Διφυλομορφίες, Γοναδικές Δυσγενεσίες. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, MD,MSc,PhD. ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διφυλομορφίες, Γοναδικές Δυσγενεσίες. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, MD,MSc,PhD. ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ"

Transcript

1 Διφυλομορφίες, Γοναδικές Δυσγενεσίες ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, MD,MSc,PhD. ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ

2 Διαταραχές διαφοροποίησης του φύλου (Disorders of sex development: DSD) συγγενείς διαταραχές στο χρωμοσωμικό, γοναδικό ή ανατομικό φύλο

3 Ορολογία για διαταραχές διαφοροποίησης φύλου Παλαιά ορολογία Διαφυλικό άτομo (intersex) Αρρην ψευδερμαφροδιτισμός Ατελής αρρενοποίηση (undervirilisation - undermasculinisation) ΧΥ άρρενος Θήλυς ψευδερμαφροδιτισμός Αρρενοποίηση (overvirilisation overmasculinisation) του ΧΧ θήλεος Αληθής ερμαφροδιτισμός XX άρρην ή XX αναστροφή φύλου XY αναστροφή φύλου Νέα ορολογία Διαταραχή της διαφοροποίησης του φύλου (disorders of sex development (DSD) Διαταραχή της διαφοροποίησης του φύλου σε 46, ΧΥ άτομο Διαταραχή της διαφοροποίησης του φύλου σε 46, ΧΧ άτομο Διαταραχή της διαφοροποίησης του φύλου σε άτομο με ωοθηκόρχι 46, ΧΧ ορχική διαταραχή διαφοροποίησης του φύλου (testicular DSD) 46, ΧΥ πλήρης γοναδική δυσγενεσία

4 Φυλετική διαφοροποίηση Το φύλο επηρεάζει τη ζωή μας τις σχέσεις μας τον τρόπο που σκεφτόμαστε τον τρόπο που λειτουργούμε Το φύλο καθορίζεται στη σύλληψη από τα φυλετικά Χ και Υ kαι συνδυάζεται με κοινωνικά δεδομένα. Υπό τον έλεγχο ορμονών: αναπτύσσονται τα αναπαραγωγικά όργανα και επιβεβαιώνεται η σεξουαλική ταυτότητα. Κοινωνικά στοιχεία επηρεάζουν τα σεξουαλικά συναισθήματα

5 Γονίδια που παρεμβαίνουν στην διαφοροποίηση

6 MIS (Mullerian( inhibiting substance) ή AMH (Anti-mullerian hormone) εντοπίζεται στο χρωμόσωμα 19p13.3-p13.2. παράγεται από τα κύτταρα Sertoli προκαλεί υποστροφή των πόρων του Muller Είναι απαραίτητοι αρκετοί παράγοντες όπως: το SF1, το SOX9 και το WT1 -που δρουν συνεργικάκαθώς και το DAX1 που έχει ανταγωνιστική δράση. Οβαθμόςανατομικήςυποστροφήςτωνπόρωντου Müller είναι άμεσος με την συγκέντρωση της MIS.

7 NR5A1 προϊόν του είναι ο στεροειδικός παράγων-1, steroidogenic factor-1, SF1) εντοπίζεται στο χρωμόσωμα 9q33 κωδικοποιεί πυρηνικό υποδοχέα (SF1) που ρυθμίζει τη μεταγραφή γονιδίων για αναπαραγωγή, στεροειδογένεση και διαφοροποίηση του φύλου όπως το γονίδιο της στερεοειδικής υδροξυλάσης του κυττοχρώματος Ρ450. εκφράζεται σε όλους τους στεροειδοπαραγωγούς ιστούς (επινεφρίδια, όρχεις, ωοθήκες), πρόσθια υπόφυση και υποθάλαμο. εμπλέκεται στον αρχικό σχηματισμό της γονάδας. ο SF1 ενέχεται στη ρύθμιση της μεταγραφής του γονιδίου που κωδικοποιεί την ΑΜΗ. Ο SF1 δρα σε συνέργεια με ένα ακόμα γονίδιο, το WT1, ενώ τη συνεργική αυτή δράση ανταγωνίζεται το γονίδιο DAX1.

8 Wnt4 (wingless-related mouse mammary tumor virus integrated site 4) εκφράζεται στο μεσέγχυμα γύρω από τους πόρους του Müller. θεωρείται αντι-ορχικό γονίδιο, αναστέλλει τη λειτουργία γονιδίων για παραγωγή ανδρογόνων και σύνθεση της τεστοστερόνης (πχ γονίδίων 17α-υδροξυλάσης και 3β-ΟΗ-στεροειδο-αφυδρογονάσης). επάγει την έκφραση του DAX1. DAX1 (DSS-AHC Critical region on the X chromosome gene 1) εντοπίζεται στο χρωμόσωμα Xp21.3 κωδικοποιεί πρωτεϊνη-μέλος υπερ-οικογένειας υποδοχέων. Εκφράζεται σε γονάδες, φλοιό επινεφριδίων, υποθάλαμο, υπόφυση. παρεμποδίζει τη στεροειδογένεση καταστέλλοντας πρωτεΐνες για τη διαφοροποίηση των όρχεων.

9 WT1 (Wilms tumor 1) στο βραχύ σκέλος του χρωμοσώματος 11p13 κωδικοποιεί μεταγραφικό παράγοντα για την διαφοροποίηση της oυρογεννητικής ακρολοφίας στον μεσόνεφρο και στα δύο φύλα, στα αρχικά στάδια της ανάπτυξης των γονάδων. Εκφράζεται, σε νεφρό, ουρογεννητική ακρολοφία, κύτταρα Sertoli, μήτρα και επιθηλιακά κύτταρα ωοθήκης. ασκεί ποικίλες δράσεις κατά την γοναδογένεση του άρρενος συνδεόμενο με τον εκκινητή του SRY και ενεργοποιώντας τον. LH-R Τόσο η HCG όσο και η LH προσδένονται στον υποδοχέα της LH (LH-R), ένα διαμεμβρανικό υποδοχέα που μεταβιβάζει το ενδοκυττάριο σήμα μέσω G πρωτεϊνών.

10 SRY (Sex determining region of the Y) θεωρείται το καθοριστικό γονίδιο του άρρενος φύλου, εντοπίζεται κοντά στο ψευδοαυτοσωμικό όριο του βραχέος σκέλους του χρωμοσώματος Υ (Υp11.3). Κωδικοποιεί μεταγραφικό παράγοντα που εκφράζεται τόσο στα αρχέγονα γεννητικά κύτταρα, όσο και στα πρόδρομα κύτταρα Sertoli. διαφοροποιεί τα κύτταρα Sertoli μέσω σύνδεσης στον εκκινητή του SOX9 SOX 9 (SRY box containing gene 9) εντοπίζεται στο χρωμόσωμα 17q24. ομοιότητα 71% προς την αντίστοιχη περιοχή του SRY Η έκφρασή του επάγεται άμεσα από το γονίδιο SRY και συμμετέχει στον αρχικό καθορισμό της εξέλιξης των κυττάρων Sertoli. Αρχικά σχεδόν όλα τα κύτταρα Sertoli εκφράζουν το SOX9. εκφράζεται μέχρι την ενηλικίωση

11 Αδιαφοροποίητο στάδιο Την 5η εβδομάδα, αναπτύσσονται δύο μη αδιαφοροποίητες γονάδες που θα εξελιχθούν σε όρχεις ή ωοθήκες. Οι αδιαφοροποίητες γονάδες σχηματίζουν δύο ζεύγη πόρων πόροι του Muller -> ωοθήκες. πόροι του Wolf -> όρχεις. Η επικράτηση της μίας εκ των δύο αναπτυξιακών επιλογών συμβαίνει κατά την 6η εβδομάδα κύησης και εξαρτάται από το είδος των φυλετικών χρωμοσωμάτων. γονίδιο SRY (βραχέα σκέλη του Υ): ενεργοποίηση = ανάπτυξη ανδρικών γεννητικών οργάνων μη ενεργοποίηση = ανάπτυξη θηλυκών γεννητικών οργάνων

12 Αν δεν υπάρξει επίδρασηλειτουργία του όρχεος, ανεξαρτήτως χρωμοσωμικού φύλου, τα γεννητικά όργανα και ο ουρογεννητικός κόλπος θα εξελιχθούν προς τον τύπο του θήλεος.

13 Σύνδρομα γοναδικής δυσγενεσίας

14 Σύνδρομα γοναδικής δυσγενεσίας Ο όρος γοναδική δυσγενεσία χρησιμοποιείται ανεξάρτητα της χρωμοσωμικής σύστασης των ατόμων αυτών: 45,Χ, 46,ΧΧ, 46,ΧΥ, μωσαϊκών και Χ ή Υ δομικών ανωμαλιών.

15 Στις Χ-αυτοσωματικές μεταθέσεις ο φαινότυπος εξαρτάται από τα σημεία τομής αν δεν διακόπτονται λειτουργικοί γόνοι δεν έχουμε σύμπτωμα Αν το σημείο τομής βρίσκεται μέσα στην περιοχή Xq13-q26 έχουμε γοναδική δυσγενεσία. Ίσως παρουσιαστεί δυσγενεσία χωρίς χρωμοσωμική ανωμαλία (μη-ανιχνεύσιμη έλλειψη, ανωμαλία απενεργοποίησης Χ, μη-ανιχνεύσιμα μωσαϊκά) Η κλινική εικόνα πάντα συσχετίζεται με το είδος της χρωμοσωμικής ανωμαλίας.

16 Γοναδική δυσγενεσία Η συχνότερη αιτία 1 ο παθούς αμηνόρροιας (30-40%). 45, Χ (50%) μωσαϊκό 45,Χ/46ΧΧ ή άλλων συνδυασμών(25%) φυσιολογικό καρυότυπο θήλεος 46,ΧΧ (25%). Η γοναδική δυσγενεσία 2 ο παθή αμηνόρροια, 46ΧΧ, μωσαϊκά, απώλεια του βραχέος ή μακρού σκέλους του ενός χρωμοσώματος Χ, 45,Χ Γοναδική δυσγενεσία 46,ΧΧ συνδυάζεται συχνά με νευροαισθητήριο βαρηκοΐα (σύνδρομο Perrault) (ακουομετρία) Αμιγής γοναδική δυσγενεσία = και οι δύο γονάδες ταινιοειδής (περιέχουν μόνο συνδετικό ιστό χωρίς γεννητικά κύτταρα). Μεικτή γοναδική δυσγενεσία = γονάδα ταινιοειδής, στην άλλη ορχικός ιστός

17 Σύνδρομο Turner Κλασσικό 45 Χ0 Μωσαϊκό 46ΧΧ / 45Χ0

18 Σύνδρομο Turner (45,Χ) περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1938, απουσία σωματίου Barr και η παρουσία ενός μόνο Χ χρωμοσώματος αναφέρεται το 1954 επιβεβαιώνεται κυτταρογενετικά το /2.500 η πιο συχνή χρωμοσωμική αιτία αποβολών 1 ου τριμήνου. μόνο 1/100 έμβρυα με σύνδρομο, επιζούν μέχρι το τέλος 40-60% έχουν καρυότυπο 45 Χ 10% 45Χ/46,ΧΧ, 3% 45Χ/46,ΧΥ το υπόλοιπο = Χ-δομικές ανωμαλίες και διάφορα μωσαϊκά. ποσοστό ανίχνευσης: 34% με κυτταρογενετικές τεχνικές, FISH 60%, RT-PCR 75%

19 Η μερική ή πλήρη μονοσωμία του χρωμοσώματος Χ οφείλεται στο μη διαχωρισμό των χρωμοσωμάτων στη πατρική ή μητρική μείωση ή σε μεταζυγωτικό μιτωτικό λάθος. Σφάλμα: 80% στην πατρική μείωση και 20% στην μητρική Στα άτομα με 45,Χ, δεν έχουν σωμάτιο Barr. Τα άτομα με δομικές ανωμαλίες του Χ συμπεριλαμβανομένων (ελλείψεις τμημάτων του Χ ή δακτυλιοειδή χρωμοσώματα) όπου ο αριθμός των χρωμοσωμάτων είναι 46, έχουν σωμάτιο Barr (συνολικα 30%).

20 Καρυότυποι συνδρόμου Turner ΜΗ ΜΩΣΑΪΚΑ ή ΧΧ ή ΧΧ ΜΩΣΑΪΚΑ

21 Μωσαϊκισμοί Διαφορετικές κυτταρικές σειρές με διαφορετικά τμήματα ή ακέραια φυλετικά χρωμοσώματα Μία φυσιολογική και μια παθολογική κυτταρική σειρά (απώλεια τμήματος ή ολοκλήρου του Χ, χωρίς Υ - 46,ΧΧ/45,Χ-) = πλειάδα φαινοτύπων: φυσιολογική ενήβωση, (ύψος, μαστοί, τρίχωση), εμμηναρχή, εμμηνορρυσία και σπάνια κυήσεις. Σίγουρα πρώιμη εμμηνόπαυση (επιταχυνόμενη ατρησία) Τμήμα Υ χρωμοσώματος = ύπαρξη ορχικού ιστού = 40% κακοήθης εξαλλαγή ή/και αρρενοποίηση (70%) 5% Turner έχουν καρυότυπο με μωσαϊκό Υ

22 Καρυότυπος 45,X/46, /46,X+m Ανώμαλο χρωμοσωμικό υλικό άγνωστης προέλευσης πιθανόν από το Υ χρωμόσωμα. Η παρουσία αλληλουχιών του γονιδίου SRY στο γονιδίωμα θέτει τα άτομα αυτά σε κίνδυνο 30% εξαλλαγής των δυσγενετικών γονάδων σε γονοδοβλάστωμα (Ηλικία εμφάνισης ποικίλλει, από 6 ετών) Το γοναδοβλάστωμα θεωρείται καλοήθες, (σαν in situ). Σε 50-60% εξελίσσεται σε δυσγερμίνωμα ή αρρενοβλάστωμα (συνοδεύεται με αρρενοποίηση).

23 Συσχέτιση Φαινότυπου-Γονότυπου Ανάλογα με την χρωμοσωμική ανωμαλία ποικίλλουν: τα 2 ο γενή χαρακτηριστικά του φύλου, η ανάπτυξη των έξω γεννητικών οργάνων το ύψος Έλλειψη στο βραχύ σκέλος του Χ (ΧΧp-): φαινότυπο Turner, λίγο ψηλότερες από τις 45,Χ αν υπάρχει έμμηνος ρύση = μεγαλύτερης διάρκειας Έλλειψη στο μακρύ σκέλος του χρωμοσώματος Χ(ΧΧq-) έχει σαν αποτέλεσμα λιγότερα κλινικά στίγματα Turner από τις 45,ΧήτιςΧΧp-.

24 Οι γονάδες. Ετερό/αμφοτερόπλευρες ταινιοειδείς γονάδες χωρίς ωοκύτταρα μακροσκοπικά είναι επιμήκης, λευκωπή, μήκους 2-3 cm και πάχους 0,5 cm, στη θέση των ωοθηκών. Μικροσκοπικά, πυκνό ινώδες στρώμα και πυλαία κύτταρα αγνώστου προελεύσεως, χωρις ωοκύτταρα Έμβρυο: ίσως μοιάζει με φυσιολογική ωοθήκη. αρχέγονα πρωτογενή ωοθυλάκια έχουν βρεθεί σε βρέφη και παιδιά αλλά εκφυλίζονται μέχρι την ηλικία των 2 ετών.

25 Αποτέλεσμα Στην εφηβεία δεν έχουμε γοναδική παραγωγή στεροειδών του φύλου => απουσία αυτόματης έναρξης της διαδικασίας της ήβης. 5-10% γυναικών με Turner, έχουνέμμηνορύσηγια μήνες ή χρόνια, αλλά καταλήγουν σε πρόωρο εμμηνόπαυση. Τα οιστρογόνα είναι χαμηλά και οι γοναδοτροπίνες αυξημένες. Τα 2 ο γενή χαρακτηριστικά φύλου = παιδόμορφα

26 Σύνδρομο Turner Θήλεα με ανωμαλία ή πλήρη εξάλειψή στο Χ χρωμόσωμα Χαμηλό ανάστημα Δερματικές πτυχές στον λαιμό Θώρακας δίκην ασπίδας (απομακρυσμένες θηλές) Βλαισοί αγκώνες Υπεργοναδοτροφική υπογοναδική αμηνόρροια Έλλειψη 2 ο γενών χαρακτηριστικών φύλου Ανωμαλίες καρδιαγγειακού, νεφρών και αυτοάνοσα Αμηνόρροια & αυξημένες γοναδοτροπίνες => καρυότυπος 40% του συνδρόμου είναι μωσαϊκά με κυτταρικές σειρές όπου συνυπάρχουν τμήματα Χ ή Υ χρωμοσώματος => Ποικιλία εκφράσεων και κλινικών χαρακτηριστικών

27 Κλινική εικόνα ΙΙ Τα σωματικά στίγματα μπορούν να ταξινομηθούν σε ανωμαλίες: Λόγω απόφραξης λεμφικών αγγείων συνεπεία απώλειας του Xp-Yp ομολόγου λεμφογενούς γόνου (λεμφοίδημα σε χέριαπόδια, δερματικές πτυχές λαιμού, χαμηλή πρόσφυση κώμης, δυσπλασία ονύχων). Σκελετικές: κοντός λαιμός, μικρογναθία, θολωτή υπερώα, βλασοί αγκώνες και γόνατα (75%), βραχύ 4ο μετακάρπιο, σκολίωση, οστεοπόρωση 50% κ.α. Καρδιακές: στένωση αορτής, Ιδιοπ. πνευμον. υπέρταση 25% Νεφρικές: πεταλοειδής νεφρός (40%), Διάφορες: επίκανθος, πτώση των άνω βλεφάρων, μελαγχρωματικές κηλίδες (60%), απώλεια ακοής

28 Το σύνδρομο συνδέεται με αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα ρευματοειδή αρθρίτιδα σακχαρώδη διαβήτη υπερχοληστεριναιμία

29 Ανάστημα Το χαμηλό ανάστημα είναι κοινό κλινικό χαρακτηριστικό Η διαφορά από το φυσιολογικό είναι εμφανής στην εφηβεία Το τελικό ύψος έχει μέση τιμή περίπου 143 εκ. Για το ύψος είναι απαραίτητοι δύο αναπτυξιακοί γόνοι στα φυλετικά χρωμοσώματα: α) ψευδαυτο-σωματικός αναπτυξιακός γόνος ο οποίος εντοπίζεται στο ακραίο τμήμα της ψευδοαυτοσωμικής περιοχής στο (Χp) και β) ειδικός αναπτυξιακός γόνος στην κεντρική περιοχή των μακρών σκελών του Υ. Το ύψος των γυναικών με σύνδρομο Turner εξαρτάται: 1) από τη δόση των γονιδίων σε αυτές τις περιοχές, 2) από τη διαφοροποίηση της ευχρωματίνης της περιοχής, 3) από το μέγεθος της έλλειψης των βραχέων ή μακρών σκελών του χρωμοσώματος Χ και 4) από την ύπαρξη αναπτυξιακών γόνων που διαφεύγουν την ανενεργοποίηση

30 Τurner μωσαϊκό, με μια φυσιολογική κυτταρική σειρά 46,ΧΧ έχουν μεγαλύτερο ύψος, αυξημένη γονιμότητα και λιγότερα στίγματα της νόσου. Χρήση ανασυνδυασμένης αυξητικής ορμόνης μαζί με οξανδρολόνη

31 Νόηση και ψυχισμός ΙQ μεταξύ (αμφισβητείται) Νοητική καθυστέρηση συνήθως εμφανίζονται σε άτομα με μωσαϊκό 45,Χ/46,X,r(x) Μοριακή μελέτη έδειξε ότι το ΧΙST (κέντρο ανενεργοποίησης του χρωμοσώματος Χ) είτε απουσιάζει είτε δεν εκφράζεται. Καλοσύνη-ανωριμότητα-παιδική συμπεριφορά Ψυχολογικά προβλήματα αρχίζουν μετεφηβικά

32 Διαταραχές της διαφοροποίησης του φύλου σε άτομα με καρυότυπο 46, ΧΥ Παλαιότερη Ορολογία Αρρην (ΧΥ) ψευδερμαφροδιτισμός

33 Καθορισμός άρρενος φύλου απαραίτητη η παρουσία του SRY - καταστέλλει το DAX1 => ενεργοποίηση του SOX9 (απαραίτητο για ανάπτυξη των κυττάρων Sertoli). WT1, SF1, και LIM1 εμπλέκονται στην έκφραση του SRY καισυμβάλλουνστηνεγκατάσταση κατάλληλου ιστικού ή βιοχημικού περιβάλλοντος για τη δράση του. Πέρας 7 ης εβδομάδας, εκκρίνεται από τα κυτ. Sertoli ο MIS => αναστολή πόρων του Müller. 8 η εβδ κύησης: εμφάνιση κυτ. Leydig και παραγωγή τεστοστερόνης (μέγιστα επίπεδα την 13η εβδ-βασικός παράγοντας διαφοροποίησης - ξεκινά 8 η, συμπληρώνεται η εβδ, συνεχίζεται ως γέννηση) Ίσως ενέχονται σε διαφοροποίηση και πολλαπλασιασμό των κυττάρων Leydig τα γονίδια DHH (Desert hedgehog) και PDGF (Platelet-derived Growth Factor). Κύριος διεγερτικός παράγοντας παραγωγής τεστοστερόνης στα αρχικά στάδια διαφοροποίησης φαίνεται να είναι η χοριακή γοναδοτροπίνη (HCG). Η διαφοροποίηση των πόρων του Wolff ακολουθεί την υποστροφή των πόρων του Müller Απαιτεί φυσιολογική λειτουργικότητα ενζύμων της στερεοειδογένεσης. Απαραίτητη τεστοστερόνη α) αυτούσια (διαφοροποίηση πόρων Wolff σε έσω γενν. όργανα άρρενος, β) μετά μετατροπή σε διυδροτεστοστερόνη (DHT) μέσω 5α-αναγωγάσης (αρρενοποίηση έξω γενν. οργάνων).

34 Γοναδική δυσγενεσία 46ΧΥ Φαινοτυπικά θήλεα (σύνδρομο Swyer) Καρυότυπο 46ΧΥ Αποτυχία ορχικής διαφοροποίησης => μη αρρενοποίηση έξω γεννητικών οργάνων και παραμονή των πόρων του Μuller Γονάδες ταινιοειδείς Δεν παρήγαγαν τεστοστερόνη Δεν παρήγαγαν ΑΜΙ => φυσιολογικά γεννητικά όργανα θήλεος μήτρα, τράχηλος και ωαγωγοί

35 Aμιγής γοναδική δυσγενεσία 46,ΧΥ (Σύνδρομο Swyer) Ελλείψεις ή μεταλλαγές του παράγοντα TDF έχουν αναφερθεί. Περίπου 10-15% των 46,ΧΥ γυναικών έχουν μεταλλαγή στο SRY γονίδιο. Φυλοσύνδετοι γόνοι έχουν ενοχοποιηθεί Διαταραχές γονιδίων DAX1, SOX9, SF1, WT1 και LH-R

36 Κυριότερα κλινικά ευρήματα γυναικεία επίπεδα τεστοστερόνης δενεμφανίζουνενήβωση υποπλαστικοί μαστοί 1 ο παθή αμηνόρροια φυσιολογικό ανάστημα χωρίς σωματικές ανωμαλίες φυσιολογική νοητική λειτουργία

37 Δυσγενετικές γονάδες πρέπει να αφαιρούνται (εξαλλαγή: 20-30% δυσγερμίνωμα ή γονοδοβλάστωμα -1 η ή 2 η δεκαετία) ΟγόνοςGBY στην κεντρομεριδιακή περιοχή του Υq χρωμοσώματος ενοχοποιείται για την ανάπτυξη γοναδοβλαστώματος σε άτομα με δυσγενετικές γονάδες και Υ χρωμοσωμικό υλικό. Κατάλληλη αγωγή υποκατάστασης

38 Σύνδρομο πλήρους αντίστασης στα ανδρογόνα CAIS- Complete Androgen insensitivity syndrome παλαιός όρος: συνδρόμο θηλεοποιητικών όρχεων, άρρενα ψευδερμαφρόδιτα 1: γεννήσεις. φαινότυπο θήλεος συνήθως σε διερεύνηση 1 ο παθούς αμηνόρροιας

39 Σύνδρομο πλήρους αντίστασης στα ανδρογόνα 46,ΧΥ με λειτουργικό Υ και ενεργό SRY γονίδιο (γονάδες = όρχεις) έλλειψη ή δυσλειτουργία ενδοκυττάριου υποδοχέα ανδρογόνων (μακρύ σκέλος του Χq11-q12) = αποτυχία αρρενοποίησης ενδομήτρια Οι όρχεις παρήγαγαν ανδρογόνα (τεστοστερόνη) και αντιμυλλέρειο ορμόνη κατά την εμβρυική περίοδο, ΗΑΜΗανέστειλεανάπτυξηπόρωνMüller => απουσία έσω γενν. οργάνων θήλεος

40 Σύνδρομο πλήρους αντίστασης 46,XY / SRY στα ανδρογόνα Όρχεις MIF Τεστοστερόνη 5-α-ρεδουκτάση Απουσία υποδοχέων ανδρογόνων Xq11-12 Γυναικεία έξω γεννητικά όργανα Ανδρικά έσω γεννητικά όργανα

41 Σύνδρομο πλήρους αντίστασης Φαινοτυπικά θήλεα με όρχεις (βουβώνες ή ενδοκοιλιακά) Μετατροπή τεστοστερόνης σε οιστρογόνα => κ.φ. μαστοί φυσιολογικό ύψος Απούσα/πτωχή σεξουαλική τρίχωση (εφηβαίου & μασχάλης) Έξω γεννητικά όργανα θήλεος Τυφλός αβαθής κόλπος - πλαστική κόλπου δενυπάρχουνμήτρακαιωαγωγοί. 1 ο παθής αμηνόρροια στα ανδρογόνα κακόηθες σεμίνωμα 3% (Γοναδεκτομή μετά την εφηβεία)

42 Καρυότυπος Κληρονομικότητα Σεξουαλική τρίχωση εφηβαίου/μασχάλη Τεστοστερόνη πλάσματος Συνυπάρχουσες ανωμαλίες Γοναδική νεοπλασία Σύνδρομο MRKH 46ΧΧ Άγνωστη Φυσιολογική, θήλεος Φυσιολογικά επίπεδα θήλεος Συχνές Φυσιολογική επίπτωση 46ΧΥ Υπολειπόμενη (μητρικό χρωμόσωμα Χ) Απούσα ή αραιή Επίπεδα άρρενος (φυσιολογικά ή αυξημένα) Σπάνιες CAIS Πιθανότητα Κακοήθους εξαλλαγής

43 Μερική αντίσταση στα ανδρογόνα (PAIS - partial androgen insensitivity syndrome) καρυότυπος 46,ΧΥμεφαινότυποανδρικόήγυναικείομε άλλοτε άλλου βαθμού αμφίβολα έξω γενν. όργανα (ανάλογα με υπολειμματική δραστικότητα του υποδοχέα ανδρογόνων.

44 Διαταραχές στεροειδογένεσης

45 Ελλείμματα βιοσύνθεσης της τεστοστερόνης Η απουσία πρωτεΐνης StAR (απαραίτητη για έναρξη στερεοειδογένεσης) => επινεφριδική ανεπάρκεια, απόντα ή υποπλαστικά παράγωγα πόρων του Wolff και θήλεα έξω γεννητικά όργανα (απουσία τεστοστερόνης). Παράγωγα των πόρων του Müller, θα είναι απόντα λόγω δράσης της MIS. Γονάδες = όρχεις σε άτομο με απουσία αρρενοποίησης κατά την εφηβεία. Ανεπάρκεια 3β-υδροξυ-στεροειδικής αφυδρογονάσης, 17α-υδροξυλάσης και 20-λυάσης συνοδεύονται από υποσπαδία. ανεπάρκεια 17β-υδροξυ-στεροειδικής αφυδρογονάσης (17-HSD) => ανεπαρκή σύνθεση ανδρογόνων => 46ΧΥ, έξω γενν. όργανα θήλεος, ψηλαφητοί όρχεις, αρρενοποίηση, στειρότητα και γυναικομαστία.

46 Ανεπάρκεια της 5α αναγωγάσης 2 μετατρέπει την τεστοστερόνη σε διυδροτεστοστερόνη Επί ανεπάρκειας οι πάσχοντες γεννώνται με έξω γεννητικά όργανα που μπορεί να ποικίλλουν από αμφίβολα έως ήπιες μορφές υποσπαδία, παράγωγα των πόρων του Wolff αναπτύσσονται κφ τα παράγωγα των πόρων του Müller είναι απόντα οι γονάδες είναι φυσιολογικοί όρχεις. Κατά την εφηβεία, παρατηρείται μερική αρρενοποίηση, συνήθως χωρίς γυναικομαστία και μη-ψηλαφητό προστάτη

47 Σύνδρομο παραμονής μυλλεριανών πόρων οχι αμφίβολα έξω γεννητικά όργανα. Οι ασθενείς μπορεί να είναι γόνιμοι. Διαγιγνώσκεται σε εγχείρηση βουβωνοκήλης όταν στον κηλικό σάκο ανευρίσκονται μήτρα ή ωαγωγοί. Οι όρχεις βρίσκονται στο ίδιο ημιόσχεο και ιστολογικά έχουν κφ υφή. Κρυψορχία σε 20% των περιπτώσεων. Εάν δεν γίνει έγκαιρα ορχεοπηξία, προοδευτικά οι όρχεις ατροφούν επιδιδυμίδες φυσιολογικές, σπερματικοί πόροι βραχείς σε επαφή με μήτρα (ατροφική μετά την εφηβία λόγω έλλειψης οιστρογόνων) Κόλπος υποτυπώδης. Αφαίρεση μήτρας/σαλπίγγων, προστατεύοντας σπερματικούς πόρους.

48 Γοναδική δυσγενεσία 46,ΧΧ

49 Διαταραχές γοναδικής ανάπτυξης σε καρυότυπο 46, ΧΧ Ωοθηκόρχις σε άτομο 46, ΧΧ (παλαιά ονομασία: αληθής ερμαφροδιτισμός)

50 45% μικτή γονάδα με ιστολογική παρουσία σπερματικών σωληναρίων και αρχέγονων ωοθυλακίων (ενδιάμεσες μορφές στις υπόλοιπες περιπτώσεις). Ενίοτε ανιχνεύεται το SRY Πιθανά, μετάλλαξη αυτοσωματικού χρωμοσώματος, που συμμετέχει στην ορχική διαφοροποίηση. Ίσως υπάρχει μικτή γονάδα (άμφω ή μονόπλευρα) με παρουσία ωοθήκης (συνήθως αριστερά) ήόρχεος(συνήθως δεξιά), είτε ταινιοειδούς γονάδας ετερόπλευρα. παρουσία αμιγούς ορχικού ιστού είναι σπάνια (περίπου 9%). Συνήθως ωοθηκικός ιστός = κφ και ορχικός = δυσγενετικός.

51 Ο κλινικός φαινότυπος = ανάλογος με προεξάρχουσα γοναδική σύσταση. Συνηθέστερα: αμφίβολα γενν. όργανα, μικρό πέος, περινεϊκό υποσπαδία και ατελή σύγκλειση των οσχεϊκών πτυχών Σπάνια: κφ γενν. όργανα θήλεος με κλειτοριδομεγαλία ή άρρενος. Συνήθως διαμορφώνεται ωαγωγός, ή όταν υπερέχει το ορχικό στοιχείο, σπερματικός πόρος. Συνήθως υπάρχει μήτρα, αν και υποπλαστική ή μονόκερη. Οι γονάδες μπορεί να βρίσκονται στα μεγάλα χείλη, στο περίνεο, στο βουβωνικό πόρο ή μέσα στην περιτοναϊκή κοιλότητα. Ωοθυλακιορρηξία συμβαίνει συχνά, ενώ σπερματογένεση σπανίως. Συνήθως θεωρούνται θήλεα στην γέννηση, λόγω μεγέθους του φαλλού. Σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών αναφέρονται όγκοι των γονάδων. Σημαντικόρόλοστηδιάγνωση: λαπαροσκόπηση και βιοψία γονάδων.

52 Σε περιπτώσεις επιλογής άρρενος φύλου γίνεται υστερεκτομή, εκτομή γονάδων ή διατήρηση γονάδας με κυρίαρχο το ορχικό στοιχείο αφαιρώντας το ωοθηκικό, καθήλωση της γονάδας στο όσχεο, πλαστική υποσπαδία (ευθειασμός φαλλού και ουρηθροπλαστική) και πλαστική μείωσης της γυναικομαστίας. Σε περιτπώσεις επιλογής θήλεος φύλου, διατηρούνται μήτρα, ωαγωγοί και γονάδες με κυρίαρχο το ωοθηκικό στοιχείο, αφαιρώντας το ορχικό μέρος και ακολουθεί πλαστική θηλεοποίησης, δηλαδή κλειτοριδοπλαστική και κολποπλαστική.

53 Διαταραχή της ορχικής διαφοροποίησης σε 46, ΧΧ άτομο (προηγούμενη ονομασία: : 46, ΧΧ άρρεν ή 46, ΧΧ αναστροφή του φύλου)

54 1/ άτομα με άρρενα φαινότυπο. 90% υπάρχει διαμετάθεση (translocation) του SRY από το βραχύ σκέλος του Υ, στο Χ ή στα αυτοσωματικά χρωμοσώματα. φαινότυπος άρρενος και γεννητικά όργανα είναι συνήθως κφ άρρενος 10-15% συνυπάρχει υποσπαδίας λείπει ο παράγων ΑΖF (azoospermia factor gene), (μακρύ σκέλος Υ), => συνήθως αζωοσπερμία. Αναφέρονται επίσης 46, ΧΧ με όρχεις, χωρίς SRY φαινότυπος άρρενος, με κφ ή ατελώς ανεπτυγμένα γεννητικά όργανα, μικρούςόρχειςκαιαζωοσπερμία. Περίπτωση βρέφους με υποσπαδία και 46,XX,dup(17)(q23.1q24.3)/46, XX καρυότυπο, δηλαδή διπλασιασμό του SOX9, στο μητρικό χρωμ. 17 Περίπτωση 46, ΧΧ απόντος του SRY, με άρρενα γενν. οργανα σε διπλασιασμό τμήματος του μακρού σκέλους του χρωμ 22 (γονίδιο SOX10 στη θέση 22q13)

55 ΘΕΩΡΙΑ: Οι διαφορετικοί φαινότυποι ανάμεσα στα άτομα 46, ΧΧ με παρουσία ωοθηκόρχι και διαμετάθεση του SRY και στα άτομα 46, ΧΧ με διαταραχή της ορχικής διαφοροποίησης τα οποία φέρουν την ίδια διαμετάθεση του SRY, μπορεί να οφείλονται σε διαφορετική ενεργοποίηση του χρωμοσώματος Χ. Ετσι, όταν η διαμετάθεση του SRY συμβεί σε ενεργό χρωμόσωμα Χ, τότε ο φαινότυπος και τα εξωτερικά γεννητικά όργανα είναι άρρενος, ενώ όταν συμβεί σε ανενεργό χρωμόσωμα Χ, πιθανά ευνοείται η ανάπτυξη ωοθηκόρχι.

56 Γοναδική δυσγενεσία σε άτομο 46, ΧΧ

57 θήλυ φαινότυπο δεν αναπτύσσουν τα 2 ο γενή χαρακτηριστικά του φύλου ταινιοειδείς γονάδες αυξημένες γοναδοτροπίνες Κφ ανάστημα χωρις κλινικά σημεία Κατά τα 2/3, η νόσος κληρονομείται με τον αυτοσωματικό υπολειπόμενο χαρακτήρα βρέθηκαν μεταλλάξεις στο γονίδιο του υποδοχέα της FSH

58 Αυξημένα επίπεδα ανδρογόνων Υπερέκκριση ανδρογόνων εμβρυϊκής προέλευσης 1. Συγγενής υπερπλασία φλοιού επινεφριδίων (congenital adrenal hyperplasia, CAH)

59 Κληρονομούνται ως αυτοσωματικές υπολειπόμενες διαταραχές. διαταραχή βιοσύνθεσης στεροειδών στα επινεφρίδια, ανεπαρκή έκκριση κορτιζόλης, υπερέκκριση ACTH, αυξημένη παραγωγή ενδιάμεσων στεροειδικών προϊόντων υπερπλασία του φλοιού των επινεφριδίων Ο βαθμός αρρενοποίησης εξαρτάται: από τον τύπο του ελλειμματικού ενζύμου, το βαθμό υπερανδρογοναιμίας το στάδιο διαφοροποίησης, όταν επιδρά η υπερανδρογοναιμία.

60 Τα έσω γενν. όργανα δεν επηρεάζονται (η διάπλαση συμπληρώνεται περι την 10 η εβδ), καθως τα επινεφρίδια λειτουργούν από την 12 η εβδ. Η διάπλαση των έξω γενν οργάνων συμπληρώνεται περί την η εβδ. Τα ενδιάμεσα στεροειδικά προϊόντα μετατρέπονται σε επινεφριδικά ανδρογόνα που μεταβολίζονται σε τεστοστερόνη και διυδροτεστοστερόνη και προκαλούν αρρενοποίηση των έξω γεννητικών οργάνων του θήλεος.

61 Εάν αυτό συμβεί σε πρώιμο στάδιο: μπορεί να υπάρχει αύξηση μεγέθους κλειτορίδας, πλήρης ή μερική σύγκλειση των οσχεϊκών πτυχών, επιμήκυνση ουρηθρικών πτυχών σχηματισμόςπεϊκήςουρήθρας. Απουσιάζουν όρχεις, μόνο εκβολή ουρήθρας και κόλπου στο οσχεο. τα νεογνά μοιάζουν με άρρενα με αμφο- κρυψορχία και υποσπαδία Αν δεν αντιμετωπιστούν άμεσα, η αρρενοποίηση θα επιταθεί με εμφάνιση τρίχωσης εφηβαίου και μασχαλών και μεγαλύτερη ανάπτυξη του «φαλλού» σε ηλικία 2-4 ετών. Η οστική ηλικία και η σύγκλειση των επιφύσεων θα είναι προχωρημένη με αποτέλεσμα χαμηλό τελικό ανάστημα.

62 (α) Έλλειψη της 21-υδροξυλάσης (CYP21A2), 2), με αρρενοποίηση με/ή χωρίς απώλεια άλατος 90-95% των ΣΥΕ κλασσική μορφή 1/ στην λευκή φυλή και 1/ στην μαύρη ήπια μορφή (μη κλασικής) 1/500, ετεροζυγώτες 1/60. Το γονίδιο, που κωδικοποιεί το ένζυμο CYP21A2, εδράζεται στο χρωμόσωμα 6 (6p21.3). 17-ΟΗ Pr και η 21-δεοξυκορτιζόλη (μεταβολίτης 17-ΟΗ Pr, αντί της φυσιολογικά παραγόμενης 11-δεοξυκορτιζόλης) είναι αυξημένες.

63 Φαινότυπος έλλειψης 21-υδροξυλάσης 1. απλή αρρενοποιητική μορφή (simple virilizing- SV ): ποικίλη αρρενοποίηση έξω γενν. οργάνων, περιφερική πρώιμη ήβη, επιτάχυνση οστικής ηλικίας. 2. μορφή με απώλεια άλατος (salt wasting- SW): έλλειψη αλδοστερόνης και συμπτώματα απώλειας άλατος (υπονατριαιμία, υπερκαλιαιμία, αφυδάτωση) 3. ήπια μορφή (μη κλασσική μορφή της νόσου-late onset): εμφανίζεται ως πρώιμη ήβη και σε ενηλίκους ως δασυτριχισμός και αμηνόρροια ή/και διαταραχές εμμήνου ρύσεως και PCOS.

64 (β) Έλλειψη της 11 β-υδροξυλάσης (CYP11Β1), 1), με αρρενοποίηση και υπέρταση 5-8% των ΣΥΕ (συχνότητα 1/ γεννήσεις). γονίδιο, που κωδικοποιεί το ένζυμο εδράζεται στο χρωμόσωμα 8q21. Μεταλλάξεις οδηγούν σε διαφορετικούς φαινότυπους. Δεν συντίθεται κορτιζόλη και αλδοστερόνη. 11-δεοξυκορτικοστερόνη (DOC) και η 11-δεοξυκορτιζόλη είναι αυξημένες, => υπέρταση. Τα αυξημένα ανδρογόνα => αρρενοποίηση έξω γενν. οργάνων, ψευδή πρώιμη ήβη, επιτάχυνση οστικής ηλικίας. Στην σπάνια μη κλασσική μορφή: δεν υπάρχει αρρενοποίηση έξω γενν. οργάνων, αλλά εμφάνιση σημείων υπερανδρογοναιμίας στην παιδική ηλικία και διαταραχών της εμμήνου ρύσεως στην ενήλικη ζωή.

65 (γ) Έλλειψη της 3β-ΟΗ-στεροειδο-αφυδρογονάσης (HSD3B2) ηλιγότεροσυχνήμορφή(2% των ΣΥΕ). δύο τύποι του ενζύμου από δύο διαφορετικά γονίδια έλλειψη του ενζύμου αυτού αφορά και τα 3 τμήματα της στεροειδογένεσης (αλατοκορτικοειδή, γλυκοκορτικοειδή και στεροειδή φύλου). Δεν συντίθενται κορτιζόλη και αλδοστερόνη και αναστέλλεται ημετατροπήτωνδ4 στεροειδών σε Δ5 στεροειδή. ΟλόγοςΔ5 /Δ 4 στεροειδή είναι αυξημένος.

66 (γ) Έλλειψη της 3β-ΟΗ-στεροειδο-αφυδρογονάσης (HSD3B2) Η 17-ΟΗ πρεγνενολόνη και η DHEA (και οι μεταβολίτες τους) είναι αυξημένες. Επειδή τα ανδρογόνα που εκκρίνονται είναι ασθενή, προκαλείται ήπια αρρενοποίηση, συνήθως μόνο κλειτοριδομεγαλία. Η απώλεια άλατος δεν παρατηρείται σε όλες τις ασθενείς. Εχει περιγραφεί μη κλασσική μορφή της νόσου με δασυτριχισμό και διαταραχές έμμηνης ρύση σε ενήλικες.

67 Αυξημένα επίπεδα ανδρογόνων εμβρυο-πλακουντιακής προέλευσης

68 Έλλειψη αρωματάσης (CYP19Α1: 1: P450arom) Καταλύει την αρωματοποίηση ανδρογόνων σε οιστρογόνα Σημαντικό για την βιοσύνθεση των οιστρογόνων Το γονίδιο βρίσκεται στο χρωμόσωμα 15 (15p21). Εκφράζεται σε διάφορους ιστούς πχ ωοθήκη και πλακούντας Κατά την εμβρυϊκή ζωή: έλλειψη αρωματάσης, λόγω μεταλλάξεων, => έκθεση σε υψηλά επίπεδα ανδρογόνων => αρρενοποίηση μητέρας και των έξω γενν. οργάνων του θήλεος εμβρύου. Αργότερα ισως οδηγήσει σε 1 ο παθή αμηνόρροια, ψηλό ανάστημα και κύστεις ωοθηκών. Τα οιστρογόνα είναι χαμηλά και οι γοναδοτροπίνες (κυρίως η FSH) είναι αυξημένες.

69 Ελλειψη του ενζύμου P450-οξειδοαναγωγάση (POR P450 oxidoreductase) Σπάνιο νόσημα Έλλειψή, λόγω μεταλλάξεων (7q11.2), => μερική έλλειψη 21- υδροξυλάσης (CYP21A2) και 17α-υδροξυλάσης (CYP17A1). Δεν υπάρχει έλλειψη αλατοκορτικοειδών, Συνήθως υπάρχει μερική έλλειψη γλυκοκορτικοειδών. Προγεστερόνη, 17-ΟΗ Pr και πρεγνενολόνη (και οι μεταβολίτες στα ούρα) είναι αυξημένες. Aρρενοποίηση έξω γενν. οργάνων, με παράδοξα χαμηλά ανδρογόνα μετά την γέννηση. Πιθανή αρρενοποίηση της μητέρας κατά την εγκυμοσύνη. Πιθανές σκελετικές ανωμαλίες (κρανιοσυνοστέωση, χαμηλή πρόσφυση ωτων, αραχνοδακτυλία, κλινοδακτυλία, κα)

70 Αυξημένα επίπεδα ανδρογόνων μητρικής προέλευσης (λείωμα, εξωγενής λήψη ανδρογόνων κλπ)

71 Μετά από λήψη ανδρογόνων ή προγεστερινοειδών στις πρώτες 8 εβδ. κύησης, μπορεί να παρατηρηθεί αρρενοποίηση των έξω γεννητικών οργάνων του θήλεος. Σπάνια η αρρενοποίηση θήλεος νεογνού σχετίζεται με: μητρικό ανδρογονοπαραγωγό όγκο (συνήθως αρρενοβλάστωμα), ωχρίνωμα κύησης (λουτέωμα: όγκος ωοθηκών από ωχρινοποιημένα κύτταρα της κύησης, υποστρέφει και εξαφανίζεται μετά τον τοκετό) ΣΥΕ της μητέρας (αν δεν γίνει σωστή θεραπεία). Ο βαθμός της αρρενοποίησης εξαρτάται από: στάδιο διαφοροποίησης του εμβρύου διάρκεια της έκθεσης στα ανδρογόνα. Η επίδραση ανδρογόνων = απλή κλειτοριδομεγαλία, όταν εκδηλώνεται μετά την 12η εβδ. κύησης.

72 Άλλες αιτίες Επειδή η εμβρυϊκή ανάπτυξη είναι κοινη, συγγενείς διαμαρτίες νεφρικής οδού συνδυάζονται με διαταραχές διαφοροποίησης του φύλου [ατρησία κόλπου με αμφοτερόπλευρη νεφρική αγενεσία, αλλά και σκελετικές ανωμαλίες, ατρησία πρωκτού και ανωμαλίες παχέος εντέρου, εκστροφή της κλοάκης (ή αμάρας) σύνδρομο MURCS, MRKH κλπ]. Μεταλλάξεις παράγοντα ΗΟΧ 13 (homebox transcription factor) οδηγούν σε σκελετικές ανωμαλίες και ατελή ανάπτυξη των πόρων του Μüller, σε συνδυασμό με διαταραχές ανάπτυξης του ουροποιητικού και εκστροφή της κλοάκης.

73 Γοναδική δυσγενεσία 46,ΧΧ όχι σωματικές ανωμαλίες κφ ανάστημα & έξω γεννητικά όργανα θήλεος κ.φ καρυότυπο ατελή 2 ο γενών χαρακτηριστικών φύλου αμηνόρροια, 1 ο παθής ή 2 ο παθής πρόωρη εμμηνόπαυση σε νεαρή ηλικία ταινιοειδείς γονάδες αυξημένες γοναδοτροπίνες μειωμένα οιστρογόνα. συχνή νευροπαθητική απώλεια ακοής σποραδικό ή οικογενές (αυτοσωματικό υπολειπόμενο)

74 Μικτή γοναδική δυσγενεσία φαινότυπος ανδρικός ή γυναικείος με αμφίβολα έξω γεννητικά όργανα, διάφορα μεγέθη πέους/οσχέου Συνήθως οι όρχεις βρίσκονται στην κοιλιά, άτομα με όρχι σε βουβώνες ή όσχεο είναι συνήθως άνδρες ορχικός ιστός από την μία πλευρά και ταινιοειδή γονάδα από την άλλη. Μήτρα, κόλπος και τουλάχιστον ένας ωαγωγός είναι μονίμως παρόντα Ο καρυότυπος είναι 45,Χ/46,ΧΥ (2/3 περιπτώσεων). Η συχνότητα είναι άγνωστη. 2/3 μεγαλώνουν σαν γυναίκες

75 Μικτή γοναδική δυσγενεσία Η προέλευση του μωσαϊκού 45,Χ/46,ΧΥ εξηγείται με την απώλεια του Υ χρωμοσώματος σε μια αρχική μιτωτική διαίρεση ενός ΧΥ ζυγώτη. Η 46,ΧΥ κυτταρική σειρά είναι υπεύθυνη για την ανάπτυξη του όρχη, αντιθέτως η σειρά 45,Χ γιατην ανάπτυξη ταινιοειδούς γονάδας στο άλλο πλάγιο. Δενέχειβρεθείσυσχέτισηφαινοτυπικών ευρημάτων εν σχέση με το ποσοστό των κυτταρικών σειρών 45,Χ, 46,ΧΥ στις καλλιέργειες περιφερικού αίματος και δέρματος. Αρρενοποιηση και παλινδρομηση Muller = ατελής

76 Μικτή γοναδική δυσγενεσία Η ταινιοειδής γονάδα λεπτή, ωχρή, επιμήκης και εντοπίζεται είτε στον πλατύ σύνδεσμο ή κατά μήκος του πυελικού τοιχώματος. αποτελείται από ωοθηκικό στρώμα. Στην εφηβεία εκκρίνει ανδρογόνα με αποτέλεσμα αύξηση του μεγέθους του πέους και την αρρενοποίηση. Η θηλεοποίηση είναι σπάνια και όταν συμβεί η έκκριση οιστρογόνων θεωρείται ύποπτος ανάπτυξης γοναδικού όγκου.

77 Η ανάπτυξη γοναδικού όγκου 25%. Το σεμίνωμα είναι πιο συχνό από το γοναδοβλάστωμα εμφάνισή συνήθως: πριν την εφηβεία σε γυναικείο φαινότυπο χωρίς στίγματα 45,Χ ενδοκοιλιακό όρχι παρά ταινιοειδή γονάδα. Πρέπει να γίνει προφυλακτική γοναδεκτομή γιατί: Γοναδικός όγκος μπορεί να εμφανιστεί στην παιδική ηλικία και έκκριση ανδρογόνου = αρρενοποίηση στην εφηβεία

78 σε φαινότυπο άρρενος στην παιδική ηλικία ο χειρισμός είναι πιο πολύπλοκος. Οι φαινοτυπικά άνδρες είναι μη γόνιμοι αυξημένος κίνδυνος γοναδικών όγκων στη νηπιακή ηλικία με αμφίβολα έξω γεννητικά όργανα κατεύθυνση του φύλου προς την πλευρά γυναίκας με εκτομή πέους και γοναδεκτομή

Oντογένεση του γεννητικού συστήματος στο ΧΧ άτομο και διαταραχές

Oντογένεση του γεννητικού συστήματος στο ΧΧ άτομο και διαταραχές 1 Oντογένεση του γεννητικού συστήματος στο ΧΧ άτομο και διαταραχές Eλένη Κούστα- Ενδοκρινολόγος Εισαγωγή Χρωµοσωµικό ή γενετικό φύλο είναι αυτό που προσδιορίζεται κατά την γονιµοποίηση του ωαρίου. H διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα Ουρολογίας. Ανωμαλίες σεξουαλικής Διαφοροποίησης Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος

Μάθημα Ουρολογίας. Ανωμαλίες σεξουαλικής Διαφοροποίησης Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος Μάθημα Ουρολογίας Ανωμαλίες σεξουαλικής Διαφοροποίησης Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος Μανώλης Μαυρομανωλάκης Διευθυντής ΕΣΥ Ουρολογική Κλινική Πα.Γ.Ν.Η Ηράκλειο 2011 Ανωμαλίες Σεξουαλικής Διαφοροποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Ομοφωνίες στη διαχείριση περιστατικών διαταραχών φύλου

Ομοφωνίες στη διαχείριση περιστατικών διαταραχών φύλου Ομοφωνίες στη διαχείριση περιστατικών διαταραχών φύλου Pediatrics 2006;118;e488 Peter A. Lee, Christopher P. Houk, S. Faisal Ahmed and Ieuan A. Hughes ESPE and LWSPE Παρουσίαση: Κωνσταντίνα Κώστα Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

Οντογένεση του γεννητικού συστήµατος στο ΧΥ άτοµο και διαταραχές 1

Οντογένεση του γεννητικού συστήµατος στο ΧΥ άτοµο και διαταραχές 1 Οντογένεση του γεννητικού συστήµατος στο ΧΥ άτοµο και διαταραχές 1 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΝΑΚΑ-GANTENBEIN, MD 12 2 ΣΟΦΙΑ ΚΙΤΣΙΟΥ-ΤΖΕΛΗ, MD 1 Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας- Νεανικού Διαβήτη Α Παιδιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Δ ΠΑΙΔΙΑΣΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ Νοσοκομείο Παπαγεωργίου

Δ ΠΑΙΔΙΑΣΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Βαΐα Δοκουσλή Ειδικευόμενη Παιδιατρικής Ασημίνα Γαλλή-Σσινοπούλου Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας Δ ΠΑΙΔΙΑΣΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Παραπομπή από νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα;

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα; ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ 1. (α) Τι αντιπροσωπεύουν οι αριθμοί 1-6 στο σχήμα; (β) Εξηγήστε τι είναι τα ωοθυλάκια και ποιος είναι ο ρόλος τους. (γ) Σε ποιο μέρος του γεννητικού συστήματος της γυναίκας αρχίζει η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

AMHNOΡΡΟΙΑ. Οδ. Γρηγορίου. Αναπλ. Καθηγητής

AMHNOΡΡΟΙΑ. Οδ. Γρηγορίου. Αναπλ. Καθηγητής AMHNOΡΡΟΙΑ Οδ. Γρηγορίου Αναπλ. Καθηγητής 2009 Αμηνόρροια: πλήρης απουσία εμμηνορρυσίας -Φυσιολογική: παιδική ηλικία, εγκυμοσύνη, εμμηνόπαυση -Παθολογική: (α) πρωτοπαθής απουσία περιόδου στα 17 χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος

Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος Ορμονική διερεύνηση ασθενών με ακμή: πότε και γιατί; Ν. Μαλτέζος ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΟΡΜΟΝΟΕΞΑΡΤΩΜΕΝΗΣ ΑΚΜΗΣ 1. Έναρξη σε βρεφική ή παιδική ηλικία 2. Πρώϊμη ήβη σε αγόρι και αδρεναρχή εμμηναρχή σε κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ. Ν.Σ. ΜΑΤΣΑΝΙΩΤΗΣ Θ.Ε. ΚΑΡΠΑΘΙΟΙ και συνεργάτες ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ. ουροποιητικο συστημα ενδοκρινείς αδένες ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ. Ν.Σ. ΜΑΤΣΑΝΙΩΤΗΣ Θ.Ε. ΚΑΡΠΑΘΙΟΙ και συνεργάτες ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ. ουροποιητικο συστημα ενδοκρινείς αδένες ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ISBN 960-7081-68-4 ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ Ν.Σ. ΜΑΤΣΑΝΙΩΤΗΣ Θ.Ε. ΚΑΡΠΑΘΙΟΙ και συνεργάτες ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ ουροποιητικο συστημα ενδοκρινείς αδένες ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 12. ουροποιητικο συστημα δομη και λειτουργια του ουροποιητικου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ

ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ Σύνδροµο Down Το σύνδροµο Down είναι µια γενετική ανωµαλία ου εριλαµβάνει συνδυασµό χαρακτηριστικών, ό ως νευµατική καθυστέρηση, συγκεκριµένα χαρακτηριστικά ροσώ ου και συχνά καρδιακά

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Υπεργοναδοτροφικός υπογοναδισµός περιφερικά αίτια. 12 Ενδοκρινολόγος

Υπεργοναδοτροφικός υπογοναδισµός περιφερικά αίτια. 12 Ενδοκρινολόγος Υπεργοναδοτροφικός υπογοναδισµός περιφερικά αίτια Τ. ΤΣΙΛΧΟΡΟΖΙΔΟΥ 12 Ενδοκρινολόγος 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρωτοπαθής υπογοναδισμός στις γυναίκες ορίζεται η ωοθηκική ανεπάρκεια που συνοδεύεται από υψηλά επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

Παιδική-Εφηβική Γυναικολογία & Επανορθωτική Χειρουργική. Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς. Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου 1 / 13

Παιδική-Εφηβική Γυναικολογία & Επανορθωτική Χειρουργική. Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς. Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου 1 / 13 Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου / 3 Συνεργάτες: Παντελής Τσίμαρης, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, IFEPAGFellow Κωνσταντίνος Δημόπουλος, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, IFEPAGFellow Ευγενία

Διαβάστε περισσότερα

Φυλοσύνδετη κληρονοµικότητα. Π. Πάσχου, PhD

Φυλοσύνδετη κληρονοµικότητα. Π. Πάσχου, PhD Φυλοσύνδετη κληρονοµικότητα Π. Πάσχου, PhD Thomas Hunt Morgan Βραβείο Nobel 1933 στην κατηγορία Φυσιολογία ή Ιατρική. Του δόθηκε για τα αποτελέσµατά της έρευνάς του στο πανεπιστήµιο Columbia, η οποία ξεκίνησε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ. ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

Καθυστέρηση εφηβείας Α. ΚΑΪΜΑΡΑ-ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Αναπληρώτρια Διευθύντρια Ενδοκρινολογικού Τμήματος Νοσοκομείου Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» Εισαγωγή

Καθυστέρηση εφηβείας Α. ΚΑΪΜΑΡΑ-ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Αναπληρώτρια Διευθύντρια Ενδοκρινολογικού Τμήματος Νοσοκομείου Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» Εισαγωγή 08 Καθυστέρηση εφηβείας Α. ΚΑΪΜΑΡΑ-ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Αναπληρώτρια Διευθύντρια Ενδοκρινολογικού Τμήματος Νοσοκομείου Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» Εισαγωγή χρόνος έναρξης της ήβης παρουσιάζει μεγάλη διακύμανση (Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ. Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ. Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Δρ.Δ.Λάγγας Αθήνα 2008 Ορισμοί Γενετική: μελέτη της κληρονομικότητας και των παραλλαγών της Ιατρική γενετική: η γενετική του ανθρώπινου είδους Κλινική γενετική:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΓΕΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Σιμοπούλου Μάρα Λέκτορας Φυσιολογίας ΕΚΠΑ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΓΕΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Σιμοπούλου Μάρα Λέκτορας Φυσιολογίας ΕΚΠΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΓΕΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Σιμοπούλου Μάρα Λέκτορας Φυσιολογίας ΕΚΠΑ ΟΙ ΟΡΧΕΙΣ ΓΕΝΙΚΑ Η ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΩΝ ΟΡΧΕΩΝ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΩΝ ΟΡΧΕΩΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Πέος (σηραγγώδη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα

Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα H παραγωγή του θηλυκού γαµέτη (ωαρίου) και η επακόλουθη απελευθέρωση του από την ωοθήκη (ωορρηξία ή ωοθυλακιορρηξία) είναι κυκλική. Το κυκλικό αυτό σχέδιο ισχύει ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΗΝΟΡΡΟΙΑ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

ΑΜΗΝΟΡΡΟΙΑ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ: Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Λουτράδης ΑΜΗΝΟΡΡΟΙΑ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΠΑΠΠΑ MD, PhD ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCO)

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCO) ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCO) 1. Τι είναι το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών? Είναι η συχνότερη ενδοκρινοπάθεια των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Έχουν ενοχοποιηθεί περιβαντολλογικοί διατροφικοί

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 12. Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΚΕΝΟΥ Συμπληρώστε σε κάθε κενό τη λέξη που ταιριάζει σωστά.

Κεφάλαιο 12. Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΚΕΝΟΥ Συμπληρώστε σε κάθε κενό τη λέξη που ταιριάζει σωστά. Κεφάλαιο 12 Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΚΕΝΟΥ Συμπληρώστε σε κάθε κενό τη λέξη που ταιριάζει σωστά. 1. Τα επιθηλιακά κύτταρα του τοιχώματος του ωοθυλακίου παράγουν 2. Ο ενδομήτριος κύκλος ελέγχεται ορμονικά από 3.

Διαβάστε περισσότερα

ιακυμάνσεις της τιμής της Τesto

ιακυμάνσεις της τιμής της Τesto ιακυμάνσεις της τιμής της Τesto Η τιμή της τεστοστερόνης στο αίμα εμφανίζει μία ημερήσια διακύμανση η οποία μάλιστα εξαρτάται από τις εποχές του έτους. Έτσι η μέγιστη συγκέντρωση παρατηρείται το πρωί (περίπου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ [1]/[6] ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Εισαγωγή Περίπου το 15% των ζευγαριών δεν είναι σε θέση να συλλάβουν μετά από ένα χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών.

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU)

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) μπορεί να ορισθεί ως μια σπάνια μεταβολική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Γυναικολογικη επισκεψη

Γυναικολογικη επισκεψη Γυναικολογικη επισκεψη ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΙΣΚΕΦΤΩ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΤΗΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟ; Η πρώτη επίσκεψη στο γυναικολόγο είναι πολύ σημαντική όχι μόνο για τις κοπέλες που έχουν ξεκινήσει τη σεξουαλική τους ζωή,

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία. Φυσιολογία - Παθολογία. Κωνσταντίνος Δ. Δημόπουλος Μαιευτήρ Χειρουργός Γυναικολόγος

Εφηβεία. Φυσιολογία - Παθολογία. Κωνσταντίνος Δ. Δημόπουλος Μαιευτήρ Χειρουργός Γυναικολόγος Εφηβεία Φυσιολογία - Παθολογία Κωνσταντίνος Δ. Δημόπουλος Μαιευτήρ Χειρουργός Γυναικολόγος Εφηβεία Γέφυρα μεταξύ της παιδικής ζωής και της ενηλικίωσης Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη διάρκειά της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Μεταλλάξεις είναι οι αλλαγές στην αλληλουχία των νουκλεοτιδίων που συμβαίνουν στο γενετικό υλικό ενός οργανισμού τόσο σε γονιδιακό επίπεδο (γονιδιακές μεταλλάξεις)

Διαβάστε περισσότερα

cell-free DNA στο μητρικό αίμα

cell-free DNA στο μητρικό αίμα cell-free DNA στο μητρικό αίμα Εφαρμογή στην κλινική πράξη στην Ελλάδα Παπαϊωάννου Γεώργιος-Κων/νος, PhD Υπεύθυνος Ιατρικής Εμβρύου Maιευτική & Γυναικολογική Κλινική ΓΑΙΑ Cell free DNA / Εισαγωγή στην

Διαβάστε περισσότερα

BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ. Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA

BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ. Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA To περί ού ο λόγος BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA ΒΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ Συνήθως ζητείται επί περιπτώσεων - Αζωοσπερμίας - Ολιγοσπερμίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11208 Ι. Ένα από τα τμήματα του αναπαραγωγικού συστήματος του άνδρα είναι η εκφορητική οδός του σπέρματος η οποία ξεκινά από την επιδιδυμίδα

Διαβάστε περισσότερα

Μη επεμβατικός Προγεννητικός έλεγχος

Μη επεμβατικός Προγεννητικός έλεγχος Μη επεμβατικός Προγεννητικός έλεγχος Α. Κολιαλέξη, Βιοπαθολόγος PhD Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστημίου Αθηνών Μη επεμβατικός ΠΕ από cffdna στο πλάσμα εγκύου Ελεύθερο Εμβρυϊκό DNA στη μητρική κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

γονείς; neo screen Προγεννητικός Έλεγχος Σκέφτεστε να γίνετε Τα παιδιά αξίζουν μία ζωή γεμάτη υγεία, ελεύθερη από γενετικές ασθένειες Μοριακός

γονείς; neo screen Προγεννητικός Έλεγχος Σκέφτεστε να γίνετε Τα παιδιά αξίζουν μία ζωή γεμάτη υγεία, ελεύθερη από γενετικές ασθένειες Μοριακός Σκέφτεστε γονείς; να γίνετε Τα παιδιά αξίζουν μία ζωή γεμάτη υγεία, ελεύθερη από γενετικές ασθένειες Μοριακός Προγεννητικός Έλεγχος neo screen ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΝΕΟΓΝΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Κυστική Ίνωση

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό Ερωτήσεις θεωρίας 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό 1. Ποια είναι τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού; Τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού είναι ο επιθηλιακός, ο μυικός, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη.

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. 12 Γενετικό γλωσσάριο Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιηµένο από το γλωσσάριο που αρχικά δηµιουργήθηκε από το Πάρκο Γενετικής Γνώσης London IDEAS (London

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κόγια Μαρία Δερματολόγος Αφροδισιολόγος H παρούσα διάλεξη δε σχετίζεται με κάποιο προσωπικό συμφέρον ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ Νεογνική ακμή (1-28 ημέρες ζωής) Βρεφική ακμή (3-16 μηνών)

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Β Α2. Γ Α3. Α Α4. Α5. Γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ B1. Α (Σωµατικά κύτταρα στην αρχή της µεσόφασης): 1, 4, 5, 6 Β (Γαµέτες): 2, 3, 7, 8 Β2. (Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Παθολογία Αναπαραγωγής Βοοειδών

Παθολογία Αναπαραγωγής Βοοειδών Παθολογία Αναπαραγωγής Βοοειδών 1 Ο οιστρικός κύκλος Πρόοιστρος Οίστρος Μέτοιστρος Δίοιστρος 2 Πρόοιστρος Ημέρα 17 με 20 Εκφύλιση του ωχρού σωματίου του προηγούμενου οιστρικού κύκλου και μείωση της συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιµη ωοθηκική ανεπάρκεια 1

Πρώιµη ωοθηκική ανεπάρκεια 1 19 Πρώιµη ωοθηκική ανεπάρκεια 1 Ε. ΛΑΜΠΡΙΝΟΥΔΑΚΗ, 2 Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ 1 Ενδοκρινολόγος, Επίκουρη Καθηγήτρια Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ Όταν ένα ζευγάρι προσπαθεί χωρίς αποτέλεσμα να τεκνοποιήσει, επί τουλάχιστον 1 χρόνο τακτικής σεξουαλικής επαφής χωρίς προφυλάξεις, τότε θεωρείται ότι το ζευγάρι αυτό αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Άρρενος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση

Διαβάστε περισσότερα

Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Συγγενές Εξάρθρηµα του Ισχίου Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός ΣΥΓΓΕΝΕΣ ΕΞΑΡΘΡΗΜΑ ΙΣΧΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ Συγγενής διαταραχή του ισχίου που προκαλείται από την ανώµαλη ανάπτυξη ενός ή όλων των

Διαβάστε περισσότερα

- ΚΑΘΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ - ΚΑΘΕ ΑΝΔΡΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ

- ΚΑΘΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ - ΚΑΘΕ ΑΝΔΡΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ - ΚΑΘΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ - ΚΑΘΕ ΑΝΔΡΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ Τι είναι η ακράτεια ούρων; Η ακράτεια ούρων είναι ένας γενικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει καταστάσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 20 Μαΐου 2013 07:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Η νέα εποχή στον Προγεννητικό Έλεγχο: Μοριακός Καρυότυπος - array CGH - Συγκριτικός γενωμικός υβριδισμός με μικροσυστοιχίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΟΡΜΟΝΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΚΜΗ 1) Σε γυναίκες που η συνήθης τοπική ή αντιβιοτική per os αγωγή έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΑΥΛΑΚΩΣΗ Αυλάκωση ονομάζεται η διαίρεση του ζυγωτού Η πρώτη μιτωτική διαίρεση σε 2 κύτταρα γίνεται 30 ώρες μετά τη γονιμοποίηση Ακολουθούν πολλές μιτωτικές διαιρέσεις και 5 7 μέρες

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; Ο καρκίνος του προστάτη εμφανίζεται όταν αναπτύσσονται στον προστάτη αφύσικα κύτταρα. Αυτά τα αφύσικα κύτταρα μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ ΙΙ - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΟΔΗΓΟΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ

ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ ΙΙ - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΟΔΗΓΟΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ ΙΙ - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΟΔΗΓΟΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΥΛΗ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ Ιστολογία ΙΙ: «Βασική Ιστολογία ΙΙ», Janqueira, Carneiro, Ολόκληρο. Εμβρυολογία ΙΙ: «Εμβρυολογία ΙΙ», Αγγελοπούλου, Ολόκληρο.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΕΓΠΠΑ, Α.Π.Θ. Μαστός Λοβοί: εκβάλουν στη θηλή με γαλακτοφόρο πόρο. Διακλαδιζόμενοι πόροι κατάληξη-λοβιακές λοβιακές μονάδες. Λοβιακή μονάδα: αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Δήλωση Σύγκρουσης Συμφερόντων Απόφαση Ε.Ο.Φ. 47558/4-7-2012 Στη διαμόρφωση του περιεχομένου της παρούσας εργασίας, δεν υπήρξε κάποια εξωτερική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. H β- θαλασσαιμία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Η ανδρική υπογονιμότητα είναι ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τον επιστημονικό κόσμο με δεδομένο ότι τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ. Αίτια της ακράτειας

ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ. Αίτια της ακράτειας ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ Η ICS (International Continence Society) έχει ορίσει την ακράτεια των ούρων ως μια κατάσταση ακούσιας απώλειας των ούρων, η οποία αποτελεί κοινωνικό και υγιεινoμικό πρόβλημα που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΛΑΚΟΥΝΤΑΣ Ο σχηματισμός του πλακούντα Ο ώριμος πλακούντας Μακροσκοπικές αλλοιώσεις σε συνήθεις παθήσεις Αγάθη Κόνδη-Παφίτη,, Παθολογοανατόμος Email: akondi@med.uoa.gr Ο ΠΛΑΚΟΥΝΤΑΣ Είναι όργανο που αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ Μανουρά Αντωνία Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης Σχεδόν τριάντα χρόνια έχουν περάσει από τη γέννηση του πρώτου «µωρού του σωλήνα». Από τότε,

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΕΡΗΧΟΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΚΑΙ ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΜΕ ΠΡΩΙΜΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΗΜΕΙΩΝ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ

ΜΕΛΕΤΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΕΡΗΧΟΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΚΑΙ ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΜΕ ΠΡΩΙΜΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΗΜΕΙΩΝ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΘ. Σ. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΕΤΟΣ 2007-2008

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Κοντό Ανάστημα - Υπάρχει πρόβλημα? Επιμέλεια football-academies Πέμπτη, 12 Μάιος 2011

Κοντό Ανάστημα - Υπάρχει πρόβλημα? Επιμέλεια football-academies Πέμπτη, 12 Μάιος 2011 Το πόσο ψηλό θα γίνει το παιδί μας είναι ένα από τα κύρια ερωτήματα των γονιών, σε μια κοινωνία που απαιτεί συγκεκριμένα εμφανισιακά πρότυπα. Το ιδεώδες ύψος σύμφωνα με τους αρχαίους Έλληνες είναι περίπου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦ.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Αρχές αντισύλληψης 1 1.2. Ιστορία της αντισύλληψης 3 1.3. Δημογραφικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ (Για µετεµµηνοπαυσιακούς και ακανόνιστους κύκλους) Η εµµηνόπαυση προκαλείται από σταδιακή µεταβολή της ευαισθησίας των ωοθηκών προς τις Γοναδοτροπίνες

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 1 ο - Άρθρο 16 o

Τεύχος 1 ο - Άρθρο 16 o Τεύχος 1 ο - Άρθρο 16 o ΓΡΑΠΤΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. ΟΛΙΚΗ ΠΡΟΠΤΩΣΗ ΜΗΤΡΑΣ. Συγγραφέας: Τούλιος Γεώργιος* Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. * Associate editor, reviewer. ΙΣΤΟΡΙΚΟ Γυναίκα

Διαβάστε περισσότερα

6.4 Η αναπαραγωγή στον άνθρωπο ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

6.4 Η αναπαραγωγή στον άνθρωπο ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Τα νεογνά των φυτοφάγων θηλαστικών, όπως της γίδας, γεννιούνται με τρίχωμα. Τα μάτια τους είναι ανοιχτά και μπορούν αμέσως να περπατήσουν. Αντίθετα, τα νεογνά των σαρκοφάγων

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 ΘΕΜΑ Α Α1.δ Α2.γ Α3.β Α4.γ Α5.β ΘΕΜΑ Β Β1. 4,2,1,6,3,5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ(40 μονάδες) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: / / 2009 ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες(βιολογία-χημεία) Όνομα μαθητή /

Διαβάστε περισσότερα