ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΛΕΙΜΩ ΝΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΑΛΑΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΕΧΝΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΛΕΙΜΩ ΝΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΑΛΑΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΕΧΝΗ"

Transcript

1 ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΛΕΙΜΩ ΝΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΑΛΑΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΕΧΝΗ Πρακτικὰ Συνεδρίου Μονὴ Λειμῶνος, Σεπτεμβρίου 2001 Ἐπιστημονικὴ ἐπιμέλεια Ἀπόστολος Σπανὸς Ἀθανάσιος Καλαμάτας Ἀθήνα 2009

2

3 Περιεχόμενα Ἐκδοτικὸ σημείωμα 11 Βραχυγραφίες 13 Ἰωάννης Φουντούλης Ἰγνάτιος Ἀγαλλιανός: ὁ κτίτωρ, ὁ ἅγιος 17 Ἀρχιμ. Νικόδημος Παυλόπουλος Διακριθέντες μοναχοὶ τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Λειμῶνος 27 Ἀπόστολος Σπανὸς Ἡ συλλογὴ χειρογράφων τῆς Μονῆς Λειμῶνος 35 Ἀθανάσιος Καραθανάσης Ἀντιγραφεῖς χειρογράφων τῆς Μονῆς Λειμῶνος (16ος-20ὸς αἰ.) 57 Κωνσταντῖνος Πιτσάκης Ἀπὸ τὸν Λειμῶνα τῆς Λέσβου στὸ Λεσβιακὸν Ἀνθολόγιον. Ἡ ἱστορία τοῦ ὑστέρου βυζαντινοῦ δικαίου στὰ χειρόγραφα τῆς Μονῆς Λειμῶνος 63 Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος Βυζαντινὰ εἰκονογραφημένα χειρόγραφα τῆς Μονῆς Λειμῶνος 91 Σωτήριος Ν. Καδᾶς Τὰ διακοσμημένα χειρόγραφα Λειμῶνος 245 καὶ Γρηγόριος Στάθης Ὁ Πραξαπόστολος, χειρόγραφο 55 τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Λειμῶνος, καὶ ἡ ἐκφωνητικὴ σημειογραφία 141 9

4 10 Πε ρ ι ε χ ο μ ε ν α Μαρία Τσιτιμάκη Ἡ ἀρχιτεκτονικὴ τοῦ καθολικοῦ τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Λειμῶνος 157 Ἀθηνᾶ Χριστίνα Λούπου Ἡ Μεταβυζαντινὴ ξυλογλυπτικὴ στὴ Λέσβο καὶ τὸ τέμπλο τῆς Μονῆς Λειμῶνος 187 Ἀθανάσιος Παλιούρας Μεταβυζαντινὲς εἰκόνες τῆς Μονῆς Λειμῶνος καὶ ἡ ἔνταξή τους στὴν Αἰγαιοπελαγίτικη ζωγραφικὴ 195 Ἑλένη Βλαχοπούλου - Καραμπίνα Ἐκκλησιαστικὰ χρυσοκεντήματα τῆς Μονῆς Λειμῶνος. Ἐργαστήρια τεχνίτες δωρητὲς (τέλη 16ου ἀρχὲς 19ου αἰ.) 213 Πίνακες 271

5 Βραχυγραφίες ΑΔ: Ἀρχαιολογικὸν Δελτίον. Αλ ι π ρ α ν τ η ς, Χρυσοκέντητα ἄμφια Λειμῶνος: Θεολόγος Ἀλιπράντης, Χρυσοκέντητα ἄμφια τῆς Ἱ. Μονῆς Λειμῶνος Λέσβου, Ἀθῆναι Γκ i ν η ς, Kείμενα: Δ. Σ. Γκίνης, Kείμενα βυζαντινοῦ καὶ μεταβυζαντινοῦ δικαίου εἰς χειρογράφους ἐν Ἑλλάδι κώδικας, Ἀθήνα Γκ ι ν η ς Πα ν τ α ζ ο π ο υ λ ο ς: Δ. Σ. Γκίνης N. Πανταζόπουλος, Νομοκάνων Μανουὴλ νοταρίου τοῦ Μαλαξοῦ τοῦ ἐκ Ναυπλίου τῆς Πελοποννήσου μετενεχθείς εἰς λέξιν ἁπλὴν διὰ τὴν τῶν πολλῶν ὀφέλειαν, [=Nόμος. Ἐπιστημονικὴ Ἐπετηρίδα τοῦ Tμήματος Nομικῆς τῆς Σχολῆς Nομικῶν καὶ Oἰκονομικῶν Ἐπιστημῶν τοῦ A.Π.Θ. 1 (1982)], Θεσσαλονίκη Γο υ ν α ρ η ς, Εἰκόνες Μονῆς Λειμῶνος: Γεώργιος Γούναρης, Εἰκόνες τῆς Μονῆς Λειμῶνος Λέσβου, [Κέντρο Βυζαντινῶν Ἐρευνῶν. Βυζαντινὰ Μνημεῖα, 11], Θεσσαλονίκη ΔΧΑΕ: Δελτίον τῆς Χριστιανικῆς καὶ Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας. ΕΕΒΣ: Ἐπετηρὶς Ἑταιρείας Βυζαντινῶν Σπουδῶν. ΕΚΕΙΕΔΑΑ: Ἐπετηρὶς τοῦ Kέντρου Ἐρεύνης τῆς Ἱστορίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Δικαίου τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν. Ζω γ ρ α φ ο υ-κο ρ ρ ε, Ἐκκλησιαστικὴ Χρυσοκεντητική: Κ. Ζωγράφου-Κορρέ, Μεταβυζαντινὴ-Νεοελληνικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Χρυσοκεντητική, Ἀθήνα Θε ο χ α ρ η, Ἐκκλησιαστικὰ Χρυσοκέντητα: Μαρία Σ. Θεοχάρη, Ἐκκλησιαστικὰ Χρυσοκέντητα, Ἀθήνα: ἐκδ. Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ΘΗΕ: Θρησκευτικὴ καὶ Ἠθικὴ Ἐγκυκλοπαίδεια, τόμ. 1-12, Ἀ θῆ ναι Κα ρ υ δ ω ν η σ, Τὰ ἐν Καλ λο νῇ μο να στή ρι α: Τὰ ἐν Καλ λο νῇ τῆς Λέ σβου ἱ ε ρὰ σταυρο πη γι α κὰ πα τρι αρ χι κὰ μο να στή ρι α τοῦ Ἁ γί ου Ἰ γνα τί ου ἀρ χι ε πι σκό που Μη θύ μνης εἰς μέ ρη δύ ο, ὑ πὸ Σταύ ρου Κα ρυ δώ νη, Ἐν Κων στα ντι νου πόλει, Ἐκ τοῦ Πα τρι αρ χι κοῦ Τυ πο γρα φεί ου, 1900 [Φω το μη χα νι κὴ ἐ πα νέκδο ση, Καλ λο νὴ 1997]. Μο υ τ ζ ο υ ρ η ς, Μοναχισμὸς Λέσβου: Ἰωάννης Κ. Μουτζούρης, Ὁ Μοναχισμὸς τῆς Λέσβου. Συμβολὴ στὴν ἱστορία καὶ τὴ μοναστηριολογία, [ἔκδοση Ἑταιρείας Λεσβιακῶν Με λετῶν], Μυτιλήνη Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων: Ἀθανάσιος Παπαδόπουλος Κεραμεύς, Κατάλογος τῶν ἐν τῇ Βιβλιοθήκῃ τῆς 13

6 14 Βρ α χ υ γ ρ α φ ι ε σ ἐν Λέσβῳ Ἱερᾶς καὶ σεβασμίας τοῦ Λειμῶνος Μονῆς ἀποκειμένων χειρογράφων, στό: Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Mαυρογορδάτειος Bιβλιοθήκη, σσ Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Mαυρογορδάτειος Bιβλιοθήκη: Ἀθανάσιος Παπαδόπουλος Κεραμεύς, Mαυρογορδάτειος Bιβλιοθήκη, ἤτοι γενικὸς περιγραφικὸς κατάλογος τῶν ἐν ταῖς ἀνὰ τὴν Ἀνατολὴν βιβλιοθήκαις εὑρισκομένων ἑλληνικῶν χειρογράφων καταρτισθεῖσα καὶ συνταχθεῖσα κατ ἐντολὴν τοῦ ἐν Kωνσταντινουπόλει Ἑλληνικοῦ Φιλολογικοῦ Συλλόγου, τόμος πρῶτος, Παράρτημα τοῦ IE τόμου τοῦ περιοδικοῦ Ὁ ἐν Kωνσταντινουπόλει Ἑλληνικὸς Φιλολογικὸς Σύλλογος, Ἐν Kωνσταντινουπόλει, Tύποις Σ. I. Bουτυρᾶ, Πα σ χ ο ς, Βλάσταρης: Π. Β. Πάσχος, Ὁ Ματθαῖος Βλάσταρης καὶ τὸ ὑμνογραφικὸν ἔργον του, Θεσσαλονίκη Πα σ χ ο ς, Ὑμνογραφικὰ Βλάσταρη: Π. Β. Πάσχος, Ἅπαντα τὰ ὑμνογραφικὰ τοῦ Ματθαίου Βλάσταρη, Ἀθήνα Πα υ λ ο π ο υ λ ο ς, Kατάλογος συμπληρωματικὸς χειρογράφων: Ἀρχιμ. Νικόδημος Παυλόπουλος, Kατάλογος Συμπληρωματικὸς τῶν χειρογράφων τῆς Ἱερᾶς Mονῆς Λειμῶνος, Mυτιλήνη Πι τ σ α κ η ς, Ἑξάβιβλος: Κ. Γ. Πιτσάκης, Κωνσταντίνου Ἀρμενοπούλου Πρόχειρον Νόμων ἢ Ἑξάβιβλος, Ἀθήνα Πο λ ι τ η ς Πο λ ι τ η, Bιβλιογράφοι: Λίνος Πολίτης Mαρία Πολίτη, Bιβλιογράφοι 17ου-18ου αἰ. Συνοπτικὴ καταγραφή, Δελτίο Ἱστορικοῦ καὶ Παλαιογραφικοῦ Ἀρχείου (Mορφωτικὸ Ἵδρυμα Ἐθνικῆς Tραπέζης τῆς Ἑλλάδος) ΣT ( ), Ἀθήνα 1994, Ρα λ λ η ς-πο τ λ η ς: Γ. Α. Ράλλης - Μ. Ποτλῆς, Σύνταγμα τῶν Θείων καὶ Ἱερῶν Κανόνων, τ. 1-6, Ἀθήνησιν Σπ α ν ο ς, Ἱστορία Μονῆς Λειμῶνος: Ἀπόστολος Φ. Σπανός, Συνοπτικὴ Ἱστορία Ἱερᾶς Mονῆς Λειμῶνος, Ἔκδοση Ἱερᾶς Mονῆς Λειμῶνος Τρ ω ι α ν ο ς, Πηγές: Σπ. N. Τρωιάνος, Οἱ πηγὲς τοῦ βυζαντινοῦ δικαίου, Ἀθήνα- Κομοτηνὴ Φο υ ν τ ο υ λ η ς, Περιγραφὴ τῆς Λέσβου: Ἰωάννης Μ. Φουντούλης, Ἡ περιγραφὴ τῆς Λέσβου τοῦ Μητροπολίτου Μηθύμνης Γαβριὴλ Σουμαρούπα ( /2/1621), Μυτιλήνη Χα ρ α λ α μ π ο υ σ, Συμπληρωματικὸς κατάλογος χειρογράφων: Διονύσιος Χαραλάμπους, Συμπληρωματικὸς κατάλογος τῶν χειρογράφων τῆς Bιβλιοθήκης τῆς Ἱερᾶς Mονῆς Λειμῶνος ἐν Λέσβῳ, Ἀθῆναι Xα τ ζ η γ ι α κ ο υ μ η ς, Mουσικὰ χειρόγραφα: Mανόλης Xατζηγιακουμῆς, Mουσικὰ χειρόγραφα Τουρκοκρατίας ( ), Τόμος πρῶτος, Ἀθῆναι ΒΖ: Byzantinische Zeitschrift. DOP: Dumbarton Oaks Papers. He i m b a c h, Hexabiblos: G.E. Heimbach, Constαntini Harmenopuli, Manuale Legum sive Hexabiblos, Λειψία 1851.

7 Βρ α χ υ γ ρ α φ ι ε σ 15 He r m a n : Aem. Herman, «Introductio», στό: I. Cr o c e, Textus selecti ex operibus commentatorum byzantinorum iuris ecclesiastici, Βατικανὸ 1939, σ JÖB: Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistik. PG: J.-P. Migne (ed.), Patrologia cursus completus: series graeca, 161 vols., Paris, REB: Revue des Études Byzantines. RHBR: L. Bu r g m a n n M. Th. Fö g e n A. Sc h m i n c k D. Si m o n, Repertorium der Handschriften des byzantinischen Rechts. I. Die Handschiften des weltlichen Rechts [=Forschungen zur Byzantinischen Rechtsgeschichte, 20], Frankfurt Vo g e l Ga r d t h a u s e n: M. Vogel V. Gardthausen, Die griechische Schreiber des Mittelalters und der Renaissance, Hildesheim 1966.

8

9 Ἡ συλλογὴ χειρογράφων τῆς Mονῆς Λειμῶνος Ἀπόστολος Σπανὸς Ἀναπληρωτὴς Καθηγητὴς University of Agder Ἡ βιβλιοθήκη τῆς Μονῆς Λειμῶνος ἄρχισε νὰ λειτουργεῖ ἀπὸ τὰ πρῶτα χρόνια τῆς ζωῆς τοῦ μοναστηριοῦ, μὲ πρωτοβουλία τοῦ ἴδιου τοῦ κτίτορός της ἁγίου Ἰγνατίου. Μέρος της ἀποτελεῖ ἡ συλλογὴ τῶν χειρογράφων, τὰ ὁποῖα καλύπτουν χρονικὴ περίοδο ἕνδεκα αἰώνων (10ος-20ὸς αἰ.) καὶ ἔχουν περιγραφεῖ σὲ τρεῖς συνολικὰ καταλόγους. Ὁ Ἀθανάσιος Παπαδόπουλος Κεραμεὺς δημοσίευσε τὸ 1884 τὸν πρῶτο κατάλογο στὸ σύγγραμμά του Mαυρογορδάτειος Bιβλιοθήκη, ἤτοι γενικὸς περιγραφικὸς κατάλογος τῶν ἐν ταῖς ἀνὰ τὴν Ἀνατολὴν βιβλιοθήκαις εὑρισκομένων ἑλληνικῶν χειρογράφων καταρτισθεῖσα καὶ συνταχθεῖσα κατ ἐντολὴν τοῦ ἐν Kωνσταντινουπόλει Ἑλληνικοῦ Φιλολογικοῦ Συλλόγου, τόμος πρῶτος (Παράρτημα τοῦ IE τόμου τοῦ περιοδικοῦ Ὁ ἐν Kωνσταντινουπόλει Ἑλληνικὸς Φιλολογικὸς Σύλλογος), Ἐν Kωνσταντινουπόλει, Tύποις Σ. I. Bουτυρᾶ, Φέρει τὸν τίτλο Κατάλογος τῶν ἐν τῇ Βιβλιοθήκῃ τῆς ἐν Λέσβῳ Ἱερᾶς καὶ σεβασμίας τοῦ Λειμῶνος Μονῆς ἀποκειμένων χειρογράφων καὶ καταλαμβάνει τὶς σελίδες τοῦ βιβλίου 1. Περιγράφει τριακόσια ἑπτὰ συνολικὰ χειρόγραφα, τὰ διακόσια ἐνενήντα πέντε ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἔχουν αὔξοντες ἀριθμοὺς (ὑπάρχουν καὶ χειρόγραφα μὲ ἀριθμοὺς 13α καὶ 77α) ἐνῶ τὰ ὑπόλοιπα δώδεκα φέρουν τὸ χαρακτηρισμὸ «ἕτεροι κώδικες». Στὴν κατηγορία αὐτὴ ἐντάσσει τρεῖς κώδικες τοὺς ὁποίους ἐντόπισε «ἐν τῷ σκευοφυλακείῳ», ἕναν «ἐν τῷ ἡγουμενείῳ» καὶ ὀκτὼ «ἐν ἑρμαρείῳ τῆς ἐκκλησίας». Ὁ Μητροπολίτης Λήμνου καὶ μετέπειτα Τρίκκης καὶ Σταγῶν Διονύσιος Χαραλάμπους (ἡγούμενος τῆς μονῆς τὴν περίοδο ) 2, ἐξέδωσε * Εὐχαριστῶ καὶ ἀπὸ τὴ θέση αὐτὴ τὸν ἡγούμενο τῆς Μονῆς Λειμῶνος ἀρχιμ. Νικόδημο Παυλόπουλο καὶ τὸν ὑπεύθυνο γιὰ τὴ λειτουργία τῆς λειμωνιακῆς βιβλιοθήκης Ἑρμόλαο Ρούσια γιὰ τὴν παροχὴ κάθε δυνατῆς βοήθειας κατὰ τὴ διάρκεια τῶν μελετῶν μου στὴ μονή. 1. Στὸ ἑξῆς: Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς Κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων. 2. Περὶ αὐτοῦ βλ. τὴν συμβολὴ τοῦ ἀρχιμ. Νικοδήμου Παυλοπούλου στὸν παρόντα τόμο, σ

10 36 Aπόστολος Σπανoς τὸ 1947 στὴν Ἀθήνα τὸ πόνημά του Συμπληρωματικὸς κατάλογος τῶν χειρογράφων τῆς Bιβλιοθήκης τῆς Ἱερᾶς Mονῆς Λειμῶνος ἐν Λέσβῳ 3, ὅπου περιγράφει ἐνενήντα τρία χειρόγραφα ( , στὰ ὁποῖα δὲν περιλαβάνεται χειρόγραφο μὲ ἀριθμὸ 297, ἐνῶ τὰ εἶναι στὴν πραγματικότητα ἔντυπα). Ὁ νῦν ἡγούμενος τῆς μονῆς ἀρχιμ. Νικόδημος Παυλόπουλος συνέγραψε δεύτερο συμπληρωματικὸ κατάλογο, μὲ τίτλο Kατάλογος Συμπληρωματικὸς τῶν χειρογράφων τῆς Ἱερᾶς Mονῆς Λειμῶνος, Mυτιλήνη , στὸν ὁποῖο παρουσιάζει ἑκατὸν δέκα ἑπτὰ χειρόγραφα (ἀριθμοὶ ). Στοὺς τρεῖς συνολικὰ καταλόγους ἔχουν καταγραφεῖ πεντακόσια δώδεκα χειρόγραφα 5, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ὅμως παλαιογραφικὸ ἐνδιαφέρον παρουσιάζουν τὰ τετρακόσια ἐνενήντα ἕνα, καθὼς τὰ ὑπόλοιπα προέρχονται ἀπὸ τὸν 20ὸ αἰῶνα ἢ ἀποτελοῦν κατ οὐσίαν ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα σὲ μελλοντικὴ νέα ταξινόμηση θὰ πρέπει νὰ συμπεριληφθοῦν στὸ Ἀρχεῖο τῆς μονῆς. Στὴ συλλογὴ συμπεριλαμβάνονται ἐπίσης περισσότερα ἀπὸ σαράντα ἀκαταλογογράφητα χειρόγραφα, τὰ ὁποῖα εἶναι κυρίως μουσικοὶ κώδικες καὶ κατάστιχα τῆς μονῆς. Χρονολογοῦνται στὴ συντριπτική τους πλειοψηφία στὰ τέλη τοῦ 19ου αἰώνα καὶ στὶς ἀρχὲς τοῦ 20οῦ. Tὰ σημαντικότερα ἀπὸ τὰ ἀκαταλογογράφητα χειρόγραφα τῆς μονῆς εἶναι ἕνα βυζαντινὸ περγαμηνὸ Τετραευάγγελο, τὸ ὁποῖο κατὰ τὴν παράδοση χρησιμοποιοῦσε ὁ ἅγιος Ἰγνάτιος (τὸ ὁποῖο τώρα φέρει τὸν ἀριθμὸ ), ἕνα διπλὸ Mηναῖο, Mαρτίου καὶ Ἀπριλίου, τὸ ὁποῖο προέρχεται ἀπὸ τὴ γραφίδα τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου, καὶ ἕνα χειρόγραφο ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ χαρακτηριστεῖ Παλαιὸς Κώδικας τῆς μονῆς, φέρει τὸν τίτλο Συλλογὴ Διαθηκῶν καὶ Σιγιλλίων καὶ περιέχει διάφορα ρυθμιστικὰ κείμενα γιὰ τὶς Μονὲς Λειμῶνος καὶ Μυρσινιωτίσσης, μὲ κυριότερα τὴ Διαθήκη τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου καὶ τὴ Διαθήκη τοῦ υἱοῦ του Μεθοδίου Ἀγαλλιανοῦ. Περιεχόμενο τῶν χειρογράφων Tὸ περιεχόμενο τῶν λειμωνιακῶν χειρογράφων εἶναι κατὰ κύριο λόγο λειτουργικὸ καὶ θεολογικό, στοιχεῖο αὐτονόητο, καθὼς βασικὸς σκοπὸς τῆς ἱδρύσεως καὶ τῆς λειτουργίας τῶν μοναστηριακῶν βιβλιοθηκῶν ἦταν 3. Στὸ ἑξῆς: Xα ρ α λ α μ π ο υ ς, Συμπληρωματικὸς κατάλογος χειρογράφων. 4. Στὸ ἑξῆς: Πα υ λ ο π ο υ λ ο ς, Kατάλογος συμπληρωματικὸς χειρογράφων. 5. Ἀπὸ τὸ ἄθροισμα τῶν περιγραφομένων στοὺς τρεῖς παραπάνω καταλόγους χειρογράφων θὰ πρέπει νὰ ἀφαιρεθοῦν πέντε, τὰ ὁποῖα ἔχουν περιγραφεῖ δύο φορὲς ἐκ παραδρομῆς. Πρόκειται γιὰ τὰ χειρόγραφα ποὺ ἔχουν περιγραφεῖ ἀπὸ τὸν Παπαδόπουλο Kεραμέα ὡς ἕτεροι κώδικες 5, 6, 8, 9 καὶ 10. Ἐξ αὐτῶν οἱ μὲν κώδικες 5, 9 καὶ 10 ἔχουν περιγραφεῖ ἀπὸ τὸν Διονύσιο Xαραλάμπους μὲ ἀριθμοὺς καταλόγου 307, 309 καὶ 310 ἀντιστοίχως, οἱ δὲ 6 καὶ 8 ἀπὸ τὸν ἀρχιμ. Nικόδημο Παυλόπουλο, ὡς κώδικες 456 καὶ 446 ἀντιστοίχως. 6. Σύντομη περιγραφή του στὴν διαδικτυακὴ ψηφιακὴ βιβλιοθήκη τῆς Μονῆς Λειμῶνος, στὴν ἠλεκτρονικὴ διεύθυνση

11 H συλλογh χειρογράφων τῆς Mονῆς Λειμῶνος 37 ἡ κάλυψη τῶν λειτουργικῶν ἀναγκῶν τῆς μονῆς καὶ ἡ παροχὴ στοὺς μοναχοὺς τῆς δυνατότητας ἀναγνώσεως κειμένων χρήσιμων στὴν ἀσκητική τους προσπάθεια. Λατρευτικοὺς καὶ πνευματικοὺς σκοποὺς ἐξυπηρετεῖ καὶ ἡ ὕπαρξη χειρογράφων ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς καὶ κωδίκων μὲ βίους ἁγίων καὶ μαρτυρολόγια, καθὼς καὶ ἑρμηνεῖες ἁγιολογικῶν καὶ πατερικῶν κειμένων. Ἡ ἐκπαιδευτικὴ προσφορὰ τῆς Mονῆς Λειμῶνος, ἡ ὁποία σχεδὸν ἀπὸ τὴν ἵδρυσή της συντήρησε ἐντὸς τοῦ περιβόλου της τὴ Λειμωνιάδα Σχολή 7, καταδεικνύεται καὶ ἀπὸ τὴν ὕπαρξη σημαντικοῦ ἀριθμοῦ φιλολογικῶν καὶ σχολικῶν χειρογράφων (βλ. π.χ. εἰκ. 1). Ἀπὸ τὰ χειρόγραφα αὐτὰ μπορεῖ κανεὶς νὰ ἐξαγάγει χρήσιμα συμπεράσματα γιὰ τὶς μεθόδους διδασκαλίας ποὺ χρησιμοποιήθηκαν στὴ Λειμωνιάδα Σχολή, τὰ κείμενα στὰ ὁποῖα στηρίχθηκε ἡ διδασκαλία τῶν γλωσσικῶν μαθημάτων καὶ ἄλλες ἐπιμέρους πτυχὲς τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ἔργου στὴ μονή 8. Πρόκειται γιὰ ἑξήντα ἑπτὰ συνολικὰ χειρόγραφα (σχολικὰ ἐγχειρίδια, μαθηματάρια καὶ μαθητικὲς σημειώσεις), χρονολογούμενα στὴ συντριπτική τους πλειοψηφία στὸν 18ο, τὸν 19ο καὶ τὶς ἀρχὲς τοῦ 20οῦ αἰώνα. Ἐξαίρεση (χρονολογικὴ) ἀποτελοῦν ἕνα Λεξικὸ τοῦ Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας (Lesb. Leimonos 228, τοῦ ἔτους 1263), δύο Γραμματικὲς τοῦ Mοσχοπούλου τοῦ 14ου (Lesb. Leimonos 265) καὶ τοῦ 15ου 16ου αἰ. (Lesb. Leimonos 176), μιὰ Γραμματικὴ τοῦ 15ου (Lesb. Leimonos 91) καὶ ἕνα Σχολικὸ Σημειωματάριο Ἰβηρίτη μοναχοῦ τοῦ 16ου (Lesb. Leimonos 324) 9. Ἐξέχουσα σημασία μεταξὺ τῶν κωδίκων τῆς μονῆς ἔχει καὶ ἡ συλλογὴ τῶν μουσικῶν της χειρογράφων (βλ. π.χ. εἰκ. 2), ἡ ὁποία θεωρεῖται «μία ἀπὸ τὶς πιὸ ἀξιόλογες μουσικὲς συλλογές, κυρίως σὲ ἐνδιαφέροντα χειρόγραφα τῆς περιόδου τῆς Tουρκοκρατίας» 10. Ἀποτελεῖται ἀπὸ ὀγδόντα ἑπτὰ χειρόγραφα, τὰ ὁποῖα παραδίδουν μαθήματα μεγάλων μαϊστόρων τῆς ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς. Πέραν τοῦ εὐρύτερου ἐνδιαφέροντος γιὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴ μουσικὴ ἐν γένει, «ἰδιαιτέραν ἀξίαν προσδίδουν εἰς τὴν τοῦ Λειμῶνος συλλογὴν τὰ εἰς Λεσβιακὴν παρασημαντικὴν συντεθειμένα χειρόγραφα, ἥτις ὑπῆρξεν ἐφεύρημα τοῦ Γεωργίου τοῦ Λεσβίου» 11. Πρόκειται γιὰ ἑπτὰ σύμφωνα μὲ τοὺς ὑπάρχοντες καταλόγους χειρόγραφα 12, βάσει 7. Bλ. σχετ. Σπ α ν ο ς, Συνοπτικὴ Ἱστορία, Bλ. A. Σπ α ν ο ς, Mέθοδοι διδασκαλίας τῶν ἑλληνικῶν μαθημάτων (18ος-19ος αἰ.). Ἡ μαρτυρία τῶν χειρογράφων τῆς Mονῆς Λειμῶνος, Παιδαγωγικὸ Bῆμα Aἰγαίου, τεῦχος 36 (ἀφιέρωμα: Ἡ Παιδεία στὴ Λέσβο καὶ τὴ Xίο κατὰ τὴν Tουρκοκρατία), Mυτιλήνη 2000, Bλ. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, 113, 123, 101, 80 καὶ Xα ρ α λ α μ π ο υ ς, Συμπληρωματικὸς κατάλογος χειρογράφων, Xα τ ζ η γ ι α κ ο υ μ η ς, Mουσικὰ χειρόγραφα, Ἀρχιμ. Nι κ ο δ η μ ο ς Πα υ λ ο π ο υ λ ο ς, Tὰ χειρόγραφα τῆς Ἱερᾶς Mονῆς Λειμῶνος, στὸ Γραπτὲς πηγὲς στὴ Λέσβο. Ὁ πλοῦτος τῶν τοπικῶν συλλογῶν, Θεσσαλονίκη 1993, (31-35) Oἱ κώδικες μὲ ἀριθμοὺς 374, 387, 389, 459, 494, 504 καὶ 505 βλ. τὴν περιγραφή τους στὸ Xα ρ α λ α μ π ο υ ς, Συμπληρωματικὸς κατάλογος χειρογράφων, 42-43, 47, 48

12 38 Aπόστολος Σπανoς τῶν ὁποίων θὰ μποροῦσε νὰ συνταχθεῖ εἰδικὴ μελέτη γιὰ τὸ συγκεκριμένο σύστημα βυζαντινῆς μουσικῆς, τὸ ὁποῖο δὲν ἐγκρίθηκε ἀπὸ τὸ Oἰκουμενικό Πατριαρχεῖο καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἀπέκτησε ποτὲ ἐπίσημο χαρακτήρα 13. Στὴ συλλογὴ ὑπάρχουν καὶ δύο χειρόγραφα, τὰ ὁποῖα μποροῦν νὰ χαρακτηριστοῦν πολύτιμα γιὰ τὴν ἱστορία τῆς ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς, οἱ κώδικες 38 καὶ 55. Ὁ Ἀθανάσιος Παπαδόπουλος Κεραμεὺς ἀποδίδει στὴν εἰσαγωγὴ τῆς Μαυρογορδατείου Βιβλιοθήκης τὴν ἰδιαίτερη ἀξία τοῦ κώδικα 55 (Πράξεις καὶ ἐπιστολὲς τῶν Ἀποστόλων, τοῦ 10ου αἰ.) ἀφ ἑνὸς στὸ ὅτι περιέχει «ἄνωθεν καὶ κάτωθεν τοῦ κειμένου σημεῖα διὰ κινναβάρεως γεγραμμένα τονικὰ» καὶ ἀφ ἑτέρου στὴ δήλωση ἐντὸς τοῦ χειρογράφου «ὅτι ἐτονίσθη ὑπό τινος Ἀρσαβήρ, ὅθεν δυνάμεθα νὰ συμπεράνωμεν ὅτι ὑπῆρχαν εἰδικοὶ τῶν Λειτουργικῶν Εὐαγγελίων καὶ Πραξαποστόλων μουσικοὶ τονισταί» 14. Στὸν Lesb. Leimonos 38 (περγαμηνὸ Εὐαγγέλιο τοῦ 11ου-12ου αἰ.) σώζεται σημείωμα, τὸ ὁποῖο «παρέχει ἡμῖν πληρεστάτην τῶν ἐν λόγω μουσικῶν σημαδίων ἀναγραφήν, μετὰ τῶν ὀνομασιῶν αὐτῶν, ἐν αἷς ἀπαντᾶ καὶ τὸ παρὰ Πτολεμαίῳ ἀναφερόμενον σύρμα ὑπὸ τὸν τύπον συρματική» 15. Ἄξιος λόγου εἶναι καὶ ὁ κώδικας 258, ἰδίως τὸ δεύτερο μέρος του, «γιὰ τὴν ὡραία καὶ ἰδιότυπη γραφή του μὲ τὶς περίτεχνες ἐπίτιτλες διακοσμήσεις, προπάντων ὅμως γιὰ τὸ δίγλωσσο χαρακτήρα του, ἐφόσον τὸ σημείωμα καὶ τὸ κείμενο ὁρισμένων μελῶν εἶναι στὴ σλαβονική», στοιχεῖο ποὺ «δείχνει πόσο καὶ στὴ μουσικὴ ὁ βαλκανικὸς χῶρος ὑπῆρξε πάντοτε, ἰδιαίτερα στὴν Τουρκοκρατία, ἀνοικτὸς σὲ πολιτιστικὲς ἀλληλοεπιδράσεις» 16. Στὴ συλλογὴ σώζονται ἐπίσης εἴκοσι τέσσερα νομοκανονικὰ χειρόγραφα 17, ἀλλὰ καὶ τέσσερεις κώδικες σύμμεικτου περιεχομένου. Ὡς πρὸς τὴ χρονολογικὴ κατάταξη τῶν χειρογράφων, πενήντα πέντε περίπου προέρχονται ἀπὸ τὴν περίοδο ἀπὸ τὸν 10ο μέχρι τὸν 13ο αἰῶνα, ἄλλα τόσα χρονολογοῦνται στὸν 14ο 15ο, ἐνῶ σώζονται περὶ τὰ ἑβδομήντα ἀπὸ τὸν 16ο καὶ περὶ τὰ ἑξήντα ἀπὸ τὸν 17ο. Τὰ ὑπόλοιπα χειρόγραφα τῆς μονῆς χρονολογοῦνται στὴν περίοδο ἀπὸ τὸν 18ο αἰ. ὣς τὶς ἀρχὲς τοῦ 20οῦ 18. καὶ στὸ Πα υ λ ο π ο υ λ ο ς, Kατάλογος συμπληρωματικὸς χειρογράφων, 27 29, 40, 43 ἀντίστοιχα. 13. Βλ. π.χ. Γ. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς, Ἱστορικὴ ἐπισκόπησις τῆς βυζαντινῆς ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς ἀπὸ τῶν ἀποστολικῶν χρόνων μέχρι τῶν καθ ἡμᾶς ( μ.χ.), Κατερίνη 1990, (πρώτη ἔκδοση: Ἀθῆναι 1904, σσ ), καὶ Κ. Τε ρ ζ ο π ο υ λ ο ς (Πρεσβύτερος Οἰκονόμος), Ὁ Πρωτοψάλτης τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας Κωνσταντῖνος Βυζάντιος ( 30 Ἰουνίου 1862) ἡ συμβολή του στὴν Ψαλτικὴ Τέχνη [Ἵδρυμα Βυζαντινῆς Μουσικολογίας. Μελέται, 9], Ἀθῆναι 2004, Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Μαυρογορδάτειος Βιβλιοθήκη, Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Μαυρογορδάτειος Βιβλιοθήκη, 6 ἡ πε ρι γρα φὴ τοῦ κώ δι κα αὐτόθι, σ. 51. Γιὰ τοὺς κώδικες 38 καὶ 55 βλ. καὶ τὴ συμβολὴ τοῦ Γρ. Στάθη στὸν παρόντα τόμο, σ Χα τ ζ η γι α κ ο υ μ η ς, Μου σι κὰ χει ρόγρα φα, 12. Πε ρι γρα φὴ τοῦ κώ δι κα στὸ Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, Bλ. τὴ συμβολὴ τοῦ K. Πιτσάκη στὸν παρόντα τόμο, σ Tὰ στοιχεῖα στηρίζονται κατὰ κύριο λόγο στοὺς ὑπάρχοντες καταλόγους,

13 H συλλογh χειρογράφων τῆς Mονῆς Λειμῶνος 39 Oἱ μοναστηριακοὶ Kώδικες Δύο ἀπὸ τὰ χειρόγραφα τῆς συλλογῆς θὰ μποροῦσαν νὰ χαρακτηριστοῦν Κώδικες τῆς μονῆς. Τὰ ἕνα ἀπὸ αὐτὰ εἶναι τοῦ 16ου αἰώνα καὶ ἔχει περιγραφεῖ ἀπὸ τὸν Παπαδόπουλο Κεραμέα ὡς ἕτερος κῶδιξ Εἶναι πολυμιγὴς καὶ περιλαμβάνει κατὰ τὸν Κεραμέα «αὐτόγραφα Ἰγνατίου Μεθύμνης, Μεθοδίου υἱοῦ αὐτοῦ, Σιλβέστρου Ἀλεξανδρείας, καὶ ἑτέρων». Συγκεκριμένα, περιέχει τὶς Διαθῆκες τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου καὶ τοῦ υἱοῦ του Μεθοδίου, δύο ἐπιστολὲς τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου πρὸς τὶς μοναχὲς τῆς Μονῆς Μυρσινιωτίσσης, κείμενα τοῦ Μεθοδίου σχετιζόμενα μὲ τὴ διοίκηση τῶν Μονῶν Λειμῶνος καὶ Μυρσινιωτίσσης, ἀντίγραφα πατριαρχικῶν καὶ συνοδικῶν ἐπιστολῶν, βάσει τῶν ὁποίων ρυθμίζονται ἐπιμέρους πτυχὲς τῆς λειτουργίας τῶν δύο μοναστηριῶν, καὶ ἄλλα κείμενα. Ὁ δεύτερος ἀπὸ τοὺς κώδικες αὐτοὺς εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ ἀκαταλογογράφητα χειρόγραφα, στὰ ὁποῖα ἀναφέρθηκα ἐπιγραμματικὰ παραπάνω. Εἶναι μεταγενέστερο καὶ περιέχει πολλὰ ἀπὸ τὰ ἔγγραφα τοῦ προηγουμένου χειρογράφου, τοῦ ὁποίου ἴσως κατὰ βάσιν νὰ εἶναι ἀντίγραφο ἀσφαλείας. Στὰ νεώτερα χειρόγραφα τῆς μονῆς συγκαταλέγονται καὶ ἑπτὰ Κώδικες Ἀλληλογραφίας, Πρακτικῶν καὶ ἄλλων ἐγγράφων. Oἱ ἕξι ἀπὸ αὐτοὺς δὲν ἔχουν μέχρι στιγμῆς καταλογογραφηθεῖ καὶ προέρχονται ἀπὸ τὸ δεύτερο μισὸ τοῦ 19ου αἰώνα. Ὁ ἕβδομος, ὁ κατὰ τὴν ἐπιγραφή του Μέγας Κώδηξ τῆς Ἱερᾶς Mονῆς τοῦ Λειμῶνος, ἔχει καταγραφεῖ ἀπὸ τὸν Ἀθ. Παπαδόπουλο Kεραμέα στὴ Μαυρογορδάτειο Βιβλιοθήκη ὡς ἕτερος κῶδιξ Στὸ χειρόγραφο ἔχουν γραφεῖ ἢ ἀντιγραφεῖ μεταξὺ ἄλλων ἡ ἀλληλογραφία τῆς μονῆς μὲ τὸ Oἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο 21, πρακτικὰ τῶν ἐκλογῶν ἡγουμένων καὶ συμβούλων ἀπὸ τὸ 1830 μέχρι τὶς ἀρχὲς τοῦ 20οῦ αἰ., οἱ ἰσολογισμοὶ ἐσόδων καὶ ἐξόδων τῆς μονῆς τὴν περίοδο , κατάλογοι κειμηλίων τῆς μονῆς, Κανονισμοὶ τῆς μονῆς 22, ὁ Κανονισμὸς τῆς Βιβλιοθήκης 23 καὶ ἄλλα πολύτιμα ἱστορικὰ στοιχεῖα. στοὺς ὁποίους ὅμως ὑπάρχουν παραχρονολογήσεις, ὁπότε ἡ στατιστικὴ παρουσίαση ἔχει ἐνδεικτικὸ χαρακτήρα. 19. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, Bλ. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, Περιλήψεις τῆς ἀλληλογραφίας αὐτῆς δημοσιεύονται στὸ Α. Σπ α ν ο σ, Ἡ ἀλληλογραφία Μονῆς Λειμῶνος Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου κατὰ τὸν Mέγα Kώδηκα τῆς μονῆς (19ος αἰ.), Λεσβιακὰ Κ (2004) , ὅπου καὶ περιγραφὴ τοῦ χειρογράφου (σ ). 22. Δύο ἀπὸ αὐτούς, τῶν ἐτῶν 1885 καὶ 1897, ἐκδίδονται στὸ Σπ α ν ο ς, Ἱστορία Μονῆς Λειμῶνος, καὶ ἀντιστοίχως. Καὶ οἱ δύο περιέχουν διατάξεις καὶ γιὰ τὴν γυναικεία Μονὴ Μυρσινιωτίσσης, ἱδρυθεῖσα ἐπίσης ἀπὸ τὸν ἅγιο Ἰγνάτιο Ἀγαλλιανό, κτίτορα τῆς Μονῆς Λειμῶνος, ὁ ὁποῖος μὲ ἐντολὴ συμπεριληφθεῖσα στὴ Διαθήκη του ἀνέθεσε στοὺς λειμωνιάτες μοναχοὺς τὴν ἐποπτεία τοῦ γειτονικοῦ ἀδελφοῦ μοναστηριοῦ. 23. Ἐκδίδεται στὸ Σπ α ν ο ς, Ἱστορία Μονῆς Λειμῶνος,

14 40 Aπόστολος Σπανoς Πολύτιμο τεκμήριο τῆς ἱστορίας τῆς μονῆς εἶναι καὶ οἱ δύο σωζόμενες παρρησίες της. Πρόκειται γιὰ τοὺς κώδικες 456 καὶ 460, στοὺς ὁποίους, ἐκτὸς τῶν «ὀνομάτων ζώντων καὶ τεθνεώτων, τῆς ἱερᾶς σεβασμίας καὶ σταυροπηγιακῆς μονῆς τοῦ λειμῶνος... ἅτινα μνημονεύονται ὅτε ἐστὶν ἀλληλούϊα» 24, καταγράφονται καὶ ἄλλες χρήσιμες πληροφορίες, ὅπως π.χ. ὁ «κατάλογος δανειζομένων βιβλία παρὰ τῆς βιβλιοθήκης τῆς Μονῆς ἀπὸ τοῦ 1918 μέχρι τοῦ 1949» 25. Ἡ ἔναρξη τῶν καταγραφῶν στὰ δύο χειρόγραφα χρονολογεῖται στὸ ἔτος 1572 καὶ στὸν 18ο αἰῶνα ἀντίστοιχα. Ἀπαιτεῖται, τέλος, ἀναφορὰ στὸν κώδικα 370, στὸν ὁποῖο καταγράφονται «διάφοροι σημειώσεις καὶ λογαριασμοὶ τοῦ οἰκονόμου τῆς Μονῆς Στεφάνου κατὰ τὸ ἔτος 1868» 26, καθὼς καὶ τὸν κώδικα 388, «πρόχειρον μισθολόγιον ὑπηρετῶν τῆς Μονῆς ἀπὸ τοῦ » 27. Tὰ βυζαντινὰ χειρόγραφα Ἂς ἐπιτραπεῖ στὸ σημεῖο αὐτὸ ἰδιαίτερη ἀναφορὰ στὰ βυζαντινὰ χειρόγραφα τῆς μονῆς 28. Βάσει τῶν μέχρι τοῦδε δεδομένων τῆς ἔρευνας γιὰ τὴ σύνταξη νέου καταλόγου τους 29, γνωρίζουμε ὅτι ἐνενήντα ἐννέα χειρόγραφα (95 κώδικες καὶ 4 εἰλητάρια) προέρχονται ἀπὸ τὴν περίοδο ἀπὸ τὸν 10ο μέχρι καὶ τὸν 15ο αἰῶνα. Τὸ περιεχόμενο τῶν χειρογράφων αὐτῶν εἶναι κατὰ κύριο λόγο θεολογικὸ (39 κώδικες, κυρίως ὁμιλίες καὶ ἑρμηνεῖες) καὶ λειτουργικὸ (34). Ὑπάρχουν ἐπίσης δεκατρία χειρόγραφα μὲ βίους ἁγίων καὶ μαρτυρολόγια, πέντε νομοκανονικά, τέσσερα φιλολογικά, δύο σύμμικτοι κώδικες θεολογικοῦ καὶ νομοκανονικοῦ περιεχομένου, ἕνας Βίος τῶν Βαρλαὰμ καὶ Ἰωάσαφ καὶ ἕνα ἔργο τοῦ Ἀριστοτέλη. Ἀπὸ τὸ σύνολο τῶν βυζαντινῶν χειρογράφων μόλις ὀκτὼ εἶναι χρονολογημένα, τὰ ἑξῆς: 24. Κώ δι κας Lesb. Leimonos 456. Ὁ Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, 131, τὸν κα τα γράφει μὲ τὸν χα ρα κτη ρι σμὸ ἐν ἑρ μα ρίῳ 6 βλ. τὴν πε ριγρα φή του στὸ Πα υ λ ο π ο υ λ ο ς, Κατάλογος συμπληρωματικὸς χειρογράφων, Κώ δι κας Lesb. Leimonos 460, ff. 3v-10v βλ. Πα υ λ ο π ο υ λ ο ς, Κα τάλο γος συμπληρωματικὸς χειρογράφων, Βλ. Xα ρ α λ α μ π ο υ ς, Συμπληρωματικὸς κα τά λο γος χειρογράφων, Βλ. Xα ρ α λ α μ π ο υ ς, Συμπληρωματικὸς κα τά λο γος χειρογράφων, Μία πρώτη παρουσίαση τῶν βυζαντινῶν λειμωνιακῶν χειρογράφων ἔχει δημοσιευθεῖ στὴν διαδικτυακὴ ψηφιακὴ βιβλιοθήκη τῆς μονῆς, ἡ ὁποία λειτουργεῖ ὡς τμῆμα Βάσης Δεδομένων τῆς Νομαρχιακῆς Αὐτοδιοίκησης Λέσβου, ὅπου πλὴν τῆς σύντομης περιγραφῆς στὴν ἑλληνικὴ καὶ τὴν ἀγγλικὴ γλῶσσα, ὁ χρήστης μπορεῖ νὰ δεῖ ψηφιακὴ ἀναπαραγωγὴ ὁλόκληρων τῶν χειρογράφων, σὲ μορφὴ pdf (http:// /library/index.php). Ἐλπίζω ὅτι σύντομα θὰ προχωρήσουμε στὸν ἐμπλουτισμὸ τῆς Βάσης μὲ ἀναλυτικότερες περιγραφὲς καὶ περισσότερα χειρόγραφα. 29. A. Spa n o s Ch. De n d r i n o s, A Catalogue of the Greek Manuscript Collection of the Leimon Monastery, Lesbos (10th-15th c.), (in progress).

15 H συλλογh χειρογράφων τῆς Mονῆς Λειμῶνος 41 Lesb. Leimonos 228: Λεξικὸ Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας κ.ἄ., τοῦ ἔτους Lesb. Leimonos 70: Θεοδώρου Προδρόμου καὶ Ζωναρᾶ Ἑρμηνεία στοὺς ἀναστάσιμους κανόνες, τὴν ὁποία ἀντέγραψε τὸ 1316 ὁ «ἁμαρτωλὸς Pωμανὸς ἀναγνώστης χαρτοφύλαξ» 31. Lesb. Leimonos 35: Ὁμιλίες Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου Ἑρμηνεία Θεοφυλάκτου Βουλγαρίας στὸ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγέλιο. Tὸ χειρόγραφο ἀποτελεῖται ἀπὸ ἐννέα περγαμηνὰ καὶ 152 χαρτῶα φύλλα. Tὰ περγαμηνὰ ἔχουν ἀντιγραφεῖ τὴν περίοδο ἀπὸ τὸν «Mιχαὴλ ἀλιτρό» 32. Lesb. Leimonos 34: Κλίμαξ Ἰωάννου Σιναΐτου, τοῦ ἔτους 1341 (εἰκ. 3) 33. Lesb. Leimonos 10: Μηναῖα Σεπτεμβρίου - Ὀκτωβρίου, τὰ ὁποῖα ἀντέγραψε τὸ 1419 ὁ Ἰωάννης Xιονόπουλος (εἰκ. 4) 34. Lesb. Leimonos 7: Σύμμεικτος κώδικας νομοκανονικοῦ περιεχομένου, τοῦ ἔτους Lesb. Leimonos 134: Τυπικὸ Ἁγίου Σάββα, τοῦ ἔτους , διὰ χειρὸς «Θεογνώστου Mοκοτινί[ας]» 36. Lesb. Leimonos 117: Μηναῖο Μαΐου, τοῦ ἔτους 1442, ἀντιγραμμένο ἀπὸ τὸν «Δανιὴλ Ξενιτό» 37. Ἀξιοπρόσεκτο στοιχεῖο ὡς πρὸς τὰ βυζαντινὰ λειμωνιακὰ χειρόγραφα εἶναι ὅτι στὸ σύνολό τους ἔχουν γραφεῖ πρὶν τὴν ἵδρυση τῆς μονῆς (1526 μ.χ.). Τίθεται ἑπομένως τὸ ἐρώτημα γιὰ τὸν τόπο τελειώσεως τῶν κωδίκων αὐτῶν ἡ ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος ἔρευνα ἐνδέχεται νὰ μᾶς ὁδηγήσει στὴν ἀποκάλυψη τῆς λειτουργίας ἑνὸς ἢ περισσότερων ἄγνωστων μέχρι στιγμῆς βιβλιογραφικῶν ἐργαστηρίων στὴ Λέσβο, ὑπόθεση ἡ ὁποία πρὸς τὸ παρὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθεῖ σὲ ἱστορικὲς ἢ παλαιογραφικὲς μαρτυρίες. Πιὸ πιθανὸ εἶναι νὰ ὁδηγήσει ἡ μελέτη τῶν παλαιογραφικῶν καὶ κωδικολογικῶν στοιχείων τῶν βυζαντινῶν χειρογράφων τῆς μονῆς στὴν 30. Bλ. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, Bλ. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, 68 C. N. Co n s ta n t i n i d e s R. Br o w n i n g, Dated Greek manuscripts from Cyprus to the Year 1570, Washington D.C. Nicosia 1993, Γιὰ τὸν Ρωμανὸ βλ. E. Ga m i l l s c h e g D. Ha r l f i n g e r H. Hu n g e r, Repertorium der griechischen Kopisten , τόμ. 1 (Wien 1981), ἀρ. 357, τόμ. 2 (Wien 1989), ἀρ. 487, τόμ. 3 (Wien 1997), ἀρ. 568 Vo g e l Ga r d t h a u s e n, Bλ. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, 50 καὶ Vo g e l Ga r d t h a u s e n, Bλ. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, Bλ. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, 29 Repertorium der griechischen Kopisten (βλ. ὑποσ. 31), τόμ. 1, ἀρ. 190, τόμ. 2, ἀρ. 251, τόμ. 3, ἀρ. 314 Vo g e l Ga r d t h a u s e n, Bλ. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, καὶ τὴν συμβολὴ τοῦ Κ. Πιτσάκη στὸν παρόντα τόμο, σ Bλ. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, 93 καὶ Vo g e l Ga r d t h a u s e n, Bλ. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, 88 καὶ Vo g e l Ga r d t h a u s e n, 98.

16 42 Aπόστολος Σπανoς ταύτιση κάποιων ἀπὸ αὐτὰ ὡς προερχομένων ἀπὸ ἢ σχετιζομένων μὲ γνωστὰ βιβλιογραφικὰ ἢ βιβλιοδετικὰ ἐργαστήρια τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἢ ἄλλων πόλεων καὶ μονῶν 38. Προέλευση τῶν χειρογράφων Τὸ ἐρώτημα τῆς προελεύσεως δὲν ἀφορᾶ μόνο τὰ βυζαντινά, ἀλλὰ τὸ σύνολο τῶν χειρογράφων τῆς συλλογῆς. Οἱ ὑπάρχουσες πηγὲς δὲν μᾶς δίνουν σαφεῖς πληροφορίες γιὰ τὴν ἵδρυση ὀργανωμένης βιβλιοθήκης. Γνωρίζουμε βεβαίως ὅτι ὁ κτίτωρ τῆς μονῆς ἅγιος Ἰγνάτιος μερίμνησε γιὰ τὴ δημιουργία βιβλιοθήκης, χαρίζοντας καὶ χειρόγραφα ἀπὸ τὴν προσωπική του συλλογή, ἕνα τοὐλάχιστον ἀπὸ τὰ ὁποῖα εἶχε ἀντιγράψει ὁ ἴδιος. Στὴ Διαθήκη του ἀναφέρει ὅτι «καὶ τινα χωράφια ἐπροσήλωσα πρὸς αὐτὸ τὸ μοναστήριον τοῦ μεγάλου μου Tαξιάρχου πατρικὰ μου, οἷον ἐκ τῶν γονέων μου λόγω κληρονομίας, καὶ ἄλλα τινὰ εἴδη κινητὰ καὶ ἀκίνητα, ἱερά τε σκεύη καὶ βιβλία, ἀλλὰ δὴ καὶ ἄλλοι χριστιανοὶ ἐπροσήλωσαν χωράφια, καὶ ἄλλα τινὰ εἴδη» 39. Σὲ ἔγγραφο τοῦ ἱεροδικαστῆ Μυτιλήνης, τὸ ὁποῖο χρονολογεῖται τὸν Ἰούνιο τοῦ 1526, ἡ δωρεὰ προσδιορίζεται ποσοτικά, καθὼς ἀναφέρεται ὅτι «προσελθὼν ἐνώπιόν του ὁ παπᾶ Γιάννης παπᾶ Mανώλη ἐδήλωσεν ὅτι ἀφιέρωσεν εἰς τὴν ἐκκλησίαν τῆς Mυρσινιωτίσσης καὶ τοῦ Ἀρχιστρατήγου τοῦ Λειμῶνος... καὶ τριάκοντα βιβλία ὑπὸ τὸν ὅρον ὅπως νέμωνται αὐτὰ οἱ ἐν ταῖς ἐν λόγῳ ἐκκλησίαις Mοναχοὶ καὶ ἐξοδεύωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν ἐκκλησιῶν» 40. Μιὰ δεύτερη πηγὴ προελεύσεως τῶν χειρογράφων εἶναι κάποιες ἀπὸ τὶς διαλυθεῖσες μονὲς τῆς Λέσβου ἂς ἀναφερθεῖ ὡς παράδειγμα τὸ ὅτι σὲ δύο βιβλιογραφικὰ σημειώματα ἀναφέρεται ἡ λεσβιακὴ Mονὴ Ἁγίου Γεωργίου, ἡ ἐπιλεγομένη Παρασίγιο. Φαίνεται ὅτι οἱ λειμωνιάτες μοναχοὶ φρόντισαν νὰ διασώσουν ὅσα βιβλία μπόρεσαν ἀπὸ τὰ ἐρημωθέντα μοναστήρια τοῦ νησιοῦ. Eἶναι λογικὴ ἡ ἀποδοχὴ τῆς ἀπόψεως τοῦ Mητροπολίτη Mυτιλήνης Ἰακώβου Kλεομβρότου, ὅτι «τὰ περισσότερα χειρόγραφα τῶν διαλυθέντων κατὰ τὴν ἅλωσιν μοναστηρίων, ἅτινα εἶχον διασκορπισθῇ εἰς τὴν νῆσον τῇδε κἀκεῖσε, περισυλλεγέντα ὑπὸ τῶν μοναχῶν, ἐναπετέθησαν εἰς τὴν 38. Βλ. π.χ. Α. Σπ α ν ο ς, Δύο ὁμάδες σταχώσεων βυζαντινοῦ τύπου, ἔργων Κωνσταντινουπολίτικου(;) ἐργαστηρίου τοῦ 16ου αἰ., σὲ βυζαντινὰ χειρόγραφα τῆς Μονῆς Λειμῶνος», Βιβλιομφιάστης 3 (=Τὸ Βιβλίο στὸ Βυζάντιο: Βυζαντινὴ καὶ Μεταβυζαντινὴ Βιβλιοδεσία. Πρακτικὰ Διεθνοῦς Συμποσίου, Ἀθήνα Ὀκτωβρίου 2005, Ἐπιμ. ἔκδ. Νίκη Τσιρώνη), Ἀθήνα 2008, , ὅπου ἀναδεικνύεται ὅτι σημαντικὸς ἀριθμὸς τῶν βυζαντινῶν χειρογράφων τῆς μονῆς ἔχει ἐπανασταχωθεῖ στὸ δεύτερο μισὸ τοῦ 16 ου αἰ. σὲ βιβλιοδετικὸ ἐργαστήριο ποὺ λειτουργοῦσε κατὰ πᾶσα πιθανότητα στὴν Κωνσταντινούπολη. 39. Σπ α ν ο ς, Ἱστορία Μονῆς Λειμῶνος, Κα ρ υ δ ω ν η ς, Tὰ ἐν Kαλλονῇ μοναστήρια, 33, ὑποσ. 3. Γιὰ τὰ προβλήματα ὡς πρὸς τὴν πατρότητα τοῦ συγκεκριμένου βιβλίου βλ. Σπ α ν ο σ, Ἱστορία Μονῆς Λειμῶνος,

17 H συλλογh χειρογράφων τῆς Mονῆς Λειμῶνος 43 μονὴν καὶ ἀπετέλεσαν τὴν πρώτην βιβλιοθήκην αὐτῆς» 41. Ἐπιμέρους πολύτιμη πληροφορία γιὰ τὴ διάσωση τῆς βιβλιοθήκης τῆς γειτονικῆς μονῆς Kρεωκόπου, ἡ ὁποία ἐρημώθηκε στὶς ἀρχὲς τοῦ 19ου αἰ., μᾶς δίνει ὁ οἰκονόμος Σταῦρος Tάξης: «ἡ μεγάλη τῆς μονῆς τοῦ Kρυοκόπου σφραγὶς εὕρηται παρά τινι οἰκογενείᾳ ἐν Xυδήροις σήμερον, τὰ δὲ πλεῖστα τῶν ἐπισήμων αὐτῆς ἐγγράφων, βιβλίων, χειρογράφων κλπ. ἐν τῇ μονῇ τοῦ Λειμῶνος καὶ τοῦ Ὑψηλοῦ» 42. Ὅπως εἶναι φυσικό, ἡ βιβλιοθήκη ἐμπλουτιζόταν κατὰ καιροὺς ἀπὸ ἀγορές, καθὼς ἐπίσης καὶ ἀπὸ δωρεὲς λειμωνιατῶν μοναχῶν, κατοίκων τῆς περιοχῆς καὶ ἐπισκεπτῶν τῆς μονῆς. Παράλληλα, κάποιοι ἀπὸ τοὺς Mητροπολίτες Mυτιλήνης καὶ Mηθύμνης, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ἄμεση σχέση μὲ τὸ μοναστήρι εἴτε πρὶν εἴτε κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ἀρχιερατείας τους, ἀφιέρωσαν σὲ αὐτὸ ἄμφια καὶ βιβλία 43. Σημαντικὸς ἀριθμὸς κωδίκων, τέλος, ἔχει ἀντιγραφεῖ μέσα στὴν ἴδια τὴ μονὴ ἀπὸ καλλιγράφους μοναχούς, προκειμένου νὰ καλυφθοῦν οἱ ἀνάγκες τῆς λατρευτικῆς πράξεως ἢ τῆς πνευματικῆς καλλιέργειας τῆς ἀδελφότητας. Ἡ ὕπαρξη αρκετῶν τέτοιων χειρογράφων ἔχει ὁδηγήσει κάποιους ἐρευνητὲς στὴν ἔκφραση τῆς πεποιθήσεως γιὰ τὴ λειτουργία βιβλιογραφικοῦ ἐργαστηρίου στὴ μονή, κάτι ποὺ ὅμως μέχρι στιγμῆς δὲν μπορεῖ νὰ ἀποδειχθεῖ, ἐὰν τοὐλάχιστον ὑπὸ τὸν ὅρο ἐννοηθεῖ ὀργανωμένο ἐργαστήριο, ὅπου ἐργαζόταν περισσότεροι τοῦ ἑνὸς γραφεῖς ταυτόχρονα. Ἡ καλλιγραφικὴ δραστηριότητα τῶν λειμωνιατῶν 44 Ἀνάμεσα στὰ χειρόγραφα ποὺ ἔχουν ἀντιγραφεῖ ἐντὸς τοῦ περιβόλου τῆς μονῆς, ξεχωρίζουν τὰ αὐτόγραφα τοῦ κτίτορός της ἁγίου Ἰγνατίου. Ἡ παλαιογραφικὴ ἔρευνα ἀποδίδει στὸν ἅγιο τμῆμα τοῦ χειρογράφου 220 καὶ τοῦ κατὰ τὸν Ἀθ. Παπαδόπουλο Κεραμέα ἑτέρου κώδικος 1. Tὸ πρῶτο ἀπὸ αὐτὰ (Lesb. Leimonos 220) ἔχει γραφεῖ τὸ 1527 καὶ περιέχει εὐχὴ τοῦ Συμεὼν καὶ ποίημα τοῦ ἁγίου (ff. 1r-3r), Ψαλτήριο τοῦ Δαβὶδ (ff. 6r-67v) καὶ δύο ἐπιγράμματα ποιηθέντα ἐπίσης ἀπὸ τὸν ἅγιο. Ὁ Ἀθ. Παπαδόπουλος Kεραμεὺς θεωρεῖ ὅτι αὐτόγραφα τοῦ ἁγίου εἶναι τὰ ff. 1-2 καὶ ἐκφράζει τὴν ἄποψη, ὅτι «πλὴν τῶν δύο πρώτων φύλλων, τὰ λοιπὰ ὀφείλονται εἰς ἔμπειρον, ἀλλ ἄγνωστον καλλιγράφον καὶ καλλιτέχνην» Iα κ ω β ο ς Γ. Kλ ε ο μ β ρ ο τ ο ς, Mητρ. Mυτιλήνης, Συνοπτικὴ ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Λέσβου. Ἀπὸ τῶν πρώτων χριστιανικῶν χρόνων μέχρι τῶν καθ ἡμᾶς, Mυτιλήνη 1984, Σ. Γ. Tα ξ η ς, Συνοπτικὴ ἱστορία τῆς Λέσβου καὶ τοπογραφία αὐτῆς, Ἐν Kωνσταντινουπόλει 1874, Τὰ Χύδηρα εἶναι χωριὸ τῆς δυτικῆς Λέσβου. Ἡ Μονὴ Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου, γνωστὴ ὡς Μονὴ Ὑψηλοῦ, βρίσκεται ἐπίσης στὸ δυτικὸ τμῆμα τοῦ νησιοῦ, μεταξὺ Ἐρεσοῦ καὶ Σιγρίου. 43. Bλ. Iα κ ω β ο ς Γ. Kλ ε ο μ β ρ ο τ ο ς, Συνοπτικὴ Ἱστορία (βλ. ὑποσ. 41), 66, ὑποσ Βλ. καὶ τὴν συμβολὴ τοῦ Ἀθ. Καραθανάση στὸν παρόντα τόμο, σ Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, 111 βλ. καὶ Vo g e l

18 44 Aπόστολος Σπανoς Tὸ δεύτερο εἶναι ὁ ἕτερος κῶδιξ 1, ἕνα ἀπὸ τὰ χειρόγραφα, στὰ ὁποῖα ἀναφέρθηκα παραπάνω. Ἐκτὸς ὅμως ἀπὸ τοὺς δύο αὐτοὺς κώδικες, στὴ συλλογὴ τῆς μονῆς συγκαταλέγεται καὶ ἀκαταλογογράφητο μέχρι στιγμῆς χειρόγραφο, τὸ ὁποῖο προέρχεται ἀπὸ τὴ γραφίδα τοῦ ἁγίου. Ἐκτίθεται στὴν αἴθουσα τῶν χειρογράφων τῆς μονῆς καὶ περιέχει τὰ Μηναῖα Mαρτίου καὶ Ἀπριλίου. Στὸ χειρόγραφο ὑπάρχουν δύο βιβλιογραφικὰ σημειώματα, τῶν ἐτῶν 1512 καὶ 1515: Tὸ πρῶτο βρίσκεται στὴ σελ. 220: «Ἐτελειώθη ὁ παρὸν μάρτϊος μὴν ἐν μηνῒ μαρτίω κθ τοῦ,ζ οῦ κ οῦ ἔτους ἰνδ(ικτιῶν)ος IEης Διὰ χειρὸς ἁμαρτωλοῦ ἱερέως ἰω(άννου) τ(οῦ) αγαλλιαν(οῦ) καὶ ἀμαθ(οῦς) λίαν τοῦ γράφην, κ(αὶ) οἱ ἀναγινώσκοντες εὔχεσθαι διὰ τὸν κ(ύριο)ν» (εἰκ. 5). Tὸ δεύτερο ἀπαντᾶ στὴ σελ. 245: «δόξα σοι ὁ θ(εὸ)ς ὁ δοὺς ἀρχὴν καὶ τέλος. ἐτελειώθη τὸ παρὸν δελτῒον οἵον ὁ ἀπρ(ίλιος) δια χειρὸς ἁμαρτωλοῦ ἱερέως ἰω(άννου) καὶ σακελίου μεθύμνης. Ἐν μηνῒ μαρτίω ιθ τοῦ,ζκγ ἔτους ἰνδ. Γης: εὔχεσθαι δὲ πάντες διὰ τῶν πολλῶν μου σφαλμάτων καὶ μὴ καταρᾶσθαι:». Tὰ σημειώματα αὐτὰ καὶ ἡ σύγκριση τῆς γραφῆς τοῦ κώδικα μὲ τὰ ὑπόλοιπα σωζόμενα κείμενα, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ τὴν γραφίδα τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου, ὁδηγοῦν στὸ συμπέρασμα ὅτι καὶ τὸ συγκεκριμένο χειρόγραφο ἀνήκει στὰ ἀντιγραφέντα ἀπὸ τὸν κτίτορα τῆς Mονῆς Λειμῶνος, καὶ μάλιστα τὴν περίοδο ποὺ ἦταν ἀκόμη ἱερέας, φέρων τὸ ὄνομα Ἰωάννης. Στὴ σελίδα 1 τοῦ κώδικα σώζεται καὶ αὐτόγραφη σημείωση τοῦ Mητροπολίτη Μηθύμνης Νικηφόρου Γλυκᾶ ( ), μὲ ἡμερομηνία 7 Σεπτεμβρίου 1895, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει ὅτι ὁ λόγιος ἀρχιερέας εἶχε μελετήσει τὸ χειρόγραφο καταλήγοντας στὸ ἴδιο συμπέρασμα: «Τὸ παρὸν χειρόγραφον, αὐτόγραφον τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Ἰγνατίου Ἀρχιεπισκόπου Μηθύμνης, καθὼς δείκνυται ἐν δυσὶ μέρεσι τοῦ χειρογράφου, ἐν τῷ τέλει τῶν δύο μηνῶν, Μαρτίου καὶ Ἀπριλίου, ἀφιεροῦται τῇ ὑπ αὐτοῦ ἀνοικοδομηθείσῃ Μονῇ, τῇ ἐπιλεγομένῃ τοῦ Λειμῶνος». Ἐντὸς τῆς Mονῆς Λειμῶνος ἔχει ἀντιγραφεῖ καὶ ὁ Lesb. Leimonos Τὸν ἀντέγραψε τὸ 1552 ὁ υἱὸς τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου Μεθόδιος Ἀγαλλιανός. Περιέχει τὴν Διόπτρα τοῦ μοναχοῦ Φιλίππου, τὴν Παντοδαπὴ Διδασκαλία τοῦ Μιχαὴλ Ψελλοῦ καὶ ἄλλα κείμενα, θεολογικοῦ κυρίως περιεχομένου. Ἐκτὸς ὅμως ἀπὸ τὰ αὐτόγραφα τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου καὶ τοῦ υἱοῦ του Mεθοδίου σημαντικὸς ἀριθμὸς κωδίκων προέρχεται ἀπὸ τὴ γραφίδα λειμωνιατῶν ἀντιγραφέων. Ὁ πολυγραφότερος λειμωνιάτης κωδικογράφος εἶναι ὁ ἱερομόναχος Σεραφείμ, τοῦ ὁποίου γνωρίζουμε ἤδη δεκατρία χειρόγραφα (δέκα ὁλόκληρα καὶ τμῆμα τριῶν ἐπιπλέον) 47, ἐνῶ δὲν ἀποκλείεται ἡ ἐν ἐξελίξει ἔρευνα τῶν Ga r d t h a u s e n, 158, ὅπου ὁ ἀριθμὸς τοῦ χειρογράφου δίνεται λανθασμένα ὡς Bλ. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, καὶ Vo g e l Ga r d t h a u s e n, Bλ. Πο λ ι τ η ς Πο λ ι τ η, Bιβλιογράφοι, , ὅπου καταγράφονται δεκατέσ-

19 H συλλογh χειρογράφων τῆς Mονῆς Λειμῶνος 45 χειρογράφων τῆς μονῆς νὰ μᾶς δώσει τὴ δυνατότητα ταυτίσεως καὶ ἄλλων κωδίκων ὡς συγκαταλεγομένων στὴν ἀντιγραφική του παραγωγή. Μετὰ βεβαιότητας προέρχονται ἀπὸ τὴ γραφίδα του οἱ κώδικες 76 (ἀχρονολόγητος), 109 (ἔτους 1667), 159 (1683), 174 (1704), 217 (1667), 239 ( , εἰκ. 2), 252 (1687) 48 καὶ 310 (1696) 49, καθὼς ἐπίσης καὶ τμῆμα τοῦ κώδικα 242 (β μισὸ 17ου αἰ.) 50. Χειρόγραφό του ὑπάρχει καὶ στὴ Μονὴ Ὑψηλοῦ Λέσβου, ὁ Lesb. Ypsilou 53 (1692) 51, ἐνῶ ὑπῆρχε καὶ στὰ Τελώνεια (σημερινὴ Ἄντισσα Λέσβου), «παρὰ τῷ κ. Νικολάῳ Ἀντωνίῳ Κωνσταντίῳ» (1684) 52. Ἡ Mονὴ Λειμῶνος ὑπῆρξε τροφὸς σημαντικῶν προσωπικοτήτων τῆς νεώτερης ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας τῆς Λέσβου, στὶς ὁποῖες ἐξέχουσα θέση κατέχει ὁ ἐθνομάρτυρας ἅγιος Εὐθύμιος, Ἐπίσκοπος Ζήλων, κατὰ κόσμον Ἀγριτέλλης 53. Στὴ συλλογὴ χειρογράφων τῆς Mονῆς Λειμῶνος σώζονται πενήντα ἕνα αὐτόγραφα χειρόγραφά του 54, κατὰ κύριο λόγο σχολικές του σημειώσεις ἀπὸ τὴν περίοδο τῶν σπουδῶν του στὴ Θεολογικὴ Σχολὴ τῆς Xάλκης. Ἰδιαίτερη σημασία ἀνάμεσα στὰ αὐτόγραφα τοῦ ἁγίου ἔχουν ἀφ ἑνὸς τὸ τυπικὸν M. Λειμῶνος 55, ὅπου καταγράφεται ἡ τυπικὴ διάταξη ὅλων τῶν ἀκολουθιῶν, καὶ ἀφ ἑτέρου ἡ ἐναίσιμος διατριβή του, μὲ τίτλο Σκοπὸς τοῦ μοναχικοῦ βίου ἐν Ἀνατολῇ κατὰ τοὺς ἐπισημοτέρους αὐτοῦ ἀντιπροσώπους μέχρι τοῦ Θ αἰῶνος 56, τὴν ὁποία συνέγραψε ὁ ἅγιος ὡς σερα χειρόγραφα ὡς ἔργα τοῦ Σεραφείμ, ἐπειδὴ ὁ κώδικας 310 σημειώνεται δύο φορὲς (ὡς 310 καὶ ὡς ἕτερος κώδικας 10). Tὸ σφάλμα ὀφείλεται στὸ ὅτι τὸ χειρόγραφο ἔχει καταλογογραφηθεῖ καὶ ἀπὸ τὸν Πα π α δ ο π ο υ λ ο-κε ρ α μ ε α, Κατάλογος χειρογράφων, 131, καὶ ἀπὸ τὸν Xα ρ α λ α μ π ο υ ς, Συμπληρωματικὸς κατάλογος χειρογράφων, Bλ. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, 70, 86, 98-99, 101, , καὶ 119 ἀντίστοιχα. 49. Bλ. Xα ρ α λ α μ π ο υ ς, Συμπληρωματικὸς κατάλογος χειρογράφων, Ὁ Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος χειρογράφων, 131, τὸν καταγράφει ὡς ἕτερος κῶδιξ Bλ. τὴ συμβολὴ τοῦ Σ. Kαδᾶ στὸν παρόντα τόμο, σ Bλ. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος τῶν ἐν τῇ μονῇ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου ἀποκειμένων χειρογράφων, στὸ ἔργο του Mαυρογορδάτειος Bιβλιοθήκη, Bλ. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-κε ρ α μ ε υ ς, Σημειώσεις περὶ ἑτέρων Λεσβιακῶν κωδίκων, στὸ ἔργο του Mαυρογορδάτειος Bιβλιοθήκη, 168 δυστυχῶς, δὲν εἶναι γνωστὸ ποῦ βρίσκεται σήμερα τὸ χειρόγραφο. 53. Περὶ τοῦ ἁγίου Eὐθυμίου βλ. συνοπτικὰ Σπ α ν o ς, Ἱστορία Μονῆς Λειμῶνος, καὶ τὴν συμβολὴ τοῦ ἀρχιμ. Νικοδήμου Παυλοπούλου στὸν παρόντα τόμο, σ Πρόκειται γιὰ τὰ χειρόγραφα μὲ ἀριθμοὺς καταλόγου 390, , (ὑπάρχουν καὶ χειρόγραφα μὲ ἀριθμοὺς 407β, 408β, 411β, 432β), 441, 442, , 495 βλ. τὴν περιγραφή τους στὸ Πα υ λ ο π ο υ λ ο ς, Kατάλογος συμπληρωματικὸς χειρογράφων, 7-18 (κώδ ), 37 (κώδ ), 40 (κώδ. 495). 55. Kώδικας Lesb. Leimonos 390 βλ. Πα υ λ ο π ο υ λ ο ς, Kατάλογος συμπληρωματικὸς χειρογράφων, Kώδικας Lesb. Leimonos 399 βλ. Πα υ λ ο π ο υ λ ο ς, Kατάλογος συμπληρωματικὸς χειρογράφων, 9.

20 46 Aπόστολος Σπανoς διάκονος. Bάσει τοῦ περιεχομένου τῶν αὐτογράφων τοῦ ἁγίου θὰ ἦταν δυνατὸν νὰ συνταχθεῖ εἰδικὴ ἐργασία γιὰ τὴν ἐκπαίδευσή του, ἐνῶ τὸ συγκεκριμένο ὑλικὸ ἀποτελεῖ ἐπίσης πολύτιμη πηγὴ γιὰ τὴ βιογράφησή του. Στὶς σημαντικὲς προσωπικότητες ποὺ κοσμοῦν τὸ Μοναχολόγιο τῆς μονῆς συμπεριλαμβάνονται ἐπίσης οἱ Mητροπολίτες Μυτιλήνης Ἰάκωβος Κλεόμβροτος ( ) 57 καὶ Μηθύμνης Στέφανος Σουλίδης ( ), τῶν ὁποίων φοιτητικὰ χειρόγραφα σώζονται ἐπίσης στὴ λειμωνιακὴ συλλογή. Tὰ αὐτόγραφα τοῦ Mητροπολίτη Μυτιλήνης Ἰακώβου εἶναι ἱστορικὲς μελέτες καὶ φροντιστηριακὲς ἀσκήσεις, τὶς ὁποῖες συνέταξε ὡς φοιτητὴς τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν 58, ἐνῶ τοῦ Μηθύμνης Στεφάνου ἐγχειρίδια, τὰ ὁποῖα χρησιμοποίησε κατὰ τὴ διάρκεια τῶν σπουδῶν του στὴ Θεολογικὴ Σχολὴ τῆς Χάλκης 59. Ἀπωλεσθέντα χειρόγραφα Δυστυχῶς, ἡ λειμωνιακὴ συλλογὴ δὲν διέφυγε τὴν τύχη πολλῶν ἄλλων ἀντιστοίχων καὶ ἀπετέλεσε διαχρονικὰ στόχο βανδάλων μελετητῶν, οἱ ὁποῖοι εἴτε ἔκλεψαν ὁλόκληρα χειρόγραφα, εἴτε ἀφαίρεσαν κάποιες σελίδες, εἴτε ἔκοψαν μικρογραφίες, ἀφήνοντας ἔτσι ἀνεξίτηλη τὴ σφραγίδα τῆς βαρβαρότητάς τους. Ἔμμεση περὶ τούτου μαρτυρία καταθέτει ὁ Charles Newton, Ὑποπρόξενος τῆς Ἀγγλίας στὴ Mυτιλήνη, ὁ ὁποῖος, ἀφοῦ ἐπισκέφθηκε τὴ μονὴ στὶς 20 Ἰουλίου 1855, γράφει στὸ βιβλίο του Tαξίδια καὶ ἀνακαλύψεις στὴν Ἀνατολὴ (Λονδίνο 1865) γιὰ τὸν ἡγούμενο τοῦ μοναστηριοῦ ὅτι ἦταν «ἀπρόθυμος νὰ τοὺς δείξει τὰ χειρόγραφα τῆς μονῆς Λειμῶνος, ποὺ φαίνεται οἱ ἐπισκέπτες τὰ λεηλατοῦσαν» 60. Στὸ Ἀρχεῖο τῆς μονῆς σώζεται ἀνέκδοτο ἔγγραφο τοῦ Oἰκουμενικοῦ Πατριάρχη Γαβριὴλ A (Φάκελος E, ἀρ. 39, μὲ χρονολόγηση Ἰουνίου 1785), στὸ ὁποῖο ἀναφέρεται ἡ ἀπώλεια τεμαχίων τοῦ Tιμίου Ξύλου ποὺ κατεῖχε ἡ μονή. Ὁ Πατριάρχης προειδοποιεῖ ὅποιον ἔκλεψε τὸ Tίμιο Ξύλο ὅτι θὰ ἐπιτιμηθεῖ αὐστηρά. Ἐν παρόδῳ ὅμως ἀναφέρεται στὸ ἔγγραφο καί αὐτὸ ἀκριβῶς μᾶς ἐνδιαφέρει ἐδῶ ὅτι μαζὶ μὲ τὸ Tίμιο Ξύλο εἶχε κλαπεῖ καὶ «χειρόγραφον μοναστηριακὸν τετρευάγγελον τῆς ἐλεούσας ὀνομαζόμενον», ἡ κλοπὴ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπέφερε στὸ δράστη ὅμοιο ἐκκλησιαστικὸ ἐπιτίμιο. 57. Bλ. I. Mο υ τ ζ ο υ ρ η ς, Ἐπισκοπικὸς Ἱστορικὸς Kατάλογος Mυτιλήνης, Kληρονομία 25 (1993) ( ) Oἱ κώδικες μὲ ἀριθμοὺς βλ. Πα υ λ ο π ο υ λ ο ς, Kατάλογος συμπληρωματικὸς χειρογράφων, Oἱ κώδικες μὲ ἀριθμοὺς 378, , βλ. Xα ρ α λ α μ π ο υ ς, Συμπληρωματικὸς κατάλογος χειρογράφων, καὶ Πα υ λ ο π ο υ λ ο ς, Kατάλογος συμπληρωματικὸς χειρογράφων, ἀντίστοιχα. 60. Π. Πα ρ α σ κ ε υ α ϊ δ η ς, Oἱ περιηγητὲς γιὰ τὴ Λέσβο, (3η ἔκδ.) Ἀθήνα 1983, 136, μὴ ἀριθμημένη ὑποσημείωση.

21 H συλλογh χειρογράφων τῆς Mονῆς Λειμῶνος 47 Δυστυχῶς, οἱ προσπάθειες τῆς μονῆς καὶ τοῦ Πατριαρχείου γιὰ τὴ διασφάλιση τοῦ χειρόγραφου λειμωνιακοῦ θησαυροῦ μόνο ἐν μέρει ἀπέδωσαν καρπούς τὰ σχετικὰ προβλήματα συνεχίστηκαν, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν ἀπώλεια (στὰ τέλη τοῦ 19ου καὶ στὶς ἀρχὲς τοῦ 20οῦ αἰ.) κάποιων σημαντικῶν χειρογράφων. Παρὰ τὶς μικρὲς ἀπώλειες ὅμως τὰ χειρόγραφα τῆς μονῆς ἀποτελοῦν μέχρι καὶ σήμερα πολύτιμη πρώτη ὕλη γιὰ τὸν ἐπιστημονικὸ κόσμο καὶ γιὰ πολλὲς πτυχὲς τῆς παλαιογραφικῆς, τῆς ἱστορικῆς, τῆς λειτουργικῆς, τῆς φιλολογικῆς καὶ ὄχι μόνον ἔρευνας. Οἱ ἀπώλειες χειρογράφων καταγράφηκαν γιὰ πρώτη φορὰ τὸ 1898, ὅταν ἡ βιβλιοθήκη ἐγκαταστάθηκε σὲ νέο χῶρο, τὸ νῦν παρεκκλήσιο τοῦ ἁγίου Ἀλεξάνδρου στὴν βορειοδυτικὴ γωνία τοῦ καθολικοῦ, μὲ πρωτοβουλία τοῦ τότε ἡγουμένου Κυπριανοῦ. Βάσει τῆς καταμετρήσεως διαπιστώθηκε ὅτι «συμποσοῦνται τὰ ἐν αὐτῇ νῦν ὑπάρχοντα βιβλία εἰς ὑπερχιλίους τόμους, ἐξ ὧν οἱ τριακόσιοι τεσσαράκοντα τρεῖς εἰσι χειρόγραφα, οἱ δὲ λοιποὶ ἔντυποι» 61. Ὁ Κυπριανὸς ἐνημέρωσε τὸ Πατριαρχεῖο γιὰ τὴν ἀπώλεια χειρογράφων καὶ ἐγγράφων μὲ ἐπιστολή του στὶς 12 Ἰουνίου 1898 ἀντίγραφό της σώζεται σὲ κατάστιχο τῆς μονῆς: «ἐκ τῆς ἐξετάσεως τῶν... ἐγγράφων καὶ τῆς ταξιθετήσεως τοῦ περιεχομένου τῆς παλαιᾶς Βιβλιοθήκης ἐν τῇ νέᾳ τοιαύτῃ παρετηρήθη ὅτι ἐκ μὲν τῶν πρώτων δὲν ὑπάρχουσι τὸ ὅλον δύο καὶ δέκα, ἐκ δὲ τῶν βιβλίων τῶν χειρογράφων δέκα τὸν ἀριθμὸν ἀπαντώμενα ἐν τῷ καταλόγῳ τοῦ κ. Παπαδοπούλου ἐξηφανίσθησαν». Ὁ Πατριάρχης ἀπάντησε στὶς 26 Ἰουνίου 1898 μὲ ἐπιστολή, ἡ ὁποία φέρει Ἀριθμὸ Πρωτοκόλλου 3487, εἶναι ταξινομημένη στὸ φάκελο Ζ τοῦ Ἀρχείου, μὲ αὔξοντα ἀριθμὸ 250, καὶ ἀναφέρει τὰ ἑξῆς: «Μετά λύπης ἐκ τοῦ ἀπό ιβ λήγοντος γράμματος αὐτῆς πληροφορηθέντες περί τῆς ἐξακριβωθείσης ἱεροσύλου ὑπεξαιρέσεως δώδεκα ἐγγράφων καί δέκα χειρογράφων ἐκ τῶν ἀρχείων καί τῆς βιβλιοθήκης τῆς Μονῆς, προαγόμεθα συστῆσαι τῇ αὐτῆς ὁσιότητι, Συνοδικῇ διαγνώμῃ, ἵνα πᾶσαν καταβάλῃ προσπάθειαν πρός εὕρεσιν τῶν ἀπολεσθέντων καί πληροφορήσῃ ἡμᾶς, προβησομένους ἐν περιπτώσει μή εὑρέσεως αὐτῶν καί εἰς τήν ἔκδοσιν ἐπιτιμίου. Προσεπιδηλοῦντες δ ὅτι περί τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐγράψαμεν καί τῷ Ἱερωτάτῳ Μητροπολίτῃ Μηθύμνης κυρίῳ Στεφάνῳ ἵνα καί οὗτος ὡς ἐπόπτης ἐνεργήσῃ τά δέοντα πρός εὕρεσιν τῶν ὑπεξαιρεθέντων, ἐκφράζομεν ἐν τέλει, Συνοδικῇ διαγνώμῃ, τῇ αὐτῆς ὁσιότητι τήν εὐαρέσκειαν ἡμῶν ἐπί τῇ συνετῇ καί δραστηρίῳ ἐργασίᾳ αὐτῆς ὑπέρ τῶν συμφερόντων τῆς ἐμπεπιστευμένης εἰς τήν διακυβέρνησιν αὐτῆς Ἱερᾶς Μονῆς». Mετὰ καὶ τὴν προτροπὴ τοῦ Πατριαρχείου διενεργήθηκε ἔρευνα, μετὰ τὴ λήξη τῆς ὁποίας ὁ Μητροπολίτης Μηθύμνης Στέφανος Σουλίδης ἔγραψε πρὸς τὸν Πατριάρχη «ὅτι τά ἐκ τῆς βιβλιοθήκης τῆς Ἱερᾶς Μονῆς τοῦ Λειμῶνος λείποντα χειρόγραφα ἐδανείσθησαν εἰς ἐπισκέπτας ἤ εἰς ἄλλους, καί δέν ἐπεστράφησαν, ὡς λησμονηθέντα ἴσως, ἤ ὅτι καί λάθρα ὑπ αὐτῶν ὑπεξῃρέθησαν. Διότι οἱ μοναχοί, ἀμαθεῖς ὄντες καί ἀφιλόμουσοι, 61. Κα ρ υ δ ω ν η ς, Τὰ ἐν Καλλονῇ μοναστήρια,

22 48 Aπόστολος Σπανoς μήτε τήν ἀξίαν των ἐγνώριζον, μήτε νά τά χρησιμοποιήσωσιν ὁπωσδήποτε ἠδύναντο» 62. Λίγους μῆνες ἀργότερα, στὶς 28 Ὀκτωβρίου, ὁ ἴδιος Πατριάρχης ἀποστέλλει ἐπιστολή του πρὸς τὴν ἀδελφότητα, μὲ ἀφορμὴ τὴν ἔγκριση τοῦ Kανονισμοῦ τῆς Bιβλιοθήκης τῆς μονῆς, στὸ ὁποῖο κάνει ἐπίσης λόγο γιὰ κάποια ἀπὸ τὰ ἀπωλεσθέντα λειμωνιακὰ χειρόγραφα. Συγκεκριμένα, ἀναφέρει ὅτι «ὁ μέν Γ. Παπαδόπουλος, περί οὗ ἐν τῷ γράμματι ἡμῶν τῆς κα Ἰουλίου ᾳωϟη ἀναφέρετε, προσκληθείς καί ἐρωτηθείς περί τῶν ὑπ αὐτοῦ ληφθέντων δύο μουσικῶν χειρογράφων, ἐδήλωσεν ὅτι ἐπέστρεψεν ἀμφότερα, τό δέ γραφεῖον τῶν ἀρχιερατικῶν περιουσιῶν ἀφ ἑτέρου ἐβεβαίωσεν ὅτι οὐδέν τῶν ἐλλειπόντων ἐκ τῆς Μονῆς ἡμῶν χειρογράφων περιελαμβάνετο ἐν τοῖς βιβλίοις τοῦ μακαρίτου Μητροπολίτου Μηθύμνης Νικηφόρου. Ταῦτα γνωρίζοντες ὑμῖν προτρεπόμεθα καί αὖθις ἵνα εἰς νέας ἐπιδοθῆτε δραστηρίους ἐρεύνας πρός ἀνεύρεσιν τῶν ἀπωλεσθέντων» 63. Σὲ ἰδιόγραφο ὑστερόγραφο σημείωμά του, ὁ Πατριάρχης συμπληρώνει ὅτι «ὁ Γ. Παπαδόπουλος διαβεβαιοῖ ὅτι ἐπέστρεψε τά χειρόγραφα δι αὐτοῦ τοῦ τότε ἡγουμένου ὅτε ἦταν ἐνταῦθα, ὑποσχεθέντος ὅτι θέλει ἀποστείλῃ αὐτῷ τάς ἀποδείξεις του». Ἀπὸ τὴν ἐπιστολὴ ἐξάγονται δύο συμπεράσματα. Tὸ πρῶτο εἶναι ὅτι οἱ μοναχοὶ εἶχαν δανείσει δύο χειρόγραφα στὸν Γεώργιο Παπαδόπουλο, γιὰ νὰ τὰ μελετήσει στὸ πλαίσιο τῆς μελετῶν του περὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴ μουσική 64. Tὸ δεύτερο συμπέρασμα εἶναι ὅτι οἱ λειμωνιάτες ὑποψιάζονταν ὅτι κάποιο ἢ κάποια ἀπὸ τὰ ἀπωλεσθέντα χειρόγραφα εἶχαν ξεμείνει ἀνάμεσα στὰ προσωπικὰ ἀντικείμενα τοῦ Mητροπολίτη Mηθύμνης Nικηφόρου Γλυκᾶ ( ), ὁ ὁποῖος γνωρίζουμε ὅτι χρησιμοποιοῦσε χειρόγραφα τῆς μονῆς γιὰ τὶς μελέτες του, καὶ ἐξαφανίστηκαν μετὰ τὸ θάνατό του. Σὲ μὴ καταλογογραφημένο χειρόγραφο κώδικα ἀλληλογραφίας τῆς μονῆς σώζεται ἀντίγραφο ἐπιστολῆς τοῦ ἡγουμένου τῆς Μονῆς Λειμῶνος πρὸς τὸ Oἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο, μὲ ἡμερομηνία 21 Aὐγούστου 1900, στὴν ὁποία σώζονται στοιχεῖα γιὰ ἕνα ἀκόμη ἀπωλεσθὲν λειμωνιακὸ χειρόγραφο: «πρό τινος ἐμάθομεν, ὅτι χειρόγραφον μεμβράνινον Εὐαγγέλιον ὑπὸ μιᾶς μόνης εἰκόνος τῆς τοῦ Ἰωάννου τοῦ Εὐαγγελιστοῦ κοσμούμενον καὶ 62. Tὸ ἀπόσπασμα προέρχεται ἀπὸ ἐπιστολὴ τοῦ Mητροπολίτη πρὸς τὸ Oἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο, μὲ ἡμερομηνία 31 Ἰουλίου 1898, ἀντίγραφο τῆς ὁποίας σώζεται στὸν ἀνέκδοτο Kώδικα ὑπ ἀριθμὸν 3 τῆς Mητροπόλεως Mηθύμνης. 63. Ἡ ἐπιστολὴ φέρει ἀριθμὸ πρωτοκόλλου 5484 καὶ σώζεται στὸ φάκελο Z τοῦ Ἀρχείου τῆς μονῆς, μὲ ἀριθμὸ Βλ. Ἱστορικὴ ἐπισκόπησις τῆς βυζαντινῆς ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς (βλ. ὑποσ. 13) καὶ Συμβολαὶ εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς παρ ἡμῖν ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς καὶ οἱ ἀπὸ τῶν ἀποστολικῶν χρόνων ἄχρι τῶν ἡμερῶν ἡμῶν ἀκμάσαντες ἐπιφανέστεροι μελῳδοί, ὑμνογράφοι, μουσικοὶ καὶ μουσικολόγοι, Ἐν Ἀθήναις 1890 (ἐπανέκδοση: Ἀθήνα: Κουλτούρα 2002).

23 H συλλογh χειρογράφων τῆς Mονῆς Λειμῶνος 49 χρονολογίαν ἀπό κτίσεως κόσμου 6791, φέρον, εὕρηται ἐν τῇ ἱερᾷ ἐκκλησίᾳ τῆς ἐν Ἀχυρῶνι Ζωοδόχου Πηγῆς φυλασσόμενον. Τοῦτο μαθόντες καὶ ὑπ ὄψει ἔχοντες προηγούμενον, τὴν κατάσχεσιν βιβλίων τῇ Βιβλιοθήκῃ μας ἀνηκόντων καὶ εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἐν Ἀχυρῶνῃ 65 κ. Ἀντωνίου Μπέπη κατασχεθέντων τὸν Νοέμβριον τοῦ σωτηρίου ἔτους 1897 ἀνεδράμομεν εἰς τὰ βιβλία, ἔνθα πράγματι εὕρομεν κατάλογον καταγραφῆς τῶν βιβλίων μας, γενομένης τὴν 15 Ἀπριλίου τοῦ 1865 καὶ φερούσης πρὸς ἐπιβεβαίωσιν τοῦ γνησίου της μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ τότε Μηθύμνης ἀειμνήστου κυροῦ Ἀγαθαγγέλου ἐν ὧ καταλόγῳ ὑπὸ αὔξοντα ἀριθμὸν 4 συγκαταριθμεῖται καὶ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος Εὐαγγέλιον». 66 Στὴν ἐπιστολὴ ἀναφέρεται ἐπίσης, μεταξὺ ἄλλων, ὅτι «τινὲς κακόβουλοι πάσῃ δυνάμει ἀνθίστανται εἰς τὴν παράδοσιν τοῦ Eὐαγγελίου τῇ Mονῇ». Ἀπὸ τὰ δύο στοιχεῖα ποὺ διαθέτουμε γιὰ τὸν κώδικα, τὸ τῆς διακοσμήσεώς του μόνο μὲ μία μικρογραφία τοῦ εὐαγγελιστῆ Ἰωάννη καὶ τὸ τῆς χρονολογήσεώς του τὸ , διαπιστώνουμε πρῶτον ὅτι ἀπομακρύνθηκε ἀπὸ τὴ μονὴ πρὶν τὸ 1883, ὅταν ὁ Παπαδόπουλος - Κεραμεὺς κατέγραψε τὰ χειρόγραφα τῆς συλλογῆς καὶ δεύτερον ὅτι τελικὰ οἱ «κακόβουλοι» ἀποδείχθηκαν ἰσχυρότεροι, μιὰ καὶ τὸ ἐν λόγῳ χειρόγραφο δὲν βρίσκεται σήμερα στὶς προθῆκες τοῦ μοναστηριοῦ. Σήμερα ἀπὸ τὰ καταγεγραμένα στοὺς τρεῖς καταλόγους χειρόγραφα δὲν ὑπάρχουν στὴ μονὴ δέκα, τὰ ἑξῆς: Lesb. Leimonos 92 (ἔτους 1625): Σύμμικτος κώδικας, ὁ ὁποῖος περιέχει μεταξὺ ἄλλων τὸν Πουλολόγο καὶ τὸν Φυσιολόγο. Lesb. Leimonos 192 (18ου αἰ.): Τροπάρια τῆς ἀκολουθίας τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου τοῦ Ἀγαλλιανοῦ καὶ ἐγκώμιό του. Lesb. Leimonos 193 (18ου αἰ.): Κοσμᾶ ἱερομονάχου Γανοχωρίτου, παρακλητικοὶ κανόνες στὴ Θεοτόκο, τὸν ἅγιο Νικόλαο καὶ στὸν ἅγιο Βησσαρίωνα Ἀρχιεπίσκοπο Λαρίσσης καὶ στὸν ἅγιο Σεραφεὶμ Ἀρχιεπίσκοπο Φαναρίου καὶ Νεοχωρίου. Lesb. Leimonos 260 (ἔτ. 1676, γραφέας: Ραφαὴλ ἱερομόναχος 67 ): Μουσικὸς κώδικας. α) Περὶ τῶν ἐν τῇ ψαλτικῇ τέχνῃ σημαδίων καὶ ἑτέρων χρησίμων, καὶ τῆς τούτων ἑτυμολογίας, Γαβριὴλ ἱερομονάχου. β) Θεοτοκία παρασεσημασμένα ὑπὸ Μανουὴλ Χρυσάφου. γ) Ἀδήλου περὶ τῶν κυρίων ἤχων κ.ἄ. Lesb. Leimonos 266 (τέλ. 15ου ἀρχ. 16ου αἰ.): Λεξικό. Lesb. Leimonos 267 (14ου 15ου αἰ.): Σοφοκλέους Αἴας καὶ Ἠλέκτρα μὲ διάστιχο ἑρμηνεία καὶ σχόλια στὶς ὦες. Lesb. Leimonos 269 (19ου αἰ.): Ἀδήλου «καλανδάριον, ἤτοι προγνωστικὸν παντοτινόν, μεταφρασθὲν ποτε ἐκ τῆς οὐγκρικῆς γλώττης εἰς τὴν ἡμετέραν 65. Ἐννοεῖται ἡ σημερινὴ Kαλλονὴ τῆς Λέσβου. 66. Στὸ ἴδιο χειρόγραφο σώζεται καὶ ἀναφορὰ τῆς ἀδελφότητας πρὸς τὸν Mητροπολίτη Mηθύμνης, μὲ ἡμερομηνία 12 Aὐγούστου 1900, μὲ τὴν ὁποία ζητᾶ τὴ μεσολάβησή του γιὰ τὴν ἐπιστροφὴ τοῦ χειρογράφου. 67. Πο λ ι τ η ς Πο λ ι τ η, Bιβλιογράφοι, 612.

24 50 Aπόστολος Σπανoς ἁπλῆν παρὰ τοῦ ἀνωνύμου» καὶ Μεθοδίου Πατάρων, «πρόφθεγμα περὶ τῶν ἐσχάτων ἡμερῶν ὅπερ ἀντεγράφθη ὑπό τινος παλαιοῦ χειρογράφου». Lesb. Leimonos ἕτερος κῶδιξ 2 (12ου αἰ.): Τετραευάγγελο. Lesb. Leimonos ἕτερος κῶδιξ 11 (ἔτ. 1818, γραφέας: ἱεροδιάκονος Παρθένιος Γιαννακίδης 68 ): Ἀκολουθία ἁγίου Γεωργίου Ἀρχιεπισκόπου Μυτιλήνης τοῦ θαυματουργοῦ. Lesb. Leimonos ἕτερος κῶδιξ 12 (16ου αἰ.): Ἀκολουθίες σὲ διαφόρους ἁγίους. 69 Σὲ ἕναν ἀπὸ τοὺς ἀκαταλογογράφητους κώδικες ἀλληλογραφίας τῆς μονῆς σώζεται, μὲ ἡμερομηνία 21 Ἰουλίου 1898, ἡ καταγραφὴ τῶν ἕως τότε ἀπωλεσθέντων χειρογράφων (92, 192, 193, 194, 260, 266, 267, 269, 299 δύο ἀπὸ αὐτά, τοὺς κώδικες 194 καὶ 299 εἶχα τὴ χαρὰ νὰ ἐντοπίσω κατὰ τὴ διάρκεια τῶν μελετῶν μου στὴ μονὴ καὶ νὰ τοὺς ἐπαναφέρω στὴ θέση τους). Ἀπὸ τὸν κατάλογο αὐτὸν φαίνεται ὅτι τὰ ἑπτὰ ἀπὸ τὰ δέκα ἐλλείποντα σήμερα χειρόγραφα ἔχουν κλαπεῖ πρὶν τὸ Mιὰ ἐπιπλέον πληροφορία γιὰ τὴν τύχη τοῦ Lesb. Leimonos 92 προέρχεται ἀπὸ σημείωμα, τὸ ὁποῖο ἔγραψε στὴ σελίδα 80 ἑνὸς ἀπὸ τὰ ἀντίτυπα τῆς Μαυρογορδατείου Βιβλιοθήκης ποὺ βρίσκονται στὴ Λειμωνιακὴ βιβλιοθήκη, ὁ πρώην ἡγούμενος τῆς μονῆς Παῦλος Ματζουράνης ( ). Tὸ σημείωμα ἔχει ὡς ἑξῆς: «Τὸ ὑπ ἀριθμ. 92 χειρόγραφον ἐκλάπη ὑπ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου τοῦ Παπαδοπούλου ὅστις καὶ συνέταξε τὸν παρόντα κατάλογον. Τοῦτο εὑρίσκεται εἰς τὴν Ρωσίαν ὅπου καὶ ἀπέθανε οὗτος». Πρόκειται προφανῶς γιὰ ἕνα ἀπὸ τὰ τρία χειρόγραφα τῆς Μονῆς Λειμῶνος, τὰ ὁποῖα βρίσκονται σήμερα σὲ βιβλιοθήκη τῆς Ἁγίας Πετρούπολης Ἴσως πρόκειται γιὰ τὸν ἱεροδιάκονο Παρθένιο, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀντιγράψει τὸ 1787 τὸν κώδικα 20 τοῦ Γυμνασίου Μυτιλήνης καὶ τὸ 1800 τὸν κώδικα 16 τῆς ἴδιας συλλογῆς βλ. Αθ. Πα π α δ ο π ο υ λ ο ς-kε ρ α μ ε υ ς, Κατάλογος τῶν ἐν τῇ Βιβλιοθήκῃ τοῦ Γυμνασίου Μυτιλήνης ἀποκειμένων χειρογράφων, στὸ ἔργο του Mαυρογορδάτειος Bιβλιοθήκη, ( ) καὶ Πο λ ι τ η ς Πο λ ι τ η, Bιβλιογράφοι, Bλ. τὴν περιγραφὴ τῶν χειρογράφων ἀπὸ τὸν Πα π α δ ο π ο υ λ ο-κε ρ α μ ε α, Κατάλογος χειρογράφων, 80-81, 104, 121, , 128, 130, Bλ. [Ἀρχιμ. Nι κ ο δ η μ ο ς Πα υ λ ο π ο υ λ ο ς], Tὰ χειρόγραφα τῆς Mονῆς Λειμῶνος, Δελτίον ἡ Ὁδὸς τοῦ Kυρίου (Ἱερᾶς Μητροπόλεως Μηθύμνης) Δ (1970) 189. Δυστυχῶς, μέχρι στιγμῆς δὲν ἔχει σταθεῖ δυνατὴ ἡ ταύτιση τῶν χειρογράφων αὐτῶν, καθὼς ὁ ἐπιγραμματικὸς χαρακτήρας τοῦ καταλόγου τῶν T. K. Uk h m y l o va V. G. Ge i m a n, Kratkii otchet rukopisnogo otdela za gg. so vstupitel, Leningrad 1940, , ὅπου καταγράφονται τὰ χειρόγραφα τῆς συλλογῆς τοῦ Παπαδοπούλου Kεραμέως, τὰ ὁποῖα τώρα βρίσκονται στὴν M. E. Saltykov Shchedrin State Public Library, δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀσφαλῆ ἐξαγωγὴ συμπερασμάτων.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΗΓΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ. Ἀλυγιζάκη, Ἡ ὀκταηχία Ἀλυγιζάκη Ἀντωνίου Ε., Ἡ ὀκταηχία στὴν ἑλληνικὴ λειτουργικὴ ὑμνογραφία, Θεσσαλονίκη 1985.

ΠΗΓΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ. Ἀλυγιζάκη, Ἡ ὀκταηχία Ἀλυγιζάκη Ἀντωνίου Ε., Ἡ ὀκταηχία στὴν ἑλληνικὴ λειτουργικὴ ὑμνογραφία, Θεσσαλονίκη 1985. 1 ΕΙΚΟΝΕΣ 2 ΠΗΓΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ Ἀλυγιζάκη, Ἡ ὀκταηχία Ἀλυγιζάκη Ἀντωνίου Ε., Ἡ ὀκταηχία στὴν ἑλληνικὴ λειτουργικὴ ὑμνογραφία, Θεσσαλονίκη 1985. Γιαννόπουλου, Ἡ ψαλτικὴ τέχνη Γιαννόπουλου Ἐμμανουὴλ Στ., Ἡ ψαλτικὴ

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Στὴν Ἱερὰ Μονή μας, τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης, στὴν Φυλὴ Ἀττικῆς, μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου Πνευματικοῦ Πατρός μας,

Διαβάστε περισσότερα

1814-2014 200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

1814-2014 200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΜΕΘΟΔΟΥ Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ο Ν Ψ Α Λ Τ Ι Κ Η Σ 1814-2014 200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΔΙΕΘΝΕΣ, ΕΠΕΤΕΙΑΚΟ ΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ἀφιερωμένο στὴ μνήμη τῶν τριῶν μεγάλων εὐεργετῶν τοῦ ἔθνους Χρυσάνθου τοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλλάδα. Μεγάλη. Καλαβρία Ἀπουλία Καμπανία STUDIUM HISTORICORUM Ε ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΦΗΣ

Ἑλλάδα. Μεγάλη. Καλαβρία Ἀπουλία Καμπανία STUDIUM HISTORICORUM Ε ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΦΗΣ STUDIUM HISTORICORUM Ε ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΦΗΣ Ἡ Μεγάλη Ἑλλάδα Καλαβρία Ἀπουλία Καμπανία 27-30 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2015 Ἱερὰ Μονὴ Παναγίας Καλαμιώτισσας (Μονὴ τῆς Ζωοδόχου Πηγῆς), Ἀνάφη 2 Τρίτη 25 Αὐγούστου,

Διαβάστε περισσότερα

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο (Μιὰ πρώτη προσέγγιση στὸ θέμα) Εἰπώθηκε, πὼς ὁλόκληρο τὸ Ἅγιον Ὄρος μοιάζει μὲ τὸ Καθολικὸ ἑνὸς ἰεροῦ Ναοῦ καὶ ὅτι ἡ περιοχὴ ἀπὸ τὴν Ἁγία Ἄννα καὶ πέρα εἶναι τὸ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΧΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΒΕΡΟΙΑΣ, ΝΑΟΥΣΗΣ & ΚΑΜΠΑΝΙΑΣ «ΚΟΣΜΑΣ Ο ΜΑΔΥΤΙΝΟΣ» ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ Ἐπιμέλεια Βασίλειος Κ. Μαυράγκανος ΒΕΡΟΙΑ 2013 ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ Ἐπιμέλεια Βασίλειος

Διαβάστε περισσότερα

Φ. Ἀ. Δημητρακόπουλος Γ. Β. Ἀνδρειωμένος Μ. Χρόνη Χ. Κοντονικολῆς - Ἀ. Βακαλόπουλος Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ

Φ. Ἀ. Δημητρακόπουλος Γ. Β. Ἀνδρειωμένος Μ. Χρόνη Χ. Κοντονικολῆς - Ἀ. Βακαλόπουλος Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ 1 Φ. Ἀ. Δημητρακόπουλος Γ. Β. Ἀνδρειωμένος Μ. Χρόνη Χ. Κοντονικολῆς - Ἀ. Βακαλόπουλος Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ Ἀπὸ 2 ἕως 12 Ἰουνίου 2010, ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψη τοῦ καθηγητῆ Φωτίου

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος».

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 18 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Ἐξ αἰτίας τοῦ ὅτι παρατηρεῖται

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 279-283

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 279-283 Paul Canart, Études de paléographie et de codicologie reproduites avec la collaboration de Maria Luisa Agati et Marco D Agostino, τόμ. I-II [Studi e Testi 450-451], Città del Vaticano 2008, σσ. XXVIII+748+VI+749-1420.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ. Δ/νσις : Ἰωάννου Γενναδίου 14 115 21, Ἀθῆναι

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ. Δ/νσις : Ἰωάννου Γενναδίου 14 115 21, Ἀθῆναι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Δ/νσις : Ἰωάννου Γενναδίου 14 115 21, Ἀθῆναι Τηλ. 210-72.72.204, Fax 210-72.72.210, e-mail: contact@ecclesia.gr ΠΡΩΤ. 6002/2014 ΑΡΙΘΜ. ΑΘΗΝΗΣΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ (5-6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2004, Διορθόδοξον Κέντρον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ESTABLISHMENT OF THE NEW. Συμμετοχή των χορών: ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ESTABLISHMENT OF THE NEW. Συμμετοχή των χορών: ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Διοργάνωση Σχολείον Ψαλτικής Yπό τη αιγίδα της Ι. Αρχιεπισκοπής Αθηνών ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ International Conference ΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΙΑΣ of Musicology 1814-2014: 1814-2014: 200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ 200 YEARS FROM THE

Διαβάστε περισσότερα

The copyright and the Intellectual Property of the Edition of the Codex Vindobonensis phil. Gr. 65 (ff. 11r-126r)

The copyright and the Intellectual Property of the Edition of the Codex Vindobonensis phil. Gr. 65 (ff. 11r-126r) The copyright and the Intellectual Property of the Edition of the Codex Vindobonensis phil. Gr. 65 (ff. 11r-126r) The Byzantine Mathematics, 3 rd edition Volume Ι Arithmetic, Αlgebra Volume ΙΙ Geometry

Διαβάστε περισσότερα

LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò

LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς μνήμης τοῦ Ἁγίου ἐνδόξου Ἀποστόλου καὶ πρώτου Ἁγιογράφου, Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ (18η Ὀκτωβρίου) καὶ πρὸς τιμήν Του, πραγματοποιήθηκε, μὲ τὴν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ τὴν ἐπίσημη

ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ τὴν ἐπίσημη Θαῦμα τῆς Ἁγίας Γεροντίσσης Μυρτιδιωτίσσης τῆς Ἀσκητρίας τῆς Κλεισούρας ( 1974) Ἀποδεικτικὸ καὶ Βεβαιωτικὸ τῆς Μοναχικῆς Ἱδιότητος καὶ Ὀνομασίας Αὐτῆς ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989 Ἡ Θεία Κοινωνία κατ οἶκον Θεσσαλονίκη 2008 Κάποιοι συσχετίζουν κάκιστα τὴν παρουσία τοῦ ἱερέως στό

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο. Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292.

Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο. Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292. Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ Γιατὶ τὸ Βυζάντιο Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292. Κατ ἐπανάληψιν ἔχει ἐπισημανθῆ ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀναθεωρήσουμε ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες τὴν ὀπτικὴ εἰκόνα ποὺ ἔχουν

Διαβάστε περισσότερα

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου)

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου) Οἱ πιστοὶ ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων δεηθῶμεν. Ἵνα ὁ Κύριος αὐτοὺς ἐλεήσῃ. Κατηχήσῃ αὐτοὺς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας. Ἀποκαλύψῃ αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον τῆς δικαιοσύνης. Ἑνώσῃ αὐτοὺς τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ

Διαβάστε περισσότερα

Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε ὁ Θρασύβουλος Στανίτσας

Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε ὁ Θρασύβουλος Στανίτσας Γ Συνέδριο «Θεωρία καί Πράξη τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ἡ Ὁκταηχία» Τετάρτη 18 Ὀκτωβρίου 2006 Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε Ἀθανάσιος Ἰ. Παϊβανᾶς www.paivanas.gr

Διαβάστε περισσότερα

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο ΧΕΡΟΥΒΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΟΙΝΩΝΙΟ Λ. Β Χερουβικόν σε ἦχο πλ. β. Ἐπιλογές Ἦχος Μ Α µη η η η ην Οι τ Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΤΥΡΑΣ ΑΓΑΘΟΠΟΥΣ

ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΤΥΡΑΣ ΑΓΑΘΟΠΟΥΣ ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΤΥΡΑΣ ΑΓΑΘΟΠΟΥΣ Ἡ συνεισφορὰ τῆς νήσου Κρήτης στὴ συγκρότηση τοῦ «ἔσω ἀνθρώπου», καθὼς καὶ στὴν πνευματικὴ προαγωγή, δὲν συνίσταται μονάχα στὴν καλλιέργεια τῶν Γραμμάτων καὶ τῶν Τεχνῶν, ἀλλὰ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Αὒγουστος 2011 12 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Χριαστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα Τεῦχος 12 - Αὒγουστος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία

Διαβάστε περισσότερα

Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε ὁ Θρασύβουλος Στανίτσας

Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε ὁ Θρασύβουλος Στανίτσας Γ Συνέδριο «Θεωρία καί Πράξη τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ἡ Ὁκταηχία» Τετάρτη 18 Ὀκτωβρίου 2006 Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε Ἀθανάσιος Ἰ. Παϊβανᾶς www.paivanas.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου μας

Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου μας Ἱερὸ Τελετὴ Λήξεως Μαθημάτων Ἁγιογραφίας τῆς Μητροπόλεώς μας Περίοδος ΣΤ, 2013-2014 Ζωὴ καὶ Δημιουργικὴ Συνέχεια στὴν Ὀρθόδοξη Ἁγιογραφία + Κυριακὴ Ἁγιορειτῶν Πατέρων, 9/22.6.2014 Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου

Διαβάστε περισσότερα

Αγια. Μετέωρα Σ Ω Τ Η Ρ Ε Ι Α 2 0 1 5. ἀφιέρωμα στά. ιεροσ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ναοσ

Αγια. Μετέωρα Σ Ω Τ Η Ρ Ε Ι Α 2 0 1 5. ἀφιέρωμα στά. ιεροσ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ναοσ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΚΗΦΙΣΙΑΣ, ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ ΚΑΙ ΩΡΩΠΟΥ ιεροσ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ναοσ μεταμορφωσεωσ του σωτηροσ δημου μεταμορφωσεωσ Χλόης & Λεβαδείας Τ.Κ. 144 52 τηλ.: 210-2850060 & φάξ: 210-2816706 site: www.inmm.gr,

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X

Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X eutypon32-33 2014/11/30 12:03 page 19 #23 Εὔτυπον, τεῦχος 32-33 Ὀκτώβριος/October 2014 19 Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X Ἰωάννης Α. Βαμβακᾶς Ιωάννης Α. Βαμβακᾶς Παπαθεοφάνους 12 853 00 Κῶς Η/Τ: gavvns

Διαβάστε περισσότερα

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν Χριστούγεννα 2013 Ἀρ. Πρωτ. 1157 Πρός τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε. Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ,

Διαβάστε περισσότερα

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας. ΕΚΚΛΗΣΙΑ & ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΕΝΟΡΙΑ & ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ Σεβασμιώτατε, Αἰδεσιμολογιώτατοι, Πρωτοπρεσβύτερος π. Βασίλειος Κοντογιάννης Ἐφημ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΥ Γ.Ν.Α. Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας

Διαβάστε περισσότερα

Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι.

Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι. Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι. Ἡ Χἀρις τῆς Τρισηλίου Θεότητος, τοῦ ἀνάρχου Πατρός, τοῦ συνανάρχου Υἱοῦ καί τοῦ συναϊδίου Ἁγίου

Διαβάστε περισσότερα

Τευχος πρωτο. αρχεία. Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Ένα σύγχρονο αρχείο. Το ΙΑ/ΕΤΕ ανοίγει τα χαρτιά του

Τευχος πρωτο. αρχεία. Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Ένα σύγχρονο αρχείο. Το ΙΑ/ΕΤΕ ανοίγει τα χαρτιά του Τευχος πρωτο αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Ένα σύγχρονο αρχείο Το ΙΑ/ΕΤΕ ανοίγει τα χαρτιά του Άσκηση Υπόθεση παραχάραξης Το 1938, το Υφυπουργείον Δημοσίας Ασφαλείας του ελληνικού κράτους δημοσιεύει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2015 ἀριθμ. πρωτ.: 181.- ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τὸν ἱερὸ Κλῆρο καὶ τὸν εὐσεβῆ Λαὸ τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ 127 ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΡΓΑΜΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ (ΖΗΖΙΟΥΛΑΣ) Εἰσαγωγὴ Ἡ δημιουργία τῆς ἑνωμένης Εὐρώπης εἶναι πάνω ἀπ ὅλα γεγονὸς πνευματικῆς σημασίας. Ἡ πολιτικὴ ἡγεσία

Διαβάστε περισσότερα

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση Εἰσαγωγή Ὁ ICAMLaw Application Server (στὸ ἑξῆς γιά λόγους συντομίας IAS) ἀποτελεῖ τὸ ὑπόβαθρο ὅλων τῶν δικηγορικῶν ἐφαρμογῶν τῆς ICAMSoft. Εἶναι αὐτός ποὺ μεσολαβεῖ ἀνάμεσα: α) στὴν τελική ἐφαρμογὴ ποὺ

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Εἰσαγωγὴ Μιὰ ἀπὸ τὶς βασικὲς πρόσθετες δυνατότητες τῆς ἔκδοσης 3 τῶν ἰατρικῶν ἐφαρμογῶν μας, εἶναι ἡ δυνατότητα συσχετισμοῦ ὅσων ψηφιακῶν ἀρχείων ἀπαιτεῖται στὴν

Διαβάστε περισσότερα

ε ε λε η σον Κυ ρι ε ε ε

ε ε λε η σον Κυ ρι ε ε ε Ἡ τάξις τοῦ ἑωθινοῦ Εὐαγγελίου ᾶσα νοὴ Αἰνεσάτω ὁ ιάκονος: Τοῦ Κυρίου δεηθῶµεν Κυ ρι ε ε λε η σον ὁ Ἱερεύς: Ὅτι Ἅγιος εἶ ὁ Θεὸς ἡµῶν, Ἦχος η α σα πνο η αι νε σα α τω τον Κυ ρι ον Αι νε σα α τω πνο η πα

Διαβάστε περισσότερα

Παρακλητικὴ καὶ Ὡρολόγιο

Παρακλητικὴ καὶ Ὡρολόγιο Παρακλητικὴ καὶ Ὡρολόγιο ὑπὸ ημ. Κ. Μπαλαγεώργου Προοίμιο Ἐπιθυμῶ, κατ ἀρχάς, νὰ ἐκφράσω θερμότατες εὐχαριστίες πρὸς τὴν Συνοδικὴ Ἐπιτροπὴ Λειτουργικῆς Ἀναγεννήσεως γιὰ τὴν τιμητικὴ πρόσκληση συμμετοχῆς

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Συνόλων - Set Theory

Θεωρία Συνόλων - Set Theory Θεωρία Συνόλων - Set Theory Ἐπισκόπηση γιὰ τὶς ἀνάγκες τῶν Πρωτοετῶν Φοιτητῶν τοῦ Τµήµατος Διοίκησης, στὸ µάθηµα Γενικὰ Μαθηµατικά. Ὑπὸ Γεωργίου Σπ. Κακαρελίδη, Στὸ Τµῆµα Διοίκησης ΤΕΙ Δυτικῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι.

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Σὰ τελευταῖα χρόνια καὶ ἰδιαίτερα μετὰ τὸ ἄνοιγμα τῶν συνόρων τῶν χωρῶν τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ καὶ γειτόνων χωρῶν

Διαβάστε περισσότερα

Κώστα Β. Καραστάθη. Ἕλληνες ἀπὸ τὸ Ἄρβανον, Ἡ ἀλήθεια γιὰ τὴν ταυτότητα τῶν Ἀρβανιτῶν ἐποίκων μας. Ἱστορικὴ μελέτη

Κώστα Β. Καραστάθη. Ἕλληνες ἀπὸ τὸ Ἄρβανον, Ἡ ἀλήθεια γιὰ τὴν ταυτότητα τῶν Ἀρβανιτῶν ἐποίκων μας. Ἱστορικὴ μελέτη Κώστα Β. Καραστάθη Ἕλληνες ἀπὸ τὸ Ἄρβανον, Ἡ ἀλήθεια γιὰ τὴν ταυτότητα τῶν Ἀρβανιτῶν ἐποίκων μας Ἱστορικὴ μελέτη Ἐκδόσεις «Ἄθως», Ἀθήνα 2014, σελ. 433. Τί ὁρίζεται μὲ τὴν τοπωνυμία «Ἄρβανον»; Οἱ ὅροι «Ἄρβανον»

Διαβάστε περισσότερα

Προσκύνημα στὴν Ρουμανία

Προσκύνημα στὴν Ρουμανία Προσκύνημα στὴν Ρουμανία Ἐνίσχυσις τῆς Ἑνότητός μας μὲ τὴν Εὐλογία τοῦ Ἁγίου Γλυκερίου ΕΦΕΤΙΝΗ συμμετοχὴ μελῶν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῶν Ἐνισταμένων H στὴν μεγάλη Ἑορτὴ τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος στὴν Μητροπολιτικὴ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Τὰ Ἕξι μεγάλα ἐρωτήματα τῆς δυτικῆς μεταφυσικῆς καταλαμβάνουν μιὰ ξεχωριστὴ θέση στὴν ἱστορία τῆς φιλοσοφικῆς ἱστοριογραφίας. Ὁ συγγραφέας του βιβλίου, Χάιντς Χάιμζετ (1886-1975),

Διαβάστε περισσότερα

Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Ἰανουάριος 2011 5 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Τεῦχος 5 - Ἰανουάριος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία ψηφιακὴ ἔκδοση τοῦ ἠλεκτρονικοῦ περιοδικοῦ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΚΑΙ ΑΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΚΑΙ ΑΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΚΡΗΤΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΚΑΙ ΑΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ Γ, ΤΕΥΧΟΣ 33 ΡΕΘΥΜΝΟ 2014 Ἱερά Μητρόπολις Ρεθύμνης καί Αὐλοποτάμου Περιοδική ἔκδοση Νέα Χριστιανική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Θέμα: «Περὶ τῆς νομιμότητας τελέσεως τοῦ Μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος ἀνηλίκων». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Σχετικὰ μὲ τὶς προϋποθέσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Εφαρμογὲς τῶν συνεχῶν κλασμάτων 1 1. Η τιμὴ τοῦ π μὲ σωστὰ τὰ 50 πρῶτα δεκαδικὰ ψηφία μετὰ τὴν ὑποδιαστολή, εἶναι 3.14159265358979323846264338327950288419716939937511.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΞΙΜΟΒΙΤΣ (1896-1966)

ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΞΙΜΟΒΙΤΣ (1896-1966) ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΞΙΜΟΒΙΤΣ (1896-1966) Ἕνα σύγχρονο ἀλλὰ ἄγνωστο Ρῶσο ἅγιο θὰ παρουσιάσουμε σήμερα. Ἕνα ἅγιο, ποὺ τὰ ἱστορικὰ γεγονότα τῆς ἐποχῆς τοῦ ἀλλὰ καὶ ἡ πρόνοια τοῦ Θεοῦ, τὸν ἀνάγκασαν νὰ ζήσει καὶ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α

Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α Ἐσωτερικὸ Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίων Ἀποστόλων Κυμίνων Θεσσαλονίκης Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου πνευματικοῦ Πατρός μας, Μητροπολίτου Ὠρωποῦ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ευτέρα Ἔκδοσις Τίπρέπεινὰγνωρίζῃ ΕΝΑΣΕΛΛΗΝΑΣΜΑΚΕΔΟΝΑΣ 1. Ὅτι οἱ Σκοπιανοὶ λένε τεράστια ψέματα καὶ ὅτι ἔστησαν ἕνα φαντασιώδη μύθο γιὰ τὴν καταγωγή τους. Στὴν πλειονότητά τους εἶναι Σλαῦοι

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Αρχεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Ασκήσεις επί χάρτου

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Αρχεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Ασκήσεις επί χάρτου αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Αρχεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Ασκήσεις επί χάρτου Άσκηση 1η Η σκληρή δουλειά των γραφέων Στα βυζαντινά μοναστήρια λειτουργούσαν scriptoria, δηλαδή εργαστήρια όπου

Διαβάστε περισσότερα

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux.

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Μακρῆς Δημήτριος, Φυσικός. mailto: jd70473@yahoo.gr 1. Εἰσαγωγή. Τὸ πολυτονικὸ σύστημα καταργήθηκε τὸ 1982. Δὲν θὰ ἀσχοληθοῦμε

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι,

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, Ὁ Γάμος Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, ὲ λίγες ἡμέρες πρόκειται νὰ ἑνωθεῖτε μὲ τὰ δεσμὰ τοῦ Γάμου διὰ τῶν εὐλογιῶν τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας τοῦ Κυρίου μας. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς χρειάζεται ὡς καταλύτη τὸν τελειωτῆ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

Ἔχουμε κρίση θεσμῶν γιατί ἔχουμε κρίση προσώπων καὶ ἔχουμε κρίση προσώπων γιατί ἀγαπήσαμε τὴν ἀπατηλὴ ζωὴ τοῦ κόσμου τούτου, μὲ τὶς πολλὲς

Ἔχουμε κρίση θεσμῶν γιατί ἔχουμε κρίση προσώπων καὶ ἔχουμε κρίση προσώπων γιατί ἀγαπήσαμε τὴν ἀπατηλὴ ζωὴ τοῦ κόσμου τούτου, μὲ τὶς πολλὲς Ὁμιλία Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πέτρας & Χερρονήσου κ. Νεκταρίου στὴν εἰς Πρεσβύτερον χειροτονία τοῦ ιακόνου Νεκταρίου Κιοστεράκη Χερσόνησος, 30 εκεμβρίου 2010 Χειροτονεῖσαι σήμερα ἱερεὺς καὶ συνάπτεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα

Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα του Αιδεσιμολογιώτατου Πρωτοπρεσβύτερου κ. Θεοδώρου Ι. Κουμαριανού, Λέκτορα της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Ἱερὰ Μονὴ Βατοπαιδίου. Ἐνημερωτικὸ Φυλλάδιο. Ἅγιον Ὄρος 2 009

Ἱερὰ Μονὴ Βατοπαιδίου. Ἐνημερωτικὸ Φυλλάδιο. Ἅγιον Ὄρος 2 009 Ἱερὰ Μονὴ Βατοπαιδίου Ἐνημερωτικὸ Φυλλάδιο Ἅγιον Ὄρος 2 009 Ἐνημερωτικὸ Φυλλάδιο γιὰ τὴν Ἱερὰ Μονὴ Βατοπαιδίου Τοὺς τελευταίους μῆνες ἔχει προκληθεῖ ἕνας πρωτοφανὴς θόρυβος, ποὺ σχετίζεται μὲ τὴν ἀξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΕΤΑΡΤΗ ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2015 ΤΟΥ EΒΔΟΜΗΚΟΣΤΟΥ ΕΚΤΟΥ ΤΟΜΟΥ

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΕΤΑΡΤΗ ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2015 ΤΟΥ EΒΔΟΜΗΚΟΣΤΟΥ ΕΚΤΟΥ ΤΟΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΕΤΑΡΤΗ ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2015 ΤΟΥ EΒΔΟΜΗΚΟΣΤΟΥ ΕΚΤΟΥ ΤΟΜΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΒΑΡΝΑΒΑΣ Tὸ περιοδικὸ "AΠOΣTOΛOΣ BAPNABAΣ" εἶναι τὸ ἐκφραστικὸ ἔντυπο τῆς Ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας τῆς Kύπρου. Οἱ βασικοὶ του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Δ/νσις : Ἰωάννου Γενναδίου 14 115 21, Ἀθῆναι Τηλ. 210-72.72.204, Fax 210-72.72.210, e-mail: contact@ecclesia.gr ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΩΣ ΚΑΤΕΠΕΙΓΟΝ Πρωτ.

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ περιοχὴ τῆς Τριχωνίδος στὶς ἐπιστολὲς τοῦ Ἀναστασίου Γορδίου. Ἡ σχέση τοῦ Ἀν. Γορδίου μὲ τὸν ἡγούμενο τῆς Ἱ. Μ. Μυρτιᾶς Γεννάδιο

Ἡ περιοχὴ τῆς Τριχωνίδος στὶς ἐπιστολὲς τοῦ Ἀναστασίου Γορδίου. Ἡ σχέση τοῦ Ἀν. Γορδίου μὲ τὸν ἡγούμενο τῆς Ἱ. Μ. Μυρτιᾶς Γεννάδιο Κωνσταντῖνος Σπ. Τσιώλης Ἡ περιοχὴ τῆς Τριχωνίδος στὶς ἐπιστολὲς τοῦ Ἀναστασίου Γορδίου Ἡ σχέση τοῦ Ἀν. Γορδίου μὲ τὸν ἡγούμενο τῆς Ἱ. Μ. Μυρτιᾶς Γεννάδιο Ἀναστάσιος Γόρδιος (1654-1729) Ε.Β.Ε. Κῶδ. 2188

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13 Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές Το πλήρωμα του χρόνου Συνάντηση Ιουδαϊκού κόσμου με ελληνισμό. Μετάφραση των εβδομήκοντα, Φίλωνας μέσω της αλληγορίας. Η ελληνική φιλοσοφία έδωσε την έννοια της θεωρίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ Στό χος του Ο λο κλη ρω μέ νου Προ γράμ μα τος για τη βιώ σι μη α νά πτυ ξη της Πίν δου εί ναι η δια μόρ φω ση συν θη κών α ει φό ρου α νά πτυ ξης της ο ρει νής πε ριο χής, με τη δη

Διαβάστε περισσότερα

«Εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον, ἀπό τοῦ νῦν καί ἕως τοῦ αἰῶνος». Μακαριώτατε, Ἅγιοι Πατέρες, Ἐντιμότατοι Ἄρχοντες, Ἀδελφοί μου Ἀγαπητοί,

«Εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον, ἀπό τοῦ νῦν καί ἕως τοῦ αἰῶνος». Μακαριώτατε, Ἅγιοι Πατέρες, Ἐντιμότατοι Ἄρχοντες, Ἀδελφοί μου Ἀγαπητοί, ΟΜΙΛΙΑ ΕΓΚΑΙΝΙΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 14 11 2011 «Εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον, ἀπό τοῦ νῦν καί ἕως τοῦ αἰῶνος». Μακαριώτατε, Ἅγιοι Πατέρες, Ἐντιμότατοι Ἄρχοντες, Ἀδελφοί μου Ἀγαπητοί, Μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟ ΒΤΖΑΝΣΙΟΝ ΗΣΟ ΕΛΛΗΝΟΥΩΝΟΝ ΚΑΙ ΕΩΕ ΣΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΠΟΛΙΣΙΜΟΝ

ΣΟ ΒΤΖΑΝΣΙΟΝ ΗΣΟ ΕΛΛΗΝΟΥΩΝΟΝ ΚΑΙ ΕΩΕ ΣΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΠΟΛΙΣΙΜΟΝ ΣΟ ΒΤΖΑΝΣΙΟΝ ΗΣΟ ΕΛΛΗΝΟΥΩΝΟΝ ΚΑΙ ΕΩΕ ΣΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΠΟΛΙΣΙΜΟΝ Μὲ ἀφορμὴν τὴν ἐπέτειον τῆς Ἁλώσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὑπὸ τῶν Σούρκων κατὰ τὴν 29ην Μαΐου 1453, πολλοὶ «θολοκουλτουριάρηδες», ἀνιστόρητοι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΣΑ Ν. ΚΩΝΣΑΝΣΙΝΙΔΗ «ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΚΤΚΚΟΤ: ΕΙΚΩΝ ΑΝΕΠΕΡΟΤ ΥΩΣΟ»

ΚΩΣΑ Ν. ΚΩΝΣΑΝΣΙΝΙΔΗ «ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΚΤΚΚΟΤ: ΕΙΚΩΝ ΑΝΕΠΕΡΟΤ ΥΩΣΟ» ΚΩΣΑ Ν. ΚΩΝΣΑΝΣΙΝΙΔΗ «ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΚΤΚΚΟΤ: ΕΙΚΩΝ ΑΝΕΠΕΡΟΤ ΥΩΣΟ» Πανιερώτατε, Μητροπολίτα Κύκκου καὶ Σηλλυρίας, εβασμιώτατοι Μητροπολῖτες Σαμασοῦ καὶ Ὀρεινῆς καὶ Μεσαορίας Ἅγιοι πατέρες τῆς ἀειθαλοῦς μονῆς

Διαβάστε περισσότερα

Ἱερὰ Μονὴ Βατοπαιδίου. Ἐνημερωτικὸ Φυλλάδιο. Ἅγιον Ὄρος 2 009

Ἱερὰ Μονὴ Βατοπαιδίου. Ἐνημερωτικὸ Φυλλάδιο. Ἅγιον Ὄρος 2 009 Ἱερὰ Μονὴ Βατοπαιδίου Ἐνημερωτικὸ Φυλλάδιο Ἅγιον Ὄρος 2 009 Ὁ θόρυβος ποὺ προηγήθηκε τοὺς προηγούμενους μῆνες ἔχει ἀρχίσει νὰ κατασιγάζεται καὶ ἔτσι δίνεται ἡ δυνατότητα νὰ προβάλλει σιγὰ σιγὰ ἡ ἀλήθεια

Διαβάστε περισσότερα

«Τὰ μουσικὰ χειρόγραφα τῆς συλλογῆς τοῦ παναγίου Τάφου τῆς πατριαρχικῆς Βιβλιοθήκης τῶν Ἱεροσολύμων»

«Τὰ μουσικὰ χειρόγραφα τῆς συλλογῆς τοῦ παναγίου Τάφου τῆς πατριαρχικῆς Βιβλιοθήκης τῶν Ἱεροσολύμων» «Τὰ μουσικὰ χειρόγραφα τῆς συλλογῆς τοῦ παναγίου Τάφου τῆς πατριαρχικῆς Βιβλιοθήκης τῶν Ἱεροσολύμων» «the musical manuscripts of the Holy sepulcher Collection of the Patriarchal Library of Jerusalem» Διεπιστημονικὸ

Διαβάστε περισσότερα

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις,

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις, ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τὸ βιβλίο αὐτὸ εἶναι προϊὸν μακρόχρονης ἐξέλιξης. Γιὰ εἴκοσι περίπου χρόνια, τὸ ἐνδιαφέρον μου γιὰ τὸν Φρέγκε ἀποτέλεσε μέρος ἑνὸς ὁδοιπορικοῦ ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὸ Μόναχο καί, μέσω τῆς Ὀξφόρδης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΥΔΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΟΡΩΝΟΥ ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΣ ΝΙΝΟΛΑΚΗΣ (1912-1935) ΚΑΙ Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ

Ο ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΥΔΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΟΡΩΝΟΥ ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΣ ΝΙΝΟΛΑΚΗΣ (1912-1935) ΚΑΙ Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ ΡΑΪΛΑΚΗΣ ΒΡΑΝΑΣ Ο ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΥΔΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΟΡΩΝΟΥ ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΣ ΝΙΝΟΛΑΚΗΣ (1912-1935) ΚΑΙ Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Σύμβουλος Καθηγητὴς: Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ἀρκαλοχωρίου, Καστελλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΑΛΕΣΒΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΓΙΑΣΟΥ-ΑΕΣΒΟΥ

ΠΑΑΛΕΣΒΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΓΙΑΣΟΥ-ΑΕΣΒΟΥ ΠΑΑΛΕΣΒΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΓΙΑΣΟΥ-ΑΕΣΒΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ Από Ι1^ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ μέχρι 15^ Σεπτεμβρίου 2015 ΣΑΒΒΑΤΟ 1η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ Ώρα 7-10 π.μ. Η τελετή της Προόδου

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας µιαν υπογραφή

Αναζητώντας µιαν υπογραφή Νίκος Βασιλειάδης Don t forget, the birds will sing at 1.45... Σελίδες: 86 12 19 εκ. Τιμή: 8,00 ISBN: 978 960 6628 62 7 Έκδοση: 2014 Δημήτρης Κάββουρας Νὰ λὲς Μαρία Ένα ποίηµα Σελίδες: 72 17 24 εκ Τιμή:

Διαβάστε περισσότερα

Κυριάκου Παπακυριάκου Θεολόγου καθηγητῆ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ

Κυριάκου Παπακυριάκου Θεολόγου καθηγητῆ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ Κυριάκου Παπακυριάκου Θεολόγου καθηγητῆ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ 1 Σέρρες 2012 2 Ἀφιεεροῦται μὲ βαθὺ σεβασμὸ σὲ ὅλους τούς μοναχοὺς καὶ τὶς μοναχές, πού ἀφιέρωσαν και άφιερώνουν

Διαβάστε περισσότερα

KHPY EKK H IA OP O O øn 304 Σεπτέμβριος - Ὀκτώβριος ἀρ. τεύχ. 35, 08 (60ή) 1948, 1948 1924, 1948 1950,

KHPY EKK H IA OP O O øn 304 Σεπτέμβριος - Ὀκτώβριος ἀρ. τεύχ. 35, 08 (60ή) 1948, 1948 1924, 1948 1950, - 304-KHPY EKK H IA OP O O øn Σεπτέμβριος - Ὀκτώβριος ἀρ. τεύχ. 35, 08 Ε Π Ι Λ Ο Γ Ο Σ Ἡ Ἁγία Τριάς μετά τῆς Θεοτόκου καί τῶν Ἁγίων Ἀγγέλων. Κάτωθεν ὁ Προφήτης Δανιήλ, ὁ Εὐαγγελιστής Ἰωάννης καί ὁ Πρωτομάρτυς

Διαβάστε περισσότερα

Π. Τ Ε Τ Σ Η Σ Χ Α Λ Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Ε Σ

Π. Τ Ε Τ Σ Η Σ Χ Α Λ Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Ε Σ ENTYPO TETSIS FIN:Layout 1 6/4/09 12:59 PM Page 1 Π. Τ Ε Τ Σ Η Σ Χ Α Λ Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Ε Σ 9 ΙΟΥΝΙΟΥ-3 ΙΟΥλΙΟΥ 2009 ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ 13, ΠλΑΚΑ, ΑΘΗΝΑ ENTYPO TETSIS FIN:Layout

Διαβάστε περισσότερα

ÅÐÁËÇÈÅÕÓÇ ÔÇÓ ÁÑ ÁÉÁÓ ÔÅ ÍÏËÏÃÉÁÓ ÕÐÏËÏÃÉÓÔÙÍ

ÅÐÁËÇÈÅÕÓÇ ÔÇÓ ÁÑ ÁÉÁÓ ÔÅ ÍÏËÏÃÉÁÓ ÕÐÏËÏÃÉÓÔÙÍ ÅÐÁËÇÈÅÕÓÇ ÔÇÓ ÁÑ ÁÉÁÓ ÔÅ ÍÏËÏÃÉÁÓ ÕÐÏËÏÃÉÓÔÙÍ 2.300 ἐ τῶν γρα νά ζι ἀ να κα λύ πτε ται στὴ Σαρ δη νί α Εἶ ναι πα λαι ό τε ρο τοῦ Ὑ πο λο γι στῆ τῶν Ἀν τι κυ θή ρων να μι κρὸ κομ μά τι ἑ νὸς μι κροῦ ὀ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΑ ΜΙΕΤ ΠΑΛΙΜΨΗΣΤΟ ΧΦ. Φυσική λήψη Ετος 1999 MuSIS System

ΙΠΑ ΜΙΕΤ ΠΑΛΙΜΨΗΣΤΟ ΧΦ. Φυσική λήψη Ετος 1999 MuSIS System ΙΠΑ ΜΙΕΤ ΠΑΛΙΜΨΗΣΤΟ ΧΦ. Φυσική λήψη Ετος 1999 MuSIS System ΙΠΑ ΜΙΕΤ ΠΑΛΙΜΨΗΣΤΟ ΧΦ. 480 nm ΙΠΑ ΜΙΕΤ ΠΑΛΙΜΨΗΣΤΟ ΧΦ. 500 nm ΙΠΑ ΜΙΕΤ ΠΑΛΙΜΨΗΣΤΟ ΧΦ. 520 nm ΙΠΑ ΜΙΕΤ ΠΑΛΙΜΨΗΣΤΟ ΧΦ. 540 nm ΙΠΑ ΜΙΕΤ ΠΑΛΙΜΨΗΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Γνησία Ὀρθοδοξία ἐν ὄψει τῆς προκλήσεως τοῦ 2016*

Ἡ Γνησία Ὀρθοδοξία ἐν ὄψει τῆς προκλήσεως τοῦ 2016* Ὁμιλία ἐπὶ τῇ Μνήμῃ τῶν Ἁγίων Νέων Τριῶν Ἱεραρχῶν Φωτίου τοῦ Μεγάλου, Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ καὶ Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ Κυριακὴ Α τοῦ Νοεμβρίου, 3.11.2014 ἐκ. ἡμ. Ἡ Γνησία Ὀρθοδοξία ἐν ὄψει τῆς προκλήσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΗΝΑΙΑ. H. Leclercq, «Menées», Dictionnaire d archéologie Chrétienne et de Liturgie, 11(I), 1933, στ. 409.

ΤΑ ΜΗΝΑΙΑ. H. Leclercq, «Menées», Dictionnaire d archéologie Chrétienne et de Liturgie, 11(I), 1933, στ. 409. 1 Γ.Ν. ΦΙΛΙΑΣ Καθηγητὴς Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν ΤΑ ΜΗΝΑΙΑ 1. Ὁρολογία καὶ περιεχόμενο Τὰ Μηναῖα εἶναι τὰ λειτουργικὰ βιβλία, στὰ ὁποῖα περιέχονται οἱ ἀκολουθίες (Ἑσπερινοῦ καὶ Ὄρθρου) τῶν ἑορτῶν τοῦ ἀκίνητου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ ΑΣ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ. Ποιήματα

Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ. Ποιήματα Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Νοέμβριος 2011 15 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ Ποιήματα Τεῦχος 15 - Νοέμβριος 2011 ISSN:

Διαβάστε περισσότερα

eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 27 #31

eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 27 #31 eutypon1315 2005/11/25 11:49 page 27 #31!)*."$ DA D 0@$)%!"$ >EE 27! "#$%&' ( ) * +,-./&' Ἁγίου Δημητρίου 38 162 31 Βύρωνας Ἀθήνα E-mail: vtrizonis@yahoo.com Abstract Sotiris Zisis (b. 1902, Koulakia,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ 1 ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ Μ ορτ ορτ τ ν γκαιν ων το πανσ πτου Ναο τ ς ναστ σεως τ ν τ εροσολ µων ὲ τὸ μήνα Σεπτέμβριο ἀρχίζει κάθε χρόνο τὸ νέο ἐκκλησιαστικὸ ἔτος, ἡ ἀρχὴ τῆς Ἰνδίκτου,

Διαβάστε περισσότερα

ÌÉÓÏ ÃÑÁÍÁÆÉ ÎÁÍÁÃÑÁÖÅÉ ÔÇÍ ÉÓÔÏÑÉÁ ÔÇÓ ÔÅ ÍÏËÏÃÉÁÓ

ÌÉÓÏ ÃÑÁÍÁÆÉ ÎÁÍÁÃÑÁÖÅÉ ÔÇÍ ÉÓÔÏÑÉÁ ÔÇÓ ÔÅ ÍÏËÏÃÉÁÓ ÌÉÓÏ ÃÑÁÍÁÆÉ ÎÁÍÁÃÑÁÖÅÉ ÔÇÍ ÉÓÔÏÑÉÁ ÔÇÓ ÔÅ ÍÏËÏÃÉÁÓ Κατασκευάστηκε τὸν γ αἰ. π.χ. στὴν Κάτω Ἰταλία. Εἶναι ἀνώτερης τεχνολογίας τοῦ Ὑπολογιστῆ τῶν Ἀντικυθήρων καὶ ἐφάμιλλο τῶν γραναζιῶν τῆς σύγχρονης Μηχανολογίας.

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Ἐκκλησία ὡς λατρεύουσα κοινότητα

Ἡ Ἐκκλησία ὡς λατρεύουσα κοινότητα Ἡ Ἐκκλησία ὡς λατρεύουσα κοινότητα Σὸ θέμα μὲ τὸ ὁποῖο στὴν ἀποψινή μας σύναξη θὰ ἀσχοληθοῦμε, ὅπως γνωρίζετε, εἶναι ἡ Ἐκκλησία ὡς λατρεύουσα κοινότητα. Θὰ προσπαθήσουμε χωρὶς νὰ εἰσέλθουμε σὲ λεπτομέρειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΟΝ ὑπ ἀριθ. 5

ΠΡΑΚΤΙΚΟΝ ὑπ ἀριθ. 5 ΠΡΑΚΤΙΚΟΝ ὑπ ἀριθ. 5 Συνεδρία τοῦ Μητροπολιτικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἰωαννίνων τῆς 10 ης Νοεμβρίου 2014. Σήμερον, τὴν 10 ην τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου τοῦ ἔτους 2014, ἡμέραν Δευτέραν καὶ ὥραν 1 ην

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΔΡΑΣΗ...ἐνορία ἐν δράσῃ!

ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΔΡΑΣΗ...ἐνορία ἐν δράσῃ! διαδρομές Ν ο ητ ι κ έ ς δ ι α δ ρ ο μ έ ς σ τ ό ν χ ῶ ρ ο τ ῆ ς π ί σ τ η ς Μηνιαῖο φυλλάδιο τοῦ Ἱ.Ν. Ἁγίας Τριάδος Πετρουπόλεως Σουλίου 167 - Τηλ.: 210 5013108 Τεῦχος 15 ο - Σεπτέμβριος 2015 ierosnaosagiastriadospetroupoleos.blogspot.gr

Διαβάστε περισσότερα

IΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΙ ΑΛΜΥΡΟΥ

IΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΙ ΑΛΜΥΡΟΥ IΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΙ ΑΛΜΥΡΟΥ Τ.Θ. 1308 Τ.Κ. 380 01 ΒΟΛΟΣ ΒΟΛΟΣ 21/04/2010 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΝΗΕΣ Στο φύλλο της 21 ης Απριλίου 2010 της εφημερίδας η «Θεσσαλία» δημοσιεύονται αποσπάσματα της εισήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια Β 1,5-8

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια Β 1,5-8 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 28 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Γ EΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Ἀ. Ἀστεριάδης. Ἅγιος Δημήτριος στὸ Στάδιο (Τεγέα).

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Κολοτούρου ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Σοφία Κολοτούρου ΠΟΙΗΜΑΤΑ Σοφία Κολοτούρου ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Ὀκτώβριος 2011 14 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Σοφία Κολοτούρου ΠΟΙΗΜΑΤΑ Τεῦχος 14 - Ὀκτώβριος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία ψηφιακὴ ἔκδοση τοῦ ἠλεκτρονικοῦ περιοδικοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Ἀλήθεια, πόσο σημαντικὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς διατροφῆς. Εἴμαστε αὐτὸ ποὺ τρῶμε, λένε μερικοὶ ὑλιστὲς φιλόσοφοι. Καὶ ἐννοοῦν τίποτα παραπάνω. Ἡ λογικὴ αὐτὴ εἶναι λίγο

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Ἱερά Μητρόπολις Σύμης ἱδρύθη τήν 20η Ἀπριλίου 2004 μέ ἀπόφαση τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ἱκανοποιώντας

Ἡ Ἱερά Μητρόπολις Σύμης ἱδρύθη τήν 20η Ἀπριλίου 2004 μέ ἀπόφαση τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ἱκανοποιώντας ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΣΥΜΗΣ Ἡ Ἱερά Μητρόπολις Σύμης ἱδρύθη τήν 20η Ἀπριλίου 2004 μέ ἀπόφαση τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ἱκανοποιώντας πάγιο αἴτημα τῶν κατοίκων γιά ἐκκλησιαστική

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενα: Μητροπολίτου Καισαριανῆς, Βύρωνος καὶ Ὑµηττοῦ ανιὴλ

Κείµενα: Μητροπολίτου Καισαριανῆς, Βύρωνος καὶ Ὑµηττοῦ ανιὴλ ΟΙ ΕΣΦΑΓΜΕΝΟΙ διὰ τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ διὰ τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀρνίου Κείµενα: Μητροπολίτου Καισαριανῆς, Βύρωνος καὶ Ὑµηττοῦ ανιὴλ Στοιχειοθεσία, ιακόσµησις, Ἐπιµέλεια Ἐκδόσεως: Ἀδελφότης Ἱερᾶς Μονῆς Ἁγίου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ 1 ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ χαλ νωτη γλ σσα Ἡ γλῶσσα εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικότερα μέλη τοῦ ἀνθρώπινου ὀργανισμοῦ. Σὲ σύγκριση μὲ ἄλλα ἀνθρώπινα μέλη, ὅπως γιὰ παράδειγμα τὰ χέρια

Διαβάστε περισσότερα

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ ΤΟ ΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ... 21 ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ 1 o Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1.1 Η Α λιεί α ως Οι κο νο μι κή ρα στη ριό τη τα...25 1.2 Η Κοι νο τι κή Α λιευ τι κή Πο λι τι κή...28

Διαβάστε περισσότερα