Η ΛΙΜΝΗ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΛΙΜΝΗ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ"

Transcript

1 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΛΙΜΝΗ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ

2 Η ΟΜΑΔΑ ΜΑΣ 1. ΑΝΕΜΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 2. ΓΙΑΝΝΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ 3. ΔΗΜΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 4. ΙΣΟΥΦΑΪ ΒΙΚΤΩΡΙΑ 5. ΚΑΛΑΜΠΟΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ 6. ΚΕΒΑΝΙ ΑΝΤΕΛΙΝΑ 7. ΚΙΟΡΡΙ ΕΛΙΣΑΜΠΕΤΑ 8. ΛΑΛΑΪ ΤΖΟΡΤΖΙΝΑ 9. ΜΑΛΑΜΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ 10. ΜΑΡΟΥΛΗ ΚΑΤΕΡΙΝΑ 11. ΜΙΓΓΟΥΛΗ ΜΑΡΙΝΑ 12. ΝΑΚΟΥ ΛΑΜΠΡΙΝΗ 13. ΝΟΥΣΙΑΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 14. ΝΤΟΚΟΜΕ ΚΩΝ/ΝΑ 15. ΣΙΜΟΣ ΚΟΛΙΟΦΩΤΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ 16. ΣΤΑΥΡΟΥ ΚΩΝ/ΝΟΣ 17. ΣΤΕΦΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ 18. ΤΑΝΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ 19. ΤΣΑΠΟ ΚΡΙΣΤΙΑΝ 20. ΤΣΕΚΛΙΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ 2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή Λίμνη Παμβώτιδα Υδρογραφικά στοιχεία Γεωγραφική Περιγραφή- έκταση Το κλίμα των Ιωαννίνων Η Λίμνη και τα Γιάννενα Η Λίμνη- βιότοπος Υγρολίβαδα Ευτροφισμός Νησί-Μονές Ιστορίες με τη Λίμνη 5.1 Μια ναυμαχία στη Λίμνη Η ιστορία της Μονής Ντουραχάνη Η ιστορία της Κυρά-Φροσύνης Το βυθισμένο πλοίο του Αλή, Περιμένει στην Παμβώτιδα; Η Λίμνη Σήμερα Προβλήματα της Λίμνης Οι συνέπειες του Ευτροφισμού Η αντιμετώπιση των προβλημάτων. 48 3

4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του προγράμματος είναι να γνωρίσουμε καλύτερα τη Λίμνη μας που είναι πηγή ζωής για την πόλη μας, είναι το στολίδι της και το χαρακτηριστικό της. Όλα περιστρέφονται γύρα από αυτήν ή εξαρτώνται από αυτήν. Το κλίμα μας, οι καλλιέργειές μας, ένα μεγάλο μέρος του τουρισμού, διάκριση της πόλης λόγω της κωπηλασίας, είναι μερικά μόνο παραδείγματα. Η γνωριμία με τη Λίμνη Βιότοπο, αποσκοπεί στην ενεργοποίηση των μελλοντικών πολιτών του τόπου, σε σχέση με την προστασία του περιβάλλοντος(πρόκειται για ένα πολύτιμο όσο και ευαίσθητο οικοσύστημα που χρειάζεται την κατανόηση και τον σεβασμό μας), στον προβληματισμό σχετικά με την εκμετάλλευση της λίμνης, καθώς επίσης και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων στην έρευνα. Κατά την έρευνά μας αντλήσαμε στοιχεία από τις επισκέψεις μας στη Λίμνη, στο Νησί, στο Κέντρο Πληροφόρησης του Φορέα Διαχείρισης της Λίμνης και το διαδίκτυο και τις ακόλουθες διευθύνσεις: 4

5 kpe-sikyon.kor.sch.gr tsoumpasphotogallery.ning.com histwr.blogspot.com blogs.sch.gr Αρχείο ντοκιμαντέρ της Δημόσιας Τηλεόρασης πρώην Ε.Ρ.Τ.)

6 1. Η ΛΙΜΝΗ ΠΑΜΒΩΤΙΔΑ Παμβώτις γράφουν τα λεξικά, και σημαίνει: «η τα πάντα τρέφουσα». Κατ άλλους, Παμβώτις πρέπει να λεγόταν στην αρχαιότητα ο κάμπος των Ιωαννίνων και όχι η λίμνη και πως η λίμνη ήταν ανώνυμη. Οι Γιαννιώτες την αποκαλούσαν πάντοτε: Η Λίμνη. Το όνομά της, Παμβώτις, μας παραδίνεται πρώτη φορά στο 12ο αιώνα από τον Ευστάθιο στα σχόλια που έγραψε για την Οδύσσεια. Αλλά ότι η λίμνη υπήρχε και παλαιότερα, προκύπτει από τον ιστορικό του Ιουστινιανού, Προκόπιο, που στα "Κτίσματα" αναφέρει την ίδρυση του φρουρίου των Ιωαννίνων ( μ.χ.). Ο Ιουστινιανός δηλαδή, εκτιμώντας τη στρατηγική σπουδαιότητα του λεκανοπεδίου και θέλοντας να ενισχύσει την 6

7 εγκαταλειμμένη από τις αδιάκοπες επιδρομές περιοχή, υποχρέωσε τους κατοίκους της παλαιάς Εύροιας της Θεσπρωτίας να μετοικήσουν στη χερσόνησο, όπου σήμερα βρίσκεται το κάστρο των Ιωαννίνων. Ο ιστορικός ως εξής προσδιορίζει τη θέση: Στο μέρος αυτό υπήρχαν λίμνη και ένα νησί. Στις όχθες της (τις δυτικές) σε μία χερσόνησο (η σημερινή χερσόνησος του κάστρου) που μόλις με μια στενότατη λωρίδα γης συνδεόταν με τη λοιπή στεριά, ο Ιουστινιανός έχτισε ισχυρό φρούριο, τη νέα Ευροία. 1.1 Υδρογραφικά στοιχεία-γεωγραφική περιγραφή-έκταση Βρίσκεται σε υψόμετρο 470 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας. Έχει μήκος 7,9 περίπου χιλιόμετρα, πλάτος 1,5 ως 5,4 χιλιόμετρα, μέσο 7

8 βάθος 4-5 μέτρα, μέγιστο βάθος 11 μέτρα και επιφάνεια 22 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Περιβάλλεται από τα όρη Μιτσικέλι και των ανατολικών αντερεισμάτων του Τομάρου (ή της Ολύτσικας) Σχηματίζεται από τα ύδατα τριών κυρίως πηγών (Ντραμπάντοβας, Σεντενίκου και Κρύας), που αναβλύζουν στους πρόποδες του Μιτσικελίου και έχει ακόμη περίπου 165 υπόγειες πηγές. Η λεκάνη απορροής της λίμνης καταλαμβάνει έκταση περίπου 355 τετραγωνικών χιλιομέτρων με υψηλότερο σημείο τα 1810 μέτρα. Το πλεονάζουν νερό της λίμνης υπερχειλίζει και μέσω τάφρου, που βρίσκεται στη περιοχή του Περάματος. οδηγείται στον ποταμό Καλαμά. Ο μέσος όρος ανανέωσης των νερών της λίμνης υπολογίζεται σε 9,9 μήνες. Αν και στο παρελθόν η στάθμη της είχε μειωθεί αξιοσημείωτα, σήμερα αποτελεί ένα ζωντανό κομμάτι χλωρίδας και πανίδας της περιοχής. Ηλικία: περίπου χρόνια. Η λίμνη Παμβώτιδα είναι μια από τις αρχαιότερες λίμνες παγκοσμίως και η δεύτερη αρχαιότερη μετά τη λίμνη της Οχρίδας σε Ευρωπαϊκό 8

9 επίπεδο (ηλικίας περίπου 7 εκ. ετών). Την λίμνη επισκέπτονταν κυνηγοί από τα παλαιολιθικά χρόνια, για να κυνηγήσουν βίσσωνες και άλλα θηράματα της εποχής όπως φαίνεται από τα ευρήματα στο σπήλαιο της Καστρίτσας. 9

10 Αποτελεί ένα ευαίσθητο οικοσύστημα και ανήκει στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών «ΦΥΣΗ 2000» λόγω των σημαντικών ενδιαιτημάτων της και των σπάνιων ειδών χλωρίδας και πανίδας. Θέση : 39 39' Βόρεια-20 51' Ανατολικά Υψόμετρο : 470,20 μέτρα Μέσο βάθος : 4,23 μέτρα Μεγαλύτερο Μήκος : 7,9 χιλιόμετρα Έκταση : 22 τετραγωνικά χιλιόμετρα Μέγιστο Βάθος :11 μέτρα Όγκος Νερού : κυβικά εκατοστά Μεγαλύτερο Πλάτος : 5,4 χιλιόμετρα 10

11 1.2 Το κλίμα των Ιωαννίνων Η «υγρή» Παμβώτιδα ευθύνεται για την υπέροχη χειμωνιάτικη ατμόσφαιρα που στολίζει τα Γιάννενα αλλά και 11

12 για την αστραφτερή καλοκαιρινή εικόνα τους. Πρόκειται για ένα πανέμορφο τοπίο, στα πόδια κυριολεκτικά των Γιαννιωτών αλλά και των επισκεπτών των Ιωαννίνων, που δεν χορταίνουν τις βόλτες στις όχθες της ιστορικής αυτής λίμνης. Το ηπειρωτικό κλίμα που επικρατεί στα Γιάννενα ρίχνει τη θερμοκρασία κάθε χρόνο τους χειμερινούς μήνες έως τους 4-5 βαθμούς Κελσίου κατά μέσο όρο. Ωστόσο έχουν υπάρξει εποχές που το κρύο μετατράπηκε σε παγετό, με αποτέλεσμα να παγώσει η Παμβώτιδα. 12

13 Πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι το 1992, όταν οι Γιαννιώτες τη διάβαιναν από και προς το Νησί, με τα πόδια ή πάνω σε ποδήλατα. 2. Η ΛΙΜΝΗ ΚΑΙ ΤΑ ΓΙΑΝΝΕΝΑ Η δημιουργία αρχικά του Κάστρου και η ανάπτυξη στη συνέχεια της πόλης των Ιωαννίνων είναι συνυφασμένη με τη λίμνη των Ιωαννίνων και το ευρύτερο οικοσύστημα του λεκανοπεδίου γενικότερα. Φυσικά το νερό, ως απαραίτητο και βασικό στοιχείο για τη διαβίωση και την πολιτιστική ανάπτυξη του ανθρώπου είναι σημαντικός παράγοντας για τη δημιουργία ενός οικισμού. Έτσι εδώ, στην περιοχή του κάστρου, συνέχεια έρεαν άφθονα και καθαρά νερά κατ ευθείαν από τις υπόγειες και τις επιφανειακές πηγές του 13

14 λεκανοπεδίου Ιωαννίνων, ώστε η αρχική ονομασία του πρώτου οικισμού να φέρει το όνομα ΕΥΡΟΙΑ, δηλαδή καλή και αδιάκοπη ροή πηγαίων υδάτων (ευ+ροή). Σύμφωνα πάλι με τον Προκόπιο (Περί κτισμάτων, Ιουστινιανού Δ, 1) ο Ιουστινιανός εξανάγκασε τους κατοίκους της θεσπρωτικής πόλης Εύροιας να μετοικήσουν και να εγκατασταθούν στη θέση, την οποία οι περισσότεροι ερευνητές δέχονται ότι είναι τα Γιάννινα. Εκεί έκτισε τη Νέα Εύροια. Στο μέρος που την έκτισε, υπήρχε και μία αρχαία πόλη, η οποία ήταν γεμάτη από άφθονα νερά και ονομαζόταν Εύροια εξ αιτίας των πολλών νερών της. Πηγές είχε και το νησάκι της λίμνης. Στην περιοχή Σεράι (στον δρόμο προς Παναγία Ελεούσα), καθώς και στο εκκλησάκι του αγίου Ιωάννου του Προδρόμου (μετά το μουσείο Αλήπασά) υπήρχαν πηγές, οι οποίες έκλεισαν (μπαζώθηκαν) με την κατασκευή του περιφερειακού δρόμου του νησιού στις αρχές της δεκαετίας του 70. Η λύση για την ανανέωση των νερών της λίμνης (πηγαίων νερών) είναι να κατασκευαστούν 14

15 τεχνικά (κιβωτοειδή και όχι σωληνωτά) στις θέσεις των πηγών, για να μπορούν να βγαίνουν ελεύθερα τα νερά προς τη λίμνη. Βέβαια η λίμνη έχει και υπόγειες πηγές και ανεξερεύνητες καταβόθρες. Όταν στη διάρκεια της κατοχής ήρθαν οι Γερμανοί στα Γιάννινα, εγκαταστάθηκαν κάποιοι από αυτούς στο σπίτι του Λάπα στο νησί. Έκαναν μετρήσεις στη λίμνη και βρήκαν ότι έχει 165 υπόγειες πηγές. Και είπαν χαρακτηριστικά ότι «αν ήξεραν οι Γιαννιώτες το υπόγειο σπήλαιο που υπάρχει σε βάθος, θα έφευγαν αυθημερόν από τα Γιάννινα». 15

16 3. Η ΛΙΜΝΗ ΒΙΟΤΟΠΟΣ Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 50 στο λεκανοπέδιο των Ιωαννίνων, παρέμενε αναλλοίωτο επί αιώνες, ένα οργανωμένο οικοσύστημαυγροβιότοπος, όπως η ίδια η φύση απλόχερα και με σοφία είχε δημιουργήσει και μας το είχε παραδώσει, το οποίο αποτελούσαν: η λίμνη των Ιωαννίνων, η οποία εφάπτεται στη βορειοανατολική της πλευρά με τα ριζά του Μιτσικελιού από το άκρο του χωριού Λογγάδες (η παλιά Αρδομίστα) μέχρι το άκρο του χωριού Αμφιθέα (παλιά ονομασία Στρούνι). Η λίμνη-υγροβιότοπος της Λαψίστας, η στάθμη της οποίας ήταν χαμηλότερη από τη λίμνη των Ιωαννίνων 16

17 Το Μιτσικέλι είναι ένα βουνό από ασβεστολιθικά καρστικά πετρώματα (όπου δηλαδή η διαβρωτική ενέργεια του νερού έχει σχηματίσει στο εσωτερικό του αρκετά κοιλώματα ή επιμήκεις αύλακες), με συνέπεια να υπάρχει άμεση επικοινωνία της λίμνης των Ιωαννίνων με τον υδροφόρο ορίζοντα του Μιτσικελιού. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ανάλογα με τη στάθμη της λίμνης των Ιωαννίνων έχουμε διοχέτευση νερών προς τον υδροφόρο ορίζοντα του Μιτσικελιού ή και αντίστροφα. Δηλαδή οι φυσικοί υδάτινοι πόροι του Μιτσικελιού λειτουργούν πότε σαν καταβόθρες και πότε σαν πηγές, οι οποίες καλούνται ΕΣΤΕΒΕΛΕΣ (φαινόμενα του ΕΣΤΕΒΕΛΙΣΜΟΥ). Όταν η λίμνη ήταν καθαρή, είχε βατράχια και καραβίδες. Τα κοάσματα των βατράχων ακουγόταν μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 60 και τα παιδιά έπιαναν καραβίδες και νερόφιδα στην τότε αμμουδιά της πλατείας Μαβίλη, στην κυρά- Φροσύνη και στον Λασπότοπο. Η ιχθυοπανίδα περιλαμβάνει 12 διαφορετικά είδη ψαριών (όπως ο κυπρίνος, το γλήνι, η δρομίτσα, η τσίμα, τα φυτοφάγα κυπρίνια, τα χέλια και ο κέφαλος) ενώ χαρακτηριστική είναι η παρουσία της καραβίδας. Ο κυπρίνος ή γριβάδι για αιώνες αποτέλεσε σημαντική τροφή για τον άνθρωπο, καθώς και δημοφιλές 17

18 διακοσμητικό ψάρι, όπως τα διάφορα χρυσόψαρα Ο πληθυσμός των γριβαδιών στο φυσικό τους περιβάλλον θεωρείται πως απειλείται με εξαφάνιση, αν και έχουν αναπτυχθεί ιχθυοκαλλιέργειες του είδους σε διάφορα υδάτινα περιβάλλοντα παγκοσμίως και συχνά θεωρείται χωροκατακτητικό, ιδιαίτερα επιθετικό και αδηφάγο. Συμπεριλαμβάνεται στα 100 πιο χωροκατακτητικά είδη παγκοσμίως Γλήνι: Έχει πρασινωπό χρώμα, μικρά λέπια, με μήκος που συνήθως δεν ξεπερνά τα 40 εκατοστά, και βάρος τα 2 kgr. Είναι αρκετά ανθεκτικό είδος, και αντέχει σε πολύ χαμηλά επίπεδα συγκέντρωσης διαλυμένου οξυγόνου. Χέλια: Έχουν επίμηκες σώμα, σαν φίδι, με μήκος από 5 εκατοστά μέχρι 4 μέτρα. Τα χέλια δεν έχουν πυελικά πτερύγια, ενώ αρκετά είδη δεν έχουν και θωρακικά πτερύγια. Τα ραχιαία και πρωκτικά πτερύγια έχουν ενωθεί και σχηματίζουν μια ενιαία κορδέλα κατά μήκος μεγάλου μέρους του σώματός τους. 18

19 Δρομίτσα : Έχει 17 πτερύγια ακτινωτά, έχει μήκος εκατοστά, ζει στο κατώτερο ρου (αργή ροή) έλη-λίμνες. Αναπαράγεται την άνοιξη, τα αυγά εναποτίθενται στην υδρόβια βλάστηση. Η λίμνη φιλοξενεί πάνω από 30 διαφορετικά είδη πτηνών, (υδρόβια και παρυδάτια), που φωλιάζουν, ξεχειμωνιάζουν ή διέρχονται κατά τη χειμερινή περίοδο. Ανάμεσα τους υπάρχουν σπάνια είδη, όπως η περίφημη βαλτόπαπια, ο καλαµόκιρκος και ο χειµωνόκιρκος, είδη αρπακτικών πουλιών που κατά τις απογευματινές ώρες κουρνιάζουν πίσω από το ανάχωµα της Αµφιθέας, τα κιρκίρια που είναι είδος αγριόπαπιας, η λαγγόνα που αποτελεί ένα µικρότερο είδος κορµοράνου που προστατεύεται στην Ευρώπη και φυσικά ο γνωστός µας γλάρος. Μάλιστα, η βαλτόπαπια, είδος το οποίο απειλείται σε παγκόσµιο επίπεδο µε εξαφάνιση, έχει επιλέξει την Παµβώτιδα ως τόπο αναπαραγωγής της. Βαλτόπαπια: Παρότι παγκόσμιο απειλούμενο είδος και αυστηρά 19

20 προστατευόμενο, η Βαλτόπαπια. είναι από τα πιο άγνωστα υδρόβια πουλιά της Ελλάδας. Πρόκειται για άλλοτε κοινό και διαδεδομένο είδος που όμως έχει μειωθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρασιατικής του κατανομής. Είναι μεταναστευτικό είδος. Αναπαράγεται σε πολύ μικρούς πληθυσμούς στις λίμνες Κερκίνη, Καστοριάς, Ιωαννίνων. Χειμωνόκιρκος ή Λιμνογέρακο ή Περιστερογέρακο: είναι είδος ημερόβιου αρπακτικού πτηνού και είναι χειμερινός επισκέπτης στη χώρα μας. Η λαγγόνα είναι παγκόσμια απειλούμενο είδος και η Ελλάδα έχει μεγάλη ευθύνη για την προστασία της, καθώς η χώρα μας διαθέτει το 20

21 μεγαλύτερο αναπαραγωγικό πληθυσμό του είδους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, περίπου 400 ζευγάρια. Ακόμη βρίσκουμε ερωδιούς, βουτηχτάρια μπεκατσίνια και αγριόκυκνους. Από τα θηλαστικά, αξιοσημείωτη είναι η παρουσία της βίδρας (Lutra lutra). Βίδρες ή «ποταμόσκυλα» αποτελούν δείκτη υγείας των υδάτων. Στη λίμνη των Ιωαννίνων βρίσκεται μικρός πληθυσμός που δυστυχώς γίνεται αντιληπτός από τα ατυχήματα που τους συμβαίνουν (βρέθηκε νεκρό αρσενικό σε δίχτυα και σε ένα άλλο άτομο βίδρας είχε βρεθεί στην άσφαλτο στην Αμφιθέα, χτυπημένο από αυτοκίνητο (βρίσκεται ταριχευμένο στο Μουσείο της λίμνης του Φορέα Διαχείρισης Λίμνης Παμβώτιδας στο Νησί Ιωαννίνων). Λόγω των σπανίων ειδών χλωρίδας και πανίδας που διαθέτει η Παμβώτιδα, έχει ενταχθεί στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών (natura 2000). 21

22 3.1 ΥΓΡΟΛΙΒΑΔΑ Γιατί είναι τόσο σημαντικές οι ρηχές εκτάσεις, οι καλαμώνες και τα υγρολίβαδα, η χαμηλή βλάστηση μεταξύ καλαμιών και ξηράς; - Παρέχουν καταφύγιο σε πουλιά, ψάρια, θηλαστικά, αμφίβια, ερπετά. - Βιότοπος και του ενδημικού ορθόπτερου Chorthippus Lacustris το οποίο δεν απαντάται πουθενά αλλού στον κόσμο. Χαλκόκοτες στα πλημμυρισμένα υγρολίβαδα τoυ Κατσικά την άνοιξη (Plegadis falcinellus) (φωτ.: Νίκος Μπούκας Αποτελούν τόπους φωλεασμού, αναπαραγωγής και τροφοληψίας για πουλιά και ψάρια. Για παράδειγμα φυτόφιλα είδη ψαριών, όπως ο κυπρίνος, εναποθέτουν τα αβγά τους πάνω στην επιφάνεια φυτών που καλύπτονται από ρηχό νερό. Οι καλαμώνες στην περιοχή Ντουραχάνη είναι σημαντική περιοχή για το φώλιασμα της 22

23 Λαγγόνας και της Βαλτόπαπιας (φωτ.: Ρήγας Τσακίρης) Βελτιώνουν την ποιότητα υδάτων μέσω κατακράτησης θρεπτικών και ιζημάτων, ενώ διασπούν πολύπλοκες χημικές ενώσεις όπως υπολείμματα φυτοφαρμάκων και άλλες τοξικές ουσίες. Παρέχουν οξυγόνο στα νερά και στα εδάφη των υγροτόπων. Συγκρατούν νερά και φερτά υλικά από πλημμυρικά φαινόμενα. Όποιος έχει και το μικρότερο ενυδρείο γνωρίζει τον κόπο που χρειάζεται για να διατηρηθεί καθαρό. Αν βγάλουμε τα φίλτρα δεν θα αργήσει να μετατραπεί σε βούρκο. Αυτό ακριβώς συνέβη στην Παμβώτιδα με την κατασκευή των αναχωμάτων. Οι ρύποι εισέρχονται πλέον στην υδάτινη επιφάνεια χωρίς να φιλτράρονται, το νερό των πηγών δεν μπαίνει στη λίμνη, τα ψάρια έχασαν την πρόσβαση στους τόπους αναπαραγωγής. Οι επιπτώσεις ήταν δραματικές και άμεσες. Χωρίς τα μέρη αναπαραγωγής η αλιευτική παραγωγή κατέρρευσε. Χωρίς τα φίλτρα και τις πηγές η ποιότητα των υδάτων υποβαθμίστηκε. Μία αστική λίμνη δέχεται πολλές πιέσεις από διάφορες ομάδες συμφερόντων. Η έλλειψη κατανόησης της λειτουργίας ενός λιμναίου οικοσυστήματος από αυτούς που παίρνουν 23

24 τις αποφάσεις, είναι ο κύριος παράγων υποβάθμισης της Παμβώτιδας. Μόνη έγνοια μερικών είναι πως θα περιορίσουν τη λιμναία επιφάνεια, πως θα μετατρέψουν τις πρώην λιμναίες εκτάσεις σε οικοδομήσιμες περιοχές. 3.2 ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ Ήταν άγνωστη η λέξη ευτροφισμός της λίμνης, που χρησιμοποιείται στις μέρες μας για να δηλώσει τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των καλαμιών, με την ταυτόχρονη κατάληψη του υδάτινου χώρου της. Ας σημειωθεί ότι τα καλάμια δεν αναπτύσσονται στο νησί από την πλευρά της Ντραμπάτοβας, επειδή εκεί έχει μεγάλο βάθος η λίμνη. Αντίθετα από την πλευρά της Παναγίας Ελεούσας (με θέα το Κάστρο και τα Γιάννινα) το βάθος της λίμνης είναι μικρότερο και οι καλαμιώνες αναπτύσσονται περισσότερο Παλιά οι νησιώτες και αρκετοί Γιαννιώτες χρησιμοποιούσαν τα καλάμια και τα 24

25 άλλα υδρόβια φυτά, για να φτιάξουν ένα σωρό χρήσιμα πράγματα. Από πράσινο φύλλο ρεζίνας ή από καφεκίτρινο φύλλο ρογκόζιου και με παραγεμισμένο το εσωτερικό τους από πλατσπάθι έφτιαχναν ψαθωτές καρέκλες. Από ρεζίνα κατασκεύαζαν ειδικό χορτόσχοινο, που το χρησιμοποιούσαν σαν στημόνι στον αργαλειό, για να υφάνουν τις ψάθες. Από παπύρι κατασκεύαζαν ψάθες και τσοπανοκαλύβες. Επειδή το παπύρι δεν σαπίζει, οι νησιώτες το χρησιμοποιούσαν για να φτιάξουν σημαδούρες (τους χιλιμπούκους), όπου έδεναν τα δίχτυα. Με ρογκόζιο έφτιαχναν καλύτερης ποιότητας ψάθες και ψαθιά. Για κανίστρες και καλάθια οι νησιώτες χρησιμοποιούσαν χοντρόφυλλο ρογκόζιο ή καλάμι. Τα καλάμια τα χρησιμοποιούσαν οι αγρότες για αντιστηρίγματα των φυτών στους κήπους και στα χωράφια, καθώς και για το φράξιμο των χωραφιών. Με χορτόσχοινα από άλλα φυτά της λίμνης πλέκονταν τα καλάμια και φτιάχνονταν οι καλαμωτές. Από καλάμι γίνονταν και τα ψάθινα καπέλα. 25

26 Η λίμνη των Ιωαννίνων είναι ένα αναπόσπαστο τμήμα της ζωής της πόλης των Ιωαννίνων. Κάθε οικονομική, κοινωνική, πολιτιστική και άλλη δραστηριότητα, καθώς επίσης και η ιστορία της πόλης, συνδέονται με τη λίμνη. 26

27 Ευλογημένος τόπος μα την αλήθεια! Γι αυτό και οι κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής των Ιωαννίνων ήταν τόσο δεμένοι με το υγρό στοιχείο και με τις δύο λίμνες τους. Από αυτές ζούσαν και μαζί τους απολάμβαναν τα αγαθά και την ομορφιά της ζωής. Γιατί εδώ-στο ολόγυρα κλειστό λεκανοπέδιο-το αποκομμένο με την οροσειρά της Πίνδου από την υπόλοιπη Ελλάδα-με τη συνεχή υγρασία και τις πολλές ομίχλες υπήρχε πάντοτε ζωή και αυτό οφείλεται στην ύπαρξη άφθονου και καθαρού νερού, υπόγειου και επιφανειακού. 27

28 Σκάλα Μάτσικα

29 4. ΝΗΣΙ - ΜΟΝΕΣ Το Νησί των Ιωαννίνων είναι νησί και οικισμός που βρίσκεται στην λίμνη των Ιωαννίνων (Παμβώτιδα). Μαζί με τον Άγιο Αχίλλειο Πρεσπών είναι ένα από τα δύο κατοικημένα νησιά σε λίμνη στην Ελλάδα. Το νησί βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα της λίμνης πολύ κοντά στον οικισμό Αμφιθέα. Έχει έκταση 200 στρέμματα και μέγιστο υψόμετρο 520 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας ή 59 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της λίμνης. Το μέγιστο μήκος του είναι 800 μέτρα και το πλάτος του 500 μέτρα. Η δυτική του πλευρά είναι βαλτώδης ενώ το υπόλοιπο τμήμα του είναι βραχώδες και δασωμένο στο μεγαλύτερο μέρος του. Ο οικισμός βρίσκεται στο βόρειο άκρο του νησιού και αποτελείται από 110 περίπου σπίτια. Είναι ανακηρυγμένος παραδοσιακός οικισμός καθώς είναι χτισμένος 29

30 ακολουθώντας την παραδοσιακή ηπειρώτικη αρχιτεκτονική με τις χαρακτηριστικές στέγες από σχιστόλιθο. Από το 1926 αποτελεί ξεχωριστή κοινότητα. Ο πληθυσμός του σύμφωνα με την απογραφή του 2001 είναι 343 κάτοικοι. Οι ιστορικές αναφορές για το νησί ξεκινούν τον 13ο αιώνα όταν ιδρύθηκαν τα πρώτα μοναστήρια. Το πρώτο μοναστήρι που ιδρύθηκε στο νησί ήταν η Μονή του Αγίου Νικολάου των Φιλανθρωπινών που ιδρύθηκε τον 13ο αιώνα και το καθολικό της κτίστηκε το 1292 όπως αναφέρεται σε επιγραφή στην είσοδο του ναού. Κτήτορας της μονής αναφέρεται ο Μιχαήλ Φιλανθρωπινός που είχε διατελέσει και μητροπολίτης Ιωαννίνων. Η Μονή του Αγίου Νικολάου των Φιλανθρωπινών ή του Σπανού Την ίδια περίπου περίοδο ιδρύθηκε και η Μονή Αγίου Νικολάου Ντίλιου (ή Στρατηγόπουλου) που ιδρύθηκε από την Βυζαντινή οικογένεια των Στρατηγόπουλων. 30

31 Η Μονή Αγίου Νικολάου Ντίλιου ή Στρατηγοπούλου Τον 16ο αιώνα η μοναστική κοινότητα στο νησί άκμασε με αποτέλεσμα να ιδρυθούν άλλες δύο μονές. Η Μονή του Αγίου Νικολάου Mεθοδίου που μετονομάστηκε αργότερα σε Αγία Ελεούσα και η Μονή Προδρόμου, ενώ τον επόμενο αιώνα ιδρύθηκαν άλλες τρεις μονές Η Μονή του Αγίου Παντελεήμονα, Η Μονή του Αγίου Παντελεήμονα Η Mονή Μεταμόρφωσης του Σωτήρα και η Μονή Προφήτη Ηλία χτισμένη στην κορυφή του νησιού. 31

32 Μονή Προφήτου Ηλία Ο οικισμός δημιουργήθηκε τον 17ο αιώνα και σύμφωνα με την παράδοση των κατοίκων που δεν είναι επιβεβαιωμένη σήμερα, οι πρώτοι κάτοικοι προέρχονταν από την Μάνη και το πρώτο όνομα αυτού ήταν «Θιβετό». Την εποχή του Αλή Πασά το νησί παρήκμασε λόγω της μεγάλης φορολογίας που επιβλήθηκε. Την περίοδο αυτή τα μοναστήρια σχεδόν εγκαταλείφθηκαν. Το 1820 ο Αλή ήρθε σε ρήξη με τον Σουλτάνο Μαχμούτ Β με αποτέλεσμα να σταλεί εναντίον του ο Χουρσίτ Μεχμέτ Πασάς που πολιόρκησε τα Ιωάννινα. Ο Αλή είχε τοποθετήσει στο νησί, φρουρά χιλίων Αλβανών με αποτέλεσμα αυτό να βομβαρδιστεί από τον Χουρσίτ και να υποστεί μεγάλες καταστροφές. Τον Ιανουάριο του 1822 ο Αλή και ενώ πλέον είχε νικηθεί, κατέφυγε στο νησί, στο μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα όπου δολοφονήθηκε στις 17 ή 25 Ιανουαρίου. 32

33 Μονή του Αγίου Παντελεήμονα Το 1872 λειτούργησε στην Μονή Ελεούσας (πρώην Μονή του Αγίου Νικολάου Mεθοδίου) ιερατική σχολή που έκλεισε το Το νησί αποτέλεσε ξεχωριστή κοινότητα το Σήμερα το νησί στηρίζεται κυρίως στην τουριστική ανάπτυξη. Συνδέεται με τα Ιωάννινα με συχνά δρομολόγια πλοιαρίων που μεταφέρουν πολυάριθμους επισκέπτες. Κυριότερα αξιοθέατα του νησιού είναι οι ανακαινισμένες μονές και το μουσείο Αλή 33

34 Πασά που στεγάζεται στη μονή Αγίου Παντελεήμονα Το Νησί κατά καιρούς και ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας αλλά και μετά την απελευθέρωση υπήρξε φάρος της γνώσης καθώς λειτούργησαν αρκετές σχολές. Μετά το Β Παγκόσμιο Πόλεμο, οπότε και τερματίστηκε οριστικά η μοναστική ζωή στο Νησί, η Αρχαιολογική Υπηρεσία φρόντισε για τα μνημεία ανακηρύσσοντας τα διατηρητέα, όπως και το ίδιο το νησάκι. 34

35 5. ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΜΕ ΤΗ ΛΙΜΝΗ 5.1 Μια ναυμαχία στη λίμνη Στο "Χρονικό των Ιωαννίνων" (αρχές 15ου αιώνα και γνωστού ως «Χρονικό των μοναχών Πρόκλου και Κομνηνού») αναφέρεται μία "ναυμαχία" στη λίμνη. Στις 26/2/1379 ένα τμήμα από 200 περίπου Αλβανούς επιδρομείς κατόρθωσε, με τη βοήθεια ενός τοπικού βαρκάρη, να αποβιβαστεί νύχτα από το Νησί ή το χωριό Πέραμα στη βορειοανατολική ακτή της λίμνης και να καταλάβει τη βορειοανατολική ακρόπολη του Κάστρου. Ένα άλλο τμήμα, πιο πολυάριθμο αυτό, από Αλβανούς, Βλάχους και Βουλγάρους, που είχε αποβιβαστεί στο Νησί, ξεκίνησε με μονόξυλα και μία μεγάλη λέμβο, για να καταλάβει το υπόλοιπο Κάστρο. Οι αμυνόμενοι, πιο έμπειροι στη ναυτική τέχνη, έσπευσαν να εμποδίσουν την απόβαση. Τους επιτέθηκαν με δύο μεγάλες λέμβους και μονόξυλα και τους ανέτρεψαν. Τότε αυτοί που κατέλαβαν αιφνιδιαστικά το Γουλά αναγκάστηκαν να παραδοθούν. 35

36 5.2 Η ιστορία της μονής Ντουραχάνη Ένα άλλο περιστατικό, διασώζει η προφορική παράδοση. Το 1434, τέσσερα χρόνια δηλαδή μετά την οριστική υποταγή των Ιωαννίνων στους Τούρκους, ο Ντουραχάν πασάς, Μπεϊλέρμπεης της Ρούμελης, διέσχισε χειμώνα την Πίνδο προερχόμενος από τη Θεσσαλία, για να καταστείλει μία τοπική ανταρσία στην Ήπειρο, και έφτασε στις ανατολικές όχθες της λίμνης. Ο Ντουραχάν πασάς, χωρίς να αντιληφθεί ότι βρισκόταν στη λίμνη που είχε παγώσει και είχε καλυφθεί από χιόνι, διάβηκε με όλο του το στρατό τη λίμνη και διαπεραιώθηκε στην απέναντι όχθη. Όταν πληροφορήθηκε τον κίνδυνο που διέτρεξε, απέδωσε τη σωτηρία του σε κάποιο εικονοστάσι της Παναγίας που βρισκόταν στο σημείο από όπου διαπεραιώθηκε και από ευγνωμοσύνη ίδρυσε στη θέση εκείνη την ομώνυμη μονή, την Παναγία Ντουραχάνη. Σε παλιότερες ενθυμήσεις αναφέρεται γενικό πάγωμα της λίμνης κατά τα έτη 1540, 1687, 1700, 1864, 1869, τελευταία πάγωσε στα 1929 και

37 5.3 Η ιστορία της Κυρά Φροσύνης Με τη λίμνη συνδέεται και η τραγική ιστορία του πνιγμού της όμορφης Κυρά-Φροσύνης, της οποίας ο άντρας από πολύ καιρό έλειπε στη Βενετία. Για τον πνιγμό αυτής της χειραφετημένης γυναίκας, παραδίνονται δύο αφηγήσεις. Την πιο αληθοφανή αναφέρει ο περιηγητής Thom Smart Hughes στο έργο του «Ταξίδια στη Σικελία, Ελλάδα και Αλβανία 1820»: "Αυτή η νεαρή καλλονή, ήταν ξακουστή στα Γιάννενα, όχι μόνο για τα θέλγητρά της, αλλά κυρίως για τους χαριτωμένους τρόπουςτης και για τη ζωντάνια του πνεύματος, που την έκαναν ψυχή της συντροφιάς. Με αυτή την τέλεια γυναίκα δημιούργησε ιδιαίτερο δεσμό ο Μουχτάρ, ο μεγαλύτερος γιος του Αλή Πασά, που προκάλεσε τη ζήλια της Γυναίκας του". Μια μέρα κάποιος χρυσοχόος πρόσφερε προς πώληση στα χαρέμια της αυλής ένα βαρύτιμο αδαμαντοκόλλητο δαχτυλίδι. Το δαχτυλίδι έφτασε στα χέρια της 37

38 ζηλότυπης γυναίκας του Μουχτάρ, που αναγνώρισε το δικό της δαχτυλίδι, που το είχε δωρίσει στο Μουχτάρ, τη μέρα των γάμων της. Τα πειστήρια της συζυγικής απιστίας ήταν πρόδηλα. Η απατημένη σύζυγος κατέφυγε στον πεθερό της, ζητώντας ικανοποίηση. Ο Αλής, που χρωστούσε σ' αυτή και στην αδελφή της, γυναίκα του Βελή, του νεότερου γιου του Αλή, την επιρροή του στους Αλβανούς, της έκανε το χατίρι. Μια νύχτα η Κυρά Φροσύνη συνελήφθη μαζί με την υπηρέτριά της και με άλλες 17 γυναίκες, οι περισσότερες ελευθερίων ηθών, και κλείστηκε στο ναό του Αγίου Νικολάου των Κοπάνων, στη βόρεια παρυφή της πόλης. Ο Χιούζ αναφέρει ότι εξαιτίας αυτού δημιουργήθηκε μεγάλος αναβρασμός στην πόλη. Ο Αλής τελικά διέταξε τη θανάτωσή τους. Μια νύχτα του 1801, οι 18 γυναίκες πνίγηκαν στη λίμνη, στην περιοχή του Αγίου Νικολάου. 38

39 5.4 Το βυθισμένο πλοίο του Αλή περιμένει στην Παμβώτιδα; (άρθρο στον Ηπειρωτικό Αγώνα, 17 Νοεμβρίου 2009) Τι άλλο κρύβει ο βυθός της λίμνης; Ο λόγος για το πλοιάριο 13 μέτρων που εντοπίστηκε στο βυθό της λίμνης, σε βάθος πέντε περίπου μέτρων, όχι και αβυσσαλέο δηλαδή. Τι μπορεί όμως να είναι το σκάφος που βρέθηκε εκεί; (Εξηγεί ο Αναστάσιος Παπασταύρος): Σύμφωνα με τις ιστορικές καταγραφές, ο Αλή Πασάς διατηρούσε δύο στόλους: Τον ένα στο Ιόνιο, με ναύσταθμους στον Αυλώνα και την Πρέβεζα,με 15 πλοία και τον άλλο, μικρότερο, φυσικά, στην Παμβώτιδα, όπου μάλιστα απασχολούσε μόνιμους ναύτες από την Κέρκυρα και την Πάργα. Το «στολίδι» του μικρού στόλου της Παμβώτιδας ήταν ένα μπρίκι, ένα δικάταρτο ιστιοφόρο μεγέθους περίπου όσο και το πλοιάριο που εντοπίστηκε στο βυθό της Παμβώτιδας. Μετά τη δολοφονία του Αλή Πασά το 1822, το σκάφος παρέμεινε εν αχρηστία για αρκετό καιρό, αγκυροβολημένο μπροστά στην κυρά Φροσύνη. Υπάρχουν τουλάχιστον δύο οπτικές καταγραφές για την υπάρξή του: Μια σε ξυλογραφία του 1810, αγνώστου καλλιτέχνη, και άλλη μια, την ίδια περίπου περίοδο. Πρόκειται για μια ξυλογραφία του 1813, φιλοτεχνημένη από το σερ Χένρι Χόλαντ, βαρονέτο του Σάντλενμπριτζ, ο οποίος, εκτός από γιατρός, ήταν περιηγητής (περιόδευσε στα Βαλκάνια και την Ιβηρική 39

40 Χερσόνησο), καθώς και ικανότατος ζωγράφος. Στις εκ του φυσικού εικαστικές απεικονίσεις του σκάφους, η κλίμακα είναι σωστή: μπορεί, όντως, να απεικονίζει ένα σκάφος 13 μέτρων. Στο αρχείο του, μάλιστα, ο κ. Παπασταύρος έχει και ένα ζωγραφικό πίνακα του Δανού Αντάμ ντε Φρίντελ, ενός φιλέλληνα ζωγράφου, στον οποίο ανήκουν και τα περισσότερα γνωστά πορτρέτα αγωνιστών της επανάστασης του 21. Στο πορτρέτο απεικονίζεται ο Αλής, καθήμενος σε καράβι, από το οποίο μάλιστα ξεχωρίζει και ένα κανόνι στα αριστερά. Δεν είναι εξακριβωμένο, ωστόσο, εάν πρόκειται για το μπρίκι της Παμβώτιδας ή για τη ναυαρχίδα του στόλου του Ιονίου, το «Χελιδόνι», όπως το ονόμαζε. 40

41 6. Η ΛΙΜΝΗ ΣΗΜΕΡΑ Στις όχθες της λίμνης ήταν εγκατεστημένος ο ιχθυογεννητικός σταθμός της Δημοτικής Επιχείρησης Λίμνης Ιωαννίνων (ΔΕΛΙ), στον οποίο παράγονταν κάποιες ποσότητες ελληνικού χαβιαρίου από οξύρρυγχους ρωσικής προέλευσης. Στις ίδιες εγκαταστάσεις παράγονταν επίσης κατά μέσον όρο γόνος, που εξάγονταν σε ιχθυοτροφικές μονάδες κυρίως του εξωτερικού, καθώς και διάφορες άλλες ποικιλίες γόνου γλυκών νερών για τον εμπλουτισμό ελληνικών λιμνών και ποταμών. Αυτό όμως σταμάτησε καθώς στη λίμνη θα έπρεπε να εκτρέφονται μόνον ενδοεδημικά είδη. Εκτός της μεγάλης περιβαλλοντικής σημασίας της, η λίμνη αποτελεί και μια σπουδαία πηγή ζωής για την πόλη των Ιωαννίνων λόγω της επαγγελματικής αλιείας (ψαρεύονται ιχθύες, βατράχια και καραβίδες), του τουρισμού, 41

42 ενώ αποτελεί κι ένα μοντέρνο κέντρο διεξαγωγής διεθνών αθλητικών διοργανώσεων, όπως σκι, κωπηλασία, καγιάκ-κανό κ.α. Σε μια από τις ομορφότερες γωνιές της μαγευτικής λίμνης των Ιωαννίνων, είναι εγκατεστημένος ο Ναυτικός Όμιλος Ιωαννίνων (ΝΟΙ). Ο Ναυτικός Όμιλος Ιωαννίνων ιδρύθηκε το 1954.και έχει αναδείξει ολυμπιονίκες όπως είναι η Τόνια Σβάϊερ, η οποία εκπροσώπησε τη χώρα μας σε τρεις συνεχόμενες ολυμπιάδες Σεούλ, Ατλάντα και Βαρκελώνη. Ο Παναγιώτης Μηλιώτης και η Αγγελική Γκρέμου που μας εκπροσώπησαν στην ολυμπιάδα του Σύδνεϋ. Όλα τα τελευταία χρόνια μεγάλος αριθμός αθλητών μας συμμετέχει σε εθνικές ομάδες. Πάρα πολλοί από αυτούς έχουν αναδειχτεί παγκόσμιοι πρωταθλητές με μεγάλες διακρίσεις. Πέντε ολόκληρα χρόνια έχουν περάσει από τότε που τα υδροπλάνα συνέδεαν τα Γιάννινα με νησιά του Ιονίου, 42

43 ωστόσο μάλλον δεν είναι και πολύ μακριά η ημέρα που θα τα ξαναδούμε στην Παμβώτιδα. Το τελευταίο διάστημα καταγράφεται στην Ελλάδα έντονη κινητικότητα στην αγορά των μεταφορών με υδροπλάνα και αν δεν προκύψουν νέα εμπόδια, αναμένεται να λειτουργήσει από την τουριστική περίοδο του ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ Η παρούσα κατάσταση της λίμνης κάθε άλλο παρά ικανοποιητική είναι. Καθημερινά δέχεται ένα μεγάλο μέρος των λυμάτων από την πόλη των Ιωαννίνων, μεγάλες ποσότητες φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων από τις περιβάλλουσες καλλιεργημένες περιοχές, καθώς επίσης και άλλοι ρύποι από τις διάφορες ανθρώπινες δραστηριότητες στη λεκάνη των Ιωαννίνων. 43

44 Μετά από την κατασκευή του φράγματος στο χωριό Πέραμα, έχει μειωθεί πάρα πολύ η κανονική ανανέωση του ύδατος, και συνεπώς ο βαθμός ρύπανσης και του ευτροφισμού της λίμνης είναι ανησυχητικός. Η αύξηση στον πληθυσμό της πόλης των Ιωαννίνων και των κοινοτήτων της περιοχής έχει επηρεάσει δυσμενώς την φυσική υγεία της λίμνης. Το ποσό των αποβλήτων λυμάτων των κατοικιών που πέφτει στη λίμνη είναι πάρα πολύ μεγάλο σχετικά με τη μάζα του ύδατός της. Τα λύματα από το γενικό νοσοκομείο και τις κλινικές της πόλης εκκενώνονταν επίσης στη λίμνη και έχουν καταστήσει τους παθογόνους μικροοργανισμούς του ύδατος ανθεκτικότερους στους φυσικούς και προκαλούμενους από τον άνθρωπο θανατηφόρους παράγοντες. Η καταστροφή και υποβάθμιση των περιβαλλοντικών παραμέτρων της λίμνης όπως εξελίχθηκαν τις τρεις τελευταίες δεκαετίες δεν φαίνεται να είναι εύκολα αναστρέψιμες. Παρόλη την λειτουργία του αποχετευτικού συστήματος της πόλης και του Βιολογικού Καθαρισμού η κατάσταση στην λίμνη συνεχίζει να είναι δραματική κατά περιόδους λόγου του ευτροφισμού. Η απουσία των ζωοπλαγκτονικών οργανισμών από την τροφική αλυσίδα της λίμνης, δείχνει εδώ 44

45 και χρόνια ότι το νερό της λίμνης είναι τοξικό για πολλούς υδρόβιους οργανισμούς, γεγονός που επιτρέπει την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη του φυτοπλαγκτόν, το οποίο δευτερογενώς εκλύει πλήθος τοξινών στο ήδη υποβαθμισμένο και ανοξικό (χωρίς οξυγόνο) περιβάλλον και καθιστά την εξέλιξη της λίμνης πιο προβληματική για όλους τους πληθυσμούς της. Άλλοι πολύ σοβαροί ρύποι είναι τα φυτοφάρμακα και τα λιπάσματα που στραγγίζουν στη λίμνη από την καλλιεργημένη περιοχή. Περίπου στρέμματα της λεκάνης των Ιωαννίνων είναι καλλιεργημένα, κυρίως με προϊόντα κήπων, δημητριακά και καλαμπόκι. Τα καταστρεπτικά στοιχεία των λιπασμάτων εισάγονται στη λίμνη είτε με το νερό από τις βροχοπτώσεις μέσω των ρευμάτων επιφάνειας, είτε μέσω των υπογείων υδάτων. Πηγές ρύπανσης αποτελούν και τα αγροκτήματα χοίρων, γαλακτοκομικά αγροκτήματα, και τα αγροκτήματα πουλερικών καθώς είναι ανεξέλεγκτη η διάθεση των αποβλήτων τους Επίσης, οι περισσότερες από τις βιομηχανίες και τους μικρούς κατασκευαστές της περιοχής, δεν έχουν καμία εγκατάσταση καθαρισμού υγρών αποβλήτων. Επιπλέον, τα μεγάλα ποσά αποβλήτων από την πλύση και τη λίπανση των αυτοκινήτων διοχετεύονται στη λίμνη και επιδεινώνουν την κατάστασή της. 45

46 Ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα είναι η γεωμορφολογική αλλαγή που εμφανίζεται μέσα στην περιοχή λιμνών. Το μέγεθος και το βάθος της λίμνης συνεχώς περιορίζεται λόγω του μεταφερμένου και κατατεθειμένου υλικού και των τεχνικών έργων που γίνονται στα όρια της λίμνης, όπως τα αναχώματα, το παράνομο μπάζωμα και την οδοποιία. Αυτές οι εργασίες δεν επιτρέπουν πλέον την εισροή των μεγάλων ποσοτήτων καθαρού ύδατος και ως εκ τούτου επιδεινώνουν τον ευτροφισμό της λίμνης. Αυτές οι αλλαγές που εμφανίζονται γύρω από τη λίμνη είναι πολύ ανησυχητικές επειδή τα φαινόμενα είναι μη αντιστρεπτά. Μια σημαντική ποσότητα του κατατεθειμένου υλικού προέρχεται από την αποσάρθρωση των βράχων και την πτώση του ασβεστόλιθου που δημιουργούνται από τις μεγάλες διακυμάνσεις θερμοκρασίας μεταξύ του χειμώνα και του καλοκαιριού. Επιπλέον, η αφαίρεση της βλάστησης από το όρος Μιτσικέλι οδηγεί στην βραχοδιάβρωση. Τα μαρμάρινα λατομεία, τα οποία ήταν παλιότερα διεσπαρμένα μέσα στη λεκάνη 46

47 απορροής, με τη μεταφερμένη μαρμάρινη σκόνη που κατάληγε στη λίμνη, καθότανε στο κατώτατο σημείο της λίμνης και συνέβαλλε στη ρύπανσή της. 6.2 ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΥ Οι συνέπειες του ευτροφισμού της λίμνης είναι σοβαρές και αισθητές. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, μια σημαντική μείωση του πληθυσμού ψαριών έχει καταγραφεί. Κατά συνέπεια, το επαγγελματικό μέλλον ενός σημαντικού αριθμού αυτοχθόνων για τους οποίους η αλιεία είναι επάγγελμα, είναι αβέβαιο. Η ποιότητα των ψαριών δεν είναι η ίδια ως προς αυτήν των προηγούμενων δεκαετιών και, σύμφωνα με τους ψαράδες, τα γνωστά χέλια της λίμνης έχουν εξαφανιστεί. Επιπλέον, η φυσική της ομορφιά περιοχής υποβαθμίζεται πάρα πολύ. Μεγάλες ποσότητες σκουπιδιών 47

48 βρίσκονται στην όχθη της λίμνης. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, ο ευτροφισμός είναι εντονότερος και η λίμνη εκπέμπει μια δυσάρεστη μυρωδιά. 6.3 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της λίμνης συστάθηκε τον Ιανουάριο του 2003, με Κοινή Υπουργική Απόφαση των Υπουργείων ΠΕΧΩΔΕ, Γεωργίας και Ανάπτυξης, ο Φορέας Διαχείρισης Λίμνης Παμβώτιδας, ως θεσμοθετημένο διαχειριστικό όργανο για το λεκανοπέδιο των Ιωαννίνων. Σκοπός της ίδρυσής του είναι η διαφύλαξη της φυσικού οικοσυστήματος, η αποκατάσταση και διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας της Παμβώτιδας με παράλληλη ανάπτυξη δραστηριοτήτων που εναρμονίζονται με το φυσικό περιβάλλον και υιοθετούν την αρχή της αειφορίας. Μεταξύ των διάφορων γενικών και ειδικών μέτρων που προτείνονται από διάφορες πλευρές για την προστασία της λίμνης, όπως: ο έλεγχος των εστιών ρύπανσης, 48

49 ο τακτικός καθαρισμός και η απομάκρυνση της λάσπης του πυθμένα της, η κατασκευή ορεινών και πεδινών έργων συγκράτησης των φερτών υλικών, η ολοκλήρωση του αποχετευτικού δικτύου της πόλης και των παραλίμνιων δήμων, ο εκσυγχρονισμός του αρδευτικού δικτύου στο λεκανοπέδιο, η αναδιάρθρωση των γεωργικών καλλιεργειών και ο περιορισμός των λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων, ολοένα και συχνότερα κατατίθεται τελευταία και η πρόταση εμπλουτισμού της λίμνης (κατά τους θερινούς μήνες) με ποσότητα νερών (30 έως 50 εκατομμύρια κυβικά μέτρα) που θα προέρχονται (εκτρέπονται) από τη γειτονική κοιλάδα του Αράχθου. Είναι άγνωστο, κατά πόσο έχουν μελετηθεί διεξοδικά οι ζημιές που θα υποστεί ενδεχομένως το οικοσύστημα της κοιλάδας ή των εκβολών του Αράχθου από την αντίστοιχη έλλειψη νερού λόγω της εκτροπής. Αφετέρου δε, ο εμπλουτισμός της λίμνης, εφόσον πραγματοποιηθεί, δεν είναι καθόλου απίθανο, να αποτελέσει το μοναδικό μέτρο αποκατάστασης της λίμνης και να οδηγήσει στην υποβάθμιση ή εγκατάλειψη οποιασδήποτε άλλης προσπάθειας αντιμετώπισης των ουσιαστικότερων αιτιών, όπως είναι οι διάφορες εστίες και παράγοντες ρύπανσης στο λεκανοπέδιο. Η ανάπτυξη της πόλης δεν σημαίνει την αναπόφευκτη μετατροπή της λίμνης σε βούρκο. Σημαίνει συγκροτημένη διαχείριση με σκοπό την προστασία, τη βελτίωση και την 49

50 ανάδειξη της Παμβώτιδας, η οποία μπορεί να επιτευχθεί μόνο με συνεργασία των Υπηρεσιών και του Τεχνικού και Επιστημονικού δυναμικού της πόλης μας. Την ίδια στιγμή η Παμβώτιδα ως ενιαίο οικοσύστημα υποφέρει από την αλόγιστη παρέμβαση του ανθρώπου πάνω της και την ανέλεγκτη δραστηριότητα περιμετρικά της λίμνης, η οποία συνεχίζεται δυστυχώς ακάθεκτη! Καλή είδηση για την λίμνη είναι τα αποχετευτικά έργα σε παραλίμνιες περιοχές (όπως η Κατσικά) που προχωρούν, όμως κι αυτά δεν είναι αρκετά για να λύσουν το πρόβλημα... Η προστασία του υδροβιότοπου Ανατολής- Κατσικά είναι ιδιαίτερα σημαντική διότι εκεί έχει προταθεί από επιστήμονες, περιβαλλοντικούς φορείς και την Ε.Ο.Ε. η δημιουργία υδροβιολογικού πάρκου. Για τον σκοπό αυτό συντάχθηκε από την Ε.Ο.Ε. ένα πρώτο σχέδιο δημιουργίας του Ορνιθολογικού- Περιβαλλοντικού Πάρκου Παμβώτιδας ως μια βάση συζήτησης για την προοπτική δημιουργίας του Πάρκου, πρόταση που έχει αρχίσει να υιοθετείται 50

51 από την τοπική κοινωνία, τον Φορέα Διαχείρισης Λίμνης Παμβώτιδας και την Πανεπιστημιακή κοινότητα. Μόνο όμως με τον χαρακτηρισμό της περιοχής ως Προστασίας της Φύσης είναι εφικτή η αποφυγή της συνταγής ανάπτυξης : μπάζωμα - οικοπεδοποίηση - οικοδόμηση του υδροβιότοπου. Η δημιουργία ή όχι του Ορνιθολογικού- Περιβαλλοντικού Πάρκου, θα κρίνει είτε την ανάκαμψη του ευπαθούς και διαταραγμένου οικοσυστήματος της Παμβώτιδας, είτε την καταδίκη της λίμνης για πάντα σε κλειστή δεξαμενή χωρίς ζωή και χωρίς μέλλον. 51

52 Το βασικό όμως ερώτημα είναι τι λίμνη θέλουμε; Κλειστή δεξαμενή με αναχώματα και ρύπους ή λίμνη οικοσύστημα με υγροτόπους και καθαρό νερό; 52

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ http://www.ecoioannina.gr/ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ περιόδου 2012 2013

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ http://www.ecoioannina.gr/ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ περιόδου 2012 2013 ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ http://www.ecoioannina.gr/ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ περιόδου 2012 2013 Ιωάννινα, 27 Φεβρουαρίου 2013 Επιχειρούμενη κατασκευή στίβου θαλασσίου σκι στον Καλαμώνα Αμφιθέας, ο

Διαβάστε περισσότερα

Ïé Üíèñùðïé êáé ïé ëßìíåò Ý ïõí. ó Ýóç áëëçëåîüñôçóçò. Ç. âéùóéìüôçôü ôïõò åíéó ýåôáé. åãêáèéäñýïíôáò êáé äéáôçñþíôáò. ó Ýóåéò ðïõ åíþíïõí ôéò

Ïé Üíèñùðïé êáé ïé ëßìíåò Ý ïõí. ó Ýóç áëëçëåîüñôçóçò. Ç. âéùóéìüôçôü ôïõò åíéó ýåôáé. åãêáèéäñýïíôáò êáé äéáôçñþíôáò. ó Ýóåéò ðïõ åíþíïõí ôéò 2 Ïé Üíèñùðïé êáé ïé ëßìíåò Ý ïõí ó Ýóç áëëçëåîüñôçóçò. Ç âéùóéìüôçôü ôïõò åíéó ýåôáé åãêáèéäñýïíôáò êáé äéáôçñþíôáò ó Ýóåéò ðïõ åíþíïõí ôéò áíèñþðéíåò áíüãêåò ìå ôá ëéìíáßá ïéêïóõóôþìáôá ìå Ýíáí áñìïíéêü

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΙΛΙΠΠΙΑ ΑΣ. Λούρος Ζηρός - Αμβρακικός

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΙΛΙΠΠΙΑ ΑΣ. Λούρος Ζηρός - Αμβρακικός ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΙΛΙΠΠΙΑ ΑΣ Λούρος Ζηρός - Αμβρακικός Λίμνη Ζηρού ΙΟΝΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Να γνωρίσουν καλύτερα τα τρία αυτά διαφορετικά οικοσυστήματα(τις δυνατότητές τους, τα προβλήματά

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Οι λίμνες στις τέσσερις εποχές

Οι λίμνες στις τέσσερις εποχές Οι λίμνες στις τέσσερις εποχές Λίμνη Κερκίνη Το πρόβλημα της λίμνης Κερκίνης εντοπίζεται στο νερό, στη διαχείριση του νερού. Η μεγάλη διακύμανση της στάθμης του νερού επηρεάζει διάφορα σπάνια είδη που

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ Τι είναι ρύπανση: Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην ευζωία, την ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ. ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ. ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΕΠΙΛΕΞΑΜΕ: Η χλωρίδα και η πανίδα στην χώρα μας είναι ένα πολύ σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Για τον σκοπό αυτό αιτούμαστε προς την προσεχή συνέλευση του Διοικητικού Συμβουλιου του Φορέα Διαχείρισης Παμβώτιδας της 26-7-2011 τα εξής:

Για τον σκοπό αυτό αιτούμαστε προς την προσεχή συνέλευση του Διοικητικού Συμβουλιου του Φορέα Διαχείρισης Παμβώτιδας της 26-7-2011 τα εξής: ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Ιωάννινα 20/7/2011 Αρ.Πρωτ. 218 28ης Οκτωβρίου 6,454 44 ΙΩΑΝΝΙΝΑ Υπεύθυνος επικοινωνίας: Κώστας Βάσσης, 6974484691 email: info@ecoioannina.gr Θέμα: Εισήγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χλωρίδα και Πανίδα ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Λειτουργίες και αξίες των υγροτόπω. Εαρινό

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Λειτουργίες και αξίες των υγροτόπω. Εαρινό ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η και αξίες των υγροτόπω 03/12/10 Εαρινό 2010 2011 Εμπλουτισμός των υπόγειων υδροφόρων στρωμάτων Ρόλο παίζουν οι φυσικές ιδιότητες του εδάφους και του γεωλογικού

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 9 η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Εαρινό

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 9 η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Εαρινό ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 03/12/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 9 η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Εαρινό 2010 2011 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ 1 Ηαποκατάσταση υγροτόπων δεν έχει ένα γενικά αποδεκτό ορισμό: Με την ευρύτερη ερη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από τα μέσα της δεκαετίας του 50 μέχρι σήμερα, έχουν κατασκευαστεί από τη ΔΕΗ Α.Ε. και βρίσκονται σε λειτουργία, 15 μεγάλα και 9 μικρά Υδροηλεκτρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Παμβώτιδα και ανθρωπογενείς επεμβάσεις. ΤΕΕ-Τμήμα Ηπείρου. Ημερίδα: Διαχειριστικές Προτάσεις για την Παμβώτιδα

Παμβώτιδα και ανθρωπογενείς επεμβάσεις. ΤΕΕ-Τμήμα Ηπείρου. Ημερίδα: Διαχειριστικές Προτάσεις για την Παμβώτιδα Παμβώτιδα και ανθρωπογενείς επεμβάσεις ΤΕΕ-Τμήμα Ηπείρου Ημερίδα: Διαχειριστικές Προτάσεις για την Παμβώτιδα Ιωάννινα, Ιούνιος 2013 Λιμναία Οικοσυστήματα Σημαντικοί Παράμετροι της δομής τους: επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ. Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ. Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Η περιοχή εφαρμογής του πιλοτικού προγράμματος αφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 3 Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ (2 Ο κεφάλαιο) ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη - καταδυτική εκδρομή στην λίμνη Δόξα

Επίσκεψη - καταδυτική εκδρομή στην λίμνη Δόξα Επίσκεψη - καταδυτική εκδρομή στην λίμνη Δόξα 20.02.2011 Το τμήμα εκδρομών και εξορμήσεων της Mη Κυβερνητικής Οργάνωσης "Υδροναύτες" & το Τμήμα Τεχνικής Κατάδυσης διοργάνωσαν επίσκεψη καταδυτική εκδρομή

Διαβάστε περισσότερα

10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες

10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες 10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες Ο Παγασητικός είναι μια κλειστή θάλασσα που τα νερά της αλλάζουν κάθε 8-9 μέρες χάρη στα ρεύματα Οι παλιές, μεγάλες πληγές Ελλιπής βιολογικός καθαρισμός Τα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

τον Τόμαρο και εκβάλλει στον Αμβρακικό και ο Άραχθος πηγάζει από τον Τόμαρο και εκβάλλει επίσης στον Αμβρακικό (Ήπειρος, Ζαγόρι).

τον Τόμαρο και εκβάλλει στον Αμβρακικό και ο Άραχθος πηγάζει από τον Τόμαρο και εκβάλλει επίσης στον Αμβρακικό (Ήπειρος, Ζαγόρι). Γεωγραφικά στοιχεία και κλίμα. Τα κυριότερα μορφολογικά χαρακτηριστικά του νομού Ιωαννίνων είναι οι ψηλές επιμήκεις οροσειρές και οι στενές κοιλάδες. Το συγκεκριμένο μορφολογικό ανάγλυφο οφείλεται αφενός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ. Εισήγηση για την αλιεία στις λίμνες Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα για το 2015

ΕΤΗΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ. Εισήγηση για την αλιεία στις λίμνες Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα για το 2015 ΕΤΗΣΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ Εισήγηση για την αλιεία στις λίμνες Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα για το 2015 Άγιος Γερμανός, Φεβρουάριος 2015 Συγγραφή αναφοράς Ειρήνη Κουτσερή Υπεύθυνη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 Το εκπαιδευτικό υλικό αυτό στην αρχική του μορφή δημιουργήθηκε και

Διαβάστε περισσότερα

Καταγγελία για έλλειψη περιβαλλοντικής αδειοδότησης και άμεσου κινδύνου υποβάθμισης του περιβάλλοντος του έργου στίβου σκι στη Λίμνη Παμβώτιδα

Καταγγελία για έλλειψη περιβαλλοντικής αδειοδότησης και άμεσου κινδύνου υποβάθμισης του περιβάλλοντος του έργου στίβου σκι στη Λίμνη Παμβώτιδα ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 28 ης Οκτωβρίου 6, 454 44 Ιωάννινα τηλ. 6972 20 80 32 email: info@ecoioannina.gr http://www.ecoioannina.gr/ Αθήνα: Θεμιστοκλέους 80, 106 81, Τηλ./Φαξ: 2108228704,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ. ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ. ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά 2014-15 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451 ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ,

Διαβάστε περισσότερα

2ο ΕΠΑΛ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ PROJECT ΘΕΜΑ: ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ

2ο ΕΠΑΛ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ PROJECT ΘΕΜΑ: ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ 2ο ΕΠΑΛ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ PROJECT 2014-15 ΘΕΜΑ: ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ Κατανομή του νερού στη φύση Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητή λίμνη Πουρναρίου

Τεχνητή λίμνη Πουρναρίου Τεχνητή λίμνη Πουρναρίου Κείμενο-φωτό: Παναγιώτης Κρητικάκος Την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου του 2011 οργανώθηκε εξερευνητική επίσκεψη στην τεχνητή λίμνη Πουρναρίου, ως μέρος του προγράμματος Άδηλα Ύδατα. Η

Διαβάστε περισσότερα

Οι υγρότοποι της Θεσπρωτίας στο διεθνές προσκήνιο Δρ. Τσιακίρης Ρήγας

Οι υγρότοποι της Θεσπρωτίας στο διεθνές προσκήνιο Δρ. Τσιακίρης Ρήγας Οι υγρότοποι της Θεσπρωτίας στο διεθνές προσκήνιο Δρ. Τσιακίρης Ρήγας Δασολόγος-Σύμβουλος του Αναπλ. Υπουργού Περιβάλλοντος & Ενέργειας Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Φορέα Διαχείρισης Στενών και

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) Α Κεφ. αβιοτικό κάθε στοιχείο που δεν έχει ζωή 4 αιολική διάβρωση Η διάβρωση που οφείλεται στον άνεμο 5 ακρωτήριο ακτογραμμή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

γλυκό νερό που υπάρχει στον κόσμο θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες των ανθρώπων και στο μέλλον βροχοπτώσεις ήταν ομοιόμορφα κατανεμημένες

γλυκό νερό που υπάρχει στον κόσμο θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες των ανθρώπων και στο μέλλον βροχοπτώσεις ήταν ομοιόμορφα κατανεμημένες Το γλυκό νερό που υπάρχει στον κόσμο θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες των ανθρώπων και στο μέλλον, εάν οι βροχοπτώσεις ήταν ομοιόμορφα κατανεμημένες στην επιφάνεια του πλανήτη και αν όλες οι περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο Ξέρεις ότι: Πανίδα ονομάζουμε όλα τα ζώα μιας περιοχής. Αυτά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

SAM002 - Έλος Μεσοκάμπου

SAM002 - Έλος Μεσοκάμπου SAM002 - Έλος Μεσοκάμπου Περιγραφή Το έλος Μεσοκάμπου βρίσκεται περίπου 3 χιλιόμετρα νότια - νοτιοδυτικά από το Παλαιόκαστρο, στο Δήμο Σάμου. Περιλαμβάνεται στην εθνική απογραφή με κωδικό GR412341000 και

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας

Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας ΘΕΜΑ 1 ο Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Φεύγοντας απ το λιμάνι του Περάματος για το λιμάνι των Παλουκιών της Σαλαμίνας, στο δεξί μας μέρος, βλέπουμε το νησί του Αγίου Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή ΜΠΕ 2. Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή

Εφαρμογή ΜΠΕ 2. Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή Εφαρμογή ΜΠΕ 2 Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή Χώροι Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων ΧΥΤΑ είναι ο συνδυασμός ενός χώρου ειδικά επιλεγμένου, διαμορφωμένου και εξοπλισμένου και ενός τρόπου λειτουργίας, διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας.

Προστατεύει το. περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. Προστατεύει το περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 αξιοποιεί τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Με την αξιοποίηση των ΑΠΕ αναδεικνύεται

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë

Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë Περπατώντας στην ªÂÛ ÈˆÓÈÎ fiïë Σπάνια έχει κάποιος την ευκαιρία να διαβεί 2400 χρόνια ιστορίας, συγκεντρωµένα σε µια έκταση 58,37 εκταρίων που περικλείεται ανάµεσα στα τείχη της Μεσαιωνικής Πόλης. Έναν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΕΤΡΟΓΕΦΥΡΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΤΑ ΠΕΤΡΟΓΕΦΥΡΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΑ ΠΕΤΡΟΓΕΦΥΡΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Περιβαλλοντική ομάδα σχ. έτος 2015-2016 Υπεύθυνοι καθηγητές: o Λινάρδος Νικόλαος o Αθανασόπουλος Λάμπρος o Διαμαντής Παντελής o Παπαδάκη

Διαβάστε περισσότερα

SAM003 - Έλος Γλυφάδας

SAM003 - Έλος Γλυφάδας SAM003 - Έλος Γλυφάδας Περιγραφή Το έλος Γλυφάδας βρίσκεται βορειοανατολικά του Ηραίου, στην νοτιοδυτική πλευρά του αεροδρομίου Σάμου, στο Δήμο Σάμου. Περιλαμβάνεται στην εθνική απογραφή με κωδικό GR412342000

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα «Καλαμάς, κοιτίδα αξιοβίωτης ανάπτυξης και πολιτισμού ή ένας ακόμη υδάτινος πόρος;»

Διημερίδα «Καλαμάς, κοιτίδα αξιοβίωτης ανάπτυξης και πολιτισμού ή ένας ακόμη υδάτινος πόρος;» ΤΕΕ Τμήμα Ηπείρου Διημερίδα «Καλαμάς, κοιτίδα αξιοβίωτης ανάπτυξης και πολιτισμού ή ένας ακόμη υδάτινος πόρος;» Θέμα: Σημειακές Πηγές Ρύπανσης Ποταμού Καλαμά από το Λεκανοπέδιο Ιωαννίνων Κων/νος Σακκάς,

Διαβάστε περισσότερα

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό 2010 2011 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΛΙΜΝΗ ΜΟΥΣΕΙΑ - ΣΠΗΛΑΙΟ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ

ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΛΙΜΝΗ ΜΟΥΣΕΙΑ - ΣΠΗΛΑΙΟ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΛΙΜΝΗ ΜΟΥΣΕΙΑ - ΣΠΗΛΑΙΟ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ Λίμνη Παμβώτιδα Ιωάννινα Η λίμνη Παμβώτιδα, (Παμβώτις) αρχαίο όνομα της γνωστής σήμερα και ως λίμνη των Ιωαννίνων, βρίσκεται σε ύψος 470 μέτρων από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

AND011 - Έλος Καντούνι

AND011 - Έλος Καντούνι AND011 - Έλος Καντούνι Περιγραφή Το έλος Καντούνι βρίσκεται νότια - νοτιοανατολικά στο όριο του χωριού Κόρθι στην Άνδρο. Πρόκειται για υποβαθμισμένη εκβολή που τροφοδοτείται από έναν ρύακα σχεδόν μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΠΟΙΚΙΛΙΑΚΗ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ»

«Η ΠΟΙΚΙΛΙΑΚΗ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ» «Η ΠΟΙΚΙΛΙΑΚΗ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ: Δρ ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΑΙΜΑΚΗΣ ΧΗΜΙΚΟΣ - ΟΙΝΟΛΟΓΟΣ Η Ήπειρος υπήρξε από παλιά μεγάλη αμπελουργική ζώνη σε έκτασή που δεν έχει καμία σχέση με την σημερινή κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται ΜΑΘΗΜΑ 1 Π. Γ Κ Ι Ν Η Σ 1. Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται 2. Να μπορείς να δώσεις την σχετική γεωγραφική θέση ενός τόπου χρησιμοποιώντας τους όρους

Διαβάστε περισσότερα

SAT010 - Λιμνοθάλασσα Κουφκή (η Κουφκή)

SAT010 - Λιμνοθάλασσα Κουφκή (η Κουφκή) SAT010 - Λιμνοθάλασσα Κουφκή (η Κουφκή) Περιγραφή H λιμνοθάλασσα Κουφκή (η Κουφκή) βρίσκεται περίπου 2 χλμ. νοτιοδυτικά του οικισμού Καμαριώτισσα στη Σαμοθράκη. Περιλαμβάνεται στην απογραφή του WWF Ελλάς

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Μ.Π..Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

Ε.Μ.Π..Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Ε.Μ.Π..Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ, Υ ΡΑΥΛΙΚΩΝ & ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ Μάθηµα :... 1 Φράγµατα Ταµιευτήρες Φυσικό φαινόµενο : κατολισθήσεις, εκλύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα.

Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα. Το νερό στο φυσικό περιβάλλον συνθέτει την υδρόσφαιρα. Αυτή θα μελετήσουμε στα επόμενα μαθήματα. 1 Είναι η σταθερή και αδιάκοπη κίνηση του νερού από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της Γης, στο υπέδαφος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝ II, KOYΠΟΝΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΓΙΑ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Κωδικός Αριθμός Κουπονιού:

ΕΠΑΝ II, KOYΠΟΝΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΓΙΑ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Κωδικός Αριθμός Κουπονιού: ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΥΛΛΟΓΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ, ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΑΡΓΟΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού)

AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού) AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού) Περιγραφή Η εκβολή Μαραθώνα (Βιρού ή «Λίμνη») βρίσκεται περίπου 1,6 χιλιόμετρα βόρεια βορειοδυτικά από τον οικισμό Αιγηνίτισσα και υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Αίγινας.

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική

Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων ΚοτυχίουΚοτυχίου Στροφυλιάς Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική Ορφανού,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα

AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα Περιγραφή Η εκβολή του όρμου Λεύκα βρίσκεται περίπου 5 χιλιόμετρα βόρεια του οικισμού Αρνάς (ή Άρνη) στην Άνδρο. Πρόκειται για εκβολή ρύακα σχεδόν μόνιμης ροής, που τροφοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

MIL006 - Εκβολή Αγκάθια

MIL006 - Εκβολή Αγκάθια MIL006 - Εκβολή Αγκάθια Περιγραφή Η εκβολή στα Αγκάθια βρίσκεται στον ομώνυμο όρμο, 4,4 χιλιόμετρα περίπου βορειοδυτικά του οικισμού Εμπορειός στη Μήλο. Πρόκειται για εκβολή χειμάρρου σε άμεση αλληλεπίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ Αναστάσιος Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο, ΤΜ. Βιολογίας, Πανεπ. Αθηνών Διημερίδα: Έτος βιοποικιλότητας, η επόμενη μέρα και η ελληνική πραγματικότητα, Δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΟΡΘΩΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΜΕΓΑΛΩΝ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΟΡΘΩΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΜΕΓΑΛΩΝ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ & Περιφερειακό Τμήμα Ηπείρου του ΤΕΕ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΟΡΘΩΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΜΕΓΑΛΩΝ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ ΣΟΦΙΑ-BANSKO 4&5ΜΕΡΕΣ ΑΝΑΧ:19.20,22,23,24, 25,26, 27,29,30.12 & 2, 3.01.2016

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ ΣΟΦΙΑ-BANSKO 4&5ΜΕΡΕΣ ΑΝΑΧ:19.20,22,23,24, 25,26, 27,29,30.12 & 2, 3.01.2016 ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ ΣΟΦΙΑ-BANSKO 4&5ΜΕΡΕΣ ΑΝΑΧ:19.20,22,23,24, 25,26, 27,29,30.12 & 2, 3.01.2016 1η ΜΕΡΑ : ΑΘΗΝΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΡΙΛΑΣ - ΣΟΦΙΑ Συγκέντρωση και αναχώρηση με ενδιάμεσες στάσεις για καφέ και φαγητό για ΣΟΦΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Η Λίμνη Παραλιμνίου είναι ένας εποχικός σημαντικός υδροβιότοπος της Κύπρου με σπάνια είδη πανίδας και χλωρίδας και έδωσε το όνομα και στην παρακείμενη πόλη, το Παραλίμνι.

Διαβάστε περισσότερα

«Βελτίωση της γνώσης σχετικά με τον καθορισμό της ελάχιστα

«Βελτίωση της γνώσης σχετικά με τον καθορισμό της ελάχιστα Αποτελέσματα και προκλήσεις της Πράξης: «Βελτίωση της γνώσης σχετικά με τον καθορισμό της ελάχιστα απαιτούμενης στάθμης/παροχής υδάτινων σωμάτων» Πρόγραμμα «GR02 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα

AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα Περιγραφή Η εκβολή του ρύακα Αννίτσα βρίσκεται περίπου 1,4 χιλιόμετρα ανατολικά - νοτιοανατολικά από τον οικισμό Άλωνες και υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Αίγινας. Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

AND007 - Εκβολή Γιάλια (Ρύακα Αφουρσές)

AND007 - Εκβολή Γιάλια (Ρύακα Αφουρσές) AND007 - Εκβολή Γιάλια (Ρύακα Αφουρσές) Περιγραφή Η εκβολή Γιάλια (Ρύακα Αφουρσές) βρίσκεται περίπου 1 χιλιόμετρο νοτιοανατολικά του οικισμού Στενιές Άνδρου. Πρόκειται για έναν σχετικά υποβαθμισμένο υγρότοπο

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν.

Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. Θέμα μας το κλίμα. Και οι παράγοντες που το επηρεάζουν. 1 Που συμβαίνουν οι περισσότερες βροχοπτώσεις; Κυρίως στη θάλασσα. Και μάλιστα στο Ισημερινό. Είδαμε γιατί στο προηγούμενο μάθημα. Ρίξε μία ματιά.

Διαβάστε περισσότερα

31.03 01.04 02.04 Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο

31.03 01.04 02.04 Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο 31.03 01.04 02.04 Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο 2η στάση 3 ΒΕΡΟΙΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ Άφιξη περίπου... Στο Epirus Palace 5* 7ο χλμ. Ιωαννίνων-Αθηνών Τηλέφωνο: 2651 093555 0 λεπτά ΜΟΥΣΘΕΝΗ 1η στάση 15 λεπτά ΞΑΝΘΗ Αναχώρηση 07.00

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΔΕΎΟΝΤΑς ΜΕ ΤΟΝ ΙΩΝΆ ΣΤΟ ΒΑΘΎ ΓΑΛΆΖΙΟ ΤΗς ΘΆΛΑΣΣΑς

ΤΑΞΙΔΕΎΟΝΤΑς ΜΕ ΤΟΝ ΙΩΝΆ ΣΤΟ ΒΑΘΎ ΓΑΛΆΖΙΟ ΤΗς ΘΆΛΑΣΣΑς 2016 ΤΑΞΙΔΕΎΟΝΤΑς ΜΕ ΤΟΝ ΙΩΝΆ ΣΤΟ ΒΑΘΎ ΓΑΛΆΖΙΟ ΤΗς ΘΆΛΑΣΣΑς ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η θάλασσα με την τεράστια και ποικίλη ζωή που διαθέτει και την αισθητική της ομορφιά, αποτελεί πηγή αρετών και αγαθών για τον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Οικιακή Οικονομία Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Κουτσάκη Μαρία Χρυσή Β 4 Η ρύπανση του περιβάλλοντος: το σύγχρονο πρόβλημα του 21ου αιώνα Η ρύπανση του περιβάλλοντος είναι μια ευρεία έννοια,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΝΕΡΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΩ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΧΕΛΩΟΥ

ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΝΕΡΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΩ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΧΕΛΩΟΥ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΝΕΡΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΩ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΧΕΛΩΟΥ Δρ. Γιάννης Α. Μυλόπουλος, Καθηγητής Πολυτεχνικής Σχολής Α.Π.Θ. 1. Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΥΧΤΕΡΙΔΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΥΧΤΕΡΙΔΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΥΧΤΕΡΙΔΩΝ ΣΤΑ ΦΥΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Γεωργιακάκης Παναγιώτης Βιολόγος Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης Γιατί δεν συμπαθούμε τις νυχτερίδες; Δραστηριοποίηση τη νύχτα Ενεργητική πτήση Κινέζοι,

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΡΕΜΑ ΤΟΥ ΚΗΦΙΣΟΥ. Περίληψη. Ε.Θ.ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑΣ 7 ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΥΠ.ΚΑΘ. :Τ. ΚΟΣΜΑΚΗ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΟΥ.

ΤΟ ΡΕΜΑ ΤΟΥ ΚΗΦΙΣΟΥ. Περίληψη. Ε.Θ.ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑΣ 7 ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΥΠ.ΚΑΘ. :Τ. ΚΟΣΜΑΚΗ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΟΥ. ΤΟ ΡΕΜΑ ΤΟΥ ΚΗΦΙΣΟΥ Περίληψη Ε.Θ.ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑΣ 7 ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΥΠ.ΚΑΘ. :Τ. ΚΟΣΜΑΚΗ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΟΥ. : ΖΙΟΥΝΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ 1 Το νερό, ως βασικό στοιχείο της ζωής, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαιολογικοί χώροι και περιβαλλοντική εκπαίδευση- η μελέτη περίπτωσης της αρχαίας Μεσσήνης»

«Αρχαιολογικοί χώροι και περιβαλλοντική εκπαίδευση- η μελέτη περίπτωσης της αρχαίας Μεσσήνης» «Αρχαιολογικοί χώροι και περιβαλλοντική εκπαίδευση- η μελέτη περίπτωσης της αρχαίας Μεσσήνης» Μαρία Μπαλάσκα & Ιωάννα Ραβάνη, μέλη της Π.Ο. του ΚΠΕ Καλαμάτας Οι περιβαλλοντικές συνθήκες, επηρεάζουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Η εργασία έγινε στο μάθημα της Χημείας στα πλαίσια της προώθησης του Πρώτου Στόχου της Σχολικής Χρονιάς 2013-14 Δεν ξεχνώ Αγωνίζομαι Διεκδικώ

Η εργασία έγινε στο μάθημα της Χημείας στα πλαίσια της προώθησης του Πρώτου Στόχου της Σχολικής Χρονιάς 2013-14 Δεν ξεχνώ Αγωνίζομαι Διεκδικώ Η εργασία έγινε στο μάθημα της Χημείας στα πλαίσια της προώθησης του Πρώτου Στόχου της Σχολικής Χρονιάς 2013-14 Δεν ξεχνώ Αγωνίζομαι Διεκδικώ ΗΧΗΤΙΚΟ - ΠΕΝΤΑΔΑΚΤΥΛΕ ΜΟΥ Ο Πενταδάκτυλος είναι επιμήκης ασβεστολιθική

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη 1 Για το βιβλίο Λιμνών Αποξηράνσεις Το βιβλίο βασίστηκε στα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου «Αποξηράνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ: 1893. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 03/06/2011 Προς: Σύλλογο Φίλων Πηνειού και του Παραποτάμιου Πολιτισμού του Υπόψη Δ.Σ.

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ: 1893. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 03/06/2011 Προς: Σύλλογο Φίλων Πηνειού και του Παραποτάμιου Πολιτισμού του Υπόψη Δ.Σ. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ: 193 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 3//11 Προς: Σύλλογο Φίλων Πηνειού και του Παραποτάμιου Πολιτισμού του Υπόψη Δ.Σ. ΕΚΘΕΣΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΩΝ ΜΗΝΩΝ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ- ΜΑΡΤΙΟΥ- ΑΠΡΙΛΙΟΥ- 11 ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Η ανάγκη διατήρησης-παρακολούθησης-ανάδειξης των υγροτόπων της Αττικής Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Υπεύθυνος έργου από πλευράς ΕΛΚΕΘΕ: Δρ. Σταμάτης Ζόγκαρης zogaris@ath.hcmr.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Η Σύρος είναι νησί των Κυκλάδων. Πρωτεύουσά της είναι η Ερμούπολη, η οποία είναι πρωτεύουσα της Περιφέριας Νότιου Αιγαίου αλλά και του πρώην Νομού Κυκλάδων. Η Σύρος αναπτύχθηκε ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Λυμένες ασκήσεις: 36. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες;

Λυμένες ασκήσεις: 36. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες; ΧΗΜΕΙΑ: Εισαγωγή στην Χημεία - από το νερό στο άτομο- από το μακρόκοσμο στον μικρόκοσμο 41 Λυμένες ασκήσεις: 36. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες; α. Το νερό χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Πέστροφα. Χέλι. Τσιρόνι

Πέστροφα. Χέλι. Τσιρόνι Πέστροφα Χέλι Τσιρόνι «Θεέ µου, πρώτη φορά στη ζωή µου τρόµαξα τόσο! Τραβούσα κουπί στην ελληνική πλευρά της Μεγάλης Πρέσπας, και ενώ ήµουν αρκετά µακριά από την ακτή ένα µεγάλο ψάρι πήδηξε ξαφνικά από

Διαβάστε περισσότερα

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Οι οργανισμοί αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους σε πολλά επίπεδα στα πλαίσια ενός οικοσυστήματος Οι φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

«Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών ΝATURA 2000 στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ελλάδα και την Κρήτη»

«Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών ΝATURA 2000 στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ελλάδα και την Κρήτη» Ανοικτή εκδήλωση με θέμα: «Περιβάλλον Πολιτισμός: Πυλώνες για τη βιώσιμη ανάπτυξη στο Δήμο Αγίου Βασιλείου» Σπήλι, Κυριακή 28 Αυγούστου 2016 «Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών ΝATURA 2000 στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ

Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Λίμνες και ποτάμια της Ελλάδας έχουν μετατραπεί σε κοκτέιλ φυτοφαρμάκων. Τοξικές ουσίες εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα και δυστυχώς σε βαθμό που δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε,

Διαβάστε περισσότερα

SAT001 - Εκβολή ποταμού Βάτου

SAT001 - Εκβολή ποταμού Βάτου SAT001 - Εκβολή ποταμού Βάτου Περιγραφή Η εκβολή του χειμάρρου Βάτου δεν είναι προσβάσιμη με δρόμο από τη στεριά. Προσεγγίζεται μόνο με σκάφος και βρίσκεται σε απόσταση περίπου 17 χλμ. μακριά από το λιμάνι

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Επιστήμη

Περιβαλλοντική Επιστήμη Περιβαλλοντική Επιστήμη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μέρος 1ο Αικατερίνη Ι. Χαραλάμπους, Καθηγήτρια ΕΜΠ Άδεια Χρήσης Το παρόν υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons και δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του Έργου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 10 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΧΑΡΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ENOTHTA 1: ΧΑΡΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1 ENOTHTA 1: ΧΑΡΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Μάθημα 1: Οι έννοιες και θέση 1. Τι ονομάζεται σχετική θέση ενός τόπου; Να δοθεί ένα παράδειγμα. Πότε ο προσδιορισμός της σχετικής θέσης

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου!

Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου! Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου! Ψάξαμε και βρήκαμε. Ομαδικές εργασίες στα πλαίσια της ενότητας «Οι ακροβάτες της θάλασσας». Οι μαθητές έφτιαξαν δελτία ταυτότητας για κάθε προστατευόμενο ζώο. Έψαξαν και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΔΙΕΘΝΩΣ & ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ελπίδα Κολοκυθά- Αναπλ. καθηγήτρια Α.Π.Θ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα