MEΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Β. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "MEΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Β. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ"

Transcript

1 MEΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Β. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

2 ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Βασικοί στόχοι: 1. να αναπτύσσει ερμηνείες της πραγματικότητας (θεωρίες) 2. να βρίσκει λύσεις σε διάφορα προβλήματα (εμπειρική ή εφαρμοσμένη έρευνα).

3 Ανάλογα με το στόχο έχουμε 2 βασικά είδη έρευνας: 1. Βασική ή καθαρή έρευνα 2. Εφαρμοσμένη ή εμπειρική έρευνα

4 Για ποιους λόγους διενεργείται μια έρευνα Περιγραφή. Ο ερευνητής που διεξάγει περιγραφική έρευνα παρατηρεί, περιγράφει και ταξινομεί. Διερεύνηση Επεξήγηση επεξηγηματική έρευνα σχεδιάζεται προκειμένου να διαπιστώσει το «γιατί» ορισμένου φυσικού φαινομένου. Πρόβλεψη και έλεγχος

5 Περιορισμοί της επιστημονικής έρευνας Ηθικά θέματα. Ηθικά θέματα δημιουργούν περιορισμούς για την επιστημονική προσέγγιση με δύο τρόπους. Ο πρώτος αφορά επιφυλάξεις αναφορικά με το τι θεωρείται αποδεκτό στο όνομα της επιστήμης σε σχέση με τα δικαιώματα των ζωντανών οργανισμών Προβλήματα μέτρησης Για να μελετηθεί μια μεταβλητή είναι απαραίτητο αυτή να μετρηθεί. Αν και υπάρχουν ακριβή όργανα μέτρησης των φυσιολογικών μεταβλητών, όπως αρτηριακή πίεση, θερμοκρασία κ.λπ., ακόμα δεν έχουν αναπτυχθεί παραβαλλόμενα με αυτά ακριβή όργανα μέτρησης των ψυχοκοινωνικών μεταβλητών, όπως άγχος, πόνος, αυτοπεποίθηση, επιθετικότητα κ.λπ.

6 Περιορισμοί της επιστημονικής έρευνας Ανθρώπινη πολυπλοκότητα. Ένας από τους μεγαλύτερους φραγμούς με τον οποίο έρχονται αντιμέτωποι όσοι μελετούν τους ανθρώπους χρησιμοποιώντας την επιστημονική προσέγγιση, είναι η πολυπλοκότητα τους. Κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός σε προσωπικότητα, κοινωνικό περιβάλλον, πνευματικές ικανότητες, αξίες, τρόπο ζωής και κατάσταση υγείας. Γενικοί περιορισμοί. Μελέτες τέλεια σχεδιασμένες και εκτελεσμένες είναι αδύνατες. Στην πραγματικότητα, κάθε ερευνητική μελέτη περιέχει κάποια ατέλεια. Κάθε ερευνητική ερώτηση μπορεί να τεθεί με σχεδόν άπειρους τρόπους. Εξάλλου, στις περισσότερες καταστάσεις, οι καλύτερες μέθοδοι είναι πολυέξοδες και χρονοβόρες

7 Η ΗΘΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ Ηθική είναι εκείνος ο κλάδος της φιλοσοφίας που ενδιαφέρεται για δύο βασικές ερωτήσεις: «Τι είναι σωστό ή καλό;» και «Τι θα έπρεπε να κάνω εγώ;»

8 Παραδείγματα μη ηθικών ερευνών Από το 1932 ως το 1972, περισσότεροι από 400 γεωργοί και εργάτες ημέρας στην Αλαμπάμα ήταν υποκείμενα μιας κυβερνητικής μελέτης που σχεδιάστηκε για να τους στερήσει εσκεμμένα τη θεραπεία για σύφιλη, προκειμένου να μελετήσει την αθεράπευτη νόσο

9 Παραδείγματα μη ηθικών ερευνών Στις αρχές του 1960, ο Timothy Leary και ο Richard Alpert (υφηγητής και επίκουρος καθηγητής, αντίστοιχα, στο Πανεπιστήμιο Harvard) εξάντλησαν την ανοχή της επιστημονικής κοινότητας, επειδή χρησιμοποίησαν ανθρώπινα υποκείμενα στη μελέτη των αποτελεσμάτων της ψιλοκυβίνης και του LSD

10 Παραδείγματα μη ηθικών ερευνών Στις αρχές του 1960, ο Timothy Leary και ο Richard Alpert (υφηγητής και επίκουρος καθηγητής, αντίστοιχα, στο Πανεπιστήμιο Harvard) εξάντλησαν την ανοχή της επιστημονικής κοινότητας, επειδή χρησιμοποίησαν ανθρώπινα υποκείμενα στη μελέτη των αποτελεσμάτων της ψιλοκυβίνης και του LSD

11 Παραδείγματα μη ηθικών ερευνών To 1963, ένας γιατρός στο Jewish Chronic Disease Hospital ένεσε σε ηλικιωμένους αρρώστους, που νοσηλεύονταν στο νοσοκομείο, ζωντανά καρκινικά κύτταρα χωρίς να τους το πληροφορήσει.

12 Παραδείγματα μη ηθικών ερευνών Τα βιβλία ιστορίας βρίθουν ερευνών που χρησιμοποίησαν φτωχά, άπορα και διανοητικά καθυστερημένα άτομα. Είναι γνωστή η ποινική και αντιεπιστημονική συμπεριφοράς των γιατρών, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των Ναζί

13 Τα χαρακτηριστικά της ηθικής της έρευνας Επιστημονική αντικειμενικότητα. Ο ερευνητής συμπεριλαμβάνει όλα τα δεδομένα, ακόμα και εκείνα που δεν είναι υποστηρικτικά. Έχει συνείδηση των προσωπικών του αξιών και προκαταλήψεων και δεν προκρίνει το αποτέλεσμα μιας μελέτης ούτε εμπλέκεται σε οποιαδήποτε κακή διαχείριση, απάτη ή πράξεις κακής πίστης σε σχέση με την έρευνα.

14 Τα χαρακτηριστικά της ηθικής της έρευνας Συνεργασία με εξουσιοδοτημένα όργανα επιθεώρησης των ερευνητικών σχεδίων. Ο ερευνητής υποβάλλει την προτεινόμενη έρευνα στα κατάλληλα όργανα που είναι επιφορτισμένα με την ευθύνη εξασφάλισης προστασίας των δικαιωμάτων των υποκειμένων και συμμορφώνεται με τις υποδείξεις τους. Πολλά περιοδικά δημοσίευσης ερευνητικών εκθέσεων απαιτούν να αναφέρεται ότι η έρευνα εγκρίθηκε για την ηθική της πλευρά από εξουσιοδοτημένο όργανο.

15 Τα χαρακτηριστικά της ηθικής της έρευνας Ολοκλήρωση στην παρουσίαση της ερευνητικής διαδικασίας. Ο ερευνητής δεν αποκρύβει πληροφορίες για πιθανούς κινδύνους, δυσχέρειες ή ωφέλειες και δεν απατά σκόπιμα τα υποκείμενα πάνω σε αυτά τα θέματα.

16 Τα χαρακτηριστικά της ηθικής της έρευνας Δικαιοσύνη στην αναγνώριση συνεισφοράς άλλων στην έρευνα. Δίνεται έπαινος εκεί όπου οφείλεται, στις μεν δημοσιεύσεις με καταγραφή των συνεργατών συγγραφέων, στις δε προφορικές ανακοινώσεις με αναγνώριση της εργασίας των άλλων.

17 Τα χαρακτηριστικά της ηθικής της έρευνας Λεπτότητα στην εφαρμογή διαδικασιών και διεργασιών, ώστε να προστατεύονται τα δικαιώματα ανθρώπινων υποκειμένων. Ο ερευνητής εργάζεται ενεργά για να προστατεύει τα άτομα της έρευνας από βλάβη, απάτη, εκμετάλλευση και εισβολή στα προσωπικά τους θέματα, ακόμα και αν αυτό μπορεί να δυσκολέψει τη μελέτη.

18 Η ανάγκη για ηθικές κατευθυντήριες οδηγίες Ο Κώδικας της Νυρεμβέργης Η διακήρυξη του Ελσίνκι

19 Ο Κώδικας της Νυρεμβέργης Ο Κώδικας της Νυρεμβέργης αποτελεί ένα κείμενο που απευθύνεται προς την Ανθρώπινη Κοινωνία και το οποίο καταγράφει και εξασφαλίζει τα δικαιώματα του ανθρώπου που συμμετέχει σε ιατρικά πειράματα. Ακόμη δεν έχει ενσωματωθεί σε αυτόν η έννοια της Θεραπευτικής ή/και της Μη Θεραπευτικής Πειραματικής Ιατρικής, όπως επίσης δεν έχει επανακαθορίσει τον Ηθικό Κώδικα που πρέπει να δεσμεύει όλους τους εμπλεκόμενους στη διεξαγωγή μιας πειραματικής διαδικασίας.

20 ΚΡΙΤΙΚΗ Ο Κώδικας της Νυρεμβέργης ήταν ένα πρωτοποριακό για την εποχή του,κείμενο το οποίο όμως συνδέθηκε με μια από τις σκοτεινότερες εποχές της μοντέρνας ιστορίας και άρχισε να χάνει τη βαρύτητά του κατά τα μεταπολεμικά χρόνια, μια περίοδο που η Ανθρωπότητα θεωρώντας πως τα άσχημα είναι παρελθόν, προσπαθούσε να φανταστεί ένα ουτοπιστικά εξαγνισμένο μέλλον. Αξιοσημείωτο είναι πως σε ελάχιστες περιπτώσεις ενσωματώθηκε σε νομοθετικά κείμενα (με ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως πχ. στο πολιτειακό δίκαιο της Πολιτείας της California). Ταυτόχρονα, ο κώδικας αυτός είχε πολλά κενά τα οποία άρχισαν να αναδεικνύονται όσο το πρόβλημα της ιατρικής δεοντολογίας άρχισε να απασχολεί τους εμπλεκόμενους στην Ιατρική Έρευνα, αλλά και απλούς πολίτες και κοινωνικά κινήματα που οδήγησαν και στις μεγάλες πολιτιστικές ανατροπές της δεκαετίας του 60.

21 Η ΔΙΑΚΥΡΗΞΗ ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ Το 1964, στη 18 η σύνοδο της Παγκόσμιας Ιατρικής Ένωσης στο Ελσίνκι, εγκρίθηκε ο επίσημος κώδικας δεοντολογίας για ιατρούς που ασχολούνται με την κλινική έρευνα και συνάφθηκε η Διακήρυξη του Ελσίνκι. Αυτό που πρέπει να γίνει σαφές είναι το ότι η Διακήρυξη δεν είχε και δεν έχει ισχύ νομοθετικού κειμένου (ούτε ο σκοπός της διαμόρφωσής του ήταν αυτός), αλλά μέσα από τις συνεχείς αναθεωρήσεις και επαναδιατυπώσεις του κατά τις Γενικές Συνελεύσεις της WMA, αποτελεί έναν ζωντανό και σύγχρονο Κώδικα Ηθικής με μοναδικό σκοπό τη Διαφύλαξη των Δικαιωμάτων του Ατόμου, όταν αυτό αποτελεί υποκείμενο οποιασδήποτε πράξης ιατρικής φύσεως.

22 Η Διακήρυξη του Ελσίνκι Η Διακήρυξη του Ελσίνκι είναι ο δεύτερος διεθνώς αναγνωρισμένος κώδικας ηθικής της έρευνας. Αναπτύχθηκε από το Διεθνή Ιατρικό Σύνδεσμο το 1964 ως οδηγός για γιατρούς που ενασχολούνται με κλινική έρευνα. Η Διακήρυξη, που αναθεωρήθηκε το 1974, διακρίνει δύο μεγάλους τύπους έρευνας: (α) εκείνη που βασικά είναι θεραπευτική και (β) εκείνη που ουσιαστικά κατευθύνεται προς ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης και δεν έχει θεραπευτική αξία για το υποκείμενο. Η σύγχρονη εφαρμογή αυτής της Διακήρυξης στη νοσηλευτική έρευνα τονίζει την ανάγκη να πληροφορούνται τα υποκείμενα έρευνας όταν μια κλινική ή μη κλινική έρευνα δεν θα έχει προσωπικό όφελος γι' αυτά και να αποφεύγεται κάθε υπαινιγμός για το αντίθετο. Και οι δύο αυτοί κώδικες χρησιμοποιήθηκαν ως η βάση για πολιτικές και κανονισμούς που εκδόθηκαν στις ΗΠΑ το 1966.

23 Οι αρχές του Belmont Report Τρεις είναι οι αρχές που θεσπίστηκαν από αυτό το Report: η αρχή οφέλους και μη βλάβης, η αρχή πλήρους διαφάνειας το δικαίωμα αυτοαπόφασης και το δικαίωμα για ιδιωτικότητα, ανωνυμία και εμπιστευτικότητα. Πάνω σ' αυτές τις αρχές στηρίζονται τα κρι τήρια ηθικής συμπεριφοράς στην έρευνα. Οι κανονισμοί του Τμήματος Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας (νυν Τμήμα Υγείας και Ανθρώπινων Υπηρεσιών) των ΗΠΑ όρισαν τον κίνδυνο βλάβης σε υποκείμενο έρευνας ως έκθεση στη δυνατότητα βλάβης που ξεπερνά τις συνθήκες καθημερινής ζωής. Περιλαμβάνει φυσική, συγκινησιακή, νομική, οικονομική και κοινωνική βλάβη

24 Οι αρχές του Belmont Report: Ο ορισμός της βλάβης Συνοψίζοντας τους κινδύνους ερευνητικών διαδικασιών, ο Reynolds (1972) ανα γνώρισε πέντε κατηγορίες κατά σειρά βαθμού βλάβης: Δεν αναμένονται θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα στα υποκείμενα έρευνας. Τέτοιες μελέτες περιλαμβάνουν αναθεώρηση φακέλων και μελέτη ιστών. Στις μελέτες αυτές δεν απαιτούνται τυπικές διαδικασίες συγκατάθεσης. Παροδική δυσχέρεια, άγχος ή φυσικός πόνος, που παρέρχονται με την περάτωση της μελέτης. Ασυνήθη επίπεδα παροδικής δυσχέρειας, που μπορεί να συνεχιστεί και μετά την περάτωση της μελέτης και που χρειάζεται κάποια αγωγή για την επιστροφή του ατόμου στη φυσιολογική του κατάσταση. Κίνδυνος πρόκλησης μόνιμης βλάβης, έτσι όπως θα μπορούσε να προκληθεί από χρήση ενός ερευνητικού φαρμάκου ή μηχανήματος. Βεβαιότητα μόνιμης βλάβης, όπως στέρηση θεραπείας για παρακολούθηση της πορείας μιας νόσου.

25 Οι αρχές του Belmont Report Οι Polit & Hungler (1993) δίνουν μια περίληψη των κυριότερων δυνητικών κινδύνων και ωφελειών έρευνας για τους συμμετέχοντες σε αυτή. Κύριοι δυνητικοί κίνδυνοι: Φυσική βλάβη, συμπεριλαμβανομένων και των μη αναμενόμενων ανεπιθύμητων ενεργειών Φυσική δυσχέρεια, κόπωση ή ανία Οργανική ή συγκινησιακή ένταση, που προκαλείται από αυτοαποκάλυψη,.φόβο του αγνώστου ή αλληλεπίδραση με ξένους, φόβο των τελικών αντίκτυπων, θυμό για τον τύπο των ερωτήσεων που απαντώνται κ.λπ. Απώλεια ιδιωτικότητας Απώλεια χρόνου Χρηματικά έξοδα (μεταφορές, baby sitting, χρόνος που χάνεται από εργασία ή έξοδα για επιπρόσθετες διαδικασίες και εξετάσεις που σχετίζονται με την έρευνα).

26 Οι αρχές του Belmont Report Κύριες δυνητικές ωφέλειες: Πρόσβαση σε μια παρέμβαση, την οποία δεν θα μπορούσαν να έχουν διαφορετικά Χαρά, γιατί μπορούν να συζητήσουν την κατάσταση ή το πρόβλημα τους με έναν αντικειμενικό ερευνητή Αυξημένη γνώση για τους ίδιους ή για την κατάσταση τους, είτε μέσω ευκαιρίας για ενόραση ή μέσω άμεσης αλληλεπίδρασης με τον ερευνητή Αύξηση αυτοεκτίμησης, που είναι αποτέλεσμα ειδικής προσοχής ή μεταχείρισης Φυγή από κανονική ρουτίνα, συγκίνηση για τη συμμετοχή σε επιστημονική μελέτη και ικανοποίηση περιέργειας που αφορά τη συγκεκριμένη συμμετοχή Γνώση ότι οι πληροφορίες που δίνουν τα υποκείμενα μπορεί να βοηθήσουν άλλους με παρόμοια προβλήματα ή καταστάσεις Άμεσα χρηματικά ή υλικά κέρδη.

27 Κύριες δυνητικές ωφέλειες: Πρόσβαση σε μια παρέμβαση, την οποία δεν θα μπορούσαν να έχουν διαφορετικά Χαρά, γιατί μπορούν να συζητήσουν την κατάσταση ή το πρόβλημα τους με έναν αντικειμενικό ερευνητή Αυξημένη γνώση για τους ίδιους ή για την κατάσταση τους, είτε μέσω ευκαιρίας για ενόραση ή μέσω άμεσης αλληλεπίδρασης με τον ερευνητή Αύξηση αυτοεκτίμησης, που είναι αποτέλεσμα ειδικής προσοχής ή μεταχείρισης Φυγή από κανονική ρουτίνα, συγκίνηση για τη συμμετοχή σε επιστημονική μελέτη και ικανοποίηση περιέργειας που αφορά τη συγκεκριμένη συμμετοχή Γνώση ότι οι πληροφορίες που δίνουν τα υποκείμενα μπορεί να βοηθήσουν άλλους με παρόμοια προβλήματα ή καταστάσεις Άμεσα χρηματικά ή υλικά κέρδη.

28 Θέματα που παρουσιάζονται Όταν ο ερευνητής προσπαθεί να εφαρμόσει το δικαίωμα των υποκειμένων να μην υποστούν βλάβη, παρουσιάζονται δύο σημαντικά θέματα: (α) ορισμένα υποκείμενα είναι ευάλωτα και μπορεί να μην έχουν τη δυνατότητα να εκτιμήσουν τους κινδύνους που περιλαμβάνονται σε μια μελέτη και (β) ο λόγος κίνδυνος/ωφέλεια ενός ερευνητικού σχεδίου μπορεί να μη δικαιολογεί έκθεση των υποκειμένων σε κίνδυνο

29 Δικαίωμα για πλήρη διαφάνεια Η αρχή σεβασμού για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια περιλαμβάνει το δικαίωμα των ατόμων να λάβουν πληροφορημένες εκούσιες αποφάσεις για τη συμμετοχή τους σε μια μελέτη. Τέτοιες αποφάσεις δεν μπορούν να ληφθούν χωρίς διαφάνεια.

30 Πλήρης διαφάνεια σημαίνει ότι ο ερευνητής έχει ενημερώσει τα υποκείμενα για: Τη φύση, τη διάρκεια και τους σκοπούς της μελέτης Τις μεθόδους, τις διαδικασίες και τις διεργασίες με τις οποίες θα συλλέγουν τα δεδομένα Τη χρήση των ευρημάτων και οποιαδήποτε προσωπικά ή κοινωνικά οφέλη θα προκύψουν από την έρευνα Όλες τις ενοχλήσεις, δυνητικούς κινδύνους ή δυσχέρειες που αναμένονται, συμπεριλαμβανομένων και των πιθανοτήτων να γίνουν αντικείμενα που θα συμπεριληφθούν σε μελλοντικές έρευνες και να χάσουν την ιδιωτικότητα ή εμπιστευτικότητά τους Το δικαίωμα άρνησης να συμμετάσχουν στη μελέτη ή να αποσυρθούν από αυτή οποιαδήποτε στιγμή Την ταυτότητα των ερευνητών και πώς να επικοινωνούν μαζί τους

31 Δικαίωμα αυτοαπόφασης Ο ερευνητής πρέπει να μεταχειρίζεται τα άτομα ως αυτόνομους διαπραγματευτές, που είναι ικανοί να ελέγχουν τις δραστηριότητες και τις τύχες τους. Το δικαίωμα αυτοαπόφασης σημαίνει ότι τα δυνητικά υποκείμενα έρευνας έχουν το δικαίωμα να παίρνουν εκούσια απόφαση για τη συμμετοχή τους ή μη στη μελέτη, χωρίς εξαναγκασμό, πίεση ή ανεπίτρεπτη επίδραση οποιουδήποτε είδους. Σημαίνει επίσης ότι έχουν το δικαίωμα οποιαδήποτε στιγμή να τερματίσουν τη συμμετοχή τους, να αρνηθούν να δώσουν πληροφορίες ή να ζητήσουν διευκρινίσεις για το σκοπό της μελέτης ή ορισμένων ερωτήσεων.

32 Δικαίωμα για ιδιωτικότητα, ανωνυμία και εμπιστευτικότητα Η ιδιωτικότητα καθιστά ικανό ένα άτομο να συμπεριφέρεται και να σκέπτεται (α) χωρίς παρεμβάσεις και (β) χωρίς την πιθανότητα ότι η ιδιωτική συμπεριφορά ή οι σκέψεις του μπορεί να χρησιμοποιηθούν αργότερα για να το εμβάλουν σε αμηχανία ή να το μειώσουν. Μια μελέτη θεωρείται πραγματικά ανώνυμη, αν ακόμα και ο ερευνητής δεν μπορεί να συνδέσει ένα υποκείμενο με αναφερθείσα πληροφορία. Εμπιστευτικότητα σημαίνει ότι κάθε πληροφορία που δίνει ένα υποκείμενο δεν θα δημοσιοποιηθεί ή διατεθεί σε άλλους.

33 Αν πρέπει να συλλέγουν ιδιωτικές πληροφορίες, ο ερευνητής: Θα διατηρήσει την ανωνυμία των υποκειμένων αποφεύγοντας προσωπικά αναγνωρίσιμες πληροφορίες στις φόρμες συλλογής δεδομένων, αντικαθιστώντας τα ονό ματα με κωδικούς αριθμούς και διατηρώντας έναν κύριο κατάλογο κλειδωμένο, με το κλειδί σε ειδική θέση. Θα διατηρήσει την εμπιστευτικότητα των πηγών δεδομένων, περιορίζοντας την πρόσβαση στα δεδομένα από άτομα άλλα εκτός από τον κύριο ερευνητή. Αν υπάρχει απειλή απώλειας εμπιστευτικότητας, θα καταστρέψει όλες τις αναγραφές και τους δεσμούς με την ταυτότητα του υποκειμένου.

34 Πως μπορούμε να επιβεβαίωσουμε ότι η έρευνα είναι ηθική;. Μερικές φορές είναι δύσκολο για τους ερευνητές να είναι αντικειμενικοί στην εκτίμηση του λόγου κίνδυνος/ωφέλεια ή στην ανάπτυξη διαδικασιών για την προστασία των δικαιωμάτων των υποκειμένων. Επειδή, επομένως, υπάρχει ο κίνδυνος να κάνει ο ερευνητής προκατειλημμένη εκτίμηση, οι ηθικές διαστάσεις μιας μελέτης θα πρέπει κανονικά να υποβάλλονται σε εξωτερική επανεξέταση. Τα πιο πολλά νοσοκομεία, πανεπιστήμια και άλλα ιδρύματα, όπου γίνεται έρευνα, έχουν εγκαταστήσει επίσημες επιτροπές και πρωτόκολλα, για αναθεώρηση των ερευνητικών σχεδίων και των προτεινόμενων ερευνητικών διαδικασιών. Οι επιτροπές αυτές μερικές φορές ονομάζονται επιτροπές ανθρώπινων υποκειμένων.

35 H Institutional Review Board Στις ΗΠΑ, αν ένα ίδρυμα λαμβάνει ομοσπονδιακή επιχορήγηση για έρευνα, είναι πιθανό αυτή η επιτροπή να είναι η Institutional Review Board (IRB).

36 Οι κανόνες του IRB Οι κίνδυνοι για τα υποκείμενα είναι ελαχιστοποιημένοι. Οι κίνδυνοι για τα υποκείμενα είναι ανεκτοί σε σχέση με τις προβλεπόμενες ωφέλειες, αν υπάρχουν, για τα υποκείμενα και τη σπουδαιότητα της γνώσης που μπορεί, λογικά, να αναμένεται ότι θα προκύψει. Η επιλογή των υποκειμένων είναι δίκαιη. Ζητείται πληροφορημένη συγκατάθεση, όπως απαιτείται, και είναι σωστά τεκμηριωμένη. Γίνεται επαρκής σχεδιασμός για παρακολούθηση της έρευνας, προκειμένου να επιβεβαιωθεί η ασφάλεια των υποκειμένων. Γίνεται σωστός σχεδιασμός για να προστατευτεί η ιδιωτικότητα των υποκειμένων και η εμπιστευτικότητα των δεδομένων. Όταν περιλαμβάνονται ευάλωτα υποκείμενα, λαμβάνονται επιπρόσθετα μέτρα για να προστατευτούν τα δικαιώματα και η ευημερία αυτών των υποκειμένων.

37 Οι κανόνες του IRB Οι ομοσπονδιακοί κανονισμοί απαιτούν το IRB να αποτελείται από πέντε /ή περισσότερα μέλη, ένα τουλάχιστο από τα οποία δεν θα είναι ερευνητής. Ένα μέλος του IRB πρέπει επίσης να είναι άτομο που δεν έχει σχέση με το ίδρυμα και δεν θα είναι μέλος της οικογένειας ατόμου που σχετίζεται με το ίδρυμα. To IRB δεν μπορεί να αποτελείται μόνο από άνδρες (ή μόνο από γυναίκες) ή από μέλη ενός μόνο επαγγέλματος. Αυτοί οι κανονισμοί στοχεύουν στην πρόληψη διαφόρων προκαταλή ψεων στην αναθεώρηση ερευνητικών πρωτοκόλλων από το IRB

38 Οι κανόνες του IRB Ένα άλλο μέτρο για επιβεβαίωση του ότι μια έρευνα είναι ηθική, είναι η πληροφορημένη συγκατάθεση. Τα δυνητικά υποκείμενα που πληροφορούνται με πληρότητα για τη φύση της έρευνας, τις απαιτήσεις της έρευνας από αυτά και τους πιθανούς κινδύνους και τα οφέλη από την έρευνα, είναι σε θέση να αποφασίσουν για τη συμμετοχή τους στη μελέτη. Πληροφορημένη συγκατάθεση σημαίνει ότι τα υποκείμενα έχουν επαρκή πληροφόρηση σε ό,τι αφορά την έρευνα, είναι ικανά να την κατανοήσουν και έχουν τη δύναμη ελεύθερης εκλογής, έτσι ώστε να μπορούν να συγκατατεθούν εκούσια για τη συμμετοχή τους ή μη στην έρευνα.

39 Ένας ολοκληρωμένος τύπος πληροφορημένης συγκατάθεσης πρέπει να περιλαμβάνει τις παρακάτω πληροφορίες: Το γεγονός ότι τα δεδομένα που θα ληφθούν από το υποκείμενο θα χρησιμοποιηθούν σε επιστημονική έρευνα Το σκοπό της μελέτης Το είδος των δεδομένων που θα συλλέγουν Τη φύση και έκταση της χρονικής υποχρέωσης του υποκειμένου Τις διαδικασίες που θα ακολουθηθούν στη συλλογή των ερευνητικών δεδομένων Τον τρόπο επιλογής των υποκειμένων Δυνητικές φυσικές ή συγκινησιακές δυσχέρειες Αν είναι πιθανή η βλάβη, μια ερμηνεία της κάθε ιατρικής θεραπείας που θα είναι διαθέσιμη Αν είναι διαθέσιμες σχετικές, εναλλακτικές θεραπείες, που θα μπορούσε να είναι πλεονεκτικές για τα υποκείμενα Δυνητικά οφέλη για τα υποκείμενα (συμπεριλαμβανομένης και πληρωμής για έξοδα) και δυνητικά οφέλη για άλλου. Μια περιγραφή της εθελοντικής φύσης της συμμετοχής και το δικαίωμα απόσυρσης σε οποιοδήποτε χρόνο, χωρίς συνέπειες. Μια εγγύηση ότι η ιδιωτικότητα του υποκειμένου θα προστατεύεται συνεχώς Τα ονόματα των ατόμων με τα οποία μπορεί να έρθει σε επαφή για πληροφορίες ή παράπονα που αφορούν τη μελέτη.

40 Ορισμός της διαδικασίας εμπειρικής έρευνας: Ορίζουμε τη διαδικασία εμπειρικής έρευνας σαν το σύνολο των ερευνητικών δραστηριοτήτων, ξεχωριστών, διαδοχικών και αλληλεξαρτώμενων που πραγματοποιούνται από έναν ή περισσότερους ερευνητές ανήκοντες σε έναν ή περισσότερους επιστημονικούς κλάδους, με στόχο να αποκτηθούν με συστηματικό τρόπο έγκυρες πληροφορίες πάνω σε ένα παρατηρήσιμο φαινόμενο με στόχο να γίνει κατανοητό και να επεξηγηθεί.

41 TA ΣΤΑΔΙΑ ΤΗΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1. Επιλογή ενός θέματος 2. Καθορισμός του θέματος 3. Καθορισμός του θέματος σε συνάρτηση με ένα θεωρητικό πλαίσιο 4. Διαμόρφωση υποθέσεων εργασίας 5. Καθορισμός της μεθόδου συλλογής δεδομένων 6. Διαμόρφωση των απαραίτητων μέσων συλλογής δεδομένων 7. Καθορισμός του πληθυσμού προς έρευνα 8. Σχεδιασμός της συλλογής δεδομένων 9. Προετοιμασία προγράμματος εργασίας 10. Συλλογή δεδομένων 11. Ανάλυση αποτελεσμάτων 12. Δημοσίευση report

42 Eπιλογή ενός θέματος Η επιλογή ενός θέματος θα πρέπει κυρίως να γίνεται με βάση: 1. Το επίπεδο εκπαίδευσης 2. Προηγούμενες έρευνες που έχουν γίνει 3. Συλλογικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει η συγκεκριμένη έρευνα 4. Διαθέσιμοι πόροι/διαθέσιμος χρόνος

43 Καθορισμός ενός θέματος Η επιλογή ενός θέματος θα πρέπει κυρίως να γίνεται με βάση: 1. Το επίπεδο εκπαίδευσης 2. Προηγούμενες έρευνες που έχουν γίνει 3. Συλλογικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει η συγκεκριμένη έρευνα 4. Διαθέσιμοι πόροι/διαθέσιμος χρόνος

44 Τι βοηθάει σημαντικά στον καθορισμό του θέματος: Κριτικός κατάλογος αυτών που έχουν γραφεί βιβλιογραφική ανασκόπηση Οι συναντήσεις με πρόσωπα-κλειδιά και γενικότερα experts του χώρου. Ετσι γίνεται πιο εύκολος ο καθορισμός του αντικειμένου της μελέτης

45 Βιβλιογραφική ανασκόπηση Βιβλιογραφική ανασκόπηση είναι η εκτεταμένη, ολοκληρωμένη και συστηματική εξέταση άρθρων και βιβλίων που είναι σχετικά με το πρόβλημα μελέτης του ερευνητή.

46 Η βιβλιογραφική ανασκόπηση αποτελεί ένα ουσιώδες μέρος του ερευνητικού σχεδίου γιατί: Παρουσιάζει το θεωρητικό πλαίσιο, μέρος του οποίου είναι η μελέτη Προσφέρει μια κριτική ανάλυση των εξελίξεων που έχουν σχέση με το θέμα της μελέτης Δίνει αξία στη μελέτη δείχνοντας ότι υπάρχει μια παράδοση έρευνας που προηγήθηκε από αυτή. Βοηθάει στον καθορισμό των ορίων της μελέτης.

47 Η εκτέλεση βιβλιογραφικής ανασκόπησης περιλαμβάνει: Α} αναζήτηση μέσω Η/Υ Β} αναζήτηση μέσω κατάλληλων ευρετηρίων και περιλήψεων Γ} σημείωση των άρθρων που εντοπίστηκαν Δ} κριτική ανάλυση του κάθε άρθρου

48 ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΛΗΦΘΟΥΝ ΥΠΟΨΗ ΣΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ/ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Εκμετάλλευση του πιο πρόσφατου βιβλιογραφικού υλικού Προσέγγιση από το γενικό στο ειδικό Όχι στην υπερβολική συσσώρευση βιβλιογραφίας Να μην παραλείπονται ούτε τα διαθέσιμα abstracts Οι συναντήσεις με experts προσανατολίζoυν πολλές φορές και στη σωστή βιβλιογραφία και στον καθορισμό των ορίων της μελέτης

49 Καθορισμός ενός θέματος: Διατύπωση και καθορισμός των ορίων του ερευνητικού προβλήματος Θα πρέπει το ερευνητικό πρόβλημα να ορίζεται με τον ακριβέστερο δυνατό τρόπο. Γενικά, προχωρούμε από μια μεγάλη περιοχή θεμάτων ενδιαφέροντος σε ένα πιο περιορισμένο πρόβλημα. Το ερευνητικό πρόβλημα συχνά διαμορφώνεται με μορφή ερώτησης

50 Καθορισμός ενός θέματος: παραδείγματα Πόσα είδη διαφορετικών θεραπειών για κατακλίσεις υποστηρίζονται από τους νοσηλευτές και ποιες αιτιολογίες δίνονται για τη χρήση τους; Οι ηλικιωμένες γυναίκες παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά κατάθλιψης σε σχέση με τους άνδρες; Οι άνδρες εργαζόμενοι στα εστιατόρια παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά εργατικών ατυχημάτων σε σχέση με τις γυναίκες;

51 Αναγνώριση μη ερευνητικής ερώτησης 2 τύποι μη ερευνητικών ερωτήσεων: 1. ερωτήσεις αξίας 2. ερωτήσεις «ναι ή όχι»

52 Ερωτήσεις αξίας Είναι οι ερωτήσεις «θα έπρεπε»; Θα έπρεπε να ενθαρρύνονται οι μητέρες να θηλάζουν τα μωρά τους; Ποιο θα έπρεπε να είναι το επίπεδο εκπαίδευσης για είσοδο στην επαγγελματική άσκηση των δικηγόρων;

53 Για να μετατραπούν οι παραπάνω ερωτήσεις σε ερευνητικές θα πρέπει να παραληφθεί το «θα έπρεπε» Ποια εκατοστιαία αναλογία από τους νεοπροσληφθέντες αποφοίτους μαιευτικής πιστεύουν ότι οι μητέρες πρέπει να ενθαρρύνονται να θηλάζουν; Ποια πιστεύουν ότι είναι η βασική εκπαιδευτική προετοιμασία για είσοδο στην επαγγελματική άσκηση τα μέλη του Δικηγορικού Συλλόγου;

54 Ερωτήσεις «ναι» ή «όχι» Αναπαύονται καλά οι ασθενείς στις ΜΕΘ; Παρουσιάζουν οι περισσότεροι εργαζόμενοι σαν επόπτες Δημόσιας Υγείας sress?

55 Mετατροπή των παραπάνω ερωτήσεων σε ερευνητικές Ποιες συνθήκες στις ΜΕΘ συμβάλλουν στη μείωση των σχημάτων ανάπαυσης των ασθενών; Ποιο είναι το ποσοστό των εποπτών Δημόσιας Υγείας που παρουσιάζουν stress κατά την εργασία τους;

56 Τύποι ερευνητικών ερωτήσεων κατά Dickoff et al Ερωτήσεις που απομονώνουν παράγοντα Ερωτήσεις που συσχετίζουν παράγοντες Ερωτήσεις που συσχετίζουν καταστάσεις Ερωτήσεις που παράγουν καταστάσεις

57 Ερωτήσεις που απομονώνουν παράγοντα Αυτές ρωτούν: τι είναι αυτό; Ποιες είναι οι ιδιότητες των γονικών δεσμών; Ποια είναι τα στάδια της διεργασίας της λύπης;

58 Ερωτήσεις που συσχετίζουν παράγοντες «τι συμβαίνει εδώ;» στόχος τους να διαπιστώσουν με ποιο τρόπο συνδέονται παράγοντες που έχουν ήδη αναγνωριστεί. Ποια είναι η σχέση των βιωμάτων παιδικής ηλικίας των γονιών με την κακοποίηση και παραμέληση των παιδιών τους;

59 Ερωτήσεις που συσχετίζουν καταστάσεις: Αυτές ρωτούν: τι θα συμβεί αν Θα μείωνε την ταλαιπωρία ασθενών με χρόνιο πόνο συγκεκριμένη εναλλακτική θεραπεία;

60 Ερωτήσεις που παράγουν καταστάσεις Ερώτηση: πως μπορώ να το κάνω να συμβεί; Παράδειγμα: πως μπορώ να παρέμβω για να προλάβω το μετεγχειρητικό έμετο; Πως μπορώ να παρέμβω για να προλάβω τα εργατικά ατυχήματα σε συγκεκριμένο τομέα;

61 Προσέγγιση των Brink & Wood Οι ερευνητικές ερωτήσεις κινούνται σε 3 επίπεδα Ερωτήσεις 1 ου επίπεδου. Αρχίζουν με «Τι;» Αυτές οι ερωτήσεις χρησιμοποιούνται στη διερευνητική και περιγραφική έρευνα. Τι θέλουν να γνωρίζουν για την πάθησή τους οι ινσουλινοεξαρτώμενοι διαβητικοί ασθενείς;

62 Ερωτήσεις 2 ου επιπέδου «ποια είναι η σχέση;» Ποια η σχέση εκπαίδευσης ασθενή και συμμόρφωσής του σε ένα καρδιολογικό πρόγραμμα αποκατάστασης;

63 Ερωτήσεις 3 ου επιπέδου «Γιατί»; Γιατί η παρακολούθηση συναντήσεων ανώνυμων αλκοολικών μειώνει τη λήψη αλκοόλ;

64 Η γραφή ενός ερευνητικού προβλήματος 1. Εκθεση της διαφοράς ανάμεσα στο τι υπάρχει και στο τι είναι ιδεώδες ή επιθυμητό. 2. Αναγνώριση των παραγόντων που συμβάλλουν στη διαφορά 3. Επαναδιατύπωση του προβλήματος με εννοιολογικούς όρους

65 Η επικέντρωση ενός ερευνητικού προβλήματος μπορεί να θεωρηθεί ότι περιλαμβάνει 2 στάδια 1. Διατύπωση της ερώτησης 2. Αποσαφήνιση της ερώτησης

66 Τα κριτήρια αξιολόγησης του ερευνητικού προβλήματος είναι: Η σημαντικότητα. Ποια η σημαντικότητά του στο συγκεκριμένο ερευνητικό πεδίο; Τι αναμένεται να συνεισφέρει; Η ερευνητικότητα. Είναι μετρήσιμα τα μεγέθη που με ενδιαφέρουν; Η εφικτότητα: Μια έρευνα πρέπει να είναι εφικτή ως προς διάφορες παραμέτρους: Χρόνος, διαθεσιμότητα υποκειμένων, συνεργασία με άλλους, ευκολίες, εφόδια και άλλοι πόροι, εμπειρία του ερευνητή, ηθικές απόψεις.

67 Ορισμός του σκοπού της έρευνας Το δεύτερο βήμα που συχνά ονομάζεται βήμα ορισμού της αιτιολογίας της μελέτης είναι μια επεξήγηση από τον ερευνητή γιατί το ερευνητικό πρόβλημα είναι σημαντικό και ποιο σκοπό θα εξυπηρετήσει η λύση του.

68 ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ ΕΩΣ ΕΔΩ: ΠΩΣ Τίτλος ΞΕΚΙΝΑΜΕ ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ Περίληψη. Τα όρια λέξεων που δίνονται συνήθως για τις περιλήψεις είναι από λέξεις. Μια περίληψη δίνει τις ακόλουθες πληροφορίες: Αντικείμενο-στόχους, περιγραφή των μελών του δείγματος, σύντομη επεξήγηση των διαδικασιών συλλογής και ανάλυσης δεδομένων, περίληψη βασικών ευρημάτων, βασικά συμπεράσματα Εισαγωγή αντικείμενα -στόχοι

69 ΒΑΣΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΙΑΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΑΝ ΝΑ ΕΙΝΑΙ: Απόκτηση κατάλληλης πληροφόρησης Αναμενόμενα αποτελέσματα: Υιοθέτηση βέλτιστων λύσεων-πολιτικών μέσω της κατάλληλης πληροφόρησης

70 ΜΙΑ ΜΙΚΡΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ:ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Ο όρος πληθυσμός θα χρησιμοποιείται στα επόμενα για να δηλώσει οποιαδήποτε συλλογή οντοτήτων, έμψυχων ή άψυχων, τις οποίες εξετάζουμε ως προς ένα ή περισσότερα χαρακτηριστικά. Πολλές φορές επιλέγουμε ένα μέρος του πληθυσμού για μελέτη. Το μέρος αυτό του πληθυσμού λέγεται δείγμα (sample). Στατιστική μεταβλητή (variable). Είναι μια καλά ορισμένη μετρήσιμη έκφραση ενός χαρακτηριστικού που μας ενδιαφέρει. Οι τιμές που παίρνει κάθε μεταβλητή ονομάζονται δεδομένα. Πλαίσιο (frame). Είναι το σύνολο των στοιχείων του πληθυσμού που είναι δυνατόν να περιληφθούν στο δείγμα 70 70

71 ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ (SAMPLING METHODS) ΒΑΣΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ: ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΑΡΧΕΣ 1. Σωστή οριοθέτηση του πληθυσμού 2. Χρήση μιας τεχνικής δειγματοληψίας που να βασίζεται στο νόμο των πιθανοτήτων 3.Ερώτηση ενός επαρκούς αριθμού προσώπων - αντιπροσωπευτικότητα του δείγματος 71 71

72 Τύποι Μεταβλητών α) Οι μεταβλητές διακρίνονται σε ποσοτικές (numeric, qualitative quantitative variables) και ποιοτικές (qualitative variables) ανάλογα με το εάν οι τιμές τους εκφράζονται αριθμητικά (π.χ βάρος), ή ονομαστικά (χρώμα μαλλιών, φύλο κ.λ.π). (β) Οι ποσοτικές μεταβλητές, με τη σειρά τους, διακρίνονται σε συνεχείς (continues variables) και σε διακριτές (discrete, non-continues variables) ανάλογα με τα εάν οι τιμές είναι συνεχείς ή διακριτές αντίστοιχα. (γ) Οι ποιοτικές μεταβλητές διακρίνονται σε ονομαστικές ή κατηγορικές (categorical variables) και σε διατάξιμες (ordinal variables) με βάση το αν έχει νόημα η διάταξη των μετρήσεων 72 72

73 Τι είναι εξαρτημένες και τι ανεξάρτητες μεταβλητές Οι μεταβλητές των οποίων οι τιμές εξαρτώνται από τις τιμές άλλων μεταβλητών λέγονται εξαρτημένες. Οι μεταβλητές οι τιμές των οποίων δεν εξαρτώνται από τις αντίστοιχες τιμές άλλων μεταβλητών αλλά μάλλον τις επηρεάζουν καλούνται ανεξάρτητες μεταβλητές.

74 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ 1. διάταξη των μετρήσεων 2. απόσταση μεταξύ τους. 3. ύπαρξη εγγενούς σημείου 0. Ονομαστικές Κλίμακες (nominal scales). Αποτελούν το χαμηλότερο επίπεδο μέτρησης. Χρησιμοποιούνται για τη συμβολική έκφραση ποιοτικών κατηγορικών στοιχείων και μεταβλητών (π.χ φύλο). Τακτικές Κλίμακες (ordinal scales). Είναι το αμέσως ανώτερο επίπεδο μέτρησης από εκείνο της ονομαστικής κλίμακας. Μετρούν ποιοτικά διατάξιμα δεδομένα και μεταβλητές, των οποίων οι συμβολικές τιμές που λαμβάνουν μπορούν να ιεραρχηθούν με βάση κάποιο κριτήριο (π.χ επίπεδο ικανοποίησης από σπουδές).

75 Διαστημικές Κλίμακες (interval scales). Αποτελούν ένα ακόμη ανώτερο επίπεδο μέτρησης. Αναφέρονται στη μέτρηση αριθμητικών δεδομένων, τα οποία ικανοποιούν την ιδιότητα της διάταξης των τιμών τους αλλά και της απόστασης μεταξύ επί μέρους μετρήσεων. Δεν ορίζεται το απόλυτο 0. (π.χ θερμοκρασία σε βαθμούς Κελσίου. Αναλογικές Κλίμακες (ratio scales). Οι μετρήσεις οι οποίες βασίζονται σε αναλογικές κλίμακες αναφέρονται επίσης σε αριθμητικά δεδομένα, ικανοποιούν τις ιδιότητες της διάταξης και απόστασης των τιμών της μεταβλητής, αλλά επί πλέον διαθέτουν ένα εγγενές «μηδενικό» σημείο αναφοράς, το οποίο εκφράζει πραγματική κατάσταση της μεταβλητής (π.χ ύψος, τ. μέτρα οικοπέδου κ.λ.π)

76 Στατιστική υπόθεση ελέγχου Η στατιστική υπόθεση ελέγχου χρησιμοποιείται για την μέτρηση της διαφοράς των δεδομένων από αυτό που αναμένεται να συμβαίνει αν η μηδενική υπόθεση είναι ακριβής

77 ΟΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΦΟΡΟΥΝ Την κατανομή των μεταβλητών στον πληθυσμό είτε Τις παραμέτρους κατανομής, είτε Τη σχέση των παραμέτρων αυτών σε διαφορετικούς πληθυσμούς είτε Τη σχέση δύο ή περισσότερων μεταβλητών στον πληθυσμό

78 ΕΛΕΓΧΟΣ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Η στατιστική υπόθεση είναι ένας ισχυρισμός που αναφέρεται στην κατανομή μιας ή περισσότερων τυχαίων μεταβλητών. Ο Έλεγχος Στατιστικών Υποθέσεων είναι η διαδικασία με την οποία ελέγχουμε την ορθότητα ή μη μιας στατιστικής υποθέσεως

79 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ Ελέγχουμε μια υπόθεση την οποία ονομάζουμε μηδενική (Η 0 ) σε αντιπαράθεση με μια εναλλακτική υπόθεση (Η 1 ). ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΚΥΨΟΥΝ ΑΠΟΦΑΣΗ Δεν απορρίπτω την Η 0 ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Η 0 σωστή Η 1 σωστή Σωστή απόφαση Λάθος τύπου ΙΙ Απορρίπτω την Λάθος τύπου Ι Σωστή Η 0 απόφαση 79 79

80 Επίπεδο σημαντικότητας α Είναι η μέγιστη πιθανότητα που ο ερευνητής επιτρέπει στον εαυτό του να κάνει λάθος τύπου Ι. Παρατηρούμενο επίπεδο σημαντικότητας p είναι η πιθανότητα η στατιστική συνάρτηση ελέγχου να πάρει μια τιμή τόσο ακραία ή περισσότερο ακραία από αυτήν που πήρε για το συγκεκριμένο δείγμα κάτω από την H

81 ΜΟΝΟΚΑΤΑΛΗΚΤΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΤΑΛΗΚΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ (ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ Η ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ 2 ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΩΝ) Δικατάληκτο κριτήριο ελέγχου έχουμε όταν η στατιστική δοκιμασία αποσκοπεί στον έλεγχο για τη διαφοροποίηση της παραμέτρου από μια άλλη ή από μια συγκεκριμένη τιμή π.χ X 1 X 2 Μονοκατάληκτο κριτήριο ελέγχου έχουμε όταν προκαθορίζουμε τη διεύθυνση της διαφοράς π.χ X 1 X

82 Η συνάφεια και τα χαρακτηριστικά της Στην Στατιστική ο όρος συνάφεια (contingency) αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο δύο ή περισσότερες μεταβλητές συμμεταβάλλονται και καθορίζει την κατεύθυνση και τον βαθμό μεταβολής που παρατηρείται στις τιμές της μιας μεταβλητής, όταν συμβαίνει αλλαγή στις αντίστοιχες τιμές της άλλης

83 Η συνάφεια χαρακτηρίζεται από: 1) την κατεύθυνση (θετική ή αρνητική) 2) το βαθμό (απόλυτη ή σχετική) 3) τη μορφή (ευθύγραμμη ή καμπυλόγραμμη) Η συνάφεια μεταξύ των μεταβλητών Χ και Υ χαρακτηρίζεται ως θετική (positive) αν αυξανομένων (ή ελαττωμένων) των τιμών της Χ αυξάνονται ή (ελαττώνονται) οι τιμές της Υ αντίστοιχα αρνητική (negative) αν αυξανομένων (ή ελαττωμένων) των τιμών της Χ ελαττώνονται (ή αυξάνονται) οι τιμές της αντίστοιχα θετική και απόλυτη όταν η μεγαλύτερη τιμή της Χ αντιστοιχεί στην μεγαλύτερη τιμή της Υ, η δεύτερη μεγαλύτερη τιμή της Χ στην δεύτερη αμέσως μεγαλύτερη τιμή της Υ κ.ο.κ. αρνητική και απόλυτη όταν η μεγαλύτερη τιμή της Χ αντιστοιχεί στην μικρότερη τιμή της Υ, η δεύτερη μεγαλύτερη τιμή της Χ στην προτελευταία τιμή της Υ κ.ο.κ

84 ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΈΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ - BACKGROUND Aνάπτυξη θεωρητικού πλαισίου, βιβλιογραφικές αναφορές, κριτική ανάλυση Παράδειγμα: Ανίχνευση τάσεων εξάρτησης από ψυχοδραστικές ουσίες Θεωρητικό πλαίσιο: χρήση κατάχρηση εξάρτηση σωματική και ψυχική εξάρτηση

85 Διαμόρφωση υποθέσεων εργασίαςστόχοι στις μη περιγραφικές μελέτεςορισμός μεταβλητών Υπόθεση είναι μια δοκιμαστική πρόβλεψη ή ερμηνεία της σχέσης ανάμεσα σε δύο μεταβλητές Τύποι υποθέσεων: Οι υποθέσεις διακρίνονται σε: Απλές Σύνθετες Παράλληλα τόσο οι απλές όσο και οι σύνθετες διακρίνονται: Κατευθύνουσες Μη κατευθύνουσες

86 Διαμόρφωση υποθέσεων εργασίας. Απλές υποθέσεις Παιδιά που γεννιούνται από εθισμένες σε ηρωίνη μητέρες θα έχουν μικρότερο βάρος γέννησης από ότι παιδιά μη εθισμένων μητέρων (κατεύθυνσης) Ανεξάρτητη μεταβλητή: Εθισμός στην ηρωίνη Εξαρτημένη μεταβλητή : Βάρος γέννησης

87 Σύνθετες υποθέσεις Οι έφηβοι που κακοποιήθηκαν ως παιδιά θα έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να παρουσιάσουν κατάθλιψη και απόπειρες αυτοκτονίας από ότι οι έφηβοι που δεν κακοποιήθηκαν (κατεύθυνσης). Ανεξάρτητη μεταβλητή: Κακοποίηση Εξαρτημένη μεταβλητή : Κατάθλιψη, Απόπειρες αυτοκτονίας

88 Γενικά οι υποθέσεις εργασίας θα πρέπει: Να είναι ξεκάθαρες, να μην περιλαμβάνουν αοριστίες, να μην περιλαμβάνουν χαρακτηρισμούς και να αποσυντίθεται πολύπλοκοι όροι.

89 ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Βασικά χαρακτηριστικά Δομή (structure). Δομημένος τρόπος: Από όλα τα υποκείμενα συλλέγονται οι ίδιες πληροφορίες. Ποσοτικότητα (quantifiability). Δεδομένα που πρόκειται να υποστούν στατιστική ανάλυση πρέπει να συλλέγονται με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορούν να ποσοτικοποιηθούν. Αντιδραστικότητα (obtrusiveness). Είναι ο βαθμός στον οποίο έχουν γνώση τα υποκείμενα για το ρόλο τους στη μελέτη Αντικειμενικότητα (objectivity). Οι μέθοδοι συλλογής δεδομένων θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από αντικειμενικότητα 17/2/2015 Β. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ 89

90 ΒΑΣΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΞΙΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ 1. Αμεροληψία. Σε επαναλαμβανόμενες δοκιμές η μέση τιμή των εκτιμήσεων δεν θα πρέπει να διαφέρει από την ποσότητα που προτιθέμεθα να εκτιμήσουμε. 2. Εγκυρότητα. Ένα μέτρο λέγεται έγκυρο όταν το συστηματικό σφάλμα μέτρησης είναι αδύναμο. 17/2/2015 Β. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ 90

91 Εσωτερική εγκυρότητα: Μετρούμε αποτελεσματικά αυτό που θέλουμε να μετρήσουμε. Εγκυρότητα περιεχομένου: Αντιπροσωπευτικότητα των ερωτήσεων Εγκυρότητα κριτηρίου: Σχέση με άλλα έγκυρα ερωτηματολόγια Εγκυρότητα δομής: Αντικειμενικότητα Εξωτερική εγκυρότητα: Σε ποιο μέτρο τα αποτελέσματα μιας έρευνας μπορούν να γενικευθούν σε άλλους πληθυσμούς; 17/2/2015 Β. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ 91

92 Αξιοπιστία (Reliability) Περιλαμβάνει 2 βασικές έννοιες: Σταθερότητα (stability). Η αξιοπιστία μιας μέτρησης μετριέται με την ευστάθειά της μέσα στο χρόνο Eσωτερική συνάφεια. Εδώ παράλληλοι όροι επεξεργάζονται την ίδια χρονική στιγμή και συσχετίζονται για να εκτιμήσουν την αξιοπιστία σε αυτού του είδους τις μετρήσεις 17/2/2015 Β. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ 92

93 Eυαισθησία (sensitivity) Εχει να κάνει με την ικανότητα ενός ερωτηματολογίου να ανακαλύπτει τις διακυμάνσεις στις υπό μέτρηση παραμέτρους σε μια δεδομένη περίοδο. 17/2/2015 Β. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ 93

94 ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Α. ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΥΤΟΑΝΑΦΟΡΑΣ Β. ΑΜΕΣΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ 17/2/2015 Β. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ 94

95 Μέθοδοι συλλογής δεδομένων Α. ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΥΤΟΑΝΑΦΟΡΑΣ 1. Προφορική συνέντευξη 2. Ερωτηματολόγιο 3. Tηλεφωνικά 4. Συνέντευξη μέσω Internet Ανάλογα με το βαθμό δόμησης διακρίνονται σε: α. Μη δομημένες και ημιδομημένες τεχνικές αυτοαναφοράς β. Δομημένες μέθοδοι αυτοαναφοράς 17/2/2015 Β. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ 95

96 Πως καθορίζεται ο βαθμός δόμησης: Πρωταρχικά από το είδος των ερωτήσεων: Ελεύθερες ερωτήσεις : Αφορά στις προφορικές συνεντεύξεις: οι ερωτήσεις δεν έχουν διαμορφωθεί από την αρχή παρά μόνο ένας οδηγός που καθορίζει την γκάμα των θεμάτων που θα συζητηθούν Ανοικτές ερωτήσεις (open-ended questions): οι ερωτήσεις από την πλευρά του ερευνητή είναι συντεταγμένες και ο ερωτώμενος διαμορφώνει ελεύθερα τις απαντήσεις. Κλειστές ερωτήσεις (closed-ended questions): οι ερωτήσεις είναι διαμορφωμένες και ο ερωτώμενος πρέπει να απαντήσει με βάση συγκεκριμένες κατηγορίες απαντήσεων 17/2/2015 Β. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ 96

97 Αντίστοιχα έχουμε: Μη δομημένες μέθοδοι αυτοαναφοράς. Οι ερωτήσεις είναι ελεύθερες και ερευνητής και υποκείμενο μπορούν να παρεκκλίνουν τελείως του θέματος.ειδικές περιπτώσεις: ιστορίες ζωής, ημερολόγια. Ημιδομημένες μέθοδοι αυτοαναφοράς. Ελεύθερες και ανοικτές ερωτήσεις με κάποια μικρά περιθώρια παρέκκλισης Π.χ οι ομαδικές επικεντρωμένες συνεντεύξεις (focus group interviews). Βασίζονται κυρίως σε ελεύθερες και ανοικτές ερωτήσεις. Ζητούνται ταυτόχρονα οι γνώμες υποκειμένων τα οποία συγκροτούνται σε ομάδες. Δομημένες συνεντεύξεις μέθοδοι αυτοαναφοράς : Βασίζονται στις κλειστές ερωτήσεις 17/2/2015 Β. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ 97

98 ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΑ 1. Η πληροφόρηση που διαθέτουμε για τα υποκείμενα της μελέτης 2. Οι ικανότητες γραφής και ανάγνωσης καθώς και το ενδιαφέρον ή τα κίνητρα που δίνονται στον συγκεκριμένο πληθυσμό 3. Ο τύπος των ερωτήσεων που προβλέπονται δηλ. ανοικτές ή κλειστές καθώς και ο αριθμός των δυνατών επιλογών ανά ερώτηση 4. Το περιεχόμενο των ερωτήσεων η φύση και η πολυπλοκότητα των πληροφοριών που απαιτούμε. Οι απόψεις και/ή η άδεια των άμεσα εμπλεκόμενων προσώπων 5. Το ποσοστό των επιθυμητών απαντήσεων 6. Ο διαθέσιμος χρόνος 7. Ο προϋπολογισμός 8. Το διαθέσιμο προσωπικό 17/2/2015 Β. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ 98

99 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΕΝΟΣ ΚΑΛΟΥ ΟΡΓΑΝΟΥ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ 1.Η συμφωνία του οργάνου με τη μεταβλητή: συμφωνία του οργάνου με τα αντικείμενα της μελέτης 2.Εφικτότητα χρήσης του οργάνου μέσα στο ερευνητικό σχέδιο: επιλογή κατάλληλου οργάνου σωστή δόμηση 3.Αποδοχή του οργάνου από τους αποκριτές της μελέτης: καταλληλότητα ερωτήσεων 17/2/2015 Β. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ 99

100 ΤΥΠΟΣ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ 1. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ Η προσωπική συνέντευξη 1. Υψηλά ποσοστά απόκρισης 2. Δυνατότητα να ταυτοποιήσεις αυτόν που απαντά 3. Περιλαμβάνει άτομα με ειδικές ανάγκες, αναλφάβητους κ.λ.π 4. Δυνατότητα να πειστεί το υποκείμενο να συμμετάσχει 5. Αυθόρμητες απαντήσεις 6. Δυνατότητα να ελέγξεις τη σειρά των ερωτήσεων 1. Η πιο δαπανηρή 2. Δυνατότητα εξαπάτησης από πλευράς συνεντευκτών 3. Μεροληψία στις απαντήσεις για να γίνουν αρεστοί στον συνεντεύκτη 4. Πιθανές μεροληψίες λόγω ηλικίας, φύλου, εθνικότητας συνεντεύκτη

101 ΤΥΠΟΣ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ Η συνέντευξη μέσω τηλεφώνου 1. Λιγότερο δαπανηρή από ότι η προσωπική συνέντευξη 2. Λιγότερο απαιτητική για τους συνεντεύκτες από ότι η προσωπική συνέντευξη. 3. Σφάλματα που οφείλονται στον συνεντεύκτη αντιμετωπίζονται πιο εύκολα. 4. Καλύτερο ποσοστό απαντήσεων σε σχέση με τα γραπτά. 5. Γρήγορη μέθοδος 6. Δυνατότητα να απομονώσεις τη συμμετοχή, να ξεκαθαρίσεις κάποια απάντηση. 7. Δυνατότητα να ελέγξεις τη σειρά ερωτήσεων 8. Δυνατότητα να χρησιμοποιήσεις εκπροσώπους /διερμηνείς 1. Επιλέγονται μόνο άτομα καταχωρημένα στους τηλεφωνικούς καταλόγους 2. Μπορεί να θεωρηθεί σαν παράκληση-φάρσα. 3. Η συζήτηση θα πρέπει να είναι σύντομη (5-10 λεπτά) 4. Παρατήρηση ή έλεγχος του υποκειμένου αδύνατη 5. Ο τόνος της φωνής μπορεί να εισάγει σφάλματα.

102 ΤΥΠΟΣ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ Η αποστολή γραπτών ερωτηματολογίων 1. Λιγότερο δαπανηρή από ότι η προσωπική συνέντευξη 2. Δυνατότητα ενός υψηλού ποσοστού απαντήσεων στις πιο προσωπικές ερωτήσεις 3. Δεν υπάρχουν οι μεροληψίες που σχετίζονται με τον συνεντεύκτη 4. Βρίσκεις πιο εύκολα άτομα πολύ απασχολημένα 5. Ο χρόνος απάντησης είναι πιο μακρύς 6. Δυνατότητα αναζήτησης συμβουλών 1. Ποσοστό απαντήσεων γενικά πολύ χαμηλό 2. Περιορισμοί λόγω γλώσσας (εκτός αν υπάρχει μετάφραση 3. Δυνατότητα να χαθούν ερωτηματολόγια 4. Αδυναμία να ελεγχθεί η σειρά των απαντήσεων 5. Το ερωτηματολόγιο πρέπει να είναι σύντομο 6. Οι υπενθυμίσεις συνεπάγονται και πρόσθετα έξοδα 7. Οι προθεσμίες σπάνια τηρούνται 8. Δεν γνωρίζουν την ταυτότητα αυτού που απάντησε

103 ΤΥΠΟΣ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ Οι συνεντεύξεις μέσω Internet Οι ομαδικές συνεντεύξεις 1. Χαμηλό κόστος 2. Γρήγορη λήψη δεδομένων 1. Υψηλό ποσοστό συνεργασίας 2. Δυνατότητα να επεξηγηθεί η έρευνα και να απαντηθούν οι ερωτήσεις 3. Κάποιες φορές χαμηλά κόστη Ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού σε κάποιες γεωγραφικές ζώνες δεν έχει πρόσβαση στο Internet 1. Λίγες από αυτές τις έρευνες μπορούν να ομαδοποιήσουν τα υποκείμενα. 2. Κάποια προβλήματα μπορεί να υπερτονιστούν, κάποια να υποτιμηθούν

104 ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΚΛΕΙΣΤΕΣ ΚΑΙ ΑΝΟΙΚΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Να καταφέρνουμε να μετρήσουμε αυτό που θέλουμε να μετρήσουμε: εγκυρότητα Να είμαστε ξεκάθαροι και όχι διφορούμενοι Να αναφερόμαστε με τρόπο που να μη δημιουργούμε αντιστάσεις στον ερωτώμενο Να είμαστε έντιμοι, να μην κατευθύνουμε προς μια συγκεκριμένη απάντηση Το υποκείμενο να είναι πράγματι ικανό να μας δώσει τη συγκεκριμένη πληροφόρηση.

105 ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΟΙΚΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ Στις κλειστές ερωτήσεις έχουμε μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουμε επαρκείς απαντήσεις Σημαντική είναι και η μεροληψία που εισάγεται από το ότι ο ερωτώμενος πρόθυμος να επιλέξει μιαν έτοιμη απάντηση ακόμα και αν δεν τον αφορά παρά να αναζητήσει και να καταχωρίσει με δική του διατύπωση την απάντηση που τον αφορά Οι κλειστές ερωτήσεις είναι δύσκολο να διατυπωθούν. Δεν είναι σπάνια η περίπτωση που κατά τη σύνταξη του ερωτηματολογίου είναι άγνωστες οι απαντήσεις που αντιστοιχούν σε ορισμένη ερώτηση Στις ανοικτές ερωτήσεις μπορεί να έχουμε υποκειμενικότητα και σφάλματα αναφοράς από την πλευρά του ερευνητή η επιτυχία των ανοικτών ερωτήσεων εξαρτάται από τη φύση των ερωτήσεων, το μορφωτικό επίπεδο των ερωτώμενων και το ενδιαφέρον τους για το θέμα της έρευνας Μερικοί αποκριτές εναντιώνονται στην υποχρέωση να διαλέξουν ανάμεσα σε απαντήσεις που δεν αντανακλούν τη γνώμη τους (προσθήκη της επιλογής «άλλο»). Συχνά ο πίνακας με τις έτοιμες απαντήσεις που συνοδεύει μια ερώτηση είναι τόσο μεγάλος ώστε η αντίστοιχη προκωδικοποιημένη ερώτηση να επιβαρύνει το ερωτηματολόγιο διογκώνοντας το τεχνητά 17/2/2015 Β. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ 105

106 ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Το ερωτηματολόγιο πρέπει να περιέχει ερωτήσεις επί όλων των θεμάτων που είναι ουσιώδη για τη διεξαγόμενη έρευνα. Το ερωτηματολόγιο πρέπει να δίνει πειστικά την εικόνα ενός σύντομου κειμένου που προσφέρεται για εύκολη συμπλήρωση όλων των απαντήσεων στις ερωτήσεις που περιέχει Ο παραλήπτης του ερωτηματολογίου που θα απαντήσει και στα ερωτήματα πρέπει να πιστέψει ότι μετέχει σε ένα έργο σοβαρό και ενδιαφέρον. Ο παραλήπτης που θα απαντήσει στις επιμέρους ερωτήσεις δεν πρέπει να επηρεασθεί ώστε να δώσει μεροληπτικές απαντήσεις Κάθε ερώτηση πρέπει να σχεδιασθεί έτσι ώστε να οδηγεί σε σαφή και ακριβή απάντηση. Η φραστική διατύπωση, η διάρθρωση και η διάταξη του ερωτηματολογίου πρέπει να εξυπηρετούν και τις παρεπόμενες εργασίες (κωδικογράφηση, πινακοποίηση κλπ.).

107 Το γραπτό ερωτηματολόγιο προτιμάται: -όταν πρόκειται για τομέα σαφώς οριοθετημένο, που δεν περιλαμβάνει γεγονότα ή απαντήσεις που εμπλέκουν συμπεριφορές ή απόψεις διφορούμενες ή πολύπλοκες. -όταν το θέμα είναι επαρκώς οριοθετημένο από καλά συντεταγμένες ερωτήσεις -όταν ο πληθυσμός στον οποίο απευθύνεται έχει λόγους να ενδιαφέρεται για το συγκεκριμένο θέμα -όταν πρόκειται να προσεγγιστεί μεγάλος πληθυσμός και αυτό σε ελάχιστο χρόνο 17/2/2015 Β. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ 107

108 Η κατασκευή του ερωτηματολογίου: στάδια Απόφαση για τα αντικείμενα της μελέτης, δηλ. την πληροφόρηση που ζητάμε. Απόφαση για τον τύπο του ερωτηματολογίου που επιτρέπει να φτάσεις με τον καλύτερο τρόπο στη συγκεκριμένη πληροφόρηση Κατασκευή ενός πρώτου σχεδίου του ερωτηματολογίου Ελεγχος του σχεδίου και επανέλεγχος των ερωτήσεων Pre-test (πιλοτική έρευνα Τελική διατύπωση ερωτηματολογίου

109 ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Είναι σκόπιμο να αρχίζουμε τη σύνταξη του ερωτηματολογίου καταγράφοντας όλα τα θέματα που έχουν σχέση με το αντικείμενο της έρευνας και επιθυμούμε να τα καλύψουμε. Στη συνέχεια σχηματίζουμε συνδυασμούς των μεταβλητών που προκύπτουν από την πιο πάνω καταγραφή και επιλέγουμε τελικά εκείνους που εξυπηρετούν τους σκοπούς της έρευνας. απορρίπτουμε δε τους λοιπούς ως άσχετους η οριακούς.

110 Η ΠΡΩΤΗ ΕΝΤΥΠΩΣΗ: ΣΥΝΤΟΜΟ ΚΑΙ ΕΥΚΟΛΟ Ένα ογκώδες ερωτηματολόγιο, πυκνοτυπωμένο με μικρού μεγέθους τυπογραφικά στοιχεία, δίνει αμέσως στον αποδεκτή του την εικόνα πολλής και δύσκολης εργασίας που απαιτεί η συμπλήρωσή του. Μια τέτοια εικόνα είναι σίγουρα αρνητική και δεν πρόκειται να διορθωθεί από την επιστολή που συνοδεύει το ερωτηματολόγιο όσο καλογραμμένη και αν είναι

111 ΜΕΓΕΘΟΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ Όσο πιο μικρό και σύντομο είναι το ερωτηματολόγιο τόσο πιο εύκολο φαίνεται. Έχει παρατηρηθεί ότι αν η σελίδα του ερωτηματολογίου είναι μικρού σχήματος (7X10 ίντσες), το ποσοστό των ερωτηματολογίων που επιστρέφονται συμπληρωμένα είναι μεγαλύτερο παρά αν το σχήμα είναι πιο μεγάλο (8,5Χ11 ή 8.5X14 ίντσες).

112 ΠΟΣΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ; Στη βιβλιογραφία αναφέρονται μεγάλα ποσοστά συμμετοχής (75%) σε έρευνα που διεξήχθη με ταχυδρομική διακίνηση ερωτηματολογίων τα οποία ήταν πολυσέλιδα (12 σελίδες). Ο κανόνας, πάντως, είναι να μη ξεπερνιέται ο αριθμός των 4-5 σελίδων μεγέθους 8,5X11 ιντσών, για τις συνήθεις έρευνες που γίνονται με ταχυδρομική διακίνηση των ερωτηματολογίων.

113 Βιβλιαράκι ή μη βιβλιοδετημένα φύλα; Από την καθημερινή πείρα έχει διαπιστωθεί ότι το δέσιμο των φύλλων του ερωτηματολογίου σε ενιαίο βιβλιαράκι (περιορισμένου πλάτους) είναι λιγότερο αποτελεσματικό από τη χρήση του συνηθισμένου ερωτηματολογίου σε μορφή μη βιβλιοδετημένων φύλλων

114 ΠΟΙΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ; Πολλές φορές οι απεικονίσεις δίνουν στον παραλήπτη του ερωτηματολογίου την εντύπωση ότι πρόκειται για διαφημιστικό υλικό κι έτσι υπάρχει ο κίνδυνος ένα τέτοιο ερωτηματολόγιο να πεταχτεί στα άχρηστα πριν εξετασθεί το ίδιο ή πριν διαβασθεί η συνοδευτική επιστολή (διαφορές απόκρισης που έχουν καταγραφεί: 36%)

115 ΤΟ ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ Η ΕΚΤΥΠΩΣΗ Καλό είναι να αποφεύγονται τα χρώματα, διότι δίνουν την εντύπωση ότι πρόκειται για διαφημιστικό υλικό. Αν χρειασθεί να διαφοροποιηθούν χρωματικά τα ερωτηματολόγια που προορίζονται για διαφορετικές περιοχές ή εποχές κλπ., είναι σκόπιμο να χρησιμοποιούνται ανοιχτά χρώματα (ανοιχτό κίτρινο, ανοιχτό γαλάζιο κ.λπ.).

116 ΤΟ ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ Η ΕΚΤΥΠΩΣΗ Το είδος των τυπογραφικών χαρακτήρων που χρησιμοποιούνται είναι ζήτημα προσωπικού γούστου. Κατά κανόνα χρησιμοποιούνται χαρακτήρες διάφορου μεγέθους και μορφής για το ίδιο ερωτηματολόγιο: μεγαλύτερα για τις κύριες ερωτήσεις ή για τις επικεφαλίδες που χωρίζουν το ερωτηματολόγιο σε τμήματα, πλάγια ή πιο έντονα για τις λέξεις που πρέπει να τονισθούν, μικρότερα για τους τίτλους των στηλών ή τις υποσημειώσεις κ.λπ. Πάντως, η πολύ μεγάλη ποικιλία τυπογραφικών χαρακτήρων επάνω στο ίδιο ερωτηματολόγιο δημιουργεί υπερφορτωμένη εικόνα που κάνει το ερωτηματολόγιο να φαίνεται δύσκολο.

117 ΤΟ ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ Η ΕΚΤΥΠΩΣΗ Στην περίπτωση που το ερωτηματολόγιο θα χρησιμοποιηθεί σε προσωπική συνέντευξη τυπώνονται μόνο οι περιττής τάξης σελίδες (η πίσω όψη κάθε φύλλου μένει λευκή) ώστε να εξυπηρετείται ο συνεντεύκτης κατά τη συμπλήρωση των απαντήσεων. Τα ερωτηματολόγια που διακινούνται με το ταχυδρομείο ε ίνα- τυπωμένα σε όλες τις σελίδες τους. Το τετρασέλιδο ερωτηματολόγιο τυπώνεται σε ένα δίφυλλο που ανοίγει, όπως η εφημερίδα. Το εξασέλιδο τυπώνεται όπως το τετρασέλιδο με το επιπλέον φύλλο ανάμεσα στα δυο άλλα. Μπορεί βέβαια να τυπωθεί σε ένα φύλλο που διπλώνεται και ανοίγει όπως το ακορντεόν από το μέσο:

118 ΠΩΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΊΝΑΙ ΟΙ ΣΕΛΙΔΕΣ ΕΥΚΟΛΟ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗ ΣΥΝΤΟΜΟ ΑΠΟ ΤΙΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΤΙΣ ΕΙΔΙΚΕΣ

119 ΟΙ ΣΕΛΙΔΕΣ Η οργάνωση των στοιχείων (χαρακτήρων, γραμμών. σχημάτων, εικόνων) που εντάσσονται σε κάθε σελίδα πρέπει να δίνει την εικόνα της απλότητας, της κομψότητας και της σαφήνειας. Η σελίδα δεν πρέπει ποτέ να φαίνεται πυκνογραμμένη ή υπερφορτωμένη, πρέπει να έχει κανονικά περιθώρια, να ξεχωρίζονται τα τυπωμένα τμήματα της (επιμέρους ερωτήσεις και ομάδες ερωτήσεων) με λευκά κενά και να μη περιέχει υπερβολικά μεγάλο αριθμό από καρεδάκια ή πινακοποιημένους χώρους.

120 ΔΙΑΤΑΞΗ Η διάταξη πρέπει να είναι τέτοια ώστε να μη μένει στον παραλήπτη η παραμικρή αμφιβολία για το ορθό καρεδάκι ή άλλο σημείο που θέλει να σημειώσει (τσεκάρισμα) ή την περιοχή όπου πρέπει να γράψει την απάντηση του. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται διάστικτες ή άλλες γραμμές που οδηγούν στα αντίστοιχα σημεία ή περιοχές:

121 10. Συμφωνείτε ή όχι με τα φορολογικά μέτρα της Κυβέρνησης; Συμφωνώ... Δε συμφωνώ... Δεν έχω γνώμη... Δεν απαντώ...

122 Παράδειγμα ανοικτής ερώτησης 11. Ποιό είναι το επάγγελμά σας;..

123 Σε κάθε περίπτωση η απάντηση πρέπει να καταχωρισθεί σε μία θέση - και όχι, σε περισσότερες. Η ερώτηση για το μέγεθος του νοικοκυριού (αριθμός μελών) μπορεί να είναι κωδικοποιημένη και τυπωμένη ως εξής: Είναι φανερό ότι, εκτός ίσως από το τελευταίο καρεδάκι όλα τα άλλα μπορεί να έχουν σημειωθεί σε απάντηση του μεγέθους που σημειώνεται είτε αμέσως πριν είτε αμέσως μετά

124 Είναι φανερό ότι, εκτός ίσως από το τελευταίο καρεδάκι όλα τα άλλα μπορεί να έχουν σημειωθεί σε απάντηση του μεγέθους που σημειώνεται είτε αμέσως πριν είτε αμέσως μετά. Η ορθή διάταξη είναι: Το καρεδάκι ή η γραμμή καταχώρισης πρέπει κατά κανόνα να αφήνονται για συμπλήρωση προς τα δεξιά, δηλαδή μετά την ερώτηση και όχι αντίστροφα, διότι η συμπλήρωση της απάντησης ακολουθεί την ανάγνωση της ερώτησης:

125 της ερώτησης: Το καρεδάκι ή η γραμμή καταχώρισης πρέπει κατά κανόνα να αφήνονται για συμπλήρωση προς τα δεξιά, δηλαδή μετά την ερώτηση και όχι αντίστροφα, διότι η συμπλήρωση της απάντησης ακολουθεί την ανάγνωση 15. Γραμματικές γνώσεις-σπουδές (σημειώστε μέχρι που φθάσατε) Δεν έχω πάει ποτέ σχολείο... Φοίτησα στο δημοτικό... Τέλειωσα το δημοτικό... Φοίτησα στο γυμνάσιο... Τέλειωσα το γυμνάσιο... Φοίτησα στο λύκειο... Τέλειωσα το λύκειο... Φοίτησα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ή αποφοίτησα (ΤΕΙ, ΑΕΙ)...

126 Τα καρεδάκια πρέπει, κατά το δυνατό, να ισοζυγίζονται καθέτως ώστε να αποφεύγονται σφάλματα καταχώρισης (και κωδικοποίησης). Δεν είναι ορθή η ακόλουθη διάταξη: 20. Νομική μορφή διαμονής Ιδιοκατοίκηση... Ενοίκιο... Φιλοξενία...

Τεχνικές Έρευνας. Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων

Τεχνικές Έρευνας. Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων Τεχνικές Έρευνας Ε. Ζέτου Ε εξάμηνο 2010-2011 Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων ΣΚΟΠΟΣ Η συγκεκριμένη εισήγηση έχει σαν σκοπό να δώσει τις απαραίτητες γνώσεις στο/στη φοιτητή/τρια για τον τρόπο διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η επιστημονική έρευνα στηρίζεται αποκλειστικά στη συστηματική μελέτη της εμπειρικής

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Σημερα και την επόμενη βδομάδα Η ερευνητική διαδικασία Επαγωγικός και παραγωγικός συλλογισμός Είδη ερευνητικών ερωτημάτων Ερευνητικές υποθέσεις Βασικές ερευνητικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ Η νοσηλευτική διεργασία : Αποτελεί συστηματική μέθοδο που κατευθύνει τον νοσηλευτή και τον ασθενή στον αμοιβαίο: Προσδιορισμό των αναγκών για νοσηλευτική φροντίδα σχεδιασμό και εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός. Σχεδιασμός ερωτηματολογίου στη διερεύνηση επιδημιών. Εργαλείο συλλογής πληροφορίας (απαντήσεων σε ερωτήσεις)

Ορισμός. Σχεδιασμός ερωτηματολογίου στη διερεύνηση επιδημιών. Εργαλείο συλλογής πληροφορίας (απαντήσεων σε ερωτήσεις) Ορισμός Σχεδιασμός ερωτηματολογίου στη διερεύνηση επιδημιών Εργαλείο συλλογής πληροφορίας (απαντήσεων σε ερωτήσεις) Επιδημιολογική επιτήρηση και διερεύνηση επιδημιών ΚΕΕΛΠΝΟ ΕΣΔΥ, 2008 Σκοπός η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΓΟΥΜΙΝΤΖΗΣ, ΒΙΟΧΗΜΙΚΟΣ, PHD ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΓΟΥΜΙΝΤΖΗΣ, ΒΙΟΧΗΜΙΚΟΣ, PHD ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΓΟΥΜΙΝΤΖΗΣ, ΒΙΟΧΗΜΙΚΟΣ, PHD ΙΑΤΡΙΚΗΣ Τις επιστημονικές έρευνες μπορούμε να τις διακρίνουμε σε δύο μεγάλες κατηγορίες, τις ποσοτικές και τις ποιοτικές. Όπως καταλαβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

2.10 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΕΝΙΚΑ

2.10 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΕΝΙΚΑ 2.10 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΕΝΙΚΑ Το ερωτηματολόγιο είναι το βασικό μέσο επικοινωνίας ανάμεσα στο συνεντευκτή και στον ερωτώμενο και σημαντικό εργαλείο στα προβλήματα έρευνας. Είναι ένα έντυπο το οποίο περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Έρευνα. Λογιστική Θεωρία και Έρευνα

Ποσοτική Έρευνα. Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Λογιστική & Χρηματοοικονομική Master of Science (MSc) in Accounting and Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Ερωτηματολόγια & Συνεντεύξεις Ποσοτική Έρευνα Βασικό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 Αριθμός πρωτοκόλλου έργου: ΚΟΙΝΩ/0609/ΒΙΕ/13 Τίτλος έργου: Η ολιστική προσέγγιση του προβλήματος της αναποτελεσματικής αντιμετώπισης του φαινομένου των οδικών ατυχημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΓΟΥΜΙΝΤΖΗΣ, ΒΙΟΧΗΜΙΚΟΣ, PHD ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΓΟΥΜΙΝΤΖΗΣ, ΒΙΟΧΗΜΙΚΟΣ, PHD ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΓΟΥΜΙΝΤΖΗΣ, ΒΙΟΧΗΜΙΚΟΣ, PHD ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ Οι τεχνικές δειγματοληψίας είναι ένα σύνολο μεθόδων που επιτρέπει να μειώσουμε το μέγεθος των δεδομένων που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο ΕΚΠ65 ιπλωματικές Εργασίες Αθήνα, 11 Οκτωβρίου 2009

Σεμινάριο ΕΚΠ65 ιπλωματικές Εργασίες Αθήνα, 11 Οκτωβρίου 2009 Με δείγματα ευκολίας δεν γίνεται έρευνα: Η επιλογή των υποκειμένων της έρευνας Βιβή Βασάλα ΣΕΠ στο ΕΑΠ Ερωτήματα Πώς προσδιορίζονται τα όρια του ερευνητικού πληθυσμού; ; Ποιος είναι ο τρόπος-μέθοδος επιλογής

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Διεξαγωγής Έρευνας στα Πρότυπα Πειραματικά Σχολεία

Οδηγίες Διεξαγωγής Έρευνας στα Πρότυπα Πειραματικά Σχολεία Οδηγίες Διεξαγωγής Έρευνας στα Πρότυπα Πειραματικά Σχολεία Τα Πρότυπα Πειραματικά Σχολεία (ΠΠΣ), λόγω της στενής τους συνεργασίας με την Πανεπιστημιακή κοινότητα, αποτελούν συχνά πεδία διεξαγωγής έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΞΑΝΘΗΣ. Μάθημα : Στατιστική Ι. Υποενότητα : Τρόποι και μέθοδοι δειγματοληψίας

ΙΕΚ ΞΑΝΘΗΣ. Μάθημα : Στατιστική Ι. Υποενότητα : Τρόποι και μέθοδοι δειγματοληψίας ΙΕΚ ΞΑΝΘΗΣ Μάθημα : Στατιστική Ι Υποενότητα : Τρόποι και μέθοδοι δειγματοληψίας Επαμεινώνδας Διαμαντόπουλος Ιστοσελίδα : http://users.sch.gr/epdiaman/ Email : epdiamantopoulos@yahoo.gr 1 Στόχοι της υποενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1. Ατομικά ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Επειδή οι φάκελοι κατατίθενται στο τέλος του τετραμήνου (μαζί με την Ερευνητική Έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική & Ποιοτική Ανάλυση εδομένων Βασικές Έννοιες. Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2013-2014

Ποσοτική & Ποιοτική Ανάλυση εδομένων Βασικές Έννοιες. Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2013-2014 Ποσοτική & Ποιοτική Ανάλυση εδομένων Βασικές Έννοιες Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2013-2014 Περιγραφική και Επαγωγική Στατιστική Η περιγραφική στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Στατιστική

Εισαγωγή στη Στατιστική Εισαγωγή στη Στατιστική Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο στην ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δημήτρης Φουσκάκης, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Ηποσοτικήέρευνα. (Θεμελιώδεις έννοιες)

Ηποσοτικήέρευνα. (Θεμελιώδεις έννοιες) Ηποσοτικήέρευνα (Θεμελιώδεις έννοιες) 1 Πειραματική έρευνα Ποσοτική έρευνα Πειραματική Ημι-πειραματική Αντιστροφής Περιγραφική Σύγκρισης Συσχέτισης Διαδοχικων Μ. 2 Μη Ισοδ..Ομ. Αντιστροφής Πειραματική

Διαβάστε περισσότερα

«Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης»

«Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης» «Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης» Ονοματεπώνυμο: Ταχταρά Κατερίνα Σειρά: 8 η Επιβλέπων Καθηγητής: Βρεχόπουλος Αδάμ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Καλών Τεχνών Τμήματα Εικαστικών & Εφαρμοσμένων Τεχνών, Θεάτρου, Μουσικών Σπουδών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμη Τμήμα ς 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑ και άλλες βιομηχανικές δραστηριότητες

ΕΤΑ και άλλες βιομηχανικές δραστηριότητες Το παρακάτω κείμενο περιέχει οδηγίες, παραδείγματα και διευκρινήσεις σχετικά με το τι θεωρείται Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη, με έμφαση σε βιομηχανικές δραστηριότητες. Βασίζεται στο εγχειρίδιο Frascati

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ (Power of a Test) Όπως είδαμε προηγουμένως, στον Στατιστικό Έλεγχο Υποθέσεων, ορίζουμε δύο είδη πιθανών λαθών (κινδύνων) που μπορεί να συμβούν όταν παίρνουμε αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι δειγματοληψίας, καθορισμός μεγέθους δείγματος, τύποι σφαλμάτων, κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισμού

Μέθοδοι δειγματοληψίας, καθορισμός μεγέθους δείγματος, τύποι σφαλμάτων, κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισμού Μέθοδοι δειγματοληψίας, καθορισμός μεγέθους δείγματος, τύποι σφαλμάτων, κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισμού Γεσθημανή Μηντζιώρη MD, MSc, PhD Μονάδα Ενδοκρινολογίας της Αναπαραγωγής, Α Μαιευτική και Γυναικολογική

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ιατρική 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ Β. Μενούτης, Β. Παυλόπουλος, Λ. Τζέμος, Χ. Δημητρακόπουλος, Χ. Γεωργόπουλος, Σ. Λαρεντζάκης Γραφείο Προληπτικής Ψυχικής Υγιεινής Πολεμικού Ναυτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ - 9900 ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

ΜΕ - 9900 ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Λέκτορας Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση Πρόλογος στην πρώτη έκδοση Εισαγωγή Τι είναι η μεθοδολογία έρευνας Οι μέθοδοι έρευνας ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙO 1: Γενικά για την επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφική Στατιστική. Ακαδ. Έτος 2012-2013 1 ο εξάμηνο. Κ. Πολίτης

Περιγραφική Στατιστική. Ακαδ. Έτος 2012-2013 1 ο εξάμηνο. Κ. Πολίτης Περιγραφική Στατιστική Ακαδ. Έτος 2012-2013 1 ο εξάμηνο Κ. Πολίτης 1 2 Η στατιστική ασχολείται με τη συλλογή, οργάνωση, παρουσίαση και ανάλυση πληροφοριών. Οι πληροφορίες αυτές, πολύ συχνά αριθμητικές,

Διαβάστε περισσότερα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων Παράδειγμα Με πίνακες Με διαγράμματα Ονομαστικά δεδομένα Εδώ τα περιγραφικά μέτρα (μέσος, διάμεσος κλπ ) δεν έχουν νόημα Πήραμε ένα δείγμα από 25 άτομα και τα ρωτήσαμε

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Στόχος της έρευνας Αξιολόγηση της επικοινωνίας των Φαρμακευτικών Εταιριών με: Γιατρούς Φαρμακοποιούς Κοινό

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Πολιτική Επιστήμη 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες ασθενών-μαρτύρων

Μελέτες ασθενών-μαρτύρων Μελέτες ασθενών-μαρτύρων Η πρώτη ΜΑΜ δημοσιεύθηκε το 1920 και αφορούσε τη σχέση καπνιστικής συνήθειας και επιθηλιώματος των χειλιών (μορφή καρκίνου του δέρματος) Το 1950, δημοσιεύθηκαν οι πρώτες 4 μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Τα 4P Προώθηση Προϊόντων. Νικόλαος Α. Παναγιώτου Λέκτορας Τομέας Βιομηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών

Τα 4P Προώθηση Προϊόντων. Νικόλαος Α. Παναγιώτου Λέκτορας Τομέας Βιομηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Τα 4P Προϊόντων Νικόλαος Α. Παναγιώτου Λέκτορας Τομέας Βιομηχανικής ιοίκησης & Επιχειρησιακής Έρευνας Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών 1 @ Νοέμβριος 2004 Περιεχόμενα ιαδικασία Βασικά Στοιχεία ς ιαφήμιση 2 ιαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(Διαφ.1) Στη 10χρονη εμπειρία μου με χρήστες ηρωίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Έρευνα με χρήση ερωτηματολογίου. Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας -ΤΕΙ Καλαμάτας

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Έρευνα με χρήση ερωτηματολογίου. Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας -ΤΕΙ Καλαμάτας ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Έρευνα με χρήση ερωτηματολογίου Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας -ΤΕΙ Καλαμάτας Έρευνα με χρήση ερωτηματολογίου Το ερωτηματολόγιο είναι απλώς ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση........................................... 13 Πρόλογος στην πρώτη έκδοση............................................ 17 Εισαγωγή................................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Η Μέτρηση Εργασίας (Work Measurement ή Time Study) έχει ως αντικείμενο τον προσδιορισμό του χρόνου που απαιτείται από ένα ειδικευμένο

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φιλολογία Τμήμα Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής 1 Μελέτη απορρόφησης

Διαβάστε περισσότερα

Λήψη αποφάσεων στην ομοιοπαθητική συνταγογράφηση O ρόλος της Διαίσθησης. Μπαλάσκα Αθηνά Παιδίατρος Νεογνολόγος

Λήψη αποφάσεων στην ομοιοπαθητική συνταγογράφηση O ρόλος της Διαίσθησης. Μπαλάσκα Αθηνά Παιδίατρος Νεογνολόγος Λήψη αποφάσεων στην ομοιοπαθητική συνταγογράφηση O ρόλος της Διαίσθησης Μπαλάσκα Αθηνά Παιδίατρος Νεογνολόγος Η λήψη απόφασης στην Ομοιοπαθητική είναι μια σύνθετη και πολύπλοκη διαδικασία Οι κλινικές αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ψυχολογία 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία έρευνας και στατιστική

Μεθοδολογία έρευνας και στατιστική Μεθοδολογία έρευνας και στατιστική Μέσα ελέγχου θεωρητικών υποθέσεων στην ψυχολογία Άννα Μαντόγλου Επιλογή ερευνητικού αντικειμένου Χρηστικότητα ή κοινωνική αξία Συγκρουσιακό: εκφέρονται διαφορετικά επιχειρήματα

Διαβάστε περισσότερα

Θεματολογία. Δεδομένα και αβεβαιότητα. Αντικείμενο της Στατιστικής. Βασικές έννοιες. Δεδομένα και αβεβαιότητα. Στατιστική Ι

Θεματολογία. Δεδομένα και αβεβαιότητα. Αντικείμενο της Στατιστικής. Βασικές έννοιες. Δεδομένα και αβεβαιότητα. Στατιστική Ι Ενότητα η : Εισαγωγή στη Στατιστική Θεματολογία Στατιστική Ι Ενότητα : Εισαγωγή Δρ. Χρήστος Εμμανουηλίδης Επίκουρος Καθηγητής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αντικείμενο της Στατιστικής : μεταβλητές,πληθυσμός,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ (1)

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ (1) ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ (1) ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ (2) ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ (3) Ε: Για το προσωπικό αναφέρεστε; Και μία τελευταία ερώτηση. Από πόσα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Παιδαγωγική Σχολή Τμήμα: Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Πινάκες συνάφειας. Βαρύτητα συμπτωμάτων. Φύλο Χαμηλή Υψηλή. Άνδρες. Γυναίκες

Πινάκες συνάφειας. Βαρύτητα συμπτωμάτων. Φύλο Χαμηλή Υψηλή. Άνδρες. Γυναίκες Πινάκες συνάφειας εξερεύνηση σχέσεων μεταξύ τυχαίων μεταβλητών. Είναι λογικό λοιπόν, στην ανάλυση των κατηγορικών δεδομένων να μας ενδιαφέρει η σχέση μεταξύ δύο ή περισσότερων κατηγορικών μεταβλητών. Έστω

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΣΠΕ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΣΠΕ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΣΠΕ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Επιλογή κειμένων των καθηγητών: Μ. GRAWITZ Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταρκτική έρευνα Διερευνήστε πριν απ όλα την περιοχή μέσα στην οποία μπορεί να βρεθεί ένα ερευνητικό ερώτημα. Τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΛΛΙΑΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λοχαγός, Νοσηλεύτρια Ψυχικής Υγείας M.Sc Πληροφορική Υγεία Μεταπτυχιακή φοιτήτρια Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φαρμακευτική 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 5 Συλλογή Δεδομένων & Δειγματοληψία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 5 Συλλογή Δεδομένων & Δειγματοληψία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Ένα Ερευνητικό Παράδειγμα Σκοπός της έρευνας ήταν να διαπιστωθεί εάν ο τρόπος αντίδρασης μιας γυναίκας απέναντι σε φαινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ γα μέλη Προσωπικών Δικτύων

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ γα μέλη Προσωπικών Δικτύων ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ γα μέλη Προσωπικών Δικτύων Αγαπητά μέλη του BITSE, Όλοι μας έχουμε άτυπα προσωπικά δίκτυα στη ζωή μας. Έχουμε ανθρώπους στους οποίους βασιζόμαστε, εμπιστευόμαστε, καθώς και ανθρώπους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ 2011 ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ 1 Κώδικας Δεοντολογίας Γραφείου Διασύνδεσης ΤΕΙ Λάρισας Περιεχόμενα Εισαγωγή... 2 Κώδικας δεοντολογίας με φοιτητές και αποφοίτους προπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

Βιοστατιστική ΒΙΟ-309

Βιοστατιστική ΒΙΟ-309 Βιοστατιστική ΒΙΟ-309 Χειμερινό Εξάμηνο Ακαδ. Έτος 2015-2016 Ντίνα Λύκα lika@biology.uoc.gr 1. Εισαγωγή Εισαγωγικές έννοιες Μεταβλητότητα : ύπαρξη διαφορών μεταξύ ομοειδών μετρήσεων Μεταβλητή: ένα χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1 Βασικές έννοιες

Διάλεξη 1 Βασικές έννοιες Εργαστήριο SPSS Ψ-4201 (ΕΡΓ) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com Διαλέξεις αναρτημένες στο: Διαλέξεις: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Σεμινάρια

Νοσηλευτική Σεμινάρια Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Σεμινάρια Ενότητα 6: Τρόποι Συγγραφής της Μεθόδου και των Αποτελεσμάτων μιας επιστημονικής εργασίας Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΧΡΗΣΗ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΟΥ ΑΙΓΙΟΥ» ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2005 2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Σελ Η "ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ" 3 ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας Ιανουάριος 2013 Περιεχόμενα Υπόμνημα - Επεξηγήσεις... 3 Κεφάλαιο 1: Διαχείριση Προσωπικού... 4 Κεφάλαιο 2: Διαχείριση Εξοπλισμού/ Εγκαταστάσεων... 5 Κεφάλαιο 3: Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Sampling Tools (ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ) Του Σπουδαστή ΛΙΩΛΗ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ

Sampling Tools (ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ) Του Σπουδαστή ΛΙΩΛΗ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ Sampling Tools (ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ) Του Σπουδαστή ΛΙΩΛΗ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ Στην εργασία αυτή αναπτύσσονται βασικές έννοιες μιας δειγματοληπτικής έρευνας, αναλύονται οι διαδικασίες και οι τρόποι διεξαγωγής της έρευνας,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ AΡΘΡΟ 1. Πεδίο Εφαρμογής AΡΘΡΟ 2. Ευθύνη του Δ.Π.

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ AΡΘΡΟ 1. Πεδίο Εφαρμογής AΡΘΡΟ 2. Ευθύνη του Δ.Π. ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ AΡΘΡΟ 1 Πεδίο Εφαρμογής Ο κώδικας αυτός ισχύει για όλες τις ερευνητικές δραστηριότητες οι οποίες διεξάγονται στο Δ.Π.

Διαβάστε περισσότερα

ιοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων

ιοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων ιοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων Επιλογή Προσωπικού Ιωάννης Νικολάου inikol@aueb.gr Λέκτορας Οργανωσιακής Συµπεριφοράς Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα ιοικητικής Επιστήµης και Τεχνολογίας Τα Στάδια της Συστηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστεί η µεθοδολογία της έρευνας και η διαδικασία µε την οποία διεξήχθη η συλλογή των ερωτηµατολογίων. 3.1 Μεθοδολογία Έρευνας & ειγµατοληπτική Τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση Ψήφισμα Συμβουλίου Ευρωπαίων Οδοντιάτρων (CED) Mάιος 2013 Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση Το κείμενο που ακολουθεί είναι η ελληνική μετάφραση του ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες 1. Οδηγίες μεθοδολογίας της έρευνας, συλλογής δεδομένων και εξαγωγής συμπερασμάτων. 2. Συγγραφή της ερευνητικής εργασίας. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT Επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Η εξασφάλιση άδειας από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού (ΥΠΠ) είναι απαραίτητη για τη διεξαγωγή έρευνας σε δηµόσια σχολεία οποιασδήποτε βαθµίδας.

Διαβάστε περισσότερα

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ Δυσκολίες και προβλήματα που έχουν εντοπιστεί στα αρχικά στάδια (της προετοιμασίας και του σχεδιασμού) της ΔΕ στη ΘΕ ΕΚΠ 65 και προτάσεις για την αντιμετώπισή τους. Τα προβλήματα αφορούν κυρίως την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ. Συνέντευξη = Ερευνητική μέθοδος που χρησιμοποιείται στην κοινωνική έρευνα και καθιστά εσάς ερευνητές.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ. Συνέντευξη = Ερευνητική μέθοδος που χρησιμοποιείται στην κοινωνική έρευνα και καθιστά εσάς ερευνητές. ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ Συνέντευξη = Ερευνητική μέθοδος που χρησιμοποιείται στην κοινωνική έρευνα και καθιστά εσάς ερευνητές. Διεξάγεται συνήθως ένας προς έναν αλλά και σε περιβάλλοντα ομάδας. Χρήση τηλεφώνου λόγω

Διαβάστε περισσότερα

Επομένως είναι πολύ σημαντικό για εμάς να αποκτήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις πάνω σε αυτή τη νόσο.

Επομένως είναι πολύ σημαντικό για εμάς να αποκτήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις πάνω σε αυτή τη νόσο. Έντυπο πληροφόρησης και συγκατάθεσης ασθενών για συμμετοχή στη μελέτη μητρώου της Αυτοσωματικής Υπολειπόμενης Πολυκυστικής Νόσου Νεφρών (Autosomal Recessive Polycystic Kidney Disease, ARPKD) Mελέτη ARegPKD

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Σημείωμα του συγγραφέα... 19 Πρόλογος στην ελληνική έκδοση... 21 Πρόλογος στην 5η διεθνή έκδοση... 25

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Σημείωμα του συγγραφέα... 19 Πρόλογος στην ελληνική έκδοση... 21 Πρόλογος στην 5η διεθνή έκδοση... 25 ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Σημείωμα του συγγραφέα................................................. 19 Πρόλογος στην ελληνική έκδοση........................................... 21 Πρόλογος στην 5η διεθνή έκδοση...........................................

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μεθοδολογία έρευνας ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΔΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ/ΕΙΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μεθοδολογία έρευνας Η ερευνητική διαδικασία έχει ως αφορμή ένα προβληματισμό και προσπαθεί να απαντήσει σε ένα ερευνητικό ερώτημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία- ISO 9001 Σαπφούς 3, 81100 Μυτιλήνη (1ος Όροφος) 2251054739 (09:00-14:30) academy@aigaion.org civilacademy.ucoz.org «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειαζόµαστε µίνιµουµ 30 περιπτώσεις για να προβούµε σε κάποιας µορφής ανάλυσης των δεδοµένων.

Ορισµένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειαζόµαστε µίνιµουµ 30 περιπτώσεις για να προβούµε σε κάποιας µορφής ανάλυσης των δεδοµένων. ειγµατοληψία Καθώς δεν είναι εφικτό να παίρνουµε δεδοµένα από ολόκληρο τον πληθυσµό που µας ενδιαφέρει, διαλέγουµε µια µικρότερη οµάδα που θεωρούµε ότι είναι αντιπροσωπευτική ολόκληρου του πληθυσµού. Τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ποιοτικών Ελέγχων 2012-2013

Πρόγραμμα Ποιοτικών Ελέγχων 2012-2013 Πρόγραμμα Ποιοτικών Ελέγχων 2012-2013 Νοέμβριος 2013 Περιεχόμενα 1. Στατιστικά Στοιχεία υποχρεωτικών ελέγχων (Νοέμβριος 2013) 2. Στελέχωση Ομάδας Ποιοτικού Ελέγχου 3. Μεθοδολογία Ποιοτικών Ελέγχων 4. Ευρήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ταυτότητα της έρευνας

Ταυτότητα της έρευνας Ταυτότητα της έρευνας Α Επωνυμία του διενεργήσαντος τη δημοσκόπηση: G.P.O. ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΕ Β Επωνυμία του εντολέα: Η εφημερίδα «Το Ποντίκι». Γ Σκοπός της δημοσκόπησης: Έρευνα κοινής γνώμης για τις

Διαβάστε περισσότερα