ΘΑΝΟΣ ΛΙΠΟΒΑΤΣ. Για το βιβλίο: Ν. εµερτζής / Ε. Πασχαλούδη / Γ. Αντωνίου (επιµ.), Εµφύλιος. Πολιτισµικό τραύµα, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2013, 352 σ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΘΑΝΟΣ ΛΙΠΟΒΑΤΣ. Για το βιβλίο: Ν. εµερτζής / Ε. Πασχαλούδη / Γ. Αντωνίου (επιµ.), Εµφύλιος. Πολιτισµικό τραύµα, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2013, 352 σ."

Transcript

1 016VIVLIOKR:Layout 1 12/9/13 1:22 PM Page 163 σπουδών. 12 Πρόκειται, ωστόσο, για ένα πάντοτε «ανοιχτό» ζητούµενο, για µια επιθυµητή συνάντηση, που θα πρέπει τελικά να θεωρείται απολύτως απαραίτητη για τη βαθύτερη κατανόηση των σύνθετων διεργασιών παραγωγής ιστορικής αφήγησης και ελέγχου του παρελθόντος χρόνου. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1 Α. Λιάκος, «Το ζήτηµα της συνέχειας στη νεοελληνική ιστοριογραφία», στο Π. Μ. Κιτροµηλίδης / Τ. Ε. Σκλαβενίτης (επιµ.), Ιστοριογραφία της νεότερης και σύγχρονης Ελλάδας Πρακτικά ιεθνούς Συνεδρίου Ιστορίας (Αθήνα ), 2 τόµοι, ΚΝΕ/ΕΙΕ, Αθήνα 2004, τόµ. 1, σ Για την τοµή που συντελείται από τη δεκαετία του 1970 στις ιστορικές έρευνες, βλ. επίσης Π. Μ. Κιτροµηλίδης, «Η ιδέα του έθνους και της εθνικής κοινότητας στην ελληνική ιστοριογραφία», στο ίδιο, σ Κ. Θ. ηµαράς, Ελληνικός Ρωµαντισµός, Αθήνα 2004 [α έκδ. 1982], σ Για τον κλασικό ιστορισµό ως ιστοριογραφικό µοντέλο στη Γερ- µανία και στη Γαλλία, βλ. συνοπτικά G. G. Iggers, Η ιστοριογραφία στον εικοστό αιώνα. Από την επιστηµονική αντικειµενικότητα στην πρόκληση του µεταµοντερνισµού, µετάφραση Π. Ματάλας, Αθήνα 2006, σ Για τη στενή σχέση ανάµεσα στη νεωτερική εθνική συνείδηση και τον ιστορισµό, βλ. Α. Λιάκος, Αποκάλυψη, ουτοπία και ιστορία. Οι µεταµορφώσεις της ιστορικής συνείδησης, Αθήνα 2012 [α έκδ. 2011], σ Γ. Βελουδής, Ο Jakob Philipp Fallmerayer και η γένεση του ελληνικού ιστορισµού, Αθήνα 1982, σ I. Koubourlis, La formation de l histoire nationale grecque. L apport de Spyridon Zambélios ( ),Collection Histoire des Idées 5, ΕΙΕ, Αθήνα Για παράδειγµα, αξίζει να αναφερθεί εδώ η εκδοτική περιπέτεια και η συγκριτική ανάγνωση των τριών εκδοχών του «Προκαταρτικού Λόγου» στο Voyage pittoresque de la Grèce του Σουαζέλ Γκουφιέ, όταν ο κόµης, αρκετά προνοητικά, αποφάσισε να λειάνει τις κρίσεις για την οθωµανική κυριαρχία και να απαλείψει τους ρωσόφιλους στοχασµούς του περί ελληνικής ανεξαρτησίας, προκειµένου να µη γίνει, ως γάλλος πρέσβης στην Κωνσταντινούπολη, υπερβολικά δυσάρεστος στην τουρκική εξουσία I. Koubourlis, «Autour d un mystère de l histoire du livre: les trois versions du premier volume du Voyage pittoresque de Choiseul- Gouffier», The Historical Review/La Revue Historique, V (2008), σ Ν. Σβορώνος, Το ελληνικό έθνος. Γένεση και διαµόρφωση του νέου ελληνισµού, Αθήνα 2004, σ Πρβλ. και ηµαράς, Ελληνικός ρωµαντισµός, ό.π., σ Το παράθεµα στο ηµαράς, Ελληνικός ρωµαντισµός, ό.π., σ Πρβλ. και όσα σηµειώνει ο Κουµπουρλής στις Ιστοριογραφικές οφειλές, ό.π., σ Για τις σκέψεις αυτές, αφετηρία στάθηκαν τα σχόλια του Φ. Ηλιού στο Ψηφίδες ιστορίας και πολιτικής του εικοστού αιώνα, επιµ. Α. Ματθαίου / Σ. Μπουρνάζος / Π. Πολέµη, Αθήνα 2007, σ Π.χ., βλ. τη µελέτη του Νίκου Ροτζώκου για τη θέση των Ορλωφικών στην ελληνική ιστοριογραφία, όπου η έµφαση µοιράζεται ανάµεσα στην κριτική προσέγγιση του ιδεολογήµατος της «εθναφύπνισης», που επεξεργάστηκε η εθνική ιστοριογραφία, και στην ταυτόχρονη ανάδειξη των αρχαϊκών αλλά και νεωτερικών πολιτικών στοιχείων που ενυπήρχαν στα ίδια τα γεγονότα του 1770, όπως µπορεί να τα ανασυστήσει η σύγχρονη έρευνα: Εθναφύπνιση και εθνογένεση. Ορλωφικά και ελληνική ιστοριογραφία, Αθήνα Με δεδοµένες βέβαια τις κατακτήσεις, τις υπερβάσεις, αλλά και τα προσκόµµατα ή τα κενά που µπορούν να εντοπιστούν σε κάθε κλάδο των ιστορικών ερευνών. Είναι, για παράδειγµα, ενδιαφέρον να συλλογιστεί κανείς εδώ τη δυσκολία αυτονόµησης των οθωµανικών σπουδών από τις ανάγκες της ελληνικής εθνικής ιστορίας, τις κατακτήσεις που σηµειώθηκαν, καθώς και τις εκκρεµότητες στην ανάπτυξη του κλάδου προς την κατεύθυνση της συνάντησής του µε τη νεοελληνική ιστοριογραφία. Βλ. σχετικά Ε. Μπαλτά, «Οι οθωµανικές σπουδές στη νεοελληνική ιστοριογραφία», στο Κιτροµηλίδης / Σκλαβενίτης (επιµ.), Ιστοριογραφία της νεότερης και σύγχρονης Ελλάδας , ό.π., σ ΘΑΝΟΣ ΛΙΠΟΒΑΤΣ Για το βιβλίο: Ν. εµερτζής / Ε. Πασχαλούδη / Γ. Αντωνίου (επιµ.), Εµφύλιος. Πολιτισµικό τραύµα, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2013, 352 σ. Η έννοια του πολιτισµικού τραύµατος είναι πρόσφατη. Ο Ν. ε- µερτζής («Το πολιτισµικό τραύµα στις συλλογικές ταυτότητες: περιπέτειες της µνήµης και διαδροµές της συγκίνησης», σ. 19) αναφέρει πως η ανάπτυξη αυτής της έννοιας εντάσσεται (από τη δεκαετία του 1990) στην πρόσφατη ανακάλυψη της σηµασίας των συγκινήσεων, των συναισθηµάτων και των παθών από την κοινωνιολογία. Αυτό δεν εκπλήσσει, αν σκεφθεί κανείς ότι παραδοσιακά η θετικιστική κοινωνική επιστήµη χαρακτηρίζεται από έναν λογοκεντρισµό. Ολα εκείνα τα φαινόµενα που δεν απορροφούνται από έναν εργαλειακό, ωφελιµιστικό, λειτουργικό, συ- µπεριφοριστικό και φορµαλιστικό-εµπειριστικό Λόγο θεωρούνται «παράλογα». Αυτό που εκπλήσσει, όµως, είναι ότι ο J. Alexander στον οποίον αναφέρεται ο εµερτζής, τονίζει ιδιαίτερα ότι πρέπει ν αναγνωριστεί η αυτονοµία της κουλτούρας και της θρησκείας ως θεµελιακός παράγοντας για την εξήγηση των κοινωνικών φαινο- µένων (σ. 25). ηλ. οι κοινωνικο/οικονοµικές δοµές δεν έχουν προτεραιότητα έναντι των πολιτισµικών (αξιακών) δοµών. Εκ- O Θάνος Λίποβατς είναι οµότιµος καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήµιο. ΣYΓXPONA 163 ΘEMATA

2 016VIVLIOKR:Layout 1 12/9/13 1:22 PM Page 164 πλήσσει, γιατί εδώ και πάνω από 100 χρόνια ο Μ. Weber είχε επισηµάνει το ίδιο πράγµα, ιδιαίτερα στην κοινωνιολογία της θρησκείας. Ο Alexander αναφέρει (σ. 26), ότι το πολιτισµικό τραύµα παραπέµπει πριν απ όλα στη µνήµη. Σε άτοµα, οµάδες και λαούς, που έχουν υποφέρει από ένα φρικτό γεγονός, το τελευταίο αφήνει µέσα τους ίχνη (σηµεία), αναµνήσεις/ενθυµήσεις, οι οποίες αλλάζουν τη µελλοντική τους ταυτότητα. Ο εµερτζής µιλά παραπέρα για µία διαγενεακή οπτική: µία οµάδα η οποία νοιώθει θύµα, «επιλέγει» ασυνείδητα να προσθέσει στην ταυτότητά της, τη νοητική αναπαράσταση ενός γεγονότος, το οποίο οι προηγούµενες γενεές έχουν βιώσει ως απώλεια. Ο εµερτζής αναφέρει (σ. 24) επίσης τον ψυχαναλυτή J. Hassoun, ο οποίος αναλύει διεξοδικά τη δοµή και τη διαδικασία κατασκευής της µνήµης: «Η µνήµη ξεχνά για να θυµάται και θυµάται για να ξεχνά». Είναι µία αέναη σύνθετη διαδικασία απώθησης, απόρριψης και λησµοσύνης, και συγχρόνως παρακράτησης και επεξεργασίας στοιχείων του παρελθόντος, στο πλαίσιο της ζωντανής κουλτούρας του παρόντος. Πρόκειται για µία συµβολική κατασκευή της µνήµης: όσο θέλουµε να ξεχνάµε τις δεινοπάθειες, τόσο οι ασυνείδητα απωθηµένες µνήµες επανέρχονται στη συνείδηση, µε την παραλλαγµένη µορφή των µύθων και των ιδεολογηµάτων. Η κοινωνιολογία του πολιτισµού τονίζει τη διαδικασία της συµβολικής και κοινωνικής κατασκευής του πολιτισµικού τραύµατος, ως µιας δοµής µε τρεις διαστάσεις: µνήµη, ταυτότητα, συναίσθηµα. Ο εµερτζής περιγράφει το πέρασµα από τις συµβολικές στις κοινωνικές κατασκευές (σ. 27): ένα γεγονός, όσο ολέθριο και να είναι, θα παραγάγει πολιτισµικό τραύµα, όταν συνδεθεί µε τους ερµηνευτικούς ορίζοντες της κοινωνικής δράσης. Πρόκειται για τη συνειδητοποίηση µιας κοινής δοκιµασίας δεινών, για έναν συλλογικό ορισµό, που αναφέρεται σ ένα «ολικό κοινωνικό γεγονός» και όχι στην απλή συνάθροιση ατοµικών οδυνηρών εµπειριών. Αυτό γίνεται όταν αυτές µεταφέρονται στη δηµόσια σφαίρα (ως µύθοι και ως ιδεολογήµατα), αλλά µπορούν στη συνέχεια να εξηγηθούν, να αναλυθούν, να αναπαρασταθούν και να διαµεσολαβηθούν από τον δηµόσιο Λόγο. Ο εµερτζής υπογραµµίζει δε, ότι δεν υπάρχουν εδώ µονοδροµικές αιτιότητες: π.χ. ένας εµφύλιος πόλεµος ή µία σφαγή δεν συνιστούν από µόνα τους ένα πολιτισµικό τραύµα. Στον δη- µόσιο Λόγο «διαγκωνίζονται» ποικίλα ενδιαφέροντα και συµφέροντα. Αλλά, όπως ισχύει και στην ψυχαναλυτική εµπειρία, η τραυµατική ιδιότητα ενός γεγονότος επιβάλλεται ως τέτοια µόνον εκ των υστέρων. Οι συµβολικές και φαντασιακές κατασκευές γεφυρώνουν το χάσµα µεταξύ ενός άπιαστου πραγµατικού γεγονότος του παρελθόντος και των φαντασιώσεων εκείνων, που το «δείχνουν» στον βαθµό που το «κρύβουν». Ο εµερτζής περιγράφει παραπέρα, πως η πολιτισµική κατασκευή ξεκινά µε καταγωγικές επιλεγµένες αφηγήσεις π.χ. περί (ανα-)γέννησης του έθνους, κ.τ.λ., που εµφανίζουν ως αίτιο µία πρωταρχική πληγή, ένα πλήγµα, µέσα στο πλαίσιο της µυθικής, ιδεολογικής εξιστόρησης ενός τροµακτικού γεγονότος, και καταλήγουν στο αίτηµα για συναισθηµατική (και ορµική), θεσµική και συµβολική αποζηµίωση/αποκατάσταση (compensation) των παθόντων. Στρατηγικό ρόλο παίζουν εδώ οι διάφορες αντικρουόµενες οµάδες διανοούµενων, οι οποίοι γίνονται οι δηµιουργοί και οι φορείς των κατασκευών αυτών. Στη συνέχεια, ο εµερτζής αναλύει τις οµοιότητες και τις διαφορές (σ. 29 κ.εξ.) ανάµεσα στο κλινικό και στο πολιτισµικό τραύµα. Μεταξύ άλλων τονίζουµε τα εξής κοινά σηµεία: 1. Η ασυνείδητη συµβολική και κοινωνική κατασκευή (σ. 31) µετατρέπει το πραγµατικό γεγονός σε «τραύµα». Οι εµπειρίες στην οικογένεια και στην κοινωνία µπορούν να επιδράσουν µερικώς, θετικά ή αρνητικά στην ανάπτυξη της ικανότητας συµβολικής επεξεργασίας και πραγµατικής ανάλωσης του τραύµατος. 2. Αµφότεροι οι τύποι του τραύµατος συνοδεύονται από αρνητικά και αµφίρροπα συναισθήµατα, µεταξύ των οποίων θεµελιακό ρόλο παίζει το άγχος. 3. Λειτουργούν (σ. 30) οι ίδιοι αµυντικοί µηχανισµοί άρνησης, απώθησης, απάρνησης και απόρριψης, καθώς και αντίδρασης, µετάθεσης ευθύνης, εκλογίκευσης και αµφιθυµίας. Εδώ ανήκουν η δαιµονοποίηση του Αλλου, η κατασκευή αποδιοποµπαίων τράγων, εξιλαστήριων θυµάτων, θεωριών της συνωµοσίας, κ.τ.λ. Οι διαφορές εντοπίζονται µεταξύ άλλων στα εξής (σ. 32): 1. Το πολιτισµικό τραύµα δεν χρειάζεται να βιωθεί άµεσα και από όλους, λειτουργεί διαγενεακά (Το διαγενεακό στοιχείο ισχύει και στο ατοµικό τραύµα). 2. Οι µηχανισµοί (σ. 33) θέσπισης και υπόθαλψης είναι ρηµατικής (ιδεολογικής), και εξουσιαστικής φύσης, και αποτέλεσµα κινητοποίησης από αντίπαλες οµάδες. 3. Σε αντίθεση µε το κλινικό τραύµα, το πολιτισµικό τραύµα «υπήρξε» «πραγµατικά», «αντικειµενικά». Ο εµερτζής (σ ) τελικά υπογραµµίζει ότι η κοινωνιολογία οφείλει να υιοθετήσει την ψυχαναλυτική πρόσβαση στο ιστορικό υλικό για να κατανοήσει ουσιαστικά το πολιτισµικό τραύµα. Ηδη αυτό αποτελεί µία πρόκληση απέναντι στην παραδοσιακή απόρριψη της ψυχανάλυσης από την ποζιτιβιστική επιστήµη, η οποία δεν µιλά για το υποκείµενο. Ηδη η ίδια η βιβλιογραφία της κοινωνιολογίας των συναισθηµάτων, διαιωνίζει εκτός εξαιρέσεων αυτή τη στάση. Αυτό, γιατί αναπαράγει τη ρο- µαντική απολυτοποίηση των συναισθηµάτων και την αποκοπή τους από τη συµβολική και την ηθική διάσταση, καθώς και από τη θέληση, προωθώντας τον ατοµικισµό και τον υποκειµενισµό. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι αγνοεί τελείως τη θεµελιακή σηµασία του υπαρξιακού άγχους, καθώς και το έργο του Kierkegaard, του Freud και του Lacan σχετικά µε τα συναισθήµατα και τα πάθη. Ο εµερτζής ολοκληρώνει το εισαγωγικό του κείµενο µε τον προβληµατισµό της συγχώρησης, δηλ. της δυνατότητας και της αναγκαιότητάς της. Αναφέρεται στη σύγχρονη συζήτηση στα πλαίσια της φιλοσοφίας και της θεολογίας. Τονίζει δε ότι η συγχώρηση είναι µέρος της «θεραπευτικής διαδικασίας» (σ. 36), η οποία προϋποθέτει την ύπαρξη της ελεύθερης θέλησης (που αµφισβητούν όλες οι θετικιστικές επιστήµες). Η συγχώρηση είναι η µόνη δυνατότητα των υποκειµένων ν απελευθερωθούν από την επαναληπτική εκδίκηση. Όµως, η διαδικασία της συγχώρησης συνεπάγεται δύσκολα και λεπτά διλήµµατα (σ. 38) (Arendt, Derrida, Ricoeur): δεν µπορεί να είναι «εύκολη» και «ανώδυνη», αλλά «δύσκολη» και όχι σε βάρος της αξιοπρέπειας και της δικαιοσύνης (σ. 37, 41-42). ΙΙ Οι µέχρι τούδε παρατηρήσεις παραπέµπουν στον ασυνείδητο χαρακτήρα της «κατασκευής». Ωστόσο, η ψυχανάλυση µιλά για «συµβολική», ενώ η κοινωνιολογία για «κοινωνική» κατασκευή. Η συµβολική κατασκευή λαµβάνει χώρα σύµφωνα µε τους ασυνείδητα εγγεγραµµένους στον ψυχισµό κανόνες της γλώσσας και του λόγου, καθώς και σύµφωνα µε το µνηµονικό υλικό σηµαινόντων, ακουσµάτων, εικονικών ιχνών και πράξεων, που παραπέ- µπουν σε δοκιµασίες οδύνης και ηδονής, καθώς και σε επιθυµίες, φαντασιώσεις, πάθη, άγχη, αποφάσεις και πράξεις. Η τριαδική δοµή του πολιτισµικού τραύµατος ισχύει, υπό την προϋπόθεση να αναφερθούν ρητώς όλα τα αναφερθέντα δοµικά στοιχεία που τη συνοδεύουν. ΣYΓXPONA 164 ΘEMATA

3 016VIVLIOKR:Layout 1 12/9/13 1:22 PM Page 165 Η συµβολική κατασκευή ενυπάρχει σε κάθε κοινωνική κατασκευή, αλλά δεν ταυτίζεται µαζί της. Αυτό, γιατί η πρώτη παραπέµπει στη θεµελιακή δοµή του ψυχισµού: στο πραγµατικό, το συµβολικό και το φαντασιακό (Λακάν), που αποτελεί την προϋπόθεση ύπαρξης και για κάθε κοινωνική κατασκευή. Η αυτονοµία του ψυχισµού πρέπει εξαρχής να εξασφαλισθεί, για να µην αναχθεί κοινωνιολογίστικα ο ψυχισµός σ ένα «εποικοδόµηµα» της «κοινωνίας» και της «κουλτούρας». Ο ατοµικός ψυχισµός «προϋπάρχει» δοµικά και ασυνείδητα των κοινωνικών και πολιτισµικών δοµών, ενώ η «κοινωνία» και ο «πολιτισµός» προϋπάρχουν ιστορικά του κάθε ατόµου. Ο ψυχισµός δεν «εξηγείται» από τις κοινωνικές και πολιτισµικές δοµές µέσα στις οποίες ζουν. Υφίσταται µεταβολές, όχι µόνο παθητικά, αλλά απαντώντας δηµιουργικά και ενεργά στους Αλλους/ στον Άλλο, που απαιτούν ή δεν απαιτούν «κάτι». Η ανάλυση των κοινωνικών και ιστορικών φαινοµένων ξεκινά από την εξωτερική παρατήρησή τους και παραµένει αναγκαστικά εξωτερική για τον ψυχισµό των ατόµων. Ωστόσο, στη συνέχεια, η παραµέληση της υποκειµενικής και συµβολικής διάστασης οδηγεί στην απώθηση και παραγνώριση ενός «υπόλοιπου», που συσσωρευµένο ως «δυσφορία», αγανάκτηση, διαµαρτυρία, φθόνος, οδηγεί στην κρίση και στο διχασµό του κοινωνικού συνόλου. Η ανάλυση των ψυχικών φαινοµένων αρχίζει αντίστροφα µε τη διερεύνηση των εσωτερικών ψυχικών δοµών, της ασυνείδητης µνή- µης, των ασυνείδητων φαντασιώσεων και επιθυµιών, που είναι αυτόνοµες σε σχέση µε τις κοινωνικές, µε τις οποίες συνυπάρχουν. Το βλέµµα και η ακοή του ερευνητή ξεκινούν από «µέσα»: ακούει τους λόγους και διαβάζει τα συµπτώµατα και τις φαντασιώσεις των υποκειµένων, που συνοδεύουν τα συναισθήµατα, τα πάθη, τις αποφάσεις, και τις πράξεις τους. Κάθε κοινωνία ορίζεται από τις συλλογικές διαστάσεις της εργασίας και της εξουσίας, του λόγου και του νόµου. Τα υποκεί- µενα, ωστόσο, λησµονούν και απωθούν, µέσα σ αυτά τα πλαίσια, ένα βασικό κοµµάτι του ψυχισµού τους, που το ξαναβρίσκουν µεταµορφωµένο µέσα στις συµβολικές κατασκευές της θρησκείας και της κουλτούρας. Αλλά αν τα υποκείµενα παραµείνουν εγκλωβισµένα είτε στον απόλυτο υποκειµενισµό τους (εσωτερίκευση), είτε στην απόλυτη αλλοτρίωση (εξωτερίκευση), τότε χάνουν κάθε αίσθηση και µέτρο της πραγµατικότητας, την οποία διακρίνει, ως µία κατασκευή πραγµατική, συµβολική και φαντασιακή, η διάσταση της έλλειψης και της περατότητας. Ο Λόγος (discours) ως λέγειν και ως διάλογος/αντίλογος είναι εκείνη η συµβολικά οργανωµένη δοµική ιαφορά, που µέσα στον χρόνο αποτελεί τη ιαµεσολάβηση, τον συµβολικό Τρίτο ανά- µεσα στα υποκείµενα, ή ανάµεσα σε αυτά και στην οµάδα, ή ανά- µεσα σε οµάδες. Ετσι, κάθε ανάλυση συµπτωµάτων και φαντασιώσεων που συνοδεύουν βιώµατα και µνήµες όπως και συναισθήµατα και πάθη, ξεκινούν µε µία ποιοτική, δοµική και ιστορική ανάλυση Λόγου. Η ψυχανάλυση ανακάλυψε αρχικά την αλλοτρίωση των υποκειµένων στο πλαίσιο της ύστερης νεωτερικότητας και της νεωτερικής επιστήµης, µέσα από τις νευρώσεις, τις διαστροφές και τις ψυχώσεις. Ξεκίνησε µε τον εντοπισµό του δοµικού διχασµού του οµιλούντος και επιθυµούντος υποκειµένου, καθώς και µε τη θεµελιακή διαφορά ανάµεσα στο ασυνείδητο και στο συνειδητό κοµµάτι του ψυχισµού. Το ασυνείδητο είναι καθολικής και ατοµικής φύσης συγχρόνως: δεν υπάρχει ένα «συλλογικό ασυνείδητο» (µίας φυλής, ενός έθνους, µιας τάξης, κτλ.). Υπάρχουν όµως συλλογικές ταυτίσεις και φαντασιώσεις, οι οποίες διαπλέκονται µε τα υλικά των υπαρχουσών πολιτισµικών και πολιτικών παραδόσεων. ( εν υπάρχει επίσης κανένα «υποσυνείδητο», που είναι µία απόλυτη παρανόηση του φροϋδικού ασυνείδητου). Ο Λακάν αµφισβητεί τόσο το ιδεαλιστικό, εγωκεντρικό, αυτοκυρίαρχο εγώ, όσο και τη διαγραφή του από βιολογικούς ντετερµινισµούς και µεταµοντέρνες αποδοµήσεις. Ο Φρόυντ από την άλλη, παρέµεινε µέσα στα πλαίσια µιας ουµανιστικής, καντιανής ηθικής του ηθικού Νόµου, την οποία αποδέχεται. Η κλινική εµπειρία και η κριτική διάσταση της ψυχανάλυσης αµφισβητούν όλες τις µορφές του εργαλειακού Λόγου, της ιδεολογικής ωραιοποίησης και υποκριτικής συγκάλυψης της απώθησης, καθώς και της εκλογίκευσης του κακού και της έλλειψης µέσω ενός θρησκευτικού και πολιτικού, ιδεολογικού (δεξιού ή αριστερού) Λόγου (discours). Η ηθική της ψυχανάλυσης είναι η ηθική του λόγου και της αλήθειας: η αλήθεια είναι πάντα συγκλονιστική, γιατί κατονοµάζει και παραπέµπει σε φαντασιώσεις και σε τραυµατικές, ατοµικές και συλλογικές εµπειρίες καταστροφής και αυτοκαταστροφής, σε εµπειρίες του κακού, του πόνου και της αλλοτρίωσης. Αντιστέκεται δε στην απόρριψη του ηθικού και του ορθού Λόγου στα πλαίσια της κρίσης της µετανεωτερικής, νεοφιλελεύθερης, ατο- µικιστικής και αµοραλιστικής κοινωνίας. Η τελευταία οµνύει στο όνοµα µίας ατοµικιστικής, εγω-κεντρικής αυτονοµίας, χωρίς ηθική δέσµευση απέναντι στον Άλλο. Αυτό δεν αποκλείει την παράλληλη ύπαρξη µίας ανήµπορης ιδεαλιστικής ηθικολογίας, καθώς και µίας µηδενιστικής και αριστερίστικης ερµηνείας της ψυχανάλυσης, η οποία οδηγεί σ έναν αµοραλιστικό, επικίνδυνο ντεσιζιονισµό. Ο Φρόυντ διαπιστώνει την ύπαρξη µιας δυσφορίας, και επιθετικότητας ενάντια στον πολιτισµό: µία «πλήρης», άµεση, ολική και ατελείωτη απόλαυση δεν είναι δυνατή. Αυτή η ανικανοποιησία µπορεί να γίνει πηγή καταστροφικότητας και αδικίας, µπορεί όµως να γίνει πηγή δηµιουργικότητας. Τα συναισθήµατα άγχους και ενοχής και η µετάθεση τους επάνω στον Άλλο, παίζουν βασικό ρόλο στις ιδεολογίες και στις θρησκείες, στον βαθµό που οι τελευταίες εκπίπτουν και λειτουργούν ως ιδεολογίες και µυθολογίες. Η ηθική της ψυχανάλυσης αφήνει τον δρόµο ελεύθερο σε µετουσιωτικές µορφές της επιθυµίας, που αναγνωρίζουν τον ηθικό Νόµο, δίχως να τον καθιστούν ένα υπερ-εγώ, υποτασσό- µενες σ αυτό. Οδηγεί δε τόσο σε µία ηθική της υπευθυνότητας, όσο και σε µία ηθική της πεποίθησης. Αυτό µεταφράζεται πολιτικά σε µία ηθική της αλήθειας του Πολιτικού (Χ. Αρεντ), τόσο ως µία κριτική, τόσο σε κάθε άµεση αµφισβήτηση της λειτουργίας του δηµοκρατικού, φιλελεύθερου, κοινωνικού κράτους δικαίου, από τις οµάδες της άκρας δεξιάς και της άκρας αριστεράς, από τις θρησκευτικές φονταµενταλιστικές σέκτες, καθώς και από τις οµάδες του οργανωµένου εγκλήµατος, όσο και ως µία αποδόµηση των συγκεκριµένων αρνητικών συµπτωµάτων της υπαρκτής κοινωνίας. Η ψυχανάλυση, ωστόσο, δεν παίρνει θέση υπέρ µιας συγκεκριµένης θρησκευτικής ή πολιτικής οµάδας (Σ. Φρόυντ, Ψυχολογία των µαζών και ανάλυση του εγώ, Αθήνα 1994 Θ. Λίποβατς, Η ψυχοπαθολογία του Πολιτικού, Αθήνα 2003 του ιδίου, Φαντασιακή και αληθής Ελευθερία, Αθήνα 2008). ΙΙΙ Το βίωµα και η δράση των υποκειµένων µορφοποιήθηκαν µέσα στα πλαίσια του ακραίου ιστορικού τραύµατος του Εµφυλίου, ατο- µικά και συλλογικά. Ο Ν. Σιδέρης («Νηπενθή σηµαίνοντα», σ ) τονίζει ότι η απαραίτητη συµβολική και συναισθηµατική επένδυση και οι ψυχικές διαδικασίες που συνεπάγονται βρίσκουν στις ΣYΓXPONA 165 ΘEMATA

4 016VIVLIOKR:Layout 1 12/9/13 1:22 PM Page 166 φαντασιώσεις ένα προνοµιακό πεδίο (σ. 94). Μπορούµε να εντοπίσουµε στο επίπεδο της θεµελιακής φαντασίωσης, σ ένα θεµελιακό στρώµα του ψυχισµού, την κεντρική φαντασίωση της αδελφοκτονίας, η οποία εµφανίζεται ήδη από το Εδώ κυριαρχεί η έµµονη ιδέα, ότι οι «άλλοι» είναι ανάξια παιδιά των ίδιων γονέων. ηµιουργείται έτσι ένα δυϊστικό, µανιχαϊκό µοντέλο, δηλ. δύο διαφορετικά διανοητικά συστήµατα αµοιβαίου αποκλεισµού και απαξίωσης, δίχως διαµεσολαβήσεις και κοινά σηµεία. Αυτή η παράνοια (σ. 96) εκφράζεται ως άρνηση δικαιώµατος ύπαρξης στον αντίπαλο, ο οποίος γίνεται απόλυτος εχθρός. Βασίζεται επάνω στην απειλή υπαρξιακού αφανισµού και γεννά φόβο και τρόµο. Ο Σιδέρης εντοπίζει τη φαντασίωση στο επίπεδο του λόγου, όπου ο ακραίος αποκλεισµός του άλλου, εκφράζεται ως ο φόνος της κυριολεξίας (σ ) ως η (ψυχωτική) απόρριψη της µεταφορικότητας, και ως η ολική απώλεια αίσθησης της πραγµατικότητας. (Η κανονική χρήση του λόγου προϋποθέτει την συνύπαρξη του µεταφορικού µε τον κυριολεκτικό, αναλυτικό λόγο). Ο Σιδέρης (σ. 99) κάνει µία µεθοδική ανάλυση του παρανοϊκού Λόγου, ο οποίος γίνεται ο φορέας των συναισθηµάτων φόβου και τρόµου. Τονίζει ότι η ψυχική εσωτερίκευση της απόλυτης εχθρότητας βασίστηκε στην άρνηση της γνώσης και στον αποκλεισµό των συµβολικών αναφορών: στη βίαιη άρνηση της λέξης «Ελληνας» και της λέξης «Εµφύλιος». Τα άτοµα εγκλωβίζονται µέσα σ ένα υπαρξιακά ανυπέρβλητο, (αυτο-)καταστροφικό δίληµµα: είτε είναι «Ελληνες» είτε είναι «αντίπαλοι (εχθροί)», δεν µπορούν ν αποδεχθούν ότι µπορεί να είναι και τα δύο. Εδώ εµφανίζεται το άγχος εκµηδένισης, το βίωµα διωκτικής αίσθησης, και της ολικής απώλειας νοήµατος της πραγµατικότητας και του ατοµικού ψυχισµού. Για τον Σιδέρη αυτό αποτέλεσε το ενδοψυχικό υπόβαθρο της µετεµφυλιακής πολιτικής κουλτούρας και ψυχολογίας (σ. 100), όπως εκφράστηκε µέσα από τη αποσιώπηση αυτών των στοιχείων. Η εσωτερίκευση (σ. 103) αυτής της κατάστασης, που έχει ως επίπτωση τη καλλιέργεια παραφροσύνης, µέσω της συγκινησιακής ψυχικής οικονοµίας, εκδηλώνεται ως η άρνηση του δικαιώµατος ύπαρξης του ηττηµένου από το νικητή, καθώς και από την απάρνηση του φόβου από τον ηττηµένο. Αυτό το παράδοξο επιβάλλει την ανάγκη υπέρβασης του αδιέξοδου, είτε µέσω της καταστροφής, είτε µέσω µία συµβολικά αρθρωµένης, προσωπικής ή/και πολιτισµικής καινοτοµίας. Το 1950 δεν σήµανε (σ ) τη λήξη του πολέµου: ο ιστορικός χρόνος αδρανοποιήθηκε, οι πληγές δεν βρήκαν αντιστοιχία στον λόγο. Οι ηττηµένοι αρνούνται ν αναγνωρίσουν τον φόβο, οι νικητές ντρέπονται να γιορτάσουν τη νίκη (τη λήξη του πολέµου). Η διεργασία πένθους δεν µπορούσε ν αρχίσει: θα σή- µαινε την αναγνώριση και από τις δύο πλευρές της φύσης του πλήγµατος, την απόσπαση του πράγµατος από την αναπαράστασή του. Μόνον τότε η µνήµη θα έπαυε πλέον να είναι τραύµα, και θα γινόταν µία ανάµνηση τραύµατος. Αυτό θα σήµαινε επίσης (σ. 106) ότι δεν θα κυριαρχούσαν πλέον οι µυθοπλασίες, αλλά ότι οι τραυµατικές εµπειρίες θα µετασχηµατίζονταν σε στοιχείο επαναπροσανατολισµού των ταυτοτήτων και των φαντασιώσεων, των αφηγήσεων και των προσδοκιών, που δεν θα ήταν πλέον δέσµιες της µνησικακίας (σ. 107). Η συγγνώµη και η συγχώρηση κατακτήθηκαν µόνο µετά το 1974/1989. Ο Εµφύλιος µεταπλάστηκε σε µία επιλεκτική κατασκευή, σε µία ανάµνηση και σε ένα πολιτισµικό τραύµα (όµως όχι ακόµα σε µία ανακλαστική κατασκευή). Οδηγήθηκε έτσι στον επαναπροσδιορισµό της ταυτότητας των αντιπάλων, σε µία κοινή κουλτούρα αναφοράς και ιστορικής αφήγησης (σ ). Ο Σιδέρης τονίζει, όµως, την πανουργία του λόγου και της ιστορίας (σ ), όπου η υπέρβαση του παράδοξου, καταστροφικού διλήµµατος οδήγησε τελικά σε µία κρίση της κοινωνίας, για την οποίαν όλες οι πλευρές είναι συνένοχες. Πρόκειται για τη γενίκευση της άνοµης ιδιοποίησης του δηµόσιου πράγµατος, του κοινού αγαθού, µέσω των πελατειακών σχέσεων στη συντεχνιακή και κοµµατική δηµόσια διοίκηση. Αυτό, γιατί έλειψε η διανοητική και ηθική µεταρρύθµιση. ΙV Αναφορικά µε την ανάλυση του τραύµατος του εµφυλίου πολέ- µου, ο εµερτζής («Ο Εµφύλιος Πόλεµος: από τη συλλογική οδύνη στο πολιτισµικό τραύµα», σ. 43) δείχνει πολύ πειστικά το πώς έγινε το πέρασµα από τη συλλογική οδύνη στο συλλογικό τραύµα, όπου εδώ έπαιξαν σηµαντικό ρόλο το ιστορικό πλαίσιο καθώς και οι πολιτικές και πολιτισµικές συνέπειες. Η Αντίσταση δεν λειτούργησε ενωτικά (σ ) και ήδη από το 1943 ξεκίνησε η πρώτη φάση του Εµφυλίου. Οι άνθρωποι εξοικειώθηκαν µε τη βία του ολοκληρωτικού πολέµου, ενώ οι τοπικές ιδιοµορφίες πολιτικοποιήθηκαν και οδήγησαν στην ολέθρια πόλωση. Η φοβερή συνέπεια ήταν η εξαφάνιση των δηµοκρατικών σοσιαλιστών και των φιλελεύθερων, προς όφελος των αντιδηµοκρατικών άκρων της εθνικιστικής και φασίζουσας δεξιάς και της σταλινικής αριστεράς. Οι ηττηµένοι µέσα από τη µακρόχρονη αδυναµία δηµόσιας έκφρασης και της αγανάκτησής τους για τον πολιτικό αποκλεισµό τους, ανέπτυξαν συναισθήµατα µνησικακίας, η οποία µετά τη µεταπολίτευση οδήγησε σε συµβολική εκδίκηση, καθώς και στη δηµιουργία κοµµατικών πελατειών. Αυτή η τροπή των πραγ- µάτων εµπόδισε και εµποδίζει µία συνεπή συµβολική επεξεργασία του παρελθόντος, καθώς και µία δίκαιη, δηµοκρατική, ευρωπαϊκή µεταρρύθµιση των δοµών του κράτους και της κοινωνίας. Η ανικανότητα και η ολιγωρία δηµιούργησαν εδώ την κρίση. Ο εµερτζής εντοπίζει τις συνέπειες του εµφυλίου πολέµου στο ότι ο τελευταίος συνεχίστηκε ως ένας ηθικός και συναισθη- µατικός πόλεµος, ως η προσκόλληση σε έναν οιωνεί θρησκευτικό, εγκοσµιοποιηµένο, πολιτικό, ιδεολογικό φανατισµό και σε µία γενικευµένη, κυνική κακοπιστία και καχυποψία (σ ). Ο πολιτισµικός (εθνοτικός, φυλετικός) εθνικισµός και η παραδοσιοκρατία επικράτησαν σε µία κοινωνία, η οποία ήταν ακόµα σε ισχυρό βαθµό µία κλειστή, προνεωτερική, κοινότητα, παρά µία ανοιχτή κοινωνία (σ. 63). Η κυριαρχία των οικογενειών και των σογιών εµπόδισε στο να αποκτήσει ο πόλεµος έναν πολιτικό και ταξικό χαρακτήρα, ενώ εκκλησία και κράτος ταυτίζονταν πλήρως και εµπόδισαν κάθε άνοιγµα σε µία νεωτερική, δηµοκρατική κοινωνία πολιτών. Αρχικά, όµως, η λέξη «εµφύλιος» αποτέλεσε ένα ταµπού (σ ). Ο πόλεµος των ερµηνειών συνόδευσε από την αρχή τις φάσεις ονοµατοδοσίας και νοηµατοδότησης, που οδήγησαν από τη συλλογική οδύνη στο πολιτισµικό τραύµα (σ ). Ο εµερτζής τονίζει εδώ ότι πρώτη η µεταπολίτευση έθεσε αναδροµικά σε λειτουργία (σ. 68) τη διαδικασία του τραύµατος. Η επανερµηνεία της επίσηµης συλλογικής µνήµης (των νικητών) οδήγησε δε σε µία αριστερή, ιδεολογική ηγεµονία. Ο εµερτζής αναλύει αυτή τη διαδικασία σύµφωνα µε τον Alexander σε δύο φάσεις (σ. 69). Η διαφοροποίηση παραπέµπει στην ανάλυση των φαντασιώσεων και τη συµβολική κατασκευή του ασυνείδητου νοήµατος, τις οποίες ανέπτυξε ο Φρόυντ για την κατανόηση του κλινικού τραύµατος. 1. Η πρώτη φάση της επιλεκτικής κατασκευής ( ) επικεντρώνεται στη λέξη-κλειδί «συµφιλίωση» και καλύπτει την ΣYΓXPONA 166 ΘEMATA

5 016VIVLIOKR:Layout 1 12/9/13 1:22 PM Page 167 ανάγκη ενός ιδρυτικού µύθου της ηµοκρατίας, ο οποίος βασίζεται στη συναίνεση. Η αντίσταση ανακηρύχθηκε έτσι σε «εθνική αντίσταση» και µυθοποιήθηκε. (σ. 70) Το υποκείµενο «λαός» αντιστάθηκε ηρωικά ενάντια στους «ξένους», πέραν των ταξικών διαφορών, απολιτικά και δίχως ηγέτες και κόµµατα (σ. 73). Ο εµερτζής συγκρίνοντας τη δοµή των ατοµικών µε τα συλλογικά τραύµατα, τονίζει ότι η πολιτική της λήθης του Εµφυλίου βασίστηκε επάνω σε δύο ασυνείδητους ψυχικούς µηχανισµούς: τη µετάθεση και την προβολή, αναφορικά µε την απόδοση ευθυνών και την εκλογίκευση του τραύµατος (σ ). Κατασκευάστηκε έτσι µία εξιδανικευµένη εικόνα της αριστεράς ως ενός αθώου θύµατος, µέσω της απάρνησης των ακραίων βιαιοτήτων της ιδίας εις βάρος του εχθρού. Η συµφιλίωση είχε εδώ ως συνέπεια την απώθηση και την απόρριψη ενός πολιτικού, ιστορικού συµβιβασµού µέσω της χρήσης του ορθού, κριτικού Λόγου (σ. 76). Η υπεράσπιση της Αντίστασης αποσκοπούσε δε στον αποστιγµατισµό των κοµµουνιστών (της λενινιστικής, σταλινικής αριστεράς), και λειτούργησε ως ένα συµβολικό µέσο µετατροπής του τραύµατος ταπείνωσης σε υπερηφάνεια µέσω εκκοσµικευµένων θρησκευτικών (γνωστικών) µεταφορών (σ ). 2. Η φάση της ανακλαστικής/αναστοχαστικής κατασκευής ( ), ως αποδόµησης της µυθολογικής/ιδεολογικής πρώτης φάσης, έλαβε χώρα µέσα σ ένα κλίµα «δανεικής», υλιστικής ευηµερίας, µίας µη παραγωγικής οικονοµίας, µίας µη ορθολογικής δηµόσιας διοίκησης, της απογοήτευσης για τα κοινά, της έξαρσης του αντικοινωνικού ατοµικισµού, της αποπολιτικοποίησης, της κυριαρχίας του µετανεωτερικού µηδενισµού και του αµοραλισµού (σ ). Παρ όλα αυτά µπόρεσε να εµφανιστεί για πρώτη φορά µία κριτική αντιµετώπιση του ιστορικού παρελθόντος. Η κοινωνική ανακλαστικότητα (reflection) (σ. 81) προσέκρουε συνεχώς στις αντιστάσεις αναδυόµενων, ειδικών, συντεχνιακών, αντιδραστικών και λαϊκίστικων συµφερόντων, που αναπαρήγαγαν κατεστηµένα συµφέροντα. Όµως υπήρξε και µία «έκρηξη της µνήµης», µία ανάδυση της «δηµόσιας» ιστορίας ενάντια στη µεταµοντέρνα συλλογική αµνησία. Η αµφισβήτηση (σ. 83) της ιδεολογίας της συµφιλίωσης οδήγησε συγχρόνως και σ έναν οιωνεί «επαναστατικό» αριστερισµό, στην εκλογίκευση της αριστερίστικης και αναρχικής τροµοκρατίας, στη νέα «αντισιωνιστική» εβραιοφοβία, στον εθνολαϊκίστικο αντιευρωπαϊσµό, στη διγλωσσία. Πρόκειται για µία παλινδρόµηση ως µία ατυχή και ατελέσφορη αντίδραση στο έλλειµµα νοήµατος της υπαρκτής δηµοκρατίας (σ. 84 κ.εξ.). Συνέπεια αυτών υπήρξε η απάρνηση της πραγµατικότητας, η έλλειψη αξιοπιστίας, συνεργασιµότητας και αξιοκρατίας, οι οποίες οδήγησαν στην κρίση και στη µετάθεση των ευθυνών στον Αλλον. O εµερτζής τονίζει (σ. 90) ότι ένα άνοιγµα προς το µέλλον θα υπάρξει µόνον ως µία καθολική αναγνώριση της αλήθειας, µέσα από µία εργασία ενθύµησης και «δύσκολης» συγχώρησης, η οποία θα οδηγήσει στην ρήξη µε τους µύθους και τα ιδεολογήµατα, καθώς και στην αποδοχή µίας ηθικής της υπευθυνότητας στην καθηµερινότητα και στην πολιτική. Ωστόσο, το ερώτηµα παραµένει ανοιχτό, αν η αλήθεια που προωθούν η κοινωνική επιστήµη, η ψυχανάλυση και η κριτική φιλοσοφία, µπορεί να επιδράσει θετικά στην πολιτική. V Ο Π. Παναγιωτόπουλος («Πολιτικές χρήσεις της ιστορίας : ριζοσπαστική Αριστερά και αλυσιτελής νοηµατοδότηση του τραύµατος», σ ) τονίζει πως η κρίση από το 2010 µέχρι σήµερα σηµαίνει την αµφισβήτηση της µέχρι τούδε συναίνεσης, και η υπαρξιακή οδύνη εκφράζεται συλλογικά ως αντίσταση στις ορθολογικές µεταρρυθµίσεις. Αυτό συνοδεύεται από τη διασάλευση του συµβολικού και συναισθηµατικού προσανατολισµού των κοινωνικών θεσµών εµπρός σ ένα ανήµπορο πελατειακό κράτος (σ ). Σηµαίνει, επίσης, µία αποµάγευση των προτύπων (µέσω της κρίσης των προσδοκιών αυξανόµενης καταναλωτικής απόλαυσης, πελατειακής προστασίας, και ατιµώρητης ανοµίας), την κατάρρευση του εθνικού αφηγήµατος (σ. 255), τη συλλογική και ατο- µική ταυτοτική απώλεια συµβολικής αναφοράς, καθώς και την αποσταθεροποίηση των νοηµάτων. Η κρίση απαιτεί µία νοηµατοδότηση του τραύµατος. Ο Παναγιωτόπουλος περιγράφει (σ. 256) τρία ιδεολογικά υποκατάστατα των ταυτοτήτων που χάνονται. Αυτά είναι: 1) Η φαντασιακή ενίσχυση και φετιχοποίηση της εθνικής ταυτότητας και η παράλληλη αµφισβήτηση της ευρωπαϊκής ταυτότητας. Αυτό γίνεται µέσω της καταγγελίας της «οικονοµικής εξάρτησης» και της συνωµοσιολογικής ερµηνείας της κρίσης. 2) Η αύξηση και η διασπορά (σ. 257) της βίας (ακροδεξιά και ακροαριστερή/αναρχική, κοινωνική ανοµία), όπως και η ανοχή και η εκλογίκευσή της ήδη από το 2008, που συνοδεύονται από την καταστροφική απόλυτη έλλειψη εµπιστοσύνης στους θεσµούς και στον Νόµο, και παράλληλα από την αναξιοπιστία και την αυθαιρεσία σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας. Ορθά ο Παναγιωτόπουλος υπογραµµίζει ότι η βία εδώ δεν έχει πλέον έναν αντι-δραστικό, απαντητικό χαρακτήρα, αλλά µετασχηµατίζεται, ως το Κακό, σε ταυτότητα. 3) Η προσφυγή στην πολιτική ιστορία (σ. 259) µέσω µίας λαϊκίστικης ιδεολογικής επανερµηνείας επιπόλαιων πολιτικών αναλογιών. Εδώ επικράτησε µία αριστερή ηγεµονία (σταλινικού/τριτοκοσµικού τύπου) (σ. 260), η οποία εκµεταλλεύθηκε µε επιτυχία την ανικανότητα των ήδη φθαρµένων κυβερνώντων κοµµάτων να ασχοληθούν µε την κατανόηση και τη δηµόσια επεξήγηση της κρίσης. Ο Παναγιωτόπουλος πολύ ορθά αναφέρει (σ ) εδώ τρία χαρακτηριστικά αυτής της χρήσης και κατάχρησης της ιστορίας που είναι: α) η αριστερή ηγεµόνευση µέσω µίας διγλωσσίας, η οποία προσπαθεί ν απαντήσει συγχρόνως στα δοµικά διλήµ- µατα της λενινιστικής αριστεράς: εκφράζεται υπέρ της (αριστερής, «καλής») βίας και ενάντια στη δηµοκρατία, ενώ συγχρόνως «διαµαρτύρεται», ότι «δεν το εννοεί έτσι», β) η ανάγκη µίας νέας ιστορικής αφήγησης, γ) η εργαλειακή, µεροληπτική, µερική ερµηνεία. Εδώ πρόκειται για τον µύθο περί του «αντιστασιακού χαρακτήρα του ελληνικού λαού» (από το 1940 και έπειτα), ενάντια στις αιώνιες επιβουλές των ξένων και την επιβολή ξένων µοντέλων. Περιέργως (σ. 264) αυτή η αφήγηση δεν ανατρέχει ούτε σε οικονοµικές κρίσεις, ούτε σε κοινωνικές δυνάµεις: ιδιαίτερα το ΚΚΕ επικυρώνει εδώ επανειληµµένα τις πιο (αυτο-)καταστροφικές επιλογές του παρελθόντος. Σε αντίθεση µε αυτό (σ. 265), η πλειοψηφική αριστερά καλλιεργεί την αίσθηση αντίστασης, µέσω της µυθοποίησης της εθνικής/λαϊκής ενότητας, µακριά από την ανά- µνηση του εµφυλίου πολέµου. Πρόκειται για µία φρασεολογία (σ. 266), η οποία όµως δίνει την εντύπωση µίας µνησίκακης, τριτοκοσµικής και αντιευρωπαϊκής επιθυµίας εκδίκησης για την ήττα του Η κυρίαρχη διγλωσσία όµως αποφεύγει την αριστερίστικη /αναρχική διολίσθηση σε µία γλώσσα εµφυλίου πολέµου, και εκµεταλλεύεται ανενόχλητα τον αντιγερµανισµό, τον αντιευρωπαϊσµό και τον αντιφιλελευθερισµό. Ο Παναγιωτόπουλος (σ. 268) εντοπίζει τρία ρητορικά σχήµατα που συµπυκνώνουν την ιδεολογική χρήση της ιστορίας από την ΣYΓXPONA 167 ΘEMATA

6 016VIVLIOKR:Layout 1 12/9/13 1:22 PM Page 168 πλειοψηφική αριστερά, µε στόχο τη διεργασία του τραύµατος της κρίσης: Α) Η µεταφορική αναλογία της γερµανικής κατοχής αποτελεί την πιο διαδεδοµένη «αντιµνηµονιακή» χρήση της ιστορίας, από τη λαϊκίστικη, ριζοσπαστική αριστερά, καθώς και από την άκρα νεοναζιστική δεξιά. Ο µύθος εδώ είναι ότι «η κρίση επιβλήθηκε λόγω του µνηµονίου» (στην πραγµατικότητα η κρίση οδήγησε στο µνη- µόνιο). Εδώ υποφώσκει ένας νέος εθνικός διχασµός, ο οποίος µιλά για «συνεργάτες» και «δωσίλογους» µνηµονιακούς. Επικρατεί επίσης (σ ) και ο άλλος εθνο-ροµαντικός µύθος της «αντιστασιακής φύσης του λαού», καθώς και της φαντασιακής επαναφοράς της «γερµανικής κατοχής». Ο Παναγιωτόπουλος τονίζει πολύ ορθά (σ ) ότι αυτή η ιστορική αναλογία δεν παρήγαγε εικόνες ενότητας, αλλά µόνον ένα ανερµάτιστο, χαοτικό, ετερογενές «πλήθος» αγανακτισµένων, καθώς και ένα διχαστικό σχήµα για το µέλλον, µέσα από τη µνησικακία. Β) Το ρητορικό σχήµα της χούντας και οι («χαµένες») προσδοκίες της µεταπολίτευσης (σ. 273) λειτουργούν κυρίως ως κινη- µατικό, αντιευρωπαϊκό σύνθηµα ενάντια στο µνηµόνιο. Το τελευταίο δαιµονοποιείται, στον βαθµό που δεν αφορά τους εγγενείς όρους των κοινωνικών µηχανισµών και συµβιβασµών, και εµφανίζεται απλοϊκά ως µία «έξωθεν» πράξη πολιτικής επιβολής. Ο «λαός» (σ. 276) είναι συγχρόνως «θύµα» και «αγωνιστής». Με αυτή η µυθική ταυτότητα του «λαού», επέκεινα ταξικών και άλλων διαφορών, η πλειοψηφική αριστερά ανανέωσε παλαιά ροµαντικά, εθνοτικά ιδεολογήµατα. Ετσι συναρθρώθηκαν (σ. 277) ετερόκλητες δυνάµεις από οργανωµένα συµφέροντα, που ήταν και είναι σε θέσεις νοµής προσόδων από το κράτος. Γ) Το σχήµα του ελεγχόµενου ριζοσπαστισµού (µνήµες του 1981) (σ ). Από το δίληµµα που προαναφέρθηκε προέρχεται η διγλωσσία της πλειοψηφικής αριστεράς, που «ενσω- µατώνει» επαναστατικά κηρύγµατα περί επαναστατικής βίας. Εδώ έγινε η προσπάθεια να µεταβληθεί η ρήξη σε νοηµατοδοτηµένο τραύµα. Ως πρότυπο επιλέχθηκε η διγλωσσία του Α. Παπανδρέου, που συνεπάγετο την εξαφάνιση του πολίτη πίσω από την «επαναστατική πρωτοκαθεδρία του λαού». Στην πράξη (σ. 284) συγκάλυψε µία διαρκή αναπροσαρµογή της ριζοσπαστικής ατζέντας στην καθηµερινότητα και συνέβαλε στην κοινωνική άνοδο. Η κοινωνική ενσωµάτωση έγινε, όµως, µέσω µίας κρατικής επέκτασης, που βασιζόταν στον συνεχή δανεισµό, στο πλαίσιο µίας µη παραγωγικής οικονοµίας. Φυσικά και αυτή η αναλογία (όπως όλες οι ιδεολογικές αναλογίες) είναι ψευδής. Η κρίση επανάφερε παλαιούς εθνοτισµούς, τοπικισµούς, ρατσισµούς και προκαταλήψεις. Ολα αυτά τα ρητορικά σχήµατα διαιωνίζουν το τραύµα µέσα από την άρνηση της συµβολικής διεργασίας, που θα αποδέχονταν την κριτική ανάλυση και την αποδοχή της αλήθειας. Η ανωτέρω επιλεκτική παρουσίαση κειµένων, δεν σηµαίνει καθόλου, ότι τα υπόλοιπα κείµενα συγκεκριµένης ιστορικής φύσης, δεν διακρίνονται εξίσου από εξαιρετική ποιότητα οξυδερκών αναλύσεων. Το σύνολο των κειµένων του βιβλίου χαρακτηρίζεται από µία σπάνια ποιότητα, και ελπίζω να τύχει µίας πλατιάς αποδοχής εκ µέρους του αναγνωστικού κοινού. Για το βιβλίο: Γιάννης Πεχτελίδης / Υβόν Κοσµά, Άγ(ρ)ια παιδιά: οριοθετήσεις της «παιδικής ηλικίας» στον λόγο, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2012, 272 σ. ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΒΟΥΒΟΥΣΙΡΑ Το βιβλίο των Υβόν Κοσµά και Γιάννη Πεχτελίδη πραγµατεύεται τα όρια της παιδικής ηλικίας στους µυθοπλαστικούς λόγους τριών δηµοφιλών αφηγηµάτων µε ήρωες παιδιά: Ο άρχοντας των µυγών του Γ. Γκόλντινγκ (1954), Η νύχτα που βασίλεψαν τα παιδιά του Μ. Λεντερίκ (1981), και Πάντυ Κλάρκ, Χα Χα Χα του Ρ. Ντόυλ (1993). Tα βιβλία εκδόθηκαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους γνωρίζοντας παγκόσµια επιτυχία, ενώ µεταφράστηκαν και στα ελληνικά. Στόχος των συγγραφέων είναι να µελετήσουν κριτικά τις κυρίαρχες αναπαραστάσεις της παιδικής ηλικίας χρησιµοποιώντας τα εννοιολογικά εργαλεία της κοινωνιολογίας της παιδικής ηλικίας και της ανάλυσης λόγου. Τα τρία αφηγήµατα επεξεργάζονται υπαρξιακές αγωνίες και φόβους που είναι πιθανό να έχουν νιώσει τόσο οι συγγραφείς όσο και το αναγνωστικό τους κοινό. Παρά τον µυθοπλαστικό τους χαρακτήρα, τα αφηγήµατα εν µέρει αντλούν το υλικό τους από την καθηµερινότητα, από πρόσωπα και καταστάσεις που θα µπορούσαν να είναι υπαρκτά. Κατά τους Κοσµά και Πεχτελίδη, ο «καθηµερινός» χαρακτήρας των αφηγηµάτων επιτρέπει στους αναγνώστες να αναγνωρίσουν στοιχεία της ταυτότητάς τους και να ταυτιστούν συναισθηµατικά µε τους µυθιστορηµατικούς χαρακτήρες. Οι δύο αυτές διαδικασίες της αναγνώρισης και της ταύτισης συνδέονται ενδεχοµένως µε τη διαµόρφωση ενήλικων στάσεων και εµπειριών. Αξιωµατική θέση των συγγραφέων είναι ότι τα λογοτεχνικά κείµενα δεν µπορούν να ερµηνευτούν ανεξάρτητα από τα κοινωνικά συµφραζόµενα στα οποία παρήχθησαν. Η ανάλυση των κειµένων που επιχειρούν αναδεικνύει στοιχεία πολιτικής διαµάχης γύρω από τον ορισµό της παιδικής ηλικίας. Πιο συγκεκριµένα, η συγκριτική µελέτη των κειµένων καταδεικνύει τις αντιφάσεις των λόγων περί παιδικής ηλικίας και οι συγγραφείς προτείνουν να τεθεί ως ανοιχτό το ερώτηµα «τι είναι παιδική ηλικία» σε σχέση µε τα κοινω νικο πο - λιτικά της συµφραζόµενα. Έτσι, το βιβλίο θέτει υπό αµφισβήτηση τις κυρίαρχες υποστασιοποιηµένες 1 ιδέες για την παιδική ηλικία, ενώ ανοίγει δρόµους για περαιτέρω έρευνα επάνω στην οριοθέτηση και τη συγκρότηση της παιδικής ηλικίας, κατά τρόπο που να αποδίδει στα παιδιά το ρόλο ενεργών συµµετεχόντων στη διαµόρφωση του κοινωνικού γίγνεσθαι. Η Στεφανία Βουβουσίρα είναι εκπαιδευτικός και επιστηµονική συνεργάτης στο Τµήµα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία του Πανεπιστηµίου Αθηνών. ΣYΓXPONA 168 ΘEMATA

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΑΚΡΟΔΕΞΙΑΣ

12 Ο ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΑΚΡΟΔΕΞΙΑΣ Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε γενικευμένη κρίση. Οικονομική κρίση, που την κάνει να ισορροπεί επικίνδυνα στο χείλος της οικονομικής καταστροφής. Πολιτική κρίση, με την άρση εμπιστοσύνης στα πολιτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 6: Η κουλτούρα στην κοινωνιολογική θεωρία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη 1. Κοινωνική ιάρθρωση, διαστρωµάτωση, ταξική σύνθεση Ερώτηση ανάπτυξης Nα προσδιορίσετε τους λόγους για τους οποίους οι συγγραφείς

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Θεματική Ενότητα 6 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις κλινικές καταβολές της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου

125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου 125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου Ιστορία και εξέλιξη του Τμήματος Το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας αποτελεί οργανική εξέλιξη του πρώτου στην ιστορία Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης στη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Εγκαινιάζουµε µια νέα σελίδα που θα αφορά παρουσιάσεις βιβλίων - προτάσεις προς τα µέλη µας, µε ένα κοινό θέµα κάθε φορά. Η αναφορά δεν θα έχει βιβλιοκριτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Κουμίδη «Το άγχος και το αντικείμενο α»

Ελένη Κουμίδη «Το άγχος και το αντικείμενο α» Ελένη Κουμίδη «Το άγχος και το αντικείμενο α» Το άγχος που εκδηλώνει ένα υποκείμενο έχει σημασία για την ψυχανάλυση. Είναι ένα θέμα που απασχόλησε τον Λακάν σε όλη την διάρκεια του έργου του. Θα εστιάσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Η εκπαίδευση ως θεσμός κοινωνικοπολιτισμικής μεταβίβασης δομολειτουργισμός και ως θεσμός κοινωνικού μετασχηματισμού κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings ACADEMIA ISSN, 2241-1402 http://hepnet.upatras.gr Volume 3, Number 1, 2013 BOOK REVIEW Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings 1972-1977 Συγγραφέας: M.Foucault Σελίδες: 288 Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ Η παγκοσμιοποίηση έχει διαταράξει την παραδοσιακή διεθνή κατάσταση. Σαρωτικές αλλαγές, οικονομικές και κοινωνικές συντελούνται ήδη, η ροή των γεγονότων έχει επιταχυνθεί και η πολυπλοκότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 9: Φραγμοί στην Κριτικο-στοχαστική Πρακτική Γιώργος Κ. Ζαρίφης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud.

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ο Freud πίστευε ότι είχε ανακαλύψει την πραγµατική «φύση» του ανθρώπου όχι µόνο στο επίπεδο των διαπροσωπικών σχέσεων αλλά

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Σεμινάριο ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ. Δίκτυο Σχολείων για τη Μη-βία

1 ο Σεμινάριο ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ. Δίκτυο Σχολείων για τη Μη-βία 1 ο Σεμινάριο ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ Δίκτυο Σχολείων για τη Μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Ενδιαφέρον και δομή των 4 σεμιναρίων α) Ενδιαφέρον σεμιναρίων β) Δομή σεμιναρίων Νέος Ανθρωπισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Κωνσταντίνος Ασημακόπουλος Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΜΥΝΑΣ Ορισμός: Είναι λειτουργίες του εγώ που έχουν σκοπό να απαλλάξουν το άτομο από το άγχος ή άλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Negative feelings management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διαχείριση Αρνητικών Συναισθημάτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Σύμφωνα με δύο σχετικά πρόσφατες έρευνες, οι μνήμες φόβου και τρόμου διαφέρουν σημαντικά από τις συνηθισμένες μνήμες. Οι διαφορές αυτές δεν συνίστανται μόνο στις εμφανείς

Διαβάστε περισσότερα

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 4: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Η πληροφορία και η ερμηνεία της 1. Η φόρτιση του παρελθόντος. 2. Η υποκειμενικότητα του ιστορικού. 3. Η

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 11: Κριτικός Στοχασμός και Ενδυνάμωση Γιώργος Κ. Ζαρίφης Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις.

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις. Μερικές πλευρές του ζητήµατος των οριακών οργανώσεων, µε αφορµή- αναφορά στο βιβλίο της Α. Ποταµιάνου «Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις» 1 από τον Β. Δηµόπουλο Η Άννα Ποταµιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία.

Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία. 02.02.2015 Εορτασμός της ημέρας μνήμης του Ολοκαυτώματος Χριστίνα Κουλούρη Καθηγήτρια Νεότερης & Σύγχρονης Ιστορίας Πάντειο Πανεπιστήμιο Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. καθημερινό λεξιλόγιο: «κάτι», «ἀρμαθιά»

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:

Κ. Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail: Το Αναλυτικό Πρόγραμμα ως εργαλείο αντιμετώπισης κοινωνικών καταστάσεων και επίτευξης οραμάτων της κοινωνίας Η περίπτωση του Αναλυτικού Προγράμματος του Ελληνικού Νηπιαγωγείου Κ. Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί Εννοιών Ελευθερία-Βία-Ολοκληρωτισμός Φαυλοκρατία Δημοκρατία-Ευθύνη

Ορισμοί Εννοιών Ελευθερία-Βία-Ολοκληρωτισμός Φαυλοκρατία Δημοκρατία-Ευθύνη Ελευθερία και Ευθύνη Ορισμοί Εννοιών Ελευθερία-Βία-Ολοκληρωτισμός Φαυλοκρατία Δημοκρατία-Ευθύνη 1η Ομάδα - Φιλόσοφοι Ελευθερία, ορισμός, μορφές Ελευθερία είναι το συναίσθημα που απορρέει από τον άνθρωπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Όσοι αμφισβητούν τη χρησιμότητα της θρησκείας και συνολικά την αξιοπιστία της, συνήθως αυτοί παρκάρουν στην απέναντι πλευρά που βρίσκεται η Επιστήμη. Συνήθως, εκτιμούν χρήσιμη

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία των ιδεών και εντός της η ειδικότερη

Η ιστορία των ιδεών και εντός της η ειδικότερη 016VIVLIOKR:Layout 1 12/9/13 1:22 PM Page 159 Βιβλιοκρισίες ΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙ- ΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΟΥ 19ΟΥ ΑΙΩΝΑ Για το βιβλίο: Γιάννης Κουµπουρλής, Οι ιστοριογραφικές

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey

Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey Το άρθρο αυτό επιβεβαιώνει τη γνώµη πολλών φεµινιστών/ τριών κριτικών του κινηµατογράφου ότι το ανδρικό βλέµµα κυριαρχεί στις ταινίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα)

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) Ενότητα 10: Μοντέλα εκπαίδευσης μειονοτήτων Αναστασία Κεσίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ SESSION 6

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ SESSION 6 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ SESSION 6 ΟΤΑΝ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΠΟΥΣΙΑΖΕΙ.. ΑΠΟ ΤΙΣ «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ» ΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ MAIN OPPOSITION LEADER, PRESIDENT OF NEW DEMOCRACY PARTY

ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ MAIN OPPOSITION LEADER, PRESIDENT OF NEW DEMOCRACY PARTY THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ MAIN OPPOSITION LEADER, PRESIDENT OF NEW DEMOCRACY PARTY AT THE WORLD IN 2017 GALA DINNER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2017 1 THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Άννα Φραγκουδάκη - Τελευταία Ενημέρωση Κυριακή, 26 Σεπτέμβριος :28

Συντάχθηκε απο τον/την Άννα Φραγκουδάκη - Τελευταία Ενημέρωση Κυριακή, 26 Σεπτέμβριος :28 Άννα Φραγκουδάκη Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος (Και το απαραίτητο μεσογειακό περιεχόμενό της) Είναι σημαντική προϋπόθεση για τη δημοκρατία και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η καλλιέργεια της ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης http://users.uoa.gr/~dhatziha Αριθμός: 1 Η εισαγωγή σε μια επιστήμη πρέπει να απαντά σε δύο ερωτήματα: Ποιον τομέα και με ποιους τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις;

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Σεμινάρια ΕΚΔΔΑ 2009-10 ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ στον χώρο της Υγείας Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Εάν τις διαχειριστούμε όπως συνήθως, μπορεί να: Οδηγήσουν σε προσωπικές αντιπάθειες Διαταράξουν/

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ «Διαχρονικές αξίες στην εκπαίδευση σε ένα περιβάλλον που αλλάζει μέσα από τον ανατρεπτικό οραματιστή καλλιτέχνη Γιάννη Γαΐτη» (Βιωματικό εργαστήριο με την αξιοποίηση του μοντέλου PERKINS) ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη.

Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη. Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: ΟΡΙΣΜΟΣ Έκφραση Έκθεση Α Λυκείου Θέμα: «Εφηβεία» Εφηβεία είναι η περίοδος της μετάβασης από την παιδική στην ώριμη ηλικία κι έχει για κέντρο της την ήβη. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο της έννοιας «πολιτισμός» Γνωρίσματα Λειτουργικός ορισμός Πολιτισμικός σχετικισμός

Περιεχόμενο της έννοιας «πολιτισμός» Γνωρίσματα Λειτουργικός ορισμός Πολιτισμικός σχετικισμός Περιεχόμενο της έννοιας «πολιτισμός» Γνωρίσματα Λειτουργικός ορισμός Πολιτισμικός σχετικισμός Ορισμοί για τον πολιτισμό Περιγραφικοί. Έμφαση στην καθημερινή ζωή. Ιστορικοί. Έμφαση στην παράδοση. Γενετικοί.

Διαβάστε περισσότερα

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας 1 9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας ΤΑ ΠΕΠΡΩΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΥΝΟΥΧΙΣΜΟΥ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΩΘΗΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΔΙΑΨΕΥΣΗ Βασίλης Δηµόπουλος Στην ψυχανάλυση η έννοια του ευνουχισµού αναφέρεται σε µία πολυσύνθετη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ) Ενότητα 1: Επιστημολογικά Θέματα Ιστορίας I

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ) Ενότητα 1: Επιστημολογικά Θέματα Ιστορίας I ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ) Ενότητα 1: Επιστημολογικά Θέματα Ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ. Α. Κείμενο. Μ.Μ.Ε. και έλεγχος της εξουσίας

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ. Α. Κείμενο. Μ.Μ.Ε. και έλεγχος της εξουσίας ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Α. Κείμενο Μ.Μ.Ε. και έλεγχος της εξουσίας Στην αρχή τα μέσα ενημέρωσης αντικατέστησαν τον τελάλη που ενημέρωνε μια μικρή κοινότητα για το τι είχε συμβεί ή για αυτά που θα γίνονταν στο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 2ο (σελ. 52-66) Βασικές κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ψυχολογία Κινήτρων Η ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΡΩΝ Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 μάθημα έβδομο: δίας 82 μάθημα ογδοο: κρονοσ

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος

Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Πόσο νεωτερικό είναι το ελληνικό κράτος; H αντιφατική πορεία από τον βαλκανικό περίγυρο στο ευρωπαϊκό περιβάλλον * Greece: a modern state? Trajectories from the Balkan milieu to the European

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Η συμπεριφορά των γονιών και η επίπτωσή της στους εφήβους (1953)

Η συμπεριφορά των γονιών και η επίπτωσή της στους εφήβους (1953) Κείμενο Η συμπεριφορά των γονιών και η επίπτωσή της στους εφήβους (1953) Η διαδικασία του αποχωρισμού και της εξατομίκευσης με στόχο τη διαμόρφωση μιας προσωπικής ταυτότητας, αφορά όλα τα μέλη της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου 1 Κριτήρια: Διδακτική διαδικασία Μαθητοκεντρικά Δασκαλοκεντρικά Αλληλεπίδρασης διδάσκοντα διδασκόµενου Είδος δεξιοτήτων που θέλουν να αναπτύξουν Επεξεργασίας Πληροφοριών Οργάνωση-ανάλυση πληροφοριών, λύση

Διαβάστε περισσότερα

Λεωνιδας ΚυρΚος. Η δυναμική της ανανέωσης

Λεωνιδας ΚυρΚος. Η δυναμική της ανανέωσης Λεωνιδας ΚυρΚος Η δυναμική της ανανέωσης Τα BIBΛIA TOY ΤΖον Λε Καρε ςtiς EKδOςEIς KAςTANIωTH * Κι ο κλήρος έπεσε στον ςμάιλι, μυθιστόρημα, 2008 ο εντιμότατος μαθητής, μυθιστόρημα, 2009 οι άνθρωποι του

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 2ο (σελ. 52-66) Βασικές κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πέραν της θεωρίας του Piaget. Κ. Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ

Πέραν της θεωρίας του Piaget. Κ. Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ Πέραν της θεωρίας του Piaget Κ. Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ Προσεγγίσεις επεξεργασίας πληροφοριών Siegler, R. (2002) Πώς Σκέφτονται τα Παιδιά. Αθήνα: Gutenberg. Προσεγγίσεις επεξεργασίας πληροφοριών Η γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο φαινόμενο της έξαρσης της νεανικής εγκληματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Έννοια και Περιεχόμενο

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Έννοια και Περιεχόμενο Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού Έννοια και Περιεχόμενο 1.1 Ορισμός O Η Διοίκηση προσωπικού αποτελεί ειδικό κλάδο στο πλαίσιο της επιστήμης του Management. Aναφέρεται στο σύνολο των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ Αρχαία Ελληνική θρησκεία ως "εθνική θρησκεία". Παράδοση +Συλλογική µνήµη. Ποικιλία παραδόσεων (ύθοι) + δυνατότητα πολλαπλής προσέγγισής τους Η ΦΩΩΝΗ ΤΩΩΝ ΠΟΙΗΤΩΩΝ Διάσωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ. Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον

ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ. Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΙ ΛΟΓΟΙ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΕΝΑ «ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ» ΓΙΑ ΑΛΛΑΓΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ «Το ευρωπαϊκό big-bang, η απόφαση

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος.

Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος. Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος. Γ. Μπλιώνης Κύκλος συζητήσεων για την Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

«Η πρόκληση της αλλαγής του κράτους σήµερα»

«Η πρόκληση της αλλαγής του κράτους σήµερα» Αντώνης Μακρυδηµήτρης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών «Η πρόκληση της αλλαγής του κράτους σήµερα» Ι Βασικό πρόβληµα της χώρας υπήρξε εδώ και καιρό η ποιότητα της δηµοκρατίας και της λειτουργίας των δηµοσίων

Διαβάστε περισσότερα

Κυβέρνηση συνεργασίας και ευρώ θέλουν οι Ελληνες

Κυβέρνηση συνεργασίας και ευρώ θέλουν οι Ελληνες Κυβέρνηση συνεργασίας και ευρώ θέλουν οι Ελληνες Πρώτο κόμμα ο ΣΥΡΙΖΑ, ανεπαίσθητη πτώση της ΝΔ, νέες απώλειες για το ΠαΣοΚ το 80% ζητεί παραμονή στην ευρωζώνη ενώ μόνο το 13% θέλει επιστροφή στη δραχμή

Διαβάστε περισσότερα

Η δυναμική της αλλαγής στους οργανισμούς

Η δυναμική της αλλαγής στους οργανισμούς Η δυναμική της αλλαγής στους οργανισμούς Χ. Πουλόπουλος, Ph.D Διευθυντής ΚΕΘΕΑ Διοίκηση και Κοινωνικός Σχεδιασμός στον Τομέα Αντιμετώπισης της Τοξικοεξάρτησης Προσωπική και Οργανωτική Αλλαγή στους Θεραπευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα