ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΕ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΕ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ"

Transcript

1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΕ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ Μια μέρα, στο τέλος του 17ου αιώνα, στην Πάδοβα της βόρειας Ιταλίας, ένας ηλικιωμένος Κρητικός πήρε χαρτί και μελάνι και άρχισε να καταγράφει στα ιταλικά τις αναμνήσεις του από τον τόπο που μεγάλωσε. Λόγω της προχωρημένης του ηλικίας ο Τζουάνες (Ιωάννης) Παπαδόπουλος είχε αποτραβηχτεί από την ενεργό ζωή και στις ώρες της αναγκαστικής αργίας τού στοιχειώνανε το νου γλυκόπικρες αναμνήσεις: «πιο πρόθυμα θα δεχόμουν την τέχνη της λησμοσύνης παρά τη θύμηση της δυστυχισμένης πατρίδας». 1 Ο Τζουάνες είχε ζήσει την τελευταία εποχή της Βενετοκρατίας στην Κρήτη. Γεννημένος γύρω στα 1618, είχε βιώσει το Κάστρο ή Χάνδακα, το σημερινό Ηράκλειο, όταν ήταν ακόμα σημαντικό εμπορικό και διοικητικό κέντρο, πρωτεύουσα της μεγαλονήσου και θέση-κλειδί στη βενετική θαλασσοκρατορία. Είχε μείνει στην πόλη σε όλη τη διάρκεια της οθωμανικής πολιορκίας, που άρχισε το 1648 και τελείωσε με την παράδοση της πόλης στους Οθωμανούς το Σεπτέμβρη του Ως πρόσφυγας πια, είχε ήδη σκοτώσει αμέτρητες ώρες συντάσσοντας ένα Xρονικό του Κρητικού Πολέμου (Memorie della Guerra di Candia). Τώρα, αφού δεν μπορούσε να διώξει 1. Ότσιο, φ. ii v. Στην Εισαγωγή, τις Σημειώσεις, τον Πίνακα ελληνικών λέξεων και το Ευρετήριο της παρούσας έκδοσης, όπως και στην ιταλοαγγλική έκδοση (Papadopoli 2007), οι παραπομπές στο Ότσιο αναφέρονται στους αριθμούς φύλλων του χειρογράφου, r(ecto) και v(erso) τα φ. i και ii βρίσκονται στην αρχή του κώδικα, χωρίς αρίθμηση. Το όνομα του συγγραφέα απαντά με τη μορφή Τζουάνες σε αντίγραφα των πιστοποιητικών βαπτίσεως των παιδιών του που δημοσιεύθηκαν από τον Legrand (1963: ΙΙΙ, 363). Αντιστοιχεί στον βενετσιάνικο τύπο Zuanne που χρησιμοποιείται συνήθως από τον συγγραφέα. Στα ιταλικά το επίθετο απαντά συνήθως στον τύπο Papadopoli. 17

2 Στον καιρό της σχόλης από το νου του τις αναμνήσεις της χαμένης πατρίδας, αποφάσισε να τις εμπιστευτεί στο χαρτί. Για να υπογραμμίσει τις συνθήκες που τον οδήγησαν να τις καταγράψει, έδωσε στο έργο του τον τίτλο L Occio, που αντιστοιχεί στη λέξη ozio στη σημερινή ιταλική ορθογραφία. Με προέλευση από το λατινικό otium, η λέξη σημαίνει αργία, έλλειψη δουλειάς, ελεύθερος χρόνος. Το χειρόγραφο στο οποίο ο Τζουάνες κατέγραψε τις αναμνήσεις του φυλάσσεται σήμερα στο Μουσείο Κορρέρ της Βενετίας. 2 Δεν είναι γνωστό αν έγιναν αντίγραφα πάντως, αν έγιναν, χάθηκαν ή τουλάχιστο δεν είναι γνωστά στους ερευνητές. Μέχρι τη δεκαετία του 1960 το κείμενο μελετήθηκε ελάχιστα και ουσιαστικά παρέμεινε άγνωστο. Την ίδια τύχη μοιράστηκαν πολλά άλλα χειρόγραφα, που ανακαλύφθηκαν τελικά από τον Νίκο Παναγιωτάκη και άλλαξαν την εικόνα που έχουμε για την ιστορία και τον πολιτισμό της βενετοκρατούμενης Κρήτης. 3 Από τον «ελεύθερο χρόνο» του Τζουάνε βγήκε ένα κείμενο εξαιρετικής σημασίας, μια ολοζώντανη περιγραφή της καθημερινής ζωής στην Κρήτη του 17ου αιώνα, φιλτραρισμένη από την έντονη προσωπικότητα του συγγραφέα, με πολλές λεπτομέρειες που δεν υπάρχουν σε άλλες πηγές. Η περιγραφή που μας άφησε αποκτά επιπρόσθετη εγκυρότητα από τη διπλή ιδιότητα του συγγραφέα γιατί ήταν και γαιοκτήμονας και αξιωματούχος στη Δουκική Καγκελαρία, το κεντρικό όργανο της βενετοκρητικής διοίκησης. Ήξερε καλά τη ζωή των αρχόντων αλλά και των απλών χωρικών της υπαίθρου, ενώ ταυτόχρονα γνώριζε από κοντά την κοινωνία της πρωτεύουσας και την περίπλοκη λειτουργία της κρατικής μηχανής. Ο Τζουάνες αναφέρεται με ιδιαίτερη νοσταλγία στα καθημερινά προϊόντα της κρητικής γης τα άφθονα αγριόχορτα, τους νόστιμους χοχλιούς, τα πολλά είδη πουλιών που κάθε χρόνο πέφτανε θύματα των Κρητικών κυνηγών, τις εξαίρετες ποικιλίες λαχανικών και φρούτων, τα περίφημα κρητικά κρασιά. Με νοσταλγία επίσης μιλάει για γραφικά τοπικά έθιμα, όπως οι πορτοκαλοπόλεμοι του καρναβαλιού και οι καλοκαιρινές σερενάτες με τραγούδια και όργανα στους δρόμους του Χάνδακα. Αλλά, παρ όλη την αγάπη του για τη χαμένη πατρίδα, ο Τζουάνες δεν θέλει να μας δώσει μια εξωραϊσμένη, ουτοπική εικόνα. Δεν διστάζει να καταδικάσει την ανικανότητα και τη διαφθορά πολλών φεουδαρχών ή να δείξει τη συμπάθειά του για τους χωρικούς που στρατολογούνταν για τη φοβερή «αγγαρεία της θάλασσας», ως κωπηλάτες δηλαδή στα βενετικά πολεμικά πλοία. Η νοσταλγία μετριάζεται από το ρεα- 2. Χφο Provenienze diverse 122b, τόμος πρώτος. 3. Για τις ανακαλύψεις αυτές βλ. κυρίως Παναγιωτακησ

3 Εισαγωγή λισμό του συγγραφέα, η πικρία για τη «δυστυχισμένη πατρίδα» ελαφρώνεται, σε κάποιο βαθμό, από το χιούμορ που τον διακρίνει. Ξεκινάει στις αναμνήσεις του περιγράφοντας τα τεράστια βενετικά οχυρώματα του Χάνδακα, με τις καστρόπορτες, τη φρουρά και την πολιτοφυλακή, με το φρούριο του λιμανιού και τα νεώρια. 4 Στη συνέχεια αναφέρεται στην ύδρευση της πόλης και ιδίως στο περίφημο υδραγωγείο και την κρήνη του Μορεζίνι στην κεντρική πλατεία, στα εγκαίνια της οποίας παραβρέθηκε, δεκάχρονο παιδί, το Περιγράφει τους στρατώνες, τις αποθήκες πολεμοφοδίων και δημητριακών, και τα παλάτια των Βενετών αξιωματούχων στο κέντρο της πόλης. Μετά στρέφει την προσοχή του σε μερικές σημαντικές δημόσιες τελετές και στους αξιωματούχους που συμμετείχαν σ αυτές. Ως συμβολαιογράφος και γραμματέας στη βενετική διοίκηση, ο Τζουάνες είχε συμμετάσχει κι ο ίδιος ή τουλάχιστον είχε παρακολουθήσει εκατοντάδες τέτοιου είδους τελετές. Αναφέρεται στη θέση και τις υποχρεώσεις των φεουδαρχών, που έπρεπε να συντηρούν πολεμικά άλογα και να εμφανίζονται στις τακτικές επιθεωρήσεις του ιππικού με τον κατάλληλο οπλισμό και συνοδεία. Μας περιγράφει τις προσπάθειες των ντόπιων αρχόντων να κερδίσουν την εύνοια των Βενετών αξιωματούχων, καλώντας τους σε πολυτελή τραπέζια και σε κυνήγια στα κτήματά τους. Μιλάει στη συνέχεια για τα εξοχικά αρχοντικά των μεγάλων γαιοκτημόνων, με τους πλούσιους φρουτόκηπους δεν παραλείπει όμως να επιστήσει την προσοχή του αναγνώστη στις σπατάλες και τη ματαιοδοξία της προνομιούχας αυτής κοινωνικής ομάδας, καθώς και στα εγκλήματα βίας που διέπρατταν συνεχώς εις βάρος των χωρικών και των αντιπάλων τους, χρησιμοποιώντας για το σκοπό αυτό τους μπράβους, τους σωματοφύλακες που συντηρούσαν στα αρχοντικά τους. Για να υπογραμμίσει το τελευταίο αυτό σημείο, ο Τζουάνες αφηγείται ένα χαρακτηριστικό περιστατικό που θυμάται από τα νεανικά του χρόνια. Ασχολείται στη συνέχεια με τη θρησκευτική ζωή στο Χάνδακα, αρχίζοντας με την τελετή για την άφιξη ενός (καθολικού) αρχιεπισκόπου. Αναφέρεται διεξοδικά στα εκκλησιαστικά κτίρια της πρωτεύουσας, κυρίως τις μεγάλες και σημαντικές καθολικές εκκλησίες και μοναστήρια, χωρίς όμως να παραλείπει μερικούς από τους σημαντικότερους ορθόδοξους ναούς και μονές. Προσθέτει μια περιγραφή των τελετών που σχετίζονταν με ορισμένες εκκλησίες. Από το θέμα αυτό προχωρεί σε μιαν ανα- 4. Βλ. αναλυτικότερα τον «πίνακα περιεχομένων» που ο Παπαδόπουλος πρόσθεσε στο τέλος του κειμένου του (παρακάτω, σ ) και το Γενικό Ευρετήριο που συντάχθηκε από την επιμελήτρια της παρούσας έκδοσης βάσει του θεματικού ευρετηρίου της ιταλοαγγλικής έκδοσης (σ ). 19

4 20 Στον καιρό της σχόλης φορά στον τρόπο που οι ορθόδοξοι Καστρινοί γιορτάζανε τα Χριστούγεννα, το Πάσχα και άλλες θρησκευτικές εορτές. Μιλάει με ενθουσιασμό για τα νόστιμα ψάρια, φρέσκα και παστά, που καταναλώνονταν σε μεγάλες ποσότητες απ όσους νήστευαν το κρέας. Αφιερώνει μερικές γραμμές στο καρναβάλι, με τις ελληνικές κωμωδίες που μέχρι τουλάχιστον την έναρξη του πολέμου αποτελούσαν χαρακτηριστικό μέρος των εκδηλώσεων αν και, λέει, γίνονταν παραστάσεις και σε άλλες εποχές. Το επόμενο θέμα του είναι ο τρόπος ζωής των αρχόντων, αρχίζοντας με μια περιγραφή της ενδυμασίας τους. Μας παρουσιάζει τις κυρίες των αρχοντικών οικογενειών να ξεκινάνε από την πόλη, καβάλα σε μουλάρια, για να περάσουν το καλοκαίρι στα κτήματά τους στα χωριά, με μια εύθυμη συνοδεία χωρικών που τραγουδάνε και παίζουν ασκομαντούρα ή θιαμπόλι. Σταματάνε να φάνε κάτω από τη δροσερή σκιά των πλατάνων, ενώ οι υπηρέτες τούς ετοιμάζουν στεφάνια από αγριολούλουδα. Όσοι μένουν στο Χάνδακα το καλοκαίρι μπορούν να ακούσουν μουσική και τραγούδια από μικρές ορχήστρες, με δυτικά όργανα, που γυρίζουν τα βράδια στους δρόμους της πόλης παίζοντας και τραγουδώντας. Η ειδυλλιακή αυτή εικόνα διακόπτονταν, λέει, κάθε τόσο, από τις βίαιες συγκρούσεις που προκαλούσαν οι μπράβοι. Ο Τζουάνες στρέφει τώρα τη ματιά του στη ζωή της υπαίθρου. Ζωντανεύει την περιγραφή του με μικρά ανέκδοτα, ακόμα και με συνταγές. Γράφει με ενθουσιασμό και με γνώση για τα πουλιά που κυνηγούσαν, για τα οικόσιτα ζώα, τα όσπρια, τα κηπευτικά και τα φρούτα που παράγονταν στη μεγαλόνησο. Εξαίρει την ομορφιά του Ψηλορείτη, που είχε γίνει τόπος παραθερισμού (και κυνηγιού) για τους Καστρινούς πατριώτες του. Αφιερώνει πολλές σελίδες στα υπέροχα κρητικά κρασιά, για τα οποία ένιωθε αγιάτρευτη νοσταλγία στους τόπους της εξορίας του. Προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τις τεχνικές παραγωγής των σημαντικών αυτών προϊόντων, που εξάγονταν σε μεγάλες ποσότητες στις χώρες της βόρειας Ευρώπης. Δεν παραλείπει να περιγράψει τους ξένους ναυτικούς από τη βόρεια Ευρώπη που έρχονταν με τα καράβια να φορτώσουν κρασιά, με την ασυνήθιστη (για τους Κρητικούς) ενδυμασία και την ακαταλαβίστικη γλώσσα τους. Η τάση τους να καταναλώνουν το προϊόν σε υπερβολικές ποσότητες οδηγούσε σε διασκεδαστικά επεισόδια. Ο συγγραφέας αναφέρεται ονομαστικά σε ποικιλίες αμπέλου, μερικές από τις οποίες καλλιεργούνται σήμερα ακόμη στην Κρήτη. Αρκετές σελίδες επίσης αφιερώνονται στη μελισσοκομία, μια αγαπημένη ασχολία του Τζουάνε από τα παιδικά του χρόνια, στην οποία επέστρεψε αργότερα στα χρόνια της εξορίας. Προσπαθεί να δώσει μια αντικειμενική εικόνα της ζωής των χωρικών: ζούσαν καλά, λέει, όταν είχαν καλούς αφέντες. Αλλά, τονίζει, «ο θάνατος για τους αγρότες» ήταν η αγγαρεία της θάλασσας, η υπηρεσία στα πολεμικά πλοία.

5 Εισαγωγή Στη συνέχεια επιχειρεί να περιγράψει τους κατοίκους των τεσσάρων πόλεων που αποτελούσαν τα σημαντικά διοικητικά κέντρα της Κρήτης: Χανιών, Ρεθύμνου, Χάνδακα και Σητείας. Αναφέρεται χιουμοριστικά στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Σε μερικές σελίδες που έμειναν λευκές στο τέλος του χειρογράφου, αφηγείται ένα περιστατικό από την τελευταία φάση της πολιορκίας του Χάνδακα, το οποίο είχε παραλείψει στο χρονικό του Κρητικού Πολέμου που είχε ουσιαστικά ολοκληρώσει πριν από τη συγγραφή του Ότσιο (βλ. παρακάτω). Κλείνει το Ότσιο με μιαν αναφορά στην πολιτοφυλακή του Χάνδακα και στην προσπάθεια των αρχών να προετοιμάσουν νέα αγόρια για υπηρεσία στις τάξεις της, γυμνάζοντάς τα σε ειδικούς λόχους. Ο κατάλογος όμως των θεμάτων του Ότσιο δίνει μόνο μια αμυδρή ιδέα του πλούτου και της γοητείας του έργου. Με το φιλικό ύφος και το χιούμορ του συγγραφέα, είναι ένα ευχάριστο ανάγνωσμα για οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για την ιστορία του τόπου. Για τον ιστορικό ή τον ανθρωπολόγο, είναι μια πολύτιμη πηγή πληροφοριών για την κοινωνία, την οικονομία, τις υλικές συνθήκες της ζωής στην πόλη και την ύπαιθρο, και για τη νοοτροπία των ανθρώπων που ζούσαν στην εποχή που μας έδωσε ένα Θεοτοκόπουλο, ένα Χορτάτση και έναν Κορνάρο. Εξαιρετικό ενδιαφέρον για τον σημερινό αναγνώστη έχουν οι σελίδες που ο Τζουά νες αφιερώνει στα πουλιά και τα ψάρια, τα γευστικά άγρια χόρτα (τις βρούβες και ιδίως τις πρικόβρουβες), τα μανιτάρια (αρτηκίτες και αγκαθίτες) και τους χοχλιούς, τα σαλιγκάρια, όλα αυτά τα δώρα του τόπου που βρίσκονταν παντού και μπορούσαν να εμπλουτίσουν τη δίαιτα και της πιο φτωχής οικογένειας χωρικών. Όσο για τα καλλιεργημένα φυτά, τα φρούτα, τα λαχανικά και τις σαλάτες, σημειώνει επανειλημμένα πόσο υπερτερούν σε γεύση και σε μέγεθος σε σύγκριση με αυτά που βρίσκει στον τόπο της εξορίας. Τώρα που μάθαμε να εκτιμούμε τις παραδοσιακές καλλιέργειες και το παλαιό μεσογειακό διαιτολόγιο, οι σελίδες που αφιερώνει σε όλα αυτά τα προϊόντα, στην ποιότητα και τη χρήση τους στην Κρήτη, θα έχουν μια ιδιαίτερη γοητεία. Στο κείμενό του προβάλλουν με εξαιρετική ενάργεια οι σχέσεις μεταξύ υλικού και πνευματικού πολιτισμού. Τα Χριστούγεννα, π.χ., γιορτάζονται με το χριστόψωμο και με τα γουρουνόπουλα, το κρέας των οποίων, συντηρημένο με διάφορους τρόπους, συμβάλλει για μήνες στη διατροφή της οικογένειας. Σημαντικό μέρος της γοητείας του Ότσιο έγκειται στις σχέσεις του συγγραφέα με το υλικό του και με τον αναγνώστη. Παρ όλο που το κείμενό του χωρίζεται σε θεματικές ενότητες, μέσα σε κάθε ενότητα ο Τζουάνες δεν αισθάνεται την ανάγκη να 21

6 Στον καιρό της σχόλης ακολουθήσει ένα αυστηρό σχέδιο. Γι αυτόν έχει περισσότερη σημασία να καταγράψει αμέσως μια έντονη ανάμνηση που του ήλθε στο νου, παρά να διατηρήσει μια αυστηρά λογική σειρά και μια ισορροπία μεταξύ θεμάτων. Στη γλωσσική διατύπωση δεν κάνει καμιά σοβαρή προσπάθεια να υιοθετήσει τους γραμματικούς τύπους και τις συντακτικές δομές της λόγιας ιταλικής γλώσσας. Χρησιμοποιεί συχνά μακροσκελείς, σχοινοτενείς περιόδους, στις οποίες δεν λείπουν οι πλεονασμοί και οι μικρές επαναλήψεις. Ως αποτέλεσμα, το Ότσιο έχει σε κάποιο βαθμό το χαρακτήρα ενός «προφορικού» κειμένου, ενός κειμένου δηλαδή που προέρχεται από τη μεταγραφή μιας προφορικής αφήγησης. Όταν το διαβάζω, είναι σαν να ακούω ένα συμπαθητικό, ομιλητικό παππού, που αφήνει τις αναμνήσεις να έρχονται και να διατυπώνονται σε λέξεις χωρίς χρονικούς περιορισμούς. Αυτή άλλωστε είναι η σημασία της λέξης Ότσιο: ελεύθερος χρόνος. Ο Τζουάνες όμως είναι ταυτόχρονα ένας συνειδητοποιημένος αφηγητής από την πρώτη κιόλας σελίδα αρχίζει να διαμορφώνει και να προβάλλει μιαν εικόνα του εαυτού του. Στον πρόλογο αυτοπαρουσιάζεται ως ένας ηλικιωμένος άντρας που βασανίζεται από οδυνηρές αναμνήσεις. Το θέμα του πόνου για τη χαμένη πατρίδα επανέρχε ται συχνά. Το ίδιο και το θέμα της ηλικίας φαίνεται περήφανος που έφτασε στην πολύ προχωρημένη για την εποχή ηλικία των εβδομήντα οκτώ χρόνων (φ. 10r). Εκφράζει με συγκίνηση αλλά και με χιούμορ την πατρική του περηφάνια για τη σταδιοδρομία του μεγάλου του γιου, του Νικολάου Κομνηνού Παπαδόπουλου, που είναι «αββάς τώρα και δικός μου πατέρας» (φ. 40r) και «καθηγητής σε τούτο το φημισμένο πανεπιστήμιο» (φ. 41r). Προβάλλει τον εαυτό του ως λάτρη και γνώστη του καλού φαγητού και, ιδίως, των κρητικών κρασιών, «που έφτιαχναν τη διάθεση και εύφραιναν την καρδιά» και που τόσο υπερτερούν σε σύγκριση με τα «νεροζούμια» που αναγκάζεται να πίνει τώρα στην εξορία (φ. 82r). Υπαινίσσεται πως είναι και λάτρης του γυναικείου κάλλους, αν και, λέει, στην ηλικία του δεν επιτρέπεται να ασχολείται με τέτοια πράγματα (φ. 10r). Κρατάει συνεχώς στο νου του τη σχέση του ως συγγραφέα με το κοινό του. Κάθε τόσο απευθύνεται στον αναγνώστη για να τον διαβεβαιώσει για την αξιοπιστία κάποιας πληροφορίας. 5 Είναι σαν να φαντάζεται πως έχει να κάνει με αναγνώστες ή αναγνώστριες για τους οποίους η Κρήτη είναι μια μακρινή, σχεδόν μυθική χώρα, την οποία θέλει να κάνει παρούσα και χειροπιαστή με το γράψιμό του. Από τις πληροφορίες που παρουσιάζει, λέει, «άλλες θα φανούν στον αναγνώστη παράξενες, 5. Βλ. φ. ii r, 67r, 88r, 97r. 22

7 Εισαγωγή άλλες απίστευτες κι άλλες παραμύθια, παρ όλο που ό,τι παρουσιάζει ο συγγραφέας με άξεστη πένα και άτεχνα λόγια είναι πέρα για πέρα αληθινό» (φ. ii r). Για να καταλήξουμε όμως σε μια σωστή εκτίμηση του έργου, δεν πρέπει να επηρεαστούμε υπερβολικά από τη φαινομενική «αφέλεια» του συγγραφέα. Παρ όλο που δεν ήταν λόγιος, με τη συνηθισμένη έννοια της λέξης, ο Τζουάνες δεν ήταν αμόρφωτος και, λόγω της ιδιότητάς του ως διοικητικού υπαλλήλου, είχε πρόσβαση σε διάφορες γραπτές πηγές. Στην περιγραφή της ορεινής περιοχής του Ψηλορείτη διακρίνουμε ίχνη μιας «αρκαδικής» νοσταλγίας για μια (δήθεν) απλή, αρχέγονη ζωή κοντά στη φύση (φ. 113r-114r). Η συσχέτιση του Ψηλορείτη με τις αρκαδικές αυτές αντιλήψεις μπορεί να μην είναι τυχαία, γιατί η λυρική παρουσίαση του Ψηλορείτη αποτελούσε κοινό τόπο της κρητικής ποίησης αρχαιόγλωσσης, δημοτικής και ιταλόγλωσσης από τα μέσα του 16ου αιώνα. 6 Το ότι δεν αναφέρεται ρητά σ αυτή τη λογοτεχνική παράδοση δεν σημαίνει αναγκαστικά πως την αγνοούσε. Δεν αποκλείεται ανάμεσα στις κωμωδίες που, όπως γράφει, είδε τις Απόκριες να ήταν κι η Πανώρια του Χορτάτση, στην οποία το σκηνικό παριστάνει, ακριβώς, τον Ψηλορείτη. Ο Τζουάνες πάντως δεν ξεχνάει εντελώς τον έμφυτο ρεαλισμό του. Σημειώνει πως οι χωρικοί του Ψηλορείτη αποτελούσαν εξαίρεση στην Κρήτη, υπό την έννοια ότι είχαν ελάχιστες φεουδαλικές υποχρεώσεις. Οι συνθήκες διαβίωσής τους ήταν σχετικά καλές σε σύγκριση με άλλες περιοχές. Είναι γεγονός ότι σε ορισμένα σημεία η μνήμη του Τζουάνε δεν τον βοηθάει. Παραδείγματος χάρη, οι πληροφορίες που δίνει για τον πληθυσμό (φ. 3v-4r) είναι λανθασμένες και η περιγραφή της περιφοράς της εικόνας της Μεσοπαντίτισσας στους δρόμους του Χάνδακα (φ. 30r) δεν φαίνεται ακριβής. 7 Ο ίδιος ομολογεί κάθε τόσο πως δεν είναι σίγουρος για κάποια λεπτομέρεια. 8 Τέτοιου είδους κενά της μνήμης είναι φυσιολογικά σ έναν ηλικιωμένον άνθρωπο που προσπαθεί να θυμηθεί με ακρίβεια καταστάσεις και γεγονότα που έχει βιώσει πριν από πολλές δεκαετίες. Σε άλλα όμως σημεία o Παπαδόπουλος επιμένει πως θυμάται κάτι με απόλυτη βεβαιότητα (φ. 6v, 26r). Και κατά κανόνα, εκεί που οι πληροφορίες του μπορούν να διασταυρωθούν με άλλες πηγές, ο Τζουάνες δικαιώνεται. Περιγράφει άλλωστε αντικείμενα και καταστάσεις που είχε βιώσει επί πολλά χρόνια, μαζί με εκδηλώσεις όπως τα εγκαίνια της κρήνης Μορεζίνι (φ. 6v-7r) και περιστατικά όπως η περιπέτεια ενός 6. Βλ. Vincent 2001α. 7. Οι περιπτώσεις αυτές συζητούνται στις Σημειώσεις που ακολουθούν το κείμενο του Ότσιο. 8. Βλ. φ. 28v, 38r, 45v, 163v. 23

8 Στον καιρό της σχόλης μεθυσμένου ξένου ναυτικού (φ. 127v-129v), που από τη φύση τους θα είχαν εντυπωθεί ανεξίτηλα στη μνήμη του. Αναφέρεται σχεδόν αποκλειστικά σε περιοχές και καταστάσεις που γνώριζε καλά. Από γεωγραφική άποψη αναφέρεται κυρίως στο Χάνδακα, τα άμεσα περίχωρά του, τα χωριά στα οποία είχε ο ίδιος κτήματα, το κοντινό βουνό Γιούχτα και την ορεινή περιοχή του Ψηλορείτη. Οι αναφορές του σε άλλες περιο χές, όπως το Ρέθυμνο, τα Σφακιά και το Μεραμπέλο, είναι αρκετά αόριστες. Οι διασκεδαστικές παρατηρήσεις του για το χαρακτήρα και τις επιδόσεις των Ρεθεμνιωτών βασίζονται πιθανώς στη γνωριμία του με Ρεθεμνιώτες που έρχονταν στο Χάνδακα για δικαστικές ή άλλες υποθέσεις και όχι αναγκαστικά σε δικές του επισκέψεις στην πόλη τους (φ. 160r). Στις περιγραφές του τρόπου ζωής και των εθίμων αναφέρεται σε όλα τα κοινωνικά στρώματα και ομάδες, από τους χωρικούς και τους εργάτες του λιμανιού στους Βενετούς και Κρητικούς Ευγενείς, εστιάζει όμως τη ματιά του ιδιαίτερα στα μεσαία, σχετικά ευκατάστατα στρώματα, στα οποία ανήκε κι ο ίδιος. Πάντως, σε τελική ανάλυση, η συμβολή του Τζουάνε στην ιστορία και την ιστορική ανθρωπολογία αποτελεί μόνο μία πλευρά της σημασίας του έργου του. Σε αντίθεση με τον τεράστιο όγκο των αρχειακών και δευτερογενών πηγών που διαθέτουμε για τη βενετοκρατούμενη Κρήτη (από τις εκθέσεις των Βενετών αξιωματούχων στα αναρίθμητα συμβόλαια, διαθήκες και άλλα έγγραφα που φυλάσσονται στα αρχεία της Βενετίας, από τους χάρτες και τα σχεδιαγράμματα των μηχανικών στα συγγράμματα των σύγχρονων ιστορικών, και από τις σημειώσεις των περιηγητών στα λογοτεχνικά δημιουργήματα των Κρητικών) το βιβλίο του Παπαδόπουλου έχει τη σπάνια ιδιότητα να μας προσφέρει μια πλατιά και πολυδιάστατη εικόνα της ζωής στη μεγαλόνησο, φιλτραρισμένη από τη δεχτικότητα, τις αντιλήψεις και τη μνήμη ενός συγκεκριμένου ατόμου. 9 Στο τέλος της ζωής του, ο Τζουάνες ανακαλεί στη μνήμη του και παρουσιάζει με όσο του είναι δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια την εικόνα της χαμένης πατρίδας που θέλει να κληροδοτήσει σ έναν υποτιθέμενον αναγνώστη. Σήμερα, που οι ιστορικοί ενδιαφέρονται όλο και περισσότερο για τη μικροϊστορία και τις βιωμένες εμπειρίες του μέσου ανθρώπου, τα απομνημονεύματα του Τζουάνε Παπαδόπουλου αποκτούν ακόμα περισσότερη σημασία. 9. Θα ήταν αδύνατο να παραθέσουμε έστω και δειγματοληπτική βιβλιογραφία του δημοσιευμένου πρωτογενούς υλικού. Βλ. ενδεικτικά τα ευρετήρια των περιοδικών Θησαυρίσματα (στην ιστοσελίδα του Ελληνικού Ινστιτούτου Βενετίας, και Κρητικά Χρονικά (στην ιστοσελίδα του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης, καθώς και τους καταλόγους δημοσιευμάτων του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών στην Αθήνα (www.eie.gr) και της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης στο Ηράκλειο (www.heraklion.gr/vikelaia). 24

9 Εισαγωγή Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΟΤΣΙΟ ΚΑΙ Η ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Το Ότσιο πρωτοπαρουσιάστηκε στον επιστημονικό κόσμο πριν από σαράντα και περισσότερα χρόνια, από τον Νίκο Παναγιωτάκη. 10 Η παρούσα έκδοση, η πρώτη σε ελληνική μετάφραση, αφιερώνεται σ αυτό τον κορυφαίο επιστήμονα, που ήθελε πολύ να το δει τυπωμένο και που με τις συμβουλές, την ενθάρρυνση και τη φιλική του παρότρυνση συνέβαλε πολύ στο να υλοποιηθεί αυτό το όνειρο. Το έργο εκδόθηκε τελικά, όπως αναφέραμε, το 2007 από το Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας, σε κριτική έκδοση, με αγγλική μετάφραση, εισαγωγή, σχόλια και γλωσσάρια του Alfred Vincent. Το ιδιόγραφο, ιταλόγλωσσο χειρόγραφο του Ότσιο ανακαλύφθηκε αρχικά στο Μουσείο Κορρέρ (Correr) της Βενετίας από τον Χανιώτη δικηγόρο Ιωάννη Σκουλά, ο οποίος έδειξε αποσπάσματα σε μικροφίλμ στον καθηγητή Παναγιωτάκη. Στη συνέχεια, στα πλαίσια των ερευνών του στο Μουσείο Κορρέρ το 1968, ο Παναγιωτάκης το εντόπισε για δεύτερη φορά και το μνημόνευσε στη σημαντική του μελέτη «Έρευναι εν Βενετία» (Παναγιωτακησ 1968). Από τότε μέχρι την κυκλοφορία της πρώτης έκδοσης (2007), αρκετοί ερευνητές συμβουλεύτηκαν το χειρόγραφο, αναφέροντας τις πληροφορίες που παρέχει σε συγκεκριμένα θέματα ή και δημοσιεύοντας μικρά αποσπάσματα. 11 Ο συγγραφέας της Εισαγωγής ετούτης αντέγραψε ολόκληρο το κείμενο στη δεκαετία του 1980 και το χρησιμοποίησε σε διάφορα δημοσιεύματα. Το 1985 ο Ι. Σκουλάς έστειλε μια σύντομη περιγραφή του Ότσιο στην Ακαδημία Αθηνών. 12 Στο δημοσίευμα εκφράζει την πρόθεσή του να εκδώσει το κείμενο, αλλά η έκδοση αυτή δεν πραγματοποιήθηκε. Για να μη μείνει το Ότσιο ανέκδοτο και απρόσιτο στο κοινό, ο Παναγιωτάκης ανέθεσε στον γράφοντα να ετοιμάσει την κριτική έκδοση του ιταλικού κειμένου μαζί με αγγλική μετάφραση. Στο μεταξύ ο ίδιος ο Παναγιωτάκης, σε μια διάλεξη στη γενέτειρά του, το Ηράκλειο, παρουσίασε το Ότσιο στους συμπολίτες του Παπαδόπουλου, και του ίδιου, το 1996, διαβάζοντας αποσπάσματα του κειμένου σε δική του ελληνική μετάφραση. Το κείμενο της διάλεξης δημοσιεύθηκε το 2000 και υπήρξε η μόνη διεξοδική παρουσίαση του έργου μέχρι την κυκλοφορία της πρώτης έκδοσης Παναγιωτακης 1968: 81, σημ. 66, και ανατύπωση στο Παναγιωτακης 1989: 87, σημ Π.χ. Vincent στο Φοσκολοσ 1980: ιθ, σημ. 21 Παναγιωτακης 1990α: Vincent 1997: 125, 126, 152, 153, 154, 155, 156 Παπαδακη 1995β: 50, σημ. 44, 87, σημ. 10, 97, σημ. 25, 114, 129, Σκουλασ 1985: Παναγιωτακησ 2000:

10 Στον καιρό της σχόλης Σκοπός εκείνης της έκδοσης ήταν να κάνει το έργο προσιτό, στο πρωτότυπο και σε μια διεθνή γλώσσα, στο διεθνές επιστημονικό κοινό. Για το σκοπό αυτό συμπεριλαμβάνει στην Εισαγωγή μια εκτενή αναφορά στο ιταλικό γλωσσικό ιδίωμα του Παπαδόπουλου, το οποίο έχει αρκετό ενδιαφέρον για γλωσσολόγους και ιταλιστές. Προστέθηκαν επίσης εκτενείς σημειώσεις, ιταλοαγγλικό γλωσσάριο, πίνακες ελληνικών λέξεων, ονομάτων προσώπων και τοπωνυμίων, και ένα γενικό θεματικό ευρετήριο. Η παρούσα ελληνική απόδοση του Ότσιο έγινε, όπως αναφέραμε, από τη Ναταλία Δεληγιαννάκη. Τα υπόλοιπα μέρη του βιβλίου, για τα οποία ο Alfred Vincent είναι υπεύθυνος, αποτελούν διασκευή, για Έλληνες αναγνώστες, του αγγλικού πρωτότυπου. Η διεξοδική εισαγωγή στη γλώσσα του Παπαδόπουλου αντικαταστάθηκε με μια σύντομη αναφορά. Το ίδιο ισχύει για τις σελίδες που αφιερώθηκαν στη μεθοδολογία της κριτικής έκδοσης. Το ιταλικό γλωσσάριο παραλείφθηκε εντελώς, και οι πίνακες ονομάτων και τοπωνυμίων ενσωματώθηκαν στο Γενικό Ευρετήριο. Η ΕΠΟΧΗ ΚΑΙ Ο ΒΙΟΣ ΤΟΥ ΤΖΟΥΑΝΕ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Οι πρώτες δεκαετίες της ζωής του Τζουάνε συμπίπτουν με την τελευταία εποχή της βενετικής κυριαρχίας στην Κρήτη. Το 1618, την πιθανή χρονιά της γέννησής του, ο πόλεμος της Βενετίας με τους Αυστριακούς, στον οποίο συμμετείχαν και Κρητικοί, είχε καταλήξει σε συνθήκη ειρήνης. 14 Στις δυόμισι δεκαετίες που ακολούθησαν, παρά το φόβο μιας οθωμανικής εισβολής, η ειρήνη διατηρήθηκε. Τουλάχιστον για τα προνομιούχα μέλη της κρητικής κοινωνίας, ήταν χρόνια σχετικής ευημερίας. Οι βενετοκρητικές αρχοντικές οικογένειες διατηρούσαν τα παλιά τους προνόμια, οι τάξεις τους όμως ενισχύονταν με νέο αίμα. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι ο Μάρκος Πάντιμος και ο γιος του Αντώνιος, ο συγγραφέας του ιταλόγλωσσου θεατρικού έργου L amorosa fede (Ερωτική πίστη). Ο Μάρκος, γιος ενός ορθόδοξου παπά από το Ρέθυμνο, σπούδασε νομικά στην Πάδοβα, σταδιοδρόμησε στο Χάνδακα ως δικηγόρος και αγόρασε κτήματα στην περιοχή, μπαίνοντας έτσι, ουσιαστικά, στην τάξη των φεουδαρχών. 15 Οι πόλεις της βόρειας ακτής, και ιδίως ο Χάνδακας, είχαν αναπτυχθεί σε σημαντικά εμπορικά και βιοτεχνικά κέντρα. Με τους εκατοντάδες Ιταλούς, Δαλματούς και Αλβανούς στρατιώτες της φρουράς, με τους πολυάριθμους 14. Για τις επιπτώσεις του πολέμου αυτού στην Κρήτη βλ. πρόχειρα Vincent 2001β. 15. Βλ. Vincent στο Pandimo 2003: xxxi. 26

11 Εισαγωγή ξένους εμπόρους, ναυτικούς και άλλους επισκέπτες, ο Χάνδακας έδινε την εικόνα ενός αξιόλογου, κοσμοπολίτικου αστικού κέντρου. Τα παιδικά και νεανικά χρόνια του Τζουάνε συμπίπτουν επίσης με την τελευταία περίοδο της ακμής του βενετοκρητικού πολιτισμού του πολιτισμού αυτού που ήταν το αποτέλεσμα μιας δημιουργικής συνάντησης ντόπιων παραδόσεων με έργα και τάσεις της ιταλικής Αναγέννησης και του Μπαρόκ. 16 Στη ζωγραφική, η «βενετοκρητική» σχολή από την οποία είχε ξεκινήσει ο μεγάλος Θεοτοκόπουλος (περ ) εξακολουθούσε να δίνει καρπούς, με μια πλειάδα ζωγράφων όπως ο Εμμανουήλ Λαμ πάρδος και ο Ιωάννης Παλλαδάς. 17 Στη γλυπτική, Κρητικοί καλλιτέχνες δημιουρ γούσαν αξιόλογα έργα, όπως τα γλυπτά της κρήνης Μορεζίνι, που σώζονται μέχρι σήμερα, από το εργαστήρι του Θωμά Μπενέτου. 18 Τα θεατρικά έργα του Γεωρ γίου Χορτάτση, του «πατέρα του νεοελληνικού θεάτρου», γραμμένα πιθανώς στο τέλος του προηγούμενου αιώνα, παίζονταν και διαβάζονταν ακόμα, και η παράδοση που ο Χορτάτσης είχε εγκαινιάσει βρήκε νέους συνεχιστές, όπως τον Καστρινό φεουδάρχη Μαρκαντώνιο Φόσκολο (περ ) και τον Ρεθύμνιο Ιωάννη Ανδρέα Τρώιλο. 19 Μερικά σημαντικά έργα, όπως η Ερωφίλη του Χορτάτση και η ανώνυμη Βοσκοπούλα, κυκλοφόρησαν σε έντυπες εκδόσεις. Στη μουσική επίσης, η γνωριμία εκπροσώπων της βυζαντινής μονωδικής παράδοσης με τη δυτική πολυφωνία είχε αρχίσει από καιρό να δίνει ενδιαφέροντα αποτελέσματα. 20 Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Παπαδόπουλος αναφέρεται, σε διαφορετικά μέρη του χειρογράφου του, και στους λαϊκούς χορούς με την κρητική ασκομαντούρα και το θιαμπόλι, και στα μουσικά σχήματα με τσίτερες και άλλα δυτικά όργανα που υπήρχαν στο Χάνδακα. 21 Η τελευταία αυτή άνθηση του βενετοκρητικού πολιτισμού δίνει μια ιδιαίτερη «γεύση» και σημασία στα χρόνια της νεότητας του συγγραφέα μας. 16. Βλ. τις μελέτες των Holton, Μαλτέζου, Bancroft-Marcus, Vincent, Puchner, Bakker και Alexiou στο Holton Για την έννοια όμως της Κρητικής Αναγέννησης βλ. τις κριτικές παρατηρήσεις του Χατζηνικολαου Για μια συνθετική παρουσίαση της ζωγραφικής και της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής επί Βενετοκρατίας βλ. Μπορμπουδακησ 1988, ιδίως (για την εποχή του Παπαδόπουλου) Βλ. Καζανακη 1974: Βλ. (για τον Χορτάτση) Κακλαμανησ 1993, (για τον Φόσκολο) Vincent 1997: και (για τον Τρώιλο) Puchner 1997: Για τις εξελίξεις στην κρητική μουσική βλ. Παναγιωτακησ 1990α. 21. Βλ. φ. 69r-v, 74r, 76v, 149r-v. 27

12 Στον καιρό της σχόλης Ο ίδιος είχε προσωπική γνωριμία με σημαντικούς εκπροσώπους της πολιτιστικής ζωής της μεγαλονήσου. Η σύζυγός του ήταν ανιψιά του διακεκριμένου γιατρού και αρχαιόγλωσσου συγγραφέα Αθανάσιου Πρική (βλ. παρακάτω). Ο λόγιος ιερομόναχος Γεράσιμος Βλάχος ήταν νουνός του γιου του. 22 Και από τη θέση του ως κρατικού γραμματέα και συμβολαιογράφου, ο Παπαδόπουλος θα είχε έλθει σε επαφή με όσους Καστρινούς συμμετείχαν στη δημόσια ζωή, όπως π.χ. ο φεουδάρχης και θεατρικός συγγραφέας Μαρκαντώνιος Φόσκολος. Είναι γεγονός ότι στο Ότσιο ο Παπαδόπουλος δεν αναφέρεται ονομαστικά σε κανένα λογοτεχνικό έργο ή συγγραφέα, ούτε βέβαια σε ζωγράφους ή άλλους καλλιτέχνες. Υπάρχουν όμως, διάσπαρτες στο έργο του, έμμεσες ή άμεσες αναφορές σε πολλές χαρακτηριστικές όψεις του βενετοκρητικού πολιτισμού. Αναφέρεται μεταξύ άλλων στα τραγούδια (και «μαδριγάλια»), με ελληνικούς και ιταλικούς στίχους, που τραγουδούσαν τα παιδιά στους δρόμους του Χάνδακα, γιορτάζοντας το θάνατο ενός μισητού φεουδάρχη που τυραννούσε τον κόσμο με τους μπράβους του (φ. 25v) αναφέρει τις ελληνικές κωμωδίες που παίζονταν «τις Απόκριες και άλλες εποχές» (φ. 66r-v) μιλάει λίγο ειρωνικά για τα υποτιθέμενα ταλέντα των Ρεθεμνιωτών, που όλοι, όπως λέει, «είχαν μια φυσική κλίση να κάνουν τον ποιητή» (φ. 159v) μιλάει για τις μικρές ορχήστρες που γύριζαν τα καλοκαιρινά βράδια στους δρόμους του Χάνδακα (φ. 76v- 78r) αναφέρεται συνοπτικά στα γλυπτά της κρήνης Μορεζίνι και ιδίως στο χαμένο τώρα άγαλμα του Ποσειδώνα, από το οποίο η κρήνη πήρε τη λαϊκή της ονομασία, του «Τζιγάντε» (φ. 5v-6r) μιλάει, τέλος, διεξοδικά για τις «γκιόστρες», τα κονταροχτυπήματα, που ακόμη και στη διάρκεια της πολιορκίας εξακολουθούσαν να διοργανώνονται στους δρόμους του Χάνδακα από τους Βενετούς αξιωματούχους (φ. 40r-43r). Έστω κι αν δεν ανήκαν στις ανώτερες βαθμίδες της βενετοκρητικής ελίτ, οι Παπαδόπουλοι ήταν μια ευκατάστατη οικογένεια με αρκετά υψηλή θέση στην κοινωνική ιεραρχία. Ήδη από το 1300 είχαν λάβει ειδικά προνόμια από τις βενετικές αρχές. 23 Σε νοταριακά έγγραφα αναφέρονται συνήθως ως «molto magnifico» ή «moltο illustre 22. Legrand 1963: III, 363. Για τον Βλάχο βλ. Τατακησ Κρατικό Αρχείο Βενετίας (Archivio di Stato di Venezia, στο εξής: ASV), Duca di Candia, busta 7, Ducali e lettere ricevute, filza 7: Receptarum, φ. 40r-v. Πρόκειται για το πιστοποιητικό απονομής στον Τζουάνε του τίτλου του Κρητικού Ευγενή από τον Γενικό Προβλεπτή Στρατευμάτων Girolamo Battagia (Battaglia). 28

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη Θέμα Σωματική Υγιεινή και Παιδική Ανάπτυξη Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Εργασίες: Άθληση Ανθρώπων (Αναστάσιος Ανδρέου) Σωστή Διατροφή (Σωτήρης Δημακάκος Και Μανόλης Γιορταμάκης) Σχέση Σωματικής υγιεινής

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Σχολική χρονιά 2007-2008

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Σχολική χρονιά 2007-2008 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Σχολική χρονιά 2007-2008 Όνομα σχολείου: Δημοτικό Σχολείο Αλάμπρας Συντονιστική ομάδα: 1. Μερόπη Κυριάκου(Διευθύντρια) 2. Γιώτα Δημητρίου (Συντονίστρια) 3. Στάλω

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016)

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016) ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Οίκος Ανδρέου & Μαρίας Καλοκαιρινού Σοφοκλή Βενιζέλου 27 / Λυσιμάχου Καλοκαιρινού 7 71202 Ηράκλειο, Κρήτη Τηλ.: (2810) 283219-288708 Fax: 283754 e-mail: info@historical-museum.gr

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση Advanced Subsidiary Advanced GCE Survival Δεξιότητες Α Β Γ Δ Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση κειμένων σε προεπιλεγμένα θέματα/κείμενα Functional Operational

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ 21-24 Mαρτίου ΦΕΣΤΙΒΑΛ 21 Mαρτίου παγκόσμια ήμερα κουκλοθέατρου

ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ 21-24 Mαρτίου ΦΕΣΤΙΒΑΛ 21 Mαρτίου παγκόσμια ήμερα κουκλοθέατρου τίο υ αρ ια σμ ΘΕΑ ΤΟ 2 ήμ 1-2 ερ 4 Ρ α κ Mα ου ρτ Υ κλο ίου θέ ατ ρ ου ΚΛΟ ΚΟΥ γκό πα ΣΤΙ Β 21 ΑΛ M ΦΕ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Είναι τεράστια η χαρά, η τιμή και η συγκίνηση που μου δίνεται η ευκαιρία,

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Β Δεύτερη διδακτική πρόταση Ημερολόγια Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά ή ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μύλος των ξωτικών Τα πιο γλυκά Χριστούγεννα

Ο Μύλος των ξωτικών Τα πιο γλυκά Χριστούγεννα Ο Μύλος των ξωτικών Τα πιο γλυκά Χριστούγεννα 9 Δεκεμβρίου 2011 γεννήθηκε ένα παραμύθι Ο Μύλος των Ξωτικών είναι η μεγαλύτερη και πιο πετυχημένη Χριστουγεννιάτικη εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στη Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Στον καιρό της σχόλης

Στον καιρό της σχόλης ΤΖΟΥΑΝΕΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Στον καιρό της σχόλης (L Occio) Αναμνήσεις από την Κρήτη του 17ου αιώνα Εισαγωγή και σχολιασμός ALFRED VINCENT Μετάφραση του Occio και επιμέλεια ΝΑΤΑΛΙΑ ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΑΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές πληροφορίες συμμετοχής

Γενικές πληροφορίες συμμετοχής Γενικές πληροφορίες συμμετοχής Οργανισμός / Σχολείο: Σερβική ομάδα Ονοματεπώνυμο υπευθύνου (δράσης και επικοινωνίας): Ιβάνα Στάνογιεβιτς Τηλέφωνο επικοινωνίας υπεύθυνου: 6973909010 E-mail υπεύθυνου: ivana8883@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ" ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κοζάνη, 2015 Πίνακας περιεχομένων 1) ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ....

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΛΕΝΗ ΝΙΝΑ-ΠΑΖΑΡΖΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. Βήματα για την εκπόνηση εργασίας 1 ο -Επιλογή του Θέματος Είτε επιλέξει κάποιος το θέμα μόνος του είτε από λίστα θεμάτων του καθηγητή,πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΘΗΝΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ ΧΩΡΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Το πολύτεχνο είναι ένα καλλιτεχνικό εργαστήριο που προσφέρει εκπαιδευτικά και καλλιτεχνικά προγράμματα σε μαθητές ηλικίας 2 έως 9 ετών τα οποία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου

Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Λαγκαδινού Νεκταρία, Καθηγήτρια Μουσικής Στο πρόγραμμα συμμετείχαν όλοι οι μαθητές της Α τάξης του Δημοτικού Σχολείου Λουτρών Μυτιλήνης.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΠΑΝΗΓΥΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΙΚΑΡΙΑΣ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΠΑΝΗΓΥΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΙΚΑΡΙΑΣ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΠΑΝΗΓΥΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΙΚΑΡΙΑΣ Το αντικείμενο της δικής μου εισήγησης θα είναι σχετικό με αυτό που ρωτούν όλοι μετά από κάθε πανηγύρι. «πώς πήγε το πανηγύρι;» είχε κόσμο;», τελείωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικά σενάρια (Εργαστήριο)

Διδακτικά σενάρια (Εργαστήριο) Διδακτικά σενάρια (Εργαστήριο) Αξιοποιούμε το παρακάτω διδακτικό υλικό, για να παρουσιάσουμε διαγραμματικά ένα διδακτικό σενάριο 4-6 διδακτικών ωρών για τη θεματική Τα επαγγέλματα. Φροντίζουμε να προτείνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ

ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛ Μήνυμα Μιχάλη Χατζημιχαήλ για τον εθελοντισμό Όταν ένας συνάνθρωπος μας ή μια ομάδα ανθρώπων γύρω μας χρειάζεται βοήθεια κι εμείς αρνηθούμε, τότε οι λέξεις αλληλεγγύη, ανιδιοτέλεια,

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas. ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.gr Όνοµα συλλόγου Βιογραφικό Πχ. έτος ίδρυσης, ιδρυτές ιστορικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Οµάδα... Ονόµατα::...... ραστηριότητα 1 η Από το βιβλίο Ιστορίας της Νεότερης Ελλάδας χάθηκε το κεφάλαιο του Μικρασιατικού πολέµου. Εσείς αναλαµβάνετε να το γράψετε.

Διαβάστε περισσότερα

3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας

3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας Πίνακας 2 Περιεχομένων Το Σχολείο μας 3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας 4 Σχολικό Έτος και Αργίες Ωράριο 6 Οι καθημερινές μας Οι Δραστηριότητες 7 εργασίες μας 9 Κατ οίκον Εργασία Οι Αξιολόγηση 10 Εγκαταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

409 Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης Μακεδονίας (Θεσσαλονίκη)

409 Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης Μακεδονίας (Θεσσαλονίκη) 409 Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης Μακεδονίας (Θεσσαλονίκη) Σκοπός Το Τμήμα προσφέρει προγράμματα εφαρμοσμένων μουσικών σπουδών στα πρότυπα των Ανωτάτων Μουσικών Ακαδημιών (Musikhochschule) και παρέχει

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Κατοικίδια ζώα Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές/τριες εκφράζουν συναισθήματα και προβληματίζονται για θέματα που αφορούν τα κατοικίδια

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Κέντρο Λεμεσού Νέες προοπτικές στην αρχειακή και ιστορική έρευνα

Ερευνητικό Κέντρο Λεμεσού Νέες προοπτικές στην αρχειακή και ιστορική έρευνα Νέες προοπτικές στην αρχειακή και ιστορική έρευνα Με την έναρξη των εργασιών του Παττίχειου Δημοτικού Μουσείου, Ιστορικού Αρχείου και Κέντρου Μελετών Λεμεσού στην ανακαινισμένη πρώην Οικία Έπαρχου, ο Δήμος

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. Βήματα για τη Ζωή ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Φύλλα Εργασίας από τη σύνδεση του Πολιτιστικού Προγράμματος "Σεργιάνι στην Παράδοση" και του Προγράμματος Υγείας "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Ζωγραφίζω το αγαπημένο μου ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Για ένα όμορφο, χαρούμενο και δημιουργικό ξεκίνημα.

Για ένα όμορφο, χαρούμενο και δημιουργικό ξεκίνημα. Για ένα όμορφο, χαρούμενο και δημιουργικό ξεκίνημα. ΠAIΔIKOΣ ΣTAΘMOΣ συννεφούλα Σ' ένα όμορφο καταπράσινο κήπο 2 στρεμμάτων με δένδρα, λουλούδια, παιχνίδια και πολλή αγάπη, δημιουργήσαμε τον χώρο που θέλαμε

Διαβάστε περισσότερα

4os. σι λ α ν α γ ν ω Φ. ί α. «Μυστικοί πράκτορες, ενωθείτε!» ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ. Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015. της Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ Δημοτικού

4os. σι λ α ν α γ ν ω Φ. ί α. «Μυστικοί πράκτορες, ενωθείτε!» ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ. Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015. της Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ Δημοτικού 4os ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ Δημοτικού Οκτώβριος 2014-Μάιος 2015 σι λ α ν α γ ν ω Φ ί α «Μυστικοί πράκτορες, ενωθείτε!» Οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα FARRINGTON ANDREW 2 09:00-12:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ιστορική Γεωγραφία και ηµογραφία του Ρωµαϊκού Κράτους Η Ελληνική Αναγέννηση Οικονοµική και Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχολικό Δίκτυο Γεωργία και Περιβάλλον 10ο Νηπ/γείο Νάουσας Υπεύθυνη νηπιαγωγός Μπούζδη Αλεξάνδρα Σχολικό Ετος 2007-08

Εθνικό Σχολικό Δίκτυο Γεωργία και Περιβάλλον 10ο Νηπ/γείο Νάουσας Υπεύθυνη νηπιαγωγός Μπούζδη Αλεξάνδρα Σχολικό Ετος 2007-08 Εθνικό Σχολικό Δίκτυο Γεωργία και Περιβάλλον 10ο Νηπ/γείο Νάουσας Υπεύθυνη νηπιαγωγός Μπούζδη Αλεξάνδρα Σχολικό Ετος 2007-08 Τα νήπια ΟΙ ΜΗΛΙΤΣΕΣ Δάϊου Εμμανουέλα Παπαγεωργίου Αριάδνη Μπιτέρνα Ελένη Ιτσκάρα

Διαβάστε περισσότερα

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν μες στο μουσείο, μες στο μουσείο μια μερα μπήκα με φόρα κι εγω, μη με τραβάτε μη μου κολλάτε, απ το μουσείο δεν θέλω Στο Μουσείο να βγω. Τρέχω Οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς τρέχω μές στα δωμάτια, μ

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια

παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια Με την έγκριση του Υπουργείου Παιδείας Κουκλοθέατρο ΑΝΕΜΗ παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια H πολύχρονη εμπειρία και η αγάπη μας για τα παιδιά, σας υπόσχονται μια μοναδική παράσταση κουκλοθεάτρου με

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου;

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ενότητα: Ελεύθερος χρόνος διασκέδαση (2 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή:

Διαβάστε περισσότερα

περιηγήσεις στην Ελλάδα Μνημεία πόλεων στον Ελλαδικό χώρο! στην Ξάνθη! Στη σημερινή μας στήλη θα ασχοληθούμε με την Ιστορία και τα μνημεία της πόλης της Ξάνθης, η οποία σε πληθυσμό φθάνει σχεδόν τους 53.000

Διαβάστε περισσότερα

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων!

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων! OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! & των ανθρώπων! συνδιοργάνωση Kαλοκαίρι 2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΕΡΓΕΡΗΣ Και να αδερφέ μου που

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρα Παπαδοπούλου: Η Μεσογειακή διατροφή έχει πάρει το δρόμο της επιστροφής στον τόπο της

Φλώρα Παπαδοπούλου: Η Μεσογειακή διατροφή έχει πάρει το δρόμο της επιστροφής στον τόπο της Ημερομηνία 07/02/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://cultureloversgr.blogspot.gr/ Βίκυ Καλοφωτιά http://goo.gl/q9sud7 Φλώρα Παπαδοπούλου: Η Μεσογειακή διατροφή έχει πάρει το δρόμο της επιστροφής στον τόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ Ευρωπαϊκή Ιστορία, 19ος αιώνας ΣΥΡΙΑΤΟΥ ΑΘΗΝΑ 18:00-21:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ευρωπαϊκή Ιστορία, 20ος

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101)

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: [Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Γιατί η µάνα απευθύνεται στον ήλιο για να της πει πού βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού 19 Ιανουαρίου 2006 Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού Εγκαίνια της έκθεσης «Τα μάρμαρα του Παρθενώνα» στην αίθουσα Schwanenhalle του Δημαρχείου της Φραγκφούρτης. Σας καλωσορίζω

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη).

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη). ΑΣΚΗΣΗ 1 Στην άσκηση αυτή ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός κάνει μια εισαγωγή στα παιδιά σχετικά με το πόσο απαραίτητη είναι η ισορροπημένη διατροφή στον οργανισμό μας. Προτείνεται να υπάρξει μια σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Οι δραστηριότητες του σταθμού μας κατά το Σχολικό Έτος 2007 2008

Οι δραστηριότητες του σταθμού μας κατά το Σχολικό Έτος 2007 2008 Οι δραστηριότητες του σταθμού μας κατά το Σχολικό Έτος 2007 2008 ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΓΟΝΕΩΝ - ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΙΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟ ΤΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ 19-09-2007 Συγκέντρωση γονέων με την παιδοψυχολόγο του σταθμού. Θέμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις λυρισµό 2.

Απαντήσεις λυρισµό 2. Απαντήσεις 1. Η λιτότητα, η εκφραστική καθαρότητα, ο δωρικός χαρακτήρας της αφήγησης, το απλό και λιτό ύφος, ο αφαιρετικός και συνάµα περιεκτικός λόγος, είναι µερικά από εκείνα τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater Διήμερο σεμινάριο Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία Bar theater & Γιατί η υποκριτική είναι Τέχνη Σάββατο και Κυριακή 19 και 20 Οκτωβρίου 2013 στην αίθουσα του ''Θυρεάτη''(παραπλεύρως Αφων Καρκούλη) Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Επιχειρηματικότητα: Τάση ή Εργαλείο Ανάπτυξης

Αγροτική Επιχειρηματικότητα: Τάση ή Εργαλείο Ανάπτυξης Αγροτική Επιχειρηματικότητα: Τάση ή Εργαλείο Ανάπτυξης Ευρωπαϊκό Συνέδριο για την Αγροτική Επιχειρηματικότητα, «Αυτό το χωράφι είναι η Επιχείρησή σου» Ναύπλιο, 15-10-2013 Ραυτόπουλος Δημήτρης Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ για τους συντάκτες ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ και ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ για τους συντάκτες ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ και ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Ξάνθη: 1/2/2012 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ για τους συντάκτες ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ και ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης συμμετέχει και φέτος στις Θρακικές Λαογραφικές Εορτές Ξανθιώτικο Καρναβάλι με σειρά

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013 ΔΗΜΟΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΑΒΒΑΤΟ 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ώρα 20:30 «Ο Καραγκιόζης Πειρατής» ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ώρα 21:30 ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας

Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας Δημοτικές Ενότητες: Είσοδος Ελεύθερη Ναυπάκτου, Αντιρρίου, Χάλκειας Αποδοτίας, Πλατάνου, Πυλήνης Ο Δήμος Ναυπακτίας διαθέτει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ Άρθρο 1801 : Γενικές διατάξεις περί υποβολής παραπόνων. 1. Κάθε στρατιωτικός του Π.Ν. έχει το δικαίωµα να υποβάλει παράπονο σύµφωνα µε τις διατάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )»

Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )» Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )» Διοργάνωση Συνδιοργάνωση Συνεργαζόμενοι φορείς Σχολικοί Σύμβουλοι Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Χανίων Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2010-2011) Μονοπάτια μέσα στην πόλη, δρόμοι μέσα στην Ιστορία

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2010-2011) Μονοπάτια μέσα στην πόλη, δρόμοι μέσα στην Ιστορία ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Οίκος Ανδρέου & Μαρίας Καλοκαιρινού Σοφοκλή Βενιζέλου 27 / Λυσιμάχου Καλοκαιρινού 7 71202 Ηράκλειο, Κρήτη Τηλ.: (2810) 283219-288708 Fax: 283754 e-mail: info@historical-museum.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας «Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες Συμπεριλαμβάνεται CD με φωτογραφικό υλικό Το πορτοκάλι με την περόνη: υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και

Διαβάστε περισσότερα