ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ Φωτεινή Παληογιάννη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ Φωτεινή Παληογιάννη"

Transcript

1 ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ Φωτεινή Παληογιάννη Η επιστημονική έρευνα ενώ έχει συνεισφέρει ουσιαστικά στην προαγωγή της υγείας, έχει προξενήσει τη γένεση σημαντικών ηθικών διλημμάτων τα οποία απασχόλησαν και απασχολούν όχι μόνο την επιστημονική κοινότητα. Επιστημονικά πειράματα στη διάρκεια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου με αναφορές σε ανθρώπινα θύματα, έθεσαν τη βάση του κώδικα της Νυρεμβέργης ως ένα σύνολο κανόνων για την κρίση γιατρών και επιστημόνων που εκτελούσαν πειράματα σε βάρος αιχμαλώτων σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Ο κώδικας της Νυρεμβέργης έγινε το πρωτότυπο άλλων μεταγενέστερων που θεσπίστηκαν για να εξασφαλίσουν ότι η έρευνα που συμπεριλαμβάνει ανθρώπους καθοδηγείται από κανόνες ηθικής. Οι κανόνες αυτοί συχνά είναι ανεπαρκείς, μερικές φορές αλληλοσυγκρούονται και άλλες είναι δύσκολο να ερμηνευτούν ή να εφαρμοστούν. Πιο γενικευμένοι κανόνες αποτελούν τη βάση που ανάλογα με τον χρόνο ή τον τόπο εφαρμογής τους αναθεωρούνται και βελτιώνονται Θέματα που θα καλυφθούν 1. Ποια η διαφορά καινοτόμου θεραπείας και έρευνας; 2. Πώς το θέμα της ενσυνείδητης συγκατάθεσης είναι σημαντικό για τη συμμετοχή σε ερευνητικές/καινοτόμες θεραπείες; 3. Είναι αποδεκτό να μην ενημερώνεται ο ασθενής για ερευνητική θεραπεία στην οποία υποβάλλεται; 4. Πώς το ευρύ κοινό θα ενημερωθεί για την έρευνα; 5. Είναι λάθος να αποκλείονται από την έρευνα άτομα που δεν μπορούν να δώσουν συγκατάθεση προσωπικά; 6. Με ποια κριτήρια γίνεται αντιληπτή η επιστημονική / ερευνητική απάτη; Βασικά στοιχεία βιοηθικής για την έρευνα / καινοτόμα θεραπεία 1. Σεβασμός στην αυτονομία του ασθενούς και προστασία των ασθενών με περιορισμένη αυτονομία. 2. Ισότιμη κατανομή του κόστους και των ωφελειών της έρευνας στα μέλη της κοινωνίας. 3. Ελαχιστοποίηση της πιθανής βλαπτικής επίδραση της θεραπείας και μεγιστοποίηση της ωφέλειας. 1

2 ΟΡΙΣΜΟΙ Έρευνα: Είναι η προσπάθεια απόκτησης γενικευμένης νέας γνώσης με σαφώς οριοθετημένα ερωτήματα και χρήση συστηματικών μεθόδων. Σκοπός της έρευνας είναι η παραγωγή νέας γνώσης. Δεν αποσκοπεί στο όφελος των συμμετεχόντων, αν και μπορεί και αυτοί έμμεσα να ωφελούνται. Αυτοί που σίγουρα ωφελούνται είναι οι μελλοντικοί άρρωστοι. Στην περίπτωση που σκοπός της έρευνας είναι η παραγωγή νέας γνώσης παρά η αποκλειστική φροντίδα του αρρώστου ισχύουν οι περιορισμοί που ισχύουν για την αμιγή έρευνα. Εφ όσον ο θεράπων ιατρός χρησιμοποιεί θεραπείες που δεν συμπεριλαμβάνονται στην κοινή θεραπευτική πρακτική θα πρέπει οπωσδήποτε να ενημερωθεί ο άρρωστος. ΚΛΙΝΙΚΗ ή ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ: Η έρευνα που έχει σκοπό τη βελτίωση της θεραπευτικής φροντίδας του αρρώστου. ΜΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ: Η έρευνα που έχει σκοπό την απόκτηση της γνώσης αποκλειστικά. ΓΚΡΙΖΑ ΖΩΝΗ Η ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΜΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 2000: Κατάργηση του όρου θεραπευτική-μη θεραπευτική. Συνιστάται προσοχή στην έρευνα που εμπλέκει ασθενείς. Τονίζεται ότι θα πρέπει να θεσπιστούν εξωτερικά κριτήρια ασφάλειας των ασθενών. Καινοτόμες θεραπείες ΤΙ ΕΙΝΑΙ: Η όποια προσαρμογή αλλαγή στη θεραπεία που βασίζεται στην εμπειρία. Πολλές φορές ταυτίζεται με τον όρο θεραπευτική έρευνα. ΤΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ: Η χρήση μη αποδεδειγμένης χρησιμότητας φαρμάκων ή νέων χειρουργικών τεχνικών που εφαρμόζονται χωρίς την έγκριση επιτροπής βιοηθικής ή ομάδας εξωτερικού ελέγχου. Η καινοτόμα θεραπεία λίγο διαφέρει από την έρευνα όταν θέτει τον ασθενή σε μη υπολογίσιμο ή αυξημένο κίνδυνο για τον άρρωστο. ΣΚΟΠΟΣ: Η επίτευξη του καλύτερου θεραπευτικού αποτελέσματος για τον άρρωστο, ο οποίος έχει ενημερωθεί για τις διαφορές της νέας θεραπείας από την συμβατική και τους κινδύνους που περιλαμβάνει, όπως επίσης και αν ο ιατρός έχει άριστη εμπειρία με την νέα μεθοδολογία. 2

3 ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ή ΚΑΙΝΟΤΟΜΟΥ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Ειλικρίνεια και αποτελεσματική επικοινωνία. Μετά γνώσεως συγκατάθεση και εθελοντική συμμετοχή του ασθενούς. Ο πρωταρχικός σκοπός είναι το όφελος του αρρώστου. Άλλοι επαγγελματίες υγείας που εμπλέκονται θα πρέπει να είναι ενήμεροι για την έρευνα. Τα οφέλη και οι ζημιές για τον άρρωστο θα πρέπει να ισοζυγιστούν. Ο πληθυσμός που θα συμμετέχει θα πρέπει να είναι αντιπροσωπευτικός. Θα πρέπει να ληφθεί υπ όψιν η συμμετοχή ευάλωτων ομάδων. Προσεκτικός ανεξάρτητος έλεγχος για την διάκριση ερευνητικής και πειραματικής θεραπείας. Εχεμύθεια των συμμετεχόντων, διασφάλιση του απορρήτου του ιατρικού φακέλου. Οι επαγγελματίες υγείας ενεργούν μόνο εντός του πεδίου των ικανοτήτων τους. Ακρίβεια στην καταγραφή των αποτελεσμάτων. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Επίσημα θεσμοθετημένοι κανόνες που στην πορεία των χρόνων οριοθέτησαν την έρευνα σε παγκόσμιο επίπεδο υπήρξαν οι κάτωθι Nuremberg Code (1947). Helsinki Declaration ( ). Directives from WHO. (Manille, 1981-). Statements HUGO (1996 -). UNESCO Declaration (December ). Convention of Council of Europe (Oviedo, 1997). Recommendations ESHG (2001 -). US texts (NBAC) in USA (1999) Declaration of principles for research in genetics and in population genetics (Quebec, ) French and German National ethics committees working in on a statement on biobanks Το Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο το 2001 συμφώνησε στη θέσπιση όρων για την εφαρμογή κανόνων στις κλινικές δοκιμές φαρμακευτικών προϊόντων. Σαφής καθορισμός των όρων: εχεμύθεια, μετά γνώσεως συγκατάθεση, ανεξάρτητη επιτροπή Βιοηθικής, νόμιμα αποδεκτοί εκπρόσωποι, ευάλωτα άτομα. Καθορισμός του όρου καλή κλινική πρακτική: η υποχρέωση της εξισορρόπησης των ωφελειών και κινδύνων από την αρχή, η προστασία των δικαιωμάτων και του οφέλους του 3

4 ασθενή, η κατοχύρωση της ικανότητας των ατόμων που καθοδηγούν την κλινική δοκιμή, η προσφορά ελεύθερης μετά γνώσεως συγκατάθεσης από συμμετέχοντες, εμπιστευτικότητα στα δεδομένα. Υποχρεώσεις της επιτροπής Βιοηθικής (έλεγχος ασφάλειας, κατοχύρωσης δικαιωμάτων των ασθενών). Υποχρεώσεις του κύριου ερευνητή (διευκόλυνση ελέγχου, ιατρικής βοήθειας σε παρενέργειες, ενημέρωση συναδέλφων που εμπλέκεται στη φροντίδα του ασθενούς). Υποχρεώσεις του χορηγού. Το σύνολο των κανόνων που διέπουν την επιστημονική έρευνα εμπλουτίζεται και ανανεώνεται στην πορεία των χρόνων με βάση τα νέα επιστημονικά δεδομένα και ποικίλλει σύμφωνα με τους νόμους της κάθε χώρας πάντοτε όμως τηρούνται τα εθνικά και διεθνή standards. ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ Πρέπει να εξασφαλίζεται η καλή κλινική πρακτική. Οι μελλοντικοί κίνδυνοι για κάθε άρρωστο θα πρέπει να ισοσταθμίζονται με τα πιθανά κλινικά οφέλη. Συμπεριλαμβάνονται και οι μελλοντικοί ασθενείς. Πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη για εγγύηση. Κατοχύρωση και διασφάλιση του δικαιώματος του ασθενούς για φυσική και πνευματική ακεραιότητα, μεθοδικότητα, προστασία προσωπικών δεδομένων. Πρόβλεψη για αρρώστους που δεν μπορούν να συγκατατεθούν. ΘΕΣΜΟΘΕΤΗΜΕΝΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Κανονισμοί των ανθρωπίνων δικαιωμάτων 1998 Κανονισμοί προστασίας δεδομένων 1998 Κανονισμοί Κοινωνικής Υγείας και Πρόνοιας 2001 Παραδείγματα: Συμμετοχή χωρίς συγκατάθεση σε πειραματική κλινική έρευνα είναι παραβίαση κανόνων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Χρησιμοποίηση προσωπικών δεδομένων είναι επίσης παραβίαση κανόνων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ποιος αποφασίζει: Η επιτροπή βιοηθικής της έρευνας η οποία φέρει την ευθύνη και προστατεύεται από τον νόμο. Τα δεδομένα ασθενών πρέπει να χρησιμοποιούνται με τρόπο που δεν υποβάλλουν τον ασθενή σε οποιοδήποτε κίνδυνο. 4

5 ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ Αρχή: Για να είναι ηθικά αποδεκτή η έρευνα / καινοτόμα θεραπεία πρέπει τα πιθανά οφέλη της να υπερβαίνουν σαφώς τους προβλεπόμενους κινδύνους. Οι συγκεκριμένοι ασθενείς που συμμετέχουν στην έρευνα ΠΟΤΕ δεν χρησιμοποιούνται ως μέσο για κατάκτηση γνώσης. Οι ασθενείς ενημερώνονται πλήρως και ο ιατρός / ερευνητής σέβεται τα δικαιώματά τους. Θα πρέπει να υπάρχει ισόρροπη εκπροσώπηση των πληθυσμών που συμμετέχουν σε ερευνητικές προσπάθειες. Π.χ. Αποκλείονται άνθρωποι που δεν μιλούν καλά τη γλώσσα της χώρας όπου διαβιώνουν. Παιδιά ή ασθενείς με μειωμένη ικανότητα επικοινωνίας. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΟΔΗΓΙΩΝ ΤΗΣ ΒΙΟΗΘΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ Ειλικρίνεια και σαφής πληροφόρηση 5 Η μετά γνώσεως συγκατάθεση προϋποθέτει σαφή πληροφόρηση Π.χ. είναι απαράδεκτη η πολλαπλή αιματοληψία σε ασθενείς με χρόνια νόσο, με σκοπό την έρευνα, ενώ ο ασθενής «νομίζει» πως αυτό είναι απαραίτητο για την παρακολούθηση της νόσου του. Το παράδειγμα του ασθενούς δότη για hairy-cell leukemia. Ανάπτυξη κυτταρικού κλώνου από τα κύτταρά του και πώληση της κυτταρικής σειράς αντί αρκετών εκατομμυρίων δολαρίων (εν αγνοία του). Τι σημαίνει επαρκής πληροφόρηση; Ποικίλλει ανάλογα με τις απαιτήσεις των ασθενών, την πολυπλοκότητα της διαδικασίας, το πολιτισμικό και ψυχολογικό υπόβαθρο του ασθενούς. Επαρκής πληροφόρηση: Ενημέρωση για τα πιθανά οφέλη και κινδύνους καθώς και για τη γνώση που θα προκύπτει με τη χρήση ερευνητικών ή εναλλακτικών θεραπειών. Οι ασθενείς που συμμετέχουν σε έρευνα πρέπει να γνωρίζουν: Το σκοπό της έρευνας και την έγκριση από την επιτροπή βιοηθικής. Τη διαφορά μεταξύ έρευνας και θεραπείας. Τη σημασία όρων που σχετίζονται με την έρευνα (π.χ. placebo). Τη φύση κάθε διαδικασίας, πόσο συχνά και για πόσο θα συμβαίνει. Τι πιθανές ωφέλειες και κινδύνους (βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες). Τις διαδικασίες για την αναφορά παρενεργειών.

6 Τα νομικά δικαιώματα των συμμετεχόντων. Τις λεπτομέρειες αποζημίωσης εάν προκύψει βλαπτική επίδραση. Τον τρόπο φύλαξης, χρήσης και δημοσίευση αποτελεσμάτων που αφορούν την υγεία τους. Εάν ανθρώπινο υλικό δωρίζεται, με ποιο τρόπο θα χρησιμοποιηθεί στην έρευνα. Πώς το DNA από τα σωματικά τους κύτταρα θα απομονωθεί και στο όνομα ποιου ερευνητή θα καταχωρηθεί. Εάν ο ερευνητής θα ωφεληθεί και με ποιο τρόπο (αμοιβή). Το όνομα του ιατρού που είναι υπεύθυνος για τη θεραπεία τους. Πως μπορεί να παραιτηθούν από την ερευνητική προσπάθεια. Ποια πληροφορία θα λάβουν για την έκβαση της έρευνας. Ότι η παραίτηση δεν θα επηρεάσει την ποιότητα της παρεχόμενης ιατρικής φροντίδας. Οι ασθενείς που ενέχονται σε καινοτόμες θεραπείες πρέπει να γνωρίζουν: Γιατί θεραπεία προτείνεται στη δική τους περίπτωση. Τα γνωστά στοιχεία που την υποστηρίζουν και τα άγνωστα, όποια υπάρχουν. Εάν έχει ελεγχθεί και με ποιο τρόπο από την επιτροπή βιοηθικής. Την εμπειρία των κλινικών ιατρών σε αυτή. Τις εναλλακτικές λύσεις, αν υπάρχουν. Τα σημεία που διαφέρει από την καθιερωμένη θεραπεία. Τους πιθανούς κινδύνους και τα οφέλη για τους ίδιους. Τον τρόπο μέτρησης της ασφάλειάς τους και την υποστήριξη τους σε πιθανή βλάβη. Την μελλοντική χρήση της θεραπείας εάν είναι επιτυχής. ΕΙΝΑΙ ΠΟΤΕ ΑΠΟΔΕΚΤΟ ΝΑ ΜΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΝΕΤΑΙ Ο ΑΣΘΕΝΗΣ; Γενική αρχή: Αποτυχία στην ενημέρωση του ασθενούς είναι ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ. Εξαίρεση: ΜΟΝΟ σε διανοητική καθυστέρηση επείγουσες θεραπείες. ή σε συνθήκες αναζωογόνησης τμήματα εντατικής θεραπείας Σημείωση: Παρά το γεγονός ότι η επικοινωνία και σαφής ενημέρωση συναντά πολλά εμπόδια, ο ιατρός θα πρέπει σαφώς να εξηγήσει τους κινδύνους που θα προκύψουν από την έρευνα. 6

7 ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΓΙΑ «ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ» Την προσφορά της ερευνητικής προσπάθειας δεν είναι μόνο οι ασθενείς που χρειάζεται να την γνωρίζουν, αλλά και άλλοι πιθανοί «αποδέκτες» όπως: πιθανοί ασθενείς, εργαζόμενοι στο χώρο υγείας, μέρος του πληθυσμού που ελέγχεται μετά από έκθεση σε επικίνδυνα υλικά. Όσο ευρύτερο το κοινό που είναι πιθανοί αποδέκτες των αποτελεσμάτων της έρευνας τόσο μεγαλύτερες οι πιθανότητες να χρησιμοποιηθούν τα αποτελέσματά της. Γι αυτό είναι απαραίτητη η πληροφόρηση του κοινού για τις ερευνητικές προσπάθειες με τρόπο προσιτό στις γνώσεις και τη μέση αντίληψή τους. ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΙΘΑΝΟ ΚΙΝΔΥΝΟ Το πιο δύσκολο σημείο στην επικοινωνία θεράποντος ιατρού-ασθενούς είναι η ενημέρωση του αρρώστου για τον πιθανό κίνδυνο. Συχνά οι γιατροί κατηγορούνται για ελλιπή ενημέρωση. Δεν υπάρχει κανόνας γενικός για «αποδεκτό» κίνδυνο, κάθε περίπτωση εξετάζεται και συζητείται ξεχωριστά. Ο θεράπων εξηγεί ποια μέρη της θεραπείας είναι «καινοτόμα» και απαντά ειλικρινά σε ερωτήσεις για τα δικά του ποσοστά επιτυχίας. ΜΕΤΑ ΓΝΩΣΕΩΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ Είναι η λυδία λίθος κάθε ερευνητικής / καινοτόμου θεραπείας. Οι ασθενείς ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΣΑ αλλά ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ στον επιδιωκόμενο σκοπό της απόκτησης γνώσης. Α. ΥΓΙΕΙΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ Το κυριότερο μέσο προσέλκυσης είναι η δημόσια ενημέρωση. Συχνά συμμετέχουν άνθρωποι με ποικίλη εξάρτηση από τους ερευνητές: μαθητές ή εργαζόμενοι. Διεθνή συνέδρια που στοιχειοθετούν τους κανόνες κλινικής έρευνας, αποκλείουν άτομα που με οποιοδήποτε τρόπο είτε επιδιώκουν όφελος, είτε φοβούνται επιπτώσεις σε δεδομένη άρνηση. Έργο της επιτροπής βιοηθικής είναι να αποκλείσει οποιαδήποτε είδους πίεση όπως επίσης ενδεχόμενη αμοιβή σε εθελοντές που υποβάλλονται σε κίνδυνο. 7

8 Β. ΑΤΟΜΑ ΣΕ ΘΕΣΗ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ Άτομα σε ιδρύματα Φυλακισμένοι Θα πρέπει να συμμετέχουν σε ερευνητική προσπάθεια που θέτει ερωτήματα που αφορά προβλήματα υγείας που τους αφορούν άμεσα. ΠΡΟΣΟΧΗ: Συγκατάθεση θα πρέπει να λαμβάνεται και από άτομα με ψυχική ασθένεια που μπορούν να επικοινωνήσουν. Η έρευνα θα πρέπει να αφορά άμεσα τη θεραπεία τους, γιατί ενδεχόμενα δεν είναι πάντα δυνατή η ελεύθερη συγκατάθεση. Γ. ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΝΑ ΥΠΟΧΡΕΩΘΕΙ ΝΑ ΣΥΜΜΕΤΕΧΕΙ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ Η ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ? Φυσιολογικά ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΥΠΟΧΡΕΟΥΤΑΙ να συμμετάσχει. ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ: Ένστολοι που υποχρεούνται σε εμβολιασμό όταν αφορά στην προστασία τους και την προστασία των άλλων. π.χ υποχρεωτικός εμβολιασμός στρατιωτών που εκτέθηκαν σε χημικά ή βιολογικά όπλα. Δ. ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΔΩΣΟΥΝ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ Η ΚΑΙΝΟΤΟΜΟ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Άτομα με φυσική αναπηρία (ελαττωμένη ικανότητα επικοινωνίας, νεογνά, μικρά παιδιά) ή διανοητική καθυστέρηση. Μη αυτόνομα άτομα θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται ΜΟΝΟ σε μελέτες που είναι σχεδιασμένες να βελτιώσουν την κατάστασή τους, ή ατόμων της ίδιας κατηγορίας. Άτομα σε πολύ σοβαρή κατάσταση ΔΕΝ θα πρέπει να εκτίθενται σε πειραματικές θεραπείες αν η πιθανότητα πιθανής ωφέλειας είναι μικρή. Νομική βοήθεια πρέπει να επιδιώκεται. π.χ. πειραματικό φάρμακο για βελτίωση ποιότητας ζωής στη νόσο Creutzfeldt-Jacobs. Η συμμετοχή αυτών των ατόμων σε μελέτες που δεν αφορούν στη βελτίωσή τους είναι θέμα συζητήσεων και διαφωνιών. Οι οικογένειες αυτών των ατόμων θα πρέπει να αποφασίζουν με βάση τι τα άτομα αυτά θα επιθυμήσουν. 8

9 ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΤΗΝ ΔΩΣΟΥΝ ΜΕ ΕΠΙΓΝΩΣΗ Θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί στο μέγιστο η όποια δυνατότητά τους να αποφασίσουν ελεύθερα. Εάν σαφώς αντιτίθενται ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ να συμμετάσχουν. Όποια άρνηση στη φάση που το άτομο ήταν ικανό να πάρει αποφάσεις θα πρέπει να γίνεται σεβαστή. Επί πλέον προφυλάξεις θα πρέπει να λαμβάνονται όταν τα άτομα δεν μπορούν να δώσουν προσωπική συγκατάθεση. Τα αναμενόμενα οφέλη θα πρέπει να υπερβαίνουν τους πιθανούς κινδύνους. Ενημέρωση των ατόμων (συγγενείς ή νομικοί εκπρόσωποι) που θα πάρουν την απόφαση για ανίκανα άτομα θα πρέπει να είναι λεπτομερής και σαφής. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΕ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑΣ ΑΝΑΓΚΗΣ Οι ίδιοι οι ασθενείς σπάνια επικοινωνούν. Συνήθως δεν υπάρχει επαρκής χρόνος για ενημέρωση της οικογένειας. Οι νόμοι που καλύπτουν την χρήση θεραπευτικών σχημάτων υπό όρους ποικίλλουν από χώρα σε χώρα. Οι νόμοι βασίζονται στο γεγονός ότι ο ιατρός θα πρέπει να ενημερώνει πριν φθάσει η κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Στην Αγγλία επιτρέπεται σε νεογνά. Οι γονείς έχουν λίγο η καθόλου χρόνο να συναινέσουν. ΕΡΕΥΝΑ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΝΗΠΙΑ ΜΟΝΟ όταν συγκατατίθενται τα ίδια ή οι γονείς τους. ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΚΛΕΙΕΤΑΙ ΕΡΕΥΝΑ σε νεογνά επειδή δεν μπορούν να δώσουν συγκατάθεση. Τα παιδιά έχουν ειδικές ανάγκες και ευαισθησίες. ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ ΑΠΟ ΦΥΣΙΚΟΥΣ Η ΚΑΙ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΜΕΝΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ Θεσμοθετημένοι κανόνες ορίζουν ότι για παιδιά μικρότερα των 16 ετών, η συγκατάθεση θα πρέπει να δίνεται από γονείς ή νόμιμους εκπροσώπους. ΠΟΤΕ ΑΜΟΙΒΗ ΔΕΝ ΔΙΝΕΤΑΙ ΓΙΑ ΚΑΝΕΝΑ ΛΟΓΟ Καμία ενέργεια δεν γίνεται για άλλο σκοπό παρά μόνο το όφελος του παιδιού. Συνήθως ζητούνται επί πλέον αιμοληψίες, και εδώ θα πρέπει να υπάρχει συγκατάθεση γονέων ή των ίδιων των παιδιών. 9

10 Τι γίνεται όταν δεν συγκατατίθενται και οι δύο γονείς?- θέμα για συζήτηση. Η επιτροπή βιοηθικής θα πρέπει να λαμβάνει σοβαρά υπ όψιν την άρνηση των γονέων που αγωνιούν για την επιτάχυνση της θεραπευτικής αγωγής, ενώ η ερευνητική προσπάθεια μπορεί να επιμηκύνει το χρόνο θεραπείας. 10

11 ΑΤΟΜΙΚΟ ΟΦΕΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΩΝ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ: ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΖΕΤΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΚΑΙ ΝΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΕΙΤΑΙ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ Οδηγίες για την παγκόσμια ιατρική διακήρυξη του Ελσίνκι Το κοινό συμφέρον δεν πρέπει ποτέ να υπερβαίνει το ατομικό. Ποτέ δεν γίνεται έρευνα με άγνοια των συμμετεχόντων ειδικά όταν μία κατοχυρωμένη θεραπεία είναι διαθέσιμη. Όταν ο κίνδυνος παρενεργειών είναι μεγάλος πρέπει οι ασθενείς να ενημερώνονται και μετά την έναρξη της θεραπείας στη διάρκεια όλων των σταδίων τους. Παρ όλα αυτά η παντελής εξάλειψη του κινδύνου είναι αδύνατη ειδικά σε νέες θεραπείες όπου μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι δεν είναι δυνατόν να υπολογιστούν. ΠΡΟΣΟΧΗ: σε άτομα με μακρό προσδόκιμο επιβίωσης. ΠΟΙΟΙ ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ Όλοι που μπορούν να δώσουν εν επιγνώσει συγκατάθεση, εκπροσωπώντας όλες τις πληθυσμιακές ομάδες συμπεριλαμβάνοντας όποια μειονότητα. ΕΧΕΜΥΘΕΙΑ Η έρευνα θα πρέπει να χρησιμοποιεί ανώνυμα δεδομένα και τα άτομα που συμμετέχουν θα πρέπει να είναι ενήμεροι για την χρήση του ιατρικού τους φακέλου (πώς και από ποιους χρησιμοποιούνται). ΕΧΕΜΥΘΕΙΑ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΧΡΗΣΗ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Πρόσβαση σε ιατρικούς φακέλους έχουν οι θεράποντες ιατροί. Χρήση παρελθόντων στοιχείων θα πρέπει να γίνεται πάντα με ενημέρωση των ασθενών και τα δεδομένα να χρησιμοποιούνται ανώνυμα. Η συγκατάθεση του ασθενούς θα πρέπει να ζητείται ακόμα και όταν η περίπτωσή του δημοσιευθεί ως ανώνυμο case report. Η ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΤΟΥ ΑΥΤΟΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΩΝ ΟΡΙΩΝ ΤΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ Ο κάθε ιατρός ελέγχει την έκβαση του θεραπευτικού πρωτοκόλλου και συγκρίνει τα ποσοστά επιτυχίας του με άλλα παρόμοια. Όλοι οι ιατροί έχουν καθήκον να γνωρίζουν τα όρια της γνώσης και των δεξιοτήτων τους (π.χ. νέες χειρουργικές κλινικές). 11

12 ΕΙΔΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Έρευνα σε έμβρυα Ο χρόνος χρήσης τους και η δυνατότητα χρησιμοποίησής τους είναι αμφισβητούμενο θέμα και πεδίο διαφωνίας για τους νομικούς κάθε χώρας. ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ: Έμβρυα - Προϊόντα μόνο για έρευνα (υπογονιμότητα, αντισύλληψη, κληρονομικές νόσοι) «Περίσσευμα» στις διαδικασίες τεχνικής γονιμοποίησης. Μολονότι η ηθική του θέματος αμφισβητείται για την πρώτη πηγή προέλευσης και οι δύο πηγές νομικά καλύπτονται. Έρευνα σε εμβρυικά βλαστικά κύτταρα Stem cells από έμβρυα απομονώθηκαν και καλλιεργήθηκαν για πρώτη φορά το Δυνητικά μπορεί με κατάλληλους αυξητικούς παράγοντες να διαφοροποιηθούν σε: Νευρικά κύτταρα για τη θεραπεία της νόσου του Parkinson. Μυελό των οστών για λευχαιμικούς ασθενείς. Μυϊκό ιστό για κατεστραμμένες καρδιές. Δέρμα για θεραπεία εγκαυμάτων. Το 2001 ψηφίστηκε η έρευνα σε stem cells τόσο εμβρύων όσο και ενηλίκων παράλληλα αν και θεωρητικά η διαφοροποίηση των stem cells των ενηλίκων μπορεί να είναι περιορισμένη. ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΕΜΒΡΥΑ ή ΕΜΒΡΥΪΚΟΥΣ ΙΣΤΟΥΣ Δεν υπάρχουν σαφείς νόμοι αλλά κοινά αποδεκτοί κανόνες: Θα πρέπει σαφώς να οριοθετούνται οι αποφάσεις για διακοπή κύησης και χρήσης του εμβρυϊκού υλικού. Σε περίπτωση που το υλικό παρέχεται από τερματισμένη εγκυμοσύνη, η συγκατάθεση για διακοπή κύησης θα πρέπει να δίνεται πριν τη συγκατάθεση για χρήση του εμβρύου. Πάντα ζητείται έγγραφη συγκατάθεση της μητέρας. Ποτέ δεν δελεάζεται η μητέρα με αμοιβή. Δεν τροποποιείται η μέθοδος τερματισμού της εγκυμοσύνης προς όφελος της έρευνας. ΟΛΕΣ ΟΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΕΛΕΓΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΒΙΟΗΘΙΚΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Όταν η έρευνα στο DNA ακόμα και νεκρών ατόμων δίνει πληροφορίες για γνωστή κληρονομική νόσο τα δείγματα χρησιμοποιούνται ΠΑΝΤΑ ΑΝΩΝΥΜΑ. 12

13 ΑΛΛΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΕΝΑΠΟΜΕΙΝΑΝΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΥΛΙΚΑ ΖΩΝΤΕΣ ΔΟΤΕΣ Ζώντες ασθενείς που υπόκεινται σε όποια διαγνωστική ή θεραπευτική διαδικασία είναι η πηγή που τροφοδοτεί την έρευνα. Οι ζώντες δότες πρέπει να γνωρίζουν. Τις θετικές και αρνητικές συνέπειες της συγκατάθεσης ή της άρνησής τους να συμμετάσχουν στην έρευνα. Το σκοπό χρήσης υλικού από το σώμα τους. Εάν το υλικό θα χρησιμοποιηθεί για γενετική έρευνα. Την πιθανή αποθήκευση του υλικού για μελλοντική χρήση. Τους κανόνες που διέπουν τη χρήση. Τους μηχανισμούς κωδικοποίησης της απόφασής τους. Ανθρώπινα δείγματα (αίμα, σάλιο, υγρά σώματος) που στέλλονται για διαγνωστικούς σκοπούς, μετά την έξοδο του ασθενούς από το νοσοκομείο μπορεί να χρησιμοποιηθούν ανώνυμα ΥΠΟ ΤΟΝ ΟΡΟΝ ότι έχουν λάβει έγκριση από την επιτροπή Βιοηθικής, και την έγκριση των ασθενών εφ όσον θα γίνει γενετική έρευνα. Για νεκρούς δότες απαιτείται η συγκατάθεση της οικογένειας. 13

14 ΑΠΑΤΗ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΠΑΡΕΚΤΡΟΠΗ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Ηθική παρεκτροπή περιλαμβάνει άγνοια ή καταστρατήγηση των κοινά αποδεκτών κανόνων, αποτυχία στη λήψη συγκατάθεσης από τους εμπλεκόμενους, προσπάθεια συγκάλυψης κακής πρακτικής. Απάτη στην έρευνα έχει σαν αποτέλεσμα παροχή ψευδών πληροφοριών πάνω στις οποίες θα βασιστούν μελλοντικές θεραπείες, θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή των ασθενών. Στον ορισμό συμπεριλαμβάνονται η παραποίηση αποτελεσμάτων, η αδυναμία παραδοχής στοιχείων που λείπουν και η κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας. Η προσπάθεια μείωσης του φαινομένου με ποικίλα μέτρα απέτυχε. Μέρος της αιτίας του προβλήματος είναι η έλλειψη εκπαίδευσης των ερευνητών. ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ Τα αποτελέσματα της έρευνας καταγράφονται λεπτομερώς και είναι ανοιχτά σε δημόσιο έλεγχο. Ο επιστημονικός υπεύθυνος έχει ΑΜΕΣΗ επίβλεψη και καθοδήγηση της έρευνας. Η επιστημονική αξιολόγηση κάθε ερευνητικού πρωτοκόλλου θα πρέπει να γίνεται από ανεξάρτητους εξωτερικούς κριτές. Οι ερευνητικές ομάδες θα πρέπει να εκπαιδευτούν στον εσωτερικό αυτοέλεγχο. Θα πρέπει να υπάρχει ισορροπία μεταξύ υπερενθουσιασμού ή υπερβολικού σκεπτικισμού στην αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Μεταξύ ερευνητών και ασθενών θα πρέπει να υπάρχει και τρίτο πρόσωπο που θα ζητά συγκατάθεση όταν οι ασθενείς ανήκουν σε «ευάλωτες» ομάδες. 14

15 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Ιατροί που γίνονται μάρτυρες ανήθικων δραστηριοτήτων κατά τη διάρκεια επιστημονικής έρευνας θα πρέπει να εκθέτουν το πρόβλημα. Απόκρυψη λόγω φόβου ή ιδιοτέλειας έχει ποινική ευθύνη. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΗΘΙΚΗΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ Συνεστήθη το 1997 στην Αγγλία με σκοπό: Την παροχή συμβουλής στους εκδότες όταν ζητείται σε θέμα που προκύπτει. Την ετήσια αναφορά που περιγράφει αυτά τα θέματα. Την σύνταξη οδηγιών για καλή πρακτική. Την ενθάρρυνση της έρευνας. Τη διδασκαλία και εκπαίδευση. Διαπιστώθηκαν 100 περιπτώσεις πιθανής επιστημονικής παραπλάνησης στην πρώτη τριετία θητείας της επιτροπής. Άρχισε η σύσταση τέτοιων επιτροπών και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΝΕΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΩΝ - ΕΡΕΥΝΑΣ Μετά το 2000 συνεστήθησαν νόμοι που αφορούν στην ορθή χρήση εμβρύων, παιδιών, φυλακισμένων, υλικών βιοψίας και νεκροτομών. Οι εθνικές επιτροπές Βιοηθικής προτείνουν και αντίστοιχα τα κράτη κατοχυρώνουν. 15

16 ΚΥΡΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΩΡΗΣΗ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΒΙΟΗΘΙΚΗΣ ΟΦΕΛΗ Μπορεί το άτομο να δώσει συγκατάθεση και πώς μπορεί να δοθεί σαφής ενημέρωση για οφέλη και κινδύνους; Το προτεινόμενο έργο σκοπεύει να ωφελήσει κυρίως τους εμπλεκόμενους ή άλλους που βρίσκονται στην ίδια θέση. Ποια είναι τα στοιχεία που υποδεικνύουν τα αναμενόμενα οφέλη. Ποια από αυτά αφορούν προσωπικά τον άρρωστο. Πώς η γνώση θα χρησιμοποιηθεί; Πόσο σοβαρό και κοινό είναι το πρόβλημα που ζητάει επίλυση; Πόσο πιθανή είναι η επιτυχία του σκοπού; ΖΗΜΙΕΣ Πόσο παρεμβατική είναι η διαδικασία της έρευνας; Πόσο σοβαρές είναι οι ζημιές που σχετίζονται μ αυτή; Πόσο πιθανές είναι οι παρενέργειες; Οι παρενέργειες είναι άμεσες; Πόσο διαρκούν; Είναι μακροπρόθεσμες; Μήπως κάποιοι ασθενείς συμμετέχουν σε πολλές μελέτες απλά επειδή είναι διαθέσιμοι. Μήπως οι εμπλεκόμενοι ασθενείς στην έρευνα έχουν ήδη πάρα πολλά προβλήματα; ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Research and innovative treatment in Medical Ethics Today: The BMA's Handbook of Ethics and Law, 2nd Edition BMA Ethics Department Belmont Report - University of Washington, Human Subjects Division Office for Human Research Protections Food and Drug Administration Health Resources and Services Administration Council for International Organizations of Medical Sciences (CIOMS) CITI Course in the Protection of Human Subjects [International Course] https://www.citiprogram.org/default.asp [http://www.irbtraining.org] Educational Resources on International Research Ethics Ethical Issues in International Health Research 16

Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ασθενής πριν αποφασίσει τη συμμετοχή του;

Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ασθενής πριν αποφασίσει τη συμμετοχή του; Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ασθενής πριν αποφασίσει τη συμμετοχή του; Χ. Χριστοδούλου Παθολόγος- Ογκολόγος Δ/ντής Β' Ογκολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Metropolitan Ηθική αναγκαιότητα κλινικών μελετών Οι

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Πρόγραμμα Μαθημάτων. Ακαδ. Έτος 2014-2015. Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Πρόγραμμα Μαθημάτων. Ακαδ. Έτος 2014-2015. Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Πρόγραμμα Μαθημάτων Ακαδ. Έτος 2014-2015 Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική Ενότητα Διδάσκων / Διδάσκουσα ΜΑΘΗΜΑ 1ο 30/09/2014 Η έννοια της Βιο-ηθικής

Διαβάστε περισσότερα

«Τί προβλήματα συναντούν οι ασθενείς, όταν συμμετέχουν στις Κλινικές Μελέτες. Πώς προσεγγίζουμε τους ασθενείς;»

«Τί προβλήματα συναντούν οι ασθενείς, όταν συμμετέχουν στις Κλινικές Μελέτες. Πώς προσεγγίζουμε τους ασθενείς;» «Τί προβλήματα συναντούν οι ασθενείς, όταν συμμετέχουν στις Κλινικές Μελέτες Πώς προσεγγίζουμε τους ασθενείς;» Νικόλαος Σούπος Παθολόγος Ογκολόγος Επιστημ.Συνεργάτης Β Ογκολογικής Κλινικής Γ.Ο.Ν.Κ. ΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΒΟΛΗ ΑΙΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΕΓΚΡΙΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΥΠΟΒΟΛΗ ΑΙΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΕΓΚΡΙΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΑ ΕΓΓΡΑΦΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΑΙΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΕΓΚΡΙΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Η ΑΙΤΗΣΗ ΑΥΤΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙ ΚΑΙ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ Συμπληρώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΛΤΙΟ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΕΛΤΙΟ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΡΕΥΝΑ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΥΞΩΝ ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ο χώρος µένει κενός αν πρόκειται για νέα αίτηση) i. Τίτλος Προγράµµατος ii. Σχολή/ Τµήµα iii. Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Βιοηθικής της Ανθρώπινης Αναπαραγωγής. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών

Στοιχεία Βιοηθικής της Ανθρώπινης Αναπαραγωγής. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Στοιχεία Βιοηθικής της Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ, ΕΚΤΡΩΣΕΙΣ, ΤΟΚΕΤΟΣ Ποιοι παράγοντες πρέπει να λαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Δωρεά οργάνων σώματος για ερευνητικούς σκοπούς - Η σύσταση και λειτουργία της ΠΑ.ΒΙ.Ν.Ν.

Δωρεά οργάνων σώματος για ερευνητικούς σκοπούς - Η σύσταση και λειτουργία της ΠΑ.ΒΙ.Ν.Ν. Δωρεά οργάνων σώματος για ερευνητικούς σκοπούς - Η σύσταση και λειτουργία της ΠΑ.ΒΙ.Ν.Ν. Εισηγητές: Ανεστάκης Δοξάκης Ιατρός-Παθολογοανατόμος, Επιστημονικός Συνεργάτης Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ, Πρόεδρος ΠΑ.ΒΙ.Ν.Ν.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Πρόγραμμα Μαθημάτων. Ακαδ. Έτος Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Πρόγραμμα Μαθημάτων. Ακαδ. Έτος Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Πρόγραμμα Μαθημάτων Ακαδ. Έτος 2016-2017 Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική Ενότητα Διδάσκων / Διδάσκουσα ΜΑΘΗΜΑ 1ο Τρίτη, 27/09/2016 Η έννοια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ AΡΘΡΟ 1. Πεδίο Εφαρμογής AΡΘΡΟ 2. Ευθύνη του Δ.Π.

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ AΡΘΡΟ 1. Πεδίο Εφαρμογής AΡΘΡΟ 2. Ευθύνη του Δ.Π. ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ AΡΘΡΟ 1 Πεδίο Εφαρμογής Ο κώδικας αυτός ισχύει για όλες τις ερευνητικές δραστηριότητες οι οποίες διεξάγονται στο Δ.Π.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : Πίνακα Αποδεκτών ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

ΠΡΟΣ : Πίνακα Αποδεκτών ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΠΡΟΣ : Πίνακα Αποδεκτών ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΘΕΜΑ: Λεπτομερείς οδηγίες για τα περιεχόμενα του Εντύπου Ενημέρωσης και Συγκατάθεσης των συμμετεχόντων σε παρεμβατική κλινική μελέτη και για τις Βεβαιώσεις Ασφαλιστικής

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους )

Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους ) Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους ) Όλοι οι φοιτητές έχουν δικαίωμα στο απόρρητο των πληροφοριών.το προσωπικό της Bloomsbury International δεν θα περάσει προσωπικές πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΝΤΟΓΟΥΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΝΤΟΓΟΥΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ Η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΝΤΟΓΟΥΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΑΝΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ ΤΟ 56% ΤΩΝ ΘΕΡΑΠΟΝΤΩΝ ΔΕΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΕΙ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΤΙΣ ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΗΘΙΚΗ (Ενδεικτικά)

ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΗΘΙΚΗ (Ενδεικτικά) ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΗΘΙΚΗ (Ενδεικτικά) ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Η κατανόηση των βασικών θεωριών της βιοηθικής. 2. Η στοχευμένη αντιμετώπιση ηθικών προβλημάτων που ανακύπτουν σε αστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ασθένεια και stress Ο φόβος της πιθανής ασθένειας και η αγωνία για την επιβίωση Ο φόβος της απώλειας του ελέγχου ζωτικών λειτουργιών Ο φόβος της καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΓΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΧΙΟΥ

ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΓΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΧΙΟΥ Σελίδα 1 ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΓΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΧΙΟΥ Για τον ασθενή: Επώνυμο: Όνομα: Ημερομηνία γέννησης: Νοσοκομείο: Άνδρας / Γυναίκα: Υπεύθυνος επαγγελματίας υγείας / Τίτλος εργασίας......

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ

ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΡΧΕΣ/ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ Η εκπαιδευτική έρευνα οφείλει να εφαρμόζει τη δεοντολογία που προβλέπει τον σεβασμό της προσωπικότητας, της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ ΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ ΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ ΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΝ Προοίµιο Στρασβούργο 24.01.2002 Τα Κράτη Μέλη του Συµβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Τι είν Τι εί αι η δεοντολ ογία έρευνας

Τι είν Τι εί αι η δεοντολ ογία έρευνας Δεοντολογία Έρευνας Πέτρος Ρούσσος Τι είναι η δεοντολογία έρευνας; Μια σειρά αρχών που βοηθούν την ερευνητική κοινότητα να αποφασίσει ποιοι στόχοι είναι πιο σημαντικοί κατά τη διαπραγμάτευση αντικρουόμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΙΑΤΡΩΝ

ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΙΑΤΡΩΝ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΙΑΤΡΩΝ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Ι. ΣΑΚΕΛΛΙΑΔΗΣ, MD, MSc, MFSSoc ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ, ΕΚΠΑ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ & ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ, ΣΧΟΛΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ, ΕΛ.

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοπή σε ογκολογικό τµήµα Ηθικά & Νοµικά ζητήµατα

Ανακοπή σε ογκολογικό τµήµα Ηθικά & Νοµικά ζητήµατα Ανακοπή σε ογκολογικό τµήµα Ηθικά & Νοµικά ζητήµατα Αικατερίνη Π. Ρουµπή MD, MSc, PhD(c) Υπεύθυνη Καρδιολογικού Ιατρείου Ογκολογικής Μονάδας Γ Πανεπιστηµιακής Καρδιολογικής κλινικής ΕΚΠΑ ΓΝΝΘ «Η ΣΩΤΗΡΙΑ»

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκές πρακτικές διαχείρισης της ατυχηματικής τρώσης της σκληράς μήνιγγας στη Μαιευτική (EPiMAP Μαιευτικής) ΕΝΤΥΠΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

Ευρωπαϊκές πρακτικές διαχείρισης της ατυχηματικής τρώσης της σκληράς μήνιγγας στη Μαιευτική (EPiMAP Μαιευτικής) ΕΝΤΥΠΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Παράρτημα 1Α Ευρωπαϊκές πρακτικές διαχείρισης της ατυχηματικής τρώσης της σκληράς μήνιγγας στη Μαιευτική (EPiMAP Μαιευτικής) Eυρωπαϊκή προοπτική πολυκεντρική μελέτη παρατήρησης ΕΝΤΥΠΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυση Βιοτράπεζας με Εξειδίκευση στις Νεφροπάθειες και άλλες Γενετικές Ασθένειες

Ίδρυση Βιοτράπεζας με Εξειδίκευση στις Νεφροπάθειες και άλλες Γενετικές Ασθένειες ΚαθηγητήςΚωνσταντίνοςΔέλτας Διευθυντής,ΚέντροΕρευνώνΜοριακήςΙατρικής Διευθυντής,ΕργαστήριοΜοριακήςκαιΙατρικήςΓενετικής ΤμήμαΒιολογικώνΕπιστημών,ΣχολήΘετικώνκαιΕφαρμοσμένωνΕπιστημών Καλλιπόλεως75,1678Λευκωσία.Τηλ:+357

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗ Ένας επιστημονικός κλάδος που με τα επιτεύγματά του προκάλεσε έντονες συζήσεις στο τέλος του 20 ου αιώνα και αναμένεται να απασχολήσει εξίσου έντονα, αν όχι να μονοπωλήσει το

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Βλαστοκύτταρο. Χοτζάι Αθηνά, Στέργιο Χάιδω Τμήμα Γ5

Βλαστοκύτταρο. Χοτζάι Αθηνά, Στέργιο Χάιδω Τμήμα Γ5 Βλαστοκύτταρο Χοτζάι Αθηνά, Στέργιο Χάιδω Τμήμα Γ5 Τα βλαστοκύτταρα είναι κύτταρα που αναπαράγονται διαρκώς και έχουν την ικανότητα να μετατραπούν (να διαφοροποιηθούν) σε οποιοδήποτε άλλο είδος κυττάρου

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική της Coca-Cola Τρία Έψιλον για το HIV/AIDS

Πολιτική της Coca-Cola Τρία Έψιλον για το HIV/AIDS Πολιτική της Coca-Cola Τρία Έψιλον για το HIV/AIDS Περίληψη Βασικό µέληµα της Coca-Cola Τρία Έψιλον αποτελεί η ευηµερία των εργαζοµένων της. Η Εταιρεία αναγνωρίζει ότι οι εργαζόµενοι σε µερικές από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Τίτλος Μελέτης: Ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και προκαρκινικές αλλοιώσεις /καρκίνος του τραχήλου της μήτρας. Παρακαλώ διαβάστε προσεκτικά αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική ηθική ως αντικείμενο αξιολόγησης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Society Directorate DG Research European Commission

Η ερευνητική ηθική ως αντικείμενο αξιολόγησης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Society Directorate DG Research European Commission Η ερευνητική ηθική ως αντικείμενο αξιολόγησης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ρ Τ.Γκαράνη-Παπαδάτου Νομικός Εθνική Σχολή ημόσιας Υγείας Τομέας ημόσιας Υγείας Dr Mihalis Kritikos Ethics Review Sector- Ethics

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ, Α.Π.Θ. 1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ-ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ, Α.Π.Θ. 1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ-ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ, Α.Π.Θ. 1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ-ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δωρεά Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων Γεργιανάκη Ειρήνη

Δωρεά Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων Γεργιανάκη Ειρήνη Δωρεά Αρχέγονων Αιμοποιητικών Κυττάρων Γεργιανάκη Ειρήνη Δωρεά Ομφαλικού Αίματος Τι είναι το ομφαλoπλακουντιακό αίμα; «Ομφαλοπλακουντιακό» ονομάζουμε το αίμα που μπορεί να ληφθεί από τον ομφάλιο λώρο και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Διαμεσολάβηση και Βιοηθική

Διαμεσολάβηση και Βιοηθική Διαμεσολάβηση και Βιοηθική Διεπιστημονικό Συνέδριο Ιατρική Ευθύνη και Βιοηθική ΙΙ, Αθήνα, 14-15/03/2014 Πανεπιστημίου Κύπρου 1 Διαφορές βιοηθικής διαμεσολάβησης από κλασική διαμεσολάβηση Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τίτλος προτεινόμενης ερευνητικής εργασίας: Προτεινόμενη περίοδος διεξαγωγής: Από: [ / /20 ] έως [ / /20 ] Ονοματεπώνυμο κύριου υπευθύνου: Τηλέφωνο: Ιδιότητα: E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Η συμμετοχή των νοσούντων στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου τους (Shared Decision Making SDM).

Η συμμετοχή των νοσούντων στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου τους (Shared Decision Making SDM). Η συμμετοχή των νοσούντων στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου τους (Shared Decision Making SDM). Η συμμετοχή στη θεραπεία είναι πράξη θάρρους Οι πρώτες καταγραφές συμμετοχής νοσούντων

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΪΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Ζωικά πρότυπα, ονομάζουμε τα πειραματόζωα τα οποία χρησιμοποιούμε για να αναπαραγάγουμε μια νόσο η μια κατάσταση που ομοιάζει κατά το

ΖΩΪΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Ζωικά πρότυπα, ονομάζουμε τα πειραματόζωα τα οποία χρησιμοποιούμε για να αναπαραγάγουμε μια νόσο η μια κατάσταση που ομοιάζει κατά το ΖΩΪΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Ζωικά πρότυπα, ονομάζουμε τα πειραματόζωα τα οποία χρησιμοποιούμε για να αναπαραγάγουμε μια νόσο η μια κατάσταση που ομοιάζει κατά το δυνατόν με την αντίστοιχη στον άνθρωπο, με σκοπό την

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα ηθικής και δεοντολογίας στις κοινωνικές επιστήμες

Ζητήματα ηθικής και δεοντολογίας στις κοινωνικές επιστήμες Ζητήματα ηθικής και δεοντολογίας στις κοινωνικές επιστήμες Βάσω Πετούση Σκοπός: Σκοπός της υποενότητας είναι η κατάρτιση στην έννοια και το περιεχόμενο των βασικών αρχών της ηθικής και της δεοντολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση αναγκών & Κοινωνικός Σχεδιασμός. Μάθημα 2 ο Κοινωνικός Σχεδιασμός. Κούτρα Κλειώ Κοινωνική Λειτουργός PhD, MPH

Εκτίμηση αναγκών & Κοινωνικός Σχεδιασμός. Μάθημα 2 ο Κοινωνικός Σχεδιασμός. Κούτρα Κλειώ Κοινωνική Λειτουργός PhD, MPH Εκτίμηση αναγκών & Κοινωνικός Σχεδιασμός Μάθημα 2 ο Κοινωνικός Σχεδιασμός Κούτρα Κλειώ Κοινωνική Λειτουργός PhD, MPH kkoutra@staff.teicrete.gr 1 Κοινωνικός Σχεδιασμός 2 Κοινωνικός Σχεδιασμός Αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Παρουσίαση: ρ Μαρία Λαβδανίτη Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήμα Νοσηλευτικής Ορισμός της Νοσηλευτικής Η Νοσηλευτική είναι ανθρωπιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΨΥΚΑΠ) Μιχαλακολούλου 173 115 27 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 2106462797 Δικτυακός Τόπος: http://www.psychodrama.gr Ηλεκτρονική Διεύθυνση: kostas.letsios@psychodrama.gr

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη για την κοινωνία και την οικονομία

Οφέλη για την κοινωνία και την οικονομία Οφέλη για την κοινωνία και την οικονομία Κυριάκος Σουλιώτης 1, Χαράλαμπος Νάκος 2 1 Αναπληρωτής Καθηγητής Πολιτικής Υγείας & Αναπληρωτής Πρύτανη, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου 2 Φαρμακοποιός / Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com ΣΥΝΕΔΡΙΟ: ΠΡΟΛΗΨΗ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Limneon, Καστοριά, 19.12.15 «Ενημέρωση του ασθενούς & των συνοδών του με καρκίνο του πνεύμονα. Προβλήματα στην ελληνική πραγματικότητα»

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΩΝ ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Υιοθετήθηκε ομόφωνα από την Ολομέλεια του ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΩΝ στις 30 Νοεμβρίου 2007, με τροποποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΟΗΘΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

Η ΒΙΟΗΘΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Η ΒΙΟΗΘΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Μιχάλης Β. Ανθρακόπουλος Εισαγωγή Τα ερωτήματα που τίθενται για ηθικά ζητήματα κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής συνδέονται συνήθως με εντελώς διαφορετικούς συμβολισμούς και

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK

Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK 2 Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

1. Την παρουσίαση του ελληνικού προτύπου ΕΛΟΤ 1452 για τη διαχείριση της ποιότητας εμπορικών καταστημάτων,

1. Την παρουσίαση του ελληνικού προτύπου ΕΛΟΤ 1452 για τη διαχείριση της ποιότητας εμπορικών καταστημάτων, Εκδήλωση για Πρότυπο ποιότητας για εμπορικά καταστήματα Νέες εκδόσεις προτύπων συστημάτων διαχείρισης αίθουσα Εμπορικού και Εισαγωγικού Συλλόγου Πατρών πλ. Γεωργίου Α 25, ΠΑΤΡΑ Τετάρτη, 25 Νοεμβρίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΠΟΥ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΕΤΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΠΟΥ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΕΤΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΥΓΕΙΑΣ 1 ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΠΟΥ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΕΤΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΥΓΕΙΑΣ Ο παρών κώδικας δεοντολογίας αναφέρεται και αφορά τόσο τον υπεύθυνο της επεξεργασίας (κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Δ. ΠΕΚΤΑΣΙΔΗΣ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΝΑ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Δ. ΠΕΚΤΑΣΙΔΗΣ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΝΑ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Δ. ΠΕΚΤΑΣΙΔΗΣ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΝΑ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Το 2015 καταγράφηκαν παγκοσμίως 17.500.000

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.;

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.; 4/22/2016 template from www.brainybetty.com copyright 2006 2 Θέματα για Συζήτηση. Όροι και Ορολογία Συμμόρφωση Προσκόλληση Συνεργατική Θεραπεία - Αυτοδιαχείριση Παράγοντες που επιδρούν Πως εκτιμάται η

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. Συντάκτης γνωμοδότησης: Cristian-Silviu Buşoi

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. Συντάκτης γνωμοδότησης: Cristian-Silviu Buşoi Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 14.7.2016 2015/2103(INL) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμοί με βάση το άρθρο 103(2)(η)

Κανονισμοί με βάση το άρθρο 103(2)(η) 2741 Ε.Ε. Παρ. 111(1) Αρ. 4124, 28.7.2006 Κ.Δ.Π. 318/2006 Αριθμός 318 Οι περί Φαρμάκων Ανθρώπινης Χρήσης (Ορθή Κλινική Πρακτική) (Τροποποιητικοί) Κανονισμοί του 2006 οι οποίοι εκδόθηκαν από το Υπουργικό

Διαβάστε περισσότερα

1. Η εταιρεία αναλαμβάνει την υποχρέωση να εξηγήσει στους υπογράφοντες γονείς ή στους νόμιμα

1. Η εταιρεία αναλαμβάνει την υποχρέωση να εξηγήσει στους υπογράφοντες γονείς ή στους νόμιμα ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΗΤΙΚΟ ΦΥΛΑΞΗΣ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΟΜΦΑΛΙΟΥ ΛΩΡΟΥ Στην Αθήνα, σήμερα την / /2006 οι κάτωθι υπογεγραμμένοι: α)......... κάτοικοι. οδός. αριθμός..., κάτοχοι των υπ αριθμόν....δελτίων αστυνομικής

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ιατρική Ένωση

Παγκόσμια Ιατρική Ένωση Δράση: «Κατάρτιση δημοσίων λειτουργών (ιατρικών λειτουργών, ψυχολόγων κτλ) για διαπίστωση βασανιστηρίων και ανίχνευση ειδικών αναγκών σε θύματα βασανιστηρίων» Εκπαιδευτής: Dr. Thomas Wenzel Medical University

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα. Τι είναι τα μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα ΦΥΛΑΞΗ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

Τι είναι τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα. Τι είναι τα μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα ΦΥΛΑΞΗ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΦΥΛΑΞΗ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΟΜΦΑΛΙΟΥ ΛΩΡΟΥ ΦΥΛΑΞΗ ΜΕΣΕΓΧΥΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 1 Τι είναι τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα Τα αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα αποτελούν την πηγή δημιουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Χάρης Χηνιάδης, Μαιευτήρας-Χειρουργός Γυναικολόγος, τ. Επιμελητής Μονάδας Εξωσωματικής Γονιμοποίησης Παν/κού Νοσοκομείου St Bart's, London

Γράφει: Χάρης Χηνιάδης, Μαιευτήρας-Χειρουργός Γυναικολόγος, τ. Επιμελητής Μονάδας Εξωσωματικής Γονιμοποίησης Παν/κού Νοσοκομείου St Bart's, London Γράφει: Χάρης Χηνιάδης, Μαιευτήρας-Χειρουργός Γυναικολόγος, τ. Επιμελητής Μονάδας Εξωσωματικής Γονιμοποίησης Παν/κού Νοσοκομείου St Bart's, London Στη διαδικασία της τεχνητής γονιμοποίησης (IVF) μεταφέρονται

Διαβάστε περισσότερα

Φροντίδα ασθενούς με άνοια Θέλω ή Πρέπει ;

Φροντίδα ασθενούς με άνοια Θέλω ή Πρέπει ; Φροντίδα ασθενούς με άνοια Θέλω ή Πρέπει ; Μαρίνα Ελευθερίου Ψυχολόγος ΑΠΘ MSc Γνωστικής Ψυχολογίας Ψυχοθεραπεύτρια Γνωστική Συμπεριφορική Ευδοκία Νικολαΐδου Ψυχολόγος ΑΠΘ MSc Διοίκηση Μονάδων Υγείας Ειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

Επομένως είναι πολύ σημαντικό για εμάς να αποκτήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις πάνω σε αυτή τη νόσο.

Επομένως είναι πολύ σημαντικό για εμάς να αποκτήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις πάνω σε αυτή τη νόσο. Έντυπο πληροφόρησης και συγκατάθεσης ασθενών για συμμετοχή στη μελέτη μητρώου της Αυτοσωματικής Υπολειπόμενης Πολυκυστικής Νόσου Νεφρών (Autosomal Recessive Polycystic Kidney Disease, ARPKD) Mελέτη ARegPKD

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΗΤΡΩΟ ΑΝΑΔΟΧΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΗΤΡΩΟ ΑΝΑΔΟΧΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΤΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της Δεοντολογίας & Ηθικής. της έρευνας από την Ευρωπαϊκή. Επιτροπή

Αξιολόγηση της Δεοντολογίας & Ηθικής. της έρευνας από την Ευρωπαϊκή. Επιτροπή Αξιολόγηση της Δεοντολογίας & Ηθικής της έρευνας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κων/νος Α. ΧΑΡΙΤΙΔΗΣ Αναπλ. Καθηγητής (Αντικείμενο: Νανομηχανική & Νανοτεχνολογία) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819 e-mail: hmesogiaki@ippokratio.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

www.tuvaustriahellas.gr 1

www.tuvaustriahellas.gr 1 1 ΕΝ 15224 & ΟΙ 8 ΑΡΧΕΣ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙΔΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΠΩΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ISO 9001:2008 ΑΡΧΗ 1: Εστίαση στον πελάτη ΑΡΧΗ 2: Ισχυρή διοίκηση - ηγεσία ΑΡΧΗ 3: Ενεργής συμμετοχή εργαζομένων ΑΡΧΗ 4: «Διεργασιακή»

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Greek Rights and Responsibilities Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Περιεχόμενα Η Περίθαλψη της Υγείας σας Τα Δικαιώματα & οι Υποχρεώσεις σας...3 Πρόσβαση Έχετε το δικαίωμα σε υγειονομική

Διαβάστε περισσότερα

1. Η εταιρεία αναλαμβάνει την υποχρέωση να εξηγήσει στους υπογράφοντες γονείς ή στους νόμιμα

1. Η εταιρεία αναλαμβάνει την υποχρέωση να εξηγήσει στους υπογράφοντες γονείς ή στους νόμιμα ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΗΤΙΚΟ ΦΥΛΑΞΗΣ ΒΛΑΣΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΟΜΦΑΛΙΟΥ ΛΩΡΟΥ Στην Αθήνα, σήμερα την / /2006 μεταξύ των κάτωθι υπογεγραμμένων: α).. κάτοικος οδός.. αριθμός, κάτοχος του υπ αριθμόν δελτίου αστυνομικής

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

Νομικό Πλαίσιο. Γενικές Αρχές

Νομικό Πλαίσιο. Γενικές Αρχές Νομικό Πλαίσιο Η ειδική ελληνική νομοθεσία Νόμοι 3089 / 2002 : «Ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή» και νόμος 3305 / 2005 «Εφαρμογή της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής» Γενικές Αρχές Σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Ο δρόμος από τη βιολογία στη ψυχολογία

Ο δρόμος από τη βιολογία στη ψυχολογία Ο δρόμος από τη βιολογία στη ψυχολογία Ανακοίνωση της οροθετικότητας: Ο ρόλος του γιατρού Νίκος Τσόγκας Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος ΜΕΛ-ΝΕΕΣ Παρά την παντελή έλλειψη εκπαίδευσης, γνώσης, εμπειρίας κατά τα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ. Επίκ. Καθηγητής Άγγελος Μπώλος 28.4.2015

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ. Επίκ. Καθηγητής Άγγελος Μπώλος 28.4.2015 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ Επίκ. Καθηγητής Άγγελος Μπώλος 28.4.2015 Ευθύνη Ιατρού: Πειθαρχική ευθύνη: κυρώσεις για παραβιάσεις των καθηκόντων και των υποχρεώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

29/1/2016. Η έρευνα αξιολόγησης: θεωρητικό πλαίσιο και βασικές έννοιες. Ορισμός

29/1/2016. Η έρευνα αξιολόγησης: θεωρητικό πλαίσιο και βασικές έννοιες. Ορισμός Η έρευνα αξιολόγησης: θεωρητικό πλαίσιο και βασικές έννοιες Σοφία Καζαντζίδου Υπεύθυνη Έρευνας ΚΕΘΕΑ ΙΘΑΚΗ research@kethea-ithaki.gr 7-8 Δεκεμβρίου 2015 Ορισμός Μία συστηματική τεχνική διαδικασία με σαφή

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Κ.ΑΝΕΣΤΗ ΑΓΓΕΛΗ ΘΕΜΑ : ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Κ.ΑΝΕΣΤΗ ΑΓΓΕΛΗ ΘΕΜΑ : ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Κ.ΑΝΕΣΤΗ ΑΓΓΕΛΗ ΘΕΜΑ : ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ο οποίος θέτει υπόψη της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής τα παρακάτω: Λόγω των κοινωνικών και εργασιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟ ΘΗΛΑΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟ ΘΗΛΑΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟ ΘΗΛΑΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Στα πλαίσια της συμμετοχής του στο Δίκτυο Φαρμακείων Φιλικών προς το Μητρικό Θηλασμό Το φαρμακείο μας αναγνωρίζει ότι: Ο θηλασμός είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ε Θ Ν Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Β Ι Ο Η Θ Ι Κ Η Σ Σ Υ Σ Τ Α Σ Η

Ε Θ Ν Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Β Ι Ο Η Θ Ι Κ Η Σ Σ Υ Σ Τ Α Σ Η Ε Θ Ν Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Β Ι Ο Η Θ Ι Κ Η Σ Σ Υ Σ Τ Α Σ Η ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΙ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΒΙΟΗΘΙΚΗΣ Νεοφύτου Βάμβα 6, Τ.Κ. 10674, Αθήνα, τηλ. 210-88.47.700, φαξ 210-88.47.701 E-mail: secretariat@bioethics.gr,

Διαβάστε περισσότερα

Γνώμες Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου (ΕΕΒΚ) λύσεις και αναζητήσεις. Γεώργιος Παπαντωνίου Δικηγόρος Μέλος ΕΕΒΚ

Γνώμες Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου (ΕΕΒΚ) λύσεις και αναζητήσεις. Γεώργιος Παπαντωνίου Δικηγόρος Μέλος ΕΕΒΚ Γνώμες Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου (ΕΕΒΚ) λύσεις και αναζητήσεις Γεώργιος Παπαντωνίου Δικηγόρος Μέλος ΕΕΒΚ ΕΕΒΚ- δομή Ανεξάρτητο σώμα το οποίο δεν υπόκειται στον διοικητικό έλεγχο οποιουδήποτε υπουργείου,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες,

Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες, Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες, διέπεται από τις αρχές του προτύπου Beveridge. «το κόστος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΗΘΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΗΘΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Βασικές Αρχές Δεοντολογίας και Βιοηθικής. Η Σύγκλητος μετά εισήγηση του Αναπληρωτή Πρύτανη Υγείας και Κοινωνικής Πολιτικής κ. Γ. Ζωγράφου και Προέδρου της Επιτροπής Δεοντολογίας - Βιοηθικής του Πανεπιστημίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Αντιμετώπιση παθογόνων μικροοργανισμών με εμβόλια και ορούς

ΘΕΜΑ Αντιμετώπιση παθογόνων μικροοργανισμών με εμβόλια και ορούς ΘΕΜΑ Αντιμετώπιση παθογόνων μικροοργανισμών με εμβόλια και ορούς Ονόματα: Γωγώ Μουρίζι Έρικα Μπαλίου Τμήμα: Γ 3 Τί ονομάζουμε εμβόλια; ΕΜΒΟΛΙΑ Εμβόλια ονομάζονται τα σκευάσματα εκείνα, που χορηγούμενα

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας Ιανουάριος 2013 Περιεχόμενα Υπόμνημα - Επεξηγήσεις... 3 Κεφάλαιο 1: Διαχείριση Προσωπικού... 4 Κεφάλαιο 2: Διαχείριση Εξοπλισμού/ Εγκαταστάσεων... 5 Κεφάλαιο 3: Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Prestige Plus Prestige Comprehensive Standard

Prestige Plus Prestige Comprehensive Standard Διεθνές Πρόγραμμα Υγείας Σύνοψη παροχών AXAPPP Ένα απλό γράφημα για να σας βοηθήσει να επιλέξετε το επίπεδο της κάλυψης που σας ταιριάζει Οι τέσσερις επιλογές που μπορείτε να επιλέξετε Prestige Plus Prestige

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΟΥΝΑΣ ΠΑΥΛΟΣ, MD Card. Σεμινάρια Ομάδων Εργασίας Ε.Κ.Ε. Ομάδα Εργασίας ΚΑΡΠΑ και Εντατικής Θεραπείας Ιωάννινα 2016

ΜΠΟΥΝΑΣ ΠΑΥΛΟΣ, MD Card. Σεμινάρια Ομάδων Εργασίας Ε.Κ.Ε. Ομάδα Εργασίας ΚΑΡΠΑ και Εντατικής Θεραπείας Ιωάννινα 2016 ΜΠΟΥΝΑΣ ΠΑΥΛΟΣ, MD Card Σεμινάρια Ομάδων Εργασίας Ε.Κ.Ε. Ομάδα Εργασίας ΚΑΡΠΑ και Εντατικής Θεραπείας Ιωάννινα 2016 1 No disclosures 2 Τι διαφέρει στις νέες κατευθυντήριες οδηγίες ; Αρχές βιοηθικής Ηθικά

Διαβάστε περισσότερα

CREATIVE COMMONS CC0 1.0 UNIVERSAL

CREATIVE COMMONS CC0 1.0 UNIVERSAL CREATIVE COMMONS CC0 1.0 UNIVERSAL ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ CREATIVE COMMONS CORPORATION ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΤΑΙΡΙΑ ΔΙΚΗΓΟΡΩΝ ΚΑΙ ΔΕΝ ΠΑΡΕΧΕΙ ΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ. Η ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗ/ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΑΥΤΗΣ ΔΕΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΠΕΛΑΤΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD Η επιστημονική μέθοδος (Ι) Πληροφορίες αμερόληπτες και αντικειμενικές Πέντε βήματα: Παρατήρηση Διατύπωση ερευνητικού ερωτήματος

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Βλάχος Σ. Ιωάννης Λέκτορας 407/80, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Εργαστήριο Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Σ Χρηστέας» Στάδια Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 14 ο FDA approval

Μάθημα 14 ο FDA approval Μάθημα 14 ο FDA approval Περιεχόμενα Παρουσίασης Εισαγωγή Καθορισμός ιατρικής συσκευής Περιγραφή της ταξινόμησης της συσκευής Περιγραφή της διαδρομής που ακoλουθείτε για την είσοδο της συσκευής στην αγορά

Διαβάστε περισσότερα

Ποινικές όψεις της μετάβασης από το θεραπευτικό στον παρηγορικό στόχο σε ασθενείς ανιάτων χρόνιων θανατηφόρων νόσων

Ποινικές όψεις της μετάβασης από το θεραπευτικό στον παρηγορικό στόχο σε ασθενείς ανιάτων χρόνιων θανατηφόρων νόσων Ποινικές όψεις της μετάβασης από το θεραπευτικό στον παρηγορικό στόχο σε ασθενείς ανιάτων χρόνιων θανατηφόρων νόσων Αναστάσιος K. Καντιάνης Dr. jur. - Δικηγόρος Αλλαγή ιατρικού στόχου επί: Ασθενών προχωρημένου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΜΠΕΙΡIΑ ΤΩΝ ΓΤΚ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟXH ΙΑΤΡΟΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΣΕ ΕΥΑΛΩΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΟΜΑΔΕΣ

Η ΕΜΠΕΙΡIΑ ΤΩΝ ΓΤΚ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟXH ΙΑΤΡΟΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΣΕ ΕΥΑΛΩΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΟΜΑΔΕΣ Η ΕΜΠΕΙΡIΑ ΤΩΝ ΓΤΚ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟXH ΙΑΤΡΟΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΣΕ ΕΥΑΛΩΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΟΜΑΔΕΣ Ελένη Χρονοπούλου, Κοινωνική Λειτουργός Συντονίστρια Πολυιατρείου Περάματος socialperama@mdmgreece.gr

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της. Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου

Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της. Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της Ποιότητας και Περιστολή της Δαπάνης Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας Χειρόγραφος Ιατρικός

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

ικαιώματα των ασθενών όσον αφορά τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη: ερωτήσεις και απαντήσεις

ικαιώματα των ασθενών όσον αφορά τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη: ερωτήσεις και απαντήσεις ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ (ΜΕΜΟ) Βρυξέλλες, 22 Οκτωβρίου 2013 ικαιώματα των ασθενών όσον αφορά τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη: ερωτήσεις και απαντήσεις Ένας ηλικιωμένος Γερμανός που

Διαβάστε περισσότερα

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Το φαρμακείο στην εποχή του internet Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Χαρακτηριστικά της εποχής μας Χαρακτηριστικά της εποχής μας είναι: η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας η ευρεία

Διαβάστε περισσότερα