Πρόλογος. Πρόλογος 19

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πρόλογος. Πρόλογος 19"

Transcript

1 Πρόλογος 19 Πρόλογος Ήταν ένα κρύο βράδυ Παρασκευής, αρχές του 2011, κάποια στιγμή μεταξύ της πτώσης του Μπεν-Άλι στην Τυνησία και της πτώσης του Αιγύπτιου προέδρου Χόσνι Μουμπάρακ. Έλαβα μια πρόσκληση. Μου ζητούσαν να δώσω διάλεξη για την Παρισινή Κομμούνα, σε κάτι που ονομαζόταν το πραγματικά ελεύθερο σχολείο στο Μπλούμσπερι. Φτάνοντας στον χώρο διαπίστωσα πως αυτό το κάτι ήταν μια κατάληψη. Είχαν καταλάβει ένα αστικό σπίτι του 18ου αιώνα, στην καρδιά του Λονδίνου και το είχαν μετατρέψει σ ένα ad hoc πανεπιστήμιο. Πάνω στην εξώπορτα είχαν κοτσάρει μια πινακίδα που έλεγε Δημοσιογράφοι, άντε γαμηθείτε. Εδώ βρισκόταν συγκεντρωμένο το σκληροπυρηνικό κομμάτι του φοιτητικού κινήματος: ταγμένοι οικο-μαχητές, βετεράνοι αυτοκτονικών καθιστικών διαμαρτυριών μπροστά σε τανκς στη Γάζα, μέλη του διασπασμένου πλέον στρατού των κλόουν * και όπως ειπώθηκε από τον οικοδεσπότη μου, «οι καταστασιακοί Ταλιμπάν». * Ο στρατός των κλόουν ή αλλιώς CIRCA (Clandestine Insurgent Rebel Clown Army) είναι μια ακτιβιστική, αριστερή, αντι-καθεστωτική ομάδα με βάση τη Μεγάλη Βρετανία. Οι ακτιβιστές που συμμετέχουν στις δράσεις του στρατού αποκαλούνται Επαναστάτες Κλόουν και ντυμένοι σαν κλόουν πραγματοποιούν σατιρικές παρεμβάσεις ενάντια στην παγκοσμιοποίηση, τον πόλεμο, την καταστολή κ.α. 19

2 20 Ο ΚΟΣΜΟΣ ΣΕ ΕΞΕΓΕΡΣΗ Ήξεραν πως κάτι τέτοιο είχε ξανασυμβεί στο παρελθόν; Το είχαν ακουστά. Τους παρακολουθούσα να γουρλώνουν τα μάτια τους ήταν καμιά εξηνταριά, καθισμένοι οκλαδόν στο ξύλινο πάτωμα με μεγάλες τάβλες εποχής Τζέιν Ώστιν καθώς τους μιλούσα για τους φιλοσοφικούς διαξιφισμούς ανάμεσα στον Προυντόν, τον Μπλανκί, τον Μαρξ και τον Γκαριμπάλντι, τα χρόνια πριν το 1871, δίχως ποτέ να χρειαστεί να τους επισημάνω τους παραλληλισμούς με το κάμπινγκ για το κλίμα, το μπλακ μπλοκ, τη Ναόμι Κλάιν και τους Ζαπατίστας. Έπειτα κάποιοι από μάς στριμωχτήκαμε στην κοντινή Museum Tavern, όπου σύχναζε ο Μαρξ. Στη συντροφιά βρίσκονταν δύο ακτιβιστές καλλιτέχνες και εφευρέτης του όρου καταστρονομία, δάσκαλος και ευαγγελιστής του ανοιχτού λογισμικού, και ο Τιμ, που είχε αφιερώσει τη ζωή του στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Δέλτα του Νίγηρα. Η συζήτηση φούντωσε. Τι ήταν αυτό που είχε ανάψει τη θρυαλλίδα της παγκόσμιας εξέγερσης; Η τεχνολογία, η οικονομία, η ψυχολογία των μαζών ή μήπως το πνεύμα των καιρών ; Προς στιγμήν υιοθέτησα μια τεχνολογικά ντετερμινιστική εξήγηση: «Δείτε πώς λάμπουν τα μάτια σας όταν μιλάμε για το διαδίκτυο. Πρέπει να είναι το διαδίκτυο!» Ρίχνοντας μια ματιά στο iphone μου, κατάλαβα γιατί έδειχναν κατά διαστήματα αφηρημένοι. Μετέδιδαν μέσω του Twitter ολόκληρη τη συζήτησή μας στους φίλους τους. Επηρεασμένος από αυτή την κουβέντα, το άλλο πρωί ανέβασα στο μπλογκ μου ένα άρθρο με τίτλο Είκοσι λόγοι για τους οποίους ο κόσμος ξεσηκώνεται παντού. Διαδόθηκε αστραπιαία. Μετά από έναν μήνα συνάντησα έναν χάκερ από τη Βοστώνη, που μου είπε: «υπάρχουν ομάδες συζήτησης στις ΗΠΑ, που μελετούν το άρθρο σου». Στη συνέχεια ανακάλυψα πως μια διεθνής συλλογικότητα αγωνιστών έγραφε ένα βιβλίο μέσα στο οποίο σχολιαζόταν το άρθρο μου (1). Αργότερα έπεσα πάνω σε μερικούς απ αυτούς, την ώρα που προσπαθούσαν να γλυτώσουν

3 Πρόλογος 21 τα κεφάλια τους από την ελληνική αστυνομία καταστολής. Όλο αυτό τελικά δημιούργησε την αίσθηση αλληλεπίδρασης μεταξύ του καταγράφοντος, των καταγραφόμενων και των γεγονότων, τα οποία ακόμα δυσκολεύομαι να κατανοήσω. Στο βιβλίο αυτό αναζητώ τους λόγους για τους οποίους τα διάφορα κινήματα διαμαρτυρίας, επαναστάσεις, εμφύλιοι πόλεμοι και διαδικτυακά οργανωμένες εξεγέρσεις, εκδηλώθηκαν κατά τη διετία *. Για τη συγγραφή του ταξίδεψα από το Κάιρο στη Μανίλα και από κει στην Αθήνα και ακόμα παραπέρα. Δεν είναι μια ολοκληρωμένη ιστορία και βεβαίως τα γεγονότα δεν έχουν πάψει να εξελίσσονται. Το βιβλίο δεν ισχυρίζεται πως αποτελεί θεωρία των πάντων, αποκαλύπτοντας συνδέσεις μεταξύ της LulzSec **, του φαινομένου του θερμοκηπίου και των κρίσιμων ημερομηνιών στο ημερολόγιο των Μάγια, ούτε πως ανήκει στον χώρο της κοινωνιολογικής έρευνας. Είναι δημοσιογραφία. Κάποιες ιδέες του αρχικού άρθρου τις ανέλυσα περαιτέρω, ενώ άλλες τις εγκατέλειψα. Κάποια πεδία συγκρούσεων τα αγνόησα, γιατί απλούστατα δεν μπορούσα να είμαι εκεί. Το αρχικό άρθρο (που έγραψα στις 5 Φεβρουαρίου 2011, με το κεφάλι μου καζάνι από τη βαβούρα της Museum Tavern) όταν ο Μουμπάρακ βρισκόταν ακόμα στην εξουσία και η Ελλάδα μπορούσε να ξεπληρώσει το χρέος της, ήταν απλώς μια στιγμιαία αποτύπωση. Το ίδιο είναι * Από τη στιγμή που κυκλοφόρησε η πρώτη έκδοση του βιβλίου, το κίνημα Καταλάβετε κατέλαβε κεντρική σκηνή στις ΗΠΑ, οι διαμαρτυρίες στη Ρωσία έκαναν έναν πλήρη κύκλο κορύφωσης και καταστολής, ενώ εμφανίστηκαν κι άλλα σημαντικά κινήματα όπως αυτά στη Χιλή και τον Καναδά. Τους τελευταίους δώδεκα μήνες τους πέρασα προσπαθώντας να καλύψω, από κοντά, τα γεγονότα, κυρίως ως δημοσιογράφος της τηλεόρασης. Στη δεύτερη έκδοση του βιβλίου ξαναεπισκέπτομαι την Ελλάδα και την Ισπανία, εξετάζω τις επιπτώσεις του ρωσικού κινήματος ως τη στιγμή της φυλάκισης των Pussy Riot και επανέρχομαι με κριτική ματιά στο αρχικό μου άρθρο Είκοσι λόγοι για τους οποίους ο κόσμος ξεσηκώνεται παντού. ** Lulz Security: ομάδα χάκερ η οποία έχει αναλάβει την ευθύνη για σημαντικές ηλεκτρονικές επιθέσεις.

4 22 Ο ΚΟΣΜΟΣ ΣΕ ΕΞΕΓΕΡΣΗ και αυτό το εγχείρημα, παρότι έχει εμπλουτιστεί με περισσότερες λεπτομέρειες και μεγαλύτερη ανάλυση. Μολονότι τα γεγονότα εξελίχτηκαν τάχιστα, η ουσία του θέματος που πραγματεύομαι παραμένει αναλλοίωτη. Βρισκόμαστε εν μέσω μιας επανάστασης πυροδοτημένης από τη σχεδόν ολοκληρωτική κατάρρευση του καπιταλισμού της ελεύθερης αγοράς, σε συνδυασμό με την άνοδο των τεχνολογικών καινοτομιών, την ενίσχυση της επιθυμίας για προσωπική ελευθερία και τη μεταβολή της σημασίας της ελευθερίας στην ανθρώπινη συνείδηση. Η οικονομική κρίση κάνει τους δυνατούς να δείχνουν αδύναμοι και τους αδύναμους να υιοθετούν αναγκαστικά στρατηγικές που κάποτε ήταν αποκλειστικό προνόμιο των περιθωριοποιημένων ομάδων διαμαρτυρίας. Εάν έχεις αλυσοδεθεί σε μαχητικά αεροπλάνα, ή εάν είσαι ειδήμονας στις ηλεκτρονικές επιθέσεις άρνησης παροχής υπηρεσιών, μέρη του βιβλίου αυτού θα σε κάνουν να σκεφτείς, «ντάξει, αυτό το ήξερα». Ο στόχος, όπως και στο αρχικό άρθρο, είναι να αποτυπώσω τις στιγμές της κρίσης και της επανάστασης, να τους δώσω περιεχόμενο και να εξηγήσω τι συνδέει αυτούς τους φαινομενικά διαφορετικούς, ανά τον πλανήτη, ξεσηκωμούς. Πολλοί από τους ακτιβιστές με τους οποίους μίλησα εναντιώνονται στην ιδέα μιας ενοποιητικής θεωρίας, μιας απλοποιημένης παράθεσης διεκδικήσεων, ενός γκουρού ή μιας τελεολογίας. Ούτε και γω προσπαθώ να προμοτάρω κάτι τέτοιο. Ολοένα και περισσότερο, οι νέοι αντλούν τη γνώση δωρεάν και στοχευμένα, από διαδικτυακά άρθρα, σχολιασμούς και, συχνά χωρίς ανάσα, τουίτ. Και για πολλούς η πολιτική πλέον είναι συμβολική. Έχει να κάνει με την απροθυμία να συγκρουστείς με την εξουσία σύμφωνα με τους δικούς της όρους, έχει να κάνει με δράση, όχι με ιδέες, με τον συμβολικό έλεγχο του χώρου για τη δημιουργία ουτοπικών νησίδων. Η μορφή του βιβλίου αντικατοπτρίζει το πνεύμα των καιρών. Συνδυάζει ρεπορτάζ, εκθέσεις, τουίτ, αδημοσίευτο υλικό και κυβερνοψυχολογία. Όπως επίσης ορισμένες οικονομικές εκτιμήσεις που έχουν συλλεγεί μέσα σε σύννεφα δακρυγόνου.

5 Πρόλογος 23 Και ο ρόλος του βιβλίου του ίδιου αλλάζει. Συγγραφείς της γενιάς μου έμεναν άναυδοι μπροστά στη Νέα Δημοσιογραφία της δεκαετίας του 60, όταν η απότομη στροφή προς το ειλικρινές ρεπορτάζ μπορούσε να βάλει τέλος σε προεδρίες και πολέμους. Βέβαια, το αντίστοιχο της εποχής δεν θα μοιάζει καθόλου με το μεγαλόπνοο ρεπορτάζ του 60. Πρόκειται περισσότερο για τη σύνθεση των συμμετοχών χιλιάδων πολιτών, στο ελεύθερο σε όλους αρχείο των κοινωνικών δικτύων. Οι σκέψεις που τουίταραν, τα σαρκαστικά σχόλια, καθώς φίλοι έτρεχαν πανικόβλητοι εν μέσω συγκρούσεων, οι μπλούζες ποδοσφαιρικών ομάδων που φορούσαν καθώς τριγυρνούσαν στην απελευθερωμένη Τρίπολη με τα Καλάσνικοφ στα χέρια. Ένα τεράστιο ποτάμι ανθρώπινης ελπίδας ρέει και το μόνο που προσπαθώ να κάνω είναι να βουτήξω μέσα το δάχτυλό μου. Η ουσία του βιβλίου εκφράστηκε από έναν φοιτητή που διαδήλωνε στις ΗΠΑ. Η ομοσπονδιακή αστυνομία είχε προσπαθήσει να συλλάβει κάποιον εντός πανεπιστημιακού χώρου, με τους φοιτητές να αντιδράνε και να περικυκλώνουν το περιπολικό. Ένας εικοσάχρονος, με ξανθά σγουρά μαλλιά, έβγαλε τα παπούτσια του και όρθιος πάνω στην οροφή του αυτοκινήτου, προκάλεσε μια συνέλευση που κράτησε μέρες. Αργότερα, είπε: «Το να συμμετέχεις στην περικύκλωση ενός περιπολικού, να ανεβαίνεις στην οροφή του για να μιλήσεις στον κόσμο, να συμβάλλεις και σωματικά στη δημιουργία μιας κοινότητας, όλα αυτά γίνονται πράξεις αυτονόητες. Από τη στιγμή που η πρόθεση γίνεται πράξη, μπορεί να εμφανιστούν κι άλλοι λόγοι για να περικυκλώσεις ένα αυτοκίνητο, πέρα από το να το εμποδίσεις να φύγει, όπως η συμμετοχή στην κοινότητα. Αυτό δεν το βίωσα πουθενά αλλού τόσο έντονα όσο γύρω από το περιπολικό». (2) Αυτό δεν συνέβη όμως το Τα λόγια αυτά ειπώθηκαν το 1964 από τον Μάριο Σάβιο, πρωτεργάτη του φοιτητικού κινήματος, στο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνια, σε μια διαδήλωση που πυροδότησε μια δεκαετία πανεπιστημιακών εξεγέρσεων σε ολόκληρη την επικράτεια των ΗΠΑ.

6 24 Ο ΚΟΣΜΟΣ ΣΕ ΕΞΕΓΕΡΣΗ Μπορεί να έχεις σκεφτεί πως τέτοιες μέρες έχουν περάσει ανεπιστρεπτί, τέτοιος ιδεαλισμός, τέτοια χάρη, τέτοια δημιουργικότητα και ελπίδα. Κι όμως, τις ξαναζούμε. Λονδίνο, 26 Οκτώβρη 2011

7 5. Ελλάδα, άνομο κράτος; 145 Χίλια δακρυγόνα 29 Ιουνίου Το ελληνικό Κοινοβούλιο αναμένεται να ψηφίσει το σχέδιο περικοπών της Ε.Ε στις 4:00 μ.μ. Η γενική απεργία που βρίσκεται σε εξέλιξη, προκαλεί διακοπές στο ηλεκτρικό ρεύμα και παράλυση των ελληνικών λιμανιών και αεροδρομίων. Οι πορείες των συνδικάτων είναι, όπως πάντα, ασυντόνιστες. Στο κέντρο της Αθήνας, οι Κομμουνιστές αποκλείουν ολόκληρη μια λεωφόρο τεσσάρων λωρίδων κυκλοφορίας. Στην κορυφή της πορείας συντονιστικές ομάδες κουβαλάνε τεράστια παλούκια για πανό και φοράνε προστατευτικά κράνη. Το ίδιο και τα συνδικαλιστικά όργανα του ΠΑΣΟΚ, λίγους δρόμους πιο κάτω. Οι εθνικιστές είναι ακόμα συγκεντρωμένοι γύρω από τα σιδερένια κιγκλιδώματα και τα αυτοσχέδια οδοφράγματα μπροστά από τη Βουλή. Το κλίμα βαρύ και μελαγχολικό. «Βρισκόμαστε μπροστά σε δύο πορείες προς τη χρεοκοπία», μου λέει μια αριστερή διαδηλώτρια. «Δεν μπορεί να υπάρξει κάποιο θετικό αποτέλεσμα. Δεν θα έπρεπε να το λέω αυτό γιατί υποτίθεται πως είμαι εχθρική στην ιδέα, αλλά έχουμε ανάγκη από έναν Σιράκ, έναν Ντε Γκολ. Πού είναι ένας Σιράκ; Από πού θα έρθει η ηγεσία που θα διορθώσει τα πράγματα;» Όπως και άλλοι αριστεροί, φοβάται πως η κρίση θα έχει μια εθνικιστική ή μια αντιδημοκρατική κατάληξη. Αλλά η ελληνική αριστερά, αξιοθρήνητα αποδυναμωμένη λόγω των αντιμαχόμενων πλευρών της, το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να αναλώνεται σε αντιπολιτευτικά συνθήματα. Μπροστά σ αυτή την κατάσταση, πολλοί οριζονταλιστές άλλαξαν μυαλά και γύρισαν την πλάτη στην κυρίαρχη πολιτική σκηνή, ζώντας σαν στοιχειά ανάμεσα στα χρωματοπωλεία και τους σκεπασμένους με γκράφιτι τοίχους των Εξαρχείων. «Η γενιά μας», συνεχίζει, «που, από την εποχή της Γένοβας δίνει όλη της τη ζωή για να έρθει η αλλαγή, αισθάνεται εξουθενωμένη». Ένα μπαράζ εκρήξεων στην Πλατεία Συντάγματος διακόπτει απότομα την κουβέντα μας. Είναι 2:00 μ.μ. Παίρνω τον δρόμο για την πλατεία, αλλά δυσκολεύομαι να την προσεγγίσω. Πλήθος κόσμου κινείται προς

8 146 Ο ΚΟΣΜΟΣ ΣΕ ΕΚΡΗΞΗ την αντίθετη κατεύθυνση, μακριά από το πεδίο των μαχών. Μαμάδες, γιαγιάδες, ηλικιωμένοι, φοβισμένοι και με κομμένη την ανάσα υποχωρούν μπροστά στη βία και τα δακρυγόνα. Ξαφνικά το μόνο που με χωρίζει από μια συμπλοκή μεταξύ αναρχικών και της αστυνομίας είναι τριάντα μέτρα έρημος δρόμος. Ένας άντρας με αρπάζει, το πρόσωπό του κατάλευκο, το δάχτυλό του στραμμένο στο κτήριο της Βουλής. «Αυτοί οι μπάτσοι», λέει, «ενώ πληρώνονται από τα λεφτά του ελληνικού λαού, προστατεύουν το ελληνικό κοινοβούλιο, για να ξεπουλήσει τη χώρα στις διεθνείς τράπεζες! Είμαι πωλητής σε εταιρεία επίπλων. Χάσαμε το 80% των εσόδων μας μέσα σε έναν χρόνο. Τι υποτίθεται πως πρέπει να κάνω;» Οι αγανακτισμένοι ανασυγκροτούνται στο κέντρο της πλατείας. Στα μετόπισθεν βρίσκονται όσοι είναι έτοιμοι να αντισταθούν, όχι όμως και να επιτεθούν. Σε μια κίνηση αλληλεγγύης, κοπέλες με μπουκάλια Μααλόξ στα χέρια ψεκάζουν τους διαδηλωτές στο πρόσωπο. Άλλοι τραγουδάνε. Είμαστε όλοι κάτω από τα δέντρα, o ένας πάνω στον άλλο, σε υπερένταση. Τα βλέμματα όλων καρφωμένα στις λίγες εκατοντάδες διαδηλωτών που το παλεύουν εκατοστό το εκατοστό, στην πάνω πλευρά της πλατείας, κοντά στο Κοινοβούλιο. Βρέχει δακρυγόνα και βόμβες κρότουλάμψης. Στον ρυθμό κρουστών, που παίζουν ένα είδος μουσικής της εναλλακτικής παγκοσμιοποίησης, μερικές εκατοντάδες αγανακτισμένων ορμάνε στα σκαλιά προς το κοινοβούλιο. Τους ακολουθώ τραβώντας βίντεο μέσω μιας μικροσκοπικής φωτογραφικής μηχανής, για να μη με πάρει είδηση η αστυνομία και κάποιοι διαδηλωτές, που συνήθως επιτίθενται στα τηλεοπτικά συνεργεία των μεγάλων καναλιών. Στην πλατεία αντηχεί ακατάπαυστα ένα κροτάλισμα, καθώς κόσμος σπάει οτιδήποτε μαρμάρινο υπάρχει (περβάζια, σκαλοπάτια, κολωνάκια) για να έχει πυρομαχικά. Ένα δακρυγόνο προσγειώνεται περιστρεφόμενο στα πόδια μου. Ένας τύπος με κουκούλα κάνει μια προσπάθεια να το κλωτσήσει μακριά, αλλά γλιστράει κάπου και κάνει ανάποδο ψαλίδι σε στυλ παρκούρ. Τε-

9 5. Ελλάδα, άνομο κράτος; 147 λικά το κλωτσάει ένας άλλος αλλά αυτό καταλήγει σε μια άλλη ομάδα διαδηλωτών, που το στέλνει πίσω, συνθέτοντας για μια από κείνες τις φευγαλέες στιγμές που εν μέσω επεισοδίων μοιάζουν να κρατάνε για επικίνδυνα πολλή ώρα μια ακραία εκδοχή του πέντε επί πέντε. Φτάνω στην κορυφή των σκαλοπατιών την κατάλληλη στιγμή για να δω μια ομάδα είκοσι αστυνομικών να την πέφτουν σε έναν τύπο. Καθώς εξαφανίζεται κάτω από τα γυρισμένα ανάποδα κλομπ, ένας άνδρας πίσω μου, προφανώς φίλος του, ουρλιάζει με τρόμο και απόγνωση. Κατά την αποχώρησή μας, αντιλαμβάνομαι πως το υγρό πάνω στο οποίο γλιστράμε είναι αίμα. Στη σιδερόφρακτη πρόσοψη του Ξενοδοχείου Μεγάλη Βρετανία κάποιος έχει γράψει με σπρέι: Fuck May 68, Fight Now. Ένα πλήθος πολύ πυκνό, κοντά στους ανθρώπους, στριμώχνεται μέσα σε ένα στενό. Δίπλα μου ένας άνδρας ιδροκοπά μέσα στην αντιασφυξιογόνα μάσκα. «Είμαι πιανίστας κλασικής μουσικής και υπεύθυνος μιας ΜΚΟ που καταγράφει την προφορική παράδοση των Κυκλάδων», μου λέει. «Αυτό εδώ δεν είναι δημοκρατία, φίλε, είναι δικτατορία. Δεν υπάρχει περίπτωση η Ελλάδα να αντέξει τη λιτότητα. Απλώς ρίξε μια ματιά γύρω σου!» Οι περισσότεροι είναι μισθωτοί. Ούτε πενήντα-κάτι χειρώνακτες, ούτε μπλακ μπλοκ. Μια γυναίκα, λεπτή σαν μοντέλο, με ξανθο-καροτί ανταύγειες, μου λέει πως είναι τραπεζοϋπάλληλος σε απεργία. «Κάθε φορά που διαδηλώνουμε προσπαθούν να μας στείλουν στο νοσοκομείο. Πάντα το ίδιο. Βία. Αλλά δεν θα τους περάσει. Θα τους σταματήσουμε. Θα απεργήσουμε, θα διαδηλώσουμε, θα προχωρήσουμε σε καταλήψεις». Ένας άνδρας πασαλειμμένος με Μααλόξ, τη διακόπτει και συμπληρώνει έξαλλος: «Εμείς το μόνο που ήρθαμε να κάνουμε εδώ είναι να διαδηλώσουμε και να πούμε σ αυτή τη φασιστική κυβέρνηση να φύγει, αλλά οι αστυνομικοί μάς έπνιξαν στο δακρυγόνο!» Όταν καταλαβαίνει την εθνικότητά μου, προσθέτει: «Είσαι Βρετανός; Έζησα στη χώρα σου δέκα χρόνια. Είμαι διακοσμητής εσωτερικών χώρων».

10 148 Ο ΚΟΣΜΟΣ ΣΕ ΕΚΡΗΞΗ Αργότερα, θα ειπωθεί πως η αστυνομία έκανε χρήση χιλίων δακρυγόνων κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων του Συντάγματος. Τα έχω χαμένα. Ένα πλήθος δεκάδων χιλιάδων τιμωρείται συλλογικά για τις πράξεις λίγων εκατοντάδων και, αν το καλοσκεφτείς, για μια δεκαετία διεφθαρμένης συναλλαγής μεταξύ τραπεζιτών και πολιτικής ελίτ. Η κατάσταση στο Σύνταγμα αποδομείται στην οικεία χορογραφία: επί τροχάδην αψιμαχίες αστυνομικών και αναρχικών. Στις παρόδους όμως, η αντίσταση παίρνει άλλη μορφή. Ανάβουν φωτιές, σέρνουν κάδους απορριμμάτων στη μέση του δρόμου, σπάνε πεζοδρόμια. Για άλλη μια φορά, είναι εμφανές πως οι διαδηλωτές, στη μεγάλη τους πλειονότητα, δεν είναι αναρχικοί. Οι περισσότεροι δεν έχουν καν καλυμμένα τα πρόσωπά τους, οι περισσότεροι δεν είναι καν νέοι. Πρόκειται για την ελληνική μεσαία τάξη: τον ταμία στην τράπεζα, τον σχεδιαστή, τον πιανίστα, τον καταστηματάρχη, την κυρία με τα Gucci γυαλιά και την τσάντα Radley. Αυτό που στην πραγματικότητα έχει λαμπαδιάσει είναι η συναίνεση. Τα στενοσόκακα του Συντάγματος, εκεί όπου ξεκινά η Πλάκα, η επικράτεια της ελληνικής πετίτ-μπουρζουαζίας, με τα γραφικά οικογενειακά μαγαζάκια. Το ένα πουλάει μόνο χάρτες, το άλλο μόνο βιβλία για συλλέκτες νομισμάτων, το άλλο μόνο φαγητό για χορτοφάγους. Αποκαλύπτουν την ελληνική εκδοχή του καπιταλισμού: πολιτισμένη, μικρής κλίμακας, παλαιομοδίτικη, και τώρα καθώς η Βουλή ψηφίζει για να καταστρέψει ό,τι έχει απομείνει από την οικονομική ανάπτυξη καταδικασμένη. Ενώ η ψηφοφορία βρίσκεται σε εξέλιξη, ο κόσμος μαζεύεται γύρω από τις οθόνες των τηλεοράσεων, στις καφετέριες γύρω από το Σύνταγμα, που δεν σταματάνε να σερβίρουν ακόμα και όταν πέντε μέτρα πιο πέρα πέφτουν πέτρες και δακρυγόνα. Μια τηλεόραση δείχνει στη μισή οθόνη την ψηφοφορία στη Βουλή και στην άλλη μισή τα επεισόδια, κι αν γυρίσεις πίσω βλέπεις τα ίδια επεισόδια να διαδραματίζονται ζωντανά ακριβώς δίπλα σου. Ενώ οι βουλευτές του σοσιαλιστικού κόμματος ψηφίζουν,

11 5. Ελλάδα, άνομο κράτος; 149 ο ένας μετά τον άλλο, υπέρ του προγράμματος λιτότητας, οι άνθρωποι μουντζώνουν τις οθόνες των τηλεοράσεων, εκφράζοντας με αυτή την παραδοσιακή ελληνική χειρονομία την απέχθειά τους. Πολλοί βρίσκονται σε παραζάλη από τα πολλά δακρυγόνα και τον θυμό. Παρακολουθούν την εξέλιξη της ψηφοφορίας με μάτια γεμάτα ένταση, σαν να παρακολουθούν τη διαδικασία των πέναλτι σε τελικό ποδοσφαίρου. Βλέποντας αυτά τα χέρια υψωμένα, αυτά τα πρόσωπα παραμορφωμένα, είναι σαν να βλέπεις την ελληνική δημοκρατία να αποστραγγίζεται από τη νομιμότητα. Ο κίνδυνος μιας άνομης κατάρρευσης Το καλοκαίρι του 2011 η Ελλάδα βυθίστηκε σε κοινωνική κρίση. Μια κρίση πολύ διαφορετική από κείνες που συναντά κανείς στα βιβλία της ιστορίας. Δεν ήταν ούτε συντριβή του κράτους αλλά ούτε και πολιτική επανάσταση. Απλούστατα το ελληνικό κράτος, που ποτέ δεν κατάφερε να οικοδομήσει μια ισχυρή κοινωνία των πολιτών, είχε αρχίσει να χάνει τον έλεγχο των βασικών λειτουργιών που πρέπει να επιτελεί ένα κράτος. Δεν μπορούσε να χαράξει τη δική του οικονομική πολιτική. Δεν μπορούσε να πείσει τους ίδιους τους ανθρώπους του για τις καλές του προθέσεις. Η εξουσία του νόμου επιβαλλόταν μέσω δρακόντειας καταστολής σε κάποιο σημείο, μόνο και μόνο για να καταρρεύσει σε κάποιο άλλο. Οι καταναλωτές δήλωναν πως δεν θα πλήρωναν τους λογαριασμούς των ιδιωτικοποιημένων υπηρεσιών, οι οδηγοί σήκωναν μπάρες διοδίων, εστιατόρια αποφάσιζαν να αγνοήσουν τις φορολογικές αυξήσεις και η νεολαία χανόταν μέσα στη μαύρη εργασία. Οι σχολιαστές δανείστηκαν έναν όρο που είχε πρωτοχρησιμοποιηθεί από τον Εμίλ Ντιρκάιμ, κοινωνιολόγο στις αρχές του εικοστού αιώνα, κι άρχισαν να κάνουν λόγο για ανομία και για ανομική κατάρρευση μια κατάσταση όπου αντί για αναρχία (απουσία διακυβέρνησης), συναντά κανείς την άρνηση συνεργασίας με το σύστημα και την κατάρρευση των κοινωνικών προτύπων. Όπως το έθεσε ο βετεράνος της δημοσιογραφίας Τάκης

12 150 Ο ΚΟΣΜΟΣ ΣΕ ΕΚΡΗΞΗ Μίχας σε μια απόπειρα να συνετίσει την πολιτική τάξη, «Η Ελλάδα σταδιακά μετατρέπεται σε μια κοινωνία όπου κυριαρχεί η σύγκρουση μικρής έντασης, όπου η έννομη τάξη καταρρέει και όπου καθίσταται μάταιη κάθε επίκληση παλιών αξιών». (2) Ο πολιτικός σχολιαστής Αντώνης Παπαγιαννίδης μού εξήγησε γιατί οι πολιτικοί αδυνατούσαν να σώσουν την κατάσταση: Η ελληνική πολιτική τάξη εδώ και δεκαετίες βρισκόταν αποκομμένη από τον λαό, ήταν κλεισμένη στον γυάλινο πύργο της. Ο λαός όμως δεν πολυ-έδινε σημασία. Εξ άλλου όλοι έβγαιναν κερδισμένοι. Πλούτιζαν στον κόσμο τους, πλουτίζαμε όμως και μεις στον δικό μας. Τώρα όμως έχασαν τα ερείσματά τους στον ελληνικό λαό. Έχασαν κάθε νομιμοποίηση που είχαν. Στα μάτια των νέων, αυτό το ζωντανό κινηματογραφικό τρέιλερ φτιαγμένο με φωτιά, αίμα και αδρεναλίνη, φάνταζε σαν πόλεμος. «Ο κοινωνικός πόλεμος βρίσκεται σε κάθε έκφανση της καθημερινότητας», έγραψε κάποιος, «να είσαι ζωντανός σήμερα σημαίνει να βρίσκεσαι σε πόλεμο, να μην κοιμάσαι ποτέ όπως θα έπρεπε, να ξυπνάς σε ώρες περίεργες για δουλειά, να είσαι συνεχώς περικυκλωμένος από κάμερες ασφαλείας και την αστυνομία...» (3) Στις 21 Ιουλίου του 2011, αντιμέτωπη με την κρίση χρέους της Ιταλίας και της Ισπανίας, η Ε.Ε θα μαλάκωνε τους χρηματοοικονομικούς όρους που επέβαλε στην Ελλάδα. Η μεγαλύτερη λιτότητα, την οποία είχαν πρόθεση να επιβάλουν, θα είχε ως συνέπεια την επιτάχυνση της οικονομικής κατάρρευσης και όπως διαπίστωσαν οι ευρωπαίοι ηγέτες στα τέλη του Οκτώβρη την άμεση χρεοκοπία. Μπροστά στα νέα στοιχεία που έδειχναν πως δεν υπήρχε περίπτωση η λιτότητα να σώσει την Ελλάδα, και βλέποντας το πρώτο ανοιχτό ξέσπασμα βίας ανάμεσα σε μέλη του ΚΚΕ και αναρχικούς στο Σύνταγμα, οι μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης κάμφθηκαν. Στις 25 Οκτωβρίου ανάγκασαν τις τράπε-

13 5. Ελλάδα, άνομο κράτος; 151 ζες να αποδεχτούν μια εθελούσια διαγραφή ελληνικού χρέους μια ελεγχόμενη δηλαδή χρεοκοπία με αντάλλαγμα την εγκατάσταση ενός μόνιμου έξωθεν ελέγχου των οικονομικών πολιτικών της Ελλάδας. Για να αποτρέψουν ένα δεύτερο επεισόδιο τύπου Lehman Brothers, διοχέτευσαν 100 δισ. ευρώ στο τραπεζικό σύστημα και ένα τρισ. στο EFSF, το κολοσσιαίο ταμείο διασώσεων, σχεδιασμένο να τερματίσει την κρίση. Αλλά η κρίση δεν τερμάτισε. Την ίδια στιγμή η νομιμοποίηση του ελληνικού κράτους είχε πληγεί θανάσιμα στα μάτια των πολιτών του. Κι ακριβώς γι αυτό τον λόγο, η Ελλάδα αν και στο οικονομικό περιθώριο, αντιπροσωπεύοντας μόλις το 6% της ευρωζώνης αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη χρονιά που όλα ξεκίνησαν. Η Ελλάδα αποτελεί ένα σύγχρονο παράδειγμα που δείχνει τι συμβαίνει όταν η πολιτική ελίτ μιας αναπτυγμένης χώρας παραδίδει στην πυρά τη νομιμοποίησή της. Αμφισβητείται η δημοκρατία. Αμφισβητείται η παγκοσμιοποίηση. Μια ολόκληρη γενιά αρχίζει να αποσυνδέεται από τα όνειρα που την κρατούσαν ζωντανή. Και υπάρχουν λόγοι που μας κάνουν να φοβόμαστε πως η Ελλάδα δεν είναι μόνη σ αυτό τον δρόμο.

14 7. «Τουιτάρω ακόμα και στα όνειρά μου» 185 στο σημείο εκείνο, ισχυρότερες από τις δυνάμεις που τις αντιμάχονταν. Παρ όλα αυτά η δεκαετία του 60 έθεσε τις βάσεις για μια νέα εκδοχή της ατομικής ελευθερίας, που, αν και ποτέ δεν πήρε ολοκληρωτικά σάρκα και οστά, ορίστηκε τουλάχιστον με σαφήνεια. Πήρε το όνομα δικτυωμένος ατομικισμός. Το δικτυωμένο άτομο Αν έχεις δει κάποιον κολλημένο στην οθόνη του BlackBerry εν μέσω επεισοδίων, τότε έχεις δει ένα δικτυωμένο άτομο. Αν, σε ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι πολλαπλών παικτών, έχεις ηγηθεί εφόδου διμοιρίας ρωσικών ειδικών δυνάμεων (spetsnaz) σε πυρηνικό εργοστάσιο, τότε είσαι ένα δικτυωμένο άτομο. Αν δεν μπορείς να κατανοήσεις πώς γίνεται κάποιος να παρακολουθεί τηλεόραση και ταυτόχρονα να τουιτάρει στο ipad του γι αυτό που βλέπει, τότε ακόμα δυσκολεύεσαι με την ιδέα. αλλά πρέπει να βιαστείς: το 60% των νέων χρησιμοποιούν μια δεύτερη οθόνη ενώ παρακολουθούν τηλεόραση. Οι θεωρητικοί των κοινωνικών επιστημών κατέγραψαν, από τα πρώτα στάδια της ανάπτυξης της τεχνολογίας πληροφοριών, την εμφάνιση του δικτυωμένου ατόμου. Ο κοινωνιολόγος Μπάρι Γουέλμαν αναγνώρισε ότι οι μέθοδοι αντισύλληψης, οι νόμοι για το διαζύγιο, η συμμετοχή των γυναικών στην εργατική δύναμη και ο διαχωρισμός των πόλεων σε προάστια και επιχειρηματικά κέντρα αποτελούν προϋποθέσεις για έναν διαδικτυακό τρόπο ζωής. Πολύ πριν την έλευση του Facebook, o Γουέλμαν παρατήρησε πως οι άνθρωποι προτιμούν να ζουν σε πολλαπλά δίκτυα, με ισοπεδωμένες ιεραρχίες και αδύναμες δεσμεύσεις. Αντί να αναπτύσσουν σχέσεις μέσα σε μια ομάδα, προτιμούν να μεταπηδούν μεταξύ αλληλεπιδράσεων με διάφορους ανθρώπους από τον εργασιακό και τον κοινωνικό τους χώρο. Τα δίκτυά τους, τόσο στη δουλειά όσο και στην κοινότητα είναι διάχυτα, χαλαρά δεμένα, με ασαφή, αλληλοεπικαλυπτόμενα, κοινωνικά και χωρικά όρια. (4)

15 186 Ο ΚΟΣΜΟΣ ΣΕ ΕΞΕΓΕΡΣΗ Η θεωρία όμως του δικτυωμένου ατομικισμού, που πρωτοστάτησε στον χώρο της κοινωνιολογίας τη δεκαετία του 1990, έδωσε αρχικά βαρύτητα στα πρότυπα αλληλεπίδρασης εντός των ομάδων. Δεκαπέντε χρόνια πια μέσα στην επανάσταση των τηλεπικοινωνιών είναι ορατές οι ριζικές επιδράσεις τους στη συμπεριφορά του ατόμου, ακόμα και σε επίπεδο συνείδησης. Ο κοινωνιολόγος Μανουέλ Καστέλς παρατήρησε, σε μια εργασία του το 2003 για τους Καταλανούς χρήστες του διαδικτύου η οποία έγινε σημείο αναφοράς, πως η χρήση αυτή είχε ξεκινήσει να παράγει νέες συμπεριφορές μακριά από τον υπολογιστή. Όσο πιο συχνά ένα άτομο ασχολείται με μια δραστηριότητα αυτονομίας (προσωπική, επαγγελματική, κοινωνικοπολιτική, επικοινωνιακή) τόσο συχνότερα χρησιμοποιεί το διαδίκτυο. Και ακολούθως, όσο συχνότερα χρησιμοποιεί το διαδίκτυο, τόσο περισσότερο αυτονομείται από τους κοινωνικούς κανόνες και θεσμούς. (5) Η ανάδυση ενός νέου είδους ατόμου με ασθενείς σχέσεις, με πίστη και αφοσίωση σε ποικιλία πραγμάτων και μεγαλύτερη αυτονομία είναι, όπως υποστηρίζει ο κοινωνιολόγος Ρίτσαρντ Σένετ, το αποτέλεσμα σημαντικών αλλαγών, με οδηγό την τεχνολογία, στον χώρο εργασίας και στην κατανάλωση. Προφανώς, αυτές οι αλλαγές θα προβληθούν και στο μέλλον, ωστόσο επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το παρελθόν. Ο ιστορικός υλισμός συνέβαλε τα μέγιστα στο να κατανοήσουμε προ-βιομηχανικές συγκρούσεις, π.χ. τον πόλεμο των χωρικών στη Γερμανία το 1525, ή τον αγγλικό εμφύλιο πόλεμο του 1642, ως κατ ουσίαν ταξικούς αγώνες, παρά τις θρησκευτικές τους προεκτάσεις. Το παρελθόν μπορούσε να επαναπροσδιοριστεί υπό το πρίσμα του παρόντος, που μέχρι τον δέκατο ένατο αιώνα ήταν ποτισμένο στο χρώμα των ταξικών αλληλεπιδράσεων. Προσπάθησε να υποθέσεις, με τον κίνδυνο να εκνευρίσεις Χεγκελιανούς, ορθόδοξους Μαρξιστές και κλασικούς κοινωνι-

16 7. «Τουιτάρω ακόμα και στα όνειρά μου» 187 ολόγους, ότι προσπαθούμε να επαναπροσδιορίσουμε τους ταξικούς αγώνες της βιομηχανικής περιόδου, με γνώμονα τον αναδυόμενο δικτυωμένο ατομικισμό. Εάν είσαι της τελεολογίας, δηλαδή της ιστορίας ως μια πορεία προς έναν απώτερο, προκαθορισμένο στόχο, θα μπορούσες να επανασυνθέσεις όλη την ιστορία των τελευταίων 200 χρόνων, ως την ιστορία ανάδυσης και καταστολής του ελεύθερου δικτυωμένου ατόμου. Ας κάνουμε μια προσπάθεια. Το σημαντικό δεν είναι η ύπαρξη λίγων, απομονωμένων επαναστατών, αποφασισμένων να ζήσουν μια γεμάτη, αχαλίνωτη ζωή. Το σημαντικό είναι, εάν η τεχνολογία και οι κοινωνικές δομές που χρησιμοποιούμε για να τη διαχειριστούμε μπορούν να κάνουν δυνατή την κατάκτηση της ατομικής ελευθερίας, για τις μεγάλες μάζες ανθρώπων που απασχολούνται στις τυπικές δουλειές, στην καρδιά της βιομηχανικής μηχανής. Σίγουρα αυτό ήταν αδύνατο, μέχρι τα τέλη του δέκατου ένα του αιώνα. Εάν δούλευες σε εργοστάσιο είχες χρόνο που επαρκούσε οριακά για ύπνο, πόσο μάλλον για κοινωνικοποίηση και δημιουργία τέχνης. Η αλληλεγγύη και οι δομές σού έδιναν τη μόνη ελπίδα. Μάλιστα, επιθέσεις ενάντια στον αυτο-οργανωμένο κόσμο του εργατικού κινήματος του δέκατου ένα του αιώνα, χαρακτηρίζονταν συχνά ως δράσεις που προήγαγαν τον εγωισμό. Μονάχα κατά τη διάρκεια των επαναστάσεων του 1830, 1848 και κυρίως του 1871, οι φτωχοί πήραν συμπτωματικά μια φευγαλέα γεύση ατομικής ελευθερίας. Στην Κομμούνα του Παρισιού, γυναίκες της εργατικής τάξης, έτρεξαν στα στασίδια των εκκλησιών, που είχαν μετατραπεί σε επαναστατικές λέσχες, για να διακηρύξουν τον γάμο παράνομο, την εξομολόγηση ανήθικη, και την ελευθερία να αγαπάς ουσιώδη. Ένας δεκαεξάχρονος ομοφυλόφιλος, ταξίδεψε 150 μίλια από την Αλσατία για να τα δει όλα με τα μάτια του. Κι έμεινε εμβρόντητος. Δήλωσε πως πια ήταν ένα νέο είδος ανθρώπου και έγραψε μερικά από τα καλύτερα ποιήματα του αιώνα. Ο κόσμος όμως δεν ήταν έτοιμος για την ιδέα της ελευθερίας που είχε ο Αρθούρος Ρεμπώ. Αφού πέρασε

17 188 Ο ΚΟΣΜΟΣ ΣΕ ΕΞΕΓΕΡΣΗ μερικές χαώδεις εποχές στην κόλαση, μετακόμισε στην Αιθιοπία για να γίνει έμπορος καφέ. Δεν έγραψε τίποτα άλλο μέχρι τον θάνατό του. (6) Μονάχα με την έλευση της εδουαρδιανής περιόδου (η Μπελ Επόκ στη Γαλλία και η Προοδευτική Εποχή στην Αμερική) οι πειραματισμοί με την ατομική ελευθερία αποτέλεσαν κοινή πρακτική για τις μεσαίες και χαμηλότερες τάξεις. Η απελευθέρωση των γυναικών, ακόμα και τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων απασχολούσαν την κεντρική πολιτική σκηνή, ενώ η υγεία, η παιδεία, και ο ελεύθερος χρόνος των εργατών άρχισαν να βελτιώνονται, τόσο που μπορούσαν πλέον να συμμετέχουν στη μαζική κατανάλωση και ψυχαγωγία. Αυτή είναι η ατμόσφαιρα που περιγράφει ο Τσβάιχ, η ατμόσφαιρα μέσα στην οποία βυθίστηκαν πλουσιοπάροχα ο Πικάσο και ο Κλιμτ, η ατμόσφαιρα την οποία ζωντανεύει o Ντέλιους μέσα από τις νότες του Fennimore and Gerda, και δεν συνιστά ατύχημα που αυτή η τόνωση του ατομικισμού συνέπεσε με την κορύφωση της πρώτης περιόδου της παγκοσμιοποίησης. Η εποχή πριν το 1914 ήταν, όπως και η δικιά μας, μια εποχή όπου οι πλέον ευρηματικές τεχνολογίες ήταν εκείνες που οδηγούσαν σε μεγαλύτερη ελευθερία σκέψης και δράσης: το αυτοκίνητο με μηχανή εσωτερικής καύσης, ο κινηματογράφος, o φωνόγραφος και το τηλέφωνο. Ο Τσβάιχ συνόψισε τα συναισθήματα τού να είσαι νέος πριν το 1914 κι αυτά που χάθηκαν όταν ο πόλεμος, η επανάσταση και η μετατόπιση προς τον ολοκληρωτισμό κατέλυσαν τα πάντα. «Πριν από κείνους τους πολέμους», διηγείται, «είδα την ατομική ελευθερία στο ζενίθ της και μετά την είδα να κατακρημνίζεται στο χαμηλότερο σημείο εδώ και εκατοντάδες χρόνια». (7) Κάτω απ αυτό το πρίσμα, το πραγματικό προηγούμενο του ατομικισμού, που τρέφεται από έκσταση, που απορροφάται από το ipod, που απολαμβάνει γουλιά-γουλιά τον latte δεν εμφανίστηκε κατά τη δεκαετία του 60 αλλά κατά τη χρονική περίοδο προ του Οι ριζοσπάστες του 60 μπορούσαν να συλλάβουν

18 7. «Τουιτάρω ακόμα και στα όνειρά μου» 189 τη δυνατότητα ενός νέου τύπου ανθρώπινης ύπαρξης, αλλά η τεχνολογία και η ισορροπία των παγκόσμιων δυνάμεων (ταξικών, φυλετικών και διακρατικών ανταγωνισμών), έδρασαν ενάντια στην υλοποίησή του. Κατά την περίοδο πριν το 1914, το ελευθεριακό πνεύμα των καιρών, η τεχνολογική πρόοδος και η παγκοσμιοποίηση, είχαν όλα ευθυγραμμιστεί. Το ίδιο και τώρα. Τα τελευταία δέκα χρόνια, η ανθρωπότητα βίωσε ποικιλοτρόπως την αποσάθρωση του κοινωνικού μοντέλου ζωής, που αντικατοπτρίζει όσα συνέβησαν. Μόνο που τη φορά αυτή όλα συμβαίνουν σε υψηλές ταχύτητες και στην έκταση όλου του καμβά της ανθρωπότητας. Το νέο πνεύμα των καιρών συγκρούεται με τις σχέσεις εξουσίας του παλιού, ιεραρχικού κόσμου. Κι αυτή είναι η υλιστική ερμηνεία του 2011: έχει να κάνει τόσο με άτομα εναντίον ιεραρχιών όσο και με πλούσιους εναντίον φτωχών. Ο Μασάι με το κινητό Οδηγός στις αλλαγές συμπεριφοράς είναι η τεχνολογία. Έχει συντελεστεί μια επανάσταση στην καταγραφή, στην αποθήκευση και στην αναζήτηση της πληροφορίας, στη διαδικτυακή προσβασιμότητα της πληροφορίας, στην ψηφιοποίηση και παγκοσμιοποίηση των εμπορικών συναλλαγών και, τέλος, μέσω της κοινωνικής δικτύωσης, στην ικανότητα δημιουργίας επαφών έξω από τα ιεραρχικά κανάλια του παρελθόντος. Σε κάθε τεχνολογία, ο κόμβος, ή αλλιώς το άτομο, έχει ενδυναμωθεί σε βάρος του ιεραρχικού πυρήνα, δηλαδή του κράτους ή της επιχείρησης ή ακόμα και της φυλής. Στο ταξίδι μου στην Κένυα το 2007, ακολουθώντας το σήμα της κινητής τηλεφωνίας, τα βήματά μου με οδήγησαν από τη Μομπάσα στην Πεδιάδα Ριφτ, για να διαπιστώσω τελικά ότι η κινητή τηλεφωνία προκαλούσε μικρής κλίμακας κοινωνικές αναταράξεις. Συνάντησα οδηγούς λεωφορείων που μπορούσαν πλέον να επικοινωνούν με τα αφεντικά τους, όταν διεφθαρμένοι αστυνομικοί τους σταματούσαν για να εισπράξουν το φακελάκι τους.

19 286 Ο ΚΟΣΜΟΣ ΣΕ ΕΞΕΓΕΡΣΗ Facebook μέσα στα σοκάκια Εστέρο ντε Σαν Μιγκέλ, δειλινό. Καθώς είναι Σαββατόβραδο, παντού ολόγυρα κυκλοφορούν σωματώδεις τύποι με τα παλούκια που χρησιμοποιούνται για την αποφλοίωση του ρυζιού και φακούς. Είναι η εθελοντική αστυνομική δύναμη του Εστέρο ντε Σαν Μιγκέλ. Μαζί με τη Μένα (τώρα καταλαβαίνω πως η μπλούζα της είναι το διακριτικό της αρχηγού της παραγκούπολης) ξαναμπαίνω μέσα στο Εστέρο, από ένα στενάκι που ξεκινάει απέναντι από κάποιο κατάστημα McDonald s. Η είσοδος δεν σε προϊδεάζει καθόλου γι αυτό που ακολουθεί. Το σοκάκι στενεύει και μετά από πολλά φιδογυρίσματα, με οδηγεί μέσα σε μυθιστόρημα του Κάρολου Ντίκενς. Πάνω σε μια στενή γεφυρούλα, ένας άντρας βρίσκεται γονατιστός πάνω από μια ψησταριά. Από τον πολύ καπνό δεν καταλαβαίνω πως πρόκειται για γέφυρα, μέχρι που βρίσκομαι πάνω της, ούτε πως από κάτω υπάρχει ένα κανάλι δύο μέτρα φαρδύ. Τα σπίτια, τόσο κοντά το ένα στο άλλο, που οι μανάδες στα επάνω υπνοδωμάτια, φτιαγμένα από ξύλινα κιβώτια, θα μπορούσαν να σφίξουν τα χέρια με τις γειτόνισες. Εάν ποτέ αποφάσιζες να γυρίσεις τον Όλιβερ Τουίστ σε εξπρεσιονιστική ταινία και είχες για σκηνικό αυτό το μέρος, θα απέλυες τον σκηνογράφο σου γιατί θα το είχε φτιάξει πιο γκροτέσκο απ όσο θα έπρεπε. Προχωράμε βαθιά μέσα στο τούνελ σκύβουμε γιατί το ύψος δεν ξεπερνάει το ενάμισι μέτρο. Αφού προσπεράσω δύο τυπάδες που παίζουν πόκερ και ένα αδέσποτο κοτόπουλο, φτάνω στο μαγαζάκι της Άγκνες Καμπακαουάν. Πουλάει τα ίδια πράγματα που πουλάει κάθε μαγαζί σ οποιαδήποτε παραγκούπολη του κόσμου: φακελάκια με σαμπουάν Silvikrin και Head & Shoulders, το φιλιππινέζικο αντίστοιχο των Marlboro, αναπτήρες, μικροσκοπικά σακουλάκια με λάδι, ψάρι και αλάτι, σε συσκευασία για ένα μόνο γεύμα. «Οι γονείς μου βοήθησαν να στήσω το μαγαζί για να πληρώσω τα δίδακτρά μου», μου λέει η Άγκνες. Τι σπουδάζει; «Διοίκηση Επιχειρήσεων. Έχω δίπλωμα. Μάλιστα τα πρωινά δουλεύω

20 10. «Θα στήσουμε οδοφράγματα» 287 σε μια μεγάλη επιχείρηση, εισάγοντας κωδικούς στο τμήμα πωλήσεων». Αλλά μένεις εδώ; «Ναι, εδώ γεννήθηκα». Είναι εικοσιδύο χρονών. Ο επόμενος που συναντάμε είναι ο γιος της Μένα, σπουδάζει μηχανολόγος. Καθώς διασχίζουμε μια ακόμα γέφυρα, το χαρακτηριστικό βουητό και ο ήχος από κάτι ψηφιακό μάς συναντάει πάνω από τα λιμνάζοντα νερά. Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα Internet café. Εννέα υπολογιστές στριμωγμένοι σ ένα σκοτεινό δωμάτιο από κόντρα-πλακέ. Ένα σκυλί γαβγίζει ενοχλητικά, κάποια παιδιά είναι στο Facebook και άλλα παίζουν online πόκερ. Μια νεαρή φτιάχνει το CV της, ενώ μια άλλη είναι απορροφημένη σ ένα χορευτικό παιχνίδι πολλαπλών παικτών που λέγεται Audition. Είναι και αυτή φοιτήτρια, όπως μου λέει, ενώ εναλλάσσεται αδιάφορα μεταξύ της οθόνης του Blackberry της, και του υπολογιστή. «Διοίκηση Επιχειρήσεων;» Αμέ. Σε απόσταση εκατό μέτρων συνάντησα τρεις πτυχιούχους, μια αυτοσχέδια αστυνομική δύναμη εθελοντών και την επανάσταση των κοινωνικών δικτύων. Και καθώς συνηθίζω τον καπνό, τα κλάματα και τα παιχνίδια των παιδιών, τα κοτόπουλα, την έλλειψη χώρου, συνειδητοποιώ εκείνο που αναγκάστηκαν να μάθουν ένα δισ. άνθρωποι σ ολόκληρο τον κόσμο: δεν είναι και τόσο άσχημα. «Άλλα μέρη έχουν προβλήματα πορνείας, εμείς δεν έχουμε», λέει η Μένα. «Έχουμε αλκοολικούς και λίγους χρήστες ναρκωτικών, αλλά είναι υπό έλεγχο. Νοιαζόμαστε ο ένας για τον άλλο, γνωρίζουμε ό,τι συμβαίνει, είμαστε μια μεγάλη οικογένεια. Η κύρια δουλειά της εθελοντικής αστυνομίας είναι να προσέχει για τυχόν εμπρηστές». Οικισμοί υπό την απειλή εκκαθάρισης έχουν την τάση να πιάνουν φωτιά, κατ εντολήν (όπως πιστεύουν οι κάτοικοι των παραγκουπόλεων) των αρχών ή των ιδιοκτητών. Στο καταφύγιό της, ύψους ενάμισι μέτρου, που είναι το σαλόνι και η κουζίνα της, η Μένα μού μιλάει για τις λεπτομέρειες

21 288 Ο ΚΟΣΜΟΣ ΣΕ ΕΞΕΓΕΡΣΗ της κοινωνικής πολιτικής. Τότε επιτέλους τη ρωτάω αυτό που θα έπρεπε να την είχα ρωτήσει από την πρώτη στιγμή που τη συνάντησα. Πώς και είναι τόσο πολιτικοποιημένη; «Τελείωσα πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο της Μανίλα». Εκείνο που έχουν καταφέρει να δημιουργήσουν οι κάτοικοι των παραγκουπόλεων (όχι μόνο εδώ αλλά και στο Κάιρο, το Ναϊρόμπι, το Ρίο και τη Λα Παζ) είναι κάτι που δεν θα μπορούσαν ποτέ να κατανοήσουν οι τσάροι εκκαθαριστές περασμένων εποχών: την παραγκούπολη της τάξης και της αλληλεγγύης. Τώρα πια, σε παγκόσμιο επίπεδο, η συζήτηση δεν έχει να κάνει με το πόσο γρήγορα μπορεί κάποιος να εξαφανίσει αυτά τα μέρη, αλλά με το πώς μπορεί να εκπληρώσει κανείς τις τάχιστα αυξανόμενες προσδοκίες ανθρώπων ανώτερης εκπαίδευσης που ζουν σε παράγκες. Σε όσους πιστεύουν πως ο καπιταλισμός θα εξαφανίσει μέσω της ανάπτυξης τις παραγκουπόλεις, ο Κάμερον Σίνκλερ, λέει πως είναι βαθιά νυχτωμένοι: Δεν μπορείς να πολεμήσεις εκείνο που έχει πιο γερά θεμέλια από εσένα. Αυτό δεν πρόκειται να ξανασυμβεί ποτέ. Το γεγονός είναι ότι μια προσπάθεια εκκαθάρισης αυτών των αυτοσχέδιων οικισμών θα είχε ως αποτέλεσμα οι κάτοικοί τους να καταλάβουν ολόκληρη την πόλη. Θα μπορούσαν απλώς να προελάσουν στις επιχειρηματικές περιοχές και τότε το παιχνίδι θα είχε χαθεί. Εντούτοις, μέσα στο σκοτάδι και τα σκουπίδια της παραγκούπολης του Σαν Μιγκέλ, αντιλαμβάνομαι πως η εγκατάλειψη αυτών των περιοχών στην τύχη τους θα ήταν μια τεράστια υπεκφυγή. Αντίθετα, αυτό που στην πραγματικότητα λένε οι παγκόσμιες οργανώσεις είναι πως οι παραγκουπόλεις δεν είναι αδύνατο να εξολοθρευτούν, αλλά έχουνε γίνει ουσιώδους σημασίας για έναν συγκεκριμένο τύπο καπιταλισμού. Η φτηνή εργασία των κατοίκων των παραγκουπόλεων υποσκάπτει την οργανωμένη εργασία της καθεστηκυίας εργατικής

22 10. «Θα στήσουμε οδοφράγματα» 289 δύναμης και μέσα σε δύο ή τρεις δεκαετίες θα τη συρρικνώσει σε μια οριακά οργανωμένη μειονότητα. Στη διάρκεια αυτής της πορείας οι κάτοικοι των παραγκουπόλων θα γίνουν η καθεστηκυία εργατική δύναμη. Παράλληλα, οι λειτουργίες του κράτους αλλάζουν. Την εποχή του κεϋνσιανισμού το κράτος υποτίθεται πως θα τους φρόντιζε όλους, τώρα όμως, σε πολλές περιοχές του αναπτυσσόμενου κόσμου, αφήνει μεγάλα τμήματα των αστικών κοινοτήτων να τα βγάλουν πέρα μόνα τους. Ως συνέπεια, η πόλη εξελίσσεται σ έναν εφιαλτικό οργανισμό από ζώνες οικονομικού απαρτχάιντ, οι οποίες, παρ όλο που συνυπάρχουν σχετικά εύκολα, μιας και είναι οικονομικά αλληλεξαρτώμενες, δεν είναι προσπελάσιμες για τους πολλούς. Το μόνο που τους απομένει είναι να μορφώνονται και να περιμένουν μια μικρή δόση καλής τύχης που μπορεί να αλλάξει τη ζωή τους. Αλλά το παγκόσμιο σύστημα στο οποίο ανήκουν είναι πέρα από τον έλεγχό τους. Στο βιβλίο του, Ο δρόμος προς την αποβάθρα του Γουίγκαν, ο Τζώρτζ Όργουελ περιγράφει έναν ανθρακωρύχο σαν μια μορφή σκονισμένης Καρυάτιδας, στους ώμους της οποίας στηρίζεται σχεδόν οτιδήποτε δεν είναι σκονισμένο. O νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός έχει μετατρέψει σε κάτι αντίστοιχο και τους κατοίκους των παραγκουπόλεων. Στους ώμους τους στηρίζεται η οικονομία της μαζικής πολυτέλειας του πλούσιου κόσμου. Από τους τεμαχιστές πλαστικών μπουκαλιών του Καΐρου παίρνουν τις ανακυκλωμένες πρώτες τους ύλες οι κατασκευαστές αθλητικών ειδών στην Κίνα. Στο Ναϊρόμπι, οι κάτοικοι των παραγκουπόλεων είναι αυτοί που ξεκινάνε στις 5:00 π.μ. να πακετάρουν, σε βιομηχανίες δίπλα στο αεροδρόμιο, τον αρακά που θα σερβίρεις την επόμενη μέρα στο τραπέζι. Η Μένα Σίνκο δεν αστειεύεται όταν επιμένει πως υπάρχει αλληλεγγύη στην παραγκούπολη. Σ αντίθεση με τις εξιδανικευμένες επικίνδυνες τάξεις που φαντασιώνονταν οι αναρχικοί του δεκάτου ενάτου αιώνα, οι κάτοικοι των παραγκουπόλεων αποτελούν το ημι-ορατό, κρυμμένο, ανεπίσημο τμήμα της σύγχρονης

23 290 Ο ΚΟΣΜΟΣ ΣΕ ΕΞΕΓΕΡΣΗ εργατικής δύναμης. Κατά κάποιον τρόπο είναι το αντίστοιχο του σκιώδους τραπεζικού συστήματος για την κυρίαρχη εργατική τάξη, για το οποίο κανείς δεν νοιάζεται, μέχρι τη στιγμή που θα σκάσει στο πρόσωπό μας. Το αποκρυσταλλωμένο πνεύμα Ο Φρίντριχ Χάγιεκ είχε πει πως η κοινωνική δικαιοσύνη δεν είναι εφικτή και πως η ανισότητα και η μιζέρια που υπάρχει λόγω του καπιταλισμού είναι ηθικές και λογικές. Αυτό που πρέπει να κάνει η ανθρωπότητα, είπε, είναι «να καταπνίξει το αίσθημα αδικίας που προκαλούν συγκεκριμένες ανισότητες, ενώ ταυτόχρονα οφείλει να αναγνωρίσει πως μονάχα ένα σύστημα, εντός του οποίου θα αποδεχόμαστε υπερβολικά άδικες ανισότητες, είναι ικανό να συντηρήσει τον σημερινό παγκόσμιο πληθυσμό». (3) Σ αυτό το πλαίσιο, αυτό που συνέβη το 2011, ήταν μια εξέγερση απέναντι στον Χάγιεκ και στις αρχές της ιδιοτέλειας και απληστίας που αντιπροσώπευε. Το παρόν σύστημα δεν μπορεί να εγγυηθεί την επιβίωση επτά δισ. ανθρώπων στον πλανήτη. Ακόμα-ακόμα δεν μπορεί να αναγνωρίσει την ανθρώπινη υπόστασή τους. Αυτό που μπορεί να κάνει είναι να προσφέρει στους φτωχότερους μια κτηνώδη διαφυγή από τη φτώχεια, με αντίτιμο όμως τη φτωχοποίηση της εργατικής δύναμης της Δύσης. Μια διαφυγή που βεβαίως παραμένει για πάντα άμεσα εξαρτώμενη από την ανάπτυξη, η οποία, από το 2008 και μετά, παραπαίει χωρίς να υπάρχουν εγγυήσεις πως θα επιστρέψει στα επίπεδα του παρελθόντος. Απ όλους όσους συνάντησα ενώ έγραφα αυτό το βιβλίο, η κατάσταση της Λεν-Λεν, της κοπέλας στην επαρχιακή παραγκούπολη, ήταν μάλλον η πιο απελπιστική. Η ασυμφωνία της ιδιοσυγκρασίας της με τις συνθήκες ζωής της ήταν τόσο ακραία που για μένα ενσαρκώνει το τεράστιο ερώτημα με το οποίο βρίσκεται αντιμέτωπη η ανθρωπότητα. Είναι το ίδιο ερώτημα που έκανε και ο Όργουελ το 1943, ανακαλώντας την εποχή που πέρασε στην Ισπανία κατά τη διάρκεια

24 10. «Θα στήσουμε οδοφράγματα» 291 του εμφυλίου πολέμου. Στους στρατώνες της αντιφασιστικής πολιτοφυλακής στη Βαρκελώνη, είχε συναντήσει έναν μπερδεμένο εθελοντή από την Ιταλία, γοητευμένο με την ικανότητα των ανώτερών του αξιωματικών να διαβάζουν τον χάρτη, ενώ εμφανιζόταν ανενδοίαστα αφοσιωμένος στον ελευθεριακό κομμουνισμό. Το πρόσωπό του, έγραφε ο Όργουελ, αν και σημαδεμένο από τη φτώχεια, ακτινοβολούσε ελπίδα και αλληλεγγύη. Ενσάρκωνε αυτό που θα ονόμαζε αργότερα αποκρυσταλλωμένο πνεύμα. Το πρόβλημα της κοινωνικής δικαιοσύνης, επέμενε ο Όργουελ, στρέφεται γύρω από ένα απλό ερώτημα:...θα δοθεί η δυνατότητα σε ανθρώπους σαν εκείνο τον Ιταλό στρατιώτη να ζήσουν μια αξιοπρεπή και πλήρη ζωή, που πλέον είναι τεχνολογικά εφικτή, ναι ή όχι;... Προσωπικά θέλω να πιστεύω, πιθανότατα χωρίς επαρκείς λόγους, πως ο κοινός άνθρωπος, αργά ή γρήγορα, θα κερδίσει τη μάχη, προτιμώ όμως να την κερδίσει το συντομότερο και όχι το αργότερο (κάποια στιγμή μέσα στα επόμενα εκατό χρόνια, και όχι κάποια στιγμή μέσα στα επόμενα χίλια χρόνια). Αυτό ήταν το πραγματικό ζητούμενο του ισπανικού πολέμου και του τελευταίου πολέμου και μάλλον όλων των πολέμων που ακόμα δεν έχουν έρθει. (4) Αυτό είναι το ερώτημα που τριβελίζει το μυαλό μου, ενώ βρίσκομαι μέσα στον καύσωνα της Πόλης του Γκαπάν. Θα εγκαταλείψει η Λεν-Λεν την επαρχία; Θα καταφέρει να βρει δουλειά; Θα καταφέρει να βγάλει αρκετά χρήματα για να ταΐσει τα παιδιά της χωρίς να αναγκαστεί να τα αφήσει πίσω για να δουλέψει σαν καθαρίστρια στα σπίτια των εκατομμυριούχων του Κόλπου; Θα εξαλειφθεί η φτώχεια στις παραγκουπόλεις, στη διάρκεια της ζωής της ή θα πρέπει να περιμένουμε άλλα εκατό χρόνια; Αξιοποιώντας τις μεθόδους που θεωρούνται σήμερα οι καλύτερες, θα χρειαστεί τουλάχιστον ένας αιώνας για να βγουν οι

25 292 Ο ΚΟΣΜΟΣ ΣΕ ΕΞΕΓΕΡΣΗ φτωχοί της επαρχίας από την παρούσα κατάστασή τους. Η διαδικασία θα είναι εξίσου κτηνώδης: μετακίνηση ενός, δύο ή ακόμα και τριών δισ. ανθρώπων από την αγροτική γη στις παραγκουπόλεις και από κει πού; Όπως και τα εγκλήματα του σταλινισμού, θα είναι μια διαδικασία εκλογικευμένη, επίπονη, αλλά αναγκαία όπως η γέννα. Οι λόγοι που επιτάσσουν την αναζήτηση μιας εναλλακτικής πορείας δεν είναι μόνο ηθικοί. Η οικονομική κρίση έχει αρχίσει να προσκρούει με τα μακροπρόθεσμα στρατηγικά προβλήματα που ξέραμε πως θα εμφανίζονταν μέσα στον εικοστό πρώτο αιώνα, αλλά όχι τόσο νωρίς: η κλιματική αλλαγή, η εξάντληση των ενεργειακών αποθεμάτων, η πληθυσμιακή έκρηξη. Τα γεγονότα του 2011 έδειξαν πως οι καθημερινοί άνθρωποι (το 99% κατά τους διαδηλωτές του κινήματος Καταλάβετε τη Γουόλ Στριτ ) έχουν την ικανότητα να επαναδιαμορφώσουν τις συνθήκες διαβίωσής τους, να επιτύχουν μέσα σε μια μέρα ό,τι δεν επιτεύχθηκε μέσα από τις συνηθισμένες διαδικασίες χρόνων. Οι ομάδες των πληβείων που πυροδότησαν τα γεγονότα, από το Ιράν το 2009 ως την Αίγυπτο, τη Λιβυή και τη Χιλή το 2011, διαθέτουν και μάλιστα με το παραπάνω, εξαιρετικά πολύτιμες για τον καιρό μας ιδιότητες: δεξιότητες, ευρηματικότητα και νοημοσύνη. Ο πληροφοριακός καπιταλισμός τούς εκπαίδευσε, ενώ τα κοινωνικά δίκτυα τούς επιτρέπουν να ανταλλάσσουν εμπειρίες πέρα από σύνορα. Υπάρχει όμως μια επικίνδυνη αποστασιοποίηση των μαζών, ιδιαιτέρως των νέων, από τις κρατούσες πολιτικές δομές και τα τρέχοντα συστήματα. Εάν συνεχιστεί η παρούσα κατάσταση, η έξοδος δισεκατομμυρίων ανθρώπων από τη φτώχεια θα χρειαστεί πολλές γενιές. Την ίδια στιγμή μια μικρή ελίτ θα εξακολουθεί να πλουτίζει. Αυτή είναι η εικόνα που παραμένει, παρά τις στιγμές ανάτασης που συνεπήραν το Κάιρο, την Τύνιδα και την Τρίπολη, παρά τις καταλήψεις δημοσίων χώρων από το Σαντιάγο ως την Γουόλ Στριτ. Τα γεγονότα του 2011 όμως καταδεικνύουν πως καμία κατάσταση δεν είναι χωρίς ελπίδα, πως όλα είναι ανοιχτά στην αλ-

26 10. «Θα στήσουμε οδοφράγματα» 293 λαγή. Απέναντι στις καταστροφικές επιπτώσεις της φτώχειας, της ανισότητας και της μονοπωλιακής εξουσίας, εκατομμύρια άνθρωποι αναγνωρίζουν πλέον την αλήθεια του συνθήματος που αντήχησε στην Πλατεία Ταχρίρ: Όταν οι λαοί αποφασίσουν να ζήσουν, Η μοίρα θα υπακούσει, Το σκοτάδι θα διαλυθεί, Και οι αλυσίδες θα σπάσουν.

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ (10.11.2010) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς Κεφάλαιο 3: Κυκλοφορούμε με ασφάλεια) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο ένα κόμμα ή ένα άλλο κόμμα;

Άλλο ένα κόμμα ή ένα άλλο κόμμα; Άλλο ένα κόμμα ή ένα άλλο κόμμα; του Χρήστου 'ChIossif' Ιωσηφίδη Ο Θανάσης και ο Χρήστος πίνουν χαλαρά τον απογευματινό τους καφέ και κουβεντιάζουν για άλλο ένα πολιτικό κόμμα που μπήκε πρόσφατα στην ζωή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολή. Κρυμμένος Θησαυρός. Λίνα Σωτηροπούλου. Εικόνες: Ράνια Βαρβάκη

Αποστολή. Κρυμμένος Θησαυρός. Λίνα Σωτηροπούλου. Εικόνες: Ράνια Βαρβάκη διαβάζω ιστορίες Αποστολή Κρυμμένος Θησαυρός Λίνα Σωτηροπούλου Εικόνες: Ράνια Βαρβάκη 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Το δώρο της γιαγιάς Μόλις χτύπησε το ξυπνητήρι, με έπιασε πανικός. Δεν μπορούσα να καταλάβω για ποιον

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Διάλογος 5: Συνομιλία προσωπική ιστορία

Διάλογος 5: Συνομιλία προσωπική ιστορία Ενότητα 6 - Σελίδα 1 Διάλογος 1: Οργάνωση μίας τοπικής επίσκεψης Διάλογος 2: Άσκηση με τις καρέκλες Διάλογος 3: Καλλιτεχνικές δραστηριότητες κατασκευή καρτών Διάλογος 4: Βόλτα με συνοδεία Διάλογος 5: Συνομιλία

Διαβάστε περισσότερα

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα σαν κι αυτή μια νύχτα σαν κι αυτή θέλω να σου πω πόσο σ

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το B' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη - Σμπώκου

Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το B' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη - Σμπώκου Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το B' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη - Σμπώκου - από τον Φουάτ σε τρεις εταιρίες χρήματα... μπλου μπρουμέλ, άλλη μια P.A κάπως έτσι και άλλη μία που μου είχες πει

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ''

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 1 2 Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 3 Τα λουλούδια χωρίς όνομα, τα έχει ο καθένας από μας, αλλά δεν το ξέρουμε. Δεν μας μαθαίνουν τίποτα και ψάχνουμε μόνοι μας άσκοπα να βρούμε κάτι, για να

Διαβάστε περισσότερα

Η σύντομη ιστορία της ποδοσφαιρικής ομάδας του Νίκου Ζαχαριάδη Σταύρος Τζίμας

Η σύντομη ιστορία της ποδοσφαιρικής ομάδας του Νίκου Ζαχαριάδη Σταύρος Τζίμας Η σύντομη ιστορία της ποδοσφαιρικής ομάδας του Νίκου Ζαχαριάδη Σταύρος Τζίμας Η ενδεκάδα του ΚΚΕ στην Πολωνία με το «εθνόσημο» στην μπλούζα, που δημιουργήθηκε στο Ζγκόρτζελετς το 1950 με εντολή Ζαχαριάδη.

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ

ΙΑ ΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ 1η Σελίδα Η Γιώτα θα πάει για πρώτη φορά κατασκήνωση. Φαντάζεται πως θα περάσει πολύ άσχημα μακριά από τους γονείς και τα παιχνίδια της για μια ολόκληρη εβδομάδα. Αγχώνεσαι ή νοιώθεις άβολα όταν είσαι

Διαβάστε περισσότερα

Τι ξέρω για την Ελλάδα Μοιάζει η τάξη σου με αυτή που βλέπεις εδώ; Τι θα ήθελες να αλλάξει στην τάξη σου και στο μάθημα των ελληνικών;

Τι ξέρω για την Ελλάδα Μοιάζει η τάξη σου με αυτή που βλέπεις εδώ; Τι θα ήθελες να αλλάξει στην τάξη σου και στο μάθημα των ελληνικών; Τι ξέρω για την Ελλάδα Μοιάζει η τάξη σου με αυτή που βλέπεις εδώ; Τι θα ήθελες να αλλάξει στην τάξη σου και στο μάθημα των ελληνικών; Η Ελένη, η Ναόκο και οι συμμαθητές τους κάνουν σήμερα το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

1 Πρότυπο Πειραματικό Λύκειο Θεσσαλονίκης «Μανόλης Ανδρόνικος» Διαγωνισμός Γρίφων Μάιος 2012

1 Πρότυπο Πειραματικό Λύκειο Θεσσαλονίκης «Μανόλης Ανδρόνικος» Διαγωνισμός Γρίφων Μάιος 2012 ο 1 Πρότυπο Πειραματικό Λύκειο Θεσσαλονίκης «Μανόλης Ανδρόνικος» Διαγωνισμός Γρίφων Μάιος 2012 Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο;

Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο; Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο; Πάμπλο Πικάσο (25 Οκτωβρίου, 1881-8 Απριλίου, 1973) ήταν και είναι ένας από τους κυριότερους Ισπανούς εκπροσώπους της τέχνης του 20ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΣ ΓΑΤΟΣ ΜΑ ΤΙ ΓΑΤΟΣ Του Θανάση Μεσσήνη

ΕΝΑΣ ΓΑΤΟΣ ΜΑ ΤΙ ΓΑΤΟΣ Του Θανάση Μεσσήνη ΕΝΑΣ ΓΑΤΟΣ ΜΑ ΤΙ ΓΑΤΟΣ Του Θανάση Μεσσήνη Πρώτα εξαφανίστηκε ο Νιαουρίνος, μετά ο Μουστάκιας, μετά εξαφανίστηκαν ο Σαλταπήδας και ο Ουρίτσας. Όλα αυτά τα ζώα δεν είχαν κανένα άλλο χαρακτηριστικό γνώρισμα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 01/12/2016 Μέσο Συντάκτης Link plusmag.gr Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://www.plusmag.gr/article/%ce%93%ce%b9%ce%b1_%ce%b5%ce%bc%ce%b D%CE%B1_%CE%B7_%CE%A0%CF%84%CF%81%CE%B1_%CE%B5%CE%BD%CE%B1%

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

The G C School of Careers

The G C School of Careers The G C School of Careers ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ Ε ΤΑΞΗ Χρόνος: 1 ώρα Αυτό το γραπτό αποτελείται από 7 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις ερωτήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Συμπολίτισσες και Συμπολίτες

Συμπολίτισσες και Συμπολίτες Συμπολίτισσες και Συμπολίτες Ήδη έχουν ειπωθεί αρκετά. Τη δύσκολη κατάσταση που περνάει ο λαός την γνωρίζουμε όλοι. Ξεθεμελιώνονται δικαιώματα και κατακτήσεις για τις οποίες έχει χυθεί πολύ αίμα. Για μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

Φρόντισε ώστε οι δυνατότητες σου σαν τερματοφύλακας να είναι στο ύψιστο σημείο σε κάθε περίσταση

Φρόντισε ώστε οι δυνατότητες σου σαν τερματοφύλακας να είναι στο ύψιστο σημείο σε κάθε περίσταση «Φρόντισε ώστε οι δυνατότητες σου σαν τερματοφύλακας να είναι στο ύψιστο σημείο σε κάθε περίσταση». Αυτή είναι η συμβουλή του βετεράνου τερματοφύλακα της Tottenham, Brand Friedel. Ποιά είναι η ρουτίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Χατζηδάκης: Δεν κινδυνεύει η πρώτη κατοικία - Πλήρης συνέντευξη

Κ. Χατζηδάκης: Δεν κινδυνεύει η πρώτη κατοικία - Πλήρης συνέντευξη Κ. Χατζηδάκης: Δεν κινδυνεύει η πρώτη κατοικία - Πλήρης συνέντευξη [04.11.2013] «Δεν θα αλλάξουν ο νόμος Κατσέλη και ο νόμος 4161 για τους ενήμερους δανειολήπτες. Αυτό σημαίνει ότι κανένας φτωχός άνθρωπος

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ξεχωριστός κόσμος των διδύμων», η Εύη Σταθάτου μιλά στο Mothersblog, για το πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα!

«Ο ξεχωριστός κόσμος των διδύμων», η Εύη Σταθάτου μιλά στο Mothersblog, για το πρώτο της συγγραφικό εγχείρημα! Ημερομηνία 14/02/2017 Μέσο Συντάκτης Link www.mothersblog.gr Κατερίνα Ηλιάκη http://www.mothersblog.gr/synenteyxeis/item/43377-o-ksexoristos-kosmos-tondidymon--i-eyi-stathatou-mila-sto-mothersblog--gia-to-proto-tis-syggrafikoegxeirima

Διαβάστε περισσότερα

Τα «μικρά» της Renault που αγαπήθηκαν σε κάθε εποχή

Τα «μικρά» της Renault που αγαπήθηκαν σε κάθε εποχή Τα «μικρά» της Renault που αγαπήθηκαν σε κάθε εποχή Καθώς πλησιάζει το λανσάρισμα του νέου Twingo, ας θυμηθούμε τα μικρά αυτοκίνητα της Renault, που όλα ανταποκρίθηκαν με επιτυχία στις ξεχωριστές ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Beginners

Modern Greek Beginners 2016 HIGHER SCHOOL CERTIFICATE EXAMINATION Modern Greek Beginners ( Section I Listening) Transcript Familiarisation Text Καλημέρα. Καλημέρα σας. Μπορώ να σας βοηθήσω; Ήρθα να πάρω αυτό το δέμα. Σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Όροι και συντελεστές της παράστασης Ι: Αυτοσχεδιασμός και επινόηση κειμένου.

Όροι και συντελεστές της παράστασης Ι: Αυτοσχεδιασμός και επινόηση κειμένου. Όροι και συντελεστές της παράστασης Ι: Αυτοσχεδιασμός και επινόηση κειμένου. Ενότητα 1: Το σπασμένο μπισκότο. Γιάννα Ροϊλού. Τμήμα: Θεατρικών Σπουδών. Σελίδα 1 1 Σκοποί ενότητας..3 2 Περιεχόμενα ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Κύριε Πρόεδρε, εκλεκτά μέλη της ακαδημαϊκής και της επιχειρηματικής κοινότητας, αγαπητοί απόφοιτοι, κυρίες και κύριοι. Βρίσκομαι απόψε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα»

ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΩΤΗ: «Η επιτυχία της Στιγμούλας, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω και να σπρώχνω τα όριά μου κάθε φορά ακόμα παραπέρα» Ημερομηνία 27/11/2015 Μέσο trikalakids.gr Συντάκτης Link http://www.trikalakids.gr/bookcorner/%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%b9%ce%bd %CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B7-%CE%B7- %CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%84%CF%85%CF%87%CE%AF%CE%B1-

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

: 20cmX15cm ( ), 40cmX15 (ANOIKTO) 01 E. Μια γκρίζα εκδροµή

: 20cmX15cm ( ), 40cmX15 (ANOIKTO) 01 E. Μια γκρίζα εκδροµή 01 E Μια γκρίζα εκδροµή 02 03 Ένα βράδυ, γύρω στις 03:00 π.μ. ο Φίλιππος, 17 ετών, κάλεσε στην Εθνική Τηλεφωνική Γραμμή για τα Παιδιά SOS 1056. Ήταν ένα δύσκολο βράδυ για εκείνον, παραμονές των τελικών

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα.

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. 1. Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. Καιρό είχες να ρθεις, Κλουζ, μου είπε ο κύριος Κολχάαζε, ανοιγοκλείνοντας το ψαλίδι του επικίνδυνα κοντά στο αριστερό μου αυτί. Εγώ τα αγαπώ τ αυτιά μου. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Από τους μαθητές/τριές Μπεγκέγιαγ γ Χριστιάνα Παπαδάκης Χριστόφορος Παπαδάκης Π Κωνσταντίνος Ροδουσάκης Μάνος Ραφτοπούλου Πόπη

Από τους μαθητές/τριές Μπεγκέγιαγ γ Χριστιάνα Παπαδάκης Χριστόφορος Παπαδάκης Π Κωνσταντίνος Ροδουσάκης Μάνος Ραφτοπούλου Πόπη BULLING Από τους μαθητές/τριές έ Μπεγκέγιαγ γ Χριστιάνα Παπαδάκης Χριστόφορος Παπαδάκης Π Κωνσταντίνος Ροδουσάκης Μάνος Ραφτοπούλου Πόπη Δεν έχουν όλες οι πόλεις του κόσμου ειρήνη! Κάποιες έχουν πόλεμο.

Διαβάστε περισσότερα

...KAI O ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΣΗΜΕΡΑ

...KAI O ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΣΗΜΕΡΑ ...KAI O ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΣΗΜΕΡΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 112 Πουλάτε αέρα Θα τύχει ενδεχομένως, ενώ συζητάμε με τον υποψήφιο πελάτη, να μας πει. ΠΕΛΑΤΗΣ: Απ ό,τι καταλαβαίνω κύριε, μάλλον πουλάτε αέρα. ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ. Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ. Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12 ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12 Η Εικόνα της Κρίσης όπως την αντιλαμβανόμαστε (λανθασμένα) Όταν σκεπτόμαστε ή μιλούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια: 2 ώρες Υπογραφή

Διαβάστε περισσότερα

Διάβαστε αναλυτικά την συνέντευξη που έδωσε στην Stadio, ο Χαράλαμπος Λυκογιάννης.

Διάβαστε αναλυτικά την συνέντευξη που έδωσε στην Stadio, ο Χαράλαμπος Λυκογιάννης. Διάβαστε αναλυτικά την συνέντευξη που έδωσε στην Stadio, ο Χαράλαμπος Λυκογιάννης. Στην αρχή της σεζόν ήσουν μεταξύ ομάδας νέων και πρώτης ομάδας. Τι σκεφτόσουν τότε για την εξέλιξη της χρονιάς; Στην αρχή

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΤΟ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΙΟ ΔΑΣΟΣ» της Λότης Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου

«ΣΤΟ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΙΟ ΔΑΣΟΣ» της Λότης Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου «ΣΤΟ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΙΟ ΔΑΣΟΣ» της Λότης Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου Περιληπτική αναδιήγηση της ιστορίας σε α πρόσωπο (αφηγητήτρια= Κόννη Σκουφίτση) Βρίσκομαι στο αεροδρόμιο περιμένοντας ανυπόμονα την πτήση μου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων. ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ)!"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.!"σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Στη διερεύνησή μας μετρήθηκε ο χρόνος που χρειάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Ντίνο Ελεφαντίνο και η παρέα του»

«Ο Ντίνο Ελεφαντίνο και η παρέα του» 6/θ Δημοτικό Σχολείο Πολυδενδρίου Τάξη Γ «Ο Ντίνο Ελεφαντίνο και η παρέα του» Ζνα παραμφθι για το δικαίωμα των παιδιών ςτη φιλία, ςτο παιχνίδι και ςτο ςεβαςμό τησ προςωπικότητάσ τουσ. 6/Θ Δθμοτικό Σχολείο

Διαβάστε περισσότερα

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας ΘΥΜΑΜΑΙ; Πρόσωπα Ήρωας: Λούκας Αφηγητής 1: Φράνσις Παιδί 1: Ματθαίος Παιδί 2: Αιµίλιος Βασίλης (αγόρι):δηµήτρης Ελένη (κορίτσι): Αιµιλία Ήλιος: Περικλής Θάλασσα: Θεοδώρα 2 ΘΥΜΑΜΑΙ; CD 1 Ήχος Θάλασσας Bίντεο

Διαβάστε περισσότερα

Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης

Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης 1. Εισαγωγή στη διαμεσολάβηση (30 ) Στόχοι Να εντοπίσουν παρακολουθήσουν τη διαδικασία διαμεσολάβησης. Διαδικασία Έχουμε από πριν καλέσει δυο μέλη (ένα αγόρι Α και ένα κορίτσι

Διαβάστε περισσότερα

μέρα, σύντομα δε θα μπορούσε πια να σωθεί από βέβαιο αφανισμό, αποφάσισε να ζητήσει τη βοήθεια του Ωκεανού.

μέρα, σύντομα δε θα μπορούσε πια να σωθεί από βέβαιο αφανισμό, αποφάσισε να ζητήσει τη βοήθεια του Ωκεανού. Το βιβλίο του Βαγγέλη Ηλιόπουλου "Η Μεσόγειος είμαι εγώ και δεν είμαι πια εδώ" επιλέχθηκε για να αποτελέσει τη βάση για το θεατρικό δρώμενο, που θα αποτελέσει την παρουσίαση της Ερευνητικής Εργασίας :

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2

Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2 Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2 1 Τα Δικαιώματα Των Παιδιών Μαθητές : Νίκος Τσουκανάς Σπύρος Κούφαλης Αναστάσης Παπαχρήστος Σπύρος Φραγκούλης Τάσος Χούσος Εκπαιδευτικοί Δρεπανόπουλος Νίκος, Γυμναστής

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21 Ημερομηνία 12/12/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Μαίρη Γκαζιάνη http://now24.gr/i-singrafeas-giota-gouveli-ke-i-proti-kiria/ Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής. Γεράσιμος Βώκος. Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής

Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής. Γεράσιμος Βώκος. Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής Γεράσιμος Βώκος Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής Μπορεί κανείς να τελειώσει στα γρήγορα με τον Σοπενχάουερ, αν τον κατατάξει στην κατηγορία των απαισιόδοξων ανθρώπων και τον θεωρήσει πρωτεργάτη της

Διαβάστε περισσότερα

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η

Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Της Μαριάννας Τ ιρά η Victoria is back! Με αφορμή την επίσκεψη της Βικτώριας Χίσλοπ στο Ρέθυμνο της Κρήτης για την παρουσίαση του καινούριου της βιβλίου Ανατολή, άρπαξα την ευκαιρία να

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν

Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν Έχοντας μεγαλώσει με το Ουράνιο Τόξο, ο Χρήστος Δημόπουλος αποτελεί μία οικεία φιγούρα. Κάθε μέρα «έμπαινε» στο σπίτι, μας έλεγε ιστορίες, μας έδειχνε κατασκευές.

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΠΙΔΑ. Είμαι 8 χρονών κα μένω στον καταυλισμό μαζί με άλλες 30 οικογένειες.

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΠΙΔΑ. Είμαι 8 χρονών κα μένω στον καταυλισμό μαζί με άλλες 30 οικογένειες. ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΠΙΔΑ Είμαι 8 χρονών κα μένω στον καταυλισμό μαζί με άλλες 30 οικογένειες. Μέχρι πριν λίγες μέρες βρισκόμουν στο χωριό μου το Ριζοκάρπασο, αλλά μετά την εισβολή ήρθαμε με την μητέρα μου

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ Πέρος Ζαχαρίας Ζαχαρίας Πέρος ψευδώνυμο, του σπουδαστή της Αντιρύπανσης Ζαχαρία Περογαμβράκη. Στην Κοζάνη ασχολήθηκε με το Θέατρο σαν ερασιτέχνης ηθοποιός σε αρκετές παραστάσεις, συμμετείχε σε μία ταινία

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη.

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη. (Συνέντευξη του Ι. Πανάρετου στην Νίνα Γουδέλη και τον Γρηγόρη Ρουμπάνη για τα θέματα της Παιδείας (Μήπως ζούμε σ άλλη χώρα;, ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84) Ν. Γουδέλη: Καλησπέρα κύριε Πανάρετε. Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπομπή του αφιερώματος «Διασκέδασε το Μυαλό σου»

Εκπομπή του αφιερώματος «Διασκέδασε το Μυαλό σου» Εκπομπή του αφιερώματος «Διασκέδασε το Μυαλό σου» Ο Tim Shaw είναι κολλημένος με την επιστήμη και θέλει να ξέρει τα πάντα γύρω από αυτήν. Στον δεύτερο κύκλο της σειράς (η οποία αλλάζει όνομα), βγάζει την

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία;

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία; Δευτέρα, Ιουνίου 23, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΛΙΑ ΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΘΟΔΩΡΗ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Η Λία Ζώτου και ο Θοδωρής Καραγεωργίου γεννήθηκαν σε δύο γειτονικά χωριά της Καβάλας. Η Λία σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ;

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ; ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ορισμός: Είναι η διαδικασία με την οποία επαναχρησιμοποιείται εν μέρει ή ολικά οτιδήποτε αποτελεί έμμεσα ή άμεσα αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας και το οποίο στην μορφή που είναι δεν

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 25 λεπτά Ερώτημα 1 Θα ακούσετε δύο (2) φορές έναν συγγραφέα να διαβάζει ένα απόσπασμα από το βιβλίο του με θέμα τη ζωή του παππού του. Αυτά που ακούτε σας αρέσουν, γι αυτό κρατάτε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα;

Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα; Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα; Στη διερεύνηση που κάναμε με τα παιδιά, όπως φαίνεται και από τον τίτλο ασχοληθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα