ΟΓΚΟΙ ΚΕΦΑΛΗΣ-ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΓΚΟΙ ΚΕΦΑΛΗΣ-ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ"

Transcript

1 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΟΓΚΟΙ ΚΕΦΑΛΗΣ-ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ ΣΑΚΑΛΟΓΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Τμήμα Οδοντιατρικής Εργαστήριο Στοματολογίας 2010

2 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΟΓΚΟΙ ΚΕΦΑΛΗΣ-ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ ΣΑΚΑΛΟΓΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Τμήμα Οδοντιατρικής Εργαστήριο Στοματολογίας 2010

3 ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: Επιβλέπων: ο Καθηγητής του Εργαστηρίου της Στοματολογίας κ. Μαρκόπουλος Αναστάσιος Μέλη: η Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Εργαστηρίου της Στοματολογίας κα. Μπελάζη Μαρία ο Λέκτορας του Εργαστηρίου της Στοματολογίας κ. Ανδρεάδης Δημήτριος

4 Εισαγωγικό σημείωμα Η παθολογία της τραχηλοπροσωπικής περιοχής των παιδιών είναι ένα πεδίο το οποίο παρουσιάζει μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον. Θα ήθελα να ευχαριστήσω την αρχική τριμελή επιτροπή, η οποία μου ανέθεσε τη συγκεκριμένη διπλωματική διατριβή, όταν ζήτησα ένα θέμα σχετικό με τα παιδιά. Μέλη της επιτροπής αυτής ήταν ο τωρινός διευθυντής του Εργαστηρίου της Στοματολογίας, Καθηγητής κ. Επιβατιανός Απόστολος και ο τέως διευθυντής Καθηγητής του Εργαστηρίου της Στοματολογίας κ. Αντωνιάδης Δημήτριος. Τις πιο θερμές ευχαριστίες μου θα ήθελα να δώσω στον επιβλέποντά μου, τον Καθηγητή του Εργαστηρίου της Στοματολογίας κ. Μαρκόπουλο Αναστάσιο, για την καθοδήγηση, τη βοήθεια και τη μεγάλη υπομονή του. Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα την κα Μπελάζη Μαρία, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Εργαστηρίου της Στοματολογίας, για την επισταμένη ανάγνωση του κειμένου μου και τις καίριες διορθώσεις της. Τέλος, θα ήθελα ακόμα να ευχαριστήσω τον Λέκτορα του Εργαστηρίου της Στοματολογίας κ. Ανδρεάδη Δημήτριο για τις σημαντικές του παρατηρήσεις και τις ιδέες του για μια πιο ολοκληρωμένη δουλειά ως προς το περιεχόμενο. Ιούνιος 2010

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περίληψη σελ.1 Εισαγωγή σελ.1 Τραχηλικές λεμφαδενίτιδες-λεμφαδενοπάθειες...σελ.4 Βλεννοκύστεις...σελ.5 Αγγειακές βλάβες.σελ.9 Παιδιατρικός καρκίνος-κακοήθεις όγκοι κεφαλής-τραχήλου.σελ.14 Μελανωτικός νευροεξωδερμικός όγκος των νεογνών σελ.30 Εφηβικό ρινοφαρυγγικό αγγειοίνωμα σελ.32 Οδοντογενείς όγκοι σελ.35 Γιγαντοκυτταρικές εξεργασίες.σελ.36 Παθήσεις σιαλογόνων αδένων σελ.38 Γενικές παρατηρήσεις-συμπεράσματα..σελ.41 Βιβλιογραφία..σελ.42

6 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η στοματική κοιλότητα, η γναθοπροσωπική χώρα και γενικά η περιοχή της κεφαλής και του τραχήλου αποτελεί εντόπιση πολλών διογκώσεων στα παιδιά και τους εφήβους. Οι όγκοι αυτοί μπορεί να εμφανίζονται από τις πρώτες μέρες της ζωής του παιδιού ή να αναπτύσσονται σε οποιοδήποτε στάδιο της παιδικής ηλικίας και της εφηβείας. Στις περισσότερες περιπτώσεις, πρόκειται για καλοήθεις βλάβες φλεγμονώδους ή συγγενούς αιτιολογίας. Σε μικρή συχνότητα όμως, μπορεί να εκδηλωθούν σοβαρές καταστάσεις που πρέπει να διαγνωστούν και να αντιμετωπισθούν άμεσα. Στην παρούσα βιβλιογραφική ανασκόπηση, γίνεται παράθεση στοιχείων για την επιδημιολογία, την κλινική εμφάνιση, τη διάγνωση και τη θεραπεία των συνηθέστερων όγκων της τραχηλοπροσωπικής περιοχής στα παιδιά. Επίσης, γίνεται εκτεταμένη αναφορά σε κακοήθεις βλάβες, που παρά το μικρό ποσοστό εμφάνισής τους, θα πρέπει πάντα να αξιολογούνται με ιδιαίτερη προσοχή ως προς τη διάγνωση και να διαφοροδιαγιγνώσκονται από άλλες βλάβες με παρόμοια κλινική συμπεριφορά. ιδιαίτερα όταν υπάρχουν σημεία και συμπτώματα που θα κινήσουν την υποψία του γιατρού. Στη θεραπευτική αντιμετώπιση όλων των καταστάσεων, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα ιδιαίτερα αναπτυξιακά και βιολογικά χαρακτηριστικά των παιδιών. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παθολογία της τραχηλοπροσωπικής περιοχής των παιδιών είναι ένα πεδίο το οποίο απασχολεί έντονα τους γιατρούς των ειδικοτήτων που έρχονται σε επαφή με τον πληθυσμό αυτό. Οι παιδίατροι, οδοντίατροι και γναθοπροσωπικοί χειρουργοί μπορεί να βρεθούν συχνά αντιμέτωποι με τη αξιολόγηση μιας μάζας ή ενός όγκου στη στοματική κοιλότητα, στη γναθοπροσωπική χώρα και γενικότερα στην περιοχή κεφαλής-τραχήλου παιδιών όλων των ηλικιών, από νεογνά μέχρι εφήβους. Πολλές σχετικές αναφορές περιστατικών έχουν δημοσιευθεί, ενώ επίσης πολλές επιδημιολογικές 1

7 μελέτες έχουν διενεργηθεί σε διάφορες χώρες. Παρ όλα αυτά, αναδιφώντας κανείς στη διεθνή βιβλιογραφία διαπιστώνει ότι τα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με την αιτιοπαθογένεια, την κλινική συμπτωματολογία, τη διάγνωση, τη θεραπευτική αντιμετώπιση και την πρόγνωση των όγκων της στοματικής και τραχηλοπροσωπικής περιοχής σε παιδιά ή εφήβους, είναι περιορισμένα. Οι περισσότερες περιπτώσεις όγκων κεφαλής και τραχήλου που αφορούν σε παιδιά έχουν φλεγμονώδη ή συγγενή αιτιολογία και σπανιότερα αφορούν περιπτώσεις καλοήθων νεοπλασματικών εξεργασιών. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, οι καταστάσεις αυτές είναι αντιμετωπίσιμες και δεν απειλούν τη ζωή των παιδιών. Ωστόσο, σπάνια μπορεί να αναπτυχθεί κάποια κακοήθης εξεργασία σε παιδιά. Σε κάθε περίπτωση, ο κλινικός πρέπει να είναι ικανός να αναγνωρίζει τα κλινικά σημεία και να τεκμηριώνει διαγνωστικά τέτοιες νοσολογικές οντότητες, ώστε οι μικροί ασθενείς να υποβάλλονται έγκαιρα στην κατάλληλη θεραπευτική αγωγή. 1 Οι διογκώσεις που μπορεί να εμφανισθούν σε παιδιά ή εφήβους ταξινομούνται σε τέσσερις μεγάλες κατηγορίες: Φλεγμονώδους ή λοιμώδους αιτιολογίας 2. Συγγενούς ή αναπτυξιακής αιτιολογίας 3. Νεοπλασματικής αιτιολογίας 4. Μεταβολικής, ιδιοπαθούς ή αυτοάνοσης αιτιολογίας Κάποιες από αυτές εμφανίζονται συχνότερα, ενώ κάποιες άλλες σπανιότερα. Πολλές από αυτές τις βλάβες εμφανίζονται πιο συχνά σε συγκεκριμένη ηλικία ή φύλο και περιλαμβάνουν τις: Λεμφαδενοπάθειες, λεμφαδενίτιδες Βλεννοκύστεις Αγγειακές βλάβες ( αιμαγγειώματα και αγγειακές διαμαρτίες) Νεοπλάσματα Οδοντογενείς όγκοι Γιγαντοκυτταρικές εξεργασίες Παθήσεις σιαλογόνων αδένων. Στην παιδική ηλικία οι ενδοστοματικοί όγκοι που συχνότερα μπορεί να εμφανισθούν, περιλαμβάνουν τις βλεννοκύστεις και τις κύστεις ανατολής. Από τους τραχηλοπροσωπικούς όγκους, συχνότερο σε νεογνά και παιδιά είναι το αιμαγγείωμα. Τα νεογνά συνήθως εμφανίζουν αγγειακές διαμαρτίες φλεβικού και 2

8 λεμφικού τύπου που καθίστανται αντιληπτές στη νηπιακή ηλικία, ενώ σε μεγαλύτερες ηλικίες επικρατούν οι αρτηριοφλεβικές διαμαρτίες. 2 Στην παιδική και εφηβική ηλικία, τα κακοήθη νεοπλάσματα είναι γενικά σπάνια, ωστόσο ο καρκίνος αποτελεί το δεύτερο αίτιο θανάτου μετά τα τραύματα στις ηλικίες από 1-14 έτη. Στη νεογνική ηλικία παρατηρούνται κυρίως καλοήθη νεοπλάσματα και αλλοιώσεις συγγενούς αιτιολογίας. Το 40% των κακοήθων νεοπλασμάτων διαγιγνώσκεται μέχρι περίπου την ηλικία των πέντε ετών. 5 Τα κακοήθη νεοπλάσματα της κεφαλής και του τραχήλου αντιστοιχούν στο 5% των περιπτώσεων. Το 70% των τραχηλοπροσωπικών νεοπλασμάτων είναι λεμφοδικτυωτής και μεσεγχυματογενούς προέλευσης. 5,6 Σε συνολικό ποσοστό, τα μη- Hodgkin λεμφώματα αποτελούν τους συνηθέστερους όγκους της περιοχής κεφαλής και τραχήλου, με διπλάσια συχνότητα στη λευκή φυλή έναντι της μαύρης. 5,6 Επίσης, το λέμφωμα Burkitt, που αποτελεί τύπο μη- Hodgkin λεμφώματος, αντιστοιχεί στο 50% του συνόλου των παιδικών καρκίνων στην Αφρική (περιοχή Ισημερινού). 7 Αξίζει να αναφερθεί ότι τα Hodgkin λεμφώματα εμφανίζουν μια έξαρση στις ηλικίες έως 15 ετών, ενώ αργότερα, μια ανάλογη αύξηση παρατηρείται κατά την ενήλικη ζωή. 8 Στις ανεπτυγμένες χώρες καταγράφεται μεγαλύτερη συχνότητα αυτών των καταστάσεων σε σύγκριση με τις αντίστοιχες στις αναπτυσσόμενες χώρες. Το ραβδομυοσάρκωμα είναι το συχνότερο σάρκωμα μαλακών ιστών της κεφαλής και του τραχήλου στα παιδιά ενώ το νευροβλάστωμα είναι ο συνηθέστερος συμπαγής όγκος σε βρέφη κάτω του ενός έτους. 6 Τέλος το καρκίνωμα του θυρεοειδούς εμφανίζεται κυρίως σε παιδιά μεγαλύτερα των 10 ετών. 3 Σε έρευνα που διενεργήθηκε σε παιδιά και εφήβους στον ελληνικό πληθυσμό, σχετικά με την ανάπτυξη αλλοιώσεων στο βλεννογόνο της στοματικής κοιλότητας, τη μεγαλύτερη συχνότητα παρουσίασαν οι κυστικές βλάβες (κυρίως βλεννοκύστεις) και ακολούθησαν οι καλοήθεις αγγειακές βλάβες. 4 Το τρίτο μεγαλύτερο ποσοστό κάλυπταν οι αντιδραστικές υπερπλασίες, ενώ όσον αφορά τα νεοπλάσματα, τα καλοήθη αντιστοιχούσαν σε ποσοστό 3,5%, ενώ τα κακοήθη σε ποσοστό 0,3%. Σε γενικές γραμμές, τα παραπάνω ποσοστά συνάδουν με τα αναφερόμενα στη διεθνή βιβλιογραφία. 1-8 Σκοπός της παρούσας βιβλιογραφικής ανασκόπησης είναι η παρουσίαση στοιχείων για τη συχνότητα, την αιτιολογία, την κλινική εμφάνιση και συμπεριφορά και τη θεραπευτική αντιμετώπιση των συνηθέστερων όγκων της 3

9 κεφαλής και του τραχήλου στα παιδιά και τους εφήβους. Η επιλογή ήταν απαραίτητη εξαιτίας του μεγάλου εύρους του θέματος, γι αυτό και γίνεται αναφορά σε ορισμένους μόνο τραχηλοπροσωπικούς όγκους. ΤΡΑΧΗΛΙΚΕΣ ΛΕΜΦΑΔΕΝΙΤΙΔΕΣ-ΛΕΜΦΑΔΕΝΟΠΑΘΕΙΕΣ Η λεμφαδενοπάθεια αποτελεί μια ανωμαλία στο μέγεθος ή το χαρακτήρα του λεμφαδένα και οφείλεται σε φλεγμονώδη, μη φλεγμονώδη και σπανιότερα σε κακοήθη αίτια. 9 Ο όρος λεμφαδενοπάθεια χαρακτηρίζει τη μεγέθυνση ενός λεμφαδένα ή των λεμφαδένων μιας περιοχής που οφείλεται σε υπερπλασία λεμφοειδούς ιστού, η οποία προκαλείται δευτερογενώς είτε από εντοπισμένη φλεγμονή, είτε από αντιγονικό ερεθισμό. Ο όρος λεμφαδενίτιδα χαρακτηρίζει τη διόγκωση λεμφαδένων λόγω μόλυνσης από λέμφο προερχόμενη από μολυσμένη περιοχή και η οποία φέρεται στους λεμφαδένες με τα προσαγωγά λεμφαγγεία. Χαρακτηρίζεται δε από διήθηση από πολυμορφοπύρηνα και είναι δυνατό να νεκρωθεί και να αποστηματοποιηθεί. 10 Η παρουσία διογκωμένων λεμφαδένων της τραχηλικής, μασχαλιαίας και βουβωνικής χώρας στα παιδιά, είναι πολύ συχνό φαινόμενο. Ο Park 11 αναφέρει ότι το 90% των παιδιών ηλικίας 4-8 ετών, παρουσιάζουν ψηλαφητούς τραχηλικούς λεμφαδένες, ενώ σύμφωνα με τους Larson και συν. 12 το ποσοστό αυτό ανέρχεται στο 38-45% των κατά τα άλλα υγιών παιδιών. Η σωστή εκτίμηση και διάγνωση της λεμφαδενίτιδας-λεμφαδενοπάθειας στα παιδιά είναι ιδιαίτερης σημασίας, μια και παρά τη μικρή συχνότητα παρουσίας της, ενδέχεται πίσω από τους διογκωμένους λεμφαδένες, να κρύβεται κάποια κακοήθεια. Τα πιο συχνά αίτια λεμφαδενοπάθειας διακρίνονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες και παρουσιάζονται στον Πίνακα 1. Η διόγκωση των λεμφαδένων στα παιδιά προκαλείται κυρίως από φλεγμονώδη αίτια, τα οποία μπορεί να είναι βακτηριακά, ιογενή, πρωτοζωικά και μυκητιασικά 9. Επίσης, αν και σπανιότερα, οι κακοήθειες όπως οι λευχαιμίες, τα λεμφώματα και διάφορα μεταστατικά καρκινώματα, μπορούν να προκαλέσουν λεμφαδενοπάθεια. Τέλος, στην τρίτη κατηγορία, κατατάσσονται διάφορες νοσολογικές οντότητες, όπως η νόσος του Kawasaki, η ασθένεια από νυγμό γάτας, αντίδραση σε φάρμακα κ.α. που αναφέρονται στον Πίνακα 1. 9,12,13,14 4

10 Σε γενικές γραμμές, η οξεία αμφοτερόπλευρη λεμφαδενίτιδα οφείλεται σε ιογενή λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού ή σε στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα. 9 Η οξεία ετερόπλευρη λεμφαδενίτιδα έχει σαν αίτιο στρεπτοκοκκική ή σταφυλοκοκκική λοίμωξη στο 40-80% των περιπτώσεων. 9,13 Τα συχνότερα αίτια της υποξείας ή χρόνιας λεμφαδενοπάθειας είναι η ασθένεια από νυγμό γάτας (cat-scratch disease ), η λοίμωξη με μυκοβακτηρίδιο ή η τοξοπλάσμωση. 15,17 Γενικευμένη λεμφαδενοπάθεια παρατηρείται σε ιογενείς λοιμώξεις και σπανιότερα σε κακοήθεια, σε νόσους του κολλαγόνου και σε αντιδράσεις σε φάρμακα 14. Α. ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ 1.Ιογενή 2. Βακτηριακά 3. Πρωτοζωικά Λοίμωξη Χρυσίζων Τοξόπλασμα Νευροβλάστωμα αναπνευστικού σταφυλόκοκκος Ιός Epstein-Barr β- Λευχαιμία Κυτταρομεγαλοϊ αιμολυτικός Λεμφώματα ός στρεπτόκοκκος Ραβδομυοσάρκωμα Ερυθρά Αναερόβια Ιός έρπηταζωστήρα Διφθεριτικά Bart. Ιός απλού henselae έρπητα Ιοί Coxsackie HIV Φυματίωση Πίνακας 1.Κυριότερα αίτια λεμφαδενοπάθειας στα παιδιά. Β. ΚΑΚΟΗΘΗ Γ. ΔΙΑΦΟΡΑ Νόσος Kawasaki Νόσοι κολλαγόνου Φάρμακα Επιπλοκές μετά από εμβολιασμό Νόσος Rosai- Dorfman Νόσος Kikuchi-Fujimoto Οι τραχηλικοί λεμφαδένες αποτελούν συνήθη εντόπιση των κακοηθών όγκων της κεφαλής και του τραχήλου. Κατά τα πρώτα έξι χρόνια της ζωής, το νευροβλάστωμα και η λευχαιμία αποτελούν τα συχνότερα αίτια τραχηλικής λεμφαδενοπάθειας και ακολουθούν το ραβδομυοσάρκωμα και τα μη- Hodgkin λεμφώματα. Μετά τα έξι, το συχνότερο αίτιο είναι η νόσος του Hodgkin. 16 Η διάγνωση τίθεται βάση του ιστορικού, της φυσικής εξέτασης και των αποτελεσμάτων των εργαστηριακών εξετάσεων. Οι κύριοι άξονες στη διάγνωση περιλαμβάνουν την ηλικία του παιδιού, την εντόπιση του λεμφαδένα, τη διάρκεια της παρουσίας της διόγκωσης, το μέγεθος και τη σύσταση του λεμφαδένα και την παρουσία άλλων συμπτωμάτων (πυρετός, απώλεια βάρους, νυχτερινές εφιδρώσεις, ερύθημα, ηπατοσπληνομεγαλία). 10,16 Η ψηλάφηση των προσβεβλημένων λεμφαδένων δίνει πληροφορίες για το αίτιο που προκάλεσε τη λεμφαδενοπάθεια. Κατά την εξέτασή τους εκτιμάται το μέγεθος, η παρουσία 5

11 ερυθήματος, η θερμοκρασία, η σύσταση και η κινητικότητά τους και αν είναι ανώδυνοι ή επώδυνοι. 9,13 Το μέγεθος ενός λεμφαδένα θεωρείται παθολογικό όταν η διάμετρός του ξεπερνάει το 1 εκατοστό. 14 Όσο μεγαλύτερη είναι η διάμετρος τόσο πιο ύποπτος είναι ο λεμφαδένας γα την παρουσία κακοήθειας. Επίσης η εντόπιση ψηλαφητού διογκωμένου λεμφαδένα στην υπερκλείδια χώρα αποτελεί αρνητική ένδειξη, επειδή η παρουσία διογκωμένων λεμφαδένων στην περιοχή αυτή συνδέεται συνήθως με κακοήθη νόσο. 13 Αναφέροντας κάποια γενικά χαρακτηριστικά, σε ιογενή λοίμωξη, οι λεμφαδένες είναι μαλακοί, δε συμφύονται με τους παρακείμενους ιστούς και η θερμοκρασία τους είναι υψηλότερη από τη φυσιολογική. Αν πρόκειται για βακτηριακή λοίμωξη, είναι ευαίσθητοι και δίνουν την αίσθηση κλυδασμού, που αν συνδυάζεται με ερύθημα και υψηλή θερμοκρασία, υποδηλώνει το σχηματισμό αποστήματος. Στη φυματίωση, οι λεμφαδένες μπορεί να εμφανίζονται ακίνητοι ή ευκίνητοι και το υπερκείμενο δέρμα ερυθηματώδες, αλλά φυσιολογικής θερμοκρασίας 15,17. Οι σκληροί, καθηλωμένοι λεμφαδένες, χωρίς σημεία φλεγμονής, είναι ιδιαίτερα ανησυχητικοί, γιατί πιθανόν να παραπέμπουν σε κακοήθεια. 9,18 Η τελική διάγνωση μπορεί να τεθεί μόνο με τη λήψη βιοψίας, ενώ η αναρρόφηση δια λεπτής βελόνης (FNA) στις λεμφαδενίτιδες στα παιδιά δεν θεωρείται ιδιαίτερα αξιόπιστη γι αυτό και δεν ενδείκνυται. 18,19 Η υπερηχογραφία από την άλλη, θεωρείται ιδιαίτερα χρήσιμη εξέταση για την τραχηλική λεμφαδενοπάθεια μια και είναι εύκολη, χαμηλού κόστους εξέταση και δεν υποβάλλει τα παιδιά σε ακτινοβόληση. 20,21 Με την υπερηχογραφία εκτιμάται η αναλογία των αξόνων του λεμφαδένα, το σχήμα του, το μέγεθος της πύλης του και η αγγείωσή του. 13,20,21 Σε περίπτωση που υπάρχουν αυξημένες υποψίες για κακοήθεια, η βιοψία είναι απαραίτητη και είναι αυτή που θα καθορίσει τη διάγνωση. 9,12 Η αντιμετώπιση είναι ανάλογη του αιτίου που προκάλεσε τη λεμφαδενοπάθεια. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αυτοπεριοριζόμενη και χρειάζεται μόνο παρακολούθηση. Ωστόσο, παραμονή της χωρίς υποχώρηση για 4 ως 6 βδομάδες αποτελεί ένδειξη για διαγνωστική βιοψία. 9,12,13,14,18 Συμπερασματικά, προκύπτουν τα εξής : 1. Οι διογκωμένοι τραχηλικοί λεμφαδένες είναι πολύ συχνό φαινόμενο στην παιδική ηλικία και στο μεγαλύτερο ποσοστό η παθολογία τους οφείλεται σε καλοήθη αίτια. 6

12 2. Τα συχνότερα αίτια της διόγκωσης των λεμφαδένων είναι βακτηριακά και ιογενή. 3. Το μέγεθος των λεμφαδένων και η χρονική διάρκεια της παρουσίας τους παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διάγνωση. Οι καλοήθεις καταστάσεις γενικά σχετίζονται με διογκώσεις μικρότερες του ενός εκατοστού σε διάμετρο, όταν όμως εντοπίζονται στην υπερκλείδια χώρα και συνδυάζονται και με άλλα συμπτώματα, επιβάλλεται περαιτέρω διερεύνηση. Αν οι λεμφαδένες είναι μεγαλύτεροι από 3 εκατοστά και παραμένουν για περισσότερο από 4 εβδομάδες, η πιθανότητα κακοήθειας αυξάνεται κατακόρυφα, ειδικά αν οι λεμφαδένες συμφύονται με τους παρακείμενους ιστούς, αυξάνονται γρήγορα σε μέγεθος και δεν ανταποκρίνονται σε αντιβιοτική θεραπεία. Οποιαδήποτε διόγκωση κυμαινόμενη από 1-3 εκατοστά, απαιτεί διερεύνηση σε βάθος. 4. Όταν η λεμφαδενοπάθεια αφορά στην υπερκλείδια χώρα, η λήψη βιοψίας, κρίνεται απαραίτητη, εξαιτίας της μεγαλύτερης πιθανότητας για υποκρυπτόμενη νεοπλασματική νόσο. 5. Τα μη φυσιολογικά εργαστηριακά ευρήματα (αιματολογικά, αυξημένη ΤΚΕ, CRP, ή η διόγκωση των πυλαίων και μεσοθωρακικών λεμφαδένων στην ακτινογραφία θώρακος), πρέπει να αφυπνίσουν το γιατρό για πιθανότητα παρουσίας κακοήθους νόσου. ΒΛΕΝΝΟΚΥΣΤΕΙΣ Οι βλεννοκύστεις, μαζί με τις κύστεις ανατολής, αποτελούν τους πιο συχνούς ενδοστοματικούς όγκους στα παιδιά 22. Πρόκειται για καλοήθεις βλάβες του στοματικού βλεννογόνου που προέρχονται από τους ελάσσονες σιαλογόνους αδένες με δυο διαφορετικούς μηχανισμούς. Διακρίνονται έτσι σε κύστεις από έκχυση και άθροιση βλέννας στους ιστούς (extravasation cysts), που είναι και οι πιο συχνές και σε κύστεις από κατακράτηση βλέννας λόγω απόφραξης του εκφορητικού πόρου (retention cysts) 23. Η πρώτη κατηγορία είναι αποτέλεσμα τραύματος και διαφέρει ιστολογικά από τη δεύτερη στο ότι δεν έχει επιθηλιακή επένδυση (για το λόγο αυτό αναφέρεται και σαν ψευδοκύστη) 22,23. 7

13 Οι κύστεις από έκχυση εντοπίζονται κυρίως στο κάτω χείλος (80%) και στην κάτω επιφάνεια της γλώσσας. Οι κύστεις από κατακράτηση έχουν διαφορετική εντόπιση και εδράζονται στις παρειές, στην υπερώα και το έδαφος του στόματος (βατράχια). Δεν υπάρχει διαφορά επίπτωσης στα δυο φύλα. Διαφορά υπάρχει ως προς την ηλικία. Οι κύστεις από έκχυση εμφανίζονται κυρίως στα παιδιά, ενώ οι κύστεις εκ κατακρατήσεως σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας 24. Κλινικά, οι βλεννοκύστεις εμφανίζονται σαν περιγεγραμμένες διογκώσεις, ασυμπτωματικές, με χροιά φυσιολογική ή υποκύανη, που εξαρτάται από το μέγεθος της κύστης, το βάθος στο οποίο βρίσκεται και την ελαστικότητα του υπερκείμενου ιστού. Είναι ευκίνητες και κλυδάζουσες εξαιτίας του βλεννώδους περιεχομένου, και το μέγεθός τους κυμαίνεται από λίγα χιλιοστά μέχρι λίγα εκατοστά. Σε πολλές περιπτώσεις, υπάρχει αυξομείωση του μεγέθους της κύστης, εξαιτίας ρήξης και επανασχηματισμού της. Η θεραπεία εκλογής είναι η χειρουργική αφαίρεση ή στην περίπτωση των βατραχίων η μαρσιποποίηση. Άλλες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται είναι η κρυοχειρουργική, η εφαρμογή laser και η ενδοαλλοιωσική έγχυση κορτικοστεροειδών 25. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται κατά την αφαίρεση των ευμεγέθων κύστεων που εντοπίζονται στην κάτω επιφάνεια της γλώσσας. Στο σημείο αυτό, δημιουργούνται κύστεις από τους αδένες των Blundin-Nuhn (πρόσθια περιοχή της κοιλιακής γλωσσικής επιφάνειας). Η συχνότητά τους είναι μεγαλύτερη στα νεαρά άτομα και πολλές φορές σχετίζονται με τραυματικά αίτια. Το ενδεχόμενο υποτροπών είναι αρκετά συχνό 26. Εξαιρετικά σπάνιες είναι οι βλεννοκύστεις σε νεογνά, καθώς είναι ελάχιστες οι περιπτώσεις που έχουν καταγραφεί. Πρόκειται για κύστεις από έκχυση που εντοπίζονται στο κάτω χείλος και μπορεί να δημιουργήσουν πρόβλημα στη σίτιση του βρέφους. Τα αναφερθέντα στη διεθνή βιβλιογραφία περιστατικά, αντιμετωπίστηκαν με αφαίρεση υπό γενική αναισθησία και οι μικροί ασθενείς ανάρρωσαν χωρίς επιπλοκές 27. Σε πολύ μικρή συχνότητα εμφανίζονται πολλαπλές βλεννοκύστεις. Οι Porter και συν(1998) αναφέρουν περιστατικό μικρού αγοριού, καθ όλα υγιούς, με τέσσερις βλεννοκύστεις στο κάτω χείλος και με συνήθεια τη δήξη του χείλους. Το 8

14 περιστατικό αντιμετωπίσθηκε με την κλασσική χειρουργική αφαίρεση των κύστεων 28. Συμπερασματικά, οι βλεννοκύστεις αποτελούν μια ομάδα καλοηθών βλαβών, των οποίων η διάγνωση και αντιμετώπιση σπάνια δημιουργεί ιδιαίτερα προβλήματα στον κλινικό. ΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ Οι τραχηλοπροσωπικές αγγειακές μάζες συνθέτουν μια ετερογενή ομάδα βλαβών με κοινή προέλευση τα αιμοφόρα αγγεία. Στο παρελθόν, υπήρχε πρόβλημα με την ορολογία στην ταξινόμηση και αντιμετώπιση των τραχηλοπροσωπικών αγγειακών αλλοιώσεων. Κοινοί όροι χρησιμοποιήθηκαν για να περιγράψουν ανόμοιες βλάβες με διαφορετικά κυτταρικά χαρακτηριστικά και διαφορετική φυσιολογία 29. Η λύση σε αυτό το πρόβλημα δόθηκε από τους Mulliken και Glowacki 30 το 1982, οι οποίοι ανέπτυξαν μια απλή βιολογική ταξινόμηση που έγινε αποδεκτή από την International Society for the Study of Vascular Anomalies το Σύμφωνα με αυτή, οι τραχηλοπροσωπικές αγγειακές ανωμαλίες χωρίζονται σε δυο μεγάλες κατηγορίες: τα βρεφικά αιμαγγειώματα (Infantile Hemangiomas), τα παλαιότερα αναφερόμενα σαν τριχοειδή αιμαγγειώματα, και τις αγγειακές διαμαρτίες (Vascular Malformations). Οι αγγειακές διαμαρτίες διακρίνονται περαιτέρω σε λεμφικές, τριχοειδικές (πρώην port-wine stains), φλεβικές (πρώην σηραγγώδη ή κιρσώδη αιμαγγειώματα), αρτηριοφλεβικές και συνδυασμένες διαμαρτίες. Η ταξινόμηση αυτή χαρακτηρίζεται ως βιολογική, γιατί προσπαθεί να συσχετίσει τα κυτταρικά χαρακτηριστικά της βλάβης με την κλινική της συμπεριφορά, ώστε να διευκολύνεται τόσο η διάγνωση όσο και η επιλογή της θεραπείας κατά περίπτωση 30. Το αιμαγγείωμα (ΑΑ), όπως προαναφέρθηκε, είναι ο συχνότερος όγκος της νεογνικής και παιδικής ηλικίας, με συνηθέστερη εντόπιση την κεφαλή και τον τράχηλο. Θεωρείται περισσότερο ως μια αναπτυξιακή διαμαρτία παρά ως αμιγές νεόπλασμα. Εμφανίζεται με μεγαλύτερη συχνότητα στα κορίτσια (αναλογία 3:1) και συχνότερα στη λευκή φυλή. Σε πρόωρα βρέφη με βάρος gr η συχνότητα εμφάνισης των αιμαγγειωμάτων κυμαίνεται από 10-12%, ενώ σε πρόωρα βρέφη με βάρος μικρότερο των 1000gr, αυξάνεται σε 23% 30. Τα αιμαγγειώματα συνήθως δεν είναι εμφανή κατά τη γέννηση, παρά μόνο ως μικρές κηλίδες ερυθρής χροιάς. Παρουσιάζονται στις πρώτες έξι 9

15 εβδομάδες της ζωής και κατά τη μετανεογνική περίοδο ακολουθεί μια φάση απότομης και ταχείας αύξησής τους που διαρκεί περίπου 8-12 μήνες. Τη φάση αυτή διαδέχεται η αργή και σταδιακή υποχώρηση της βλάβης για περίπου 5-8 χρόνια. Αυτός είναι ένας γενικός κανόνας, ενώ υπάρχει διαφορά ανάλογα με την εντόπιση ως προς το χρόνο και την έκταση της τελικής υποχώρησης. Αναφέρεται επίσης και ένα ποσοστό γύρω στο 5% όπου οι βλάβες δεν υποχωρούν 31. Στις περισσότερες περιπτώσεις υπάρχει μονήρης βλάβη, ενώ στο 20% τα αιμαγγειώματα είναι πολλαπλά. Στα παιδιά με σπλαχνικά αιμαγγειώματα συνυπάρχουν πολλαπλές δερματικές αλλοιώσεις, ενώ σε ασθενείς με τραχηλοπροσωπική εντόπιση πολλές φορές υπάρχει εμπλοκή και της αναπνευστικής οδού. Πάνω από το 50% των παιδιών με υπογλώσσιο αιμαγγείωμα παρουσιάζει τουλάχιστο μια ακόμη δερματική βλάβη στην περιοχή της κεφαλής και του τραχήλου 32. Τα αιμαγγειώματα είναι συνήθως σαφώς περιγεγραμμένα και σκληροελαστικά, ενώ η κλινική τους εικόνα εξαρτάται και από το βάθος στο οποίο εντοπίζονται. Έτσι μπορεί να εμφανιστούν είτε σαν κλυδάζουσες, επίπεδες ή υπεγειρμένες βλάβες με έντονα ερυθρό χρώμα (επιπολής αιμαγγειώματα), είτε σαν υπεγειρμένες μάζες με υποκύανη χροιά (εν τω βάθει αιμαγγειώματα). Υπάρχει και η περίπτωση συνδυασμού επιπολής και εν τω βάθει βλαβών. Ιστολογικά, κατά τη φάση αύξησης του αιμαγγειώματος, παρατηρείται πολλαπλασιασμός ενδοθηλιακών κυττάρων, πάχυνση της ενδοθηλιακής βασικής μεμβράνης και παρουσία αυξημένου αριθμού μαστοκυττάρων. Καθώς η βλάβη υποχωρεί, μειώνεται ο πολλαπλασιασμός των ενδοθηλιακών κυττάρων και αναπτύσσεται ινολιπώδης ιστός 33. Τα αιμαγγειώματα είναι μεν καλοήθεις βλάβες, ωστόσο οι επιπλοκές τους μπορεί να είναι από αμελητέες μέχρι απειλητικές για τη ζωή. Οι συνηθέστερες επιπλοκές είναι η αιμορραγία, η μόλυνση, η έλκωση, καθώς και η παρακώλυση της λειτουργίας των παρακείμενων ανατομικών δομών. Πολύ σημαντικός είναι και ο ψυχολογικός παράγοντας, ο οποίος βαραίνει ιδιαίτερα σε περιπτώσεις εκτεταμένων βλαβών που προκαλούν αισθητικά προβλήματα. Σε έρευνα που διενεργήθηκε σε δείγμα παιδιών με εμφανή αιμαγγειώματα και στις οικογένειές τους, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μεγαλύτερο άγχος προκαλούσε η κατάσταση στους γονείς παρά στα ίδια τα παιδιά. Οι γονείς δικαιολόγησαν αυτό το γεγονός με το επιχείρημα ότι τα παιδιά ήταν πολύ μικρά για να εκτιμήσουν την 10

16 κατάσταση 34. Όσον αφορά άλλες επιπλοκές τα αιμαγγειώματα των βλεφάρων, μπορεί να προκαλέσουν έκπτωση του οπτικού πεδίου, συμπίεση και βλάβη στον οφθαλμικό βολβό, με αποτέλεσμα στραβισμό, αστιγματισμό ή αμβλυωπία. Τα εκτεταμένα αιμαγγειώματα των χειλέων, μπορούν να γίνουν αιτία ανεωγμένης δήξης, σιαλόρροιας και έντονης δυσμορφίας. Η δυσμορφία είναι το κύριο πρόβλημα που δημιουργούν και οι βλάβες που εντοπίζονται στο ακρορρίνιο, μαζί με το ότι μπορεί να προσβληθεί και η άκρη του ρινικού χόνδρου. Τα αιμαγγειώματα της μύτης και του ερυθρού κρασπέδου είναι οι επικρατέστεροι υποψήφιοι για πρώιμη αντιμετώπιση, επειδή έχουν το μεγαλύτερο ποσοστό μη αυτόματης υποχώρησης και επιπλέον δημιουργούν τα μεγαλύτερα αισθητικά προβλήματα 35. Η παρουσία των αιμαγγειωμάτων μπορεί περιστασιακά να εντάσσεται σε κάποιο υποκείμενο σύνδρομο. Ένα από αυτά είναι το σύνδρομο Kassabach- Merritt (ΚΜ), το οποίο παρουσιάζεται σε νεογνά με μεγάλα και εκτεταμένα αιμαγγειώματα. Επιπλέον, το ΚΜ χαρακτηρίζεται από διαταραχές της πήξης, θρομβοκυττοπενία, κατανάλωση των παραγόντων σχηματισμού του θρόμβου και αυξημένη ινωδόλυση, εντός του αιμαγγειώματος 36. Το σύνδρομο αυτό παρατηρείται σε βρέφη μέχρι ενός έτους και το πρώτο τυπικό σύμπτωμα είναι το οίδημα. Ο κίνδυνος προέρχεται από τις αιμορραγίες που μπορεί να προκληθούν σε διάφορες περιοχές, όπως στην αναπνευστική και γαστρεντερική οδό, στο πλευρικό διάστημα ή στο ΚΝΣ. Επίσης, εξαιτίας του μεγάλου όγκου του αίματος που διέρχεται από το αιμαγγείωμα, το βρέφος μπορεί να αναπτύξει καρδιακή ανεπάρκεια. Το ποσοστό θνησιμότητας παρά τη θεραπεία είναι μεγάλο και σε περιπτώσεις εκτεταμένων αιμαγγειωμάτων φτάνει το 30% 37. Συνήθως, το σύνδρομο Kassabach-Merritt συνδυάζεται με αιμαγγειοενδοθηλιώματα τύπου Kaposi 38, και η θεραπεία του περιλαμβάνει χορήγηση κορτικοστεροειδών, αντιινωδολυτικών παραγόντων, ακτινοθεραπεία και χορήγηση ιντερφερόνης-α. Ένα ακόμη σύνδρομο που σχετίζεται με τα αιμαγγειώματα είναι το σύνδρομο PHACES (posterior fossa malformation, haemangioma, arterial anomalies, eye abnormality, sternal cleft) 39. Τα υπόλοιπα κλινικά του χαρακτηριστικά είναι ανωμαλίες του Κ.Ν.Σ., διαμαρτίες αγγείων, καρδιάς, οφθαλμών και στέρνου, διανοητική καθυστέρηση και παροξυσμικές κρίσεις. Η παρουσία εκτεταμένων επίπεδων ΑΑ στο πρόσωπο βρεφών, πρέπει να αφυπνίσει τον κλινικό για 11

17 απεικονιστική εξέταση του εγκεφάλου, ώστε να εντοπισθεί η ύπαρξη και άλλου σημείου του συνδρόμου. Σε ποσοστό 90% η συντηρητική θεραπεία και η παρακολούθηση είναι η αντιμετώπιση εκλογής των αιμαγγειωμάτων. Σε παρουσία επιπεπλεγμένων βλαβών, εφαρμόζεται η συστηματική χορήγηση κορτικοστεροειδών. Κατά περίπτωση, μπορεί να εφαρμοσθεί η χειρουργική αφαίρεση, η χρήση laser και οι ενέσεις σκληρυντικών παραγόντων, ανάλογα με την εντόπιση και την έκταση του αιμαγγειώματος 40,41. Οι αγγειακές διαμαρτίες (ΑΔ), σε αντίθεση με τα αιμαγγειώματα, είναι εμφανείς από τη γέννηση του παιδιού και αυξάνονται αναλογικά με την ηλικία. Μπορεί να παρατηρηθεί απότομη αλλαγή στο μέγεθός τους εξαιτίας διαφόρων παραγόντων, όπως μόλυνση, τραύμα, ορμονικές μεταβολές και χειρουργικές επεμβάσεις. Το 40% των ΑΔ εντοπίζεται στην περιοχή κεφαλής-τραχήλου. Οι διαμαρτίες αυτές διακρίνονται σε αργής ροής (τριχοειδικές, αρτηριακές, φλεβικές και λεμφικές) και ταχείας ροής (αρτηριοφλεβικές διαμαρτίες και αρτηριοφλεβικά συρίγγια). Οι τριχοειδικές ΑΔ αποτελούνται από ανώμαλα διευρυμένα τριχοειδή. Το χαρακτηριστικό σημάδι γέννησης («port-wine stain»), ανήκει σε αυτή την κατηγορία και συνδυάζεται με το σύνδρομο Sturge-Weber 42 (σύνδρομο εγκεφαλοτριδυμικής αγγειωμάτωσης). Εκτός από την παρουσία των ΑΔ στη δερματική περιοχή κατανομής του τριδύμου (κυρίως του πρώτου κλάδου του), στο σύνδρομο αυτό παρουσιάζονται αγγειωματώδεις μάζες στις μήνιγγες του εγκεφάλου ενώ συχνά συνυπάρχει διανοητική καθυστέρηση 43. Το σύνδρομο Klippel-Trenaunay είναι άλλη μια νοσολογική οντότητα, που περιλαμβάνει portwine stain, φλεβικές και λεμφικές αγγειακές διαμαρτίες και υπερτροφία οστού και μαλακών ιστών. Οι βλάβες εντοπίζονται κατά κύριο λόγο στα άκρα, αλλά δεν είναι σπάνια και η παρουσία τους ακόμα και στη στοματική κοιλότητα, με τη μορφή υπερπλασίας των ούλων 44. Οι αργής ροής ΑΔ παρουσιάζονται κλινικά σαν επιφανειακές, μαλακές ευσυμπίεστες μάζες και προσδίδουν μια ιώδη χροιά στο υπερκείμενο δέρμα. Μπορεί να εντοπίζονται στους μαλακούς ιστούς ή ενδοοστικά. Οι ΑΔ των μαλακών ιστών δείχνουν ιδιαίτερη προτίμηση στην περιοχή του προσώπου και ειδικά στις παρειές, στην κάτω γνάθο, στη γλώσσα και τον οφθαλμικό κόγχο 45. Βλάβες που εντοπίζονται πιο βαθιά μπορεί να μη γίνουν αντιληπτές πριν την 12

18 εφηβεία, ενώ συχνά κάποιο κάποιο τραύμα, μόλυνση ή ορμονική αλλαγή ( π.χ. εγκυμοσύνη ) να κάνει πιο εμφανή την παρουσία τους 44,45. Η κλινική εμφάνιση των φλεβικών ΑΔ ποικίλλει από μικρού μεγέθους φλεβικές μάζες, μέχρι εκτεταμένες αλλοιώσεις, χωρίς διακριτά όρια. Δεν είναι σπάνιος ο σχηματισμός φλεβόλιθων, που είναι χαρακτηριστικοί της βλάβης και απεικονίζονται με υπέρηχο ή CT 46. Οι ενδοοστικές φλεβικές διαμαρτίες, ακτινογραφικά, έχουν χαρακτηριστική εικόνα «σαπουνόφουσκας». Οι ταχείας ροής ΑΔ είναι πιο σπάνιες από αυτές της αργής ροής. Ιστολογικά αποτελούνται από ακανόνιστα αρτηριακά κανάλια με άτυπη αρχιτεκτονική του τοιχώματος των αγγείων. Κλινικά παρουσιάζονται συχνότερα σε μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους. Στο υπερκείμενο δέρμα εμφανίζεται ερύθημα και συνυπάρχει ψηλαφητή δόνηση ή και ηχητικό σημείο. Επίσης μπορεί να προκαλέσουν πόνο, οίδημα και αιμορραγία, ακόμα και αλλοιώσεις της κρανιοπροσωπικής δομής 47. Η MRI και η αγγειογραφία θεωρούνται απαραίτητες για την ακριβή εκτίμηση και τεκμηρίωση της κατάστασης. Στις συμπτωματικές βλάβες εφαρμόζεται ενδοαρτηριακός ή και διαδερμικός εμβολισμός και στη συνέχεια χειρουργική αφαίρεση 48. Σε αρκετές περιπτώσεις δεν είναι δυνατή η ολοκληρωτική αφαίρεση της βλάβης. Η διάκριση των αιμαγγειωμάτων από τις αγγειακές διαμαρτίες μπορεί εύκολα να γίνει από το ιστορικό και την κλινική εξέταση. Τα κύρια σημεία που πρέπει να διαφοροδιαγνωσθούν είναι το αν η βλάβη ήταν παρούσα από τη γέννηση του παιδιού και αν αυτή αυξήθηκε ή μειώθηκε σε μέγεθος με την ηλικία. Στη διαφορική τους διάγνωση μπορεί να βοηθήσει η ιστολογική εξέταση και οι διάφορες απεικονιστικές μέθοδοι. Όσον αφορά τις τελευταίες, πρόσφατα χρησιμοποιήθηκε η τρισδιάστατη ανασύνθεση με CT αγγειογραφία 49. Με αυτή είναι δυνατή η διάκριση των αιμαγγειωμάτων από τις αρτηριοφλεβικές διαμαρτίες και των λεμφαγγειωμάτων από άλλους τύπους βλαβών, κάτι που δεν ήταν εφικτό με την επίπεδη απεικόνιση. Συνοψίζοντας, οι αγγειακές βλάβες της κεφαλής και του τραχήλου στις περισσότερες περιπτώσεις χρειάζονται απλά παρακολούθηση. Σε συμπτωματικές ή επιπεπλεγμένες βλάβες χρειάζεται φαρμακευτική ή χειρουργική αφαίρεση της βλάβης. 13

19 ΠΑΙΔΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ-ΚΑΚΟΗΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΚΕΦΑΛΗΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ Τα κακοήθη νεοπλάσματα εμφανίζονται σχετικά σπάνια στα παιδιά, ενώ πλέον στις Δυτικές βιομηχανικές χώρες μόνο το 2% του συνόλου των καρκίνων αφορούν την παιδική ηλικία. Ωστόσο ο καρκίνος αποτελεί σημαντική αιτία θανάτου στον παιδιατρικό πληθυσμό και έρχεται δεύτερος μετά τα ατυχήματα στην ηλικιακή ομάδα των 5-14 ετών. Χαρακτηριστικά στις ΗΠΑ, 1 στα 333 άτομα ηλικίας 0-20 ετών θα αποτελέσει νέο περιστατικό καρκίνου κάθε χρόνο, με αποτέλεσμα το σύνολο των ασθενών να φτάνει τους περίπου ετήσια. Από αυτά τα κρούσματα ένα 5% εντοπίζεται στην περιοχή της κεφαλής και του τραχήλου (δηλαδή περίπου 550 παιδιά ετησίως παρουσιάζουν κάποιο κακόηθες νεόπλασμα σε αυτή την περιοχή) 50. Νέες έρευνες που διενεργούνται δείχνουν δυστυχώς αύξηση της συχνότητας εμφάνισης καρκίνου στα παιδιά. Ενδεικτικά, έρευνα των Albright και συν.(2002) αποκαλύπτει αύξηση 25% κατά το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ των περιόδων και , ενώ ειδικότερα για τα νεοπλάσματα της τραχηλοπροσωπικής περιοχής η αύξηση έφτασε το 35% σταθερά από τα μέσα της δεκαετίας του Τα συνηθέστερα νεοπλάσματα που παρατηρούνται κατά την παιδική ηλικία στην κεφαλή και στον τράχηλο είναι οι λευχαιμίες, τα λεμφώματα, τα ραβδομυοσαρκώματα, τα νευροβλαστώματα και τα ρετινοβλαστώματα. Οι λευχαιμίες αποτελούν την συχνότερη κακοήθη νόσο που προσβάλλει παιδιά και αντιστοιχούν στο 1/3 περίπου όλων των καρκίνων που αναπτύσσονται στα παιδιά. 52 Αυτή η ετερογενής ομάδα, αντιπροσωπεύει διάφορους τύπους κακοήθειας των αιμοποιητικών κυττάρων. Η έναρξη της νόσου γίνεται με την κακοήθη εξαλλαγή ενός εκ των προγονικών βλαστοκυττάρων, το οποίο αρχικά πολλαπλασιάζεται στο μυελό των οστών και στη συνέχεια περνάει και στο περιφερικό αίμα του ασθενούς. 53 Τα προβλήματα ξεκινούν όταν τα λευχαιμικά κύτταρα «εκδιώκουν» τα φυσιολογικά αμυντικά κύτταρα και τα προγονικά ερυθροκύτταρα, ωστόσο η ακριβής αιτιοπαθογένεια της νόσου δεν είναι απόλυτα ξεκαθαρισμένη. 52,53,54 Η ταξινόμηση των λευχαιμιών γίνεται βάση της κλινικής τους πορείας, της ιστογενετικής καταγωγής τους και των κυττάρων που συμμετέχουν. Διακρίνονται σε οξείες και χρόνιες, λεμφοκυτταρικές-λεμφοβλαστικές λευχαιμίες και μυελογενείς λευχαιμίες. 52 Στα παιδιά ο συχνότερος τύπος λευχαιμίας είναι η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία-ολλ (ποσοστό 75%), ενώ η επόμενη κατά σειρά 14

20 συχνότητας, είναι η οξεία μυελογενής-ομλ (ποσοστό 20%).Η χρόνια μυελογενής λευχαιμία προσβάλλει τα παιδιά σε πολύ μικρό ποσοστό, ενώ η χρόνια λεμφογενής είναι εξαιρετικά σπάνια στα παιδιά. Τα κλινικά συμπτώματα όλων των τύπων είναι παρόμοια, μια και όλα οφείλονται στην απότομη διακοπή της φυσιολογικής λειτουργίας του μυελού των οστών, από την άλλη όμως τα ειδικά κλινικά και εργαστηριακά χαρακτηριστικά του κάθε τύπου, παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία. Επίσης, ο κάθε τύπος διαφέρει τόσο ως προς την ανταπόκριση στη θεραπεία, όσο και ως προς την πρόγνωση. 52,53,54 Όπως προαναφέρθηκε η παθογένεια της λευχαιμίας δεν είναι απόλυτα γνωστή. Η νόσος πιθανώς προκαλείται από το συνδυασμό της επίδρασης γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. 55,56 Παρατηρείται επίσης αυξημένος κίνδυνος λευχαιμίας σε ασθενείς με συγκεκριμένα σύνδρομα και νόσους, όπως τα σύνδρομα Down 57, Bloom Schwachmann, Kleinefelter, Wiscott-Aldrich, αταξίας-τελλαγγειεκτασίας, καθώς και η αναιμία Fanconi και η νευροϊνομάτωση. 55,56 Από τους περιβαλλοντικούς παράγοντες, ενοχοποιούνται τα διάφορα χημικά (βενζολικά παράγωγα) και η ιονίζουσα ακτινοβολία, αν και η συνεισφορά τους στην παθογένεια θεωρείται μικρότερη του 5%. 53 Επίσης οι ιοί φαίνεται να παίζουν ρόλο στην πρόκληση της λευχαιμίας, όπως ο ρετροϊός HTLV-1 (human T-cell leukemia/lymphoma virus type1). Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί με την αιματική οδό και προκαλεί σπάνιου τύπου κακοήθεια στα Τ- λεμφοκύτταρα με τη μορφή λευχαιμίας ή μη-hodgkin λέμφωματος. 58 Ο ιός Epstein-Barr εμπλέκεται στην παθογένεια του λεμφώματος Burkitt, ωστόσο από διάφορες μελέτες διερευνάται η σχέση του και με τη οξεία λεμφογενή λευχαιμία. 59 Οι λευχαιμίες εμφανίζονται συχνότερα σε άτομα της λευκής φυλής παρά της μαύρης ενώ δείχνουν επίσης μια μικρή προτίμηση στα αγόρια. 52,53 Η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία είναι ο συχνότερος τύπος που συναντάται στα παιδιά και η πιο συχνή ηλικία εμφάνισης είναι τα 4 χρόνια. 54 Αυτός ο τύπος είναι ο πρώτος καρκίνος που θεραπεύθηκε με χημειοθεραπεία και ακτινοβολία. 54 Μερικές μελέτες υποδεικνύουν την ενδομήτρια έναρξη της νόσου για λευχαιμίες που παρουσιάζονται σε ηλικίες από 5 μηνών έως 2 ετών (Taub και συν 2002). 60 Τα πρώτα κλινικά συμπτώματα είναι μη ειδικά για τη νόσο και στους περισσότερους ασθενείς είναι παρόντα για περίπου 4 εβδομάδες προ της διάγνωσης. Αυτά περιλαμβάνουν πυρετό, ανορεξία, ωχρότητα, λήθαργο, κακουχία και αρθραλγίες. Σταδιακά, καθώς η λειτουργία του μυελού 15

21 επιδεινώνεται, εμφανίζονται σημεία αιμορραγίας, όπως πετέχειες και εκχυμώσεις. 52,53 Η διήθηση των διαφόρων ιστών από τα λεμφοκύτταρα προκαλεί λεμφαδενοπάθεια (η οποία είναι πολύ συχνή και εμφανίζεται σε ποσοστό περίπου 60%), σπληνομεγαλία και πιο σπάνια ηπατομεγαλία. 52 Σε προσβολή και του κεντρικού νευρικού συστήματος, υπάρχουν και νευρολογικά σημεία, όπως κεφαλαλγίες, έμετοι, οίδημα στις κόρες των οφθαλμών και πάρεση εγκεφαλικών νεύρων. Εκτός του ΚΝΣ, άλλη εξωμυελική εντόπιση αποτελούν οι όρχεις, οι οποίοι μπορεί να παρουσιάσουν ανώδυνη διόγκωση, ο ένας οι και οι δυο. Οι ασθενείς με Τ-λεμφοκυτταρική ΟΛΛ, συχνά παρουσιάζουν μια μάζα στο μεσοθωράκιο, η οποία γίνεται αντιληπτή στην ακτινογραφία θώρακος. 52,53,54 Στην περιοχή της κεφαλής και του τραχήλου, οι εκδηλώσεις της λευχαιμίας περιλαμβάνουν τη λεφαδενοπάθεια, ενώ μέσα στη στοματική κοιλότητα είναι πολύ συχνή η παρουσία ελκώσεων του βλεννογόνου, οι ουλορραγίες και η παρουσία πετεχειών στη μαλακή και σκληρή υπερώα. 61,62,63 Οι ελκώσεις στη συνέχεια λόγω της μειωμένης άμυνας του οργανισμού μπορεί να καταλήξουν σε νεκρώσεις 53, ενώ η εκδήλωση λοιμώξεων είναι πολύ συχνή με τη μορφή κυρίως καντιντίασης, και ερπητικών λοιμώξεων. 61,62 Μια ιδιαίτερα σπάνια αλλά χαρακτηριστική αλλοίωση που μπορεί να εμφανιστεί στην περιοχή εξαιτίας της διήθησης των μαλακών στοματικών ιστών, είναι το χλώρωμα ή κοκκιοκυτταρικό σάρκωμα ή εξωμυελικός μυελογενής όγκος. 53 Ο όγκος αυτός εμφανίζεται σε ασθενείς με λευχαιμίες μυελογενούς τύπου, σε ποσοστό 3-9%. Το ενδιαφέρον είναι το 60% έχει παρουσιαστεί σε παιδιά κάτω των 15 ετών. Πρόκειται για διάχυτη ανώδυνη διόγκωση, που μπορεί να ελκωθεί ή να μην ελκωθεί, και μπορεί να προκαλέσει διάχυτη διόγκωση των ούλων ή να έχει τη μορφή όγκου με πρασινωπή χροιά (εξ ου και ο όρος χλώρωμα) 64. Το πρόσωπο, η άνω γνάθος, οι παραρρινικοί κόλποι, το μετωπιαίο οστό, αποτελούν συχνές εντοπίσεις του, ενώ έχει αναφερθεί και εντόπισή του στο μασητήρα μυ 64. Γενικά, αποτελεί αρνητικό προγνωστικό παράγοντα και ο μέσος χρόνος ζωής των ασθενών που παρουσιάζουν τον όγκο αυτό, είναι 8 μήνες. 64 Άλλες ενδοστοματικές εκδηλώσεις των λευχαιμιών περιλαμβάνουν τη διήθηση των περιρριζικών ιστών, δίνοντας κλινική και ακτινολογική εικόνα περιρριζίτιδας. 61,63 Η διάγνωση γίνεται με εξέταση του περιφερικού αίματος και την διαπίστωση της παρουσίας σε αυτό αδιαφοροποίητων λευκοκυττάρων, αλλά κυρίως με την εξέταση του μυελού των οστών. Η εξέταση του μυελού είναι 16

22 απαραίτητη σε κάθε περίπτωση, εφόσον ο αριθμός των λευκοκυττάρων είναι μικρότερος των 5000/mm³, δεν κυκλοφορούν άωρα κύτταρα στο περιφερικό αίμα και υπάρχει μεγάλη πιθανότητα λανθασμένης διάγνωσης Επίσης, είναι δυνατόν να καταγραφούν διαταραχές των τιμών των βιοχημικών δεικτών (όπως η υπερουρικαιμία) και των ηλεκτρολυτών. 54 Για να γίνει η κατηγοριοποίηση του τύπου της λευχαιμίας είναι απαραίτητη η χρήση ανοσοϊστοχημικών δεικτών που αναγνωρίζουν τα αντιγόνα επιφάνειας των κυττάρων του όγκου. 55,56 Η ακριβής διάγνωση του τύπου της λευχαιμίας είναι τεράστιας σημασίας, τόσο για την εφαρμογή εξειδικευμένης θεραπείας, όσο και για την πρόγνωση της ζωής του ασθενούς. 55,56 Η θεραπεία των λευχαιμιών είναι η χημειοθεραπεία, της οποίας το πρωτόκολλο εξαρτάται από τον τύπο της λευχαιμίας. 52,56 Ο σκοπός της χημειοθεραπείας είναι να καταστρέψει σε μικρό χρονικό διάστημα όσο το δυνατό περισσότερα άτυπα κύτταρα και να επιφέρει άμεση ύφεση της νόσου. Αυτή η φάση της χημειοθεραπείας, η οποία χαρακτηρίζεται σαν επαγωγική 52,53, απαιτεί υψηλές δόσεις τοξικών χημειοθεραπευτικών φαρμάκων, με δυσάρεστες παρενέργειες. Η ανταπόκριση του ασθενούς σε αυτή τη φάση είναι ύψιστης σημασίας. 55,56 Στη συνέχεια, αφού επιτευχθεί η ύφεση, πρέπει ο ασθενής να διατηρηθεί σε αυτή την κατάσταση. Τότε εφαρμόζεται μια πιο ήπιας μορφής θεραπεία-χημειοθεραπεία συντήρησης, με χαμηλότερες δόσεις φαρμάκων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. 53 Σε πολλές περιπτώσεις επιλέγεται η συνδυαστική θεραπεία (ακτινοθεραπεία/χημειοθεραπεία), ειδικά στις περιπτώσεις προσβολής του ΚΝΣ, εξαιτίας της μειωμένης διαπερατότητας του αιματοεγκεφαλικού φραγμού στα χημειοθεραπευτικά φάρμακα. Σε αυτή την περίπτωση, εφαρμόζεται απευθείας έγχυση του χημειοθεραπευτικού στο σάκο του μυελού Τέλος, κατά περίπτωση, εφαρμόζεται και η μεταμόσχευση μυελού των οστών, ειδικά στην οξεία μυελογενή λευχαιμία, στην οποία η μεταμόσχευση από HLA- συμβατό δότη έχει σαν αποτέλεσμα την ίαση στο 80% των περιπτώσεων. 52 Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται πολύ μεγάλη βελτίωση στα ποσοστά επιβίωσης και ίασης των λευχαιμιών. Το γεγονός αυτό οφείλεται στην καλύτερη κατανόηση της νόσου και την εφαρμογή εξατομικευμένης θεραπείας στους ασθενείς, ανάλογα με τον τύπο της λευχαιμίας από την οποία πάσχουν. 55,56 Οι τομείς στους οποίους επικεντρώνεται η έρευνα είναι η κατανόηση των γενετικών 17

23 αλλαγών των λευχαιμικών κυττάρων (χρωμοσωμικές ανωμαλίες και πρότυπα έκφρασης των γονιδίων), η ανταπόκριση του ασθενούς στη θεραπεία και η φαρμακογενετική του ασθενούς. 55,56 Τα δεδομένα αυτά, στοιχειοθετούν προγνωστικά κριτήρια που είναι ιδιαίτερα χρήσιμα στο σχεδιασμό της θεραπείας του κάθε ασθενούς ξεχωριστά. Η ταυτοποίηση των βιολογικά διακριτών υποκατηγοριών των λευχαιμιών μέσω κυτταρογενετικών, μοριακών και έκφρασης γονιδίων μελετών, βοηθά πολύ προς αυτή την κατεύθυνση. Οι προγνωστικοί παράγοντες που χρησιμοποιούνται σήμερα περιλαμβάνουν την ηλικία του παιδιού, το συνολικό αριθμό των λευκών αιμοσφαιρίων (WBC) κατά τη διάγνωση, τον ανοσολογικό φαινότυπο, τις χρωμοσωμικές ανωμαλίες και την ανταπόκριση στη θεραπεία. 55,56 Προγνωστικά σημαντικές χρωμοσωμικές ανωμαλίες, όσον αφορά τον αριθμό των χρωμοσωμάτων, είναι η υψηλή υπερδιπλοειδία 65 (51-65 χρωμοσώματα), που θεωρείται θετικός παράγοντας και είναι αρκετά συχνή στην ΟΛΛ, όπως και η ψευδοδιπλοειδία, που δεν θεωρείται όμως το ίδιο θετικό στοιχείο. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι τα παιδιά με σύνδρομο Down 57 (τρισωμία 21, υπερδιπλοειδία) έχουν καλύτερη πρόγνωση από τα παιδιά που δεν πάσχουν από το σύνδρομο. Κακή είναι η πρόγνωση στην περίπτωση της υποδιπλοειδίας 66 (αριθμός χρωμοσωμάτων του λευχαιμικού κυττάρου μικρότερος του 45). Εκτός του αριθμού των χρωμοσωμάτων, σημαντικό ρόλο παίζουν και οι διάφορες μετατοπίσεις περιοχών από το ένα χρωμόσωμα στο άλλο. Ενδεικτικά αναφέρεται η παρουσία του λεγόμενου χρωμοσώματος της Philadelphia, που αντιστοιχεί στη μετατόπιση t(9;22)(q34;911), η οποία θεωρείται θετικός προγνωστικός παράγοντας σε ασθενείς με ΟΛΛ. 67 Τέλος, καλύτερη πρόγνωση έχουν οι ασθενείς στους οποίους η νόσος ξεκινάει μεταξύ των ηλικιών 1-9 ετών, ο WBC είναι μικρότερος των / mm³ και η ανταπόκριση στη θεραπεία είναι άμεση ,68 Αν μετά από 7-14 μέρες από την έναρξη πολυφαρμακευτικού χημειοθεραπευτικού σχήματος στο μυελό διαγιγνώσκεται μορφολογικά λευχαιμία, η πρόγνωση είναι ιδιαίτερα κακή. 68 Τα λεμφώματα αντιστοιχούν στο 11.5% όλων των παιδιατρικών καρκίνων, αποτελώντας έτσι τον 3 ο συχνότερο καρκίνο στη γενική κατάταξη. Το 60% αυτών είναι μη-hodgkin λεμφώματα (NHL). Η αναλογία αγοριώνκοριτσιών στην παιδική ηλικία είναι 3:1 και παρατηρείται μεγαλύτερη συχνότητα στις ηλικίες από 7-11 χρονών. Η νόσος εμφανίζεται σε διαφορετικές ηλικίες με διαφορετικά συμπτώματα. Είναι πιο συχνό σε μεγαλύτερα παιδιά, στα οποία 18

24 παρουσιάζεται σε πιο επιθετική μορφή, αλλά με καλύτερη ανταπόκριση στη θεραπεία. κατακράτηση βλέννας Προδιαθεσικό παράγοντα αποτελεί η ύπαρξη κάποιας δυσλειτουργίας των Τ-λεμφοκυττάρων (σύνδρομα συγγενούς και επίκτητης-aids- ανοσοανεπάρκειας, λήψη ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων) 54. Ανάλογα με τα ιστολογικά τους χαρακτηριστικά τα μη-hodgkin λεμφώματα διακρίνονται σε χαμηλού, μέσου και υψηλού βαθμού, και στα παιδιά απαντάται κυρίως η κατηγορία υψηλού βαθμού (90%) 69. Τα υψηλού βαθμού διακρίνονται περαιτέρω σε ομάδες με βάση την αναλογία, την εντόπιση και τη χρωμοσωμική ανωμαλία που τα προκαλεί και παρουσιάζονται στον Πίνακα Ιδιαίτερο ρόλο στην παθογένεση του λεμφώματος Burkitt, φαίνεται να διαδραματίζει ο ιός Epstein-Barr ο οποίος δρα πιθανώς ως μιτογόνο στα Β- λεμφοκύτταρα αυξάνοντας τον πληθυσμό τους σε κύτταρα επιρρεπή σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες, με αποτέλεσμα τη διαταραχή του κυτταρικού κύκλου. ΤΥΠΟΣ Μεγαλοκυτταρικός Λεμφοβλαστικός Λέμφωμα από μικρά κύτταρα χωρίς εντομή (Burkitt και Burkittlike) ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΗ ΑΝΩΜΑΛΙΑ t(2;5) παραγωγή χιμαιρικής πρωτεΐνης Μετατόπιση στο Χ7 ή Χ14 επηρεάζεται η παραγωγή του παράγοντα μεταγραφής TAL- 1 Μετατόπιση myc ογκογονιδίου στα γονίδια των Χ2, Χ4 ή Χ22 (υπεύθυνα για τους υποδοχής Hb) ΕΝΤΟΠΙΣΗ ΣΠΑΝΙΟ ΣΕ ΚΕΦΑΛΗ + ΤΡΑΧΗΛΟ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΜΑΖΑ (αναπνευστική δυσλειτουργία) ΚΟΙΛΙΑ ΚΑΤΩ ΓΝΑΘΟΣ % παιδιατρικών μη Hodgkin λεμφωμάτων 27 Πίνακας 2. Ταξινόμηση υψηλού βαθμού μη-hodgkin λεμφωμάτων Τα μη- Hodgkin λεμφώματα εντοπίζονται κυρίως στο δακτύλιο του Waldayer, στους λεμφαδένες της κεφαλής και του τραχήλου, του διαφράγματος και της κοιλίας. Υπάρχουν και εξωλεμφαδενικές εντοπίσεις τους, οπού σπανίως προσβάλλεται και η στοματική κοιλότητα (βάση γλώσσας, υπερώα, παρειακός βλεννογόνος, γνάθοι). Στα παιδιά, στην περιοχή κεφαλής-τραχήλου, μη- Hodgkin

25 λεμφώματα εμφανίζονται σε ποσοστό 5-10%. Η παρουσία ενός συμπαγή σφαιρικού λεμφαδένα, με διάμετρο μεγαλύτερη του 1cm, που δεν σχετίζεται με λοίμωξη και δεν υποχωρεί μέσα σε έξι εβδομάδες, θα πρέπει να θεωρείται ύποπτο κλινικό σημείο και να υπόκειται σε βιοψία. Ειδικά στην περιοχή κεφαλής και τραχήλου, η βλάβη εμφανίζεται ως μια ανώδυνη μάζα άγνωστης αιτιολογίας που αναπτύσσεται αργά για μήνες. Καθώς εξελίσσεται η νόσος, ο αριθμός των προσβεβλημένων λεμφαδένων αυξάνεται και αυτά συμφύονται με τους παρακείμενους ιστούς. Η εντόπιση εντός της στοματικής κοιλότητας είναι ιδιαίτερα σπάνια και το λέμφωμα παρουσιάζεται σαν μια διάχυτη οιδηματώδης μάζα, ανώδυνη ερυθρή ή υποκύανη, με μαλακή σύσταση κατά την ψηλάφηση, που μπορεί συχνά να ελκωθεί. Ανεξάρτητα από την εντόπιση του λεμφώματος, μπορεί συχνά να συνυπάρχουν και συστηματικά συμπτώματα, (πυρετός, νυχτερινές εφιδρώσεις, απώλεια βάρους και ηπατοσπληνομεγαλία) 71. Η εκτίμηση για την παρουσία λεμφώματος σε ένα παιδί ξεκινάει με ένα πλήρες ιστορικό και φυσική εξέταση. Ωστόσο, για να τεθεί τελική διάγνωση, είναι απαραίτητη η ιστολογική εξέταση με δείγμα που μπορεί να προέρχεται από αμυγδαλεκτομή ή από ανοιχτή βιοψία προσβεβλημένου λεμφαδένα 72. Η εξέταση των δειγμάτων μπορεί να γίνει με κυτταρομετρία ροής, ανοσοϊστοχημεία και ηλεκτρονικό μικροσκόπιο. Επίσης, χρειάζεται εκτεταμένος εργαστηριακός έλεγχος ώστε να καταταχθούν οι μικροί ασθενείς στο σωστό στάδιο της νόσου, ο οποίος περιλαμβάνει μικροβιολογικές εξετάσεις, εξέταση ΕΝΥ, αμφοτερόπλευρη βιοψία από το μυελό της λαγόνιας ακρολοφίας και αξονική τομογραφία θώρακος, κοιλίας και λεκάνης. Μια τόσο διεξοδική εξέταση δικαιολογείται από το γεγονός ότι πρέπει να είναι απόλυτα ξεκαθαρισμένο σε ποιο στάδιο βρίσκεται η νόσος, ώστε να ορισθεί το θεραπευτικό πρωτόκολλο που θα εφαρμοσθεί σε κάθε περίπτωση. Στα παιδιά μάλιστα αυτό είναι ακόμα πιο δύσκολο, αφού παρουσιάζουν διαφορές από τους ενήλικες. Πάνω από το 90% των μη- Hodgkin λεμφωμάτων στα παιδιά είναι υψηλού βαθμού κακοήθειας, περίπου στο 75% η διάγνωση γίνεται σε προχωρημένο στάδιο και εμφανίζουν πρώιμη διασπορά και σημεία λευχαιμίας. Ακόμα, στα παιδιά είναι συχνές οι εξωλεμφαδενικές εντοπίσεις, οι οποίες είναι πιο δύσκολο να διαγνωσθούν, τόσο κλινικά όσο και ιστολογικά 73. Η πιο αποδεκτή ταξινόμηση είναι κατά το σύστημα Ann Arbor 74 (Πίνακας 3). 20

26 Προσβολή μιας μόνο λεμφαδενικής περιοχής (I) ή μία μόνο Στάδιο Ι εξωλεμφαδενική εντόπιση σε κάποιο όργανο ή θέση (ΙΕ) Προσβολή δύο ή περισσοτέρων λεμφαδενικών περιοχών στην ίδια πλευρά του διαφράγματος (άνω ή κάτω) (ΙΙ) ή μία εξωλεμφαδενική Στάδιο ΙΙ εντόπιση + μία ή περισσότερες λεμφαδενικές περιοχές στην ίδια πλευρά του διαφράγματος (ΙΙΕ) Προσβολή λεμφαδενικών περιοχών και στις δύο πλευρές του Στάδιο ΙΙΙ διαφράγματος (III), συνοδευόμενη ή μη από μία εξωλεμφαδενική εντόπιση (ΙΙΙΕ) ή προσβολή του σπληνός (ΙΙΙS) ή και τα δύο (ΙΙΙSΕ) Διάχυτη ή πολλαπλή προσβολή ενός ή περισσότερων Στάδιο ΙV εξωλεμφαδενικών οργάνων ή ιστών με ή χωρίς διόγκωση των λεμφαδένων Ε: Εξωλεμφαδενική εντόπιση S: Σπλήνας Πίνακας 3. Ταξινόμηση μη- Hodgkin λεμφώματων κατά το σύστημα Ann Arbor Η θεραπεία των μη-hodgkin λεμφωμάτων περιλαμβάνει κυρίως χορήγηση χημειοθεραπευτικών φαρμάκων, όπως κυκλοφωσφαμίδης, δοξορουβικίνης, βινκριστίνης και πρεδνιζόνης. Στα στάδια III και IV μπορεί να προστεθεί η μεθοτρεξάτη ενώ σε υποτροπές γίνεται χρήση και συμπληρωματικών παραγόντων. Ασθενείς με επαναλαμβανόμενες υποτροπές είναι υποψήφιοι για αφαίρεση του όγκου και στη συνέχεια σε μεταμόσχευση μυελού των οστών. Η ακτινοθεραπεία δεν αποτελεί θεραπεία εκλογής και χρησιμοποιείται σπάνια και μόνο σε περίπτωση που οι βλάβες προκαλούν απειλητικά για τη ζωή προβλήματα. Τελευταία εφαρμόζεται με πολύ ενθαρρυντικά ποσοστά επιτυχίας η αλλογενής μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων, σε περιπτώσεις που αντιστέκονται στη χημειοθεραπεία ή σε υποτροπιάζοντα μεγαλοκυτταρικά αναπλαστικά λεμφώματα 75. Με τις συνεχώς εξελισσόμενες θεραπείες έχει βελτιωθεί σημαντικά το ποσοστό επιβίωσης των ασθενών με λεμφώματα. Έρευνα σε πληθυσμό παιδιών στη Σουηδία 76 έδειξε εντυπωσιακή αύξηση στο ποσοστό επιβίωσης από 19% την περίοδο σε 74% την περίοδο , χωρίς προβλήματα. Βεβαίως, πολύ σημαντικό ρόλο παίζει το στάδιο στο οποίο βρίσκεται ο ασθενής κατά τη διάγνωση και έτσι τα ποσοστά διαφοροποιούνται από 86% για τα στάδια I και II κατά Ann Arbor, σε 64% για τα στάδια III και IV. Ακόμη μικρότερα είναι τα ποσοστά για ασθενείς με εμπλοκή μυελού των οστών ή του ΚΝΣ (38% και 20% αντίστοιχα). Η νόσος του Hodgkin (HD) είναι μια διαταραχή που χαρακτηρίζεται από ανώμαλη αύξηση λεμφικού ιστού, η οποία οφείλεται σε κακοήθη εξαλλαγή των λεμφοκυττάρων 77. Η ακριβής παθογένειά της δεν είναι ξεκαθαρισμένη, ωστόσο 21

27 γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες σχετίζονται με την ανάπτυξη της νόσου. Συναντάται πολύ σπανιότερα στα παιδιά συγκριτικά με τα μη Hodgkin λεμφώματα, και μάλιστα, στο μεγαλύτερο ποσοστό αφορά μεγαλύτερες ηλικίες (15-20 ετών). Μόνο ένα 4% παρατηρείται σε παιδιά μικρότερα των 10 ετών. Η αναλογία αγοριών-κοριτσιών είναι 3:1, αλλά προς την εφηβεία η διαφορά αυτή μικραίνει στο 1.4:1 78. Υπάρχει και εδώ σχέση μεταξύ της νόσου HD και του ιού Epstein-Barr, γεγονός που επιβεβαιώνεται από έρευνες που δείχνουν ότι το 19-59% των ασθενών με HD, είχε προγενέστερη έκθεση στον EBV 79. Ως προς την ταξινόμηση ισχύει και εδώ το σύστημα Ann Arbor, με τη διαφορά ότι η νόσος χαρακτηρίζεται επίσης σαν Α ή Β ανάλογα με τον αν συνυπάρχουν συστηματικά συμπτώματα. Από ιστολογικής άποψης η HD διακρίνεται σε τέσσερις τύπους: τον λεμφοκυτταρικό, της οζώδους σκλήρυνσης, της μικτής κυτταροβρίθειας, και το λεμφοπενικό τύπο. Παρόλο που στο συνολικό πληθυσμό οι δυο πρώτοι τύποι είναι οι συχνότεροι, στα παιδιά κυρίως απαντώνται ο λεμφοκυτταρικός και ο τύπος της οζώδους σκλήρυνσης. Η HD εντοπίζεται κυρίως στους τραχηλικούς λεμφαδένες, ενώ τη συχνότερη εξωλεμφαδενική εντόπιση αποτελεί ο σπλήνας (ακολουθεί το ήπαρ). Στην τραχηλική περιοχή, παρατηρούνται ένα ή πολλαπλά μεγεθυσμένα λεμφογάγγλια που είναι στέρεα, σκληροελαστικά και ανώδυνα και εντοπίζονται συνηθέστερα στην υπερκλείδια περιοχή. Περίπου το 1/3 των ασθενών κατά τη διάγνωση παρουσιάζει και συστηματικά συμπτώματα, δηλαδή πυρετό, νυχτερινές εφιδρώσεις, ανορεξία, κνησμό, αδυναμία και απώλεια βάρους σε ποσοστά που κυμαίνονται γύρω στο 10% 78. Τα σύνολο των συμπτωμάτων αυτών συνιστούν τη λεγόμενη Β-συμπτωματολογία. Για να τεθεί και εδώ η διάγνωση απαραίτητη είναι η βιοψία. Χαρακτηριστικό ιστολογικό εύρημα είναι τα πολυπύρηνα κύτταρα Reed- Sternberg. Επίσης, η ανοσοϊστοχημική χρώση είναι θετική για το αντιγόνο επιφάνειας CD40. Μετά την αρχική διάγνωση, απαραίτητη είναι όπως και στα μη- Hodgkin λεμφώματα η σταδιοποίηση της νόσου στους πάσχοντες, για την οποία μπορεί να χρειαστεί διαγνωστική λαπαροτομία στο σπλήνα, το ήπαρ ή στα ενδοκοιλιακά λεμφογάγγλια για να καθορισθεί η έκταση της νόσου 80. Ειδικά για τη λαπαροτομία υπάρχουν αντικρουόμενες απόψεις κατά πόσο είναι αναγκαίο να υποβάλλονται τα παιδιά στην εξέταση αυτή. Μελέτη των Bruer και συν(2006) που ασχολήθηκε με το ζήτημα, έδειξε ότι το 25% ασθενών που αρχικά είχε 22

ΛΕΜΦΩΜΑ ΗΟDGKIN. Αλεξάνδρα Κουράκλη-Συμεωνίδου Απαρτιωμένη διδασκαλία 2015

ΛΕΜΦΩΜΑ ΗΟDGKIN. Αλεξάνδρα Κουράκλη-Συμεωνίδου Απαρτιωμένη διδασκαλία 2015 ΛΕΜΦΩΜΑ ΗΟDGKIN Αλεξάνδρα Κουράκλη-Συμεωνίδου Απαρτιωμένη διδασκαλία 2015 ΛΕΜΦΩΜΑ ΗΟDGKIN Επιδημιολογία - Αιτιοπαθογένεια Δικόρυφη καμπύλη εμφάνισης κορυφές: 15-40 έτη, >60 έτη : = Μικρή υπεροχή (1.5-2.0/1)

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ Εργαστήριο Γεν. Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής Α.Π.Θ. 5o ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΦΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Διδάσκοντες: Αγγελική Χέβα Παθολογοανατόμος, ΠΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ

ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Δρ Μαίρη Βαρβουτσή-Κωνσταντινίδη Παιδίατρος- Ογκολόγος, Δ/ντρια Ογκολογικού Τμ. Νοσ. Παίδων Αθηνών «Παναγιώτη & Αγλαΐας Κυριακού» Τα κακοήθη νεοπλάσματα της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΦΩΜΑ HODGKIN. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής, ΑΠΘ

ΛΕΜΦΩΜΑ HODGKIN. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής, ΑΠΘ ΛΕΜΦΩΜΑ HODGKIN Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής, ΑΠΘ Ταξινόμηση λεμφωμάτων- Βασικές αρχές Στην ταξινόμηση WHO: Λαμβάνονται υπόψη μορφολογικά, ανοσοϊστοχημικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Αν και το στόμα αποτελεί μικρό τμήμα του σώματος είναι στόχος πολυάριθμων νόσων, τοπικών και συστηματικών Νοσήματα βλεννογόνου στόματος Νοσήματα χειλέων Νοσήματα σιαλογόνων αδένων Νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2013 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ Ορισμός : Μεσοθωράκιο είναι ο εξωυπεζωκοτικός χώρος που παρεμβάλλεται μεταξύ των πνευμόνων Περιλαμβάνει την καρδιά και τα μεγάλα αγγεία, το περικάρδιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Κουμανίδου Χρυσούλα Συντονίστρια Διευθύντρια

Κουμανίδου Χρυσούλα Συντονίστρια Διευθύντρια Κουμανίδου Χρυσούλα Συντονίστρια Διευθύντρια Καλοήθη Κακοήθη Συγγενές Φλεγμονώδες Αγγειακό Νεοπλαστικό Διόγκωση Ιστορικό Κλινική εικόνα Ηλικία Εντόπιση Ατελής σύγκλειση τμήματος του θυρεογλωσσικού πόρου

Διαβάστε περισσότερα

Συνδρομο Περιοδικου Πυρετου Με Τραχηλικη Λεμφαδενιτιδα, Φαρυγγοαμυγδαλιτιδα Και Αφθωδη Στοματιτιδα (PFAPA)

Συνδρομο Περιοδικου Πυρετου Με Τραχηλικη Λεμφαδενιτιδα, Φαρυγγοαμυγδαλιτιδα Και Αφθωδη Στοματιτιδα (PFAPA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Συνδρομο Περιοδικου Πυρετου Με Τραχηλικη Λεμφαδενιτιδα, Φαρυγγοαμυγδαλιτιδα Και Αφθωδη Στοματιτιδα (PFAPA) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ PFAPA 1.1 Τι είναι;

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της προσέγγισης ασθενούς με πανκυτταροπενία. Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Πατρών Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία Αργύρης Συμεωνίδης

Σύνοψη της προσέγγισης ασθενούς με πανκυτταροπενία. Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Πατρών Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία Αργύρης Συμεωνίδης Σύνοψη της προσέγγισης ασθενούς με πανκυτταροπενία Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Πατρών Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία Αργύρης Συμεωνίδης Αρχική κλινική προσέγγιση Συμπτωματικός ή μη συμπτωματικός

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορικό 1. ξηρό επίμονο βήχα δύσπνοια με την ελαφρά κόπωση κνησμό διεύρυνση του μεσοθωρακίου σημαντικού βαθμού

Ιστορικό 1. ξηρό επίμονο βήχα δύσπνοια με την ελαφρά κόπωση κνησμό διεύρυνση του μεσοθωρακίου σημαντικού βαθμού Ιστορικό 1. Γυναίκα ηλικίας 30 ετών παραπονείται για ξηρό επίμονο βήχα από μηνός, που επιδεινώνεται με την κατάκλιση, ενώ από εβδομάδος είναι επίμονος και στην όρθια θέση. Τις τελευταίες ημέρες έχει προστεθεί

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός

Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός Το δέρμα είναι το μεγαλύτερο όργανο του σώματος και αποτελείται από τρεις στιβάδες: επιδερμίδα, χόριο και το υποδόριο λίπος. Τα εξαρτήματα του δέρματος είναι οι τρίχες,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ISBN 978-960-372-099-7 ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΗ Ομότιμη Καθηγήτρια Προληπτικής και Κοινωνικής Οδοντιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών ΟΥΡΑΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΤΟΥ - ΓΑΛΙΤΗ Αναπληρώτρια

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΠΛΗΝΟΜΕΓΑΛΙΑ. Λ. Β. Αθανασίου

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΠΛΗΝΟΜΕΓΑΛΙΑ. Λ. Β. Αθανασίου ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΠΛΗΝΟΜΕΓΑΛΙΑ Λ. Β. Αθανασίου ΣΠΛΗΝΑΣ - Τοπογραφία ΣΠΛΗΝΑΣ - Τοπογραφία Σύνδεση με στόμαχο (γαστροσπληνικός σύνδεσμος) Θέση - Πλήρωση στομάχου Κενός στόμαχος Ενδοθωρακική μοίρα κοιλιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 2.1 Πως μπαίνει η διάγνωση; Γενικά ακολουθείται η παρακάτω προσέγγιση: Κλινική υποψία:

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ. Λ.Β. Αθανασίου

ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ. Λ.Β. Αθανασίου ΛΕΥΧΑΙΜΙΕΣ Λ.Β. Αθανασίου ΟΡΙΣΜΟΙ Λευχαιμίες Κακοήθη νεοπλάσματα των πρόδρομων αιμοκυττάρων του μυελού των oστών. Ατελής διαφοροποίηση οδηγεί σε πολλαπλασιασμό μη ώριμων (και μη λειτουργικών) κυττάρων.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era)

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ/ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω; Πώς θα το καταλάβω; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Μήπως έχω λέμφωμα; Η έγκαιρη διάγνωση, σώζει ζωές Ο οδηγός αυτός έχει γραφτεί για να σας εφοδιάσει με πληροφορίες και συμβουλές, ώστε να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Σπανια Νεανικη Πρωτοπαθης Συστηματικη Αγγειιτιδα

Σπανια Νεανικη Πρωτοπαθης Συστηματικη Αγγειιτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Σπανια Νεανικη Πρωτοπαθης Συστηματικη Αγγειιτιδα Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 2.1 Ποιοί είναι οι τύποι της αγγειίτιδας? Πως γίνεται η κατάταξη

Διαβάστε περισσότερα

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Αγγειοκεντρική ανοσοϋπερπλαστική νόσος / λέμφωμα πνεύμονος ΕΒV B T/NΚ Λεμφωματώδης

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου Παγκόσμια Ημέρα κατά του Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου http://www.ifhnos.org/world- cancer- day Σύλλογος Καρκινοπαθών Μακεδονίας- Θράκης 27η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΠΑΓΚΥΤΤΑΡΟΠΕΝΙΑ ΚΑΙ ΠΥΡΕΤΟ. Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2014

ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΠΑΓΚΥΤΤΑΡΟΠΕΝΙΑ ΚΑΙ ΠΥΡΕΤΟ. Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2014 ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΠΑΓΚΥΤΤΑΡΟΠΕΝΙΑ ΚΑΙ ΠΥΡΕΤΟ Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2014 Ιστορικά ασθενών με σύνδρομα μυελικής ανεπάρκειας 1 ο ιστορικό: Ανδρας 65 ετών με ήπιο σακχαρώδη διαβήτη από 5-ετίας παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία. Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας

Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία. Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας Αλλογενής Μεταµόσχευση Αρχέγονων Αιµοποιητικών Κυττάρων:βασικές αρχές, ενδείξεις και διαδικασία Επιλεγόµενο Μάθηµα Αιµατολογίας Βασικές αρχές Η µεταµόσχευση αρχέγονων αιµοποιητικών κυττάρων αποτελεί σηµαντική

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Οι σκοποί της Εταιρείας μας είναι επιστημονικοί και κοινωνικοί και αφορούν στην:

Οι σκοποί της Εταιρείας μας είναι επιστημονικοί και κοινωνικοί και αφορούν στην: Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη νεοπλασματική νόσο που προσβάλλει τις γυναίκες, με αρνητικές επιπτώσεις όχι μόνο για την ίδια την ασθενή, αλλά και για το οικογενειακό και φιλικό της περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματικός Πυρετός και Μεταστρεπτοκοκκική Αντιδραστική Αρθρίτιδα

Ρευματικός Πυρετός και Μεταστρεπτοκοκκική Αντιδραστική Αρθρίτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Ρευματικός Πυρετός και Μεταστρεπτοκοκκική Αντιδραστική Αρθρίτιδα Έκδοση από 2016 2. Διάγνωση και θεραπεία 2.1 Πώς μπαίνει η διάγνωση; Τα κλινικά ευρήματα και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

Εντοπίζεται συνήθως τυχαία διότι δεν εκδηλώνεται με πόνο. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες πολύ σπάνιες προχωρημένες περιπτώσεις.

Εντοπίζεται συνήθως τυχαία διότι δεν εκδηλώνεται με πόνο. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες πολύ σπάνιες προχωρημένες περιπτώσεις. 8SELIDO ENTIPO AGALIAZO.indd 1 Εισαγωγή Το έντυπο που κρατάτε στα χέρια σας έχει γραφτεί για να ρίξει φως στα σημαντικά σημεία για τον καρκίνου του θυρεοειδούς ο οποίος αποτελεί έναν από τους πιο σπάνιους

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής!

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής! Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής Το θαύµα... της ζωής! Οι Υπέρηχοι Εγκυμοσύνης... Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής Στο Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής της ΡΕΑ Μαιευτικής Γυναικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση;

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική Δερματομυοσίτιδα Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙΔΑ 1.1 Τι είδους νόσημα είναι; Η νεανική δερματομυοσίτιδα (ΝΔΜ) είναι ένα σπάνιο

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ MAREK (MAREK s DISEASE)

ΝΟΣΟΣ MAREK (MAREK s DISEASE) econteplusproject Organic.Edunet ΝΟΣΟΣ MAREK (MAREK s DISEASE) Δρ. Ευτυχία Ξυλούρη Φραγκιαδάκη Κτηνίατρος Υγιεινολόγος, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής Αγρ. Ζώων, Τμήμα Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής και Υδατοκαλλιεργειών,

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΜΟΝΕΛΛΩΣΗ Ασθένεια που προκαλείται από τα είδη του γένους Salmonella,, Salmonella Προσβάλλει όλα τα ζωικά είδη και Χαρακτηρίζεται από ένα ή συνδυασμό από τα ακόλουθα τρία συμπτώματα: σηψαιμία,, οξεία

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Το σύνδρομο Blau Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BLAU / ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΑΡΚΟΕΙΔΩΣΗ 1.1 Τι είναι; Το σύνδρομο Blau είναι ένα γενετικό νόσημα που χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΟΥΣ ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΥΣ, ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ Πρόδρομος Χυτίρογλου Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής Τμήματος Ιατρικής Α.Π.Θ. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΗΠΑΤΟΣ Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ. Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς»

ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ. Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ Οι επιπλοκές του διαβήτη στον άκρο πόδα αποτελούν μια από τις συχνότερες αιτίες: νοσηρότητας,

Διαβάστε περισσότερα

Νήπιο 18 μηνών με βλατιδώδες εξάνθημα προσώπου, άνω και κάτω άκρων

Νήπιο 18 μηνών με βλατιδώδες εξάνθημα προσώπου, άνω και κάτω άκρων Νήπιο 18 μηνών με βλατιδώδες εξάνθημα προσώπου, άνω και κάτω άκρων ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΗΣ 1, ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ 2, ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ 1, ΧΡΥΣΑ ΚΟΥΤΣΑΥΤΙΚΗ 1, ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΥΡΙΟΚΕΦΑΛΙΤΑΚΗΣ 1 1-Α ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιατρική Σχολή 3 η Παιδιατρική Κλινική

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιατρική Σχολή 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιατρική Σχολή 3 η Παιδιατρική Κλινική ιευθυντής : Καθηγητής Ιωάννης Ν. Τσανάκας Ι οκράτειο Νοσοκοµείο Κωνσταντινου όλεως 49 Θεσσαλονίκη 54642 Τηλ.: 2310-992982 FAX:

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Καρακίτσος. Καθηγητής Εργαστήριο Διαγνωστικής Κυτταρολογίας Ιατρικής Σχολής Παμεπιστημίου Αθηνών

Πέτρος Καρακίτσος. Καθηγητής Εργαστήριο Διαγνωστικής Κυτταρολογίας Ιατρικής Σχολής Παμεπιστημίου Αθηνών Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Εργαστήριο Διαγνωστικής Κυτταρολογίας Ιατρικής Σχολής Παμεπιστημίου Αθηνών Οσφυϊκή παρακέντηση στο μεσοσπονδύλιο διάστημα 3ου-4ου σπονδύλου Η σπονδυλική στήλη σε παράλληλη θέση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Ιστορική Αναδρομή Είδη καρκίνου Καρκίνος του ήπατος (τύποι, αιτίες, συμπτώματα, διάγνωση και θεραπείες) Λευχαιμία (Συμπτώματα, Αίτια,

Εισαγωγή Ιστορική Αναδρομή Είδη καρκίνου Καρκίνος του ήπατος (τύποι, αιτίες, συμπτώματα, διάγνωση και θεραπείες) Λευχαιμία (Συμπτώματα, Αίτια, ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ Α2 Μαρία Στογιάννη Βάγια Στογιάννη Βάσω Σωτηρίου Θανάσης Νταλαρίζος Φίλιππος Νικατσιός Νίκος Μπούσιος Aσπασία Τζερεμέ Ευδοξία Τσιάμη Στέφανος Παλάντζας Γκέρι Φέσκο Έλενα Ξάνθου Αναστάσης

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ 1 ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Έκδοση του IΔPYMAΤΟΣ EΛΛHNIKHΣ AIMATOΛOΓIKHΣ ETAIPEIAΣ Οκτώβριος 2016 2η Έκδοση ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ 1 Πρόλογος Το Ίδρυμα

Διαβάστε περισσότερα

Νεφροβλάστωμα (Wilms )

Νεφροβλάστωμα (Wilms ) Νεφροβλάστωμα (Wilms ) Γιώργος Σπυρίδης Παιδοχειρουργός Ειδικός Παιδοχειρουργικής Ογκολογίας Επιδημιολογία 2η πιο συχνή συμπαγής ενδοκοιλιακή κακοήθεια 7.6 νέα περιστατικά ανα 1 εκατ. παιδιά κάτω των 15

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ KAWASAKI

ΝΟΣΟΣ KAWASAKI www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΟΣΟΣ KAWASAKI Αυτή η νόσος περιγράφτηκε το 1967 από έναν Ιάπωνα παιδίατρο, τον Tomisaku Kawasaki. Αναγνώρισε µία οµάδα παιδιών µε πυρετό, δερµατικό εξάνθηµα, επιπεφυκίτιδα,

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο)

Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο) www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ MKD 1.1 Τι είναι; Η ανεπάρκεια της μεβαλονικής κινάσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ;

ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ; ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με την ευγενική χορηγία της Roche

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Αντώνης Φανουριάκης Μονάδα Ρευματολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν» Αθήνα, 01/02/2016

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και Κύηση Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και κύηση - 2 Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου στις

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Ρευματολογία Ψωριασική Αρθρίτιδα Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Τι είναι η ψωριασική αρθρίτιδα; Η ψωριασική αρθρίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση που προσβάλλει τις αρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Περιστατικού ΚΟΛΛAΡΗ ΕΡΙEΤΑ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕNΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ

Παρουσίαση Περιστατικού ΚΟΛΛAΡΗ ΕΡΙEΤΑ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕNΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Παρουσίαση Περιστατικού ΚΟΛΛAΡΗ ΕΡΙEΤΑ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕNΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Αιτία Προσέλευσης Ασθενής, 72 ετών, προσέρχεται στα ΕΙ του Αιματολογικού προγραμματισμένα για επανέλεγχο Ηt: 25,6%: εισαγωγή για περαιτέρω

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλιο Ιλαράς-Ερυθράς-Παρωτίτιδας (MMR)

Εμβόλιο Ιλαράς-Ερυθράς-Παρωτίτιδας (MMR) Εμβόλιο Ιλαράς-Ερυθράς-Παρωτίτιδας (MMR) ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ Είστε σίγουροι ότι είστε προστατευμένοι από την ιλαρά, την ερυθρά και την παρωτίτιδα; ΕΝΗΜΕΡΩΣΟΥ! ΕΜΒΟΛΙΑΣΟΥ! ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΟΥ! ΕΜΒΟΛΙΟ MMR

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό Μεταγγίσεις στον

Διαβάστε περισσότερα

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ 14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ Υδατιδώδης μύλη κύηση ολική μερική Διεισδυτική μύλη κύηση Χοριοκαρκίνωμα PSTT (placental site trophoblastic tumors) Η ολική και μερική υδατιδώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΠΑΤΟΜΕΓΑΛΙΑ ΣΠΛΗΝΟΜΕΓΑΛΙΑ

ΗΠΑΤΟΜΕΓΑΛΙΑ ΣΠΛΗΝΟΜΕΓΑΛΙΑ ΗΠΑΤΟΜΕΓΑΛΙΑ ΣΠΛΗΝΟΜΕΓΑΛΙΑ Ελενα Γκόγκα Παθολόγος-Ογκολόγος Α Παθολογική Κλινική, Ιατρικής Σχολής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Μάρτιος 2014 ΗΠΑΤΟΜΕΓΑΛΙΑ Ψηλάφηση του ήπατος Ανω όρια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργός Οφθαλμίατρος/Παιδοφθαλμίατρος. Consultant Paediatric Ophthalmologist/St James University Hospital/Leeds/UK

Χειρουργός Οφθαλμίατρος/Παιδοφθαλμίατρος. Consultant Paediatric Ophthalmologist/St James University Hospital/Leeds/UK Ευάγγελος Δρίμτζιας MD PhD Χειρουργός Οφθαλμίατρος/Παιδοφθαλμίατρος Consultant Paediatric Ophthalmologist/St James University Hospital/Leeds/UK Πώς αναπτύσσεται η πάθηση Οι οφθαλμοί αναπτύσσονται στη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Συνδρομα Επωδυνων Ακρων

Συνδρομα Επωδυνων Ακρων www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Συνδρομα Επωδυνων Ακρων Έκδοση από 2016 10. Οστεοχόνδρωση (Συνώνυμα: Οστεονέκρωση, Άσηπτη νέκρωση). 10.1 Τι είναι; Η λέξη «οστεοχόνδρωση» σημαίνει «οστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Πορφυρα Henoch-Schoenlein

Πορφυρα Henoch-Schoenlein www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Πορφυρα Henoch-Schoenlein Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΠΟΡΦΥΡΑ HENOCH-SCHOENLEIN 1.1 Τι είναι; Η Πορφύρα Henoch-Schoenlein (HSP) είναι μία κατάσταση κατά

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Παθολόγο - Ογκολόγο, Στυλιανό Γιασσά

Συνέντευξη με τον Παθολόγο - Ογκολόγο, Στυλιανό Γιασσά Συνέντευξη με τον Παθολόγο - Ογκολόγο, Στυλιανό Γιασσά Ο καρκίνος του παχέος εντέρου ορθού αποτελεί το δεύτερο πιο συχνό καρκίνο σε γυναίκες και άνδρες και αντιπροσωπεύει το 13% όλων των καρκίνων. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Παλαιά βλάβη. Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή

Παλαιά βλάβη. Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή Παλαιά βλάβη Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή Απώλεια µυελίνης (LFB/cresyl violet) Μείωση πάχουςαραίωση νευραξόνων (silver stain) αποµυελίνωση και επαναµυελίνωση δντ επανειληµµένα στην ίδια πλάκα

Διαβάστε περισσότερα