ΕΙΣΑΓΩΓΗ Καρκίνος του µαστού Επιδηµιολογικά στοιχεία Μετάσταση και Εξωκυττάρια Θεµέλια Ουσία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΣΑΓΩΓΗ Καρκίνος του µαστού Επιδηµιολογικά στοιχεία Μετάσταση και Εξωκυττάρια Θεµέλια Ουσία"

Transcript

1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Καρκίνος του µαστού Επιδηµιολογικά στοιχεία Σε παγκόσµια κλίµακα o καρκίνος του µαστού είναι τρίτος σε συχνότητα και το ποσοστό θανάτων από αυτή την αιτία ανέρχεται σε ποσοστό 60% επί του συνόλου των περιπτώσεων καρκίνου. Στις γυναίκες, ο καρκίνος του µαστού είναι η συχνότερη µορφή κακοήθειας και η συχνότερη αιτία θανάτου 1. Στις Ηνωµένες Πολιτείες της Αµερικής (ΗΠΑ) και στον Καναδά, 1 στις 8 γυναίκες περίπου θα εκδηλώσουν καρκίνο του µαστού κατά τη διάρκεια της ζωής τους, ενώ στην Ευρώπη η αναλογία αυτή διαµορφώνεται σε 1 στις 11 γυναίκες. Ειδικότερα, στις ΗΠΑ στις 100,000 γυναίκες ανά χρόνο, 111 νέες περιπτώσεις καρκίνου του µαστού διαγιγνώσκονται και 24 ασθενείς τελικά πεθαίνουν 2. Η συχνότητα εµφάνισης της ασθένειας στις ΗΠΑ, στον Καναδά και στην Ευρώπη είναι 6 φορές µεγαλύτερη σε σύγκριση µε τις χώρες της Ασίας και της Αφρικής, κάτι που πιθανώς σχετίζεται µε περιβαλλοντικούς παρά µε γενετικούς παράγοντες 3,4. Στην Ελλάδα, όπως και στις άλλες µεσογειακές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία), παρατηρείται µικρότερη συχνότητα εµφάνισης του καρκίνου του µαστού σε αντίθεση µε την Ολλανδία και τη Γερµανία, όπου παρατηρείται υψηλότερη συχνότητα εµφάνισης 5. Ωστόσο, ο καρκίνος του µαστού προσβάλλει περίπου 4,500 Ελληνίδες το χρόνο και ευθύνεται για τους περισσότερους θανάτους µετά τον καρκίνο του πνεύµονα. Τα τελευταία 40 χρόνια, έχει παρατηρηθεί διεθνώς αύξηση της συχνότητας εµφάνισης του καρκίνου του µαστού µε κορύφωση στο τέλος της δεκαετίας του 80. Από τότε όµως, η συχνότητα εµφάνισης της ασθένειας σταθεροποιήθηκε. Επιπλέον, έχει παρατηρηθεί µείωση της θνησιµότητας τα τελευταία χρόνια και το ποσοστό της ετήσιας µείωσης είναι περίπου 3.4% 2,6. Αυτή η µείωση της θνησιµότητας είναι πιθανόν να οφείλεται: α/ στην ευρεία και συστηµατική χρήση της µαστογραφίας, µε αποτέλεσµα να εντοπίζονται συχνά όγκοι σε αρχικό σχετικά στάδιο, β/ στη χρήση της χηµειοθεραπείας µε συνδυασµό διαφόρων φαρµάκων, ως συµπληρωµατική µέθοδο θεραπείας µετά τη χειρουργική επέµβαση, καθώς και γ/ στη χρήση συµπληρωµατικής ορµονολογικής θεραπείας στις περιπτώσεις των καρκίνων που εκφράζουν υποδοχείς οιστρογόνων και προγεστερόνης 7,8. Μετάσταση και Εξωκυττάρια Θεµέλια Ουσία Η δηµιουργία όγκων οφείλεται στη συσσώρευση γενετικών αλλοιώσεων σε ρυθµιστικά γονίδια που ανήκουν στο σύστηµα ελέγχου του κυτταρικού κύκλου. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα τα εξαλλαγµένα νεοπλασµατικά κύτταρα να αποκτούν την ικανότητα να πολλαπλασιάζονται χωρίς τους φυσιολογικούς περιορισµούς και να διαιρούνται ταχύτερα από τα περιβάλλοντα φυσιολογικά κύτταρα. Η αποκόλληση των νεοπλασµατικών κυττάρων από τον πρωτοπαθή όγκο και η µετανάστευσή τους σε αποµακρυσµένες θέσεις του οργανισµού, όπου στη συνέχεια δηµιουργούν τους δευτερογενείς όγκους, αναφέρεται ως µετάσταση. Τα νεοπλασµατικά κύτταρα µεταναστεύουν διαµέσου των πρωτεϊνών της εξωκυττάριας θεµέλιας ουσίας (ΕΘΟ) που περιβάλλει τα κύτταρα ενός πρωτοπαθούς όγκου και εισέρχονται στην αιµατική κυκλοφορία ή στα λεµφικά αγγεία, µέσω των οποίων µεταφέρονται στα περιφερικά όργανα. Η προσκόλληση των νεοπλασµατικών κυττάρων µεταξύ τους, σε ετερόλογα κύτταρα ή σε πρωτεΐνες της ΕΘΟ οφείλεται στη διαµεσολάβηση µιας υπεροικογένειας διαµεµβρανικών πρωτεϊνών της κυτταρικής επιφάνειας, οι οποίες είναι γνωστές ως ιντεγκρίνες. Οι ιντεγκρίνες διαµέσου της ρύθµισης της προσκολλητικής ικανότητας των καρκινικών κυττάρων ελέγχουν το σχηµατισµό των µεταστατικών

2 - 2 - νεοπλασµάτων. Η µετανάστευση, η αύξηση και η ανάπτυξη, η ευαισθησία ως προς την απόπτωση και ο σχηµατισµός νέων αγγείων για την παροχή θρεπτικών ουσιών στον όγκο αποτελούν διεργασίες που επηρεάζονται άµεσα από τις ιντεγκρίνες. Από τη µελέτη της βιβλιογραφίας καταδεικνύεται ότι η γονιδιακή έκφραση των ιντεγκρινών ελέγχεται από µια κυτταροπλασµατική οικογένεια πρωτεϊνών γνωστών ως πρωτεϊνική κινάση C (PKC). Σύµφωνα µε τους Rosfjord et al 9 η PKC διαµορφώνει την έκφραση των γονιδίων α2 και β1 των ιντεγκρινών, µε αποτέλεσµα να επηρεάζεται η κυτταρική προσκόλληση των MCF-7 κυττάρων, τα οποία αποτελούν πρότυπη σειρά καρκινικών κυττάρων µαστού. PKC και έλεγχος της κυτταρικής αύξησης Ο όρος PKC αναφέρεται στην οικογένεια των πρωτεϊνικών κινασών σερίνης/θρεονίνης αποτελούµενης από τις παρακάτω 12 ισοµορφές που συµβολίζονται µε ελληνικά γράµµατα: α, βι, βιι, γ, δ, ε, ζ, η, θ, ι, λ και µ. Οι PKC ισοµορφές κωδικοποιούνται από 11 γονίδια 10 και παίζουν ουσιωδέστατο ρόλο σε αρκετές οδούς επαγωγής των σηµάτων που ρυθµίζουν την κυτταρική αύξηση, το µετασχηµατισµό και τη διαφοροποίηση 11,12. Συγκεκριµένες ισοµορφές µπορούν να ενεργοποιηθούν από το ασβέστιο, διάφορα φωσφολιπίδια, τη διακυλγλυκερόλη που παράγεται από τη φωσφολιπάση C ή τη φωσφολιπάση D, τους εστέρες της φορβόλης και από τα λιπαρά οξέα που παράγονται στα κύτταρα από την ενεργοποίηση της φωσφολιπάσης Α2. Οι διάφορες ισοµορφές ανταποκρίνονται µε διαφορετικό τρόπο ως προς τους παραπάνω συµπαράγοντες. Οι PKC ισοµορφές ταξινοµούνται σε τρεις οµάδες, ανάλογα µε τη δοµή τους και την απαίτησή τους για συγκεκριµένο συµπαράγοντα: (1) τις κλασικές PKCs (α, βι, βιι, γ), οι οποίες ενεργοποιούνται από την διακυλγλυκερόλη ή το ασβέστιο, (2) τις καινοφανείς PKCs (δ, ε, η, θ,. µ), οι οποίες ενεργοποιούνται από τη διακυλγλυκερόλη, αλλά όχι από το ασβέστιο και (3) τις άτυπες PKCs (ζ, ι), οι οποίες δεν ανταποκρίνονται ούτε στη διακυλγλυκερόλη ούτε στο ασβέστιο. Κάθε µια από αυτές τις ισοµορφές περιέχει µια αµινοτελική ρυθµιστική περιοχή (regulatory, REG) και µια καρβοξυτελική καταλυτική περιοχή µε δραστικότητα κινάσης (catalytic, CAT) 13. Οι ρυµιστικές περιοχές όλων των PKC ισοµορφών περιέχουν µια περιοχή ψευδοϋποστρώµατος, µια αυτο-ανασταλτική περιοχή µε αλληλουχίες παρόµοιες µε τα υποστρώµατα των PKC ισοµορφών, που διατηρεί το ένζυµο σε αδρανή κατάσταση, προφανώς αλληλεπιδρώντας µε την περιοχή πρόσδεσης για τα υποστρώµατα στην καταλυτική περιοχή 11,12,14. Οι ενεργοποιητές της PKC, όπως η διακυλγλυκερόλη, οι εστέρες της φορβόλης και τα ιόντα ασβεστίου, θεωρούνται ότι απαλλάσσουν το µόριο από την παραπάνω ενδοµοριακή καταστολή, οδηγώντας το σε µια αλλαγή της χωροδιάταξής του, που προκαλεί την απελευθέρωση της περιοχής πρόσδεσης για τα υποστρώµατα από την περιοχή του ψευδοϋποστρώµατος. Έχει αποδειχθεί ότι συνθετικά ολιγοπεπτίδια που περιέχουν αλληλουχίες παρόµοιες µε την περιοχή του ψευδοϋποστρώµατος, αναστέλλουν την PKC in vivo και in vitro 15,16, (Εικ.1). Η ανακάλυψη ότι ο οξικός εστέρας της µυριστοϋλ-φορβόλης (phorbol myristoyl acetate- PMA) επάγει το σχηµατισµό όγκων και προκαλεί µια παρατεταµένη ενεργοποίηση της PKC, αποτέλεσε ένα γεγονός-κλειδί στην έρευνα του καρκίνου συνδέοντας τη διεργασία µεταγωγής σήµατος µε την καρκινογένεση 17,18. Με εξαίρεση τις ισοµορφές της PKC ζ, ι και λ, οι υπόλοιπες ενεργοποιούνται από το PMA. Με την ενεργοποίησή της, η PKC αποτελεί τον κύριο συµµέτοχο σε µια σειρά κυτταρικών λειτουργιών που περιλαµβάνουν την αναστολή της αύξησης, τη διαφοροποίηση και τη γονιδιακή έκφραση. Οι PKC ισοµορφές εκφράζονται

3 - 3 - διαφορικά σε ποικιλία ιστών και διαµερισµατοποιούνται εντός του κυτταροπλάσµατος 19. Η PKC εµπλέκεται στη παθογένεση του καρκίνου του µαστού 12,14. Έτσι διάφορες µελέτες έχουν αποδείξει ότι η συνολική δραστηριότητα της PKC αυξάνει σε µια σειρά ανθρώπινων καρκίνων του µαστού σε σύγκριση µε φυσιολογικό ιστό µαζικού αδένα, καθώς και ότι πρωτογενείς όγκοι µαστού εκφράζουν αυξηµένα επίπεδα των PKC πρωτεϊνών 20. Αρκετές καρκινικές σειρές από ανθρώπινα κύτταρα µαστού αρνητικές ως προς τον οιστρογονικό υποδοχέα εκφράζουν σηµαντικά αυξηµένα επίπεδα της PKC σε σύγκριση µε τις θετικές ως προς τον οιστρογονικό υποδοχέα κυτταρικές καρκινικές σειρές µαστού. Επίσης, είναι γνωστό ότι ο πρώτος κυτταρικός τύπος συνδέεται µε κακή πρόγνωση σε σύγκριση µε το δεύτερο κυτταρικό τύπο 21. Έχει βρεθεί ότι τουλάχιστον σε δύο κυτταρικές σειρές η PKCδ εµφανίζεται ότι παίζει ουσιώδη ρόλο στη ρύθµιση της αύξησης των θετικών ως προς τον οιστρογονικό υποδοχέα κυττάρων από καρκίνο µαστού 22. Επιπλέον, προκαταρκτικά δεδοµένα υποδεικνύουν ότι η υπερέκφραση της PKCα πιθανόν συνδέεται µε την αντίσταση προς την ταµοξιφένη 23. Οι µελέτες αυτές υποδεικνύουν ότι τα µέλη της PKC οικογένειας παρουσιάζουν τη δυνατότητα να αποτελέσουν στόχο για τη θεραπεία του καρκίνου του µαστού. Πρωτεϊνική Κινάση και Μετάσταση Μερικά πολύ επιθετικά νεοπλασµατικά κύτταρα µαστού περιέχουν πολύ µεγάλη ποσότητα της PKC 21. Η αυξηµένη δραστηριότητα της PKC συνδέεται µε τον περισσότερο επιθετικό, αρνητικό - για τον υποδοχέα των οιστρογόνων φαινότυπο 24,25. Αντίθετα, η µειορρύθµιση της δραστηριότητας της PKC έχει δειχθεί ότι αναστέλλει την αύξηση του πληθυσµού των νεοπλασµατικών κυττάρων καθώς και την πρόοδο του κυτταρικού κύκλου. Από µελέτες που έγιναν σε µια µη µεταστατική κυτταρική σειρά από καρκινικά κύτταρα µαστού, την MCF-7, καταδεικνύεται ότι η ένθεση πολλαπλών αντιγράφων του γονιδίου για την PKCα στα παραπάνω κύτταρα, άλλαξε δραµατικά το φαινότυπό τους, αυξάνοντας τη µεταστατική τους και ογκογενετική τους ικανότητα µετά την έγχυσή τους σε στελέχη γυµνών ποντικών 9. Θεωρείται ότι η αυξηµένη έκφραση της PKC-α στην MCF-7 καρκινική σειρά προκαλεί αλλαγή της έκφρασης των ιντεγκρινών στα διαµολυσµένα αυτά κύτταρα. Ωστόσο, οι µηχανισµοί που προκαλούν την αλλαγή του φαινότυπου των MCF-7 κυττάρων και οφείλονται στην υπερέκφραση της PKC-α δεν έχουν πλήρως διευκρινισθεί. Είναι όµως προφανές από τη µελέτη της βιβλιογραφίας ότι η έκφραση των ιντεγκρινών αλλάζει, καθώς τα MCF-7-PKC-α κύτταρα αναπτύσσονται in vitro ανεξάρτητα ως προς την προσκόλλησή τους στην επιφάνεια των καλλιεργητικών δοχείων και είναι ικανά να αναπτυχθούν σε εναιώρηµα. Αντίθετα, τα κύτταρα µάρτυρες MCF-7V (ένας υποκλώνος των MCF-7 κυττάρων που δεν εκφράζουν PKC-α δραστηριότητα) αναπτύσσονται µόνο µέσω της προσκόλλησής τους στην επιφάνεια των καλλιεργητικών δοχείων 19. Με τη βοήθεια του συστήµατος διαλογής κυττάρων ενεργοποιούµενο από φθορισµό έχει δειχθεί ότι τα MCF-7V κύτταρα εκφράζουν τις α3 και α6 υποµονάδες των ιντεγκρινών, αλλά αυτές απουσιάζουν από τα MCF-7-PKC-α κύτταρα. Εφόσον τα κύτταρα αυτά εκφράζουν τη β1 υποµονάδα των ιντεγκρινών, συµπεραίνεται ότι εκφράζονται κυρίως οι α3β1 και α6β1 ιντεγκρίνες.

4 - 4 - οµή των ιντεγκρινών και πρόσδεση σε συνδέτες Η υπεροικογένεια των ιντεγκρινών αποτελείται από 18α και 8β έως σήµερα γνωστές υποµονάδες που σχηµατίζουν 24 ετεροδιµερή (Εικ.2) για το σχηµατισµό µιας µεγάλης ποικιλίας ιντεγκρινών που λειτουργούν ως υποδοχείς για διάφορους κυτταρικούς συνδέτες και πρωτεΐνες της ΕΘΟ. Οι ιντεγκρίνες είναι εξαρτώµενες από την παρουσία κατιόντων και αποτελούνται από µια µεγάλη αµινο-τελική περιοχή (100 κατάλοιπα για τις α υποµονάδες και περίπου 700 κατάλοιπα για τις β υποµονάδες), µια διαµεµβρανική περιοχή και µια βραχεία κυτταροπλασµατική καρβοξυλική περιοχή. Οι ιντεγκρίνες αλληλεπιδρούν µε µια ποικιλία συνδετών που περιλαµβάνουν πρωτεΐνες της ΕΘΟ και µόρια της κυτταρικής επιφάνειας 26,27. Πολλές από τις ιντεγκρίνες που λειτουργούν ως υποδοχείς αναγνωρίζουν το τριπεπτίδιο αργινίνη-γλυκίνη-ασπαραγινικό οξύ (RGD), το οποίο αποτελεί µια κοινή αλληλουχία σε συστατικά της ΕΘΟ. Η ενδοκυττάρια περιοχή των ιντεγκρινών συνδέεται άµεσα ή έµµεσα µε τον κυτταροσκελετό της ακτίνης, συσχετίζοντας έτσι τον κυτταροσκελετό µε την ΕΘΟ.Οι σηµατοδοτικές οδοί µε τη διαµεσολάβηση των ιντεγκρινών προάγουν την κυτταρική µετανάστευση προκαλώντας αλλαγές στην κυτταροσκελετική οργάνωση και αυξάνοντας την κυτταρική συσταλτότητα (Εικ. 3). Η ενεργοποίηση της κινάσης εστιακής προσκόλλησης (Focal Adhesion Kinase - FAK) παίζει πρωτεύοντα ρόλο στις διάφορες σηµατοδοτικές οδούς των ιντεγκρινών, που επηρεάζουν την κυτταρική µετανάστευση. Η FAK είναι µια κινάση της τυροσίνης µη υποδοχέας που έµµεσα και ίσως και άµεσα συνδέεται µε τις ιντεγκρίνες στις περιοχές εστιακής επαφής. Η πρόσδεση του συνδέτη στις ιντεγκρίνες οδηγεί στην φωσφορυλίωση της FAK σε επτά τουλάχιστον διαφορετικές θέσεις τυροσίνης in vivo, επιτρέποντας έτσι την αλληλεπίδραση της FAK µε την ογκοπρωτεϊνη Src, την πρωτεϊνη Grb2 και την κινάση της 3-φωσφατιδυλ-ινοσιτόλης (PI3-K). Η FAK επίσης προάγει τη φωσφορυλίωση των συνδεδεµένων µε αυτήν πρωτεϊνών, όπως είναι η Cas και η παξιλίνη. Πρόσφατα ο Chen et al 28 βρήκε ότι η κυτταροπλασµατική κινάση Erk, η οποία εκφράζεται σε µεγάλο βαθµό σε µεταναστευτικά κύτταρα συµπεριλαµβανοµένων των ενδοθηλιακών κυττάρων και των µεταστατικών κυτταρικών σειρών, ενεργοποιείται µέσω της σηµατοδοτικής οδού των ιντεγκρινών. Η ενεργοποίηση και αυτοφωσφορυλίωση της FAK, µε τη διαµεσολάβηση των ιντεγκρινών, οδηγεί στην αλληλεπίδραση της FAK µε την περιοχή οµολογίας πλεξτρίνης (pleckstrin homology domain) της Erk και την επακόλουθη ενεργοποίηση και φωσφορυλίωση της Erk. Η Erk παίζει σηµαντικό ρόλο στην κυτταρική µετανάστευση, εφόσον οι αλλαγές στην έκφρασή της σχετίζονται άµεσα µε αλλαγές ως προς την µεταναστευτικότητα των κυττάρων. Επίσης η στοχευµένη µέσω της ιντεγκρίνης ενεργοποίηση της Εrk συνεισφέρει στην κυτταρική µετανάστευση διαµέσου της φωσφορυλίωσης της κινάσης της ελαφριάς αλυσίδας της µυοσίνης (Μyosin Light Chain Kinase - MLCK), γεγονός που οδηγεί στην κυτταρική συσταλτότητα 29. Ιντεγκρίνες και απόπτωση Η απόπτωση ή ο προγραµµατισµένος κυτταρικός θάνατος ρυθµίζει τη διάρκεια ζωής των φυσιολογικών κυττάρων και εξαλείφει τα κύτταρα µετά την επίδραση ορισµένων τοξικών προσβολών ή µετά την αποκόλλησή τους από την ΕΘΟ, όπως συχνά συµβαίνει στα επιθήλια. Ο τελευταίος αυτός τύπος της απόπτωσης είναι γνωστός στη διεθνή βιβλιογραφία ως «anoikis». Η ελάττωση του ρυθµού της απόπτωσης συνεισφέρει στην ογκογένεση εξαιτίας του γεγονότος ότι τα νεοπλασµατικά κύτταρα «δραπετεύουν» από τη φυσιολογική αποµάκρυνσή τους. Η σηµατοδότηση των ιντεγκρινών τροποποιεί την αποπτωτική επαγωγή, προκαλώντας στις περισσότερες

5 - 5 - περιπτώσεις αύξηση της κυτταρικής επιβίωσης, αλλά µερικές φορές και στην ελάττωσή της. Οι ιντεγκρίνες επάγουν την επιβίωση µέσω της ενεργοποίησης της PI3-K, της Erk,της συνδεδεµένης µε την ιντεγκρίνη κινάσης (Integrin Linked Kinase - ILK) και της κινάσης συνδεδεµένης στο αµινοτελικό άκρο της Jun (Jun NH2- terminal kinase - JNK) (Εικ. 4). Η ενεργοποίηση της PI3-Κ µε τη διαµεσολάβηση των ιντεγκρινών πυροδοτεί αρκετούς αντιαποπτωτικούς µηχανισµούς. Η ενεργοποιηµένη PI3-K παράγει PI(3,4,5)P3 και PI(3,4)P2, οι οποίες επάγουν την επανατοποθέτηση της Αkt στην κυτταρική µεµβράνη και στην φωσφορυλίωσή της. Η αναστολή της λειτουργίας της β1 ιντεγκρίνης στο µαζικό αδένα in vivo, χρησιµοποιώντας ένα αρνητικό επικρατή υποδοχέα, οδηγεί σε αυξηµένο κυτταρικό θάνατο και σε ελαττωµένη φωσφορυλίωση της Akt και των υποστρωµάτων της Akt, όπως o Bad και ο forkhead µεταγραφικός παράγοντας FKHR. Η φωσφορυλίωση της FAK είναι φυσιολογική σε αυτές τις περιπτώσεις 30 καταδεικνύοντας ότι η διαµέσου της ιντεγκρίνης ενεργοποίηση της PI3-K σε αυτόν τον ιστό είναι ανεξάρτητη της FAK, αν και πιθανόν να επηρεάζεται από τη σηµατοδότηση των αυξητικών παραγόντων. Το τελευταίο έχει περιγραφεί σε καλλιέργειες κυττάρων από µαζικό αδένα. Υπάρχουν κάποιες εργασίες που υποδηλώνουν ότι η κινάση σερίνης/θρεονίνης ILK ενεργοποιείται µετά την πρόσδεσή της στην ιντεγκρίνη, όπου κατόπιν η ILK συνδέεται άµεσα και φωσφορυλιώνει την Akt 31. Ωστόσο, η αντιαποπτωτικές λειτουργίες των ιντεγκρινών εξαρτώνται και από άλλες σηµατοδοτικές οδούς. Η σηµατοδότηση των ιντεγκρινών αυξάνει τη δράση των αυξητικών παραγόντων ως προς την κυτταρική επιβίωση διευκολύνοντας καθοδικές σηµατοδοτικές διεργασίες, όπως έχει αποδειχθεί για την ιντεγκρίνη α6β1 στα ολιγοδενδροκύτταρα και για την α5β1 στα εντερικά επιθηλιακά κύτταρα καθώς και στα επιθηλιακά κύτταρα µαζικού αδένα 32. Από την άλλη πλευρά, η σηµατοδότηση µέσω του c-erbb2 αυξητικού παράγοντα στα επιθηλιακά κύτταρα µαζικού αδένα ελαττώνει τη συγγένεια της α2β1 ιντεγκρίνης, προκαλεί την ελάττωση της κυτταρικής επιβίωσης που οφείλεται στην ιντεγκρίνη και καταλήγει στην απόπτωση των κυττάρων, όταν αυτά αναπτύσσονται in vitro σε υπόστρωµα κολλαγόνου 33. Μετανάστευση των νεοπλασµατικών κυττάρων από το κυκλοφορικό σύστηµα Τα νεοπλασµατικά κύτταρα που αποκολλώνται από τον πρωτοπαθή όγκο εισέρχονται στο αγγειακό σύστηµα διαµέσου της δια-ενδοθηλιακής µετανάστευσης. Αυτό επιτυγχάνεται µέσω της στενής προσκόλλησης των καρκινικών κυττάρων στο ενδοθήλιο των αγγείων, µια διαδικασία στην οποία πρωταρχικό ρόλο παίζουν οι ιντεγκρίνες. Οι ισοµορφές των ιντεγκρινών που χρησιµοποιούνται διαφέρουν σε κάθε νεοπλασµατικό κυτταρικό τύπο, αλλά και διαφορετικοί όγκοι συχνά µπορεί να εκφράζουν τις ίδιες ισοµορφές. Οι ιντεγκρίνες α6β1 και αvβ3 εκφράζονται κυρίως σε επιθετικά καρκινικά κύτταρα και είναι αυτές οι ιντεγκρίνες που πιθανόν συµµετέχουν στην αρχική πρόσδεση των νεοπλασµατικών κυττάρων σε συνδέτες που εκφράζονται στα ενδοθηλιακά κύτταρα των αγγείων (Εικ. 5). Σύµφωνα µε τους Liapis et al 34 αυξάνεται η έκφραση της αvβ3 ιντεγκρίνης σε µεταστατικούς όγκους και σε µεταστάσεις σε αποµακρυσµένες θέσεις. Ωστόσο, δεν έχει πλήρως αποσαφηνισθεί ο µηχανισµός µε τον οποίο η αvβ3 ιντεγκρίνη συµµετέχει στην εξάπλωση των καρκινικών κυττάρων του µαστού. Σύµφωνα µε τους Felding-Habermann et al 35 η αλληλεπίδραση των κυκλοφορούντων νεοπλασµατικών κυττάρων µε τα αιµοπετάλια, αντιπροσωπεύει ένα πιθανό µηχανισµό για την παγίδευση των νεοπλασµατικών κυττάρων εντός των αγγείων και την προσκόλλησή τους στα ενδοθηλιακά κύτταρα. Η ανάπτυξη των µεταστάσεων σε µερικά όργανα καθορίζεται από την εξειδικευµένη αλληλεπίδραση ιντεγκρίνης-συνδέτη. Αυτό εξηγεί το γεγονός ότι δηµιουργούνται

6 - 6 - ειδικά µεταστάσεις σε ορισµένα όργανα, καθώς δεν εκφράζονται από όλα τα όργανα οι κατάλληλοι συνδέτες που θα αλληλεπιδράσουν µε τις ειδικές γι αυτούς ιντεγκρίνες των νεοπλασµατικών κυττάρων. Οι επιχώριοι λεµφαδένες αποτελούν την αρχική θέση µετάστασης των νεοπλασµατικών κυττάρων µαστού. Η πρόσδεση στη βιτρονεκτίνη των λεµφαδένων επιτελείται µε τη διαµεσολάβηση των αvβ3 και αvβ5 ιντεγκρινών-υποδοχέων των καρκινικών κυττάρων 36,37. Οι µελέτες σε ανθρώπινες καρκινικές κυτταρικές σειρές µαστού δείχνουν ότι αυτές εκφράζουν τις πρωτεΐνες της θεµέλιας ουσίας του οστίτη ιστού, όπως οστεοποντίνη, οστεονεκτίνη και οστική σιαλοπρωτεΐνη 38,39 καθώς και ότι η οστεοποντίνη αποτελεί το συνδέτη για τις ιντεγκρίνες αvβ1, αvβ3 και αvβ520. Τα παραπάνω καταδεικνύουν ότι σηµαντικό ρόλο στη παθογένεση της µετάστασης στα οστά παίζουν οι αv ιντεγκρίνες. Ο ρόλος της PKC στις κυτταρικές σειρές από αδενοκαρκίνωµα µαστού Οι ακριβείς ρόλοι των εξειδικευµένων ισοµορφών της PKC στον έλεγχο της κυτταρικής αύξησης, στη ρύθµιση του κυτταρικού κύκλου και στην απόπτωση ανθρώπινων κυττάρων από καρκίνο του µαστού δεν έχουν πλήρως αποσαφηνισθεί, κυρίως γιατί τα κύτταρα αυτά περιέχουν πολλαπλές ισοµορφές της PKC και έτσι είναι δύσκολο να διακρίνουµε τους συγκεκριµένους ρόλους των ισοµορφών αυτών. Με σκοπό την κατανόηση του ρόλου των διαφόρων ισοµορφών, έχουν αναπτυχθεί καρκινικές σειρές από όγκους µαστού, όπως η MCF-7, στις οποίες χρησιµοποιήθηκε ο φορέας έκφρασης που κωδικοποιεί µόνο τη ρυθµιστική περιοχή είτε της PKC-α είτε της -ε ή της -ζ ισοµορφής. Εφόσον η πρωτεΐνη που κωδικοποιείται από τον παραπάνω φορέα έκφρασης στερείται καταλυτικής δραστηριότητας, εξασκεί αρνητική επικρατή επίδραση στην αντίστοιχη ενδογενή ισοµορφή. Οι γονιδιακές αυτές κατασκευές (που ονοµάζονται REG) χρησιµοποιήθηκαν για την παραγωγή και το χαρακτηρισµό παραγώγων των MCF-7 κυτταρικών σειρών. Οι κυτταρικές αυτές σειρές σταθερά υπερεκφράζουν την αρνητικά επικρατή µεταλλαγµένη µορφή των PKC -α, -ε ή -ζ ισοµορφών. Έχει βρεθεί ότι η MCF-7/PKC-α-REG κυτταρική σειρά παρουσίασε έντονη ελάττωση των επιπέδων των πρωτεϊνών p21 CIPI και bcl-2 (Εικ. 6) 13. Τα αποτελέσµατα των µελετών αυτών καταδεικνύουν ότι η PKC-α στα MCF-7 κύτταρα παίζει ουσιώδη ρόλο στη ρύθµιση του ελέγχου του κυτταρικού κύκλου και της απόπτωσης διαµέσου της αύξησης της έκφρασης των p21 CIPI και bcl-2, προστατεύοντας έτσι τα MCF-7 κύτταρα από την απόπτωση. Η ανεξάρτητη της προσκόλλησης σε συστατικά της ΕΘΟ κυτταρική αύξηση, αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο των εξαλλαγµένων κυττάρων. Σε µια µελέτη έχει αποδειχθεί ότι όταν τα κύτταρα από ανθρώπινo µελάνωµα αναπτύσσονται in vitro συνδεόµενα σε τρισδιάστατο υπόστρωµα κολλαγόνου διαµέσου της αvβ3 ιντεγκρίνης, τα κύτταρα αυτά δεν υφίστανται απόπτωση 40. Σε µερικά κύτταρα, η απόπτωση αναστέλλεται µετά την ενεργοποίηση της PKC-α από εστέρες της φορβόλης, ενώ σε άλλα κύτταρα η ενεργοποίηση της PKC πυροδοτεί τον κυτταρικό θάνατο 41,42. Η αύξηση της έκφρασης της αvβ3 ιντεγκρίνης σε MCF-7-PKC-α µέσω ενός µηχανισµού αύξησης της έκφρασης της PKC-α οδήγησε τα κύτταρα αυτά σε αύξηση ανεξάρτητη από την προσκόλλησή τους σε υπόστρωµα ΕΘΟ, αλλά παρουσίασαν επαγωγή της απόπτωσης µετά τη παρατεταµένη έκθεσή τους σε εστέρες της φορβόλης. Έχει προταθεί ότι οι αλλαγές της έκφρασης των PKC ισοµορφών υπό την επίδραση των εστέρων της φορβόλης πιθανόν να προκαλούν την έναρξη της διεργασίας της απόπτωσης 43. Επιπρόσθετα, η υπερέκφραση της PKC-α στην MCF-7 καρκινική σειρά κυττάρων µαστού προκαλεί αυξηµένη έκφραση του jun γονιδίου, που αποτελεί ένα µεταγραφικό παράγοντα που ελέγχει την κυτταρική αύξηση 43. Η έκφραση του

7 - 7 - παραπάνω γονιδίου προκαλεί αύξηση του ρυθµού πολλαπλασιασµού της παραπάνω κυτταρικής σειράς in vitro. Αντίθετα, τα ανεξάρτητα από τα οιστρογόνα MCF-7 κύτταρα µε υπερέκφραση της PKC-α υφίστανται απόπτωση όταν εκτίθενται στο PMA. Τα κύτταρα αυτά έχει βρεθεί ότι σε απάντηση ως προς τo PMA εκφράζουν επίσης το γονίδιο gadd45, το οποίο αποτελεί ένα γονίδιο διακοπής της αύξησης (growth arrest gene). Αυτό υποδηλώνει ότι το gadd45 συµµετέχει σε σηµατοδοτικές ακολουθίες που οδηγούν στον κυτταρικό θάνατο των MCF-7 κυττάρων 44. Όλες αυτές οι µελέτες καταδεικνύουν ότι οι αλλαγές της PKC οδού επηρεάζουν σε σηµαντικό βαθµό τη διεργασία της απόπτωσης των καρκινικών κυττάρων του µαστού. Εποµένως οι αναστολείς της PKC-α πιθανόν να αυξάνουν τη δραστικότητα των κυτταροτοξικών παραγόντων για τη θεραπεία του καρκίνου του µαστού. PKC-στόχος για αντικαρκινικά φάρµακα Οι διάφορες στρατηγικές για τον έλεγχο του καρκίνου στοχεύουν αρκετά από τα διαδοχικά βήµατα που οδηγούν στην αύξηση των όγκων και στη µετάσταση. ιάφορες αντι-αγγειογενετικές µελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη χρησιµοποιώντας διάφορες συνθετικές ουσίες όπως AGM-1470, CAI, PF4 και DS ,46,47,48, οι οποίες αναστέλλουν τον αγγειακό κυτταρικό πολλαπλασιασµό, την κυτταρική προσκόλληση ή την κινητικότητα των κυττάρων. Η χρήση αντισωµάτων (που αναστέλλουν τη λειτουργία των υποδοχέων) καθώς και ολιγονουκλεοτιδίων µε αλληλουχία αντίθετης φοράς (antisense) (για την αναστολή της γονιδιακής έκφρασης) εναντίον των αυξητικών παραγόντων ενδοθηλιακής προέλευσης βρίσκεται υπό έρευνα 47. Τα ευρήµατα αρκετών µελετών που διενεργούνται στο Guthrie Research Institute δηµιουργούν πολύ ενδιαφέρουσες νέες δυνατότητες για τη ρύθµιση της έκφρασης των ιντεγκρινών σε όγκους µε τη διαµεσολάβηση θεραπευτικών στρατηγικών που έχουν ως στόχο συγκεκριµένες ισοµορφές της PKC. H χρήση θεραπευτικών παραγόντων, όπως της βρυοστατίνης-1(bryostatin-1) εναντίον των πρωτεϊνικών κινασών, βρίσκεται υπό κλινική δοκιµασία δίνοντας έµφαση στο ζωτικό ρόλο των πρωτεϊνικών κινασών ως προς της επαγωγική τους δράση στην ογκογένεση. Σε µελέτες κυτταρικών καλλιεργειών, λειτουργικά η βρυοστατίνη-1 φαίνεται να εµφανίζει µια διφασική κυτταρική απάντηση. Χαµηλές δόσεις της βρυοστατίνης-1 προκαλούν την απόπτωση των MCF-7-PKC-α κυττάρων, αλλά υψηλές δόσεις αντιστρέφουν την ανασταλτική δράση ως προς την κυτταρική αύξηση των εστέρων της φορβόλης και επάγουν την κυτταρική επιβίωση 44. Για τούτο η κατανόηση των µηχανισµών µε τους οποίους τα καρκινικά κύτταρα µαστού δραπετεύουν από τον κυτταρικό θάνατο, ακόµη και υπό την παρουσία θεραπευτικών παραγόντων, θα συµβάλλει σηµαντικά στο σχεδιασµό των νέων αυτών φαρµάκων. Οι δύο κυτταρικές σειρές MCF-7V και MCF-7-PKC-α προσφέρουν ένα εξαιρετικό σύστηµα - µοντέλο για τον προσανατολισµό των µελετών προς την κατεύθυνση του ρόλου των ιντεγκρινών και της ρύθµισής τους από την PKC στον καρκίνο του µαστού.

8 - 8 - Βιβλιογραφία 1. Parkin DM, Stjernsward J, Muir CS. Estimates of worldwide frequency of twelve major cancers. Bull World Health Organ 62: , Howe HL, Wingo PA, Thun MJ, Ries LAG, Rosenberg HM, Feigal EG, Edwards BK. Annual report to the nation on the status of cancer (1973 through 1998), featuring cancers with recent increasing trends J Natl Cancer Inst 93: , Henderson BE, Pike MC, Bernstein L, Ross RK. Breast cancer. In: Schottenfeld D, Fraumeni JF (ed) Cancer epidemiology and prevention. 2nd ed, Oxford: Oxford University Press; 1996: Probst Hensch NM, Pike MC, McKean-Cordin R, Stanczyk FZ, Kolonel LN, Henderson BE. Ethnic differences in post-menopausal plasma estrogen levels: high estrone levels in Japanese-American women despite low weight. Br J Cancer 82: , Ferlay J, Bray F, Sankila R, Parkin DM. EUCAN: Cancer incidence, mortality, and prevalence in the European Union version 3.1.IARC Cancer Base No 4. Lyon: IARC Press; Peto R, Borecham J Clarke M, Davies C, Beral V. UK and USA breast cancer deaths down 25% in year 2000 at ages years. Lancet 355: , EBCT. Tamoxifen for early breast cancer: An overview of the randomized trials. Lancet 351: , 1998a. 8. EBCT. Polychemotherapy for early breast cancer: An overview of the randomized trials. Lancet 352: , 1998b. 9. Rosfjord EC, Maemura M, Johnson MD, Torri JA, Akiyama SK, Woods VL, Dickson RB. Activation of protein kinase C by phorbol esters modulates α 2 β 1 integrin on MCF-7 breast cancer cells. Exp Cell Res 248: , Dekker LV, Parker PP. The protein kinase C and protein kinase C related gene families. Curr Opin Struct Bioll 5: , Blobe GC, Obeid LM, Hamun YA. Regulation of protein kinase C and role in cancer biology. Cancer Metastasis Rev 13: , Newton AC. Protein kinase C: structure, function, and regulation. J Biol Chem 270: , Soh J-W, Lee Y-S, Weinstein IB. Effects of regulatory domains of specific isoforms of protein kinase C on growth control and apoptosis in MCF-7 breast cancer cells. J Exp Ther Onc 3: , Davidson NE, Kennedy MJ. Protein kinase C and breast cancer. CancerTreat Res 83:91-105, Gupta KP, Ward NE, Gravitt KR, Bergman PJ, O Brian CA. Partial reversal of multidrug resistance in human breast cancer cell by an N-myristoylated protein kinase C-alpha pseudosustrate peptide. J Boil Chem 271: , Bergram PJ, Gravitt KR, O Brian CA. An N-myristoylated protein kinase C-alpha pseudosustrate peptide that function as a multidrug resistance reversal agent in human breast cancer cell is not P-glycoprotein substrate. Cancer Chemother Pharmacol 40: , Castagna M, Takai Y, Kaibuchi K, Sano K, Kikkawa U, Nishizuka Y. Direct activation of calcium-activated, phospholipid-dependent protein kinase by tumorpromoting phorbol esters. J Biol Chem 257: , Leach KL, James ML, Blumberg PM. Characterization of a specific phorbol ester aporeceptor in mouse brain cytosol. Proc Nat Acad Sci USA 80: , 1983.

9 Noti JD, Johnson AK, Kirk Q. Cancer metastasis and the role of protein kinase C and integrins. The Guthrie Journal 69:31-39, Lim IK, Lee DJ, Lee KH, Yun TK. High activities of protein kinase C and M fresh human stomach and breast tumors. Yonsei Med J 28: , Fabbro D, Kung W, Costa SD, Borner C, Regennass U, EppenbergerU. Involvement of protein kinase C in the growth regulation of human breast cancer cell. Cancer Treat Res 61: 22-48, Shanmugam M, Krett NL, Maizels ET, Murad FM, Rosen ST, Hunzicker-Dunn M. A role for protein kinase C delta in the differential sensitivity of MCF-7 and MDA-MB 231 human breast cancer cells to phorbol ester-induced growth arrest and p21 (WAFI/CIP1) induction. Cancer Lett 172: Chisamore MJ, Ahmed Y, Bentrem DJ, Jordan VC, Tonetti DA. Novel antitumor effect of estradiol in athymic mice injected with a T47D breast cancer cell line overexpressing protein kinase C alpha. Clin Cancer Res 7: , Regazzi Rr, Fabbro D, Costa SD, Borner C, Eppenberger U. Effect of tumor promoter on growthand on cellular redistribution of phospholipid/ca 2+ -dependent protein kinase in human breast cancer cell. Int J Cancer 37: , Borner C, Wyss R, Regazzi R, Eppenberger U, Fabbro D. Immunological quantitation of phospholipid/ca 2+ -dependent protein kinase of human mammary carcinoma cells: inverse relationships to estrogen receptors. Int J Cancer 40: , Ruoslahti E, Pierschbacher MD. New perspectives in cell adhesion: RGD and integrins. Science 238: , Arcangelis AD. Integrins and ECM function, role in vertebrate development. Trends Genet 16: , Chen R, Kim O, Li M, Xiong X, Guan JL, Kung HJ, Chen H, Shimizu Y, Qiu Y. Regulation of the PH-domain-containing tyrosine kinase Etk by focal adhesion kinases through the FERM domain. Nat Cell Biol 3: , Klemke RL, Cai S, Giannini AL, Gallagher PJ, de Lanerolle P, Cheresh DA. Regulation of cell motility by mitogen-activated protein kinase. J Cell Biol 137: , Faraldo MM, Deugnier MA, Thiery JP, Glukhova MA. Growth defect induced by perturbation of β1-integrin function in the mammary gland epithelium result from a lack of MAPK activation via the Shc and Akt pathways. EMBO Rep 2: , Persad S. Regulation of protein kinase B/Akt-serine 473 phosphorylation by integrin-linked kinases: critical roles for kinases activity and amino acids arginine 211 and serine 343. J Biol Chem 276: , Lee JW, Juliano RL. Α5β integri protects intestinal epithelial cell from apoptosis through a phosphatidylinositol 3-kinase and protein kinase B-dependent pathway. Mol Biol Cell 11: , Baeckstrom D, Lu PJ, Taylor Papadimitriou J. Activation of the α2β1 integrin prevents c-erbb2-induce scattering and apoptosis of human mammary epithelial cell in collagen. Oncogen 19: , Liapis H, Flath A, Kitazawa S. Integrins αvβ3 expression by bone-residing breast cancer metastases. Diag Mol Patho 5: , Felding-hapermann B, Habermann R, Saldivar E, Ruggeri ZM. Role of β3 integrins in melanoma cell adhesion to activated platelets under flow. J Biol Chem 271: , 1996.

10 Nip J, Shibata H, Loskutoff DJ, Cheresh DA, Brodet P. Human melanoma cells derived from lymphatic metastases use integrins αvβ3 to adhere to lymph node vitronectin. J Clin Invest 90: , Wyner EA, Orlando RA, Cheresh DA. Integrins αvβ3 and αvβ5 contribute to cell attachment to vitronectin but differentially distribute on the cell surface. J Cell Biol 113:919-29, Bellahcene A, Castronovo V. Expression of bone matrix protein in human breast cancer: potential role in microcalcification formation and in the genesis of bone metastases. Bull Cancer 84:17-24, Bellahcene A, Castronovo V. Increase expression of osteonectin and osteopontin, tow bone matrix protein, in human breast cancer. Am J Pathol 146:95-100, Montgomery AM, Reisfeld RA, Cheresh DA. Integrin αvβ3 rescues melanoma cells from apoptosis in three-dimensional dermal collagen. Proc Nat Acad Sci USA 91: , McConkey D, Hartzell P, Jondal M, Orrenius S. Inhibition of DNA fragmentation thymocytes and isolated thymocyte nuclei by agents that stimulate protein kinase C. J Biol Chem 264: , Ishi H, Gobe G. Epstein-Barr virus infection associated with increased apoptosis in untreated and phorbol ester-treated human Burkitt s lymphoma (AW-Ramos) cells. Biochem Biophys Res Commun 192: , Ways DK, Kukoly CA, devente J, Hooker JL, Bryant WO, Posekany KJ, Fletcher DJ, Cook PP, Parker PJ. MCF-7 breast cancer cells transfected with protein kinase C-α exhibit alterd expression of other protein kinase C phenotype. J Clin Invest 95: , devente JE, Kukoly CA, Bryant WO, Posekany KJ, Chen J, Flecher DJ, Parker PJ, Pettit GJ, Lozano G, Cook PP, Ways DK. Phorbol esters induce death in MCF-7 breast cancer cell with altered expression of protein kinase C isoforms. Role for p53independent induction of gadd-45 in initiating death. J Clin Invest 96: , Ingber D, Fujita M, Kishimoto S, Kanamaru T, Brem H, Folkman J. Synthetic analogues of fumagillin that inhibit angiogenesis and suppress tumor growth. Nature 348: , Koch E, Alessandro R, Spoonster J, Wersto RP, Liotta LA. Angiogenesis: role of calcium mediated signal transduction. Proc Natl Acad Sci USA 92: , Folkman J, Inber D. Inhibition of angiogenesis. Semin Cancer Biol 3:89-96, Tanaka NG, Sakamoto N, Inoue K, Korenaga H, Kadoya S, Ogawa H, Osada Y. Atitumor effects of an antiangiogenic polysaccharide from an Arthrobacter species with or withoud a steroid. Cancer Res 49: , 1989.

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Χηµική Μεταβίβαση Σήµατος Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Η Επικοινωνία στα Ζωϊκά Κύτταρα 1. Δίκτυα εξωκυτταρικών και ενδοκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος MOPIAKH BIOΛOΓIA ΦAPMAKEYTIKHΣ ΔIAΛEΞΕΙΣ 10-12 Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος (Πως γίνονται αντιληπτά τα μηνύματα και πως δίδονται οι απαντήσεις) Δρ. Xρήστος Παναγιωτίδης, Tµήµα Φαρµακευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση

Ο ρόλος της ΕΘΟ. στην αναγέννηση. & την επανόρθωση Ο ρόλος της ΕΘΟ στην αναγέννηση & την επανόρθωση Νοvo E & Parola M. Fibrogenesis & Tissue Repair 2008, 1:5 Χρόνια παγκρεατίτιδα Ιστολογία παγκρεατικού καρκινώµατος Αδενοκαρκίνωµα εξ εκφορητικών

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Μονάδα Ανοσολογίας Καρκίνου, Εργαστήριο Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ. Ι. ελλαδέτσιµα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ. Ι. ελλαδέτσιµα ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΩΝ Ι. ελλαδέτσιµα Χαρακτηριστικά φυσιολογικών ιστών Κυτταρική συνοχή και επικοινωνία µέσω µορίων προσκόλλησης (καντχερίνες, σελεκτίνες, ιντεγκρίνες) Εξ επαφής αναστολή κυτταρικής

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές µεταβίβασης του ορµονικού σήµατος ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΟΥΤΣΑΤΣΟΥ

Γενικές αρχές µεταβίβασης του ορµονικού σήµατος ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΟΥΤΣΑΤΣΟΥ 26 Γενικές αρχές µεταβίβασης του ορµονικού σήµατος ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΟΥΤΣΑΤΣΟΥ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Εργαστήριο Βιολογικής Χημείας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αλµατώδης ανάπτυξη στην διελεύκανση

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί Ογκογένεσης

Μηχανισμοί Ογκογένεσης ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Μηχανισμοί Ογκογένεσης Δρ. Α. ΓΑΛΑΝΗΣ agalanis@mbg.duth.gr Μηχανισμοί Ογκογένεσης Ενότητα 4. Απορρύθμιση του κυτταρικού κύκλου και

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Φαρμακογενωμική Κλϊδοσ τησ γενετικόσ Προβλϋπει την ανταπόκριςη του αςθενό ςε φαρμακευτικϋσ αγωγϋσ μελετώντασ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη του ρόλου ανοσο-τροποποιητικής δράσεως της p38 µιτογονο-ενεργοποιηµένης κινάσης ( p38 MAPK ) Μαυρόπουλος Αθανάσιος, PhD ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Ι H p38 MAPK ενεργοποιείται από τις ιντερλευκίνες IL-12 και IL-18

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Επικοινωνία Cell Communication

Κυτταρική Επικοινωνία Cell Communication Κυτταρική Επικοινωνία Cell Communication Κυτταρική Επικοινωνία Είναι η ικανότητα του κυττάρου να αποκρίνεται σε εξωτερικά σήματα (σήματα από το περιβάλλον του ή άλλα κύτταρα) Τα σήματα αυτά μπορεί να είναι

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνη D και καρκίνος

Βιταμίνη D και καρκίνος Βιταμίνη D και καρκίνος Αντώνης Πολυμέρης Ενδοκρινολόγος Επιμελητής Α Β Ενδοκρινολογικό Τμήμα ΓΝΑ «Αλεξάνδρα» Ιστορικό Αυξημένη επίπτωση καρκίνου παχέος εντέρου στον Βορρά σε σχέση με τον Νότο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου Cyld στον καρκίνο του μαστού

Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου Cyld στον καρκίνο του μαστού Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Βιολογίας Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: Εφαρμοσμένη γενετική και βιοτεχνολογία ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου

Διαβάστε περισσότερα

Διονυσία Λυμπεράτου Χημικός

Διονυσία Λυμπεράτου Χημικός ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΔΜΠΣ «ΙΑΤΡΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ: ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ» Ο Ρόλος της Αντι-Οιστρογονικής Θεραπείας στο Μεταστατικό Δυναμικό των Καρκινικών Κυττάρων Μαστού Διονυσία Λυμπεράτου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. γ Α4. δ Α5. α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της χηµειοπροστατευτικής δράσης φαινολικών ουσιών σε in vitro κυτταρικά συστήµατα.

Μελέτη της χηµειοπροστατευτικής δράσης φαινολικών ουσιών σε in vitro κυτταρικά συστήµατα. Παρουσίαση για το πρόγραµµα ΠΕΝΕΔ: «Οίνος και υγεία». 4/7/03 Μελέτη της χηµειοπροστατευτικής δράσης φαινολικών ουσιών σε in vitro κυτταρικά συστήµατα. Ψαχούλια Φαίη Εργαστήριο Γονιδιακής Ρύθµισης Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 7 Κυτταρικη Ρυθµιση

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 7 Κυτταρικη Ρυθµιση BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 7 Κυτταρικη Ρυθµιση Περιεχοµενα 1. Τι σηµαινει ρυθµιζω για την κυτταρικη µηχανη? 1. Η κυτταρικη ρυθµιση ειναι πολυεπιπεδη 2. Επιπεδο Μεταγραφης-Pύθµιση έκφρασης γονιδίων-tο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΩΝ. Πάρις Α. Κοσμίδης Παθολόγος Ογκολόγος Νοσοκομείο «ΥΓΕΙΑ»

Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΩΝ. Πάρις Α. Κοσμίδης Παθολόγος Ογκολόγος Νοσοκομείο «ΥΓΕΙΑ» Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΩΝ Πάρις Α. Κοσμίδης Παθολόγος Ογκολόγος Νοσοκομείο «ΥΓΕΙΑ» ΑΘΗΝΑ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη αιτία θανάτου στην Ευρώπη. Σταθερή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε μόνο ενέσιμα φάρμακα και μόνο στο σημείο που πάσχει. ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ξεκίνησε στη λογική του γιατί να μη χορηγήσω ένα αντιφλεγμονώδες

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη φυσικών αυτοαντισωµάτων σε HPV θετικές γυναίκες. Πρόδροµα αποτελέσµατα

Μελέτη φυσικών αυτοαντισωµάτων σε HPV θετικές γυναίκες. Πρόδροµα αποτελέσµατα Μελέτη φυσικών αυτοαντισωµάτων σε HPV θετικές γυναίκες. Πρόδροµα αποτελέσµατα Θ.Γ. Κωνσταντινίδης, Χ. Τσίγαλου, Ι. Αλεξανδροπούλου, Χ. Νικολαΐδης, Θ. Παρασίδης, Θ. Γκιόκα, Γ. Καµπουροµύτη, Θ.Κ. Κωνσταντινίδης

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ιαχωρισµός Αµινοξέων

Θέµατα ιάλεξης ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ιαχωρισµός Αµινοξέων MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ Θέµατα ιάλεξης οµή, αριθµός και διαχωρισµός των αµινοξέων Ένωση αµινοξέων µε τον πεπτιδικό δεσµό

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία του μαθητή Θ. Σιδηρόπουλου :καρκίνος και μεταλλάξεις. Τμήμα Γ 2

Εργασία του μαθητή Θ. Σιδηρόπουλου :καρκίνος και μεταλλάξεις. Τμήμα Γ 2 ΚΑΡΚΙΝΟΣ: Ο Καρκίνος είναι ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα υγείας που παρατηρούνται σήμερα στις αναπτυγμένες χώρες. Οι στατιστικές δείχνουν ότι αποτελεί τη δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου μετά τις καρδιοπάθειες.

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος

HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος HPV DNA, E6, E7, L1, L2, E2, p16, prb, κυκλίνες, κινάσες, Ki67. Τι από όλα αυτά πρέπει να γνωρίζει ο κλινικός γιατρός; Αλέξανδρος Λαµπρόπουλος δεν υπάρχει σύγκρουση συµφερόντων Ø Ποιό HPV τεστ είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Ομότ. Καθηγητού κου Μαραγκουδάκη...v Πρόλογος της συγγραφέως...vii. Καμπύλες δόσης - ανταπόκρισης... 3. Μηχανισμοί δράσης των φαρμάκων 9

Πρόλογος Ομότ. Καθηγητού κου Μαραγκουδάκη...v Πρόλογος της συγγραφέως...vii. Καμπύλες δόσης - ανταπόκρισης... 3. Μηχανισμοί δράσης των φαρμάκων 9 Περιεχόμενα Πρόλογος Ομότ. Καθηγητού κου Μαραγκουδάκη...v Πρόλογος της συγγραφέως...vii Κεφάλαιο 1 2 3 4 Εισαγωγή 1 Καμπύλες δόσης - ανταπόκρισης.... 3 Μηχανισμοί δράσης των φαρμάκων 9 1 Δράση μέσω φυσικοχημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

Ηεξέλιξη της πολυκυτταρικότητας

Ηεξέλιξη της πολυκυτταρικότητας ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τα κύτταρα επικοινωνούν µεταξύ τους και µε το περιβάλλον προκειµένου να συντονίζουν τις λειτουργίες που απαιτούνται για την αύξηση, ανάπτυξη και λειτουργία ενός οργανισµού Η επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΜΥΚΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΓΟΝΙ ΙΩΝ ΑΠΟ ΑΝΩΤΕΡΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ

ΤΟ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΜΥΚΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΓΟΝΙ ΙΩΝ ΑΠΟ ΑΝΩΤΕΡΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΤΟ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΜΥΚΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΓΟΝΙ ΙΩΝ ΑΠΟ ΑΝΩΤΕΡΑ ΦΥΤΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ Β. Σοφιανοπούλου Ινστιτούτο Βιολογίας, ΕΚΕΦΕ Βιολογικά συστήµατα µελέτης διαµεµβρανικών

Διαβάστε περισσότερα

Εξυπνα φάρμακα στον καρκίνο

Εξυπνα φάρμακα στον καρκίνο Εξυπνα φάρμακα στον καρκίνο Σπύρος Λιναρδόπουλος Διευθυντής του Εργαστηρίου για την ανακάλυψη νέων φαρμάκων στον καρκίνο The Breakthrough Breast Cancer Research Centre and Cancer Research UK Centre for

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

Αθηροθρόμβωση και σακχαρώδης διαβήτης. Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί

Αθηροθρόμβωση και σακχαρώδης διαβήτης. Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί 22 ο Συνέδριο ΔΕΚΕ, Θεσσαλονίκη, Νοέμβριος 2008 Αθηροθρόμβωση και σακχαρώδης διαβήτης. Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί Γεώργιος Γιαννόγλου Καθηγητής Καρδιολογίας Ο σακχαρώδης διαβήτης θεωρείται από τους σημαντικότερους

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές

Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές Μαρία Π. Γιαβροπούλου Ενδοκρινολόγος Τμήμα κλινικής και Μοριακής Ενδοκρινολογίας ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ O ομιλητής (προσωπικά ή ως μέλος εργασιακής/ερευνητικής

Διαβάστε περισσότερα

Επιγενετικές Μεταβολές στην ιαμόρφωση και Λειτουργία του Μυοκαρδίου. Ιωάννης Ρίζος Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αττικό Νοσοκομείο

Επιγενετικές Μεταβολές στην ιαμόρφωση και Λειτουργία του Μυοκαρδίου. Ιωάννης Ρίζος Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αττικό Νοσοκομείο Επιγενετικές Μεταβολές στην ιαμόρφωση και Λειτουργία του Μυοκαρδίου Ιωάννης Ρίζος Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αττικό Νοσοκομείο Ερώτημα Ποια είναι η αντίδραση της καρδιάς μυοκαρδίου στα επιγεννετικά

Διαβάστε περισσότερα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα

HPV και Καρκίνος του Λάρυγγα Δρ Βασίλειος Νικολαΐδης Επικ. Καθηγητής Α.Π.Θ. Β Πανεπιστηµιακή ΩΡΛ κλινική Γ.Ν. Παπαγεωργίου ü HPV Καρκίνος του Οροφάρυγγα Αίτιο Πρόγνωση Ανταπόκριση στη θεραπεία ü HPV?????? Άλλοι Καρκίνοι Κεφαλής και

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. β 2. γ 3. α 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Ταξινόμηση των πρωτεϊνικών κινασών με βάση τα αμινοξέα-δέκτες

Ταξινόμηση των πρωτεϊνικών κινασών με βάση τα αμινοξέα-δέκτες Ser/Thr-specific Protein Kinases and Protein Phosphatases s s Ταξινόμηση των πρωτεϊνικών κινασών με βάση τα αμινοξέα-δέκτες Οι πρωτεϊνικές κινάσες Ser/Thr δημιουργούν ένα φωσφορικό εστέρα με την αλκοολική

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική$Bιολογία$ Πολυκυτταρική+οργάνωση+και+ καρκίνος+ ΔIAΛEΞΕΙΣ*15*&*16! (18!&!21/5/2012)! Δρ.$Xρήστος$Παναγιωτίδης,$Τμήμα$Φαρμακευτικής$Α.Π.Θ.

Kυτταρική$Bιολογία$ Πολυκυτταρική+οργάνωση+και+ καρκίνος+ ΔIAΛEΞΕΙΣ*15*&*16! (18!&!21/5/2012)! Δρ.$Xρήστος$Παναγιωτίδης,$Τμήμα$Φαρμακευτικής$Α.Π.Θ. Kυτταρική$Bιολογία$ ΔIAΛEΞΕΙΣ*15*&*16! (18!&!21/5/2012)! Πολυκυτταρική+οργάνωση+και+ καρκίνος+ Ας+ξαναθυμηθούμε+για+λίγο+ τη+κυτταρική+θεωρία+ Η*κυτταρική*θεωρία*! OΛOI!OI!ZΩNTANOI!OPΓANIΣMOI! AΠOTEΛOYNTAI!AΠO!KYTTAPA!H!AΠO!

Διαβάστε περισσότερα

ράσεις Οιστρογόνων στον Εγκέφαλο

ράσεις Οιστρογόνων στον Εγκέφαλο ράσεις Οιστρογόνων στον Εγκέφαλο S2 Γενικά για τα Οιστρογόνα ιαφυλικές διαφορές σε γνωστικές λειτουργίες Χωρικές και ποσοτικές δοκιµασίες Λεκτικές ικανότητες, ταχύτητα αντίληψης Μεταβολές ς γνωστικών λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Mouse Gene 2.0 ST Array Shn3. Runx2 Shn3. Runx2 Shn3 Runx2. adult. (Schnurri, Shn)3/Hivep3. Runx2 Shn/Hivep. ST2 BMP-2 Shn3

Mouse Gene 2.0 ST Array Shn3. Runx2 Shn3. Runx2 Shn3 Runx2. adult. (Schnurri, Shn)3/Hivep3. Runx2 Shn/Hivep. ST2 BMP-2 Shn3 adult (Schnurri, Shn)3/Hivep3 Runx2 Shn/Hivep Shn3 Shn3 Shn3 Shn3 Shn1 Shn2 Shn3 gain-of-function loss-of-function Shn3 in vivo mimic MC3T3-E1 ST-2 ATDC5 C3H10T1/2 ALP RT-PCR alcian blue RT-PCR Affymetrix

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική$Bιολογία$ Πολυκυτταρική+οργάνωση+και+ καρκίνος+ ΔIAΛEΞΕΙΣ*19*&*20! (21!&!28/5/2014)! Δρ.$Xρήστος$Παναγιωτίδης,$Τμήμα$Φαρμακευτικής$Α.Π.Θ.

Kυτταρική$Bιολογία$ Πολυκυτταρική+οργάνωση+και+ καρκίνος+ ΔIAΛEΞΕΙΣ*19*&*20! (21!&!28/5/2014)! Δρ.$Xρήστος$Παναγιωτίδης,$Τμήμα$Φαρμακευτικής$Α.Π.Θ. Kυτταρική$Bιολογία$ ΔIAΛEΞΕΙΣ*19*&*20! (21!&!28/5/2014)! Πολυκυτταρική+οργάνωση+και+ καρκίνος+ Ας+ξαναθυμηθούμε+για+λίγο+ τη+κυτταρική+θεωρία+ Η*κυτταρική*θεωρία*! OΛOI!OI!ZΩNTANOI!OPΓANIΣMOI! AΠOTEΛOYNTAI!AΠO!KYTTAPA!H!AΠO!

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια

«ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» «ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη (αδρεναλίνη) ευνοούν τη β-οξείδωση και την κινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογικά στοιχεία καρκίνου του πνεύμονα Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ)

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) 1 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΜΕ ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ 19 Παράγοντες που συμβάλλουν σε αύξηση των εντόμων 1. Μονοκαλλιέργειες 2. Βελτίωση με κριτήριο αποκλειστικά την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÁÍÅËÉÎÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÁÍÅËÉÎÇ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 28 Απριλίου 2013 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ B B1. Η συχνότητα των ετερόζυγων ατόμων με δρεπανοκυτταρική αναιμία ή β- θαλασσαιμία είναι αυξημένη σε περιοχές όπως οι χώρες της Μεσογείου, της Δυτικής και Ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς

Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Πυρίνας ανθρώπινου μεσοφασικού κυττάρου στον οποίο παρατηρούμε, με ανοσοφθορισμό, τη διάστικτη κατανομή της απακετυλάσης των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Γ1. Το γνώρισμα για το μέγεθος των φτερών ελέγχεται από αυτοσωμικό γονίδιο.

Γ1. Το γνώρισμα για το μέγεθος των φτερών ελέγχεται από αυτοσωμικό γονίδιο. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2013 AΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1.γ Α2.β Α3.α Α4.δ Α5.α ΘΕΜΑ Β Β1. Η γονιδιακή θεραπεία εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 1990 σε ένα κορίτσι που έπασχε από έλλειψη της απαμινάσης

Διαβάστε περισσότερα

CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα

CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα Μαρία Ζαμανάκου Βιολόγος-Υποψήφια Διδάκτωρ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Θεωρία ανοσοδιαμόρφωσης του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY Μαμάρα Α. (1), Καλαλά Φ. (1), Λιαδάκη Κ. (1), Παπαδούλης Ν. (2), Μανδαλά Ε. (3), Παπαδάκης Ε. (4), Γιαννακούλας N. (5), Παλασοπούλου M. (5), Λαφιωνιάτης Σ. (6), Κιουμή A. (4), Κοραντζής I. (4), Καρτάσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων αντιπηκτικών Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής A - Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΥΠΕΡ νεότερων αντιπηκτικών γιατί. Προβλέψιμη φαρμακοκινητική /

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ Η νευρομυϊκή σύναψη αποτελεί ιδιαίτερη μορφή σύναψης μεταξύ του κινητικού νευρώνα και της σκελετικής μυϊκής ίνας Είναι ορατή με το οπτικό μικροσκόπιο Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΤΕΡΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΠΑΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΠΑ A.A. Σπαντίδοο 1 2, Μ. Χατζηπαναγιώτου 1 2, Β. Ζουμπουρλής 1 2 1. Ινστιτούτο Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΒΛΑΣΤΩΜΑΤΟΣ (ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ WILMS) Σπυριδάκης Ιωάννης 2, Καζάκης Ι 2, Δογραματζής Κωνσταντίνος 1, Κοσμάς Νικόλαος 1,

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΒΛΑΣΤΩΜΑΤΟΣ (ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ WILMS) Σπυριδάκης Ιωάννης 2, Καζάκης Ι 2, Δογραματζής Κωνσταντίνος 1, Κοσμάς Νικόλαος 1, 1 Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων, 2Β Πανεπιστημιακή Κλινική Χειρουργικής Παίδων ΑΠΘ, Γ.Ν Παπαγεωργίου (Διευθυντής: Καθηγητής Αντώνιος Φιλιππόπουλος) Εισαγωγή Ο όγκος του Wilms

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού;

ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; ΕΧΕΤΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΘΕΙ με πρώιμο καρκίνο του μαστού; Anne-Marie Μητέρα Επιστήμονας Ιατρικής από την Ιρλανδία και ασθενής με καρκίνο μαστού που έκανε το Oncotype DX Ένας εκπαιδευτικός οδηγός που δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12-9-2015

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12-9-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12-9-2015 ΘΕΜΑ Α Α1. α. in vitro β. in vivo γ. in vitro δ. in vitro Α2. γ Μεταξύ των δύο δεοξυριβονουκλεοτιδίων έχουμε συμπληρωματικότητα (Α=Τ)

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών BRs, )

Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών BRs, ) Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών BRs, ) 1 Πορεία παρουσίασης των Καθοριστικοί Σταθμοί BRs στην ανακάλυψη των ΒRs Δομή των κυριότερων ενδογενών μορφών Μεταβολισμός των BRs Βιοσύνθεση Διακίνηση Καταβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Α. Για τις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη του οισοφαγικού καρκίνου εκ πλακωδών κυττάρων. Χρήστος Ζαβός Γαστρεντερολόγος

Πρόληψη του οισοφαγικού καρκίνου εκ πλακωδών κυττάρων. Χρήστος Ζαβός Γαστρεντερολόγος Πρόληψη του οισοφαγικού καρκίνου εκ πλακωδών κυττάρων Χρήστος Ζαβός Γαστρεντερολόγος Σύγκρουση συμφερόντων με χορηγούς εταιρείες: Καμία Επιδημιολογία Ο οισοφαγικός καρκίνος εκ πλακωδών κυττάρων (SCC) εμφανίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. α Α4. γ Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25) ΤΣΙΜΙΣΚΗ &ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΗΛ ΓΩΝΙΑ THΛ: 270727 222594 ΑΡΤΑΚΗΣ 12 - Κ. ΤΟΥΜΠΑ THΛ: 919113 949422 ΕΠΩΝΥΜΟ:... ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/2013

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/2013 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΧΗΜΙΚΟΣ

ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΧΗΜΙΚΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΧΗΜΙΚΟΣ Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Κρήτης ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΠΙΘΕΤΟ: ΟΝΟΜΑ: ΠΑΤΡΩΝΥΜΟ: ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 29/01/1977

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΧΤΣΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΟΓΚΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 3 Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα