ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «Οι λειτουργίες του σκηνικού σε µυθιστορήµατα της παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας µε θέµα την περίοδο της Κατοχής»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «Οι λειτουργίες του σκηνικού σε µυθιστορήµατα της παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας µε θέµα την περίοδο της Κατοχής»"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ «ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για τη χορήγηση Μεταπτυχιακού Διπλώµατος Ειδίκευσης στην κατεύθυνση «ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ» από την Αθηνά Β. Μουστρούφα (Α.Μ. : 423Μ/ ) ΘΕΜΑ: «Οι λειτουργίες του σκηνικού σε µυθιστορήµατα της παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας µε θέµα την περίοδο της Κατοχής» ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Παπαδάτος Ιωάννης Επίκουρος Καθηγητής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Επιβλέπων Αναγνωστοπούλου Διαµάντη Καθηγήτρια ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Μέλος συµβουλευτικής επιτροπής Κοντάκος Αναστάσιος Καθηγητής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Μέλος συµβουλευτικής επιτροπής ΡΟΔΟΣ 2015

2 Η έγκριση της παρούσης Μεταπτυχιακής Διπλωµατικής Εργασίας από το Τµήµα Επιστηµών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασµού του Πανεπιστηµίου Αιγαίου δεν υποδηλώνει αποδοχή των απόψεων της συγγραφέως. 2

3 Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 1 Παιδική και Εφηβική Λογοτεχνία 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ 2 Ιστορικό Πλαίσιο Η πολιτική και κοινωνική κατάσταση πριν τον πόλεµο Ο ελληνοϊταλικός πόλεµος Πολεµικά γεγονότα Ο ελληνογερµανικός πόλεµος του Η περίοδος της Κατοχής Η Εθνική Αντίσταση Το ζήτηµα των Εβραίων Η απελευθέρωση.31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3 Το ιστορικό µυθιστόρηµα Ορισµός Ιστορικά στοιχεία Το παιδικό και εφηβικό ιστορικό µυθιστόρηµα Η αξία του ιστορικού µυθιστορήµατος για τους νεαρούς αναγνώστες/αναγνώστριες ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ 4 Το σκηνικό

4 4.1 Χώρος και κίνηση Χώρος-Χαρακτήρες-Περιβάλλον Χρόνος και σκηνογραφία Χρονική διάσταση σκηνικού (Τύποι) Χρονότοπος Η σπουδαιότητα του σπιτιού Ο χώρος και τα όρια του στο κείµενο Τρόποι αποκάλυψης του χώρου Τύποι σκηνικού Αλλαγές στο σκηνικό Λειτουργίες του σκηνικού Το σκηνικό ως χωροχρονικό πλαίσιο δράσης Το σκηνικό ως λογοτεχνική γεωγραφία Το σκηνικό ως ανταγωνιστής Το σκηνικό ως πεδίο ανταγωνισµού Το σκηνικό ως ιστορικό πλαίσιο Το σκηνικό ως θεµατοφύλακας του πολιτισµού Το σκηνικό ως σύµβολο Το σκηνικό ως διάθεση Το σκηνικό ως αποτύπωση της συνείδησης του πρωταγωνιστή Το σκηνικό ως µεταίχµιο ανάµεσα στο φαντασιακό και στο ρεαλιστικό Το σκηνικό ως χώρος επικοινωνίας Το σκηνικό ως καταφύγιο Το σκηνικό ως τόπος εγκλεισµού ή αναγκαστικής αποµόνωσης Το σκηνικό ως χώρος µύησης και ενηλικίωσης...94 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ 5 Μεθοδολογία της έρευνας και ανάλυση του υλικού Στόχοι και ερωτήµατα της έρευνας Το υλικό της έρευνας Κριτήρια επιλογής του υλικού

5 5.3 Μέθοδος ανάλυσης των κειµένων Οι κατηγορίες ανάλυσης των κειµένων Μονάδα ταξινόµησης και µονάδα συµφραζοµένων..104 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ 6 Τύποι του σκηνικού 105 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ 7 Λειτουργίες σκηνικού Το σκηνικό ως χωροχρονικό πλαίσιο δράσης Το σκηνικό ως λογοτεχνική γεωγραφία Το σκηνικό ως ανταγωνιστής Το σκηνικό ως πεδίο ανταγωνισµού Το σκηνικό ως ιστορικό πλαίσιο Το σκηνικό ως θεµατοφύλακας του πολιτισµού Το σκηνικό ως σύµβολο Το σκηνικό ως διάθεση Το σκηνικό ως αποτύπωση της συνείδησης του πρωταγωνιστή Το σκηνικό ως χώρος επικοινωνίας Το σκηνικό ως καταφύγιο Το σκηνικό ως τόπος εγκλεισµού ή αναγκαστικής αποµόνωσης Το σκηνικό ως χώρος µύησης και ενηλικίωσης..212 Συµπεράσµατα - Επίλογος 221 Βιβλιογραφία Παράρτηµα 235 5

6 Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται εκτενώς το σκηνικό που αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία µε τα οποία προσεγγίζεται κάθε λογοτεχνικό κείµενο για παιδιά και για νέους. Στην εργασία µας, για το σκηνικό, δίδεται θεωρητικό πλαίσιο όπου αναφέρονται οι χρήσεις του χώρου, του χώρου και της κίνησης, οι σχέσεις χώρου και µυθοπλαστικού χαρακτήρα. Επιπλέον, παρατίθεται υλικό για τον χρονότοπο και στη συνέχεια παρουσιάζονται οι τύποι του σκηνικού. Εν κατακλείδι, διερευνούνται οι λειτουργίες του σκηνικού που αποτελούν και το κεντρικό θέµα ανάλυσης πάνω σε συγκεκριµένα ιστορικά µυθιστορήµατα την περίοδο της Κατοχής ( ) στην Ελλάδα. Η παρουσίαση και ανάλυση του σκηνικού, µε επίκεντρο τις λειτουργίες του και τα πρωταγωνιστικά πρόσωπα, αφορά σε πέντε ιστορικά µυθιστορήµατα διαφορετικών συγγραφέων που κινούνται στον ίδιο χρονικό άξονα, της περιόδου της Κατοχής της Ελλάδας από τους Γερµανούς κατά τον Β Παγκόσµιο Πόλεµο. Συγκεκριµένα, τα µυθιστορήµατα είναι: Τα Γκρίζα Χρόνια της Άννας Δεϊµέζη- Καλιότσου, Ο Μεγάλος Περίπατος του Πέτρου της Άλκης Ζέη, Το Άδειο µπουκάλι της Ειρήνης Μάρρα, Παιδιά της Αθήνας του Δηµήτρη Ραβανή-Ρεντή και Όταν ο ήλιος της Ζωρζ Σαρή. Ακολούθως, πραγµατοποιείται ο διαχωρισµός της εργασίας σε δύο µέρη ούτως ώστε να είναι ευκολότερη η ανάγνωση αυτής από το αναγνωστικό κοινό. Έτσι, το πρώτο µέρος αποτελείται από το θεωρητικό πλαίσιο που σχετίζεται µε την Παιδική Λογοτεχνία, το ιστορικό πλαίσιο της περιόδου λίγο πριν το 1940 έως και το 1944, το ιστορικό µυθιστόρηµα ως ξεχωριστό είδος της πεζογραφίας και εν τέλει το σκηνικό ως βασικό στοιχείο των λογοτεχνικών έργων. Πιο συγκεκριµένα, στο πρώτο κεφάλαιο του πρώτου µέρους παρουσιάζεται µία σύντοµη σχετικά αναφορά στην Παιδική και την Εφηβική Λογοτεχνία. Δηλώνονται οι απαρχές του είδους και αποτυπώνονται µέσω των θεωρητικών, βασικές απόψεις πολλών εξ αυτών, για τον ορισµό τους αλλά και τη σχέση που παρουσιάζουν µε τη λογοτεχνία των ενηλίκων. Ένα πολύ σηµαντικό ζήτηµα το οποίο απασχόλησε πολλούς ερευνητές αν και εδώ, παρουσιάζεται ακροθιγώς. Η εστίασή µας θα γίνει περισσότερο στην Παιδική Λογοτεχνία. Άλλωστε τα όρια τους είναι δυσδιάκριτα, αφού και σύµφωνα µε τους Nodelman και Reimer η Εφηβική Λογοτεχνία αποτελεί υποείδος της Παιδικής (Nodelman & Reimer, 2003: 187). 6

7 Προχωρώντας στο δεύτερο κεφάλαιο συναντάµε µία εκτενή παρουσίαση του ιστορικού πλαισίου λίγο πριν την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέµου και κατόπιν του ελληνογερµανικού πολέµου που οδηγεί στην περίοδο της Κατοχής, τα χρόνια 1941 έως 1944 στον ελλαδικό χώρο. Το συγκεκριµένο κεφάλαιο κρίθηκε απαραίτητο να τοποθετηθεί σ αυτή τη θέση, γιατί αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία πραγµατοποιείται η πλοκή και η εξέλιξη της δράσης των βιβλίων που θα αναλυθούν στο δεύτερο µέρος. Οι συνθήκες στη χώρα πριν τον πόλεµο µε τους Ιταλούς, τα πολεµικά γεγονότα που έλαβαν χώρο τους έξι περίπου µήνες του πολέµου, η επέµβαση των Γερµανών που οδηγεί τελικά στην ανακωχή και κατ επέκταση στην κατάληψης της χώρας από τις δυνάµεις του Άξονα, συνθέτουν ένα συγκεκριµένο σκηνικό που προσδιορίζεται σαφώς από τις συνθήκες που δηµιουργούνται στη χώρα ως φυσικά επακόλουθα όλων των προηγουµένων. Στο τρίτο κεφάλαιο, δίνεται διεξοδικά η πορεία του ιστορικού µυθιστορήµατος από τις απαρχές του έως τα αµέσως προηγούµενα χρόνια µε σκοπό να διευκρινιστεί τόσο το ίδιο το είδος όσο κυρίως και τα χαρακτηριστικά που αυτό διαθέτει. Μέσα στα πολλά µυθιστορηµατικά είδη της πεζογραφίας, το ιστορικό µυθιστόρηµα υπακούει σε νόρµες διαφορετικές από όλα τα υπόλοιπα και οι συγγραφείς ακολουθούν αυτό το µοτίβο. Με βάση την ιστορική εξέλιξη του είδους µας δίνεται η ευκαιρία να ξεκαθαρίσουµε το χρόνο εµφάνισης του ιστορικού παιδικού µυθιστορήµατος αφού αυτός είναι ο χώρος όπου κινείται η συγκεκριµένη µελέτη. Ακολουθεί, στο τέταρτο κεφάλαιο, η ανάπτυξη του θεωρητικού πλαισίου που αφορά στο σκηνικό. Η οριοθέτηση του χώρου και οι ιδιότητές του µέσα στα λογοτεχνικά έργα, η παρουσία του χωροχρόνου, οι τύποι του σκηνικού και κυρίως οι λειτουργίες του σκηνικού, αποτελούν τα βασικά ζητήµατα της παρουσίασης. Τέλος, το πέµπτο κεφάλαιο σχετίζεται µε τη µεθοδολογία έρευνας που ακολουθήθηκε για την ανάλυση των επιλεγµένων ιστορικών µυθιστορηµάτων και κατόπιν την διεξαγωγή συµπερασµάτων. Αρχικά παρουσιάζονται οι στόχοι της µελέτης που σχετίζονται µε τη διερεύνηση των σχέσεων που δηµιουργούνται µεταξύ των προσώπων, την ανάπτυξη της προσωπικότητας των ηρώων, την πορεία ωρίµανσης των πρωταγωνιστών, τα συναισθήµατα και τις ψυχολογικές διακυµάνσεις τους αλλά και την αποτύπωση της εθνικής συνείδησης-ταυτότητάς τους. Ενώ αµέσως παρακάτω ακολουθούν τα κριτήρια µε τα οποία επιλέχθηκαν τα πέντε συγκεκριµένα έργα διαφορετικών συγγραφέων που αναφέρθηκαν προηγουµένως. Εν συνεχεία, δίνονται τα χαρακτηριστικά της µεθόδου ανάλυσης, δηλαδή της Ανάλυσης 7

8 Περιεχοµένου και έπειτα η διαδικασία της ανάλυσης των επιλεγµένων λογοτεχνικών έργων. Στο δεύτερο µέρος της εργασίας εµπεριέχεται η ανάλυση των µυθιστορηµάτων αναφορικά µε τους τύπους του σκηνικού κι έπειτα οι λειτουργίες του σκηνικού που δηµιουργούν ξεχωριστές κατηγορίες που απαντούν στους στόχους που είχαν τεθεί εξ αρχής. Έτσι, ταξινοµούνται τα δεδοµένα σ αυτές τις κατηγορίες και δίνονται τα τελικά αποτελέσµατα-συµπεράσµατα που εξήχθησαν από την συγκεκριµένη µελέτη. Τέλος, σε παράρτηµα παρατίθενται οι τίτλοι και οι περιλήψεις των πέντε ιστορικών µυθιστορηµάτων που συµπεριλάβαµε στο υλικό µας καθώς και τα βιογραφικά στοιχεία των συγγραφέων τους. Σ αυτό το σηµείο θα ήθελα να ευχαριστήσω τον επιβλέποντα της διπλωµατικής µου εργασίας κ. Παπαδάτο Ιωάννη, Επίκουρο Καθηγητή του ΤΕΠΑΕΣ του Πανεπιστηµίου Αιγαίου, για την αµέριστη συµπαράστασή του αλλά και για τις πολύτιµες και πολύ κατατοπιστικές συµβουλές του καθ όλη την διάρκεια συλλογής του υλικού και µετέπειτα συγγραφής της εν λόγω εργασίας. Παράλληλα, ευχαριστώ τα µέλη της τριµελούς επιτροπής επίβλεψης της παρούσας εργασίας, την κ. Αναγνωστοπούλου Διαµάντη, καθηγήτρια του ΤΕΠΑΕΣ, και τον κ. Κοντάκο Αναστάσιο, καθηγητή του ΤΕΠΑΕΣ του Πανεπιστηµίου Αιγαίου. Τέλος, νιώθω την ανάγκη να ευχαριστήσω την οικογένειά µου και τον Παναγιώτη για την υποστήριξη που µου παρείχαν για ακόµη µία φορά στη ζωή µου. 8

9 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 1. Παιδική Λογοτεχνία Το 19 ο αιώνα η λογοτεχνία για παιδιά αφορούσε κείµενα γραµµένα από µεγάλους τα οποία προσφέρονταν στο παιδικό κοινό. Η κοινωνία επιθυµούσε να εθίσει τα παιδιά και τους νέους σ ένα συγκεκριµένο κώδικα ηθικής µέσω της Παιδικής Λογοτεχνίας η οποία προφανώς δε βρίσκονταν καθόλου µακριά από την Λογοτεχνία των Ενηλίκων (Μερακλής, 1997: 24-25). «Κανονικά είναι η κοινωνία των µεγάλων αυτή που ορίζει, τι είναι η παιδική λογοτεχνία και τι, προπάντων οφείλει να παρέχει, ποιο είναι το περιεχόµενό της. Θα ήταν πράγµατι αδιανόητο, µια κοινωνία να έχει την άλφα γνώµη για την αξία του αγαθού ή του ωραίου και να επιχειρεί να µεταδώσει στα παιδιά, µέσω της λογοτεχνίας που δηµιουργεί γι αυτά, µιαν άλλη γνώµη για το τι είναι το αγαθό και το ωραίο» (Μερακλής, 1997: 24). Παράλληλα, µέχρι τα τέλη του 18 ου αιώνα από τα βιβλία που είχαν τον τίτλο «παιδικά» απουσίαζε οποιαδήποτε εικόνα. Στις αρχές του 19 ου αρχίζει η εικόνα να εµφανίζεται αρκετά συχνά, γεγονός που κάνει τα βιβλία να ζωντανεύουν και να γίνονται παιδικότερα, πιο ελκυστικά και χαρούµενα. Αυτή η αλλαγή βοηθά τους µικρούς αναγνώστες να διασκεδάζουν περισσότερα χρησιµοποιώντας όχι µόνο τη δική τους φαντασία, για την αναπαράσταση των ηρώων, αλλά και τη φαντασία των καλλιτεχνών ενώ αυξήθηκε ταυτόχρονα η περιέργεια και το ενδιαφέρον τους (Ντελόπουλος, 1997: ). Αντίθετα, η Παιδική Λογοτεχνία αποτελεί στις µέρες µας ιδιαίτερο κλάδο της λογοτεχνίας ο οποίος παρουσιάζει, σύµφωνα µε πολλούς µελετητές, κάποια σχετική αυτονοµία, τόσο ειδολογική όσο και θεµατική. Έτσι, η ειδολογική του αυτονοµία έγκειται στο ότι υπάρχουν είδη, όπως το παραµύθι ή η µικρή ιστορία, που ανευρίσκονται επί το πλείστον σε βιβλία που απευθύνονται σε παιδιά. Παράλληλα, η 9

10 θεµατολογική του αυτονοµία σηµειώνεται στο ότι τα βιβλία της Παιδικής Λογοτεχνίας περιλαµβάνουν µεγάλο αριθµό σύγχρονων θεµάτων και προβληµάτων που τοποθετούν στο κέντρο τους το παιδί και τη δράση του. Τέλος, η «σχετική αυτονοµία» της Παιδικής Λογοτεχνίας σχετίζεται µε το γεγονός ότι πολλοί λογοτέχνες τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό γράφουν αποκλειστικά και µόνο για παιδιά. Η Παιδική Λογοτεχνία παίζει καταλυτικό ρόλο στην αντιµετώπιση του παιδιού ως αυτόνοµης οµάδας της οποίας όφειλαν να καλυφθούν οι ανάγκες της, ο µορφωτικός χώρος και οι ιδιαίτερες κοινωνικές της σχέσεις (Παπαδάτος, 2009: 50-51). «Με τον όρο «Παιδική Λογοτεχνία» δεν εννοούµε βέβαια τα λογοτεχνήµατα που έχουν γράψει ή που µπορούν να γράψουν τα παιδιά. Εννοούµε τα αισθητικά δικαιωµένα λογοτεχνικά κείµενα που είναι σε θέση να φέρουν το παιδί σε επαφή µε το αισθητικό αντικείµενο της Τέχνης και ειδικότερα της Λογοτεχνίας» (Γιάκος, : 7). Η Παιδική Λογοτεχνία για τον Δελώνη είναι «ο σύνολος χώρος µέσα στον οποίο συνυπάρχουν και λειτουργούν όλα εκείνα τα άρτια λογοτεχνικά έργα που απευθύνονται, άµεσα ή έµµεσα, στις αισθητικές απαιτήσεις και τα ενδιαφέροντα της νηπιακής, παιδικής και εφηβικής ηλικίας, και που ανταποκρίνονται στο αντιληπτό, γλωσσικό και συναισθηµατικό τους επίπεδο» (Δελώνης, 1990: 12). Ο Πίτερ Χαντ στο έργο του Κριτική, θεωρία και Παιδική Λογοτεχνία µιλώντας για τη σύζευξη λογοτεχνικής θεωρίας και Παιδικής Λογοτεχνίας αναφέρει ότι η λογοτεχνική θεωρία ασχολείται µε οτιδήποτε βρίσκεται µέσα στο κείµενο έτσι και η Παιδική Λογοτεχνία είναι ένα πεδίο που περιέχει κάθε είδος γραφής (Χάντ, 2001:20). Λίγο παρακάτω δίνει έναν ορισµό για την Παιδική Λογοτεχνία: «Η παιδική λογοτεχνία, και αυτό ίσως είναι ενοχλητικό, µπορεί να οριστεί ως τα βιβλία εκείνα που είναι κατάλληλα ή ικανοποιητικά ειδικά για τα µέλη αυτής της οµάδας που ορίζεται ως παιδιά σε µια δεδοµένη χρονική στιγµή» (Χάντ, 2001:89). Η Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου επισηµαίνει στην Παιδική Λογοτεχνία τη λιτότητα λόγου, την απουσία βωµολοχιών και σαρκασµού, τη συντοµία και το καίριο των περιγραφών, την αµεσότητα της αφήγησης, τη διαγραφή των χαρακτήρων χωρίς επιµονή στην ψυχογράφησή τους. Ως προς το περιεχόµενο, αναφέρει ότι η υπόθεση έχει ξεκάθαρο, πλούσιο νόηµα και η πλοκή είναι έντονη και γρήγορη, προπάντων ότι υπάρχει κάθαρση και το διάχυτο αίσθηµα ότι ο αναγνώστης είναι αντικείµενο αγάπης από τον συγγραφέα (Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου, 1990: ; Μαλαφάντης, 1990:18-21). 10

11 Ο Παπαντωνάκης επισηµαίνει ότι «η Παιδική Λογοτεχνία προσφέρει την ίδια απόλαυση µε αυτήν που προσφέρει η Λογοτεχνία για Ενηλίκους. Τα παιδιά αναζητούν να απολαύσουν µια ιστορία, αλλά οι πηγές αυτής της απόλαυσης είναι πιο περιορισµένες, γιατί και οι εµπειρίες τους είναι πιο περιορισµένες, ενώ επιπλέον τα παιδιά αδυνατούν να κατανοήσουν τη συνθετότητα των ιδεών. Για το λόγο αυτό θα πρέπει και η διατύπωσή τους να είναι απλή, τόσο στη γλώσσα όσο και στη µορφή» (Παπαντωνάκης, 2006: 11-12). Στην Παιδική Λογοτεχνία δίνεται προτεραιότητα στο παιδί το οποίο δεν αποκόπτεται από την κοινωνία των ενηλίκων ενώ παράλληλα, ο συγγραφέας παιδικών κειµένων λαµβάνει υπόψη του το παιδί-αναγνώστη, γι αυτό και προσπαθεί να ωραιοποιήσει όσο είναι δυνατό, µέσα στα πλαίσια µιας ρεαλιστικής θεώρησης της ζωής, καταστάσεις και γεγονότα. Παράλληλα, φροντίζει το λεξιλόγιο και το ύφος να είναι απλό. Στη Λογοτεχνία για παιδιά ο συγγραφέας ή ο αφηγητής, άρα και ο αναγνώστης, βλέπουν τα πράγµατα από την οπτική του παιδιού, µε απλότητα και τρυφερότητα (Παπαντωνάκης, 2006: 17-18). Ο συγγραφέας στη Λογοτεχνία για παιδιά γράφει µε πρωταρχικό στόχο του να τέρψει ή να απεικονίσει το παιδί σε κάποιες καταστάσεις όπως ιστορικά γεγονότα, στιγµιότυπα µιας εποχής, περιπέτειες και αταξίες της παιδικής ηλικίας ή ακόµη και για να µεταδώσει στο παιδί-αναγνώστη κάποια µηνύµατα, µέσα από κωµικές ή δυσάρεστες καταστάσεις ούτως ώστε αυτό να αποκοµίσει κάποια στοιχεία για τη ζωή του. Τα κείµενα αυτά λοιπόν απευθύνονται σε παιδιά ασχέτως αν διαβάζονται και από µεγάλους (Παπαντωνάκης, 2006: 34). Ο Αναγνωστόπουλος αναφερόµενος στην Παιδική Λογοτεχνία στην Ελλάδα αναφέρει ότι «λειτουργεί ως αυτόνοµο λογοτεχνικό είδος, λόγω της ιδιοτυπίας του, και δρα µέσα σε εθνικά και διεθνή πλαίσια φανερώνοντας τον πλούτο, τη δύναµη και τη θέληση να επικρατήσει αυτοτελώς στο χώρο των Γραµµάτων του τόπου µας» (Αναγνωστόπουλος, 1983:18). Παράλληλα, η Κατσίκη-Γκίβαλου σηµειώνει για την Παιδική Λογοτεχνία ότι «συνιστά µια ιδιαίτερη ψυχοαισθητική, αξιακή και γλωσσική µορφή διαµεσολάβησης ανάµεσα στο παιδί και στον εξωτερικό ιστορικοκοινωνικό χώρο. Η Παιδική Λογοτεχνία ως µια, ειδικού τύπου, δοµή που εντάσσεται στη συνολική λογοτεχνική δηµιουργία, αποτελεί µια οργανική ενότητα του αισθήµατος και της νόησης, της αισθητικής απόλαυσης και του πυρήνα των κοινωνικών αξιών, που καθορίζουν τις 11

12 συµπεριφορές και τα πλαίσια δράσης του νέου ανθρώπου» (Κατσίκη-Γκίβαλου, 1993:151). Όσοι γράφουν για µικρά παιδιά θεωρούν σχεδόν καθήκον τους να δώσουν στο παιδί ιδεολογικές κατευθύνσεις που είτε στοχεύουν στη διαιώνιση κάποιων αξιών είτε το ακριβώς αντίθετο, δηλαδή να αντιδράσουν στις ήδη παραδοµένες αξίες. Πολλοί από τους θεωρητικούς της Παιδικής Λογοτεχνίας πάντως αναγνωρίζουν ως κύριο σκοπό της λογοτεχνίας για παιδιά το να τα βοηθά στην προσωπική τους ανάπτυξη και, µέσω της αυτογνωσίας, αυτά να περάσουν σε µιαν ωριµότητα που κυριαρχείται από κοινωνική ευαισθησία (Κανατσούλη, 2000:27-28). Η Luckens υποστήριξε ότι τα παιδιά είναι µικροί άνθρωποι άρα η Παιδική Λογοτεχνία διαφέρει µόνο προς το βαθµό και όχι προς το είδος (Lukens, 1995:7). Όµως, ανάµεσα στη λογοτεχνία των Ενηλίκων και στην Παιδική Λογοτεχνία υπάρχουν σε γενικές γραµµές κάποιες εγγενείς διαφορές. Αυτές οι διαφορές δεν αφορούν τόσο στη λογοτεχνική ποιότητα του έργου αλλά στη θεµατολογία, το λεξιλόγιο, το ύφος και την τεχνική. Οι προσπάθειες εύρεσης κάποιου ορισµού συγκλίνουν στο γεγονός ότι τα βιβλία Παιδικής Λογοτεχνίας γράφονται ειδικά για παιδιά και διαβάζονται από παιδιά, χωρίς βέβαια αυτό να σηµαίνει ότι δεν µπορούν να διαβαστούν από εφήβους και από ενήλικες. Ένας τέτοιος ορισµός επικεντρώνει το ενδιαφέρον του σε δύο σηµεία: στην πρόθεση του συγγραφέα και στην πρόσληψη του έργου από το αναγνωστικό κοινό (Κανατσούλη, 2007:23-28; Καρπόζηλου, 1994: ). Ο Nicholas Tucker, ζητά από τον συγγραφέα που γράφει για παιδιά να περιορίζεται σε ορισµένες περιοχές του λεξιλογίου και των εµπειριών (Tucker, 1976:19). Ο Miles McDowell προσδιορίζει την Παιδική Λογοτεχνία µε βάση τα χαρακτηριστικά της όπως την έκταση, τους διαλόγους, τις περιγραφές και τις ενδοσκοπήσεις. Επιπλέον, προσθέτει ότι κατά κανόνα πρωταγωνιστές είναι παιδιά, η γλώσσα είναι πιο εύκολη, υπάρχουν στοιχεία του µαγικού και φανταστικού, της απλότητας και της περιπέτειας (Hunt, 1991:63). Πιο συγκεκριµένα τώρα, η ειδοποιός διαφορά ανάµεσα στην Παιδική και τη Λογοτεχνία Ενηλίκων είναι ότι, στην πρώτη περίπτωση, η «αφηγηµατική φωνή», είναι η φωνή του ενήλικα συγγραφέα, ενώ, ο ήρωας, είναι παιδί. Σηµειωτέον, ο τρόπος µε τον οποίο τελειώνει ένα παιδικό βιβλίο έχει σίγουρα µια συγκεκριµένη ιδεολογική νοηµατοδότηση. Το τέλος ενός βιβλίου θα πρέπει να είναι τέλος µε όλη τη σηµασία της λέξης, δηλαδή θα πρέπει να ενισχύει τη βεβαιότητα στο παιδί ότι κάποια πράγµατα δεν αλλάζουν. Οι αβεβαιότητες και τα ρευστά όρια αποφεύγονται. Έτσι, το 12

13 αίσιο τέλος στα βιβλία Παιδικής Λογοτεχνίας αλλά και στα περισσότερα της Εφηβικής, έχει καθιερωθεί, καθώς µέσα απ αυτό επιτυγχάνεται στο µικρό αναγνώστη η παγίωση κάποιων επιθυµητών συνθηκών ή καταστάσεων ζωής (Κανατσούλη, 2000:36-37). Ο συγγραφέας «γενικά θα πρέπει να προσπαθεί ώστε µε το κλείσιµο του βιβλίου το παιδί να αισθάνεται µιαν ανάταση» (Μπουκουβάλα- Αναγνώστου, 1991:260). Η Margaret Higonnet εξάλλου θεωρεί αυτή «τη νόρµα κλεισίµατος» µιας ιστορίας ως την πιο αυστηρά ισχύουσα αφηγηµατική σύµβαση της Παιδικής Λογοτεχνίας (Higonnet, 1987:47). Αναφέρει σχετικά η Γιαννικοπούλου: «Στα παιδικά βιβλία ένα ονειρικό σύµπαν συµπαρατάσσεται δίπλα σε ένα που προβάλλεται ως πραγµατικό, ο αποδέκτης εγκλωβίζεται σε µια προσπάθεια διάκρισης δύο κόσµων που προβάλλονται ως ανήκοντες σε δύο οντολογικά επίπεδα, ενώ στην ουσία αποτελούν και οι δύο τη διττή έκφραση µιας µυθοπλαστικής κατασκευής» (Γιαννικοπούλου, 2009 :103). Η Μένη Κανατσούλη διατυπώνει µερικά από τα κεντρικά ερωτήµατα που σχετίζονται µε τον αποδέκτη της Παιδικής Λογοτεχνίας: «Τελικά οι ενήλικοι είναι σε θέση να διαβάσουν, να κρίνουν και να εγκρίνουν ή να επικρίνουν τη Παιδική Λογοτεχνία βάσει των τρόπων και των δυνατοτήτων του παιδιού; Ποια είναι τα πραγµατικά τους κριτήρια; Αυτά του ενήλικου απαιτητικού αναγνώστη ή αυτά του ενήλικου που προσπαθεί να κρίνει σαν παιδί; Και σαν ποιο παιδί; Το παιδί που ήταν άλλοτε, το παιδί που νοµίζει ότι ήταν ή το παιδί που εξακολουθεί να κρύβει µέσα του; Έχουν (οι ενήλικες) σε τελευταία ανάλυση γνώση έστω των ελάχιστων µέχρι στιγµής µελετών οι οποίες επεξεργάζονται τις αυθεντικές κριτικές γνώµες που εκφέρουν τα παιδιά για τη λογοτεχνία;» (Κανατσούλη, 2007:21). Η Καρπόζηλου δε, υπογραµµίζει: «Υπάρχουν κάποιοι οι οποίοι σχεδόν αρνούνται την ύπαρξη της Παιδικής Λογοτεχνίας υποστηρίζοντας ότι δεν µπορούµε να αποκαλούµε λογοτεχνικά τα αναγνώσµατα που προορίζονται για παιδιά επειδή, όπως έχει ισχυριστεί επιγραµµατικά ο Β. Croce, τα αδύναµα µάτια των νέων δεν είναι σε θέση να ανεχθούν τον εκθαµβωτικό ήλιο της καθαρής τέχνης» (Καρπόζηλου, 1994:151). Στο ίδιο «αφοριστικό» σχεδόν πνεύµα για την Παιδική Λογοτεχνία βρίσκεται και ο Bruno Bettelheim ο οποίος είναι αρνητικός απέναντι στη σπουδαιότητα των παραµυθιών λέγοντας: «Η συντριπτική πλειονότητα της υπόλοιπης αποκαλούµενης Παιδικής Λογοτεχνίας επιχειρεί να τέρψει ή να πληροφορήσει ή και τα δύο µαζί. Αλλά 13

14 τα περισσότερα βιβλία είναι τόσο ρηχά στην ουσία τους έτσι ώστε ελάχιστα πράγµατα µπορεί να αποκοµίσει κανείς από αυτά» (Bettelheim, 1991:4). Για την Εφηβική Λογοτεχνία, αναφερθήκαµε στην εισαγωγή. Ωστόσο, παρόλο που οι Nodelman και Reimer τη θεωρούν υποείδος, εντούτοις υπάρχουν ορισµένα βασικά χαρακτηριστικά τα οποία σύµφωνα µε τις Nilsen και Donelson εντοπίζονται στο να είναι τα θέµατα ιδωµένα από την οπτική των εφήβων, να αναφέρονται στην ανεξαρτητοποίησή τους και στο οµαλό πέρασµα από την παιδική στην εφηβική ηλικία αλλά και στον ρεαλισµό τους (Κανατσούλη, 2007:16). Αναφορικά µε τον ρεαλισµό στην ελληνική Παιδική Λογοτεχνία, ο Παπαδάτος σηµειώνει ότι αυτός παρατηρείται έντονα µετά το 1974, όπου κυριαρχεί η αίσθηση της ελευθερίας και της αισιοδοξίας. Αυτά τα χαρακτηριστικά περιδιαβαίνουν γενικότερα την κοινωνία και τις ιδέες της εποχής στις οποίες κυριαρχεί πια η αντιαυταρχική αγωγή που εκφράζεται µέσω της εκπαιδευτικής και παιδαγωγικής πραγµατικότητας. Η αλήθεια και τα προβλήµατα της σκληρής πραγµατικότητας οφείλουν να παρουσιάζονται στα παιδιά και στους εφήβους από τη στιγµή που αυτή την πραγµατικότητα θα κληθούν να αντιµετωπίσουν. Σ αυτό το σηµείο είναι καθοριστικός ο ρόλος του λογοτέχνη, ο τρόπος που εκείνος αντιµετωπίζει τις όψεις της πραγµατικότητας, η επιθυµία να µοιραστεί τις εµπειρίες του αλλά και η γνώση της παιδικής ηλικίας σε συνάρτηση µε τον απαιτούµενο σεβασµό απέναντι στον αναγνώστη (Παπαδάτος, 2014: 23-25, 39-41). Στην Ελλάδα, µετά τα µέσα της δεκαετίας του 1980, άρχισαν να γράφονται βιβλία αποκλειστικά για εφήβους (Παπαδάτος, 2014: 39 κ.ε.) µε θέµατα σύγχρονα και προβλήµατα που τους απασχολούν (Παπαδάτος, 2014:41-76). Μπορούµε δε να πούµε ότι στην Ελλάδα και στο χώρο του Πανεπιστηµίου, «εγκαινιάστηκε» επιστηµονικά η θεµατολογική περιοχή της Εφηβικής Λογοτεχνίας, µε το σχετικό Συνέδριο που διεξήχθη στη Θεσσαλονίκη (2009) από το ΤΕΠΑΕ του Αριστοτέλειου Πανεπιστηµίου, του οποίου καρπός είναι και το βιβλίο Σύγχρονη Εφηβική Λογοτεχνία (Κανατσούλη Πολίτης, 2011). Ένα δε από τα σηµαίνοντα θέµατα που κυριαρχούν στην Παιδική αλλά και στη Εφηβική Λογοτεχνία είναι η Ιστορία. Υπάρχουν µυθιστορήµατα που αναφέρονται σε όλες τις περιόδους εξέλιξης του ελληνικού έθνους. Μία πολυπληθής δε κατηγορία µυθιστορηµάτων είναι και εκείνα που αναφέρονται στην περίοδο της γερµανοϊταλικής κατοχής (Ζερβού, στο Κανατσούλη-Πολίτης, 2011: ). 14

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ 2. Ιστορικό Πλαίσιο 2.1 Η πολιτική και κοινωνική κατάσταση πριν τον πόλεµο Η Ελλάδα µετά το 1909 και την επανάσταση στο Γουδί έως και τα µέσα περίπου του 20ού αιώνα, βιώνει µια ασταµάτητα εµπόλεµη περίοδο, που ξεκινά µε τους Βαλκανικούς πολέµους των ετών 1912 και 1913 και ολοκληρώνεται µε το τέλος του εµφύλιου σπαραγµού της χώρας, το Τα διαστήµατα ανάπαυλας από τους εκάστοτε πολέµους είναι ελάχιστα και βεβαίως όχι αρκετά ικανά να κρατήσουν τη χώρα σε οικονοµική άνθιση. Η Ελλάδα µετά το 1922 είχε να διαχειριστεί την καταστροφή του 1922, το ζήτηµα των προσφύγων και διάφορα άλλα σηµαντικά ζητήµατα µαζί µε την αλλαγή του κλίµατος στις σχέσεις της µε την Τουρκία. Οι ελληνο-σερβικές σχέσεις περνούν επίσης κρίση και εξοµαλύνονται µόλις το 1929, µε το Πρωτόκολλο της Γενεύης (17 Μαρτίου). Η ανταλλαγή των πληθυσµών µε τις Βαλκανικές χώρες οδηγεί σε διαβαλκανικές συσκέψεις µεταξύ , που προετοίµασαν το έδαφος για ένα σηµαντικό Βαλκανικό Σύµφωνο το οποίο υπογράφτηκε ανάµεσα στην Γιουγκοσλαβία, Τουρκία, Ρουµανία και Ελλάδα το 1934 (Σβορώνος, 2007: ). Η πολιτική ζωή της χώρας µετά το 1932, σηµαδεύεται από συνεχή αναταραχή. Οι κυβερνήσεις διαδέχονται η µία την άλλη. Δηµιουργείται ο Στρατιωτικός Σύνδεσµος, ακολουθεί πραξικόπηµα από τον στρατηγό Πλαστήρα µετά τις εκλογές, το Μάρτιο του 1933, ενώ πραγµατοποιείται και η δολοφονική απόπειρα κατά του Βενιζέλου, γεγονότα που σταδιακά οδηγούν στην κατάλυση του δηµοκρατικού καθεστώτος. Ο στρατηγός Κονδύλης, αναλαµβάνει την εξουσία και επαναφέρει τη Μοναρχία που συνίσταται και την επάνοδο του βασιλιά Γεωργίου Β, µε την σύµφωνη γνώµη όλων των δηµοκρατικών κοµµάτων, τον Νοέµβριο του 1935 (Σβορώνος, 2007:131). Στις 4 Αυγούστου 1936, ο τότε πρωθυπουργός, Ιωάννης Μεταξάς, καταλύει, µε τη σύµφωνη γνώµη του βασιλιά το Σύνταγµα και επιβάλει δικτατορία. Το καθεστώς δεν επιλύει κανένα απολύτως πρόβληµα απ όλα όσα ταλάνιζαν τον ελληνικό λαό. Αντίθετα, αυξάνεται η διαφθορά στις κρατικές υπηρεσίες ενώ, η σύναψη νέων δανείων ολοκληρώνει την οικονοµική υποδούλωση της χώρας στις ξένες δυνάµεις. Η Ελλάδα, βιώνει σ όλο του το «µεγαλείο» ένα ολοκληρωτικό καθεστώς (Σβορώνος, 2007: ; Young, 2003: ). 15

16 Ο Μεταξάς είχε ανάγκη από τη σύνθεση µιας ιδεολογίας, το δε ασαφές και πλήρως αντιφατικό ιδεολογικό του περίγραµµα θα ονοµαστεί, από τον ίδιο, «Τρίτος Ελληνικός Πολιτισµός». Διαλέγοντας ή επιλέγοντας, θα λέγαµε σωστότερα, κοµµάτια της ιστορίας, πλέκει µια κάποιου είδους ιδεολογία που αποσιωπά εξ ολοκλήρου την πολιτική και πολιτισµική κληρονοµιά της Αθήνας, ενώ υµνεί το καθεστώς της Σπάρτης και της Μακεδονικής Ηγεµονίας. Στενά συνδεδεµένος ο ίδιος µε την άλλη σκληρή ιδεολογία του χιτλερισµού, προβάλει την προσωπολατρία. Το πρόσωπο του Αρχηγού-Ηγέτη ταυτίζεται µε το Κράτος ενώ ο λαός αποκτά τον Πατέρα του (Καρολίδης-Αναστασιάδης,1994: 49-51). Αξίζει να σηµειωθεί ότι ο δικτάτορας Μεταξάς χρησιµοποιεί πολύ έξυπνα την παιδεία για να οργανώσει το καθεστώς που ο ίδιος έχει φαντασιωθεί. Αξιόλογοι εκπαιδευτικοί όλων των βαθµίδων της εκπαίδευσης διώκονται, ενώ για τη νεολαία γίνεται σαφής αγώνας να γαλουχηθεί µε νέες αξίες, τις αξίες του «Τρίτου Ελληνικού Πολιτισµού». Παράλληλα, προπαγανδιστικά φυλλάδια κατακλύζουν τα σχολεία για να ενηµερωθεί ο ανθός του ελληνικού λαού για τη νέα τάξη πραγµάτων. Σ αυτή τη βάση θα οργανωθεί η γνωστή Ε.Ο.Ν (Εθνική Οργάνωση Νέων) που ως στόχο είχε φυσικά την πλήρη ιδεολογική χειραγώγηση της ελληνικής νεολαίας (Καρολίδης- Αναστασιάδης,1994:51; Σβορώνος, 2007:132). Στο µυαλό όλων των Ελλήνων ο δικτάτορας Μεταξάς έχει ταυτιστεί µε το «ΟΧΙ» του 1940 απέναντι στο πολεµικό τελεσίγραφο των Ιταλών. Όµως όλοι γνωρίζουµε ότι αυτό το τρανό «ΟΧΙ» ήταν των Ελλήνων κι όχι του πολιτικού αυτού άντρα. Δύο ήταν οι λόγοι που οδήγησαν τον δικτάτορα τα ξηµερώµατα της 28 ης Οκτωβρίου να απαντήσει αρνητικά στον Ιταλό πρέσβη. «Καταρχάς η βέβαιη άρνηση του λαού να αποδεχτεί το φασιστικό-εχθρικό τελεσίγραφο και κατά δεύτερον, όπως ο ίδιος δήλωσε στους ανταποκριτές και δηµοσιογράφους στις 30 Οκτωβρίου του 1940, ο φόβος της Βρετανικής αντίδρασης» (Καρολίδης-Αναστασιάδης, 1994: 54-55). 2.2 Ο Ελληνοϊταλικός πόλεµος Τον Σεπτέµβριο του 1940, ένα χρόνο µετά την έναρξη του Β Παγκοσµίου πολέµου, η Ιταλία υπόγραψε σύµφωνο µε την Ιαπωνία και την Γερµανία, δηµιουργώντας έτσι από κοινού µε τις άλλες δύο δυνάµεις, τον «Άξονα». Η Μεσόγειος είχε αναγνωριστεί από τον Χίτλερ ως σφαίρα επιρροής της Ιταλίας γεγονός που επισφράγιζε τον άµεσο 16

17 κίνδυνο για την Ελλάδα. Αξίζει να σηµειωθεί, ότι η Ελλάδα θεωρούσε ότι ο µεγαλύτερός της κίνδυνος την συγκεκριµένη χρονική περίοδο άκουγε στο όνοµα Βουλγαρία. Έτσι, όλη η οχυρωµατική της προσπάθεια, ήδη από το 1936, αφορούσε στα σύνορά της µε τη συγκεκριµένη χώρα. Αντίθετα, η οχύρωση της ελληνοαλβανικής µεθορίου στην Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία υστερούσε σηµαντικά. Η Ιταλία ούσα έτοιµη να θέσει τα σχέδια της για την Μεσόγειο σε εφαρµογή, την 7 η Απριλίου του 1939, βοµβάρδισε πέντε αλβανικά λιµάνια και αποβίβασε στις αλβανικές ακτές τρεις Ιταλικές Μεραρχίες οι οποίες δεν βρήκαν καµία αντίσταση. Το τελεσίγραφο που είχε προηγηθεί, αν και απορρίφθηκε από την αλβανική κυβέρνηση, έκανε σαφές ότι δεν υπήρχαν περιθώρια αντίδρασης. Στις 8 Απριλίου, οι Ιταλοί βρίσκονταν στα Τίρανα και είχαν εγκαταστήσει κυβέρνηση. Στις 13 Απριλίου η Αγγλία και η Γαλλία εγγυήθηκαν την εδαφική ακεραιότητα της Ελλάδας ενώ η Γερµανία θεώρησε την εισβολή σαν νόµιµη και δίκαιη (Καρολίδης- Αναστασιάδης, 1994: 79-82). Ο Μουσολίνι δεν έχανε ευκαιρία να υποστηρίζει τις φιλικές του προθέσεις για την Ελλάδα ενώ, ταυτόχρονα, ο στρατός του βρίσκονταν ασφυκτικά κοντά στα σύνορά της. Η προέλαση του Χίτλερ στην Ευρώπη έκανε το Μουσολίνι να επισπεύσει τα πολεµικά σχέδιά του αποζητώντας µερίδιο της δόξας. Έτσι, κήρυξε τον πόλεµο στην Γαλλία, στις 10 Ιουνίου 1940 ενώ, παράλληλα, παρενοχλούσε συνεχώς την ελληνική πλευρά κατηγορώντας την για φιλοαγγλική στάση. Συνεχόµενες προκλήσεις κατά ελληνικών πλοίων στο Αιγαίο έχουν ως αποκορύφωµα τον τορπιλισµό του «Έλλη» στην Τήνο, ανήµερα του εορτασµού της Παναγίας. Όταν έφτασε ο Οκτώβρης οι Ιταλοί πλέον βρίσκονταν µια ανάσα από τα ελληνικά σύνορα. Η Ελλάδα παρατηρώντας τις εξελίξεις προσπαθούσε να οργανώσει τις αµυντικές τις γραµµές (Καρολίδης-Αναστασιάδης, 1994: 82-83). Οι δυνάµεις των αντιπάλων, όπως έχουν καταµετρηθεί, λίγο πριν την κήρυξη του πολέµου έδιναν σαφώς µεγαλύτερη ισχύ στην ιταλική πλευρά. Η έλλειψη ικανών στρατιωτικών ελληνικών δυνάµεων οφείλονταν στο γεγονός ότι η χώρα, ήδη από την καταστροφή του 1922 προσπαθούσε να καλύψει τα πλήγµατα του πληθυσµού της ενώ οι κυβερνώντες θεωρούσαν ελάχιστα δυνατό το ενδεχόµενο πολέµου. Έτσι, έως το 1935 είχαν γίνει ελάχιστα για την στρατιωτική επάνδρωση της χώρας. Από το 1936 πια, όπου η στρατιωτική ηγεσία έκρουσε δυνατά τον κώδωνα του κινδύνου για την ασφάλεια της χώρας, ξεκίνησε ένας αγώνας δρόµου να επανδρωθούν όσο το δυνατόν 17

18 καλύτερα τα βόρεια σύνορα σε όσο το δυνατόν λιγότερο χρόνο (Καρολίδης- Αναστασιάδης, 1994: 86-88). Την 28 η Οκτωβρίου 1940, ο Ιταλός πρεσβευτής Γκράτσι, επέδωσε στον Έλληνα πρωθυπουργό Μεταξά το τελεσίγραφο της ιταλικής κυβέρνησης µε το οποίο ζητούσε από την ελληνική, να επιτραπεί στον ιταλικό στρατό, να καταλάβει κάποια στρατηγικά σηµεία του ελληνικού εδάφους ως εγγύηση για την ουδετερότητα της Ελλάδας και την ασφάλεια της Ιταλίας (Καρολίδης-Αναστασιάδης, 1994: 88). Η απάντηση του πρωθυπουργού της χώρας ήταν ΟΧΙ. Η διαιρεµένη Ελλάδα στην οποία αποσκοπούσε ο «Άξονας» δεν έπρεπε να γίνει πραγµατικότητα. Ο λαός έδωσε την συγκατάθεσή του στην απόφαση του δικτάτορα Μεταξά και δέχτηκε την απάντησή του µε χαρά. Άµεσα ακολούθησε από το Γενικό Επιτελείο Στρατού γενική επιστράτευση ενώ τέθηκε σε εφαρµογή η κατάσταση πολιορκίας. Κηρύχθηκε στρατιωτικός νόµος κι απαγορεύτηκε η έξοδος από τη χώρα όλων των Ελλήνων πολιτών. Εφαρµόστηκε η κατάσταση παθητικής αεράµυνας και δόθηκαν οδηγίες στον πληθυσµό για την σωστή αντιµετώπιση των αεροπορικών επιθέσεων. Έτσι, τις βραδινές ώρες κανένα σπίτι δεν θα έπρεπε να έχει καθόλου φως ενώ τα αυτοκίνητα αν κυκλοφορούσαν βράδυ θα έπρεπε να έχουν σβηστά φώτα. Απαγορεύτηκε κάθε ήχος ή σειρήνα που θα προσοµοίαζε σ αυτήν του συναγερµού για τον οποίο ο λαός ενηµερώθηκε για τον τρόπο έναρξης και λήξης του. Παράλληλα, δεσµεύτηκαν από το κράτος όλα τα οχήµατα και τα υποζύγια ενώ οι τράπεζες είχαν εντολή να παραχωρούν πολύ µικρό µέρος από τις καταθέσεις τους στους δικαιούχους. Τα σχολεία της Αθήνας και του Πειραιά έκλεισαν προσωρινά ενώ απολύθηκαν από τις φυλακές όσοι είχαν ποινές κάτω από ένα χρόνο κι από τους άλλους όσοι είχαν κληθεί στα όπλα. Την αρχηγία των ενόπλων δυνάµεων ανέλαβε ο βασιλιάς ενώ του στρατού ξηράς αρχηγός ορίστηκε ο αντιστράτηγος Αλέξανδρος Παπάγος (Καρολίδης- Αναστασιάδης, 1994: 88-91). Ο λαός της Αθήνας κατάλαβε την κήρυξη του πολέµου από τα βουητά των σειρήνων ενώ οι πρωινές εφηµερίδες απλώς επιβεβαίωσαν το γεγονός. Το τελεσίγραφο έγινε γνωστό µαζί µε την απάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού. «ΟΧΙ». Οι εφηµερίδες δηµοσίευσαν τα διαγγέλµατα του βασιλιά και του πρωθυπουργού που έκλειναν µε τη φράση: «Νυν υπέρ πάντων ο αγών». Η επιστράτευση των Ελλήνων πραγµατοποιήθηκε χωρίς ιδιαίτερα προβλήµατα και το αλβανικό µέτωπο ενισχυόταν µε γρήγορους ρυθµούς. Όλοι ήταν έτοιµοι να προσφέρουν στον κοινό αγώνα (Καρολίδης-Αναστασιάδης, 1994: 91-95). 18

19 2.3 Πολεµικά Γεγονότα Στις 28 Οκτωβρίου 1940, οι Ιταλοί επιτέθηκαν στο µέτωπο της VIII Μεραρχίας του ελληνικού στρατού στη διάβαση του Καλπακίου για να ανοίξουν δρόµο για τα Γιάννινα και από κει και πέρα οι επιθέσεις απλώθηκαν σταδιακά σε ολόκληρη τη γραµµή των ελληνικών συνόρων (Καρολίδης-Αναστασιάδης,1994: 97). Από τις 14 Νοεµβρίου 1940 όµως ξεκίνησε η αντεπίθεση του ελληνικού στρατού σ όλο το πλάτος του µετώπου από το Ιόνιο πέλαγος έως τη Μεγάλη Πρέσπα. Μέσα σε 10 µέρες οι Ιταλοί είχαν εκδιωχθεί από τα ελληνικά εδάφη. Με την απώθηση του εχθρού από τη συµβολή του Αώου µε τον Σαραντάπορο µέχρι τον Γράµµο έληξε η µάχη της Πίνδου (Καρολίδης-Αναστασιάδης1994: ). Από την 1 η έως την 23 η Νοεµβρίου επιχειρήθηκε από το Γ Σώµα Στρατού µια σειρά επιθέσεων που σκοπό είχαν την κατάληψη της Κορυτσάς. Ο ελληνικός λαός δικαιολογηµένα πανηγύριζε τις θετικές εξελίξεις στο µέτωπο ενώ οι στρατιώτες έπαιρναν δύναµη για να συνεχίσουν. Στις 6 Δεκεµβρίου οι στρατιώτες πέρασαν από το Δέλβινο και µπήκαν στους Αγίους Σαράντα, στις 8 του ίδιου µήνα κατελήφθη η Δερβιτσάνη κι ένα άλλο τµήµα του στρατού µπήκε στο Αργυρόκαστρο. Οι κάτοικοι των εκεί περιοχών υποδέχονταν µε ενθουσιασµό τους Έλληνες ελευθερωτές και τους βοηθούσαν µε κάθε τρόπο. Οι ξένες δυνάµεις άρχισαν να παρακολουθούν µε ενδιαφέρον τις ελληνικές απανωτές νίκες στο αλβανικό µέτωπο παρατηρώντας τον «Άξονα» να λυγίζει µπροστά στο ελληνικό έθνος (Καρολίδης-Αναστασιάδης, 1994: ). Οι συνεχόµενες αποτυχίες των Ιταλών στα πεδία των µαχών προκάλεσε κρίση στο εσωτερικό του στρατού. Έτσι, στις 7 Δεκεµβρίου ο Μουσολίνι ζήτησε την στρατιωτική παρέµβαση του Χίτλερ στο ζήτηµα της Ελλάδας. Στις 22 Δεκεµβρίου κατελήφθη και η πόλη της Χειµάρας από τους Έλληνες χωρίς οι Ιταλοί να πολεµήσουν (Καρολίδης-Αναστασιάδης, 1994: ). Μέσα σ αυτές τις εξελίξεις κι ενώ το γόητρο των Ιταλών είχε πληγεί θανάσιµα, ο Μουσολίνι ενίσχυσε το µέτωπο της Αλβανίας µε δέκα µεραρχίες κι αποφάσισε τη λεγόµενη «Εαρινή επίθεση» λίγο πριν την προαποφασισµένη επίθεση του Χίτλερ στην Ελλάδα. Η PRIMAVERA (άνοιξη) εκδηλώθηκε στις 9 Μαρτίου Οι ελληνικές δυνάµεις αντιστάθηκαν µε σθένος και κατάφεραν να αντέξουν τα αλλεπάλληλα χτυπήµατα του εχθρού. Οι Ιταλοί στις 22 Μαρτίου ζήτησαν εκεχειρία κάποιων ωρών για να θάψουν τους 19

20 νεκρούς τους. Η εαρινή επίθεση έληξε άδοξα για το Μουσολίνι, ο ίδιος επέστρεψε στη Ρώµη φανερά απογοητευµένος (Καρολίδης-Αναστασιάδης, 1994: ). 2.4 Ο Ελληνογερµανικός Πόλεµος του 1941 Ο Χίτλερ επιθυµούσε διακαώς να εξασφαλίσει τα νώτα του στη Βαλκανική υποτάσσοντας τη µόνη χώρα που έως τότε είχε αρνηθεί να υποκύψει στο πέρασµα των δυνάµεων του «Άξονα». Ήδη από το 1940 είχε δώσει «Γενικές Κατευθύνσεις» για τη λήψη προκαταρκτικών µέτρων που αφορούσαν στην µελλοντική κατάληψη της περιοχής. Στις 13 Δεκεµβρίου 1940 εκδόθηκε το σχέδιο «ΜΑΡΙΤΑ» σύµφωνα µε το οποίο οι γερµανικές µονάδες θα καταλάµβαναν, µε την υποστήριξη της Βουλγαρίας, την ακτή του Βόρειου Αιγαίου µε την πόλη της Θεσσαλονίκης και πιθανότατα όλη την Ελλάδα. Η Βουλγαρία, την 1 η Μαρτίου 1941, υπέγραψε µε τις δυνάµεις του «Άξονα» µε αντάλλαγµα την παραχώρηση της δυτικής Θράκης και της ανατολικής Μακεδονίας, από τον Έβρο µέχρι το Στρυµόνα. Η ελληνική πλευρά µπροστά στη νέα δύσκολη κατάσταση και γνωρίζοντας την αδύναµη στρατιωτική της παρουσία στα βουλγαρικά σύνορα αποδέχτηκε την αποστολή 2-3 αγγλικών µεραρχιών για την ενίσχυση του εκεί µετώπου (Καρολίδη-Αναστασιάδη, 1994: ). Στις 6 Απριλίου 1941,ο Γερµανός πρεσβευτής στην Ελλάδα πρίγκιπας Έρµπαχ επέδωσε στον Έλληνα πρωθυπουργό Αλέξανδρο Κορυζή, που είχε αναλάβει καθήκοντα µετά το θάνατο του Μεταξά, διακοίνωση µε την οποία κατηγορούσε την Ελλάδα ότι δεν τήρησε ειλικρινή και σαφή ουδετερότητα και είχε ταχθεί µε το µέρος των εχθρών της Γερµανίας. Το έγγραφο κατέληγε στο ότι η Γερµανία αναλάµβανε να εκδιώξει τα βρετανικά στρατεύµατα από την Ελλάδα και κάθε αντίδραση σ αυτή την πολιτική θα συντρίβονταν. Επί της ουσίας δεν υπήρξε πολεµικό τελεσίγραφο αλλά απλώς µια ψυχρή αναγγελία εισβολής. Η απάντηση του πρωθυπουργού της Ελλάδας ήταν ότι τα ελληνικά στρατεύµατα θα αµύνονταν στην επίθεση των γερµανικών. Η επίθεση της Γερµανίας ήταν αµεσότατη, τα αεροπλάνα του Χίτλερ βοµβάρδισαν το λιµάνι του Πειραιά και τα αεροδρόµια της Αττικής. Ο ελληνικός λαός περήφανος για ακόµη µία φορά βγήκε στους δρόµους και αγκάλιασε την άρνηση του πρωθυπουργού του. Ένα ακόµη «ΟΧΙ» ήταν στο στόµα όλου του κόσµου (Καρολίδης- Αναστασιάδης, 1994: ). 20

21 Η στρατιωτική υπεροχή των Γερµανών ήταν πραγµατικά συντριπτική. Στις 9 Απριλίου 1941 οι Γερµανοί κατακτητές µπήκαν στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Η συνθηκολόγηση µε την στρατιά της Ανατολικής Μακεδονίας έφερε πίσω σε ελληνικό έδαφος τους Έλληνες στρατιώτες αλλά δεν δέσµευσε τη Γερµανία για την επιστροφή του οπλισµού ούτε για την µη εισχώρηση των Βουλγαρικών δυνάµεων σε Μακεδονία και Θράκη (Καρολίδης-Αναστασιάδης, 1994: ). Οι Γερµανοί προχωρούσαν µε γοργούς ρυθµούς και κατέστρεφαν ό,τι µπορούσαν. Στην Αθήνα, στις 18 Απριλίου πραγµατοποιήθηκε σύσκεψη που δεν µπορούσε να καταλήξει σε συµφωνία, το µέτωπο έπρεπε να κρατήσει µέχρι την αποχώρηση των συµµάχων από τη χώρα. Την ίδια µέρα ο πρωθυπουργός της χώρας Αλέξανδρος Κορυζής αυτοκτονεί µη αντέχοντας το βάρος της δύσκολης κατάστασης για τη χώρα. Την επόµενη µέρα δόθηκε εντολή αποχώρησης των συµµαχικών στρατευµάτων µε τη σύµφωνη γνώµη του Τσώρτσιλ. Στις 20 Απριλίου ο στρατηγός Τσολάκογλου υπέγραψε ανακωχή µε τον υποστράτηγο Ντήτριχ στο Μέτσοβο, µε την οποία σταµατούσε τις εχθροπραξίες µε τους Γερµανούς. Στις 29 Απριλίου 1941 ο Τσολάκογλου σχηµάτισε στην Αθήνα την πρώτη κατοχική κυβέρνηση από στρατιωτικές και πολιτικές προσωπικότητες (ο βασιλιάς είχε αποχωρήσει νωρίτερα για την Κρήτη). Στις 2 Μαΐου κοινοποιήθηκε η διαταγή του Χίτλερ που έδινε πλήρη ελευθερία σε αξιωµατικούς και οπλίτες του ελληνικού στρατού, που µέχρι τότε θεωρούνταν αιχµάλωτοι πολέµου (Καρολίδης-Αναστασιάδης, 1994: ). Η Αθήνα την 26 η Απριλίου γνώριζε πως εκείνη ήταν η τελευταία µέρα της ελευθερίας της. Την 27 η Απριλίου, ο φρούραρχος υποστράτηγος Καβράκος, ο νοµάρχης Πεντζόπουλος και ο δήµαρχος Πλύτας παρέδωσαν την ανοχύρωτη πόλη στο διοικητή τάγµατος που έφτασε από τη Χαλκίδα. Η φάλαγγα ανέβηκε στον ιερό βράχο της Ακρόπολης, κατέβασε την ελληνική σηµαία και ανέβασε τη σηµαία µε τη σβάστικα. Στις 3 Μαΐου πραγµατοποιήθηκε η πανηγυρική παρέλαση των Γερµανών και των Ιταλών στους άδειους δρόµους της πρωτεύουσας. Ακολούθησε τµηµατικά η κατάληψη της υπόλοιπης χώρας µαζί µε τα νησιά εκτός από την Κρήτη η οποία θα προκαλούσε ένα ακόµη τεράστιο πλήγµα στους Γερµανούς µε την λυσσαλέα αντίστασή της. Η Ελλάδα µετά από έξι περίπου µήνες άνισου αγώνα ήταν πια σκλαβωµένη σε τρεις κατακτητές. Το σηµαντικότερό στοιχείο αυτού του αγώνα της µικρής χώρας απέναντι στις µεγάλες δυνάµεις του «Άξονα» ήταν πρώτον ότι εκείνη υπερασπίστηκε την ιστορία της και την τιµή της και δεύτερον ότι ο «Άξονας» σίγουρα δεν ήταν αήττητος (Καρολίδης-Αναστασιάδης: 1994: ). 21

22 Ακολούθησε η µάχη της Κρήτης που κράτησε 10 περίπου ηµέρες και αποτέλεσε τη µεγαλύτερη επιχείρηση αεροµεταφοράς στρατιωτικών δυνάµεων σ ολόκληρη τη διάρκεια του Β Παγκοσµίου Πολέµου. Το τίµηµα της φαινοµενικής νίκης για τον Χίτλερ ήταν βαρύ. Εκτός του ότι έχασε το όπλο των αλεξιπτωτιστών καθυστέρησε συνολικά πέντε εβδοµάδες, γεγονός που επιβράδυνε τα περαιτέρω σχέδιά του για την επίθεση στη Σοβιετική Ένωση. Η γερµανική δύναµη που επιτέθηκε στην Κρήτη ήταν τροµερή κυρίως εξαιτίας του οπλισµού της, της σύνθεσης, της στρατηγικής και της τακτικής της. Οι Σύµµαχοι αν και ήταν διπλάσιοι και πολέµησαν γενναία µαζί µε τους Κρήτες, µπροστά στον άριστα αρµατωµένο αντίπαλο φάνταζαν άοπλοι. Σηµαντικό στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι η Κρήτη παρ ό,τι περίµενε επίθεση από τους Γερµανούς ελάχιστα είχε προετοιµαστεί οχυρωµατικά από τους Άγγλους που είχαν την ευθύνη της άµυνάς της (Δετοράκης, 1990: ). Ο αγώνας των ηρώων της Κρήτης ήταν γενναίος αλλά άνισος, το νησί είχε παραδώσει τα όπλα πριν το ξεκίνηµα του πολέµου. Παρ όλα αυτά οι Κρητικοί λειτούργησαν ακαριαία, συγκέντρωσαν οµάδες αντρών που ήταν έτοιµοι να θυσιαστούν για την πατρίδα τους και οπλίστηκαν µε ό,τι είχαν. Οι Γερµανοί τιµώρησαν ανελέητα το θάρρος και τη δύναµή τους εκτελώντας αθώους και καταστρέφοντας ολόκληρες περιοχές. Ήθελαν θαρρεί κανείς να διασκεδάσουν τις τεράστιες απώλειές τους σε εξοπλισµό και ανθρώπινο δυναµικό. Τρεις µε πέντε χιλιάδες ήταν οι νεκροί τους, 220 αεροπλάνα κατεστραµµένα και διαλυµένο το σώµα των αλεξιπτωτιστών (Καρολίδης-Αναστασιάδης, 1994: ). 2.5 Η Περίοδος της Κατοχής ( ) Η Εθνική Αντίσταση Από την πρώτη µέρα που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα οι δυνάµεις του Χίτλερ και νίκησαν τις ελληνικές στρατιωτικές δυνάµεις, την ίδια µέρα ξεκίνησε και η οργάνωση της Εθνικής Αντίστασης. Στις 9 Απριλίου οι Γερµανοί µπήκαν στη Θεσσαλονίκη και ταυτόχρονα εκείνη τη µέρα δραπέτευσαν από τις φυλακές του Ασβεστοχωρίου οι πρώτοι δώδεκα πολίτες που οργανώθηκαν κατά των κατακτητών δηµιουργώντας αντιστασιακό πυρήνα. Αυτή ήταν µόνο η αρχή (Καρολίδης-Αναστασιάδης, 1994: 243). 22

23 Στις 15 Μαΐου 1941 στη Θεσσαλονίκη θα ιδρυθεί από στελέχη του ΚΚΕ η πρώτη εθνικό-απελευθερωτική οργάνωση στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Κατοχής µε το όνοµα «Ελευθερία». Σ αυτή συµµετείχαν πολλοί γνωστοί άνθρωποι της εποχής µεταξύ αυτών και ο συνταγµατάρχης Δηµήτριος Ψαρρός µε τη βοήθεια του οποίου λίγο αργότερα συγκροτήθηκαν τα πρώτα ένοπλα τµήµατα της Εθνικής Αντίστασης. Στις 30 Μαΐου 1941 οι Γερµανοί είχαν επιτύχει την κατάληψη ολόκληρου του ελλαδικού χώρου αφού την προηγούµενη µέρα είχε τελειώσει και η µάχη της Κρήτης. Η Αντίσταση όµως είχε ταυτόχρονα ξεκινήσει στις καρδιές και το µυαλό των Ελλήνων. Η συγγραφέας Πηνελόπη Δέλτα αυτοκτονεί όταν βλέπει τα εχθρικά στρατεύµατα να κηλιδώνουν µε την παρουσία τους την κοιτίδα του πολιτισµού, την Αθήνα. Τη νύχτα της 30 ης προς 31 ης Μαΐου όµως, ο Μανώλης Γλέζος κι ο Απόστολος Σάντας, δύο πραγµατικοί πατριώτες, ανεβαίνουν στην Ακρόπολη και κατεβάζουν την σηµαία µε τη σβάστικα. Η πρώτη κρούση για το ανυπότακτο ελληνικό πνεύµα είχε δοθεί από νωρίς στους δυνατούς κατακτητές (Καρολίδης- Αναστασιάδης, 1994: ). Σ ολόκληρη τη χώρα δηµιουργούνται οργανώσεις αντιστασιακής δράσης, µικρές ή µεγαλύτερες οµάδες αναλαµβάνουν µε κάθε τρόπο να σαµποτάρουν τους κατακτητές. Κρύβουν και διώχνουν για τη Μέση Ανατολή, Βρετανούς, που δεν είχαν προλάβει να αποχωρήσουν από το ελληνικό έδαφος νωρίτερα, βοηθούν µε όποιο τρόπο µπορούν και θυσιάζουν ακόµη και τη ζωή τους για την ελευθερία της πατρίδας τους. Η δράση των κατά τόπους αντιστασιακών οµάδων φουντώνει, όταν η Γερµανία επιτίθεται στη Σοβιετική Ένωση στις 22 Ιουνίου Αποτέλεσµα του πνεύµατος της ενότητας στο πλαίσιο της Εθνικής Αντίστασης υπήρξε η ίδρυση στις 16 Ιουλίου 1941, στην Αθήνα, του «Εργατικού Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου» (Ε.Ε.Α.Μ.) που αποτέλεσε την πρώτη Οργάνωση Αντίστασης του εργατικούσυνδικαλιστικού χώρου σε πανελλήνια κλίµακα. Στόχος ήταν η από κοινού σύµπραξη για εκδίωξη της κατοχικής φασιστικής δύναµης από την Ελλάδα. Το Ε.Ε.Α.Μ. αποτέλεσε τον πρόδροµο του Ε.Α.Μ. (Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο) που θα δηµιουργηθεί αργότερα (Καρολίδης-Αναστασιάδης,1994: ). Στις 27 Σεπτεµβρίου 1941 ιδρύθηκε στην Αθήνα, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, µε πρωτοβουλία του ΚΚΕ, το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Ε.Α.Μ.) µε αµιγώς αντιστασιακό χαρακτήρα και µε πανελλήνια κλίµακα. Σ αυτό συµµετείχαν όλα τα µικρά κόµµατα και αντιστασιακές οργανώσεις, εκτός απ αυτές του αξιωµατικών του Στρατού. Η πρώτη του εµφάνιση έγινε στην Αθήνα, στις 10 23

24 Οκτωβρίου 1941, µε προκηρύξεις και συνθήµατα στους τοίχους της πόλης. Η δύναµη του Ε.Α.Μ. αυξήθηκε µε γρήγορους ρυθµούς καθώς εισχώρησαν σ αυτό πάρα πολλοί πολίτες που ενώνονταν από τον διακαή πόθο της ελευθερίας. Παράλληλα, µία ακόµη Αντιστασιακή Οργάνωση λάµβανε χώρα την ίδια περίοδο, πρόκειται για τον «Εθνικό Δηµοκρατικό Ελληνικό Σύνδεσµο» (Ε.Δ.Ε.Σ.). Ιδρυτής του υπήρξε ο απόστρατος συνταγµατάρχης Ναπολέων Ζέρβας µαζί µε τους Σπαή και Σταµατόπουλο. Αρχηγός του Ε.Δ.Ε.Σ. τυπικά τουλάχιστον ήταν ο Νικόλαος Πλαστήρας που όµως ήταν εξόριστος από τον Μεταξά άρα ουσιαστικά αρχηγός ήταν ο Ζέρβας ο οποίος κατάφερε να δηµιουργήσει έναν αποτελεσµατικό αντιστασιακό φορέα πανελλήνιας εµβέλειας. Αξίζει να σηµειωθεί ότι ανάµεσα στις κατά πολύ µικρότερες αντιστασιακές οµάδες ήταν και η «Πανελλήνιος Ένωσις Αγωνιζόµενων Νέων» (Ε.Π.Α.Ν.) του υποσµηναγού Κώστα Περρίκου η οποία πραγµατοποίησε πολλά και σηµαντικά σαµποτάζ κατά τη διάρκεια της κατοχής. Τέλος, η τρίτη σε εµβέλεια Αντιστασιακή Οργάνωση ήταν η «Εθνική και Κοινωνική Απελευθέρωση» (Ε.Κ.Κ.Α.) µε κυρίαρχο πρόσωπο τον Δηµήτριο Ψαρρό (Καρολίδης-Αναστασιάδης, 1994: ). Οι Γερµανοί από την αρχή καταδυνάστευαν τον ελληνικό λαό. Φυλακίσεις, βασανιστήρια, εκτελέσεις ήταν καθηµερινότητα. Οι φοιτητές αποτελούν φωτεινό παράδειγµα του ανυπότακτου πνεύµατος του λαού. Στις 28 Οκτωβρίου 1941 γιόρτασαν κανονικά το «ΟΧΙ» της Ελλάδας στην Ιταλία. Το σύνθηµα «Θάνατος στο φασισµό-λευτεριά στο λαό» γεννιέται εκείνη τη µέρα. Λίγο αργότερα, στις 17 Νοεµβρίου 1941 πραγµατοποιείται η πρώτη παµφοιτητική απεργία µε κόσµο. Εξαιτίας αυτής βελτιώθηκαν τα συσσίτια και εγκρίθηκε η παροχή 2 κιλοβάτ ρεύµα σε κάθε φοιτητή για µελέτη. Το Δεκέµβριο της ίδιας χρονιάς βρέθηκαν στους δρόµους οι ανάπηροι του ελληνοϊταλικού πολέµου που υπέφεραν όπως όλος ο λαός από την πείνα (Καρολίδης-Αναστασιάδης,1994: ). Οι κατακτητές από την αρχή κατέσχεσαν όλα τα κρατικά αποθέµατα σε τρόφιµα και επέταξαν τη γεωργική παραγωγή χωρίς στοιχειώδη αποζηµίωση. Η ελληνική οικονοµία κατέρρευσε σχεδόν αµέσως. Η βιοτεχνία, η βιοµηχανία και το εµπόριο αδρανοποιήθηκαν. Οι αγορές άδειασαν από τρόφιµα και φάρµακα, ολόκληρες βιοµηχανικές µονάδες επιτάχτηκαν για να καλύπτουν αποκλειστικά τις ανάγκες των Γερµανών. Όλα αυτά οδήγησαν ήδη από το καλοκαίρι του 1941 τον πληθυσµό σε υποσιτισµό, για να ακολουθήσει πείνα και πραγµατικός λιµός, το χειµώνα του , όπου οι κάτοικοι της Αθήνας και του Πειραιά δοκιµάστηκαν 24

25 περισσότερο απ όλους τους Έλληνες. Κάτω από αυτές τις συνθήκες που δυσκόλευαν ακόµη περισσότερο λόγω του κατεστραµµένου οδικού δικτύου αλλά και των λιµανιών αναπτύχθηκε το φαινόµενο της «Μαύρης Αγοράς». Ιδιαίτερα το χειµώνα οι κατοχικές αρχές κάλυπταν τους µαυραγορίτες ενώ η δοσιλογική κυβέρνηση του Τσολάκογλου δεν εφάρµοσε κανέναν αντικερδοσκοπικό νόµο. Η ραγδαία αύξηση του πληθωρισµού ανάγκασε τους πολίτες να πωλούν για ένα κοµµάτι ψωµί πολύτιµα οικογενειακά κειµήλια, ασηµικά και κάθε άλλο αντικείµενο αξίας που είχαν στην κατοχή τους. Η έλλειψη φαρµάκων βοηθούσε στην εξάπλωση των ασθενειών κι έκανε ακόµη χειρότερη την κατάσταση του πληθυσµού. Ήδη από την άνοιξη του 1941 εφαρµόστηκε η χορήγηση φαγητού µε δελτίο, µέτρο το οποίο επεκτάθηκε από το φθινόπωρο του 1941 εξαιτίας της µεγάλης έλλειψης αγαθών. Πραγµατικά ζωτικής σηµασίας για πολύ κόσµο αποδείχτηκαν τα συσσίτια που οργάνωναν οι Δήµοι και οι Κοινότητες, η Αρχιεπισκοπή και οι κατά τόπους Μητροπόλεις και διάφοροι άλλοι Σύλλογοι και Σωµατεία. Στα συσσίτια δίνονταν 100 γραµµάρια ψωµί από καλαµπόκι που εξασφάλιζε το 1/5 των θερµίδων που χρειάζεται ο ανθρώπινος οργανισµός για να επιβιώσει. Στοιχεία της εποχής δείχνουν ότι το 63% του πληθυσµού υποσιτιζόταν, ενώ το 15% βρίσκονταν σε κατάσταση λιµού. Η φυµατίωση, ο τύφος και η ελονοσία µάστιζαν τους πολίτες που δεν διέθεταν ούτε τα στοιχειώδη φάρµακα. Οι θάνατοι σε Αθήνα και Πειραιά την περίοδο εκείνη έφταναν ηµερησίως τους Σκελετωµένα κορµιά βρίσκονταν σε δρόµους και πλατείες χωρίς κανείς να µπορεί να τους προσφέρει το παραµικρό, ούτε καν µια αξιοπρεπή ταφή. Ο πρώτος χειµώνας της κατοχής στέρησε τη ζωή, λόγω πείνας, σε κατοίκους της Αθήνας και του Πειραιά. Την όλη κατάσταση επιβάρυνε και ο ναυτικός αποκλεισµός της Ελλάδας από τον Βρετανικό Στόλο που βύθιζε κάθε καράβι µε τρόφιµα για να πιέσει τους Γερµανούς, µέτρο που επιβάρυνε την ήδη άσχηµη κατάσταση των Ελλήνων. Ο λαός δέχτηκε κάποια βοήθεια σε φάρµακα και τρόφιµα από την εξόριστη Ελληνική κυβέρνηση, τον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό, τον Σουηδικό, του Καναδά και των ΗΠΑ καθώς και από κάποιες φιλανθρωπικές οργανώσεις του εξωτερικού (Καρολίδης-Αναστασιάδης, 1994: ). Κι ενώ όλα αυτά συνέβαιναν στην κατεχόµενη Ελλάδα, η εξόριστη ελληνική κυβέρνηση είχε εγκατασταθεί από τις 27 Αυγούστου 1941 στο Λονδίνο αποκοµµένη ουσιαστικά από το Βρετανικό κέντρο ελέγχου που βρίσκονταν στο Κάιρο και στο οποίο είχε φτάσει σηµαντική δύναµη από Έλληνες οπλίτες και αξιωµατικούς. Ανάµεσα στις βρετανικές αρχές στο Κάιρο και την ελληνική κυβέρνηση υπήρχε 25

26 έντονη δυσπιστία η οποία για να ξεπεραστεί δηµιουργήθηκε το 1942 µια «Αγγλοελληνική επιτροπή» που θα εξέταζε από κοινού θέµατα δράσης στον ελλαδικό χώρο. Σηµαντικό είναι τέλος το γεγονός της ανάληψης της αντιπροεδρίας της κυβέρνησης Τσουδερού από τον αρχηγό του «Εθνικού Ενωτικού Κόµµατος» Παναγιώτη Κανελλόπουλο. Η παρουσία του εκεί βοήθησε στην καλύτερη οργάνωση και ενδυνάµωση των ελληνικών στρατιωτικών δυνάµεων (Καρολίδης-Αναστασιάδης, 1994: ). Στον ελλαδικό χώρο η Εθνική Αντίσταση ενισχυόταν συνεχώς µε τη βοήθεια εν µέρει και των Βρετανών. Ο Θανάσης Κλάρας, γνωστός ως Άρης Βελουχιώτης είχε ζητήσει από νωρίς άδεια για τη δηµιουργία αντάρτικου σώµατος στην Ελληνική ύπαιθρο. Το ΚΚΕ του οποίου ήταν µέλος, του έδωσε άδεια να δράσει στην περιοχή της Ρούµελης το Νοέµβριο του Παράλληλα, τον Ιανουάριο του 1942 όπου συνήλθε η 8 η Ολοµέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ, αποφασίστηκε η οργάνωση ειδικών µαχητικών τµηµάτων σ όλα τα βασικά κέντρα της χώρας, ικανά να αντιµετωπίσουν την ένοπλη βία του κατακτητή. Τότε συγκροτήθηκε ο «Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός» (Ε.Λ.Α.Σ). Υπήρξαν αρκετές ακόµη προτάσεις για την οργάνωση ένοπλων σωµάτων που τελικά δεν ευοδώθηκαν γιατί δεν έτυχαν ικανής υποστήριξης. Έτσι, οι περιοχές που ξεκίνησαν να διαθέτουν αντάρτικο σώµα ήταν αυτές της Ρούµελης, της Ευρυτανίας και της γύρω περιοχής. Από την άλλη µεριά, ο Ναπολέων Ζέρβας, ιδρυτής του Ε.Δ.Ε.Σ, αναχώρησε στις 23 Ιουλίου 1942 για τα βουνά του Βάλτου στη Δυτική Ελλάδα καθώς εκεί βρίσκονταν ο κεντρικός άξονας ανεφοδιασµού των Ιταλών από τον Αυλώνα της Αλβανίας. Τέλος, στις αρχές του Μάη του 1942 συγκροτήθηκε ένα ακόµη ένοπλο αντιστασιακό σώµα στην περιοχή του Παρνασσού από την Ε.Κ.Κ.Α (Καρολίδης-Αναστασιάδης,1994: ). Όσο οι αντάρτες έπαιρναν τα όπλα κι ανέβαιναν στα βουνά, ο λαός της πρωτεύουσας συνέχιζε ν αγωνίζεται βγαίνοντας στους δρόµους µε κάθε ευκαιρία, όπως για παράδειγµα ο εορτασµός της 25 ης Μαρτίου 1942, όπου οι διαδηλωτές συγκρούστηκαν µε Ιταλούς µπροστά στο µνηµείο του Άγνωστου Στρατιώτη. Οι εκδηλώσεις αντίστασης συνεχίζονται µε τη γενική απεργία που ξεκίνησε στις 12 Απριλίου του 1942 που ξεκίνησε από το Ταχυδροµείο της Αθήνας και εξαπλώθηκε σε δηµόσιες υπηρεσίες όλης της χώρας µε συµµετοχή υπαλλήλων. Το αίτηµά τους ένα και µοναδικό, το δικαίωµα στη ζωή µε παροχή ψωµιού και λαδιού. Τα συλλαλητήρια και οι απεργίες δεν σταµάτησαν ποτέ, ίσα ίσα εντάθηκαν από το Σεπτέµβριο του 1942 όταν µειώθηκαν τα λαϊκά συσσίτια. Στις 7 Σεπτεµβρίου άρχισε 26

Β Παγκόσμιος Πόλεμος (1939-1945) 28 Οκτωβρίου 1940. Ελληνοϊταλικός Πόλεμος

Β Παγκόσμιος Πόλεμος (1939-1945) 28 Οκτωβρίου 1940. Ελληνοϊταλικός Πόλεμος Β Παγκόσμιος Πόλεμος (1939-1945) Ο Μουσολίνι (χαιρετάει φασιστικά) και ο Χίτλερ (με το σύμβολο του ναζισμού, τη σβάστικα, στο περιβραχιόνιό του.) Οι δύο δικτάτορες ήταν υπεύθυνοι για τον πιο αιματηρό πόλεμο

Διαβάστε περισσότερα

Στη Στ τάξη δουλεύουμε ομαδικά και μαθαίνουμε για το Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Σελίδα 1 από 13

Στη Στ τάξη δουλεύουμε ομαδικά και μαθαίνουμε για το Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Σελίδα 1 από 13 Σελίδα 1 από 13 Εισαγωγικό σημείωμα Στο πλαίσιο των αρχών που διέπουν την ομαδο-συνεργατική προσέγγιση της διδασκαλίας, την εφαρμογή της οποίας ενθαρρύνει και ενισχύει από καιρό η Σχολή Μωραΐτη, αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Τι είναι το Ρούπελ; Το Ρούπελ είναι οχυρό και πρόκειται για το μεγαλύτερο συγκρότημα της οχυρωμένης τοποθεσίας κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Πτυχιούχος Τµήµατος Κοινωνικής Θεολογίας, Θεολογικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Πτυχιούχος Τµήµατος Κοινωνικής Θεολογίας, Θεολογικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΠΟΥ ΕΣ Mεταπτυχιακό ίπλωµα Ειδίκευσης στις Γυναικείες Σπουδές/Σπουδές του Φύλου (Πάντειο Πανεπιστήµιο, Τµήµα Κοινωνιολογίας Τµήµα Θεολογίας Θεολογικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, XXX [ ](2012) XXX σχέδιο ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Κράτος μέλος: Ελλάδα που συνοδεύει το έγγραφο ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 8 Ιουνίου 2015 08:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

ευτέρα, 18 Μα ου 2009 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α

ευτέρα, 18 Μα ου 2009 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 ευτέρα, 18 Μα ου 2009 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α [[ Α1.1. Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων ιστορικών όρων: α. Εθνικά Κινήματα (19 ος αιώνας) β. Τρίτος Κόσμος γ. Συμφωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου Πληθυσµιακή και Γλωσσική Ποικιλότητα «ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου στη Ρόδο: Το Παράδειγµα του Κατερίνα Καλογεροπούλου, Φώτης Κοτζαµάνης, Λιάνα Κουµνάκη, Αγάπη Μπίτσκη, Βασιλική Πίνδη, Πάνος Σιώρος, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ( ιά ιεραρχία ΓΕΕΘΑ) ΓΕΕΘΑ/Γραφείο Νοµικού Συµβούλου Αθήνα, 15 Φεβ 2007

Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ( ιά ιεραρχία ΓΕΕΘΑ) ΓΕΕΘΑ/Γραφείο Νοµικού Συµβούλου Αθήνα, 15 Φεβ 2007 Ρυµούλκηση στο Αιγαίο Κανονισµός 3577/92 της ΕΕ ιαφορά σε σχέση µε το SAR Λοιπές συναφείς επισηµάνσεις * Βασιλείου Γ. Μακρή, Στρατιωτικού ικαστή, Νοµικού Συµβούλου Γ.Ε.ΕΘ.Α * Το κείµενο που ακολουθεί συντάχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σχέδιο Μαθήµατος Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σκοπιµότητα Πρόσφυγας δεν είναι απλώς κάθε ξένος που ζητά να µείνει στη χώρα µας, αλλά ένας από τους πιο ευάλωτους,

Διαβάστε περισσότερα

µέχρι την ηλικία που αυτά θα πάνε στο Δηµοτικό άδεια ίδρυσης

µέχρι την ηλικία που αυτά θα πάνε στο Δηµοτικό άδεια ίδρυσης Μετά τα όσα έχουν γραφεί και ειπωθεί σχετικά µε το θέµα των Νηπιαγωγείων εντός Παιδικών Σταθµών -και για να µπουν τα πράγµατα στη θέση τους και να αποκατασταθεί η αλήθεια, ώστε όλοι οι εµπλεκόµενοι να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 26 ΤΕΛΕΤΕΣ. Άρθρο 2601 : Εορτές και τελετές - παρατάξεις και παρελάσεις στην ξηρά.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 26 ΤΕΛΕΤΕΣ. Άρθρο 2601 : Εορτές και τελετές - παρατάξεις και παρελάσεις στην ξηρά. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 26 ΤΕΛΕΤΕΣ Άρθρο 2601 : Εορτές και τελετές - παρατάξεις και παρελάσεις στην ξηρά. Οι εορτές και τελετές - παρατάξεις και παρελάσεις στην ξηρά κατά τις οποίες συµµετέχουν όλοι οι Κλάδοι των Ενόπλων

Διαβάστε περισσότερα

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 20 Μαΐου 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων & Εσπερινών Γενικών Λυκείων ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Σχολικό βιβλίο, σελ. 141: «Ισχυρότερο όργανο να αδρανοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία]

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16536 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΙΤΣΟΥ ΛΙΛΙΑΝΝΑ [Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] Α. Η συγγραφέας αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Κεντρική Βιβλιοθήκη Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Δευτέρα 16 Ιουνίου, 11:00-1:00, το πρωί Πνευστά και κρουστά. Αντίθετοι κόσμοι κοινές μελωδίες Με τη συνοδεία

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού 19 Ιανουαρίου 2006 Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού Εγκαίνια της έκθεσης «Τα μάρμαρα του Παρθενώνα» στην αίθουσα Schwanenhalle του Δημαρχείου της Φραγκφούρτης. Σας καλωσορίζω

Διαβάστε περισσότερα

Η Εθνική Επέτειος της καρδιάς μας

Η Εθνική Επέτειος της καρδιάς μας Η Εθνική Επέτειος της καρδιάς μας Σήμερα, 28 Οκτωβρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία μας γιορτάζει την Αγία Σκέπη της Υπεραγίας Θεοτόκου εν Βλαχερναίς. Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, με απόφασή της στις

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Ένα Ψάρι στο Αγκίστρι Μια φορά και έναν καιρό πριν περίπου δυο αιώνες μεγάλη καταιγίδα με βροντές και αστραπές

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ" ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κοζάνη, 2015 Πίνακας περιεχομένων 1) ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ....

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑ ΤΗΣ ΛΕΣΧΗΣ LIONS ΡΟΔΟΥ

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑ ΤΗΣ ΛΕΣΧΗΣ LIONS ΡΟΔΟΥ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑ ΤΗΣ ΛΕΣΧΗΣ LIONS ΡΟΔΟΥ 1. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΤΑΘΜΟΥ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ Σε μια από τις πιο τουριστικές περιοχές της Ρόδου, το Φαληράκι, η Λέσχη Ρόδου προκειμένου να βοηθήσει στην κάλυψη της πρωτοβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» Τζωρτζ 26, Πλ. Κάνιγγος, Αθήνα ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΔΕ) ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ (νέα ελληνική ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Εργαζόμενος - Εργοδότης

Εργαζόμενος - Εργοδότης Οικονομική δραστηριότητα στην Αρχαία Ελλάδα Εργαζόμενος - Εργοδότης Καταναλωτή Επενδυτές Εργαστήρι 1 Η Πρώτη του Μάη δεν είναι αργία είναι απεργία Εικόνες από την απεργία στο Σικάγο 1886 8ώρες δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

* Συνδέεται άμεσα η αξιολόγηση με τη μισθολογική προαγωγή στον επόμενο βαθμό.

* Συνδέεται άμεσα η αξιολόγηση με τη μισθολογική προαγωγή στον επόμενο βαθμό. Ανακοίνωση της ΔΑΚΕ Καθηγητών Δ.Ε, για το σχέδιο Π.Δ για την Αξιολόγηση Κατατέθηκε από το Υπουργείο Παιδείας προς διαβούλευση το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Μία

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού.

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού. Κυρίες και Κύριοι, Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού. Όταν το 1912 δειλά συγκροτείτο ο πρώτος αεροπορικός στόλος

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση.

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Ιωάννης Αντ. Παναγιωτόπουλος Γενικός Γραμματέας Μέσων Ενημέρωσης Κυρίες και κύριοι, Το 1970, ο μέσος όρος των αναλφάβητων σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΤΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΕΡΕΥΝΑ ΤΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑ ΤΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Τα στοιχεία που ακολουθούν αποτελούν ευρήματα της επιστημονικής ομάδας της ORIENTUM υπό την επίβλεψη των συμβούλων επαγγελματικού προσανατολισμού Νίκου Παυλάκου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία)

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου Παρασκευή 20 Ιουνίου - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) Οι Light in Babylon αποτελούν ένα «πολυεθνικό»

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις λυρισµό 2.

Απαντήσεις λυρισµό 2. Απαντήσεις 1. Η λιτότητα, η εκφραστική καθαρότητα, ο δωρικός χαρακτήρας της αφήγησης, το απλό και λιτό ύφος, ο αφαιρετικός και συνάµα περιεκτικός λόγος, είναι µερικά από εκείνα τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Β ΘΕΜΑ Β1 Μονάδες 30 ΚΕΙΜΕΝΟ Α ΚΕΙΜΕΝΟ Β

ΟΜΑΔΑ Β ΘΕΜΑ Β1 Μονάδες 30 ΚΕΙΜΕΝΟ Α ΚΕΙΜΕΝΟ Β ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

Ας ρίξουμε μια συνοπτική ματιά στις τότε και τώρα καταστάσεις: http://www.youtube.com/watch?v=yw5zn1eidp4

Ας ρίξουμε μια συνοπτική ματιά στις τότε και τώρα καταστάσεις: http://www.youtube.com/watch?v=yw5zn1eidp4 Αν μελετήσουμε τις καταστάσεις που ίσχυαν στην Ελλάδα πριν τον Απρίλιο του 1967 και τις καταστάσεις που ισχύουν σήμερα θα διακρίνουμε ότι η ομοιότητα τους είναι μεγάλη τηρουμένων των αναλογιών. Ας ρίξουμε

Διαβάστε περισσότερα

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Προς: Μαθητές Α, Β & Γ Λυκείου / Κάθε ενδιαφερόμενο Αγαπητοί Φίλοι Όπως σίγουρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΑ ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ 80 χρόνια από τη σύστασή της

ΕΝΙΑΙΑ ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ 80 χρόνια από τη σύστασή της ΕΝΙΑΙΑ ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ 80 χρόνια από τη σύστασή της Του Υπoπτεράρχου (Ι) ε.α. Παναγιώτη Βαρδή Παπαδάκη Η εφετινή επέτειος των 80 χρόνων της ενιαίας ΠΑ, οδηγεί τη σκέψη μας στους παράγοντες της δημιουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ 5.1 Εισαγωγή Στην ενότητα αυτήν θα παρουσιάσουµε µία αναλυτική περιγραφή της γνώµης των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά µε τα ναρκωτικά. Καθώς είναι γνωστό, στις µέρες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ δια χειρός Dr. Ε. Φραγκεδάκη ISBN: 978-960-93-3811-0 SAPPHO SOFT Dr. Ε. Φραγκεδάκη ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ 109 5. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΛ. 264 ΣΕΛ. 320 TIMH 11,00 ΣΕΛ. 248

ΣΕΛ. 264 ΣΕΛ. 320 TIMH 11,00 ΣΕΛ. 248 Η Άλκη Ζέη στο Η μωβ ομπρέλα Οι μεγάλοι και τα παιδιά. Δυο κόσμοι τόσο διαφορετικοί. Ο καθένας κουβαλάει τη δική του αλήθεια. Γι αυτό άλλωστε και πίσω από μια μωβ ομπρέλα μπορεί να κρύβονται πολλές! ΣΕΛ.

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια επιχειρήσαμε μία ιστορική αναδρομή της επικοινωνίας ξεκινώντας από τα πρώτα της στάδια όπως η κραυγή και φτάνοντας στην

Στη συνέχεια επιχειρήσαμε μία ιστορική αναδρομή της επικοινωνίας ξεκινώντας από τα πρώτα της στάδια όπως η κραυγή και φτάνοντας στην ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ: Σε μία κοινωνία που κατακλύζεται από πληροφορίες, το παιδί, ανεξαρτήτου ηλικίας, είναι αδύνατο να μείνει ανεπηρέαστο. Καθημερινά γίνεται αποδέκτης πολυπληθών και πολυποίκιλων μηνυμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπές Συνεδρίου Συντονιστές Διοργάνωσης Συνεδρίου Συντονιστές Θεματικών Περιοχών

Επιτροπές Συνεδρίου Συντονιστές Διοργάνωσης Συνεδρίου Συντονιστές Θεματικών Περιοχών 3 η Ανακοίνωση 3ο Πανελλήνιο Επιστημονικό Συνέδριο «Ένταξη και Χρήση των ΤΠΕ στην Εκπαιδευτική Διαδικασία» Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. όγµα Τρούµαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

ανάμειξη των παιδιών σε ένοπλη σύρραξη

ανάμειξη των παιδιών σε ένοπλη σύρραξη Προαιρετικό Πρωτόκολλο της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού σε σχέση με την ανάμειξη των παιδιών σε ένοπλη σύρραξη Υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και άνοιξε για υπογραφή, κύρωση και

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ Είτε κάνετε αίτηση για θέση εργασίας, είτε για τη συμμετοχή σας σε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών (ή ακόμα και σε πρόγραμμα προπτυχιακών σε περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»*

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Η ΥΠΟΘΕΣΗ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ» 13 Αντί Εισαγωγής Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Στο διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι το Μάιο του 2010, η Ελλάδα δέχτηκε μια πρωτοφανή χρηματοπιστωτική επίθεση, που οδήγησε

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Θεσσαλονίκη, 23/05/13 Σκοπός της µελέτης:

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοπός και οµή του ιδακτορικού Προγράµµατος

2. Σκοπός και οµή του ιδακτορικού Προγράµµατος Οδηγός ιδακτορικών Σπουδών Στο Τµήµα λειτουργούν, από το 1985, µεταπτυχιακές σπουδές διδακτορικής βαθµίδας. Με τη νοµοθεσία που ισχύει σήµερα, µε αίτησή τους οι απόφοιτοι του Μ.Π.Σ. µπορούν να συνεχίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ» Διπλωματική

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα