Η θεωρία για τα κοινωνικά κινήματα και τη συλλογική δράση. Η συμβολή του Στέλιου Αλεξανδρόπουλου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η θεωρία για τα κοινωνικά κινήματα και τη συλλογική δράση. Η συμβολή του Στέλιου Αλεξανδρόπουλου"

Transcript

1 Κοινωνική Συνοχή και Ανάπτυξη (2), Social Cohesion and Development (2), Η θεωρία για τα κοινωνικά κινήματα και τη συλλογική δράση. Η συμβολή του Στέλιου Αλεξανδρόπουλου Νίκος Σερντεδάκις, Πανεπιστήμιο Κρήτης 1. Εισαγωγή Στέλιος Αλεξανδρόπουλος επέλεξε να μελετήσει επιστημονικά και σε βάθος ό,τι έντονα τον Ο συγκινούσε καθόλη την προηγούμενη περίοδο της πολιτικής και κοινωνικής του στράτευσης: Τις διαδικασίες της συλλογικής δράσης και την αντιπροσώπευση των συμφερόντων των κοινωνικών ομάδων στην Ελλάδα. Στη διδακτορική του διατριβή με θέμα: «Συλλογική δράση και αντιπροσώπευση συμφερόντων πριν και μετά τη μεταπολίτευση» εντρυφεί στη σχετική με τη συλλογική δράση βιβλιογραφία, παραμένοντας στο πλαίσιο της πολιτικής επιστήμης και των προσεγγίσεων για το φαινόμενο του κρατικού κορπορατισμού. Θα επιδιώξει τη μελέτη της ελληνικής μεταπολεμικής κοινωνίας υπό την οπτική της «κοινωνικής δομής συσσώρευσης», όπως διαμορφώνεται στις δύο πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, και των διαδικασιών μετάβασης σε μια νέα δομή που αρχίζει, κατά την άποψή του, να συγκροτείται στον ορίζοντα της μεταπολίτευσης. Υπό αυτήν την έννοια, εντοπίζει τον «αποφασιστικό ρόλο του πολιτικού στοιχείου στον σχηματισμό των συμφερόντων», επιχειρώντας ταυτόχρονα να αναδείξει τον ρόλο και τη συμβολή της συλλογικής δράσης στην αποτύπωση της νέας δομής συσσώρευσης μετά το Κεντρική εδώ είναι η έννοια της κοινωνικο-οικονομικής κρίσης, ενώ επίσης θεματοποιείται η προβληματική περί των διαφορετικών εκσυγχρονιστικών στρατηγικών, με έμφαση στα περιεχόμενά τους. Γοργά, η οπτική του ευαισθητοποιείται κοινωνιολογικά και σε τούτο συμβάλλει η ένταξή του στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, αρχικά ως συμβασιούχου διδάσκοντα και αργότερα ως λέκτορα και επίκουρου καθηγητή στο αντικείμενο: «Συλλογική δράση, κοινωνικά κινήματα, κοινωνική αλλαγή». Την πρώτη περίοδο μετά τη διατριβή του ο Στέλιος την αφιερώνει στη μελέτη του Μαρξ, δίδοντας έμφαση στη μαρξική έννοια του χρόνου, των αξιών και των αναγκών. Βασικό του μέλημα είναι να διερευνήσει την αξιολογική δέσμευση που εμφιλοχωρεί στη μαρξική ανάλυση των καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων, υποδεικνύοντας ότι η δέσμευση του Μαρξ στην αξία του σοσιαλισμού δεν νοθεύει την επιστημονική εγκυρότητα του έργου του, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι επικριτές του. Περισσότερο επιβεβαιώνει ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της νεωτερικής συνείδησης, που δεν είναι άλλο από την ανάδειξη των συγχρονικών προϋποθέσεων της κοινωνικής μεταβολής και του μετασχηματισμού του παρόντος. Με την ολοκλήρωση αυτών των μελετών, γρήγορα θα στραφεί στην καθαυτό μελέτη των σύγχρονων θεωρητικών ρευμάτων για τη συλλογική δράση και τα κοινωνικά κινήματα. Στο κείμενό του «Αναζητώντας στρατηγική ή ταυτότητα: Ζητήματα θεωρίας των κοινωνικών κινημάτων» στην Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών (1995, 86:83-113) θα καταθέσει τις αρχικές του σκέψεις για τα ανοικτά στο πεδίο της θεωρίας ζητήματα και θα ακολουθήσει η δημοσίευση του πρώτου τόμου της σπουδής του, με τίτλο Θεωρίες για τη συλλογική δράση και τα κοινωνικά κινήματα (εκδ. Κριτική, 2001). Στο πυκνογραμμένο αυτό κείμενο θα συζητήσει τη συμβολή των κλασικών της κοινωνικής θεωρίας στη μελέτη της συλλογικής δράσης, συνεισφέροντας παράλληλα στη συνολική ανασυγκρότηση της

2 [96] ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ οπτικής τους για τη φύση της κοινωνικής πραγματικότητας και των όρων του μετασχηματισμού της. Από τον Χομπς και τον Μιλ στον Μαρξ, από τον Ντυρκέμ στον Παρκ και τον Μπλούμερ, κι από τους λειτουργιστές στους κριτικούς της μαζικής κοινωνίας, συστηματικά υφαίνει έναν καμβά, που στοχεύει στην αποτύπωση των διαφορετικών εκδοχών για τη θεωρητική σύλληψη της κοινωνικής συνοχής και της κοινωνικής μεταβολής. Όπως θα προσπαθήσω να δείξω παρακάτω, ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος, στα κείμενά του που εστιάζονται στη μελέτη των κοινωνικών κινημάτων, επιχειρεί να ανασυγκροτήσει τις προσεγγίσεις γύρω από τη συλλογική συμπεριφορά και τη συλλογική δράση, αναδεικνύοντας τις αρετές, αλλά και τα ελλείμματα των κυρίαρχων προσεγγίσεων, στοχεύοντας στη διαμόρφωση ενός συνεκτικού θεωρητικού σχήματος, το οποίο θα τροφοδοτεί «τις πρακτικές των κινημάτων» και θα ανατροφοδοτείται από αυτές. 2. Συλλογική συμπεριφορά και κοινωνικά κινήματα Η συγκρότηση ενός εξειδικευμένου κοινωνιολογικού πεδίου με θέμα τη συλλογική συμπεριφορά, τη συλλογική δράση και τα κοινωνικά κινήματα μπορεί να τοποθετηθεί στο πλαίσιο της μερικής υπέρβασης των ψυχολογικών ερμηνειών, οι οποίες έτειναν να προσεγγίζουν τα μαζικά φαινόμενα ως εκδηλώσεις της κοινωνικής παθολογίας και του ανορθολογισμού των ανερχόμενων λαϊκών στρωμάτων. Οι αναλύσεις για την έλευση της μαζικής κοινωνίας, τουλάχιστον στο αρχικό τους στάδιο, θα μπορούσαν να ενταχθούν στον ευρύτερο ορίζοντα του «αντιδραστικού ρομαντισμού», καθώς στρέφονταν νοσταλγικά προς το παρελθόν των προ-καπιταλιστικών κοινωνιών, καυτηριάζοντας την κατάρρευση των αξιών της «νομοκατεστημένης κοινωνίας», τη διασάλευση των κοινωνικών ιεραρχιών και τη βέβηλη εισβολή των μαζών στον δημόσιο χώρο, από όπου ήσαν για αιώνες αποκλεισμένες. Οι μάζες προσλαμβάνονταν ως ένα ενιαίο και αδιαφοροποίητο όλο, συμπεριλαμβάνοντας τόσο τους κοινωνικά έκπτωτους όσο και το διαμορφούμενο προλεταριάτο. Στο φαντασιακό των κυρίαρχων ελίτ, οι εικόνες συνάθροισης των ζητιάνων, των μέθυσων και των ελευθέριων γυναικών στα μεγάλα αστικά κέντρα ταυτίζονταν, αθέλητα ή εσκεμμένα, με τα πρώτα σκιρτήματα συλλογικής οργάνωσης της εργατικής τάξης. Η είσοδος των μαζών στο κοινωνικό προσκήνιο κατανοούνταν ως μια κατάσταση απώλειας των θεσμικά οριοθετημένων κοινωνικών ταυτοτήτων, η οποία εκδηλωνόταν με τη μορφή ανορθολογικών αιτημάτων και διεκδικήσεων. Σύμφωνα με τον Le Bon (χ.χ.) και αργότερα τον Ortega Y Gasset (1972), στο εσωτερικό της μάζας και του πλήθους χάνονται τα χαρακτηριστικά του προσώπου και αναδύεται μια συλλογική ψυχή, βίαιη, καταστροφική και ανορθολογική. Το θέμα της έλευσης μιας κοινωνίας των μαζών θα αποτελέσει επίσης σημείο εκκίνησης για να παραχθούν θεωρήσεις σχετικές με την άνοδο των «ολοκληρωτικών» κινημάτων και καθεστώτων, μετά τη λήξη του Α Παγκοσμίου Πολέμου (Αλεξανδρόπουλος, 2001: ). Επηρεασμένο από αυτό το πνευματικό κλίμα, αρχίζει να διαμορφώνεται το ακαδημαϊκό κοινωνιολογικό ενδιαφέρον για τη «συλλογική συμπεριφορά». Ως αντικείμενο της έρευνας, η συλλογική συμπεριφορά συμπεριλαμβάνει όσες εκδηλώσεις και φαινόμενα δεν «υπακούουν» στους υφιστάμενους κοινωνικούς κανόνες που ρυθμίζουν τη δράση των ανθρώπων στα επιμέρους κοινωνικά συστήματα. Οι θεωρίες της συλλογικής συμπεριφοράς επιχειρούν να εντάξουν σ ένα κοινό αναλυτικό πλαίσιο όλες εκείνες τις συλλογικές εκφράσεις που προκύπτουν φαινομενικά αναπάντεχα και η έκβαση των οποίων είναι απρόβλεπτη. Ένας πανικός, μια αιφνίδια μαζική μετακίνηση πληθυσμού, μια βίαιη έκρηξη οργής του πλήθους, μια γρήγορα μεταδιδό-

3 SOCIAL COHESION AND DEVELOPMENT [97] μενη μανία ή μόδα, αλλά και η εμφάνιση κοινωνικών κινημάτων θα αποτελέσουν επιμέρους αντικείμενα της διερεύνησης (Turner and Killian, 1987, Smelser, 1963). Όπως υπογραμμίζει ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος: «Οι θεωρητικοί της συλλογικής συμπεριφοράς εξηγούν την ατομική συμμετοχή στα κοινωνικά κινήματα ως αποτέλεσμα μιας απάντησης, εν πολλοίς ανομικής και ανορθολογικής, στα προβλήματα που δημιουργεί η γοργή κοινωνική μεταβολή» (Αλεξανδρόπουλος, 1995: 91). Πέρα από τις ιδιαίτερες μεθοδολογικές τους αφετηρίες, συνολικά οι θεωρίες της συλλογικής συμπεριφοράς υιοθετούν ένα σχήμα σύμφωνα με το οποίο οι διαδικασίες κοινωνικής μεταβολής, εφόσον είναι ραγδαίες, «αναστατώνουν» την κατεστημένη κοινωνική πραγματικότητα, προκαλώντας ανασημασιοδοτήσεις του κοινωνικού κόσμου, των αξιών και των πρακτικών που εξασφαλίζουν την κοινωνική συνοχή. Σύμφωνα με αυτή την οπτική, η καθοδήγηση που παρέχει η εκάστοτε κουλτούρα ή οι κανόνες στα κοινωνικά συστήματα συχνά δεν επαρκούν για την ανακούφιση των εντάσεων και της δυσαρέσκειας που σωρεύονται, όταν «ραγίζουν» οι βεβαιότητες της παράδοσης, της συνήθειας και της διευθετημένης κοινωνικής τάξης (Marx and McAdam, 1994). Δίχως να διαστρεβλώνονται οι προθέσεις και το αναλυτικό πλαίσιο των επιμέρους θεωριών της συλλογικής συμπεριφοράς, μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι συνιστούν κατά κάποιο τρόπο θεωρίες της «κρίσης». Γι αυτές, η συλλογική συμπεριφορά συνιστά μια απάντηση στην εκδήλωση μιας δομικής κρίσης, μια βιαστική απόπειρα ανασύστασης της διαταραγμένης κοινωνικής ισορροπίας. Υπό αυτήν την έννοια, η συλλογική συμπεριφορά και δράση προκαλούνται από την κοινωνική αλλαγή και με τη σειρά τους επιφέρουν κοινωνική αλλαγή. Ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος στο σημείο αυτό αναδεικνύει τις θεωρητικές καταβολές των θεωριών της συλλογικής συμπεριφοράς από την «παράδοση του Durkheim», υποστηρίζοντας ότι τα κοινωνικά κινήματα και η συλλογική δράση εκλαμβάνονται ως συνέπεια των γοργών κοινωνικών μετασχηματισμών και των κρίσεων που αυτοί συνεπάγονται: «Σε τελική ανάλυση, τα μαζικά φαινόμενα αντιμετωπίζονται ως αποτελέσματα ανομικών καταστάσεων και ως προϊόντα μιας κοινωνικής παθολογίας» (Αλεξανδρόπουλος, 1995: 92). Η κριτική που ασκήθηκε στις θεωρίες της συλλογικής συμπεριφοράς εστιάζεται συνοπτικά σε τρία ζητήματα: α) Στην ανομοιογένεια των συμπεριφορών, οι οποίες όμως εξετάζονται με τα ίδια αναλυτικά εργαλεία β) Στη ρητή ή άρρητη υπόδειξη για τον κεντρικό ρόλο που διαδραματίζει η συσσώρευση της δυσαρέσκειας για την εκδήλωση της συλλογικής συμπεριφοράς και δράσης και γ) Στην τάση να προσλαμβάνεται η συλλογική συμπεριφορά και δράση ως το αποτέλεσμα μιας κρίσης, ως μια αντίδραση στη διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής. Η κριτική για την ανομοιογένεια των αντικειμένων δεν θεμελιώνεται σε κάποια αξιολογικά φορτισμένη κρίση για την υπέρτερη ποιότητα, για παράδειγμα, των κοινωνικών κινημάτων έναντι περιστασιακότερων εκδηλώσεων, όπως είναι ένας πανικός ή μια μόδα. Θεμελιώνεται στην ανάγκη για τη διάκριση εκείνων των συμπεριφορών που εκδηλώνονται με τη συνάθροιση ανομοιογενών και μη αλληλέγγυων υποκειμένων από τις μορφές της συλλογικής δράσης που υιοθετούν κοινωνικές ομάδες με ισχυρούς δεσμούς αλληλεγγύης, σαφή ταξική τοποθέτηση και συνεκτική ταυτότητα. Υπό αυτήν την έννοια, η συλλογική δράση, εφόσον διασπά τα κανονιστικά όρια των συστημάτων, όπου αρθρώνεται, οφείλει να διακριθεί αναλυτικά από τις άμορφες συλλογικές συμπεριφορές, οι οποίες εκδηλώνονται συγκυριακά, ως συνάθροιση ανομοιογενών υποκειμένων (Alberoni, 1981, Melucci, 1996). Η εμμονή στη συσσωρευμένη δυσαρέσκεια, επίσης, δεν αποτελεί ένα ασφαλές κριτήριο για την εμφάνιση κοινωνικών κινημάτων. Εφόσον οι κοινωνίες χαρακτηρίζονται από την άνιση κατανομή των αγαθών, της δύναμης και του κύρους, είναι εύλογο ότι ένα σταθερό ποσοστό

4 [98] ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ δυσαρέσκειας βρίσκεται παγίως συσσωρευμένο, δίχως να επιβεβαιώνεται εμπειρικά μια αιτιώδης συσχέτισή της με φαινόμενα συλλογικής κινητοποίησης. Είναι εξίσου σαφές πως συλλογική δράση συχνά αναλαμβάνεται από κοινωνικές ομάδες σχετικά ευνοημένες συγκριτικά προς περισσότερο αποστερημένες ομάδες ή μερίδες πληθυσμού. Τέλος, η συλλογική δράση δεν συνιστά ένα αποτέλεσμα της κρίσης των κοινωνικών συστημάτων, παρότι συχνά υποδαυλίζεται από τη συγκυρία των κρίσεων, οι οποίες περιοδικά πλήττουν τους καπιταλιστικούς σχηματισμούς. Η συλλογική δράση εκδηλώνεται ως το αποτέλεσμα του ανταγωνισμού κοινωνικών ομάδων, με διακύβευμα την κοινωνική συγκρότηση (Touraine, 1981). Ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος στο κείμενό του με τίτλο Θεωρίες για τη συλλογική δράση και τα κοινωνικά κινήματα (2001) θέτει ως στόχο να μελετήσει πρωτογενώς τη συμβολή των κλασικών θεωρητικών στη μελέτη της συλλογικής δράσης. Δεν αρκείται στην αναπαραγωγή των κριτικών που μετά τη δεκαετία του 1970 απευθύνονται τόσο στο μαρξιστικό παράδειγμα όσο και στις θεωρίες για τη συλλογική συμπεριφορά. Διαβάζει τους κλασικούς της κοινωνιολογίας, τον Χομπς, τον Μιλ, τον Μαρξ και τον Ντυρκέμ, έχοντας κατά νου ότι μια θεωρία για τη συλλογική δράση οφείλει να υποβαστάζεται από μια ευρύτερη θεωρητική κατασκευή για την κοινωνική συγκρότηση, την κοινωνική δομή, τους κοινωνικούς θεσμούς και τις διαδικασίες της κοινωνικής μεταβολής και του κοινωνικού μετασχηματισμού. Το κεντρικό ερώτημα που θέτει εστιάζεται στη «σχέση των κλασικών θεωριών με τα υπαρκτά κινήματα και τις υπαρκτές ιστορικά μορφές συλλογικής δράσης», για να διακρίνει ανάμεσα σε αξιολογικά προσανατολισμένες και φορμαλιστικές προσεγγίσεις, θέτοντας στο στόχαστρό του την «υποτιθέμενη αξιολογικά ουδέτερη επιστημονική ανάλυση» (Αλεξανδρόπουλος, 2001: 12-13). Στον τόμο αυτό, πέρα από την πρωτότυπη συμβολή, που έγκειται στην ανάδειξη της σκέψης των κλασικών της κοινωνικής θεωρίας υπό την οπτική της συλλογικής δράσης και της διαμόρφωσης των κοινωνικών κινημάτων, ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος προαναγγέλλει εμμέσως τη συνέχεια της έρευνάς του: Την κριτική ανασυγκρότηση των σύγχρονων προσεγγίσεων και την ανασκευή της επιλογής τους να εστιαστούν σε επιμέρους και συγκυριακές πλευρές της συλλογικής δράσης. Οι προσεγγίσεις της συλλογικής συμπεριφοράς που συνοψίσαμε παραπάνω, πέρα από τις εντοπισμένες επιμέρους αδυναμίες τους, που θα τροφοδοτήσουν την αμφισβήτηση και την υποχώρησή τους μετά την έκρηξη της διαμαρτυρίας, με ορόσημο το 1968, θα αντιμετωπιστούν κριτικά από τον Στέλιο Αλεξανδρόπουλο ως προσεγγίσεις μιας «ακαδημαϊκής κοινωνιολογίας», που καταπιάνεται «περισσότερο με τα μορφολογικά χαρακτηριστικά και τις διαδικασίες παρά με το περιεχόμενο των συλλογικών φαινομένων». Όπως χαρακτηριστικά ισχυρίζεται, «[ ] στις ψυχολογικές και ακαδημαϊκές προσεγγίσεις το βάρος μεταφέρεται σ έναν φορμαλισμό των μορφών. Αποκόπτοντας τις δομικές αιτίες, αποκόπτεται, όμως, το περιεχόμενο από τη θεωρία» (2001: 317). Την ίδια στάση θα υιοθετήσει και για τις νεότερες προσεγγίσεις που εστιάζονται στη συλλογική δράση και τα κοινωνικά κινήματα και οι οποίες δίδουν έμφαση στις διαδικασίες της ορθολογικής επιλογής και έχουν κωδικοποιηθεί υπό τον τίτλο της «Θεωρίας κινητοποίησης πόρων». Δίχως να αγνοεί ότι στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής κοινωνιολογίας θα διαμορφωθούν θεωρητικά σχήματα τουλάχιστον μαρξιστικής καταγωγής και έμπνευσης, τα οποία θέτουν στο κέντρο του προβληματισμού τους τη μελέτη των νέων κοινωνικών κινημάτων στη συνάφεια της «εξόδου» από τη βιομηχανική κοινωνία (Touraine, Melucci), θα στρέψει την προσοχή του στις θεωρίες «μέσου βεληνεκούς», που σταδιακά θα κατισχύσουν στο πεδίο της κοινωνιολογίας των κοινωνικών κινημάτων.

5 SOCIAL COHESION AND DEVELOPMENT [99] 3. Η θεωρία κινητοποίησης πόρων και το μοντέλο πολιτικών διαδικασιών Σ τον αντίποδα της κριτικής που ασκούν οι Ευρωπαίοι μαρξιστές και μετα-μαρξιστές διανοητές, στα αμερικανικά πανεπιστήμια εδραιώνεται μια νέα ερευνητική τάση, η οποία κατοχυρώθηκε με το όνομα «θεωρία κινητοποίησης πόρων» (Zald and McCarthy, 1977). Εκκινώντας από την ανεπάρκεια των θεωριών της συλλογικής συμπεριφοράς να περιγράψουν ικανοποιητικά τις προϋποθέσεις για την εμφάνιση της συλλογικής δράσης, επιχειρούν να δείξουν ότι σε μεγάλο βαθμό, πέραν των κοινωνικών κρίσεων και της συνεπαγόμενης δυσαρέσκειας, οι συλλογικά δρώντες είναι ορθολογικά υποκείμενα, τα οποία κινητοποιούνται εφόσον έχουν διαμορφώσει μια πεποίθηση για την επιτυχή έκβαση της δράσης τους. Υπό αυτήν την έννοια, ο σημαντικότερος για τη δράση παράγοντας κρίνεται πως είναι η συσσώρευση των αναγκαίων για την κινητοποίηση πόρων. Η απαρχή του επιχειρήματος βρίσκεται στο «δίλημμα του λαθρεπιβάτη» του M. Olson. Όπως υποστηρίζει ο Olson (1991), ένα ορθολογικά δρων άτομο θα επιλέξει να αποφύγει το κόστος που συνεπάγεται η ανάληψη της συλλογικής δράσης, αναμένοντας να καρπωθεί τα οφέλη από τη δράση των άλλων κινητοποιούμενων. Το παραπάνω είναι εφικτό μιας και τα ωφελήματα που κερδίζονται από τη συλλογική δράση δεν επιμερίζονται ανάμεσα στους κινητοποιούμενους, αλλά συνιστούν δημόσια αγαθά, που διανέμονται δίχως διακρίσεις. Προεκτείνοντας αυτήν την προσέγγιση στη μελέτη των οργανώσεων των νέων κοινωνικών κινημάτων, οι θεωρητικοί της κινητοποίησης πόρων υποστηρίζουν ότι η δράση των κινημάτων οφείλει να μελετηθεί στο επίπεδο των οργανώσεών τους, καθώς τα κοινωνικά κινήματα αντιστοιχούν μόνο σε μια διάχυτη πεποίθηση για κοινωνική αλλαγή, που διαμορφώνεται σε μια μικρή ή μεγάλη μερίδα ενός πληθυσμού. Οι οργανώσεις των κινημάτων είναι οι πρωταγωνιστές της συλλογικής δράσης, οι συλλέκτες των κρίσιμων για τη διαμαρτυρία πόρων. Αποτέλεσμα των παραπάνω είναι η στροφή στη μελέτη των οργανώσεων των νέων κοινωνικών κινημάτων, ιδιαίτερα της βορείου Αμερικής, στο πλαίσιο μιας εικαζόμενης αγοράς που συντίθεται από ανταγωνιστικές «βιομηχανίες κινημάτων», αλλά και ανταγωνιστικούς προς τον τομέα των κινημάτων τομείς, όπως είναι για παράδειγμα εκείνος της ψυχαγωγίας και των εκκλησιών. Η διεύρυνση των μεσαίων στρωμάτων καθιστά δυνατή την επάρκεια διακριτικών πόρων, για τους οποίους ανταγωνίζονται διαφορετικοί κοινωνικοί τομείς, βιομηχανίες και οργανώσεις κινημάτων. Ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος, στο κείμενό του «Η οικονομική λογική της συλλογικής δράσης. Μετα-ηθικά επιχειρήματα σε έναν μη ηθικό κόσμο» (1996) θα παρουσιάσει κριτικά μια σειρά από σύγχρονες αναλύσεις της συλλογικής δράσης, που διαμορφώνονται «( ) υπό το πρίσμα στενά οικονομικών και ωφελιμιστικών κριτηρίων», θέτοντας στο στόχαστρό του την προσέγγιση του Olson και όλη την επιχειρηματολογία γύρω από το «δίλημμα του λαθρεπιβάτη (free rider)». Αρχικά, θα εκθέσει τις βασικές παραδοχές των «οικονομικών νεο-ωφελιμιστικών» θεωριών, υποδεικνύοντας ότι μεθοδολογικά επιχειρούν να προεκτείνουν τον ιδεότυπο «του ατομιστή ορθολογικού δρώντος πέρα από τον χώρο της αγοράς, ώστε με βάση τις ιδιότητές του και χρησιμοποιώντας τις αρχές της νεοκλασικής οικονομικής ανάλυσης να εξηγήσουν εξωαγοραίες διαδικασίες που αφορούν στον χώρο της συλλογικής δράσης και της πολιτικής» (84). Στη συνέχεια, θα ανασυγκροτήσει τις κριτικές (μεθοδολογικά ασύμβατες και συμβατές) προς τα μοντέλα αυτά, υπογραμμίζοντας ότι στο πλαίσιο αυτών των θεωριών «ο ορθολογικός δρων είναι μια ιδεατή κατασκευή ( ) Τα προβλήματα βεβαίως αυτής της κατασκευής αρχίζουν από τη στιγμή που θέλει να εξηγήσει συγκεκριμένες ιστορικές καταστάσεις και αντίστοιχα πολιτικά φαινόμενα, οπότε όλες οι προϋποθέσεις που σιωπηρά έχει αφαιρέσει επανενεργοποιούνται, αποκαλύπτοντας την αδυναμία της» (118). Πριν εστιαστεί στην προβλημα-

6 [100] ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ τική της θεωρίας κινητοποίησης πόρων, ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος αναδεικνύει τις προϋποθέσεις της και κατά κάποιο τρόπο αποκαλύπτει την ιδεολογική φόρτιση που λανθάνει στους εισηγητές των προσεγγίσεων της «ορθολογικής επιλογής»: Την παραδοχή του J. Buchanan για το μέλημά του να υπερασπιστεί τις αρχές της ελεύθερης αγοράς (119) και την αρνητική αξιολόγηση του Olson για τις εθελοντικές οργανώσεις (120). Όπως έγινε παραδεκτό εξαρχής, η θεωρία κινητοποίησης πόρων συνιστούσε μια μερική θεώρηση των κινηματικών φαινομένων. Παρά ταύτα, όμως, κατόρθωσε να αποτελέσει το σημείο αναφοράς για όλη τη νέα παραγωγή θεωρίας και έρευνας. Η ελκυστικότητά της συνίστατο στη ρητή απόρριψη της υπόθεσης για την ανορθολογικότητα όσων μετέχουν στη συλλογική δράση και διαμαρτυρία, αλλά και στην έναρξη μιας γόνιμης επικοινωνίας ανάμεσα σε κοινωνιολόγους και πολιτικούς επιστήμονες (Καλογεράτος, 2001). Αυτή η γόνιμη επικοινωνία οδήγησε στη διεύρυνση της προσέγγισης, κύρια με στόχο την ανάλυση του πολιτικού περιβάλλοντος της συλλογικής δράσης, αλλά και τη συμβολική παραγωγή των κινημάτων. Η μελέτη της συλλογικής δράσης υπό το πρίσμα της αλληλεπίδρασης ανάμεσα σε «προκαλούντες» (challengers) και πολιτικό σύστημα απαντάται σε όλες τις θεωρίες του πεδίου, δίχως όμως να θεματοποιείται ως θεμελιακή μεταβλητή της έρευνας. Ήδη από τη δεκαετία του 1970 παράγονται σημαντικές έρευνες για τη «δομή των πολιτικών ευκαιριών», τις οποίες «εκμεταλλεύονται» οι στερούμενοι τυπικής πρόσβασης στα κέντρα λήψης αποφάσεων (Eisinger, 1971 και 1973, Piven and Cloward, 1979). Η καίρια σημασία της σχέσης των κινητοποιούμενων προς τις εκάστοτε πολιτικές Αρχές θα αναδειχθεί με τη διαμόρφωση μιας σαφούς τάσης, η οποία κατηγοριοποιήθηκε ως «θεωρία πολιτικών διαδικασιών». Υποδεικνύεται ότι η συλλογική δράση και η διαμαρτυρία, τα κοινωνικά κινήματα ευρύτερα, ξεδιπλώνονται καθώς παρουσιάζεται μια θετική δομή πολιτικών ευκαιριών, εφόσον διαμορφώνεται μια «αισιόδοξη», αλλά και ορθολογική πρόβλεψη για τη θετική έκβαση της δράσης. Στο πλαίσιο αυτής της μετεξέλιξης από τη «θεωρία κινητοποίησης πόρων» προς εκείνο που ονομάστηκε «μοντέλο πολιτικών διαδικασιών», ως θετική δομή πολιτικών ευκαιριών ορίζονται οι «σταθερές αλλά όχι απαραίτητα οι τυπικές, μόνιμες ή εθνικώς ιδιόμορφες ενδείξεις προς τα κοινωνικά και πολιτικά συλλογικά δρώντα υποκείμενα, οι οποίες είτε τα αποθαρρύνουν είτε τα ενθαρρύνουν να χρησιμοποιήσουν τους εσωτερικούς τους πόρους για να σχηματίσουν κοινωνικά κινήματα» (Tarrow, 1996: 54). Όπως υποστηρίζεται, στο πλαίσιο της θεωρίας πολιτικών διαδικασιών, τέσσερα είδη «ενδείξεων» καθιστούν μια δομή πολιτικών ευκαιριών θετική για τους συλλογικά δρώντες: «α) Η διάνοιξη της πρόσβασης στην εξουσία, β) Η μεταβλητότητα των τοποθετήσεων (shifting alignments), γ) Η διαθεσιμότητα συμμάχων με επιρροή και δ) Οι διαιρετικές τομές στο εσωτερικό και ανάμεσα στις ελίτ» (Tarrow, 1996: 54). Εναλλακτικά, ο Doug McAdam (1996: 26) υποστηρίζει ότι θετικές πολιτικές ευκαιρίες για κινητοποίηση εμφανίζονται εφόσον συντρέχουν τέσσερις λόγοι: α) Ένα σχετικό άνοιγμα ή κλείσιμο του θεσμισμένου πολιτικού συστήματος, β) Η σταθερότητα ή η αστάθεια στο επίπεδο της ενότητας των επιμέρους ελίτ, γ) Η παρουσία ή η απουσία θεσμικά ισχυρών συμμάχων στο πλευρό των κινητοποιούμενων και δ) Η ικανότητα ή η ροπή του κράτους για καταστολή. Στην ίδια κατεύθυνση, επίσης, υποστηρίζεται ότι οι σύγχρονες αντιπροσωπευτικές δημοκρατίες διαμορφώνουν τους όρους για την ενσωμάτωση των κινημάτων σε τέτοιο βαθμό που μπορούμε σήμερα να μιλάμε για μια κοινωνία των κινημάτων. Αυτό συμβαίνει πρώτιστα γιατί: α) Τα γεγονότα διαμαρτυρίας δεν μπορούν να θεωρούνται πλέον σποραδικά φαινόμενα, αλλά ένα σταθερό δεδομένο των σύγχρονων κοινωνιών, β) Καταγράφεται η υψηλή συχνότητα ενεργοποίησης μορφών συλλογικής δράσης με δυναμικό διαμαρτυρίας, από μια πλειάδα κοινωνικών κατηγοριών, οι οποίες διαμορ-

7 SOCIAL COHESION AND DEVELOPMENT [101] φώνουν ένα εξαιρετικά μεγάλο εύρος αιτημάτων και γ) Οι διαδικασίες επαγγελματοποίησης και θεσμοποίησης μετασχηματίζουν τον χαρακτήρα των κοινωνικών κινημάτων από μέσο συγκρουσιακής έκφρασης σε συμβατικό μέσο πολιτικών διεκδικήσεων (Meyer and Tarrow, 1998: 4). Υπό αυτήν την έννοια, η ανάλυση οφείλει να αντιμετωπίσει τα κοινωνικά και πολιτικά κινήματα με τα ίδια αναλυτικά εργαλεία που ενεργοποιεί για τη μελέτη των ομάδων πίεσης και των πολιτικών κομμάτων. Η είσοδος των κινημάτων σε μια φάση θεσμοποίησης τεκμαίρεται από την εμπειρική παρατήρηση ότι α) Η συλλογική δράση και οι σύγχρονες μορφές διαμαρτυρίας έχουν εισαχθεί σε μια φάση ρουτινοποίησης. Τόσο οι «προκαλούντες» όσο και οι Αρχές φαίνεται να υιοθετούν μια κοινή αντίληψη σε σχέση με τα πρότυπα της δράσης και τις «επικίνδυνες αποκλίσεις» από αυτά, β) Είναι σαφής η δυνατότητα ενσωμάτωσης ή περιθωριοποίησης των οργανώσεων των νέων κοινωνικών κινημάτων. Όσοι το επιθυμούν είναι σε θέση να ενταχθούν σε διαδικασίες επικοινωνίας με τους κεντρικούς θεσμούς, ενώ η περιθωριοποίηση συνιστά μια εξίσου δική τους επιλογή, η οποία σημαίνει τον αποκλεισμό τους από τη διαδικασία της επικοινωνίας, την αγνόησή τους ή την καταστολή τους, γ) Οι συλλογικά δρώντες διαφοροποιούν την τακτική τους, αλλά και τα αιτήματά τους, ούτως ώστε η επιδίωξή τους να συνάδει προς τα πρότυπα της συμβατικής πολιτικής συμπεριφοράς (Meyer and Tarrow, 1998: 21). Σ ένα κοινό μας κείμενο με θέμα την ιδιόμορφη τροχιά του ελληνικού περιβαλλοντικού κινήματος, ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος θα ασκήσει κριτική στις παραπάνω προσεγγίσεις, αναδεικνύοντας το ζήτημα της σύγχυσης που διαμορφώνεται γύρω από την έννοια του κοινωνικού κινήματος και της αναγκαίας διάκρισης της εξωθεσμικής συλλογικής δράσης από άλλες μορφές πολιτικής συμμετοχής. Οφείλουμε να σημειώσουμε ότι οι θεωρητικές προσεγγίσεις που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του παραδείγματος της «συλλογικής συμπεριφοράς» ανέδειξαν ένα κριτήριο, ικανό να μας επιτρέψει έναν σαφή ορισμό του τι είναι και τι δεν είναι κοινωνικό κίνημα. Τέτοιες προσεγγίσεις έτειναν να κατανοούν τα κοινωνικά κινήματα ως εφήμερες μορφές διεκδίκησης του θεσμικού μετασχηματισμού της κοινωνίας. Με την επίτευξη των στόχων τους, παύουν να υφίστανται ή μετασχηματίζονται σε άλλες μορφές θεσμισμένης συλλογικής δράσης, όπως τα κόμματα, οι ομάδες συμφερόντων ή άλλες εθελοντικές οργανώσεις. Παρά το γεγονός ότι ο εγγενής στις προσεγγίσεις αυτές εξελικτισμός και φορμαλισμός της διάκρισης θεσμικότητας-εξωθεσμικότητας ορθά κατέστη αντικείμενο κριτικής, οι σύγχρονες θεωρίες δεν κατόρθωσαν να διαμορφώσουν μια νέα, περισσότερο πειστική διάκριση. Ειδικότερα απέτυχαν να διακρίνουν ανάμεσα στην επιλεκτική χρήση θεσμικών μέσων και πόρων από τους κινηματικά δρώντες και τη θεσμοποίηση των αξιών τους (Αλεξανδρόπουλος και Σερντεδάκις, 2000: 4). Όμως η κριτική του στις νεότερες προσεγγίσεις δεν περιορίζεται μόνο στην υπόδειξη των προβλημάτων που ανακύπτουν από την αδυναμία διάκρισης ανάμεσα στα κοινωνικά κινήματα και άλλες μορφές εκδήλωσης της συλλογικής δράσης. Είναι ριζικότερη και επικεντρώνεται στην αδυναμία των προσεγγίσεων που υποδεικνύουν μια τάση ενσωμάτωσης και θεσμοποίησης των κοινωνικών κινημάτων στις σύγχρονες κοινοβουλευτικές δημοκρατίες να συνδέσουν την επανεμφάνιση των σύγχρονων ριζοσπαστικών κινημάτων με τις συνολικότερες διεργασίες της παγκοσμιοποίησης και της κατίσχυσης του νεοφιλελευθερισμού σε πλανητικό επίπεδο. Όπως χαρακτηριστικά γράφει: «( ) έχοντας εγκαταλείψει τον μακροθεωρητικό αναστοχασμό πάνω στις προϋποθέσεις γένεσης του κοινωνικού, οι νέες θεωρίες θα βρεθούν απροετοίμαστες να αντιμετωπίσουν τη νέα πραγματικότητα της παγκοσμιοποίησης και της σχέσης των κοινωνικών

8 [102] ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ κινημάτων με αυτή» (Αλεξανδρόπουλος, 2001: 319). Και το ζήτημα αυτό δεν αφορά μόνο στην εσωτερική επάρκεια και πειστικότητα της επιστημονικής θεωρητικοποίησης και έρευνας. Ζητούμενο για τον Στέλιο ήταν η επανασύνδεση του θεωρητικού στοχασμού με τους ανθρώπους των κοινωνικών κινημάτων, τους προβληματισμούς και τις αναζητήσεις τους. Αυτή η συνάντηση, η επανασύνδεση ερευνητών και ακτιβιστών των κινημάτων θα μπορούσε να προκύψει μόνο μέσα από τη διαμόρφωση ενός κοινού πλαισίου προβληματισμού, που δεν είναι άλλο από το πεδίο του συνολικότερου αναστοχασμού για την κοινωνική συγκρότηση και τους μετασχηματισμούς της στο περιβάλλον της νεοφιλελεύθερης «παγκοσμιοποίησης». Προς αυτή την κατεύθυνση, με πολύ προσωπικό κόπο, διαμόρφωσε τον ιστότοπο επιχειρώντας να καταστήσει ορατή την κοινότητα των ερευνητών της συλλογικής δράσης και των κοινωνικών κινημάτων στους ακτιβιστές τους. 4. Επίμετρο Τα τελευταία χρόνια, ο Στέλιος Αλεξανδρόπουλος στράφηκε στη μελέτη της παγκοσμιοποίησης και των ριζοσπαστικών κινημάτων που αναπτύσσονται στο πλαίσιό της. Δείγματα αυτής της νέας στροφής στα θεωρητικά και ερευνητικά του ενδιαφέροντα κατέθεσε στο παγκόσμιο συνέδριο που διοργάνωσε το 2003 στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, με θέμα «Παγκοσμιοποίηση και πολιτική μεταβολή», αναπτύσσοντας την εισήγησή του: «Παλιά, Νέα και Παγκόσμια Κοινωνικά Κινήματα: Μια κριτική επανεκτίμηση». Εκεί έθεσε κριτικά τα ανοιχτά στη θεωρητική συζήτηση ερωτήματα, επιμένοντας στην ανάγκη να στραφούμε στη μελέτη των περιεχομένων της συλλογικής δράσης, στον ορίζοντα των διαδικασιών της κοινωνικής και πολιτικής αλλαγής που συνεπάγεται η «παγκοσμιοποίηση». Αυτή η προσέγγισή του θα αποτυπωθεί πληρέστερα στην εισήγησή του στο Πανελλήνιο Μεταπτυχιακό Εντατικό Σεμινάριο-Συνέδριο για Υποψήφιους Διδάκτορες (Τμήμα Κοινωνιολογίας, Ρέθυμνο, Νοεμβρίου 2005), με θέμα: «Επιστημολογικά ζητήματα της θεωρίας των κοινωνικών κινημάτων: Φορμαλισμός και περιεχομενικότητα στη θεωρία των κοινωνικών κινημάτων». Θεωρητικά εξοπλισμένος από τη μελέτη των κλασικών της κοινωνιολογίας και της κοινωνικής θεωρίας, θα επισημάνει την απομάκρυνση του σύγχρονου ερευνητικού στοχασμού από τα υποκείμενα της συλλογικής δράσης και του τρόπου συγκρότησης των περιεχομένων της δράσης τους και θα ασκήσει έντονη κριτική στον φορμαλισμό των κυρίαρχων στο πεδίο προσεγγίσεων. Αυτήν τη γόνιμη κριτική οφείλουμε να αξιοποιήσουμε και να αναδείξουμε όσοι μελετάμε τη συλλογική δράση και τα κοινωνικά κινήματα, αναγνωρίζοντας στον Στέλιο Αλεξανδρόπουλο τη συμβολή του για την ανάπτυξη μιας κοινωνιολογίας της συλλογικής δράσης και των κοινωνικών κινημάτων, που στοχεύει διπλά: Στη διαλεκτική κατανόηση και ερμηνεία του δομικού μετασχηματισμού, όπως επίσης των λόγων και της πράξης των κυριαρχούμενων κοινωνικών ομάδων. Βιβλιογραφικές αναφορές Alberoni F., (1981), Movimento e Istituzione. Teoria Generale, Bologna: Il Mulino. Αλεξανδρόπουλος Σ., (1995), «Αναζητώντας στρατηγική ή ταυτότητα: Ζητήματα θεωρίας των κοινωνικών κινημάτων», Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 86: Αλεξανδρόπουλος Σ., (1996), «Η οικονομική λογική της συλλογικής δράσης. Μετα-ηθικά επιχειρήματα σε έναν μη ηθικό κόσμο», Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης, 7: Αλεξανδρόπουλος Σ., (2001), Θεωρίες για τη συλλογική δράση και τα κοινωνικά κινήματα, τόμ. Α, Αθήνα: Κριτική.

9 SOCIAL COHESION AND DEVELOPMENT [103] Alexandropoulos S. and Serdedakis N., (2000), Greek Environmentalism: From the Statu Nascendi of a Movement to its Integration, ECPR Joint Sessions, Workshop on Environmental Organizations, Copenhagen. Eisinger P., (1971), Protest Behavior and the Integration of Urban Political Systems, The Journal of Politics, 33 (4): Eisinger P., (1973), The Conditions of Protest Behavior in American Cities, The American Political Science Review, 67 (1): Gasset Ο., (1972), Η εξέγερση των μαζών, Αθήνα: Δωδώνη. Καλογεράτος Π., (2001), Τα «Κοινωνικά Κινήματα» ως γνωστικό αντικείμενο της Πολιτικής Επιστήμης και της Κοινωνιολογίας, Αθήνα: Σάκκουλας. Le Bon G., (χ.χ), Η ψυχολογία των όχλων, Αθήνα: Δαμιανός. Marx G.T. and McAdam D., (1994), Collective Behavior and Social Movements, Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall. McAdam D., (1996), Conceptual Origins, Current Problems, Future Directions, in: McAdam D., McCarthy J., Zald M.N., (eds), Comparative Perspectives on Social Movements: Political Opportunities, Mobilizing Structures, and Cultural Framings, Cambridge: Cambridge University Press. Melucci A., (1996), Challenging Codes. Collective Action in the Information Society, Cambridge: Cambridge University Press. Meyer D.S., Tarrow S., (1998), The Social Movement Society. Contentious Politics for a New Century, Oxford: Rowman & Littlefield. Olson M., (1991), H Λογική της Συλλογικής Δράσης, Αθήνα: Παπαζήσης. Piven F.F. and Cloward R.A., (1979), Poor People s Movements. Why they Succeed, How they Fail, New York: Vintage Books. Smelser N., (1963), Theory of Collective Behavior, London: Routledge & Kegan Paul. Tarrow S., (1996), States and Opportunities: The Political Structuring of Social Movements, in: McAdam D., McCarthy J.D., Zald M.N., Comparative Perspectives on Social Movements. Political Opportunities, Mobilizing Structures, and Cultural Framings, Cambridge: Cambridge University Press. Touraine A., (1981), The Voice and the Eye, Cambridge: Cambridge University Press. Turner R. and Killian L., (1987), Collective Behavior, (1 η έκδοση 1957), Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall. Zald M.N. and McCarthy J., (1977), Resource Mobilization and Social Movements: A Partial Theory, American Journal of Sociology, 82:

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κοινωνιολογίας Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Κοινωνιολογία». Εαρινό εξάμηνο 2009 ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕ- ΘΟΔΟΙ

Τμήμα Κοινωνιολογίας Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Κοινωνιολογία». Εαρινό εξάμηνο 2009 ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕ- ΘΟΔΟΙ Πανεπιστήμιο Κρήτης Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Κοινωνιολογίας Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Κοινωνιολογία». Εαρινό εξάμηνο 2009 ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕ- ΘΟΔΟΙ Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής Σε τι αναφέρεται το μάθημα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία Σωτήρης Χτούρης,

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Τέλης Τύμπας (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Swedish Institute for Disability Research; tympas@phs.uoa.gr)

Τέλης Τύμπας (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Swedish Institute for Disability Research; tympas@phs.uoa.gr) Εισήγηση στην Ημερίδα Η Πολιτική για την Αναπηρία, Η Αναπηρία για την Πολιτική που συνδιοργάνωσε η ευρωβουλευτίνα του ΣΥΡΙΖΑ Κωνσταντίνα Κούνεβα, το Τμήμα ΑΜΕΑ του ΣΥΡΙΖΑ και το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο 312, κτήριο διοίκησης, 2 ος όροφος. 2385055163, 6972500862 dakrivoulis@uowm.gr

Γραφείο 312, κτήριο διοίκησης, 2 ος όροφος. 2385055163, 6972500862 dakrivoulis@uowm.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ METAΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Τίτλος μαθήματος Εξάμηνο Εισαγωγή στην Πολιτική Επιστήμη Υπεύθυνος Μαθήματος Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κωδικός μαθήματος: SEAB109 (3Ω/Υ) Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών: 3o και 4 ο Μονάδες ECTS: 6 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης e mail: pechtelidis@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Εισαγωγικό Μήνυμα Καλωσορίσατε στο εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Δημόσια Διοίκηση. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι παρέχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση σε

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός Ενότητα 2 Λειτουργισμός και θεωρίες κοινωνικής σύγκρουσης Δομολειτουργισμός ΗΠΑ, δεκαετία του 50 και μετά Επιρροές: λειτουργισμός, και ιδίως το έργο του Durkheim, και οργανικισμός Μελέτη μακρο- επιπέδου

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα.

Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα. Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα. Τα άτομα κατασκευάζουν με ενεργό τρόπο τον κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ..................................... 13 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΣΧΗΜΑΤΩΝ................................... 14 ΠΡΟΛΟΓΟΣ............................................. 15 ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία Μαρία Ρεντετζή Συγκεκριμένες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στις αρχές της δεκαετίας του 1970 παρακίνησαν φεμινίστριες σε πολλά από τα πανεπιστήμια των Ηνωμένων

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 Kεφάλαιο Πρώτο Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ 1.1. Η Σύγκριση. Έννοια και περιεχόμενο... 14 1.2. Η Συγκριτική Εκπαίδευση.

Διαβάστε περισσότερα

``Η ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ ΩΣ ΑΤΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ

``Η ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ ΩΣ ΑΤΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ``Η ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ ΩΣ ΑΤΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ``Ο ρόλος της δια βίου μάθησης στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου αναπτυξιακού και κοινωνικού μοντέλου: ΜιαπρότασηγιατοΝομόΚοζάνης Εισηγητής: Χριστόφορος Κορυφίδης ΔΙΑΒΙΟΥΜΑΘΗΣΗ(ΔβΜ):

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) 137 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) Στα προηγούµενα κεφάλαια πραγµατοποιήθηκε αναλυτική παρουσίαση και ανάλυση του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή 1 ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή Εισαγωγή Πηγές: Dovidio, J. F., & Gaertner, S. L. (2010). Intergroup bias. In S. T. Fiske, D. T. Gilbert,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Παρέµβαση σε Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης µε θέµα: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ: ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Κώστας Τσεκούρας, Καθηγητής Πανεπιστηµίου Πατρών, Πρόεδρος Επιστηµονικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 6: Η οργανωτική συμπεριφορά ως επιστημονικός χώρος

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 6: Η οργανωτική συμπεριφορά ως επιστημονικός χώρος Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 6: Η οργανωτική συμπεριφορά ως επιστημονικός χώρος Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές

Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές Το σταυροδρόμι της ανάπτυξης της Κοινωνικής Οικονομίας στην Ελλάδα. Προοπτικές, κίνδυνοι και επιλογές Δημήτρης Ζιώμας Ερευνητής, Επιστημονικός Υπεύθυνος Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Οικονομίας ΕΚΚΕ «ΣΥΝ-ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Μαθημάτων στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών του Τμήματος Κοινωνιολογίας με τίτλο «Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση»

Κύκλος Μαθημάτων στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών του Τμήματος Κοινωνιολογίας με τίτλο «Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση» ΝΙΚΟΣ ΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ Κύκλος Μαθημάτων στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών του Τμήματος Κοινωνιολογίας με τίτλο «Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση» ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΕΥΡΩΠΑΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Τ Μ Η Μ Α Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ ΟΔΟΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 42 ΤΚ: 106 82 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό!

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! Βιώσιμη διαχείριση αστικού νερού: Βασικές αρχές & καλές πρακτικές σε θέματα επικοινωνίας, διαβούλευσης, εκπαίδευσης Νερό: δημόσιο αγαθό, μοναδικός φυσικός

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τμήμα Κοινωνιολογίας Εργαστήριο Κοινωνικής Ανάλυσης και Εφαρμοσμένης Κοινωνικής Έρευνας

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τμήμα Κοινωνιολογίας Εργαστήριο Κοινωνικής Ανάλυσης και Εφαρμοσμένης Κοινωνικής Έρευνας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τμήμα Κοινωνιολογίας Εργαστήριο Κοινωνικής Ανάλυσης και Εφαρμοσμένης Κοινωνικής Έρευνας 21ο Πανελλήνιο Μεταπτυχιακό Εντατικό Σεμινάριο-Συνέδριο για Υποψήφιους

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Περιεχόμενα Παρουσίασης Η Στρατηγική «Ευρώπη 2020» Οι Δήμοι στη νέα προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των κινήτρων συμμετοχής σε δράσεις Διά Βίου μάθησης

Ο ρόλος των κινήτρων συμμετοχής σε δράσεις Διά Βίου μάθησης Ο ρόλος των κινήτρων συμμετοχής σε δράσεις Διά Βίου μάθησης Δια Βίου Μάθηση και Βιβλιοθήκες - ENTITLE Επίκ. καθηγήτρια Περιεχόμενα 1.Εισαγωγή 2.Θεωρίες Κινήτρων 2.1 Θεωρίες Προσωπικότητας 2.2 Γνωστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση στην εκπαίδευση

Αξιολόγηση στην εκπαίδευση Αξιολόγηση στην εκπαίδευση Έννοια και ορισμοί Έννοια Διαδικασία κρίσης ή μέτρησης μια αξίας Ορισμοί Δεν υπάρχει ομοφωνία μεταξύ των θεωρητικών όσον αφορά την έννοια και το περιεχόμενο του όρου «αξιολόγηση».

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 4: Κοινωνικές Τάξεις & Κοινωνικές Ανισότητες στην Ύπαιθρο (1/2) 2ΔΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ Σκοπός του έργου Σκοπός του έργου είναι: 1. η δημιουργία μιας on line εφαρμογής διαχείρισης ενός επιστημονικού λεξικού κοινωνικών όρων 2. η παραγωγή ενός ικανοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός. 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ. Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά:

8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός. 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ. Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: 8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: Σχετίζονται με τους σκοπούς και την αποστολή του οργανισμού. Αναφέρονται στη

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

UNICONFLICTS in spaces of crisis

UNICONFLICTS in spaces of crisis 11-14 Ιουνίου 2015, Θεσσαλονίκη Στην Αρχιτεκτονική του ΑΠΘ Διεθνής Ανοιχτή Συνάντηση UNICONFLICTS in spaces of crisis κριτικές προσεγγίσεις εντός, εναντίον και πέρα του Πανεπιστημίου την εποχή της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Χανιά, Απρίλιος 2014 Τον Αύγουστο του 2010, ενεργοί πολίτες των Χανίων προχωρήσαμε στη δημιουργία της ανεξάρτητης δημοτικής μας κίνησης με επικεφαλής τον Τάσο Βάμβουκα. Με διαφορετικές αφετηρίες,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγητής Λοΐζος Σοφός ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Αιγαίου www.lsofos.com

Αν. Καθηγητής Λοΐζος Σοφός ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Αιγαίου www.lsofos.com 1. Περιεχόμενα 2. Παιδαγωγική Επιστήμη (35 θέματα)... 4 1. Επιστημονικό αντικείμενο στο πεδίο των σπουδών Παιδαγωγικής Επιστήμης... 4 2. Σχέση Θεωρίας και Πράξης (6 προσεγγίσεις Duncker)... 4 3. Δυσχέρειες

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις;

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Σεμινάρια ΕΚΔΔΑ 2009-10 ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ στον χώρο της Υγείας Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Εάν τις διαχειριστούμε όπως συνήθως, μπορεί να: Οδηγήσουν σε προσωπικές αντιπάθειες Διαταράξουν/

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Τι ήταν ο Πόππερ Φιλελεύθερος; Σοσιαλδημοκράτης; Συντηρητικός; Ήταν ο Πόππερ φιλελεύθερος;

Διαβάστε περισσότερα

der großen Transformation..Artikel und Aufsätze(1920-1947),Band 3, Metropolis, Marburg, 2005. 522.

der großen Transformation..Artikel und Aufsätze(1920-1947),Band 3, Metropolis, Marburg, 2005. 522. Αϖόστολος Πανταζής (ειδικός εϖιστήµονας, Πανεϖιστήµιο Κρήτης) Θέµα εισήγησης: «Ο Ιστορικός λειτουργισµός του Karl Polanyi» Η εισήγηση ασχολείται µε το ζήτηµα της σχέσης των αξιών µε το εϖιστηµονικό ϖρότυϖο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Αθήνα, 6 Μαρτίου 2015 Πέτρος Μηγιάκης Δ/νση Οικονομικής Ανάλυσης και

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Έρευνα Κινδύνου Αποτελεσματικής Διαχείρισης Ταλέντων Γενικά Στοιχεία. Τα 5 Cs: Οι 5 κατηγορίες κινδύνου αποτελεσματικής διαχείρισης ταλέντων

Παγκόσμια Έρευνα Κινδύνου Αποτελεσματικής Διαχείρισης Ταλέντων Γενικά Στοιχεία. Τα 5 Cs: Οι 5 κατηγορίες κινδύνου αποτελεσματικής διαχείρισης ταλέντων Παγκόσμια Έρευνα Κινδύνου Αποτελεσματικής Διαχείρισης Ταλέντων Γενικά Στοιχεία Από το Μάιο έως τον Αύγουστο του 2013, η KPMG International σε συνεργασία με την διεθνώς αναγνωρισμένη εταιρεία ερευνών Brandon

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ

1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Αθήνα, 1/9/2013 Πληροφορίες : Δ.Σ. Διεύθυνση : Ξενοφώντος 15Α T.K. : 105 57 Αθήνα Τηλέφωνο/Φάξ : 210.3229120 Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο : pess@pess.gr Δικτυακός τόπος : http://www.pess.gr Π Ε. Τ Π Ε Λ Ο Π

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2001-2005

ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2001-2005 ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2001-2005 Η καταγραφή των γεγονότων διαμαρτυρίας για την προστασία και διεκδίκηση δημόσιων χώρων στην Αθήνα έγινε από τον

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 ΕΞΥΠΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ/ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΥΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η «ΔΟΜΗΣΗ» ΤΗΣ ΟΙ 5 ΠΕΙΘΑΡΧΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ/ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΜΠΟΔΙΑ/ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης και συγγραφή ερευνητικής έκθεσης / διατριβής. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα