Η θεωρία για τα κοινωνικά κινήματα και τη συλλογική δράση. Η συμβολή του Στέλιου Αλεξανδρόπουλου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η θεωρία για τα κοινωνικά κινήματα και τη συλλογική δράση. Η συμβολή του Στέλιου Αλεξανδρόπουλου"

Transcript

1 Κοινωνική Συνοχή και Ανάπτυξη (2), Social Cohesion and Development (2), Η θεωρία για τα κοινωνικά κινήματα και τη συλλογική δράση. Η συμβολή του Στέλιου Αλεξανδρόπουλου Νίκος Σερντεδάκις, Πανεπιστήμιο Κρήτης 1. Εισαγωγή Στέλιος Αλεξανδρόπουλος επέλεξε να μελετήσει επιστημονικά και σε βάθος ό,τι έντονα τον Ο συγκινούσε καθόλη την προηγούμενη περίοδο της πολιτικής και κοινωνικής του στράτευσης: Τις διαδικασίες της συλλογικής δράσης και την αντιπροσώπευση των συμφερόντων των κοινωνικών ομάδων στην Ελλάδα. Στη διδακτορική του διατριβή με θέμα: «Συλλογική δράση και αντιπροσώπευση συμφερόντων πριν και μετά τη μεταπολίτευση» εντρυφεί στη σχετική με τη συλλογική δράση βιβλιογραφία, παραμένοντας στο πλαίσιο της πολιτικής επιστήμης και των προσεγγίσεων για το φαινόμενο του κρατικού κορπορατισμού. Θα επιδιώξει τη μελέτη της ελληνικής μεταπολεμικής κοινωνίας υπό την οπτική της «κοινωνικής δομής συσσώρευσης», όπως διαμορφώνεται στις δύο πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, και των διαδικασιών μετάβασης σε μια νέα δομή που αρχίζει, κατά την άποψή του, να συγκροτείται στον ορίζοντα της μεταπολίτευσης. Υπό αυτήν την έννοια, εντοπίζει τον «αποφασιστικό ρόλο του πολιτικού στοιχείου στον σχηματισμό των συμφερόντων», επιχειρώντας ταυτόχρονα να αναδείξει τον ρόλο και τη συμβολή της συλλογικής δράσης στην αποτύπωση της νέας δομής συσσώρευσης μετά το Κεντρική εδώ είναι η έννοια της κοινωνικο-οικονομικής κρίσης, ενώ επίσης θεματοποιείται η προβληματική περί των διαφορετικών εκσυγχρονιστικών στρατηγικών, με έμφαση στα περιεχόμενά τους. Γοργά, η οπτική του ευαισθητοποιείται κοινωνιολογικά και σε τούτο συμβάλλει η ένταξή του στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, αρχικά ως συμβασιούχου διδάσκοντα και αργότερα ως λέκτορα και επίκουρου καθηγητή στο αντικείμενο: «Συλλογική δράση, κοινωνικά κινήματα, κοινωνική αλλαγή». Την πρώτη περίοδο μετά τη διατριβή του ο Στέλιος την αφιερώνει στη μελέτη του Μαρξ, δίδοντας έμφαση στη μαρξική έννοια του χρόνου, των αξιών και των αναγκών. Βασικό του μέλημα είναι να διερευνήσει την αξιολογική δέσμευση που εμφιλοχωρεί στη μαρξική ανάλυση των καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων, υποδεικνύοντας ότι η δέσμευση του Μαρξ στην αξία του σοσιαλισμού δεν νοθεύει την επιστημονική εγκυρότητα του έργου του, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι επικριτές του. Περισσότερο επιβεβαιώνει ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της νεωτερικής συνείδησης, που δεν είναι άλλο από την ανάδειξη των συγχρονικών προϋποθέσεων της κοινωνικής μεταβολής και του μετασχηματισμού του παρόντος. Με την ολοκλήρωση αυτών των μελετών, γρήγορα θα στραφεί στην καθαυτό μελέτη των σύγχρονων θεωρητικών ρευμάτων για τη συλλογική δράση και τα κοινωνικά κινήματα. Στο κείμενό του «Αναζητώντας στρατηγική ή ταυτότητα: Ζητήματα θεωρίας των κοινωνικών κινημάτων» στην Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών (1995, 86:83-113) θα καταθέσει τις αρχικές του σκέψεις για τα ανοικτά στο πεδίο της θεωρίας ζητήματα και θα ακολουθήσει η δημοσίευση του πρώτου τόμου της σπουδής του, με τίτλο Θεωρίες για τη συλλογική δράση και τα κοινωνικά κινήματα (εκδ. Κριτική, 2001). Στο πυκνογραμμένο αυτό κείμενο θα συζητήσει τη συμβολή των κλασικών της κοινωνικής θεωρίας στη μελέτη της συλλογικής δράσης, συνεισφέροντας παράλληλα στη συνολική ανασυγκρότηση της

2 [96] ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ οπτικής τους για τη φύση της κοινωνικής πραγματικότητας και των όρων του μετασχηματισμού της. Από τον Χομπς και τον Μιλ στον Μαρξ, από τον Ντυρκέμ στον Παρκ και τον Μπλούμερ, κι από τους λειτουργιστές στους κριτικούς της μαζικής κοινωνίας, συστηματικά υφαίνει έναν καμβά, που στοχεύει στην αποτύπωση των διαφορετικών εκδοχών για τη θεωρητική σύλληψη της κοινωνικής συνοχής και της κοινωνικής μεταβολής. Όπως θα προσπαθήσω να δείξω παρακάτω, ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος, στα κείμενά του που εστιάζονται στη μελέτη των κοινωνικών κινημάτων, επιχειρεί να ανασυγκροτήσει τις προσεγγίσεις γύρω από τη συλλογική συμπεριφορά και τη συλλογική δράση, αναδεικνύοντας τις αρετές, αλλά και τα ελλείμματα των κυρίαρχων προσεγγίσεων, στοχεύοντας στη διαμόρφωση ενός συνεκτικού θεωρητικού σχήματος, το οποίο θα τροφοδοτεί «τις πρακτικές των κινημάτων» και θα ανατροφοδοτείται από αυτές. 2. Συλλογική συμπεριφορά και κοινωνικά κινήματα Η συγκρότηση ενός εξειδικευμένου κοινωνιολογικού πεδίου με θέμα τη συλλογική συμπεριφορά, τη συλλογική δράση και τα κοινωνικά κινήματα μπορεί να τοποθετηθεί στο πλαίσιο της μερικής υπέρβασης των ψυχολογικών ερμηνειών, οι οποίες έτειναν να προσεγγίζουν τα μαζικά φαινόμενα ως εκδηλώσεις της κοινωνικής παθολογίας και του ανορθολογισμού των ανερχόμενων λαϊκών στρωμάτων. Οι αναλύσεις για την έλευση της μαζικής κοινωνίας, τουλάχιστον στο αρχικό τους στάδιο, θα μπορούσαν να ενταχθούν στον ευρύτερο ορίζοντα του «αντιδραστικού ρομαντισμού», καθώς στρέφονταν νοσταλγικά προς το παρελθόν των προ-καπιταλιστικών κοινωνιών, καυτηριάζοντας την κατάρρευση των αξιών της «νομοκατεστημένης κοινωνίας», τη διασάλευση των κοινωνικών ιεραρχιών και τη βέβηλη εισβολή των μαζών στον δημόσιο χώρο, από όπου ήσαν για αιώνες αποκλεισμένες. Οι μάζες προσλαμβάνονταν ως ένα ενιαίο και αδιαφοροποίητο όλο, συμπεριλαμβάνοντας τόσο τους κοινωνικά έκπτωτους όσο και το διαμορφούμενο προλεταριάτο. Στο φαντασιακό των κυρίαρχων ελίτ, οι εικόνες συνάθροισης των ζητιάνων, των μέθυσων και των ελευθέριων γυναικών στα μεγάλα αστικά κέντρα ταυτίζονταν, αθέλητα ή εσκεμμένα, με τα πρώτα σκιρτήματα συλλογικής οργάνωσης της εργατικής τάξης. Η είσοδος των μαζών στο κοινωνικό προσκήνιο κατανοούνταν ως μια κατάσταση απώλειας των θεσμικά οριοθετημένων κοινωνικών ταυτοτήτων, η οποία εκδηλωνόταν με τη μορφή ανορθολογικών αιτημάτων και διεκδικήσεων. Σύμφωνα με τον Le Bon (χ.χ.) και αργότερα τον Ortega Y Gasset (1972), στο εσωτερικό της μάζας και του πλήθους χάνονται τα χαρακτηριστικά του προσώπου και αναδύεται μια συλλογική ψυχή, βίαιη, καταστροφική και ανορθολογική. Το θέμα της έλευσης μιας κοινωνίας των μαζών θα αποτελέσει επίσης σημείο εκκίνησης για να παραχθούν θεωρήσεις σχετικές με την άνοδο των «ολοκληρωτικών» κινημάτων και καθεστώτων, μετά τη λήξη του Α Παγκοσμίου Πολέμου (Αλεξανδρόπουλος, 2001: ). Επηρεασμένο από αυτό το πνευματικό κλίμα, αρχίζει να διαμορφώνεται το ακαδημαϊκό κοινωνιολογικό ενδιαφέρον για τη «συλλογική συμπεριφορά». Ως αντικείμενο της έρευνας, η συλλογική συμπεριφορά συμπεριλαμβάνει όσες εκδηλώσεις και φαινόμενα δεν «υπακούουν» στους υφιστάμενους κοινωνικούς κανόνες που ρυθμίζουν τη δράση των ανθρώπων στα επιμέρους κοινωνικά συστήματα. Οι θεωρίες της συλλογικής συμπεριφοράς επιχειρούν να εντάξουν σ ένα κοινό αναλυτικό πλαίσιο όλες εκείνες τις συλλογικές εκφράσεις που προκύπτουν φαινομενικά αναπάντεχα και η έκβαση των οποίων είναι απρόβλεπτη. Ένας πανικός, μια αιφνίδια μαζική μετακίνηση πληθυσμού, μια βίαιη έκρηξη οργής του πλήθους, μια γρήγορα μεταδιδό-

3 SOCIAL COHESION AND DEVELOPMENT [97] μενη μανία ή μόδα, αλλά και η εμφάνιση κοινωνικών κινημάτων θα αποτελέσουν επιμέρους αντικείμενα της διερεύνησης (Turner and Killian, 1987, Smelser, 1963). Όπως υπογραμμίζει ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος: «Οι θεωρητικοί της συλλογικής συμπεριφοράς εξηγούν την ατομική συμμετοχή στα κοινωνικά κινήματα ως αποτέλεσμα μιας απάντησης, εν πολλοίς ανομικής και ανορθολογικής, στα προβλήματα που δημιουργεί η γοργή κοινωνική μεταβολή» (Αλεξανδρόπουλος, 1995: 91). Πέρα από τις ιδιαίτερες μεθοδολογικές τους αφετηρίες, συνολικά οι θεωρίες της συλλογικής συμπεριφοράς υιοθετούν ένα σχήμα σύμφωνα με το οποίο οι διαδικασίες κοινωνικής μεταβολής, εφόσον είναι ραγδαίες, «αναστατώνουν» την κατεστημένη κοινωνική πραγματικότητα, προκαλώντας ανασημασιοδοτήσεις του κοινωνικού κόσμου, των αξιών και των πρακτικών που εξασφαλίζουν την κοινωνική συνοχή. Σύμφωνα με αυτή την οπτική, η καθοδήγηση που παρέχει η εκάστοτε κουλτούρα ή οι κανόνες στα κοινωνικά συστήματα συχνά δεν επαρκούν για την ανακούφιση των εντάσεων και της δυσαρέσκειας που σωρεύονται, όταν «ραγίζουν» οι βεβαιότητες της παράδοσης, της συνήθειας και της διευθετημένης κοινωνικής τάξης (Marx and McAdam, 1994). Δίχως να διαστρεβλώνονται οι προθέσεις και το αναλυτικό πλαίσιο των επιμέρους θεωριών της συλλογικής συμπεριφοράς, μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι συνιστούν κατά κάποιο τρόπο θεωρίες της «κρίσης». Γι αυτές, η συλλογική συμπεριφορά συνιστά μια απάντηση στην εκδήλωση μιας δομικής κρίσης, μια βιαστική απόπειρα ανασύστασης της διαταραγμένης κοινωνικής ισορροπίας. Υπό αυτήν την έννοια, η συλλογική συμπεριφορά και δράση προκαλούνται από την κοινωνική αλλαγή και με τη σειρά τους επιφέρουν κοινωνική αλλαγή. Ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος στο σημείο αυτό αναδεικνύει τις θεωρητικές καταβολές των θεωριών της συλλογικής συμπεριφοράς από την «παράδοση του Durkheim», υποστηρίζοντας ότι τα κοινωνικά κινήματα και η συλλογική δράση εκλαμβάνονται ως συνέπεια των γοργών κοινωνικών μετασχηματισμών και των κρίσεων που αυτοί συνεπάγονται: «Σε τελική ανάλυση, τα μαζικά φαινόμενα αντιμετωπίζονται ως αποτελέσματα ανομικών καταστάσεων και ως προϊόντα μιας κοινωνικής παθολογίας» (Αλεξανδρόπουλος, 1995: 92). Η κριτική που ασκήθηκε στις θεωρίες της συλλογικής συμπεριφοράς εστιάζεται συνοπτικά σε τρία ζητήματα: α) Στην ανομοιογένεια των συμπεριφορών, οι οποίες όμως εξετάζονται με τα ίδια αναλυτικά εργαλεία β) Στη ρητή ή άρρητη υπόδειξη για τον κεντρικό ρόλο που διαδραματίζει η συσσώρευση της δυσαρέσκειας για την εκδήλωση της συλλογικής συμπεριφοράς και δράσης και γ) Στην τάση να προσλαμβάνεται η συλλογική συμπεριφορά και δράση ως το αποτέλεσμα μιας κρίσης, ως μια αντίδραση στη διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής. Η κριτική για την ανομοιογένεια των αντικειμένων δεν θεμελιώνεται σε κάποια αξιολογικά φορτισμένη κρίση για την υπέρτερη ποιότητα, για παράδειγμα, των κοινωνικών κινημάτων έναντι περιστασιακότερων εκδηλώσεων, όπως είναι ένας πανικός ή μια μόδα. Θεμελιώνεται στην ανάγκη για τη διάκριση εκείνων των συμπεριφορών που εκδηλώνονται με τη συνάθροιση ανομοιογενών και μη αλληλέγγυων υποκειμένων από τις μορφές της συλλογικής δράσης που υιοθετούν κοινωνικές ομάδες με ισχυρούς δεσμούς αλληλεγγύης, σαφή ταξική τοποθέτηση και συνεκτική ταυτότητα. Υπό αυτήν την έννοια, η συλλογική δράση, εφόσον διασπά τα κανονιστικά όρια των συστημάτων, όπου αρθρώνεται, οφείλει να διακριθεί αναλυτικά από τις άμορφες συλλογικές συμπεριφορές, οι οποίες εκδηλώνονται συγκυριακά, ως συνάθροιση ανομοιογενών υποκειμένων (Alberoni, 1981, Melucci, 1996). Η εμμονή στη συσσωρευμένη δυσαρέσκεια, επίσης, δεν αποτελεί ένα ασφαλές κριτήριο για την εμφάνιση κοινωνικών κινημάτων. Εφόσον οι κοινωνίες χαρακτηρίζονται από την άνιση κατανομή των αγαθών, της δύναμης και του κύρους, είναι εύλογο ότι ένα σταθερό ποσοστό

4 [98] ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ δυσαρέσκειας βρίσκεται παγίως συσσωρευμένο, δίχως να επιβεβαιώνεται εμπειρικά μια αιτιώδης συσχέτισή της με φαινόμενα συλλογικής κινητοποίησης. Είναι εξίσου σαφές πως συλλογική δράση συχνά αναλαμβάνεται από κοινωνικές ομάδες σχετικά ευνοημένες συγκριτικά προς περισσότερο αποστερημένες ομάδες ή μερίδες πληθυσμού. Τέλος, η συλλογική δράση δεν συνιστά ένα αποτέλεσμα της κρίσης των κοινωνικών συστημάτων, παρότι συχνά υποδαυλίζεται από τη συγκυρία των κρίσεων, οι οποίες περιοδικά πλήττουν τους καπιταλιστικούς σχηματισμούς. Η συλλογική δράση εκδηλώνεται ως το αποτέλεσμα του ανταγωνισμού κοινωνικών ομάδων, με διακύβευμα την κοινωνική συγκρότηση (Touraine, 1981). Ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος στο κείμενό του με τίτλο Θεωρίες για τη συλλογική δράση και τα κοινωνικά κινήματα (2001) θέτει ως στόχο να μελετήσει πρωτογενώς τη συμβολή των κλασικών θεωρητικών στη μελέτη της συλλογικής δράσης. Δεν αρκείται στην αναπαραγωγή των κριτικών που μετά τη δεκαετία του 1970 απευθύνονται τόσο στο μαρξιστικό παράδειγμα όσο και στις θεωρίες για τη συλλογική συμπεριφορά. Διαβάζει τους κλασικούς της κοινωνιολογίας, τον Χομπς, τον Μιλ, τον Μαρξ και τον Ντυρκέμ, έχοντας κατά νου ότι μια θεωρία για τη συλλογική δράση οφείλει να υποβαστάζεται από μια ευρύτερη θεωρητική κατασκευή για την κοινωνική συγκρότηση, την κοινωνική δομή, τους κοινωνικούς θεσμούς και τις διαδικασίες της κοινωνικής μεταβολής και του κοινωνικού μετασχηματισμού. Το κεντρικό ερώτημα που θέτει εστιάζεται στη «σχέση των κλασικών θεωριών με τα υπαρκτά κινήματα και τις υπαρκτές ιστορικά μορφές συλλογικής δράσης», για να διακρίνει ανάμεσα σε αξιολογικά προσανατολισμένες και φορμαλιστικές προσεγγίσεις, θέτοντας στο στόχαστρό του την «υποτιθέμενη αξιολογικά ουδέτερη επιστημονική ανάλυση» (Αλεξανδρόπουλος, 2001: 12-13). Στον τόμο αυτό, πέρα από την πρωτότυπη συμβολή, που έγκειται στην ανάδειξη της σκέψης των κλασικών της κοινωνικής θεωρίας υπό την οπτική της συλλογικής δράσης και της διαμόρφωσης των κοινωνικών κινημάτων, ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος προαναγγέλλει εμμέσως τη συνέχεια της έρευνάς του: Την κριτική ανασυγκρότηση των σύγχρονων προσεγγίσεων και την ανασκευή της επιλογής τους να εστιαστούν σε επιμέρους και συγκυριακές πλευρές της συλλογικής δράσης. Οι προσεγγίσεις της συλλογικής συμπεριφοράς που συνοψίσαμε παραπάνω, πέρα από τις εντοπισμένες επιμέρους αδυναμίες τους, που θα τροφοδοτήσουν την αμφισβήτηση και την υποχώρησή τους μετά την έκρηξη της διαμαρτυρίας, με ορόσημο το 1968, θα αντιμετωπιστούν κριτικά από τον Στέλιο Αλεξανδρόπουλο ως προσεγγίσεις μιας «ακαδημαϊκής κοινωνιολογίας», που καταπιάνεται «περισσότερο με τα μορφολογικά χαρακτηριστικά και τις διαδικασίες παρά με το περιεχόμενο των συλλογικών φαινομένων». Όπως χαρακτηριστικά ισχυρίζεται, «[ ] στις ψυχολογικές και ακαδημαϊκές προσεγγίσεις το βάρος μεταφέρεται σ έναν φορμαλισμό των μορφών. Αποκόπτοντας τις δομικές αιτίες, αποκόπτεται, όμως, το περιεχόμενο από τη θεωρία» (2001: 317). Την ίδια στάση θα υιοθετήσει και για τις νεότερες προσεγγίσεις που εστιάζονται στη συλλογική δράση και τα κοινωνικά κινήματα και οι οποίες δίδουν έμφαση στις διαδικασίες της ορθολογικής επιλογής και έχουν κωδικοποιηθεί υπό τον τίτλο της «Θεωρίας κινητοποίησης πόρων». Δίχως να αγνοεί ότι στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής κοινωνιολογίας θα διαμορφωθούν θεωρητικά σχήματα τουλάχιστον μαρξιστικής καταγωγής και έμπνευσης, τα οποία θέτουν στο κέντρο του προβληματισμού τους τη μελέτη των νέων κοινωνικών κινημάτων στη συνάφεια της «εξόδου» από τη βιομηχανική κοινωνία (Touraine, Melucci), θα στρέψει την προσοχή του στις θεωρίες «μέσου βεληνεκούς», που σταδιακά θα κατισχύσουν στο πεδίο της κοινωνιολογίας των κοινωνικών κινημάτων.

5 SOCIAL COHESION AND DEVELOPMENT [99] 3. Η θεωρία κινητοποίησης πόρων και το μοντέλο πολιτικών διαδικασιών Σ τον αντίποδα της κριτικής που ασκούν οι Ευρωπαίοι μαρξιστές και μετα-μαρξιστές διανοητές, στα αμερικανικά πανεπιστήμια εδραιώνεται μια νέα ερευνητική τάση, η οποία κατοχυρώθηκε με το όνομα «θεωρία κινητοποίησης πόρων» (Zald and McCarthy, 1977). Εκκινώντας από την ανεπάρκεια των θεωριών της συλλογικής συμπεριφοράς να περιγράψουν ικανοποιητικά τις προϋποθέσεις για την εμφάνιση της συλλογικής δράσης, επιχειρούν να δείξουν ότι σε μεγάλο βαθμό, πέραν των κοινωνικών κρίσεων και της συνεπαγόμενης δυσαρέσκειας, οι συλλογικά δρώντες είναι ορθολογικά υποκείμενα, τα οποία κινητοποιούνται εφόσον έχουν διαμορφώσει μια πεποίθηση για την επιτυχή έκβαση της δράσης τους. Υπό αυτήν την έννοια, ο σημαντικότερος για τη δράση παράγοντας κρίνεται πως είναι η συσσώρευση των αναγκαίων για την κινητοποίηση πόρων. Η απαρχή του επιχειρήματος βρίσκεται στο «δίλημμα του λαθρεπιβάτη» του M. Olson. Όπως υποστηρίζει ο Olson (1991), ένα ορθολογικά δρων άτομο θα επιλέξει να αποφύγει το κόστος που συνεπάγεται η ανάληψη της συλλογικής δράσης, αναμένοντας να καρπωθεί τα οφέλη από τη δράση των άλλων κινητοποιούμενων. Το παραπάνω είναι εφικτό μιας και τα ωφελήματα που κερδίζονται από τη συλλογική δράση δεν επιμερίζονται ανάμεσα στους κινητοποιούμενους, αλλά συνιστούν δημόσια αγαθά, που διανέμονται δίχως διακρίσεις. Προεκτείνοντας αυτήν την προσέγγιση στη μελέτη των οργανώσεων των νέων κοινωνικών κινημάτων, οι θεωρητικοί της κινητοποίησης πόρων υποστηρίζουν ότι η δράση των κινημάτων οφείλει να μελετηθεί στο επίπεδο των οργανώσεών τους, καθώς τα κοινωνικά κινήματα αντιστοιχούν μόνο σε μια διάχυτη πεποίθηση για κοινωνική αλλαγή, που διαμορφώνεται σε μια μικρή ή μεγάλη μερίδα ενός πληθυσμού. Οι οργανώσεις των κινημάτων είναι οι πρωταγωνιστές της συλλογικής δράσης, οι συλλέκτες των κρίσιμων για τη διαμαρτυρία πόρων. Αποτέλεσμα των παραπάνω είναι η στροφή στη μελέτη των οργανώσεων των νέων κοινωνικών κινημάτων, ιδιαίτερα της βορείου Αμερικής, στο πλαίσιο μιας εικαζόμενης αγοράς που συντίθεται από ανταγωνιστικές «βιομηχανίες κινημάτων», αλλά και ανταγωνιστικούς προς τον τομέα των κινημάτων τομείς, όπως είναι για παράδειγμα εκείνος της ψυχαγωγίας και των εκκλησιών. Η διεύρυνση των μεσαίων στρωμάτων καθιστά δυνατή την επάρκεια διακριτικών πόρων, για τους οποίους ανταγωνίζονται διαφορετικοί κοινωνικοί τομείς, βιομηχανίες και οργανώσεις κινημάτων. Ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος, στο κείμενό του «Η οικονομική λογική της συλλογικής δράσης. Μετα-ηθικά επιχειρήματα σε έναν μη ηθικό κόσμο» (1996) θα παρουσιάσει κριτικά μια σειρά από σύγχρονες αναλύσεις της συλλογικής δράσης, που διαμορφώνονται «( ) υπό το πρίσμα στενά οικονομικών και ωφελιμιστικών κριτηρίων», θέτοντας στο στόχαστρό του την προσέγγιση του Olson και όλη την επιχειρηματολογία γύρω από το «δίλημμα του λαθρεπιβάτη (free rider)». Αρχικά, θα εκθέσει τις βασικές παραδοχές των «οικονομικών νεο-ωφελιμιστικών» θεωριών, υποδεικνύοντας ότι μεθοδολογικά επιχειρούν να προεκτείνουν τον ιδεότυπο «του ατομιστή ορθολογικού δρώντος πέρα από τον χώρο της αγοράς, ώστε με βάση τις ιδιότητές του και χρησιμοποιώντας τις αρχές της νεοκλασικής οικονομικής ανάλυσης να εξηγήσουν εξωαγοραίες διαδικασίες που αφορούν στον χώρο της συλλογικής δράσης και της πολιτικής» (84). Στη συνέχεια, θα ανασυγκροτήσει τις κριτικές (μεθοδολογικά ασύμβατες και συμβατές) προς τα μοντέλα αυτά, υπογραμμίζοντας ότι στο πλαίσιο αυτών των θεωριών «ο ορθολογικός δρων είναι μια ιδεατή κατασκευή ( ) Τα προβλήματα βεβαίως αυτής της κατασκευής αρχίζουν από τη στιγμή που θέλει να εξηγήσει συγκεκριμένες ιστορικές καταστάσεις και αντίστοιχα πολιτικά φαινόμενα, οπότε όλες οι προϋποθέσεις που σιωπηρά έχει αφαιρέσει επανενεργοποιούνται, αποκαλύπτοντας την αδυναμία της» (118). Πριν εστιαστεί στην προβλημα-

6 [100] ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ τική της θεωρίας κινητοποίησης πόρων, ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος αναδεικνύει τις προϋποθέσεις της και κατά κάποιο τρόπο αποκαλύπτει την ιδεολογική φόρτιση που λανθάνει στους εισηγητές των προσεγγίσεων της «ορθολογικής επιλογής»: Την παραδοχή του J. Buchanan για το μέλημά του να υπερασπιστεί τις αρχές της ελεύθερης αγοράς (119) και την αρνητική αξιολόγηση του Olson για τις εθελοντικές οργανώσεις (120). Όπως έγινε παραδεκτό εξαρχής, η θεωρία κινητοποίησης πόρων συνιστούσε μια μερική θεώρηση των κινηματικών φαινομένων. Παρά ταύτα, όμως, κατόρθωσε να αποτελέσει το σημείο αναφοράς για όλη τη νέα παραγωγή θεωρίας και έρευνας. Η ελκυστικότητά της συνίστατο στη ρητή απόρριψη της υπόθεσης για την ανορθολογικότητα όσων μετέχουν στη συλλογική δράση και διαμαρτυρία, αλλά και στην έναρξη μιας γόνιμης επικοινωνίας ανάμεσα σε κοινωνιολόγους και πολιτικούς επιστήμονες (Καλογεράτος, 2001). Αυτή η γόνιμη επικοινωνία οδήγησε στη διεύρυνση της προσέγγισης, κύρια με στόχο την ανάλυση του πολιτικού περιβάλλοντος της συλλογικής δράσης, αλλά και τη συμβολική παραγωγή των κινημάτων. Η μελέτη της συλλογικής δράσης υπό το πρίσμα της αλληλεπίδρασης ανάμεσα σε «προκαλούντες» (challengers) και πολιτικό σύστημα απαντάται σε όλες τις θεωρίες του πεδίου, δίχως όμως να θεματοποιείται ως θεμελιακή μεταβλητή της έρευνας. Ήδη από τη δεκαετία του 1970 παράγονται σημαντικές έρευνες για τη «δομή των πολιτικών ευκαιριών», τις οποίες «εκμεταλλεύονται» οι στερούμενοι τυπικής πρόσβασης στα κέντρα λήψης αποφάσεων (Eisinger, 1971 και 1973, Piven and Cloward, 1979). Η καίρια σημασία της σχέσης των κινητοποιούμενων προς τις εκάστοτε πολιτικές Αρχές θα αναδειχθεί με τη διαμόρφωση μιας σαφούς τάσης, η οποία κατηγοριοποιήθηκε ως «θεωρία πολιτικών διαδικασιών». Υποδεικνύεται ότι η συλλογική δράση και η διαμαρτυρία, τα κοινωνικά κινήματα ευρύτερα, ξεδιπλώνονται καθώς παρουσιάζεται μια θετική δομή πολιτικών ευκαιριών, εφόσον διαμορφώνεται μια «αισιόδοξη», αλλά και ορθολογική πρόβλεψη για τη θετική έκβαση της δράσης. Στο πλαίσιο αυτής της μετεξέλιξης από τη «θεωρία κινητοποίησης πόρων» προς εκείνο που ονομάστηκε «μοντέλο πολιτικών διαδικασιών», ως θετική δομή πολιτικών ευκαιριών ορίζονται οι «σταθερές αλλά όχι απαραίτητα οι τυπικές, μόνιμες ή εθνικώς ιδιόμορφες ενδείξεις προς τα κοινωνικά και πολιτικά συλλογικά δρώντα υποκείμενα, οι οποίες είτε τα αποθαρρύνουν είτε τα ενθαρρύνουν να χρησιμοποιήσουν τους εσωτερικούς τους πόρους για να σχηματίσουν κοινωνικά κινήματα» (Tarrow, 1996: 54). Όπως υποστηρίζεται, στο πλαίσιο της θεωρίας πολιτικών διαδικασιών, τέσσερα είδη «ενδείξεων» καθιστούν μια δομή πολιτικών ευκαιριών θετική για τους συλλογικά δρώντες: «α) Η διάνοιξη της πρόσβασης στην εξουσία, β) Η μεταβλητότητα των τοποθετήσεων (shifting alignments), γ) Η διαθεσιμότητα συμμάχων με επιρροή και δ) Οι διαιρετικές τομές στο εσωτερικό και ανάμεσα στις ελίτ» (Tarrow, 1996: 54). Εναλλακτικά, ο Doug McAdam (1996: 26) υποστηρίζει ότι θετικές πολιτικές ευκαιρίες για κινητοποίηση εμφανίζονται εφόσον συντρέχουν τέσσερις λόγοι: α) Ένα σχετικό άνοιγμα ή κλείσιμο του θεσμισμένου πολιτικού συστήματος, β) Η σταθερότητα ή η αστάθεια στο επίπεδο της ενότητας των επιμέρους ελίτ, γ) Η παρουσία ή η απουσία θεσμικά ισχυρών συμμάχων στο πλευρό των κινητοποιούμενων και δ) Η ικανότητα ή η ροπή του κράτους για καταστολή. Στην ίδια κατεύθυνση, επίσης, υποστηρίζεται ότι οι σύγχρονες αντιπροσωπευτικές δημοκρατίες διαμορφώνουν τους όρους για την ενσωμάτωση των κινημάτων σε τέτοιο βαθμό που μπορούμε σήμερα να μιλάμε για μια κοινωνία των κινημάτων. Αυτό συμβαίνει πρώτιστα γιατί: α) Τα γεγονότα διαμαρτυρίας δεν μπορούν να θεωρούνται πλέον σποραδικά φαινόμενα, αλλά ένα σταθερό δεδομένο των σύγχρονων κοινωνιών, β) Καταγράφεται η υψηλή συχνότητα ενεργοποίησης μορφών συλλογικής δράσης με δυναμικό διαμαρτυρίας, από μια πλειάδα κοινωνικών κατηγοριών, οι οποίες διαμορ-

7 SOCIAL COHESION AND DEVELOPMENT [101] φώνουν ένα εξαιρετικά μεγάλο εύρος αιτημάτων και γ) Οι διαδικασίες επαγγελματοποίησης και θεσμοποίησης μετασχηματίζουν τον χαρακτήρα των κοινωνικών κινημάτων από μέσο συγκρουσιακής έκφρασης σε συμβατικό μέσο πολιτικών διεκδικήσεων (Meyer and Tarrow, 1998: 4). Υπό αυτήν την έννοια, η ανάλυση οφείλει να αντιμετωπίσει τα κοινωνικά και πολιτικά κινήματα με τα ίδια αναλυτικά εργαλεία που ενεργοποιεί για τη μελέτη των ομάδων πίεσης και των πολιτικών κομμάτων. Η είσοδος των κινημάτων σε μια φάση θεσμοποίησης τεκμαίρεται από την εμπειρική παρατήρηση ότι α) Η συλλογική δράση και οι σύγχρονες μορφές διαμαρτυρίας έχουν εισαχθεί σε μια φάση ρουτινοποίησης. Τόσο οι «προκαλούντες» όσο και οι Αρχές φαίνεται να υιοθετούν μια κοινή αντίληψη σε σχέση με τα πρότυπα της δράσης και τις «επικίνδυνες αποκλίσεις» από αυτά, β) Είναι σαφής η δυνατότητα ενσωμάτωσης ή περιθωριοποίησης των οργανώσεων των νέων κοινωνικών κινημάτων. Όσοι το επιθυμούν είναι σε θέση να ενταχθούν σε διαδικασίες επικοινωνίας με τους κεντρικούς θεσμούς, ενώ η περιθωριοποίηση συνιστά μια εξίσου δική τους επιλογή, η οποία σημαίνει τον αποκλεισμό τους από τη διαδικασία της επικοινωνίας, την αγνόησή τους ή την καταστολή τους, γ) Οι συλλογικά δρώντες διαφοροποιούν την τακτική τους, αλλά και τα αιτήματά τους, ούτως ώστε η επιδίωξή τους να συνάδει προς τα πρότυπα της συμβατικής πολιτικής συμπεριφοράς (Meyer and Tarrow, 1998: 21). Σ ένα κοινό μας κείμενο με θέμα την ιδιόμορφη τροχιά του ελληνικού περιβαλλοντικού κινήματος, ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος θα ασκήσει κριτική στις παραπάνω προσεγγίσεις, αναδεικνύοντας το ζήτημα της σύγχυσης που διαμορφώνεται γύρω από την έννοια του κοινωνικού κινήματος και της αναγκαίας διάκρισης της εξωθεσμικής συλλογικής δράσης από άλλες μορφές πολιτικής συμμετοχής. Οφείλουμε να σημειώσουμε ότι οι θεωρητικές προσεγγίσεις που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του παραδείγματος της «συλλογικής συμπεριφοράς» ανέδειξαν ένα κριτήριο, ικανό να μας επιτρέψει έναν σαφή ορισμό του τι είναι και τι δεν είναι κοινωνικό κίνημα. Τέτοιες προσεγγίσεις έτειναν να κατανοούν τα κοινωνικά κινήματα ως εφήμερες μορφές διεκδίκησης του θεσμικού μετασχηματισμού της κοινωνίας. Με την επίτευξη των στόχων τους, παύουν να υφίστανται ή μετασχηματίζονται σε άλλες μορφές θεσμισμένης συλλογικής δράσης, όπως τα κόμματα, οι ομάδες συμφερόντων ή άλλες εθελοντικές οργανώσεις. Παρά το γεγονός ότι ο εγγενής στις προσεγγίσεις αυτές εξελικτισμός και φορμαλισμός της διάκρισης θεσμικότητας-εξωθεσμικότητας ορθά κατέστη αντικείμενο κριτικής, οι σύγχρονες θεωρίες δεν κατόρθωσαν να διαμορφώσουν μια νέα, περισσότερο πειστική διάκριση. Ειδικότερα απέτυχαν να διακρίνουν ανάμεσα στην επιλεκτική χρήση θεσμικών μέσων και πόρων από τους κινηματικά δρώντες και τη θεσμοποίηση των αξιών τους (Αλεξανδρόπουλος και Σερντεδάκις, 2000: 4). Όμως η κριτική του στις νεότερες προσεγγίσεις δεν περιορίζεται μόνο στην υπόδειξη των προβλημάτων που ανακύπτουν από την αδυναμία διάκρισης ανάμεσα στα κοινωνικά κινήματα και άλλες μορφές εκδήλωσης της συλλογικής δράσης. Είναι ριζικότερη και επικεντρώνεται στην αδυναμία των προσεγγίσεων που υποδεικνύουν μια τάση ενσωμάτωσης και θεσμοποίησης των κοινωνικών κινημάτων στις σύγχρονες κοινοβουλευτικές δημοκρατίες να συνδέσουν την επανεμφάνιση των σύγχρονων ριζοσπαστικών κινημάτων με τις συνολικότερες διεργασίες της παγκοσμιοποίησης και της κατίσχυσης του νεοφιλελευθερισμού σε πλανητικό επίπεδο. Όπως χαρακτηριστικά γράφει: «( ) έχοντας εγκαταλείψει τον μακροθεωρητικό αναστοχασμό πάνω στις προϋποθέσεις γένεσης του κοινωνικού, οι νέες θεωρίες θα βρεθούν απροετοίμαστες να αντιμετωπίσουν τη νέα πραγματικότητα της παγκοσμιοποίησης και της σχέσης των κοινωνικών

8 [102] ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ κινημάτων με αυτή» (Αλεξανδρόπουλος, 2001: 319). Και το ζήτημα αυτό δεν αφορά μόνο στην εσωτερική επάρκεια και πειστικότητα της επιστημονικής θεωρητικοποίησης και έρευνας. Ζητούμενο για τον Στέλιο ήταν η επανασύνδεση του θεωρητικού στοχασμού με τους ανθρώπους των κοινωνικών κινημάτων, τους προβληματισμούς και τις αναζητήσεις τους. Αυτή η συνάντηση, η επανασύνδεση ερευνητών και ακτιβιστών των κινημάτων θα μπορούσε να προκύψει μόνο μέσα από τη διαμόρφωση ενός κοινού πλαισίου προβληματισμού, που δεν είναι άλλο από το πεδίο του συνολικότερου αναστοχασμού για την κοινωνική συγκρότηση και τους μετασχηματισμούς της στο περιβάλλον της νεοφιλελεύθερης «παγκοσμιοποίησης». Προς αυτή την κατεύθυνση, με πολύ προσωπικό κόπο, διαμόρφωσε τον ιστότοπο επιχειρώντας να καταστήσει ορατή την κοινότητα των ερευνητών της συλλογικής δράσης και των κοινωνικών κινημάτων στους ακτιβιστές τους. 4. Επίμετρο Τα τελευταία χρόνια, ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος στράφηκε στη μελέτη της παγκοσμιοποίησης και των ριζοσπαστικών κινημάτων που αναπτύσσονται στο πλαίσιό της. Δείγματα αυτής της νέας στροφής στα θεωρητικά και ερευνητικά του ενδιαφέροντα κατέθεσε στο παγκόσμιο συνέδριο που διοργάνωσε το 2003 στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, με θέμα «Παγκοσμιοποίηση και πολιτική μεταβολή», αναπτύσσοντας την εισήγησή του: «Παλιά, Νέα και Παγκόσμια Κοινωνικά Κινήματα: Μια κριτική επανεκτίμηση». Εκεί έθεσε κριτικά τα ανοιχτά στη θεωρητική συζήτηση ερωτήματα, επιμένοντας στην ανάγκη να στραφούμε στη μελέτη των περιεχομένων της συλλογικής δράσης, στον ορίζοντα των διαδικασιών της κοινωνικής και πολιτικής αλλαγής που συνεπάγεται η «παγκοσμιοποίηση». Αυτή η προσέγγισή του θα αποτυπωθεί πληρέστερα στην εισήγησή του στο Πανελλήνιο Μεταπτυχιακό Εντατικό Σεμινάριο-Συνέδριο για Υποψήφιους Διδάκτορες (Τμήμα Κοινωνιολογίας, Ρέθυμνο, Νοεμβρίου 2005), με θέμα: «Επιστημολογικά ζητήματα της θεωρίας των κοινωνικών κινημάτων: Φορμαλισμός και περιεχομενικότητα στη θεωρία των κοινωνικών κινημάτων». Θεωρητικά εξοπλισμένος από τη μελέτη των κλασικών της κοινωνιολογίας και της κοινωνικής θεωρίας, θα επισημάνει την απομάκρυνση του σύγχρονου ερευνητικού στοχασμού από τα υποκείμενα της συλλογικής δράσης και του τρόπου συγκρότησης των περιεχομένων της δράσης τους και θα ασκήσει έντονη κριτική στον φορμαλισμό των κυρίαρχων στο πεδίο προσεγγίσεων. Αυτήν τη γόνιμη κριτική οφείλουμε να αξιοποιήσουμε και να αναδείξουμε όσοι μελετάμε τη συλλογική δράση και τα κοινωνικά κινήματα, αναγνωρίζοντας στον Στέλιο Αλεξανδρόπουλο τη συμβολή του για την ανάπτυξη μιας κοινωνιολογίας της συλλογικής δράσης και των κοινωνικών κινημάτων, που στοχεύει διπλά: Στη διαλεκτική κατανόηση και ερμηνεία του δομικού μετασχηματισμού, όπως επίσης των λόγων και της πράξης των κυριαρχούμενων κοινωνικών ομάδων. Βιβλιογραφικές αναφορές Alberoni F., (1981), Movimento e Istituzione. Teoria Generale, Bologna: Il Mulino. Αλεξανδρόπουλος Σ., (1995), «Αναζητώντας στρατηγική ή ταυτότητα: Ζητήματα θεωρίας των κοινωνικών κινημάτων», Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 86: Αλεξανδρόπουλος Σ., (1996), «Η οικονομική λογική της συλλογικής δράσης. Μετα-ηθικά επιχειρήματα σε έναν μη ηθικό κόσμο», Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης, 7: Αλεξανδρόπουλος Σ., (2001), Θεωρίες για τη συλλογική δράση και τα κοινωνικά κινήματα, τόμ. Α, Αθήνα: Κριτική.

9 SOCIAL COHESION AND DEVELOPMENT [103] Alexandropoulos S. and Serdedakis N., (2000), Greek Environmentalism: From the Statu Nascendi of a Movement to its Integration, ECPR Joint Sessions, Workshop on Environmental Organizations, Copenhagen. Eisinger P., (1971), Protest Behavior and the Integration of Urban Political Systems, The Journal of Politics, 33 (4): Eisinger P., (1973), The Conditions of Protest Behavior in American Cities, The American Political Science Review, 67 (1): Gasset Ο., (1972), Η εξέγερση των μαζών, Αθήνα: Δωδώνη. Καλογεράτος Π., (2001), Τα «Κοινωνικά Κινήματα» ως γνωστικό αντικείμενο της Πολιτικής Επιστήμης και της Κοινωνιολογίας, Αθήνα: Σάκκουλας. Le Bon G., (χ.χ), Η ψυχολογία των όχλων, Αθήνα: Δαμιανός. Marx G.T. and McAdam D., (1994), Collective Behavior and Social Movements, Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall. McAdam D., (1996), Conceptual Origins, Current Problems, Future Directions, in: McAdam D., McCarthy J., Zald M.N., (eds), Comparative Perspectives on Social Movements: Political Opportunities, Mobilizing Structures, and Cultural Framings, Cambridge: Cambridge University Press. Melucci A., (1996), Challenging Codes. Collective Action in the Information Society, Cambridge: Cambridge University Press. Meyer D.S., Tarrow S., (1998), The Social Movement Society. Contentious Politics for a New Century, Oxford: Rowman & Littlefield. Olson M., (1991), H Λογική της Συλλογικής Δράσης, Αθήνα: Παπαζήσης. Piven F.F. and Cloward R.A., (1979), Poor People s Movements. Why they Succeed, How they Fail, New York: Vintage Books. Smelser N., (1963), Theory of Collective Behavior, London: Routledge & Kegan Paul. Tarrow S., (1996), States and Opportunities: The Political Structuring of Social Movements, in: McAdam D., McCarthy J.D., Zald M.N., Comparative Perspectives on Social Movements. Political Opportunities, Mobilizing Structures, and Cultural Framings, Cambridge: Cambridge University Press. Touraine A., (1981), The Voice and the Eye, Cambridge: Cambridge University Press. Turner R. and Killian L., (1987), Collective Behavior, (1 η έκδοση 1957), Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall. Zald M.N. and McCarthy J., (1977), Resource Mobilization and Social Movements: A Partial Theory, American Journal of Sociology, 82:

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κοινωνιολογίας Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Κοινωνιολογία». Εαρινό εξάμηνο 2009 ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕ- ΘΟΔΟΙ

Τμήμα Κοινωνιολογίας Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Κοινωνιολογία». Εαρινό εξάμηνο 2009 ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕ- ΘΟΔΟΙ Πανεπιστήμιο Κρήτης Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Κοινωνιολογίας Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Κοινωνιολογία». Εαρινό εξάμηνο 2009 ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕ- ΘΟΔΟΙ Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 1: Θεωρητική συγκρότηση της Αγροτικής Κοινωνιολογίας 1/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 1: Θεωρητική συγκρότηση της Αγροτικής Κοινωνιολογίας 1/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Συγκρουσιακές Θεωρήσεις Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 5ο (σελ. 128 136) Οι θέσεις του Althusser Οι θέσεις του Gramsci 2 Karl Marx (1818-1883)

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 8: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Κοινωνιολογία

Οικονομική Κοινωνιολογία Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης Εαρινό Εξάμηνο 2016-17 Οικονομική Κοινωνιολογία Διδάσκων: Δημήτρης Λάλλας Νέα Οικονομική Κοινωνιολογία Η νέα Οικονομική Κοινωνιολογία συντίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική και Ταξική Ανάλυση. Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη

Πολιτική και Ταξική Ανάλυση. Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη Πολιτική και Ταξική Ανάλυση Επιμέλεια: Άννα Κουμανταράκη Τι καταλαβαίνουμε με τον όρο «κοινωνική ανισότητα»; Πλούσιοι και φτωχοί; Προνομιούχοι ή άνθρωποι με ιδιαίτερα χαρίσματα και ταλέντα; Κυρίαρχοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS623 / Νομικά και Ηθικά Θέματα στην Υγεία Σχολή ΣΟΕΔ Σχολή Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης Πρόγραμμα Σπουδών PYS Πολιτική Υγείας και Σχεδιασμός Υπηρεσιών Υγείας Θεματική

Διαβάστε περισσότερα

ENA, Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών Ζαλοκώστα 8, 2ος όροφος T enainstitute.org

ENA, Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών Ζαλοκώστα 8, 2ος όροφος T enainstitute.org Ιδρυτική Διακήρυξη 1. 2. 3. Το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών - ΕΝΑ ενεργοποιείται σε μια κρίσιμη για την Ελλάδα περίοδο. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι κοινωνικοί και πολιτικοί θεσμοί λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Νίκος Ναγόπουλος Για τη διεξαγωγή της κοινωνικής έρευνας χρησιμοποιούνται ποσοτικές ή/και ποιοτικές μέθοδοι που έχουν τις δικές τους τεχνικές και

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 2ο (σελ. 52-66) Βασικές κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Προχωρημένα Θέματα Διδακτικής της Φυσικής

Προχωρημένα Θέματα Διδακτικής της Φυσικής Προχωρημένα Θέματα Διδακτικής της Φυσικής Ενότητα 5η: Το γενικό θεωρητικό πλαίσιο Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 2ο (σελ. 52-66) Βασικές κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 1: Θεωρία και Mέθοδος στη Mελέτη της Aγροτικής Kοινωνίας (2/4) 1ΔΩ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 6: Η κουλτούρα στην κοινωνιολογική θεωρία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Η Συνδυαστική προσέγγιση του Basil Bernstein Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 13ο (σελ. 282 302) 2 Η συνδυαστική Προσέγγιση του Bernstein

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασία για την Ανοικτή Διακυβέρνηση. Σχέδιο Δράσης

Συνεργασία για την Ανοικτή Διακυβέρνηση. Σχέδιο Δράσης Συνεργασία για την Ανοικτή Διακυβέρνηση Σχέδιο Δράσης 2016-2018 Δέσμευση : Ενίσχυση της εξωστρέφειας και της προσιτότητας του Κοινοβουλίου στον πολίτη Στόχος: Ενίσχυση της διαφάνειας των κοινοβουλευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS611 / Πολιτική Υγείας και Πολιτική

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS611 / Πολιτική Υγείας και Πολιτική Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS611 / Πολιτική Υγείας και Πολιτική Σχολή ΣΟΕΔ Σχολή Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης Πρόγραμμα Σπουδών PYS Πολιτική Υγείας και Σχεδιασμός Υπηρεσιών Υγείας Θεματική Ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΛΑΙΓΕΩΡΓΙΟΥ Γ. Ηθική Φορτισμένος και πολυσήμαντος όρος Εικόνα μιας «βαθύτερης εσωστρεφούς πραγματικότητας»

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Ν.Ο.Π.Ε. Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης Τομέας: ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Ν.Ο.Π.Ε. Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης Τομέας: ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Ν.Ο.Π.Ε. Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης Τομέας: ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ 2015 2016 (ΣΤ Εξάμηνο) Διδάσκων: Μ. Σπουρδαλάκης (με συνεργασία Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 2: Η μελέτη του αγροτικού χώρου στην Ελλάδα Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος αυτής της ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η παρακάτω ομάδα κεφαλαίων εξετάζει τους μηχανισμούς της κυβέρνησης και τις διαδικασίες μέσω των οποίων διαμορφώνεται και εφαρμόζεται η δημόσια

Η παρακάτω ομάδα κεφαλαίων εξετάζει τους μηχανισμούς της κυβέρνησης και τις διαδικασίες μέσω των οποίων διαμορφώνεται και εφαρμόζεται η δημόσια Χρήση του Βιβλίου Η πολιτική, από τη φύση της, είναι ένας τομέας επικάλυψης και διασύνδεσης. Το υλικό λοιπόν που συναντάται στο βιβλίο αυτό ανθίσταται πεισματικά στην τμηματοποίηση, κάτι που αποτελεί και

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Κωδικός μαθήματος: ΚΕΠ 302 Διδάσκων: Δημήτρης Θ. Ζάχος Πιστωτικές μονάδες: 10 Χρόνος και τόπος διεξαγωγής: Τετάρτη 6-9 αίθουσα 907 Εισαγωγικά Η επιτυχής συμμετοχή σ ένα

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής Σε τι αναφέρεται το μάθημα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία Σωτήρης Χτούρης,

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 1: Θεωρητική συγκρότηση της Αγροτικής Κοινωνιολογίας 2/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

Εαρινό εξάμηνο Α009Κ: Συλλογική Δράση και Κοινωνικά Κινήματα

Εαρινό εξάμηνο Α009Κ: Συλλογική Δράση και Κοινωνικά Κινήματα Εαρινό εξάμηνο 2015-2016 Α009Κ: Συλλογική Δράση και Κοινωνικά Κινήματα Διδάσκων: Νίκος Σερντεδάκις Τις τελευταίες δεκαετίες, ιδιαίτερα μετά τον Β παγκόσμιο πόλεμο, καταγράφεται μια σημαντική ένταση στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 4: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150 Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της

Αυτή ακριβώς η μεταλλαγή είναι το θέμα του παρόντος βιβλίου. Προκειμένου να την προσδιορίσουμε μέσα σε όλο αυτό το ομιχλώδες τοπίο της Εισαγωγή Tο βιβλίο αυτό θα μπορούσε να τιτλοφορείται διαφορετικά. Αν θέλαμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα των αλλαγών στο χώρο των διεθνών οργανισμών, ο τίτλος του θα ήταν «Εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη».

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 1: Θεωρία και Mέθοδος στη Mελέτη της Aγροτικής Kοινωνίας (1/4) 2ΔΩ

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Εισαγωγικό Μήνυμα Καλωσορίσατε στο εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Δημόσια Διοίκηση. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι παρέχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση σε

Διαβάστε περισσότερα

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο ΣΧΟΛΗ Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ Πατησίων 42, 10682 Αθήνα τηλ. 30(1) 772 3818

Διαβάστε περισσότερα

Τέλης Τύμπας (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Swedish Institute for Disability Research; tympas@phs.uoa.gr)

Τέλης Τύμπας (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Swedish Institute for Disability Research; tympas@phs.uoa.gr) Εισήγηση στην Ημερίδα Η Πολιτική για την Αναπηρία, Η Αναπηρία για την Πολιτική που συνδιοργάνωσε η ευρωβουλευτίνα του ΣΥΡΙΖΑ Κωνσταντίνα Κούνεβα, το Τμήμα ΑΜΕΑ του ΣΥΡΙΖΑ και το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ - Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΗΣ

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ - Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ - Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΗΣ Υποέργο 1 «Εκπαίδευση Ενηλίκων» 1 ος κύκλος Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Νοέμβριος 2012 Φεβρουάριος 2013 Αθήνα, 2012 Σελίδα 2 από 16 Εικόνα Εγγράφου Αριθμός Παραδοτέου

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 3: Η εθνολογική θεώρηση Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150 Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κωδικός μαθήματος: SEAB109 (3Ω/Υ) Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών: 3o και 4 ο Μονάδες ECTS: 6 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης e mail: pechtelidis@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η εκπαιδευτική έρευνα και ο σχεδιασμός της Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS622 / Φαρμακευτική Πολιτική & Αξιολόγηση Τεχνολογίας Υγείας

Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS622 / Φαρμακευτική Πολιτική & Αξιολόγηση Τεχνολογίας Υγείας Διάταξη Θεματικής Ενότητας PYS622 / Φαρμακευτική Πολιτική & Αξιολόγηση Τεχνολογίας Υγείας Σχολή ΣΟΕΔ Σχολή Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης Πρόγραμμα Σπουδών PYS Πολιτική Υγείας και Σχεδιασμός Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ Η υπαγωγή της χώρας στον έλεγχο της ΕΕ, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ το 2010 σηματοδοτεί το δραματικό τέλος μιας περιόδου στη διάρκεια της οποίας οι μεταρρυθμίσεις υπήρξαν

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη 1. Κοινωνική ιάρθρωση, διαστρωµάτωση, ταξική σύνθεση Ερώτηση ανάπτυξης Nα προσδιορίσετε τους λόγους για τους οποίους οι συγγραφείς

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική (και) επικοινωνία

Πολιτική (και) επικοινωνία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Πολιτική (και) επικοινωνία Ενότητα 2: Η μελέτη της πολιτικής επικοινωνίας: Η εξέλιξη της έρευνας και θεωρητικοί προβληματισμοί Ιωάννης Καραγιάννης Τμήμα Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 5: Η κοινωνική διάσταση της καινοτομίας ως μοχλός της αειφορίας Αφροδίτη Παπαδάκη-Κλαυδιανού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός Ενότητα 2 Λειτουργισμός και θεωρίες κοινωνικής σύγκρουσης Δομολειτουργισμός ΗΠΑ, δεκαετία του 50 και μετά Επιρροές: λειτουργισμός, και ιδίως το έργο του Durkheim, και οργανικισμός Μελέτη μακρο- επιπέδου

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 3: Νεοκλασική τακτική στη διοίκηση του προσωπικού

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 3: Νεοκλασική τακτική στη διοίκηση του προσωπικού Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 3: Νεοκλασική τακτική στη διοίκηση του προσωπικού Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Επιτροπής Φύση Διαχείριση προστατευόμενων περιοχών μη υπαγόμενων σε φορείς διαχείρισης

Πρόταση Επιτροπής Φύση Διαχείριση προστατευόμενων περιοχών μη υπαγόμενων σε φορείς διαχείρισης Πρόταση Επιτροπής Φύση 2000 Διαχείριση προστατευόμενων περιοχών μη υπαγόμενων σε φορείς διαχείρισης Φεβρουάριος 2012 2 Εισαγωγή Το Εθνικό Σύστημα Προστατευόμενων Περιοχών της χώρας περιλαμβάνει πέντε κατηγορίες,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 8: Η Σχολή της Φρανκφούρτης και η Κριτική Θεωρία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία. του Διοικητή του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. Ροβέρτου Σπυρόπουλου. του Ελληνο-Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου:

Ομιλία. του Διοικητή του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. Ροβέρτου Σπυρόπουλου. του Ελληνο-Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου: Ομιλία του Διοικητή του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ Ροβέρτου Σπυρόπουλου στο 4 ο Ετήσιο Συνέδριο Labor & Insurance του Ελληνο-Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου: «Απασχόληση και Ασφάλιση: Δύο ζητήματα εθνικής προτεραιότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ..................................... 13 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΣΧΗΜΑΤΩΝ................................... 14 ΠΡΟΛΟΓΟΣ............................................. 15 ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)»

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» «Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» Εισαγωγικά Στη σημερινή πρώτη μας συνάντηση θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε με απλό και ευσύνοπτο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 Kεφάλαιο Πρώτο Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ 1.1. Η Σύγκριση. Έννοια και περιεχόμενο... 14 1.2. Η Συγκριτική Εκπαίδευση.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικός µετασχηµατισµός:...

Κοινωνικός µετασχηµατισµός:... ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓ ΟΟ Κοινωνικός Μετασχηµατισµός 1. Ο κοινωνικός µετασχηµατισµός 1.1. Γενικά Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης Να προσδιορίσετε µε συντοµία το περιεχόµενο των παρακάτω όρων. Κοινωνικός σχηµατισµός:......

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Επίλογος. Προς μια ανατρεπτική κοινωνική ψυχολογία

ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Επίλογος. Προς μια ανατρεπτική κοινωνική ψυχολογία Επίλογος Προς μια ανατρεπτική κοινωνική ψυχολογία Στο τέλος της εισαγωγής αυτού του βιβλίου παραθέσαμε, χωρίς να συζητήσουμε ιδιαίτερα, μία φράση του Serge Moscovici σύμφωνα με την οποία «η κοινωνική ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 8η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 1 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο 312, κτήριο διοίκησης, 2 ος όροφος. 2385055163, 6972500862 dakrivoulis@uowm.gr

Γραφείο 312, κτήριο διοίκησης, 2 ος όροφος. 2385055163, 6972500862 dakrivoulis@uowm.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ METAΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Τίτλος μαθήματος Εξάμηνο Εισαγωγή στην Πολιτική Επιστήμη Υπεύθυνος Μαθήματος Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 01: Προβληματική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Η εξάπλωση του σχολείου - Η γένεση του κοινωνικού ανθρώπου.

Θέμα: Η εξάπλωση του σχολείου - Η γένεση του κοινωνικού ανθρώπου. Θέμα: Η εξάπλωση του σχολείου - Η γένεση του κοινωνικού ανθρώπου. Επιβλέπων Καθηγητής: Ε. Μαυρικάκης Ομάδα Έ Χαριτάκη Χαρά Ξενάκη Μαρία Παπαδημητράκη Αρετή Πετράκη Κατερίνα Πιτσικάκη Σοφία Ο ρόλος και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) 137 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) Στα προηγούµενα κεφάλαια πραγµατοποιήθηκε αναλυτική παρουσίαση και ανάλυση του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Ερευνητική Στρατηγική

Η Ερευνητική Στρατηγική Η Ερευνητική Στρατηγική Ο τομέας της Υγείας Η σύγχρονη έρευνα στον τομέα της υγείας σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης σκοπεύει να εξασφαλίσει την πρόσβαση όσων ζουν στα κράτημέλη σε υγειονομική περίθαλψη υψηλής

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Κοινωνιολογία

Οικονομική Κοινωνιολογία Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης Εαρινό Εξάμηνο 2016-17 Οικονομική Κοινωνιολογία Διδάσκων: Δημήτρης Λάλλας Η «οπισθοχώρηση» της Οικονομικής Κοινωνιολογίας κατά τη μεταπολεμική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ- ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ- ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ- ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟ 5 ο Ακαδημαϊκό έτος 2016-2017 ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών MA in Education (Education Sciences) ΑΣΠΑΙΤΕ-Roehampton ΠΜΣ MA in Education (Education Sciences) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Εκπαίδευση (Επιστήμες της Αγωγής),

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Εκπαίδευσης με σκοπό τη Διδασκαλία με χρήση Ψηφιακών Τεχνολογιών

Μοντέλα Εκπαίδευσης με σκοπό τη Διδασκαλία με χρήση Ψηφιακών Τεχνολογιών 1ο Κεφάλαιο Μοντέλα Εκπαίδευσης με σκοπό τη Διδασκαλία με χρήση Ψηφιακών Τεχνολογιών Τις τελευταίες δεκαετίες, οι επιστημονικές ενώσεις, οι συνδικαλιστικοί φορείς και εκπαιδευτικοί της πράξης μέσω συνεδρίων

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 10: Παγκοσμιοποίηση & οικογενειακή γεωργία Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος εδώ είναι η ένταξη

Διαβάστε περισσότερα

Σχεσιακές παραβάσεις στην υπερνεωτερικότητα: Ο διυποκειμενικός εαυτός στη μυστική πλευρά των σχέσεων: Βιωμένες. εμπειρίες εξωδυαδικών σχέσεων

Σχεσιακές παραβάσεις στην υπερνεωτερικότητα: Ο διυποκειμενικός εαυτός στη μυστική πλευρά των σχέσεων: Βιωμένες. εμπειρίες εξωδυαδικών σχέσεων Περίληψη πρότασης για την εκπόνηση διδακτορικής διατριβής με θέμα, Τμήμα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, ΕΚΠΑ Συγγραφέας: Nτάλη Ευδοκία Επιβλέπων Καθηγητής: κ.χρηστάκης Νικόλας, Καθηγητής Σχεσιακές

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 652 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Παρέµβαση σε Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης µε θέµα: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Κώστας Τσεκούρας, Καθηγητής Πανεπιστηµίου Πατρών, Πρόεδρος Επιστηµονικού

Διαβάστε περισσότερα

Πόροι και Διεθνές Εμπόριο. Το Υπόδειγμα των Heckscher Ohlin

Πόροι και Διεθνές Εμπόριο. Το Υπόδειγμα των Heckscher Ohlin Πόροι και Διεθνές Εμπόριο Το Υπόδειγμα των Heckscher Ohlin Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία, 2014 Το Υπόδειγμα Heckscher Ohlin Η θεωρία των Heckscher Ohlin υποθέτει ότι

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Φαινομενολογική Κοινωνιολογία Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 8ο (σελ. 187 197) 2 Οι Μικρο-κοινωνιολογικές κοινωνιολογικές Ερμηνευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα