες απόψεις και, σε ορισμένο βαθμό, ακόμα και στην ομιλία. Επιπλέον, αμφότεροι είχαν συνεισφέρει σημαντικά στη διαμόρφωση του ελληνικού έθνους-κράτους στη νότια ελληνική χερσόνησο, οι Βλάχοι στον Ελληνικό Διαφωτισμό και οι χριστιανοί Αρβανίτες βοηθώντας να κερδηθεί ο πόλεμος εναντίον των Τούρκων και ακόμα, αμφότεροι ταυτίζονταν με τους ελληνικούς εθνικούς στόχους και τους μελλοντικούς αλυτρωτικούς σκοπούς. Τόσο οι Αρβανίτες όσο και οι Βλάχοι ήταν αρκετά πολυάριθμοι ώστε να μην υφίστανται διακρίσεις. Άλλοι ετερόφωνοι, οι απόγονοι των Σλάβων της Μακεδονίας, εκ των οποίων ένας αρκετά μεγάλος αριθμός πολέμησε και διακρίθηκε στη νότια Ελλάδα, μετά την κατάρρευση των εξεγέρσεων στη νότια Μακεδονία το 1821 και το 1822, και στους οποίους δόθηκε γη για να εγκατασταθούν στο ανεξάρτητο έθνος-κράτος, επίσης δεν διαφοροποιήθηκαν από τους υπόλοιπους Έλληνες. Αναφέρονταν ως «Βούλγαροι» ή «Θρακομακεδόνες» και θεωρούνταν βουλγαρόφωνοι αδερφοί. Αυτοί, επίσης, ταυτίζονταν με το ελληνικό έθνος-κράτος στον ίδιο βαθμό με τους ελληνόφωνους Έλληνες της εποχής. Σε κάθε περίπτωση, οι περισσότεροι ετερόφωνοι της Ελλάδας εκείνης της περιόδου και μεταγενέστερα μιλούσαν και σε αρκετές περιπτώσεις έγραφαν αρκετά καλά ελληνικά ώστε να μη νιώθουν αποκλεισμένοι από τους υπόλοιπους Έλληνες. Η κυριαρχούμενη από Έλληνες ορθόδοξη ιεραρχία και η κυρίαρχη θέση της ελληνικής εκπαίδευσης και γλώσσας στο εμπόριο εντός της οθωμανικής επικράτειας αποτελούσαν αξιοσέβαστα και ακαταμάχητα προσόντα που χρησιμοποίησε το έθνος-κράτος τις δεκαετίες που ακολούθησαν. Η σημασία της γλώσσας ως σημαντικού εργαλείου πολιτιστικής ένταξης ήταν ανεκτίμητη, αν και οι κατοπινοί θεώρησαν το φαινόμενο δεδομένο.

10 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 23 Ο ρόλος του σύγχρονου κράτους με το ενιαίο εκπαιδευτικό του σύστημα υπήρξε ύψιστης σημασίας στη διαμόρφωση εθνικής ταυτότητας και εθνικής συνείδησης. Η σχέση ανάμεσα στο έθνος και στο κράτος (τον λαό και τον θεσμό) ποίκιλλε στον χρόνο: από την πλήρη ταύτιση στη μικρής διάρκειας αποξένωση μετά την κατάρρευση του ελληνικού αλυτρωτισμού λόγω της αδυναμίας του αναποτελεσματικού κράτους το Έως το 1922 το ελληνικό έθνος και το ελληνικό κράτος είχαν συγκλίνει σε μια τελική συμβίωση μέσω της ενοποίησης των κατοικούμενων από Έλληνες εδαφών με τη μητέρα-πατρίδα, καθώς και της ένταξης στο εθνικό κέντρο των προσφύγων που αναζητούσαν καταφύγιο. Τα πολιτικά ιδανικά της εμπορικής τάξης η οποία εισήγαγε δυτικές ιδέες στα Βαλκάνια βρίσκονταν στο επίκεντρο του δυτικοευρωπαϊκού Διαφωτισμού και της επανάστασης. Το πρότυπο του ενιαίου κράτους, που εξελίχτηκε από τον γαλλικό απολυταρχισμό, κατέστη το πρωταρχικό παράδειγμα όλων των αναδυόμενων εθνών-κρατών του ευρωπαϊκού δέκατου ένατου αιώνα. Δίχως αμφιβολία οι ακτήμονες γεωργοί, οι οπλαρχηγοί και οι θαλασσοπόροι νησιώτες οι οποίοι διεξήγαγαν τον ελληνικό πόλεμο της ανεξαρτησίας εναντίον των Οθωμανών είχαν πολύ λιγότερο ξεκάθαρη άποψη περί της ιδανικής πολιτείας τους. Η αφοσίωση αυτών των στρωμάτων στον Διαφωτισμό ήταν αμφισβητήσιμη, αλλά ακόμα και οι πιο οπισθοδρομικοί εκ των οπλαρχηγών κατανόησαν ότι η επιτυχία της Επανάστασης εξαρτιόταν από τη νομιμοποίηση που θα εξασφάλιζε από τις Μεγάλες Δυνάμεις. Ο εκσυγχρονισμός της οπισθοδρομικής οθωμανικής επαρχίας έγινε εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση σε όλα τα επαναστατικά προσχέδια. Προάγγελοι του ξεσηκωμού, όπως ο Ρήγας Βελεστινλής ( ), ο Κοραής και ο ανώνυμος συγγραφέας της Ελληνικής Νομαρχίας, παρείχαν στους μελλοντικούς διαμορφωτές του κράτους το μοντέλο το οποίο θα μπορούσε

11 24 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ να μετατρέψει τους αγρότες υπηκόους σε ολοκληρωμένους πολίτες μιας ενιαίας συνταγματικής Πολιτείας. Η επιρροή εκείνων που γεννήθηκαν έξω από την επικράτεια του ελληνικού κράτους του 1830 (οι ετερόχθονες Έλληνες) συνεχίστηκε κατά τη διάρκεια των χρόνων που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη Ελλάδα. Τέτοιοι ετερόχθονες, όπως ο Καποδίστριας, ο Μαυροκορδάτος και αργότερα ο Τρικούπης (που είχε λάβει μόρφωση στη Δύση), ανέπτυξαν την ισχυρή δέσμευση της ελίτ στα συλλογικά συμφέροντα και την κοινοτική αλληλεγγύη. Η αφοσίωσή τους σε φιλελεύθερες αρχές συχνά προκαλούσε αμηχανία στους ντόπιους, αλλά τα δυτικοευρωπαϊκά προϊόντα εκτιμούνταν βαθιά στην Ελλάδα του δέκατου ένατου αιώνα. Ο ευρωπαϊκός νεοκλασικισμός ενέπνευσε δύο ανταγωνιστικές τάσεις στην ελληνική εθνικιστική σκέψη, η μια βασισμένη στο κλασικό παράδειγμα της Αθήνας του πέμπτου αιώνα π.χ. και η άλλη στην Αλεξάνδρεια ως πολιτισμική πρωτεύουσα του ελληνιστικού κόσμου. Κάθε τάση εστιαζόταν σε διαφορετική εποχή μιας ένδοξης κληρονομιάς η οποία θα καθόριζε το πλαίσιο για την οριοθέτηση των μελλοντικών συνόρων της Ελλάδας. Καθεμία υποστήριζε ένα διαφορετικό ορισμό της ελληνικής ταυτότητας. Οι αυτόχθονες (εκείνοι που γεννήθηκαν εντός των συνόρων του 1830) προσκολλήθηκαν στον πέμπτο αιώνα π.χ. και αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν το ιδανικό ενός ελληνιστικού κόσμου που μοιραζόταν μια κοινή πολιτιστική κληρονομία. Ενώ οι αυτόχθονες αποτελούσαν την πλειοψηφία εντός της ελληνικής επικράτειας, οι ετερόχθονες αποτελούσαν το πιο ζωτικό της στοιχείο. Δια νοούμενοι από το Αιγαίο, την Κωνσταντινούπολη και τα Επτάνησα, επιφανείς πολιτικοί, ακόμα και πολεμιστές της επανάστασης, ειδικά πρόσφυγες που εγκατέλειψαν τα πεδία ανεπιτυχών εξεγέρσεων και συνέρρευσαν στο ελληνικό κράτος, συγκαταλέγονταν στους επιφανείς νεοφερμένους. Οι αυτόχθονες

12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 υπήκοοι αγωνίστηκαν για την αποκλειστική διεκδίκηση των δημόσιων αξιωμάτων, αλλά τελικά οι ετερόχθονες κατάφεραν να άρουν τα εμπόδια και να καταστήσουν τις κυβερνητικές θέσεις προσιτές για όλους τους Έλληνες. Από τη στιγμή που το κράτος εγκαθίδρυσε την εξουσία του, το αλυτρωτικό δόγμα έγινε άρθρο πίστης όλως των κυβερνήσεων και το πιο ισχυρό συστατικό πολιτικής ένταξης. Αν και τα κριτήρια που απέδιδαν την ιδιότητα του μέλους του ελληνικού έθνους είχαν γίνει ανά διαφορετικές εποχές αντικείμενο μεγάλης συζήτησης, στους περισσότερους ελληνόφωνους χριστιανούς ορθοδόξους προσφέρθηκε πρόσβαση σε μια «φαντασιακή κοινότητα» η οποία επέκτεινε τα σύνορά της πέρα από εκείνα του κράτους. 4 Το κράτος απέκτησε τον λόγο ύπαρξής του με το να γίνει ο μοναδικός υπερασπιστής του έθνους. Η υπανάπτυξη και η φτώχεια του δεν εγγυόνταν την εμπιστοσύνη των πολιτών του, αλλά η υπόσχεση ενός λαμπρού μέλλοντος το έκανε. Το ελληνικό κράτος του 1830 κληρονόμησε μια κοινωνική δομή η οποία μπορεί να περιγραφεί με όρους παρόμοιους με την «κατακερματισμένη κοινωνία» του Έρνεστ Γκέλλνερ. 5 Η ιδέα αναφέρεται σε ένα προ-νεωτερικό σύστημα που αποσκοπούσε να προστατεύσει την ευρεία οικογένεια και τους φίλους της από τις αυθαιρεσίες των αρχών. Οι οπλαρχηγοί, οι «αρματολοί» της κεντρικής Ελλάδας, προσεκτικά επιλεγμένοι από τους Οθωμανούς μεταξύ των ληστών για να αστυνομεύουν το δύσβατο έδαφος της ενδοχώρας, αποτέλεσαν μια καθαρή έκφραση «κατακερματισμένης» κοινότητας. Οι αρματολοί δρούσαν στηριζόμενοι σε μια αυστηρή ιεραρχική βάση εντός του δικού τους τομέα η οποία έτεμνε κάθετα την κοινωνία για να συμπεριλάβει διάφορα κοινωνικά στρώματα 4 Blinkhorn and Veremis (επιμ.), σ Ernest Gellner, Conditions of Liberty. Civil Society and its Rivals (London: Hamish Hamilton, 1994), σσ

13 26 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ εντός της ίδιας φατρίας. Κάθε ομάδα προσκολλούνταν στα προνόμια που με τόση δυσκολία είχε κερδίσει και θεωρούσε εχθρούς τα μέλη των άλλων ανταγωνιστικών ομάδων. Η υπονόμευση των κρατικών θεσμών και η διείσδυση στις κυβερνήσεις έχει υπάρξει διαρκής επιδίωξη της κατακερματισμένης κοινότητας. Οι πελατειακές σχέσεις παρείχαν στην ομάδα τις διασυνδέσεις που ήταν αναγκαίες λόγω του εχθρικού περιβάλλοντος. Η οικοδόμηση του κράτους κατά τον δέκατο ένατο αιώνα και οι νεωτεριστικοί θεσμοί του φιλοδοξούσαν να ενοποιήσουν μια κοινωνία πολιτών υπό την εξουσία του νόμου. Ο Καποδίστριας, ο Μαυροκορδάτος, ο Τρικούπης, ο Βενιζέλος και ο Καραμανλής, όλοι τους εκσυγχρονιστές πολιτικοί, επιδίωξαν να περιορίσουν την αρνητική επιρροή της κατακερματισμένης κοινωνίας. Επέβαλαν την εξουσία του νόμου στο μέτρο των δυνατοτήτων τους και προώθησαν την ιδέα της κοινωνίας των πολιτών για να αντισταθμίσουν την ολέθρια επίπτωση της παραδοσιακής κατακερματισμένης κοινωνίας. Ομάδες αποστατών, φατρίες και η υπερβολική προσκόλληση στην οικογένεια αναχαιτίστηκαν μέσω νομικών περιορισμών και αρχών καθολικής εφαρμογής. Η αλληλεγγύη μεταξύ των πολιτών έδρασε ως αντίβαρο στα αρπακτικά τμήματα της κοινωνίας. Ωστόσο, η επιτυχία της προώθησης της κοινωνίας των πολιτών στην Ελλάδα υπήρξε προσωρινή. Οι αρχές του εκσυγχρονισμού πάντοτε συναντούσαν τη σιωπηρή αντίσταση από πολλές ενσαρκώσεις της κατακερματισμένης κοινωνίας. Κάθε σύστημα παράγει τους ήρωες που του αξίζουν. Πρώιμοι ήρωες του ελληνικού πανθέου όπως ο Κολοκοτρώνης, ο Καραϊσκάκης, ο Μπότσαρης και ο Μιαούλης επιλέχτηκαν σύμφωνα με τη στρατιωτική συνεισφορά τους στον πόλεμο της ανεξαρτησίας. Και οι τέσσερις, και ένα πλήθος άλλων, προσέφεραν ανεκτίμητες υπηρεσίες στην υπόθεση της ανε-

14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27 ξαρτησίας. Αγωνιστές που εντάχθηκαν καθυστερημένα σε αυτό τον όμιλο, όπως ο Ιωάννης Μακρυγιάννης, επιλέχτηκαν από διανοούμενους του εικοστού αιώνα που αναζητούσαν μια δημοφιλή ελληνική ταυτότητα. Ο Μακρυγιάννης ήταν ένας λιγότερο γνωστός οπλαρχηγός ο οποίος άφησε το στίγμα του κατά τη διάρκεια της επανάστασης. Εν αντιθέσει με την κληρονομική κάστα των ισχυρών αρματολών της κεντρικής Ελλάδας, ο ίδιος υπήρξε ένας αυτοδημιούργητος πολέμαρχος ο οποίος έγινε γνωστός χάρη στα εμπνευσμένα Απομνημονεύματά του, τα οποία δημοσιεύτηκαν σχεδόν έναν αιώνα μετά τα γεγονότα που περιγράφουν. 6 Ο Μακρυγιάννης ήταν ένας ταλαντούχος αφηγητής, και επιφανείς προσωπικότητες της ελληνικής λογοτεχνίας, όπως ο Γιώργος Σεφέρης και ο Γιώργος Θεοτοκάς, τον εξύμνησαν στα τέλη της δεκαετίας του 1930 ως πηγή λαϊκής σοφίας που έμελλε να καθοδηγήσει τους Έλληνες. Το έργο του, αν και γραμμένο σε μια πηγαία γλώσσα, είναι ένα μεταξύ πολλών απομνημονευμάτων γεμάτων παράπονα από ήρωες οι οποίοι ένιωθαν προδομένοι από το αχάριστο κράτος. Ο Μακρυγιάννης κέρδισε τη συμπάθεια των συμπατριωτών του οι οποίοι πάντοτε έτειναν να ταυτίζονται με τον υποτιθέμενο αδικημένο. Άλλοι είδαν το έργο του σαν μια απόδραση από την πεζή πραγματικότητα και μια φυγή στην αδάμαστη ζωή ενός οπλαρχηγού. Μερικοί από τους περισσότερο σημαίνοντες, σύγχρονους του Μακρυγιάννη, πολέμησαν με την ψευδαίσθηση ότι η ήττα των Οθωμανών κυρίαρχών τους θα εγκαινίαζε μια μεταβίβαση εξουσίας από την Υψηλή Πύλη στις κατακερματισμένες κοινότητες της περιφέρειας. Όμως, οι θεμελιωτές του αδιαίρετου ελληνικού κράτους διέλυσαν τα δίκτυα των τοπικών 6 Γιάννης Βλαχογιάννης (Πρόλογος, Επιμέλεια), Απομνημονεύματα Μακρυγιάννη (Αθήνα, 1907).

15 28 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ προεστών, οι οποίοι είχαν οριστεί από τους Οθωμανούς για τη συλλογή των φόρων, και υιοθέτησαν το γαλλικό σύστημα της συγκεντρωτικής διοίκησης. Όταν βρίσκονταν αντιμέτωποι με το διάδοχο ελληνικό κράτος το οποίο δεν ανεχόταν τα προνόμια των περιφερειακών κέντρων εξουσίας, οπλαρχηγοί και προεστοί μπορούσαν μόνο να εκφράσουν την απογοήτευσή τους με συνεχή παράπονα ή να κάνουν μια μάταιη απόπειρα να αντιστρέψουν τελείως τη διαδικασία εξευρωπαϊσμού. 7 Το περιεχόμενο του ελληνικού εθνικισμού μεταμορφώθηκε περαιτέρω κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου. Η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, η οποία έθεσε τέλος στην παρουσία της μεγαλύτερης ελληνικής κοινότητας εκτός της ελληνικής επικράτειας, σηματοδότησε το τέλος του ελληνικού αλυτρωτισμού και την έναρξη ενός επαρχιακού ορισμού της «ελληνικότητας». Παράλληλα, το 1924 η Κομιντέρν αποφάσισε ότι οι Έλληνες, οι Βούλγαροι και οι Σέρβοι κάτοικοι της γεωγραφικής περιοχής της Μακεδονίας έπρεπε να ενωθούν σε ένα αυτόνομο όλον υπό βουλγαρική κηδεμονία. Αρχικά η απόφαση διαίρεσε το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδος πριν ευθυγραμμιστεί με την Κομιντέρν, αλλά η τελική του συμμόρφωση το κατέστησε στόχο διώξεων από το κράτος. Εκτός από απειλή για την καθεστηκυία τάξη, οι κομμουνιστές θεωρήθηκε ότι συνωμοτούσαν προκειμένου να παραχωρήσουν έδαφος από τον εθνικό κορμό. Ο «κίνδυνος εκ των έσω» αποτελούσε μια εντελώς νέα απειλή για ένα κράτος που είχε γνωρίσει μόνο εξωτερικούς αντιπάλους. Ο κίνδυνος της περικύκλωσης, τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό μέτωπο, σφυρηλάτησε μια νοοτροπία η οποία αναζητούσε φανερούς και κρυφούς εχθρούς. Ενώ κατά τη 7 John Petropulos, Politics and Statecraft in the Kingdom of Greece ( ) (Princeton: Princeton University Press, 1968).

16 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 29 διάρκεια της περιόδου του αλυτρωτισμού η κρατική ιδεολογία αντικατόπτριζε μια γενναιοδωρία πνεύματος έναντι πιθανών προσήλυτων και ανοχή για εθνοτικές ιδιοσυγκρασίες, το μεσοπολεμικό κράτος επιδίωξε να βρει την αποστολή του στην ιστορία. Η αποκλειστική σχέση με την αρχαιότητα κατέστη το ένα από τα δύο νομιμοποιητικά στοιχεία του εθνισμού. Το άλλο ήταν η ιδεολογική καθαρότητα. Οι Έλληνες του Μεσοπολέμου οδηγήθηκαν να πιστεύουν ότι όλοι οι άνθρωποι που κατοικούσαν στην Ελλάδα ήταν, ή όφειλαν να είναι, Έλληνες, όχι μόνο επειδή μοιράζονταν τον ίδιο πολιτισμό, αλλά και την ίδια ομιλία. Η ελληνική εθνική ιδεολογία οδηγήθηκε, υπό την επιρροή της απειλής από τη Βουλγαρία και τη διεθνή κομμουνιστική απειλή, σε ένα στενό μονοπάτι το οποίο δεν επέτρεπε διαφοροποιήσεις στη νομιμοφροσύνη προς την κυρίαρχη κουλτούρα. Η ευρεία και ανοικτή σε όλους προσέγγιση στην εθνική ταυτότητα του δέκατου ένατου αιώνα, η οποία δεν έκανε διάκριση αλβανόφωνων, βλαχόφωνων, σλαβόφωνων ή τουρκόφωνων από το κυρίαρχο ελληνόφωνο στοιχείο, είχε παραχωρήσει τη θέση της σε μια στενή ερμηνεία της σύγχρονης ελληνικής ταυτότητας. Προτού κατασταλάξουν σε μια πιο σύγχρονη προσέγγιση, η οποία προσδιορίζει το ελληνικό έθνος ως μια πολιτισμική κοινότητα περιλαμβάνουσα όλες τις γλωσσικές ομάδες τις οποίες οι Έλληνες έχουν ενσωματώσει και απορροφήσει στη διάρκεια της ιστορίας τους, οι Έλληνες αξιωματούχοι θα αποδοκίμαζαν ό,τι είχε καταλήξει να θεωρείται επικίνδυνη απόκλιση από το ελληνικό πρότυπο. Φυσικά, το ελληνικό κράτος δεν εφηύρε την αφομοίωση, ούτε παρέμεινε προσκολλημένο σε τέτοια εθνικά οράματα για περισσότερο διάστημα απ ό,τι τα πιο πολλά δυτικά κράτη, αλλά ενστερνίστηκε κάπως αργοπορημένα το παραπάνω μοντέλο. Το καθεστώς του Μεταξά των ετών περιλάμ-

17 30 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ βανε μερικά από τα τυπικά χαρακτηριστικά των σύγχρονών του δικτατοριών, αλλά απέτυχε να εξασφαλίσει τον ενθουσιασμό μιας κοινής γνώμης η οποία αψηφούσε την επιβολή αυστηρής πειθαρχίας. Ο κατακερματισμός της ελληνικής κοινωνίας λόγω αφοσίωσης σε οικογενειακούς και πελατειακούς δεσμούς απέκλειε τη διάχυση «κολεκτιβιστικών εθνικισμών». 8 Το δόγμα του Μεταξά βασίστηκε στη γενική θέληση και στο έθνος-κράτος ως το μεγαλύτερο αποταμιευ τήριο ελευθερίας. Το καθεστώς αυτοπροσδιορίστηκε ως ο «Τρίτος Πολιτισμός», διαδεχόμενος την κλασική και τη βυζαντινή παράδοση, συνδυάζοντας στοιχεία τους. 9 Καθώς οι περισσότερες εθνοτικές ομάδες στην Ελλάδα ήταν συντηρητικές ως προς τις πολιτικές τους προτιμήσεις και διακήρυξαν τη συνταύτισή τους με το έθνος, δεν δεινοπάθησαν υπό το καθεστώς. Έτσι, η παραδοσιακά καλή σχέση ανάμεσα στις σημαντικότερες αντιφιλελεύθερες πολιτικές δυνάμεις και στις εθνοτικές ομάδες μεταφέρθηκε στην κυβέρνηση Μεταξά. 10 Η κραυγαλέα εξαίρεση σε αυτό τον κανόνα υπήρξαν εκείνοι οι σλαβόφωνοι της Βόρειας Ελλάδας οι οποίοι είχαν θεωρήσει τους Μικρασιάτες πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν το 1923 στην ελληνική Μακεδονία τους φυσικούς τους αντιπάλους. Όχι μόνο δόθηκε στους πρόσφυγες 8 C. Sarandis, «The Ideology and Character of the Metaxas Regime», στο R.Higham and T. Veremis (επιμ.), The Metaxas Dictatorship: Aspects of Greece (Athens: ELIAMEP, Vryonis Center, 1993), σ Ό.π., σ Για μια πολύπλευρη περιγραφή των εντάσεων ανάμεσα στο Κόμμα Φιλελευθέρων και στις εθνοτικές-θρησκευτικές μειονότητες, και την υποστήριξη των τελευταίων προς τις συντηρητικές δυνάμεις της Βουλής, βλέπε George Mavrogordatos, Stillborn Republic: Social Coalitions and Party Strategies in Greece (Berkley: University of California Press, 1983), σσ

18 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 η επίζηλη ακίνητη περιουσία των Τούρκων που ανταλλάχτηκαν, αλλά οι ενδεείς Μικρασιάτες Έλληνες απόλαυσαν προνομιακή μεταχείριση από το κράτος. Για αυτούς τους λόγους, και εξαιτίας των αυταρχικών μεθόδων των αξιωματούχων του Μεταξά στη Βόρεια Ελλάδα, οι οποίοι θεωρούσαν τους Σλάβους πολιτικά ύποπτους, οι τελευταίοι αναγκάστηκαν να στρέψουν τη νομιμοφροσύνη τους προς το κομμουνιστικό κόμμα. Κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου η ελληνική Ανατολική Μακεδονία και η Θράκη προσαρτήθηκαν από βουλγαρικές δυνάμεις στο όνομα μιας ενωμένης Μακεδονίας και Θράκης. Το δυτικό κομμάτι της Μακεδονίας το κατείχαν ιταλικές και γερμανικές δυνάμεις οι οποίες προσέφεραν ελευθερία κινήσεων στο σλαβόφωνο αποσχιστικό στοιχείο. Η πλήρης μεταστροφή των συνεργατών των ναζί μετά την αποχώρηση των Γερμανών τούς έθεσε για άλλη μια φορά στις τάξεις των ανταρτών, κομμουνιστών αυτή τη φορά Ελλήνων και Γιουγκοσλάβων. Ο Εμφύλιος Πόλεμος του έφερε τους νομιμόφρονες σλαβόφωνους οι οποίοι πολέμησαν στο πλευρό του ελληνικού στρατού σε σύγκρουση με τους οπαδούς της απόσχισης, που εντάχθηκαν στις τάξεις του ελεγχόμενου από το ΚΚΕ Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδος. Η ήττα του τελευταίου σηματοδότησε την έξοδο από την Ελλάδα ανθρώπων που είχαν εναποθέσει τις ελπίδες τους σε μια αυτόνομη Μακεδονία υπό βουλγαρική κηδεμονία και στη συνέχεια σε μια σοσιαλιστική δημοκρατία εντός της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο. Κατά τη διάρκεια της μεταπολεμικής περιόδου οι εκλογικές τάσεις στη Δυτική Μακεδονία, όπου κατοικεί η πλειονότητα των σημερινών σλαβόφωνων, έχουν ευνοήσει δεξιά κόμματα. Ο ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος πόλωσε την κοινωνία, την πολιτική και την ιδεολογία. Αυτό δεν συνέβη κάτω από συνθήκες δικτατορικής εξουσίας το κράτος, παρά τις διάφο-

19 32 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ ρες συνταγματικές ανωμαλίες και τις αμετροέπειές του, συνέχισε να τηρεί τους βασικούς κανόνες της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Το Κομμουνιστικό Κόμμα, το οποίο απείχε από τις εκλογές του 1946 και κάλεσε τους υποστηρικτές του να μη συμμορφωθούν με το αποτέλεσμά τους, τέθηκε εκτός νόμου τον Δεκέμβριο του 1947, μετά την ανακήρυξη χωριστής κομμουνιστικής κυβέρνησης στη Βόρεια Ελλάδα. Όλα τα άλλα κόμματα συνέχισαν να λειτουργούν δίχως να πτοηθούν από τον Εμφύλιο Πόλεμο και τις κοινωνικές προκλήσεις τις οποίες αντιμετώπιζε η μεταπολεμική Ευρώπη. Η ιδεολογική πόλωση άφησε μικρό περιθώριο στους ηγέτες της μεσαίας τάξης και στη διανόηση να ασχοληθούν με άλλα ζητήματα πέραν εκείνων που αφορούσαν την εθνική ταυτότητα της Ελλάδας και τη θέση της στη Δυτική Ευρώπη. Η κρατική ιδεολογία παρουσίαζε μια εικόνα της Ελλάδας ως πολιορκημένου έθνους που απέκρουε τους κομμουνιστές αντιπάλους και υπεράσπιζε τις δυτικές αξίες. Όμως δεν μεταδόθηκε κανένα επιχείρημα σχετικό με τις φιλελεύθερες αξίες και την πολιτική ανοχή. Το αποτέλεσμα ήταν να επικρατήσει μια μορφή εθνικιστικού φονταμενταλισμού, ο οποίος, σε αντίθεση με τον αλυτρωτισμό του δέκατου ένατου αιώνα, ήταν αμυντικός, κλειστός και τοπικιστικός. Μαζί με τον κρατικό μηχανισμό αναπτύχθηκε ένα σύμπλεγμα υπηρεσιών, με κρατικούς λειτουργούς (αστυνομικούς, στρατιωτικό προσωπικό και άλλους εγγυητές της δημόσιας τάξης) οι οποίοι απολάμβαναν σχετική ελευθερία από τον δημόσιο έλεγχο. Φιλελεύθερες απόπειρες να εκτοπίσουν αυτούς τους αξιωματούχους από την εξουσία κατά το προκάλεσαν την οργή του Παλατιού και ενθάρρυναν την επέμβαση αξιωματικών του στρατού. Το αποτέλεσμα υπήρξε το στρατιωτικό καθεστώς του Η λειτουργική σχέση ανάμεσα στην Ελλάδα και στους Δυτικούς της συμμάχους τέθηκε σε δοκιμασία από την άνοδο

20 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 33 των σοσιαλιστών στην εξουσία. Οι αντιδυτικές συνδηλώσεις στη ρητορεία του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος (ΠΑΣΟΚ), έπειτα από τρεις δεκαετίες σχεδόν αδιάκοπης πίστης στις ΗΠΑ και στους Ευρωπαίους συμμάχους, εν μέρει απεικόνιζαν τα συναισθήματα εκείνων που είχαν αποκλειστεί από τη δημόσια ζωή λόγω των αριστερών τους πεποιθήσεων. Επίσης, αντικατόπτριζαν ευρεία απογοήτευση για την αποτυχία της Δύσης να μεμφθεί τη στρατιωτική χούντα μεταξύ 1967 και Παραδοσιακοί εθνικιστές τάχθηκαν με το ΠΑΣΟΚ διότι οι επικρίσεις του έναντι της Δύσης είχαν απήχηση στην αυτοεκτίμηση των Ελλήνων που είχε τραυματιστεί από τη στρατιωτική δικτατορία και την κυπριακή καταστροφή η οποία υπήρξε η φυσική της συνέπεια. Αν και η λεκτική αποσκίρτηση του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ, του Ανδρέα Παπανδρέου, από την ατλαντική αλληλεγγύη δημιούργησε αρνητικό κλίμα για την Ελλάδα στα επίσημα δυτικά κέντρα λήψης αποφάσεων, ένα σημαντικό τμήμα της ελληνικής κοινής γνώμης γοητεύτηκε από αυτή την εκδήλωση ανεξαρτησίας έναντι των ισχυρών του πλανήτη. Η κατάρρευση του κομμουνισμού στη νοτιοανατολική Ευρώπη προκάλεσε γενική αναβίωση του εθνικισμού στην περιοχή. Μνήμες της προσάρτησης της ελληνικής Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης από βουλγαρικές δυνάμεις την περίοδο του πολέμου αναζωπυρώθηκαν και όλα τα κόμματα (εκτός από το ΚΚΕ) ενώθηκαν αντιτιθέμενα στην υιοθέτηση της μακεδονικής ονομασίας από τη γείτονα της Ελλάδας που είχε μόλις γίνει ανεξάρτητη χώρα. Η ελληνική εξωτερική πολιτική έναντι της ονομασίας της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ) (FYROM Former Yugoslav Republic of Macedonia) κατέστη όμηρος του λαϊκού αισθήματος και της διεθνούς σύγχυσης. Έως τα μέσα της δεκαετίας του 1990 το ξέσπασμα του αμυντικού εθνικισμού είχε κοπάσει, καθώς η πρόσληψη του «ανάδελφου»

21 34 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ και πολιορκημένου έθνους αντικαταστάθηκε από μια εθνική αυτοπεποίθηση. Η παγίωση της δημοκρατίας, η βελτίωση των σχέσεων με όλα τα βαλκανικά κράτη και η σύγκλιση της Ελλάδας με τα κριτήρια της ΟΝΕ (Οικονομική και Νομισματική Ένωση) περιθωριοποίησαν τους εθνικιστές βουλευτές στη Βουλή και καθιέρωσαν ένα μετριοπαθές ρεύμα στην πολιτική σκηνή. Η Εκκλησία της Ελλάδας, έπειτα από ενάμιση αιώνα συμμόρφωσης με την κρατική πολιτική, αμφισβήτησε το δικαίωμα της κυβέρνησης να νομοθετήσει την απομάκρυνση της θρησκευτικής πίστης από τις αστυνομικές ταυτότητες. Το παράδοξο έγκειται στο γεγονός ότι η Εκκλησία, υπό τον πρώην αρχιεπίσκοπο Αθηνών Χριστόδουλο, αντιδρούσε έντονα όχι κατά της κρατικής επίβλεψης, αλλά εναντίον της πιθανότητας ενός υποθετικού χωρισμού με τις κοσμικές αρχές. Έχοντας ταυτιστεί με την εθνική ιδεολογία, αν και εις βάρος της οικουμενικής της αξιοπιστίας, η Εκκλησία θα συνεχίσει να αντιλαμβάνεται τη σχέση της με το κράτος σαν ένα σωσίβιο σε εποχές ανταγωνιζόμενων υλικών περισπασμών. Η πολιτική και η πολιτισμική αλλαγή δεν συνέπιπταν πάντα χρονικά, ούτε οι διάφορες μορφές λογοτεχνικής και καλλιτεχνικής καινοτομίας. Η βυζαντινή οπτικοακουστική εμπειρία, αν και σε παρακμή, εξακολούθησε ακόμα και αφού ο Διαφωτισμός είχε αρχίσει να έχει σημαντική επίδραση στις πραγματείες των φιλοσόφων και των πολιτικών στοχαστών. Ο γραπτός λόγος πάντοτε αποτελούσε το σήμα κατατεθέν της σύγχρονης ελληνικής δημιουργικότητας και δείκτη της ελληνικής συνέχειας. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του βραβευμένου με Νόμπελ Οδυσσέα Ελύτη, «Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου. Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου...». Η μεταβυζαντινή τεχνοτροπία στη ζωγραφική έφτασε στο αποκορύφωμά της κατά τον δέκατο έκτο αιώνα και πέρασε

22 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 35 Εικόνα 0.1 Η ποίηση του Κωνσταντίνου Καβάφη ( ) αναβιώνει την ελληνική ιστορία στο σύγχρονό του κοσμοπολίτικο περιβάλλον. Η χαλκογραφία είναι από τον καλλιτέχνη Γιάννη Κεφαλληνό ( ). στη συνέχεια μια μακρά περίοδο παρακμής λόγω της απώλειας τεχνιτών. Κατά τη διάρκεια των οθωμανικών χρόνων δύο γλωσσικές παραδόσεις ανταγωνίστηκαν για την καρδιά και τον νου των Ελλήνων: η αδάμαστη παραδοσιακή μούσα ήταν σε αρμονία με τον παλμό της καρδιάς τους, ενώ τα έργα των διανοουμένων και των διδασκάλων παρέμειναν προσκολλημένα στην αλεξανδρινή «κοινή» και σε ακόμα πιο αρχαΐζουσες μορφές έκφρασης. Ήταν η ιταλική λογοτεχνική επιρροή στην Κρήτη εκείνη που προκάλεσε ένα νέο συνδυασμό αυθορμητισμού και καλλιτεχνικής δεξιοτεχνίας. Το έργο-σταθμός του κρητικού θεάτρου, ο Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου

23 36 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ (γύρω στο 1645), ένα έργο αναμφίβολου λυρισμού, αιχμαλώτισε την καρδιά των απλών ανθρώπων οι οποίοι εξακολουθούν να τραγουδούν τους στίχους του σε κρητικές γιορτές. Με την πτώση της νήσου στους Οθωμανούς το 1669, η λογοτεχνική γοητεία του κρητικού θεάτρου μετανάστευσε στα Επτάνησα που βρίσκονταν υπό βενετική κυριαρχία. Αυτή η πολιτιστική μετάγγιση αποτέλεσε την πηγή όλης της ποιητικής δημιουργικότητας στην Ελλάδα του δέκατου ένατου αιώνα. 11 Σε αντίθεση με την πνοή έμπνευσης από την Ιταλία, η Ανατολή στερούνταν τέτοια επιρροή. Οι Έλληνες λόγιοι της Κωνσταντινούπολης συγκεντρώθηκαν στη γειτονιά του Φαναρίου και προσέφεραν τις υπηρεσίες τους στην Υψηλή Πύλη. Στις ρουμανικές ηγεμονίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας οι Φαναριώτες γραφειοκράτες παρήγαν έργα κυ ρίως φιλοσοφικής, παρά καλλιτεχνικής, αξίας, και διατήρησαν τη γλωσσική παράδοση της αρχαιότητας με αμείωτο ζήλο. Το πιο ζωτικό στοιχείο στην πολιτιστική ζύμωση η οποία έγινε η βάση του ελληνικού έθνους-κράτους υπήρξε η γλωσσική επινόηση του Κοραή. Αυτή η ηγετική μορφή του ελληνικού Διαφωτισμού, ο οποίος έζησε στο Παρίσι μεταξύ του 1788 και του 1833, πίστευε ότι οι συμπατριώτες του ουδέποτε θα επιτύγχαναν αληθινή ελευθερία από την οθωμανική οπισθοδρομικότητα, εκτός αν εντρυφούσαν στα λόγια έργα της αρχαίας κληρονομιάς τους. Η ευθύβολος «καθαρεύουσά» του, βασισμένη στη βιβλική αλεξανδρινή «κοινή», εξάλειψε τις πολλές διαλέκτους της περιφέρειας και καθιέρωσε μια γενικά αποδεκτή γλώσσα για ολόκληρη την ελληνική επικράτεια. Η καινοτομία του Κοραή συνέβαλε επίσης στη δημιουργία μιας ταυτότητας βασισμένης στην ελπίδα της 11 Κωνσταντίνος Θ. Δημαράς, Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας (Αθήνα: Ίκαρος, 1975), σσ

24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 37 ελληνικής αναγέννησης. Η ενοποίηση του κράτους και των γεωγραφικών του τμημάτων υπήρξε η κύρια προτεραιότητα των ιδρυτικών δημιουργών της Ελλάδας. Ωστόσο, πνευματικοί οραματιστές, όπως ο εθνικός ποιητής Διονύσιος Σολωμός ( ) και, αργότερα, ο Κωστής Παλαμάς ( ), υποστήριξαν την υπόθεση του αυθορμητισμού και της δημιουργικότητας έναντι της προγονολατρίας. Η μακρά και οξεία σύγκρουση μεταξύ των υποστηρικτών της δημοτικής και της καθαρεύουσας επιλύθηκε το 1976, όταν ο Γεώργιος Ράλλης, ως υπουργός Παιδείας, υιοθέτησε την καθομιλουμένη ως την επίσημη γλώσσα του κράτους. Όμως, από όλα τα φιλολογικά επιτεύγματα της σύγχρονης Ελλάδας το μόνο που μπορεί να συναγωνιστεί τα ποιητικά έργα της αρχαιότητας είναι εκείνο ενός μέλους του ελληνισμού της διασποράς, του οποίου τα ελληνικά δεν ταυτίζονταν με τη γλώσσα των συγχρόνων του στην Ελλάδα. Ο Καβάφης ήταν ένα άτομο πολλών ενσαρκώσεων. Όπως το έθεσε ο Μάρκος Δραγούμης: «Η εντύπωση που έδινε ο Καβάφης ως πρόσωπο δεν ήταν πάντοτε ελκυστική. Λίγο δανδής για τον οποίο είχε αξία μόνο η εφήμερη στιγμή, λίγο κουτσομπόλης, λίγο μίζερος, λίγο αυτάρεσκος λάτρης των αισθήσεων, υπερήφανος να διακηρύξει την διεφθαρμένη επιτήδευσή του, ένας άντρας κυριευμένος από την ομοφυλοφιλία του έκανε λίγους αληθινούς φίλους. Ο ποιητής Καβάφης προβάλλει μια διαφορετική εικόνα: ένας ήσυχος σκεπτικιστής ο οποίος μειώνει το μέγεθος των ηρώων, ένας καταγραφέας της περασμένης ευμάρειας, ένας επινοητής εξαίσιων επιγραμμάτων, μια αυθεντία του ευφημισμού, ένας διεισδυτικός παρατηρητής της ανθρώπινης φύσης, χρησιμοποίησε τα ποιητικά του μέσα με φειδώ» T. Veremis and M. Dragoumis, Historical Dictionary of Greece (London: The Scarecrow Press Inc., 1995), σ. 37.

25 38 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ Στην ποίησή του ανακαλύπτει εκ νέου την ξεχασμένη επικράτεια του ελληνιστικού κόσμου και ίσως υποδει κνύει στους συγχρόνους του την αληθινή φύση της ελληνικής ταυτότητας. Κι απ την θαυμάσια πανελλήνιαν εκστρατεία, την νικηφόρα, την περίλαμπρη, την περιλάλητη, την δοξασμένη ως άλλη δεν δοξάσθηκε καμιά, την απαράμιλλη: βγήκαμ εμείς ελληνικός καινούριος κόσμος, μέγας. Εμείς οι Aλεξανδρείς, οι Aντιοχείς, οι Σελευκείς, κ οι πολυάριθμοι επίλοιποι Έλληνες Aιγύπτου και Συρίας, κ οι εν Μηδία, κ οι εν Περσίδι, κι όσοι άλλοι. Με τες εκτεταμένες επικράτειες, με την ποικίλη δράσι των στοχαστικών προσαρμογών. Και την Κοινήν Ελληνική Λαλιά ώς μέσα στην Βακτριανή την πήγαμεν, ώς τους Ινδούς. (απόσπασμα από: «Στα 200 π.χ.») 13 Σε αντίθεση με τη λογοτεχνία, μετά την ίδρυση του κράτους οι καλές τέχνες και η μουσική υιοθέτησαν τις τεχνοτροπίες της Δύσης και συνεπώς επέβαλαν μια ξεκάθαρη τομή με την παράδοση. Το νεοκλασικό Μόναχο, πρωτεύουσα των Βαυαρών που οργάνωσαν την ελληνική διακυβέρνηση, κατέστη η μητρόπολη της μετάβασης από ένα μεταβυζαντινό κόσμο, ο οποίος ήταν ιερός και δισδιάστατος, σε μια τρισδιάστατη, κοσμική ευρωπαϊκή νεωτερικότητα. Με την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 13 Κ.Π. Καβάφη, Ποιήματα ( ), τ. Β (Αθήνα: Ίκαρος, 1982), σσ

26 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 39 το 1981, και στην ΟΝΕ το 2001, ξεκίνησε μια νέα περίοδος εκσυγχρονισμού. Δημοσκοπήσεις της κοινής γνώμης έχουν δείξει ότι, μεταξύ των μελών της ΕΕ, οι Έλληνες είναι από τους μεγαλύτερους υπέρμαχους μιας ομοσπονδιακής Ευρώπης. Κάποιοι θα επιχειρηματολογήσουν ότι αιτία για αυτό είναι οι επιδοτήσεις από την ΕΕ, άλλοι θα δώσουν έμφαση, περισσότερο πειστικά, στη γεμάτη συγκρούσεις ιστορία των Ελλήνων κατά τον εικοστό αιώνα. Η εισροή σχεδόν 1,4 εκατομμυρίου Μικρασιατών προσφύγων από την Τουρκία, οι τρομακτικές απώλειες του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, και ειδικά η Κατοχή από τον Άξονα (1941-4) και ο καταστροφικός Εμφύλιος Πόλεμος (1946-9), έχουν καταστήσει το μέρισμα ειρήνης της ΕΕ μια πάρα πολύ επιθυμητή κατάσταση για την Ελλάδα. Ο κρατισμός υπήρξε μόνιμο παρακολούθημα της γένεσης του ελληνικού έθνους-κράτους. Ακόμα και ο ιδιωτικός τομέας της οικονομίας ήταν έργο κρατικού σχεδιασμού. Μετά την Κατοχή και τον Εμφύλιο το κράτος έγινε η ατμομηχανή της ανασυγκρότησης και δημιουργός της κρατικοδίαιτης ελληνικής βιομηχανίας. Η βοήθεια που προσέφεραν στην Ελλάδα οι σύμμαχοί της πέρασε μέσα από την κρατική διαχείριση και διανομή. Μόλις μετά την είσοδο της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα η χώρα απέκτησε επιτέλους ανταγωνιστικές βιομηχανίες κυρίως τροφίμων. Τόσο τα δεξιά όσο και τα αριστερά ελληνικά κόμματα παρέμειναν προσηλωμένα στον κρατισμό, στους προστατευτικούς δασμούς, στο κράτος πρόνοιας και γενικά στην εντύπωση ότι οι πολίτες έπρεπε να σιτίζονται πάντοτε στο κρατικό πρυτανείο. Η έννοια της ελεύθερης αγοράς δεν συγκίνησε ποτέ τους δεξιούς και υπήρξε ανάθεμα για τους αριστερούς του πολιτικού φάσματος. Ο όρος «νεοφιλελεύθερος» αποτελεί ρετσινιά που αποδίδουν οι περισσότεροι δημοσιογράφοι σε όποιον τολμάει να ασκήσει κριτική στον κρατισμό.

27 40 ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ Η θητεία της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδιαίτερα μετά την είσοδο της χώρας στην ΟΝΕ, απάλλαξε κάπως τον πολιτικό λόγο από το μονοπώλιο του κρατισμού. Η κρίση επανέφερε στη μνήμη των φορολογουμένων, αλλά ως νέα ανάγνωση, το παρελθόν της Ολυμπιακής, τις αμαρτωλές ΔΕΚΟ και τους υψηλόμισθους διευθυντές τους, τις συνδικαλιστικές ελίτ του Δημοσίου και τα σκάνδαλα των πολιτικών. Τα μέτρα εξάλλου που επέβαλε το Μνημόνιο, όσο αντιδημοτικά κι αν είναι, μας μαθαίνουν ότι σήμερα πληρώνουμε ένα παρελθόν παροχών και αυξήσεων μισθών που δεν αντιστοιχούσαν στην παραγωγικότητα της οικονομίας, στον πτωτικό ρυθμό ανάπτυξης και στο ελλειμματικό μας εμπορικό ισοζύγιο. Η πρακτική των παράλογων αυξήσεων εξασφάλιζε βέβαια την εκλογική επιτυχία των δύο μεγάλων κομμάτων, αλλά υπονόμευε την ελληνική ανταγωνιστικότητα. Τι θα γεννηθεί άραγε από τις στρεβλώσεις του κράτους και του πολιτικού βίου των τελευταίων δεκαετιών; Η γένεση του Μπερλουσκόνι στην Ιταλία ήταν προϊόν μακράς κυοφορίας. Ευχόμαστε η πολυαναμενόμενη ανακαίνιση του πολιτικού μας προσωπικού να μην είναι το ίδιο απογοητευτική. Η μεταπολίτευση ( ) είναι δυνατό να χωριστεί σε πέντε περιόδους ως προς τη μακροοικονομική πολιτική της χώρας. Η πρώτη χαρακτηρίζεται από τις προετοιμασίες για την είσοδο στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα ( ). Η δεύτερη είναι η περίοδος της δεκαετίας του 1980, του λαϊκισμού σε όλους τους τομείς. Η τρίτη περιλαμβάνει την προσπάθεια της κυβέρνησης Σημίτη να συγκλίνει η Ελλάδα με τους όρους της Ευρωζώνης. Η τέταρτη καλύπτει τα χρόνια των χαμηλότοκων δανείων, όταν η Ελλάδα βρισκόταν πλέον στην Ευρωζώνη ( ). Η πέμπτη αρχίζει με τη διεθνή οικονομική κρίση ώσπου αυτή να γίνει η ελληνική δημοσιονομική κρίση που ζούμε σήμερα. Οι πιστωτές μας έθεσαν σκληρούς όρους με τη μορφή δύο Μνημονίων προκει-

28 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 41 μένου να εξέλθουμε από την κρίση. Αν δεν καταφέρουμε σε μια δεκαετία να δημιουργήσουμε τα αναγκαία πρωτογενή πλεονάσματα για να μειώσουμε το ποσοστό του χρέους μας στο 120% του ΑΕΠ, θα βρεθούμε σε μια βαλκανική συντροφιά από χώρες εκτός της ΕΕ. 14 Ζούμε σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι και γι αυτό η αναδρομή στο παρελθόν μας προκύπτει αβίαστα σαν πηγή αυτογνωσίας αλλά και έμπνευσης. Ελπίζουμε το έργο αυτό να συνεισφέρει και στα δύο. 14 Theodoros Papaspyrou, Economic Policy in EMU: Community Framework and National Strategies Focus on Greece, Hellenic Observatory on Greece and Southeastern Europe, July GreeSE Paper No. 4. Επίσης, Nikos Christodoulakis, Ten Years of EMU. Convergence, Divergence and New Policy Priorities, Hellenic Observatory on Greece and Southeastern Europe, January 2009, GreeSE Paper No. 22 (London: London School of Economics), και George Alogo skoufis, Greece s Sovereign Debt Crisis: Retrospect & Prospect, Hellenic Observatory on Greece and Southeastern Europe, GreeSE Paper No. 54, January 2012.

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Κυρίως μέρος

Πρόλογος. Κυρίως μέρος ΘΕΜΑ : Έχετε μελετήσει ως τώρα τα πρώτα τέσσερα κεφάλαια του Εγχειριδίου Μελέτης και του Συνοδευτικού Βιβλίου του Henig. Στη δεύτερη γραπτή Εργασία απαντήστε στα εξής ερωτήματα: Εκτιμώντας τις ιδιαιτερότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πέντε διαλέξεις για τα Βαλκάνια των δύο πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα Κώστας Καραμαλής 1912 2012 Εκατό Χρόνια Ελλαδικής Θεσσαλονίκης ( ἤ εκατό χρόνια μοναξιάς;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ11: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΕΛΠ11: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΛΠ11: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 3 η ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Τα ελληνικά πολιτικά κόμματα κατά την περίοδο της οθωμανικής μοναρχίας (ιστορικές καταβολές, εξέλιξη, οργανωτικές δομές, ο ρόλος στο πολιτικό σύστημα της

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου.

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. ΕΛΠ 40 Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. Διαμόρφωση κεφαλαίων εργασίας: 1. Μουσική και χορός: απαραίτητα στοιχέια κουλτούρας 2. Βορειοελλαδικός χώρος και πληθυσιακές

Διαβάστε περισσότερα

Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης,

Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης, Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης, Εκδήλωση απονομής του Βραβείου για το 2014 στην Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στο Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο Ομιλία:

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net ΝΟΟΖ.GR Political Map Lesvosnews.net Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έχουν χαρακτηριστεί ως οι πιο σημαντικές Εθνικές εκλογές στη Μεταπολίτευση. Έχοντας αυτό ως βάση, το Nooz.gr φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς»

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» «Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» Η Ρένα ούρου, µέλος του ΣΥΡΙΖΑ και εκλεγµένη Περιφερειάρχης Αττικής (η διοικητική περιφέρεια της Αθήνας), από την 1η Σεπτεµβρίου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Ανδρέας Θεοφάνους 20 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 1993-2013 ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Η οικονομική κρίση και η πρόκληση της αναβάθμισης 18 Δεκεμβρίου 2013 ΔΟΜΗ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016)

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016) ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Οίκος Ανδρέου & Μαρίας Καλοκαιρινού Σοφοκλή Βενιζέλου 27 / Λυσιμάχου Καλοκαιρινού 7 71202 Ηράκλειο, Κρήτη Τηλ.: (2810) 283219-288708 Fax: 283754 e-mail: info@historical-museum.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Καρατάσος-Καρατάσιος,

Καρατάσος-Καρατάσιος, Επώνυµο Όνοµα Προσωνυµία Υπογραφή Καρατάσος-Καρατάσιος, Δηµήτρης Τσάµης Ιδιότητα Στρατιωτικός Τόπος Γέννησης Διχαλεύρι Νάουσας Χρόνος Γέννησης 1798 Τόπος Καταγωγής Μακεδονία Τόπος Θανάτου Βελιγράδι Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας

Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας Οικονομική κρίση και κρίση θεσμών: Η περίπτωση της Ελλάδας Βασίλης Θ. Ράπανος Καθηγητής Πανεπιστήμιο Αθηνών Εκδήλωση του KEBE και ΟΠΕΚ με θέμα «Η οικονομική κρίση και οι πολιτικές για την ανάπτυξη» Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Διάδοση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη Σερβία

Διάδοση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη Σερβία Διάδοση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη Σερβία MAJA STOILKOVIC Φιλόλογος του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου ANNA RASLJIC Τελειόφοιτος της Φιλολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου Οι

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Το θέμα που καλούμαι να πραγματευτώ είναι «ο Νέος Ευρωσκεπτικισμός και η Μετανάστευση».

Το θέμα που καλούμαι να πραγματευτώ είναι «ο Νέος Ευρωσκεπτικισμός και η Μετανάστευση». Καλησπερίζω το εκλεκτό κοινό. Καταρχάς, προτού ξεκινήσω, θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τους διοργανωτές της ημερίδας, καθώς αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για εμένα να βρίσκομαι εδώ, ενώπιον όλων εσάς τη σημερινή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Δεν έχει καταχωρηθεί κωδικός επαγγέλματος από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Αντικείμενο του ισχύοντος προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε 18251/18351/20220 [Η (παρα)πληροφόρηση στο Διαδίκτυο] 18234/18275/20215 [Ο εθισμός στην τηλεόραση]

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Γιατί εξακολουθεί να είναι σηµαντικό να σπουδάζουµε αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, γλώσσες που σπάνια πια χρησιµοποιούνται στη σύγχρονη κοινωνία; Γιατί να ξοδεύουµε

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

αφίσες από την Ισπανική Επανάσταση

αφίσες από την Ισπανική Επανάσταση Η παρακάτω αφίσα (όπως και πολλές άλλες παρόμοιες) αναφέρεται στην έλλειψη τροφίμων που ήταν βασικό πρόβλημα στη ημοκρατική ζώνη. Αρκετές ήταν οι αιτίες που προκαλούσαν αυτή την έλλειψη. Πρώτον, το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΡ. ΡΑΛΛΗΣ ΓΚΕΚΑΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ SKEPSIS Παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Πλαστήρα, Νοέμβριος 2014 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.;

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; 1 Ενημερωτικό Σημείωμα # 04 / Απρίλιος 2011 Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; της Σύλβιας Ράντου M.Sc. στις Ευρωπαϊκές Σπουδές Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δόκιμης Ερευνήτριας Κ.Ε.ΔΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα πάντα μπορεί

Η Ελλάδα πάντα μπορεί Dr ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΓΡΑΨΑ Η Ελλάδα πάντα μπορεί Αθήνα 1896. Oι Ολυμπιακοί Αγώνες και ο Τύπος της εποχής «Σήμανε αυλέ την έναρξη...!» Κέντρο Μεσογειακού & Νησιωτικού Πολιτισμού «Μεσόνησος» ΑΘΗΝΑ 2012 Η Ελλάδα πάντα

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση

Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Μητροπόλεως 42, 105 63 Αθήνα τηλ.: 210 3259200, fax: 210 3259209 Ανταγωνιστικότητα Πρώτα Η Ανταγωνιστικότητα είναι το κλειδί για την απασχόληση και την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 10: Αντιαποικιοκρατικά Κινήματα και Αραβικός Εθνικισμός Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. Δόγμα Τρούμαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Να γιατί...η λαϊκή τέχνη

Να γιατί...η λαϊκή τέχνη ÔÝ íç Να γιατί...η λαϊκή τέχνη Εν αρχή το σύνθημά μας είναι ένα: η λαϊκή τέχνη είναι επανάσταση. Και είναι επανάσταση διότι είναι αρχέτυπο λειτουργίας μιας πολιτικά ευνομούμενης κοινωνίας. Η τέχνη αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+»

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» Α Πρόβλημα Ελλάδας: Γιατί φτάσαμε εδώ Πολιτική Οικονομία της

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Σχίζας Παναγιώτης* Η διάχυση της κρίσης της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ στην Ευρώπη οδήγησε τις αγορές στην επαναξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΝΝΕΔ 06-03-2010 ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΝΝΕΔ 06-03-2010 ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΝΝΕΔ 06-03-2010 ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΟΝΝΕΔΙΤΙΣΣΕΣ ΚΑΙ ΟΝΝΕΔΙΤΕΣ, Όλοι όσοι βρισκόμαστε σήμερα εδώ, νιώθουμε ιδιαίτερα περήφανοι για την παράταξή μας. Και αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ Ευρωπαϊκή Ιστορία, 19ος αιώνας ΣΥΡΙΑΤΟΥ ΑΘΗΝΑ 18:00-21:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ευρωπαϊκή Ιστορία, 20ος

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές Οικονομική διπλωματία και οικονομική κρίση Στόχοι, στρατηγική, συγκρότηση & οργάνωση της ελληνικής οικονομικής διπλωματίας Επιπτώσεις οικονομικής κρίσης στις εξαγωγές Βασικά προβλήματα Χρήστος Φαρμάκης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΓΑΛΗ ΙΔΕΑ ΚΑΙ Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, σελ. 1

Η ΜΕΓΑΛΗ ΙΔΕΑ ΚΑΙ Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, σελ. 1 Η ΜΕΓΑΛΗ ΙΔΕΑ ΚΑΙ Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, σελ. 1 Η Μεγάλη Ιδέα 19 ος αιώνας : εθνικά οράματα και εθνικές αποτυχίες Στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος του 1830 δεν περιλαμβανόταν παρά ένα μικρό τμήμα των περιοχών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΒΡΑΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΙ ΣΧΟΛΕΣ «ΓΚΑΤΕΝΙΟ» ΚΑΙ «ΤΑΛΜΟΥΝΤ ΤΟΡΑ ΧΑΓΚΑΔΟΛ» ΩΣ ΧΩΡΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εξοχότατε Πρόεδρε της Δημοκρατίας, Έντιμε κ. Υπουργέ, Αγαπητοί βουλευτές, Αγαπητοί εκπρόσωποι κοινοβουλευτικών κομμάτων, Αγαπητέ Δήμαρχε,

Εξοχότατε Πρόεδρε της Δημοκρατίας, Έντιμε κ. Υπουργέ, Αγαπητοί βουλευτές, Αγαπητοί εκπρόσωποι κοινοβουλευτικών κομμάτων, Αγαπητέ Δήμαρχε, Εξοχότατε Πρόεδρε της Δημοκρατίας, Έντιμε κ. Υπουργέ, Αγαπητοί βουλευτές, Αγαπητοί εκπρόσωποι κοινοβουλευτικών κομμάτων, Αγαπητέ Δήμαρχε, Εκλεκτοί προσκεκλημένοι Αγαπητοί Συνάδελφοι, Κυρίες και Κύριοι,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης 1. Εισαγωγή Οι προβλεπόμενες υψηλές χρηματοδοτικές ανάγκες του Ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης στο μέλλον καθιστούν επιτακτική την αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟΥ 19 ΟΥ ΑΙΩΝΑ

Η ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟΥ 19 ΟΥ ΑΙΩΝΑ Η ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟΥ 19 ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΕΠΟ32 ΔΥΟ ΘΕΣΜΟΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΤΕΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2010 1670 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Τον

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

f ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΧΡΙΣΤΟΦΙΑΟΠΟΥΑΟΥ (1917-2012)

f ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΧΡΙΣΤΟΦΙΑΟΠΟΥΑΟΥ (1917-2012) f ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΧΡΙΣΤΟΦΙΑΟΠΟΥΑΟΥ (1917-2012) Η Αικατερίνη Χριστοφιλοποΰλου γεννήθηκε στην Αθήνα στις 29 Νοεμβρίου 1917 και έζησε στο Παλαιό Φάληρο, όπου ολοκλήρωσε τον ενδεκαετή, τότε, κΰκλο των εγκυκλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ εναλλαγές σε κυβερνητικά αξιώματα απασχοληθέντα πρόσωπα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ εναλλαγές σε κυβερνητικά αξιώματα απασχοληθέντα πρόσωπα ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ εναλλαγές σε κυβερνητικά αξιώματα απασχοληθέντα πρόσωπα ΕΝΑΛΛΑΓΕΣ ΣΕ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΑ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΑΝΑΠΛ. α. ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ ΑΓΟΡΑΝΟΜΙΑΣ (υφυπουργείο) 2 2 2 ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ 7 9 10 2 12 ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΘΕΜΑ Α1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Κριτήριο αξιολόγησης

Ε. Κριτήριο αξιολόγησης 57 Ε. Κριτήριο αξιολόγησης Παιδιά, σ αυτό το σημείο σας δίνουμε ένα κριτήριο αξιολόγησης για συμπληρωματική εξάσκηση πάνω σε λεξιλογικές ασκήσεις και σε ανάπτυξη θεμάτων έκθεσης. Καλή επιτυχία!!! Η Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας.

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Πρόταση διδασκαλίας Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Ενότητα 4. Το έργο του Αλέξανδρου Κύρια σημεία της ενότητας Περιγραφή της γεωγραφικής έκτασης και της ποικιλίας των λαών του κράτους που δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΥΠΕΡΕΘΝΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΥΠΕΡΕΘΝΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΥΠΕΡΕΘΝΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ [1] ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ-ΥΠΕΡΕΘΝΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ-ΥΠΕΡΕΘΝΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Χώρες του Α κόσμου ΗΠΑ Δυτική ευρώπη Ιαπωνία Χώρες του Β κόσμου Πρώην σοσιαλιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα