ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. του Φοιτητή του Τµήµατος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Πατρών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. του Φοιτητή του Τµήµατος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Πατρών"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του Φοιτητή του Τµήµατος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Πατρών ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ Λ. ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 6196 ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΥΦΟΡΟΥ UPSAT Επιβλέπων: ρ.-μηχ. Εµµανουήλ Τατάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Ν ο 333 Πάτρα, Ιούνιος 2011 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗ ΠΑΤΡΑΣ ΡΙΟ - ΠΑΤΡΑ Τηλ: Τηλ: Τηλ: Fax:

2

3 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του Φοιτητή του Τµήµατος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Πατρών ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ Λ. ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 6196 ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΥΦΟΡΟΥ UPSAT Επιβλέπων: ρ.-μηχ. Εµµανουήλ Τατάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Ν ο /2011 Πάτρα, Ιούνιος 2011

4

5 ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Πιστοποιείται ότι η διπλωµατική εργασία µε θέµα: "ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΥΦΟΡΟΥ UPSAT" Του φοιτητή του Τµήµατος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Πατρών: ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ (Α.Μ. 6196) Παρουσιάστηκε δηµόσια και εξετάστηκε στο Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών στις 29/06/2011 Ο Επιβλέπων Ο ιευθυντής του Τοµέα Εµµανουήλ Τατάκης Αναπληρωτής Καθηγητής Αντώνιος Αλεξανδρίδης Καθηγητής

6

7 Αριθµός ιπλωµατικής Εργασίας: /2011 ΤΙΤΛΟΣ: "ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΥΦΟΡΟΥ UPSAT " Φοιτητής: Επιβλέπων: Ευστάθιος Γαλανόπουλος του Λαζάρου ρ.-μηχ. Εµµανουήλ Τατάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Περίληψη Η παρούσα διπλωµατική εργασία πραγµατεύεται την µελέτη και κατασκευή του συστήµατος τροφοδοσίας του UPSat, ενός δορυφόρου τύπου Cubesat. Η εργασία αυτή εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Ηλεκτροµηχανικής Μετατροπής Ενέργειας του Τµήµατος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Πατρών. Σκοπός είναι η µελέτη και η κατασκευή των βασικών διατάξεων του συστήµατος τροφοδοσίας ώστε να καλύπτονται οι ενεργειακές απαιτήσεις όλων των υποσυστηµάτων του δορυφόρου. Αρχικά µελετώνται οι συνθήκες που θα πρέπει να αντιµετωπίσει ο δορυφόρος κατά την αποστολή του. Παρουσιάζονται τα βασικότερα υποσυστήµατα του δορυφόρου και οι διαθέσιµες επιλογές τροχιάς, ενώ µε βάση στοιχεία προηγούµενων αποστολών επιλέγεται η τοπολογία του συστήµατος και γίνεται ο ισολογισµός ισχύος. Στη συνέχεια γίνεται η ανάλυση των τροφοδοτικών που θα κατασκευαστούν, η επιλογή των κατάλληλων τοπολογιών και ο υπολογισµός των απαραίτητων στοιχείων των µετατροπέων. Ακολουθεί η προσοµοίωση των κυκλωµάτων µε κατάλληλο λογισµικό, το πρόγραµµα PSpice, ώστε τα αποτελέσµατά τους να συγκριθούν µε τα θεωρητικά αλλά και µε αυτά της τελικής κατασκευής. Το επόµενο βήµα είναι η κατασκευή των κυκλωµάτων. Παρουσιάζονται τα τεχνικά χαρακτηριστικά των βασικών εξαρτηµάτων και γίνεται η ανάλυση του προγράµµατος του µικροελεγκτή για την παραγωγή παλµών. Επιπρόσθετα γίνεται αναφορά και στις διατάξεις µετρήσεων και ελέγχου του συστήµατος. Τέλος δίνονται οι µετρήσεις και τα παλµογραφήµατα που προέκυψαν από τις διατάξεις για την εξαγωγή συµπερασµάτων.

8

9 Πρόλογος ΠΡΟΛΟΓΟΣ Στη διπλωµατική αυτή εργασία µελετάται σχεδιάζεται και κατασκευάζεται το σύστηµα τροφοδοσίας του δορυφόρου UPSat, ενός δορυφόρου τύπου Cubesat. Εκπονήθηκε στο εργαστήριο Ηλεκτροµηχανικής Μετατροπής Ενέργειας του Τµήµατος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Πατρών. Συγκεκριµένα έγινε η µελέτη και κατασκευή ενός συστήµατος τροφοδοσίας δύο σταδίων για την παραγωγή, αποθήκευση και βέλτιστη διανοµή της ισχύος στα διάφορα υποσυστήµατα του δορυφόρου. Συνοπτικά, στο πρώτο στάδιο υλοποιείται ανύψωση της τάσης που παρέχεται από την πηγή τροφοδοσίας, δηλαδή τη φωτοβολταϊκή γεννήτρια, για την τροφοδοσία των συσσωρευτών. Ένα δεύτερο στάδιο υλοποιείται για τον υποβιβασµό της τάσης των συσσωρευτών ώστε να τροφοδοτηθούν τα υποσυστήµατα του δορυφόρου µε τάση κατάλληλης τιµής. Αναλυτικά, στο κεφάλαιο 1 γίνεται η ανάλυση των συνθηκών που θα επικρατούν όταν ο δορυφόρος θα βρίσκεται σε τροχιά και πως µπορούν να επηρεάσουν την λειτουργία των υποσυστηµάτων και κυρίως το σύστηµα τροφοδοσίας. Στη συνέχεια παρουσιάζονται τα υποσυστήµατα από τα οποία αποτελείται ο δορυφόρος και τα κυριότερα χαρακτηριστικά τους και γίνεται ανάλυση των τροχιών στις οποίες µπορεί να τοποθετηθεί ο UPSat µε τα πλεονεκτήµατα και τα µειονεκτήµατα καθεµίας. Στο κεφάλαιο 2 µελετάται αποκλειστικά το σύστηµα τροφοδοσίας και επιλέγεται η βέλτιστη κυκλωµατική τοπολογία του. Στη συνέχεια γίνεται ανάλυση των ενεργειακών απαιτήσεων των υποσυστηµάτων του UPSat ώστε να γίνει η κατάλληλη επιλογή των φωτοβολταϊκών στοιχείων, τα οποία σε συνδυασµό µε τους συσσωρευτές θα καλύπτουν αυτές τις ανάγκες. Ακολουθεί ο ισολογισµός ισχύος για µια πιθανή τροχιά του δορυφόρου και για την χειρότερη περίπτωση λειτουργίας. Με βάση τον προηγούµενο ισολογισµό γίνεται η διαστασιολόγηση των συσσωρευτών. Στο κεφάλαιο 3 γίνεται η ανάλυση του πρώτου σταδίου του συστήµατος, δηλαδή του µετατροπέα Boost για την ανύψωση της τάσης ώστε να γίνει η φόρτιση των συσσωρευτών αλλά και η µεταφορά ισχύος στο δεύτερο στάδιο. Επίσης υπολογίζονται τα βασικά στοιχεία του µετατροπέα ώστε να γίνει η προσοµοίωσή του µε το λογισµικό PSpice. - I -

10 Πρόλογος Στο κεφάλαιο 4 γίνεται η ανάλυση του δεύτερου σταδίου του συστήµατος που περιλαµβάνει δύο µετατροπείς Buck για τον υποβιβασµό της τάσης σε επίπεδο κατάλληλο για την τροφοδοσία των διάφορων υποσυστηµάτων του δορυφόρου. Ακολουθεί ο υπολογισµός των βασικών στοιχείων του µετατροπέα ώστε να γίνει η προσοµοίωσή του µε το λογισµικό PSpice. Στο κεφάλαιο 5 γίνεται η επιλογή των βασικών στοιχείων του µετατροπέα Boost που θα κατασκευαστεί µε βάση τους υπολογισµούς του 3 ου κεφαλαίου. Ύστερα ακολουθεί η µελέτη του µικροελεγκτή dspic30f4011 και του προγράµµατός που υλοποιήθηκε για να γίνει η παλµοδότηση του Mosfet έτσι ώστε να επιτυγχάνεται ταυτόχρονα και η αποµάστευση µέγιστης ισχύος από τη Φ/Β γεννήτρια (µέθοδος MPPT). Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι διατάξεις ελέγχου και µετρήσεων ενώ στο τέλος δίνονται και οι µετρήσεις που προέκυψαν από την κατασκευή ώστε να γίνει µελέτη της απόδοσης και σύγκρισή µε τα αποτελέσµατα της προσοµοίωσης. Στο κεφάλαιο 6 αναλύονται τα ολοκληρωµένα κυκλώµατα των µετατροπέων Buck που θα τοποθετηθούν στην τελική διάταξη µε τους απαραίτητους υπολογισµούς. Στο τέλος δίνονται οι µετρήσεις που έγιναν στην κατασκευή για σύγκριση µε τα αποτελέσµατα της προσοµοίωσης και επιβεβαίωση σωστής λειτουργίας. Στο κεφάλαιο 7 παρουσιάζονται τα αποτελέσµατα που προέκυψαν από τα παλµογραφήµατα που έγιναν στην κατασκευή, γίνεται εξαγωγή συµπερασµάτων και διερευνώνται οι προοπτικές. Τέλος, καταγράφεται η βιβλιογραφία που χρησιµοποιήθηκε και στα παραρτήµατα ενσωµατώνονται τα φυλλάδια των κατασκευαστών των στοιχείων που χρησιµοποιήθηκαν, ο κώδικας του µικροελεγκτή, οι εικόνες της κατασκευής, οι µετρήσεις των διατάξεων, τα σχηµατικά των κυκλωµάτων και τα PCB σχέδια των πλακετών. Σε αυτό το σηµείο θα ήθελα να ευχαριστήσω τον επιβλέποντα της διπλωµατικής µου εργασίας Αναπληρωτή Καθηγητή ρ-μηχ Εµµανουήλ Τατάκη για την άψογη συνεργασία και καθοδήγηση που µου παρείχε σε όλα τα στάδια εκπόνησής της. Ευχαριστίες αρµόζουν επίσης και σε όλο το προσωπικό του Εργαστήριου Ηλεκτροµηχανικής Μετατροπής Ενέργειας, προπτυχιακούς και µεταπτυχιακούς φοιτητές, η υποστήριξη των οποίων ήταν καθοριστική. Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω την οικογένεια και τους φίλους µου για την συµπαράσταση και υποµονή τους καθ όλη τη διάρκεια των σπουδών µου. - II -

11 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πίνακας Περιεχοµένων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ιάστηµα και τεχνητοί ορυφόροι 1.1. Εισαγωγή Συνθήκες διαστήµατος Ακτινοβολία Θερµοκρασία και πίεση Επιτάχυνση και κραδασµοί Επίδραση των συνθηκών στο σύστηµα τροφοδοσίας ηλεκτρικής ισχύος Cubesat 1.4. Ο δορυφόρος UPSat Υποσυστήµατα δορυφόρου Σύστηµα επικοινωνιών (COM) Σύστηµα καθορισµού και ελέγχου συµπεριφοράς (ADCS) Κεντρικός υπολογιστής πτήσης (OBC) Σύστηµα θερµικού ελέγχου Σύστηµα τροφοδοσίας ηλεκτρικής ισχύος οµή δορυφόρου Μηχανισµός κίνησης ηλιακών συλλεκτών Επιλογή τροχιάς δορυφόρου Γεωσύγχρονη τροχιά Γεωστατική τροχιά Τροχιά µέσης απόστασης ως προς τη γη (ΜΕΟ) Τροχιά µικρής απόστασης ως προς τη γη (LEO) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Σύστηµα τροφοδοσίας ηλεκτρικής ισχύος δορυφόρου UPSat 2.1. Εισαγωγή Επιλογή τοπολογίας συστήµατος Στοιχεία συστηµάτων τροφοδοσίας Cubesat Απαιτήσεις ισχύος υποσυστηµάτων UPSat Φωτοβολταϊκά στοιχεία Παραγωγή ισχύος από Φ/Β κύτταρα- Φωτοβολταϊκό φαινόµενο Επιλογή Φ/Β κυττάρων για τον δορυφόρο UPSat Σύνδεση Φ/Β κυττάρων Ισολογισµός ισχύος Ανάλυση τροχιάς UPSat Υπολογισµός βασικών µεγεθών ισχύος III -

12 Πίνακας Περιεχοµένων 2.7. Συσσωρευτές Επιλογή συσσωρευτών Μέθοδος φόρτισης συσσωρευτών ιάγραµµα συστήµατος- ιερεύνηση περιπτώσεων λειτουργίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ανάλυση µετατροπέα ανύψωσης συνεχούς τάσεως σε συνεχή (Boost) 3.1. Εισαγωγή Ανάλυση λειτουργίας µετατροπέα Boost Εξαγωγή βασικών εξισώσεων Υπολογισµός στοιχείων µετατροπέα Προσοµοίωση µετατροπέα ανύψωσης τάσης µε το λογισµικό PSpice ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ανάλυση µετατροπέα υποβιβασµού τάσης (Buck) 4.1. Εισαγωγή Ανάλυση µετατροπέα υποβιβασµού τάσης (Buck) Εξαγωγή βασικών εξισώσεων Υπολογισµός στοιχείων µετατροπέα Προσοµοίωση µετατροπέα υποβιβασµού τάσης µε το λογισµικό PSpice ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Κατασκευή µετατροπέα ανύψωσης τάσης (Boost) 5.1. Εισαγωγή Κατασκευή κυκλώµατος ισχύος Επιλογή ηµιαγωγικού διακοπτικού στοιχείου Επιλογή πηνίου Επιλογή διόδου Επιλογή πυκνωτών 5.3. Μικροελεγκτής dspic30f Περιφερειακά µικροελεγκτή Προγραµµατισµός µικροελεγκτή ιαγράµµατα ροής κώδικα 5.4. Κυκλώµατα ελέγχου και µετρήσεων Mosfet driver UCC ιατάξεις µετρήσεων τάσης και ρεύµατος 5.5. Πειραµατικές µετρήσεις IV -

13 Πίνακας Περιεχοµένων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Κατασκευή µετατροπέα υποβιβασµού τάσης (Buck) 6.1 Εισαγωγή 6.2. Κατασκευή κυκλώµατος ισχύος Μετατροπέας υποβιβασµού TS Μετατροπέας υποβιβασµού MC Πειραµατικές µετρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 Πειραµατική διερεύνηση- Αποτελέσµατα 7.1 Εισαγωγή 7.2. Παλµογραφήµατα στον µετατροπέα Boost Έλεγχος ορθής λειτουργίας µεθόδου MPPT Συµπεράσµατα-Προοπτικές ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 137 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α Κώδικας προγράµµατος µικροελεγκτή. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β Φωτογραφίες κατασκευής. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ Πειραµατικές Μετρήσεις... ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Σχηµατικά & PCB σχέδια πλακετών. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε Datasheets V -

14

15 Κεφάλαιο 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΙΑΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΟΙ ΟΡΥΦΟΡΟΙ 1.1. Εισαγωγή Η εξερεύνηση του διαστήµατος βρίσκεται στο επίκεντρο του ανθρώπινου ενδιαφέροντος εδώ και αρκετές δεκαετίες και συνεχίζει µέχρι και σήµερα µε συνεχώς αυξανόµενο ρυθµό. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας που θα καθιστούσε δυνατή αυτή την εξερεύνηση έγινε αντικείµενο επιστηµονικών µελετών, οι οποίες έχουν ως σκοπό την τεχνολογική πρόοδο αλλά και τη βελτίωση της ζωής του ανθρώπου. Η αρχή έγινε από τη Σοβιετική Ένωση µε την εκτόξευση του τεχνητού δορυφόρου Σπούτνικ 1 στις 4 Οκτωβρίου Η συγκεκριµένη χρονιά είχε ορισθεί από την επιστηµονική κοινότητα ως ιεθνές Γεωφυσικό Έτος. Οι Σοβιετικοί επιδόθηκαν σε έναν αγώνα δρόµου παράλληλα µε τις Ηνωµένες Πολιτείες Αµερικής για το ποιος θα είναι ο πρώτος που θα εκτοξεύσει τεχνητό δορυφόρο στο διάστηµα. Τελικά κατάφεραν µε επιτυχία, όχι µόνο να εκτοξεύσουν το δορυφόρο, αλλά και να επικοινωνήσουν µε τα υποσυστήµατα του δορυφόρου λαµβάνοντας δεδοµένα από αυτά. Η ιδέα για τη χρήση δορυφόρων για την εξερεύνηση του διαστήµατος είχε διατυπωθεί αρκετά χρόνια πριν την πρώτη εκτόξευση, δεν υπήρχε όµως η κατάλληλη τεχνολογία για την επίτευξη της. Μετά τον Β Παγκόσµιο πόλεµο και παράλληλα µε την ανάπτυξη της πυραυλικής τεχνολογίας για στρατιωτικούς σκοπούς, έγιναν οι πρώτες συστηµατικές προσπάθειες για την ανάπτυξη της δορυφορικής τεχνολογίας. Από τότε η ανάπτυξή της δε σταµάτησε ποτέ και συνεχίζει µέχρι και σήµερα. Υπολογίζεται ότι από το 1957 έχουν εκτοξευθεί συνολικά πάνω από τεχνητοί δορυφόροι από τους οποίους µόνο παραµένουν σε τροχιά. Από αυτούς µόνο το 7% (περίπου 560) είναι λειτουργικοί ενώ οι υπόλοιποι απλά βρίσκονται σε τροχιά και αποτελούν διαστηµικά σκουπίδια [1]. Συνήθως οι δορυφόροι κατηγοριοποιούνται σύµφωνα µε το µέγεθος και το βάρος τους. Η χρήση των τεχνητών δορυφόρων γίνεται για διάφορους λόγους από τους οποίους καθορίζεται και ο τύπος του δορυφόρου. Παρακάτω δίνονται οι κατηγορίες τεχνητών δορυφόρων µε βάση το βάρος αλλά και το σκοπό κατασκευής τους - 7 -

16 Κεφάλαιο 1 ο Οι κατηγορίες δορυφόρων σύµφωνα µε το βάρος τους [2]: Μεγάλοι δορυφόροι ( >1000kg) Μεσαίου µεγέθους δορυφόροι ( kg) Μικρού µεγέθους δορυφόροι ( kg) Mini-δορυφόροι (50-100kg) Micro-δορυφόροι (10-50kg) Nano-δορυφόροι (1-10kg) Pico-δορυφόροι (0.1-1kg) Femto-δορυφόροι (<0.1kg) Οι κατηγορίες δορυφόρων σύµφωνα µε τον σκοπό κατασκευής τους [1]: Αστρονοµικοί Βιο-δορυφόροι Επικοινωνιακοί Πλοήγησης Γεω-παρατήρησης Αναγνώρισης Μετεωρολογικοί Πρόσδεσης ιαστηµικοί Σταθµοί 1.2. Συνθήκες διαστήµατος Ακτινοβολία [2][3] Στο διάστηµα υπάρχουν δύο ειδών ακτινοβολίες που επηρεάζουν έναν τεχνητό δορυφόρο. Η ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία και ακτινοβολία από σωµατίδια. Το µεγαλύτερο ποσοστό της ακτινοβολίας προέρχεται από τον ήλιο, αλλά η κοσµική ακτινοβολία και η σωµατιδιακή ακτινοβολία από το µαγνητικό πεδίο της γης συµβάλλουν σηµαντικά. Η σωµατιδιακή ακτινοβολία από το µαγνητικό πεδίο προέρχεται ουσιαστικά από τον ήλιο, και είναι παγιδευµένη γύρω από το µαγνητικό πεδίο της γης διατεταγµένη σε ζώνες οι οποίες ονοµάζονται ζώνες Van Aalen. Η ακτινοβολία περιέχεται κυρίως σε αυτές τις ζώνες, εκτός των οποίων θεωρούµε ότι η ακτινοβολία είναι ελάχιστη. Σε κοντινή από τη γη τροχιά ο - 8 -

17 Κεφάλαιο 1 ο δορυφόρος δεν θα επηρεάζεται πολύ από αυτές τις ζώνες οι οποίες ξεκινάνε από περίπου 1-2 φορές την ακτίνα της γης (r=6371km) [3]. Και τα δύο είδη ακτινοβολίας, σωµατιδιακή και η ηλεκτροµαγνητική, υποβαθµίζουν την λειτουργία των ηλεκτρονικών µε την πάροδο του χρόνου. Γι αυτό το λόγο τα ηλεκτρονικά που χρησιµοποιούνται σε τέτοιες αποστολές περνάνε ειδικές δοκιµασίες για την εξακρίβωση της αντοχής τους. Η προστασία των ηλεκτρονικών γίνεται µε την θωράκισή του δορυφόρου µε κάποιο υλικό ανθεκτικό στη ακτινοβολία, συνήθως αλουµίνιο. Η ακτινοβολία προκαλεί, συνήθως σφάλµατα στις λογικές συσκευές, δηλαδή στα ολοκληρωµένα κυκλώµατα. Αυτό συµβαίνει όταν ένα σωµατίδιο υψηλής ενέργειας προσπίπτει πάνω στο κύκλωµα και ονοµάζεται Single Event Upset (SEU). Υπάρχουν δύο περιπτώσεις σφάλµατος. Στην πρώτη περίπτωση το σωµατίδιο που προσπίπτει διασχίζει τα στρώµατα του υλικού (συνήθως πυρίτιο ή κάποιο άλλο ηµιαγωγικό υλικό) δηµιουργώντας ένα ιονισµένο µονοπάτι το οποίο βραχυκυκλώνει όλα τα στρώµατα όπως φαίνεται και στην παρακάτω εικόνα. Σχήµα 1.1 : Single Event Upset (SEU) σε τρανζίστορ τύπου MOS [4] Στη δεύτερη περίπτωση το σωµατίδιο προσπίπτει στη συσκευή και πριν προλάβει να διαπεράσει τη συσκευή, συγκρούεται µε τον πυρήνα ενός ατόµου. Αυτό προϋποθέτει ότι το σωµατίδιο έχει αρκετή ενέργεια ώστε να διασπάσει τον πυρήνα του ατόµου. Τα κοµµάτια από τον πυρήνα εκτοξεύονται και δηµιουργούν το καθένα από ένα ιονισµένο µονοπάτι. Η κατάληξη είναι η ίδια µε την πρώτη περίπτωση, έχουµε δηλαδή βραχυκύκλωµα των στρωµάτων του υλικού. Το φορτισµένο σωµατίδιο µπορεί να προκαλέσει πολλών ειδών σφάλµατα όπως διαγραφή η αλλαγή ψηφιακά αποθηκευµένων δεδοµένων, αλλαγή χρονισµών σε ολοκληρωµένα κυκλώµατα κ.α. Εάν το σωµατίδιο έχει πολύ υψηλή ενέργεια µπορεί να προκαλέσει µόνιµη βλάβη ή και καταστροφή της προσβαλλόµενης συσκευής. Τότε έχουµε το ονοµαζόµενο Single Event Latch-up (SEL). Τα σφάλµατα SEU µπορούν να αντιµετωπιστούν µε τον - 9 -

18 Κεφάλαιο 1 ο εντοπισµό και την διόρθωσή τους από κατάλληλο λογισµικό. Τα SEL δεν αντιµετωπίζονται µέσω λογισµικού αλλά µόνο µε τεχνικές χρήσης πλεονάζοντος υλικού Θερµοκρασία και πίεση [2][3] Όσο αποµακρυνόµαστε από τη γη η ατµόσφαιρα γίνεται όλο και πιο αραιή. Μετά τα 100km η πυκνότητα της ατµόσφαιρας µειώνεται εκθετικά και φτάνει πρακτικά σε συνθήκες κενού. Σε συνθήκες κενού η πίεση είναι πολύ χαµηλή ενώ η εξωτερική θερµοκρασία µπορεί να φτάσει σε θερµοκρασίες αρκετά υψηλές. Στο σχήµα 1.2 δίνεται η θερµοκρασία συναρτήσει της απόστασης από την επιφάνεια της γης. Επειδή ο δορυφόρος θα βρίσκεται όπως είπαµε σε συνθήκες κενού, θα πρέπει να εξασφαλίσουµε ότι τα στοιχεία που χρησιµοποιούνται αντέχουν σε αυτές τις συνθήκες και δεν θα καταστραφούν από το φαινόµενο της εξάτµισης. Αφού ο δορυφόρος θα βρίσκεται σε κενό θα πρέπει να γίνει ειδική µελέτη ως προς τον τρόπο που θα αποβάλλεται η πλεονάζουσα θερµότητα από τα ηλεκτρονικά στοιχεία και τις διατάξεις. Η θερµότητα αποβάλλεται είτε µέσω θερµικής αγωγής είτε µέσω θερµικής ακτινοβολίας. Η κατασκευή του συστήµατος τροφοδοσίας θα πρέπει να εξασφαλίζει ότι η παραγόµενη θερµότητα είναι η ελάχιστη δυνατή. Η θερµική µελέτη του δορυφόρου δε θα εξεταστεί σε αυτή τη διπλωµατική εργασία. Θα θεωρήσουµε ότι τα υποσυστήµατα του δορυφόρου προστατεύονται επαρκώς και η λειτουργία τους είναι οµαλή. Κατά τη διάρκεια της εκτόξευσης και ενώ βρίσκεται µέσα στον ειδικό φορέα για δορυφόρους Cubesat (P-POD), στον οποίο γίνεται αναφορά στην ενότητα 1.3, ο δορυφόρος θα πρέπει να αντέχει θερµοκρασίες που κυµαίνονται από -40 ο C έως 80 ο C [5]. Η θερµοκρασία στα διάφορα υποσυστήµατα του δορυφόρου εξαρτάται από την θερµική προστασία που έχει γίνει. Σύµφωνα µε το Τεχνολογικό Ινστιτούτο του Τόκυο [6] η θερµοκρασία θα κυµαίνεται από -40 ο C έως 80 ο C ενώ σύµφωνα µε το Πανεπιστήµιο του Ιλινόις θα βρίσκεται ανάµεσα στους -100 ο C και στους 120 ο C. Είναι σίγουρο λοιπόν ότι ο δορυφόρος θα λειτουργεί κάτω από ακραίες συνθήκες οι οποίες πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπό όψη στη θερµική µελέτη ώστε να µην υπάρξουν προβλήµατα. Από προηγούµενες επιτυχείς αποστολές Cubesat φαίνεται ότι η χρήση ηλεκτρονικών που λειτουργούν σε θερµοκρασίες από -40 ο C έως +85 ο C είναι αποδεκτή

19 Κεφάλαιο 1 ο Σχήµα 1.2: ιάταξη στρωµάτων ατµόσφαιρας. Θερµοκρασία και πυκνότητα αερίων συναρτήσει της απόστασης από την επιφάνεια της γης. [7] Επιτάχυνση και κραδασµοί [2][3] Όταν ο δορυφόρος βρίσκεται σε τροχιά δε θα υπάρχουν εξωτερικοί κραδασµοί, ενώ η επιτάχυνση της βαρύτητας θα είναι µικρότερη απ ότι στην επιφάνεια της γης. Όµως κατά τη διάρκεια της εκτόξευσης, θα υπάρχουν δυνατοί κραδασµοί και η επιτάχυνση θα είναι πολύ ισχυρή. Ο δορυφόρος, και κατ επέκταση και τα εσωτερικά συστήµατα, θα πρέπει να είναι κατασκευασµένα να αντέχουν επιταχύνσεις των 15g [5]. Οι επιταχύνσεις και οι κραδασµοί δεν έχουν άµεσο αντίκτυπο στα ηλεκτρικά χαρακτηριστικά των ηλεκτρονικών στοιχείων που χρησιµοποιούνται, θα πρέπει να δοθεί όµως σηµασία στον τρόπο τοποθέτησής τους ώστε να αντέχουν στις µηχανικές καταπονήσεις και τις απότοµες επιταχύνσεις. Γι αυτό το λόγο θα πρέπει να αποφεύγονται τα στοιχεία µε µεγάλο βάρος και ύψος τα οποία θα µπορούσαν να σπάσουν κατά τη διάρκεια της επιτάχυνσης. Επίσης θα πρέπει να αποφεύγονται στοιχεία των οποίων τα ηλεκτρικά χαρακτηριστικά είναι δυνατό να αλλάξουν από µηχανικές καταπονήσεις όπως για παράδειγµα τα περιστροφικά ποτενσιόµετρα. Όλα τα παραπάνω πρέπει να ληφθούν υπό όψη ώστε η τελική πλακέτα του συστήµατος τροφοδοσίας να είναι όσο πιο συµπαγής γίνεται και µε το ελάχιστο δυνατό βάρος. Πριν την

20 Κεφάλαιο 1 ο εκτόξευση ενός δορυφόρου γίνονται δοκιµές ώστε να διαπιστωθεί η αντοχή του συστήµατος στους κραδασµούς και στις επιταχύνσεις. Εάν αυτές οι δοκιµές είναι επιτυχείς ο δορυφόρος είναι έτοιµος για εκτόξευση, µε την προϋπόθεση ότι έχουν πιστοποιηθεί ως προς τη λειτουργία τους όλα τα υποσυστήµατα Επίδραση των συνθηκών στο σύστηµα τροφοδοσίας ηλεκτρικής ισχύος [3] Συνοψίζοντας τις πληροφορίες που δόθηκαν στις προηγούµενες υποενότητες, οι κυριότεροι παράγοντες που επηρεάζουν ένα σύστηµα τροφοδοσίας το οποίο θα λειτουργεί σε διαστηµικό περιβάλλον είναι η ακτινοβολία και η θερµοκρασία. Όσον αφορά τα µέτρα που πρέπει να ληφθούν για την προστασία του συστήµατος από τις µεταβολές τις θερµοκρασίας φαίνεται ότι η χρήση ηλεκτρονικών βιοµηχανικής κλίµακας είναι επαρκής µε την προϋπόθεση ότι έχει γίνει θερµική προστασία ώστε στο εσωτερικό η θερµοκρασία να βρίσκεται εντός κάποιων ορίων. Όσον αφορά την ακτινοβολία, το σφάλµα SEU το οποίο αναλύθηκε προηγούµενα, είναι το πιο συχνό και πρέπει να ληφθούν µέτρα ώστε να αποφεύγεται αλλά και να διορθώνεται όταν συµβαίνει γιατί σταδιακά υποβαθµίζει τη λειτουργία των εξαρτηµάτων της µονάδας τροφοδοσίας. Εκτός από τα ηλεκτρονικά βιοµηχανικής κλίµακας µπορούν να χρησιµοποιηθούν για την κατασκευή και ηλεκτρονικά ηµιαγωγικά στοιχεία τα οποία είναι πιστοποιηµένα για διαστηµικές εφαρµογές. Αυτά τα εξαρτήµατα µπορούν να αντέξουν εντός µεγαλύτερων ορίων θερµοκρασίας αλλά και σε µεγαλύτερες δόσεις ακτινοβολίας. Στην κατασκευή που γίνεται στα πλαίσια της διπλωµατικής δε χρησιµοποιούνται εξαρτήµατα πιστοποιηµένα για διαστηµικές εφαρµογές όχι για λόγους κόστους, το οποίο είναι αρκετά υψηλό, αλλά κυρίως επειδή είναι δυσεύρετα στην αγορά λόγω της σπάνιας χρήσης τους Cubesat Ο Cubesat (Σχήµα 1.3) είναι ένας τύπος δορυφόρου ο οποίος έχει συγκεκριµένες διαστάσεις και βάρος. Ανήκει στην κατηγορία των pico-δορυφόρων. Το πρότυπο του Cubesat αναπτύχθηκε το 1999 από τη συνεργασία του California Polytechnic State University (Calpoly) και του Stanford University, µε κύριο εµπνευστή τον καθηγητή Bob Twiggs [8]. Το όνοµά του προκύπτει από το κυβικό του σχήµα. Μία µονάδα Cubesat (1U) έχει µέγιστο µήκος πλευράς ίσο µε 10cm και το βάρος της δεν πρέπει να ξεπερνά το 1 χιλιόγραµµο (kg)

21 Κεφάλαιο 1 ο Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του είναι ότι χρησιµοποιεί ηλεκτρονικά εξαρτήµατα που βρίσκονται εύκολα στο εµπόριο, τα επονοµαζόµενα COTS (commercial off-the shelf). Οι περιορισµοί στις διαστάσεις και το βάρος υπάρχουν γιατί οι συγκεκριµένοι δορυφόροι εκτοξεύονται µέσα σε ειδικούς φορείς σταθερών διαστάσεων. Οι φορείς αυτοί ονοµάζονται P-POD (Poly-PicoSatellite Orbital Deployer) και αναπτύχθηκαν από το πανεπιστήµιο Cal- Poly ειδικά για τους Cubesat. Ένα φορέας P-POD τριών θέσεων φαίνεται στο σχήµα 1.4. Σχήµα 1.3: AAU Cubesat [9] Σχήµα 1.4: P-POD φορέας για 3 δορυφόρους cubesat [8] Ο Cubesat αναπτύχθηκε για εκπαιδευτικούς σκοπούς και συγκεκριµένα για την ενασχόληση των φοιτητών µε τη διαστηµική και δορυφορική τεχνολογία. Χαρακτηριστικό του είναι ότι αποτελείται από υποσυστήµατα τα οποία βρίσκονται σε όλους τους σύγχρονους δορυφόρους µε το πλεονέκτηµα του χαµηλότερου κόστους κατασκευής και εκτόξευσης. Η κατασκευή ενός Cubesat, εάν συµπεριλάβουµε και τα έξοδα εκτόξευσης, κυµαίνεται µεταξύ $ δολαρίων [8]. Ένας δορυφόρος επικοινωνιών, ο οποίος ζυγίζει µερικούς τόνους µπορεί να στοιχίσει δεκάδες εκατοµµύρια δολάρια µόνο για την εκτόξευσή του. Το

22 Κεφάλαιο 1 ο πλεονέκτηµα των Cubesat είναι εµφανές, όσον αφορά την εκπαιδευτική ενασχόληση, καθώς το κόστος τους δεν είναι απαγορευτικό ώστε να καλυφθεί από έναν πανεπιστηµιακό φορέα. Τα τελευταία χρόνια έχουν αρχίσει να ασχολούνται µε την ανάπτυξη pico-δορυφόρων, εκτός από πανεπιστήµια και ιδιωτικές εταιρείες, οι οποίες κατασκευάζουν και αναλαµβάνουν τις διαδικασίες για την ένταξη των δορυφόρων σε κάποιο πρόγραµµα εκτόξευσης Ο δορυφόρος UPSat Ο UPSat (University of Patras Satellite) είναι ένας τεχνητός δορυφόρος τύπου Cubesat, η ανάπτυξη του οποίου ξεκίνησε σαν ιδέα από το Τµήµα Μηχανολόγων Μηχανικών & Αεροναυπηγών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Πατρών και συγκεκριµένα από το Εργαστήριο Εφαρµοσµένης Μηχανικής. Είναι η πρώτη προσπάθεια κατασκευής ελληνικού δορυφόρου από ελληνικό Πανεπιστήµιο. Η συµµετοχή του Τµήµατος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Τεχνολογίας Υπολογιστών ξεκίνησε στα µέσα του 2008 από πρωτοβουλία κάποιων φοιτητών και των δύο τµηµάτων, οι οποίοι αποτέλεσαν τον συνδετικό κρίκο αυτής της συνεργασίας. Το επόµενο διάστηµα ξεκίνησε η µελέτη των υποσυστηµάτων του δορυφόρου στα πλαίσια ανάθεσης ιπλωµατικών Εργασιών στο Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Τεχνολογίας Υπολογιστών. Μέχρι και σήµερα έχουν ανατεθεί και βρίσκονται στο στάδιο της εκπόνησής τους τρείς διπλωµατικές εργασίες, συµπεριλαµβανόµενης της παρούσης. H µελέτη και κατασκευή του UPSat έχει ως κύριο σκοπό την ενασχόληση των φοιτητών µε την τεχνολογία διαστήµατος όχι µόνο σε θεωρητικό αλλά κυρίως σε πρακτικό επίπεδο. Επιπλέον, οι φοιτητές που ασχολούνται µε τα διάφορα υποσυστήµατα θα πρέπει να βρίσκονται σε συνεχή συνεργασία και επικοινωνία ώστε ο δορυφόρος να λειτουργεί υποδειγµατικά και σύµφωνα µε τις προδιαγραφές που έχουν αποφασιστεί. Στις προδιαγραφές των υποσυστηµάτων, και κυριότερα στις απαιτήσεις ηλεκτρικής ισχύος, θα γίνει αναφορά σε επόµενο κεφάλαιο. Απώτερος σκοπός του εγχειρήµατος είναι η κατασκευή ενός λειτουργικού δορυφόρου ο οποίος να µπορεί να τεθεί σε τροχιά και να φέρει σε πέρας την αποστολή για την οποία κατασκευάστηκε

23 Κεφάλαιο 1 ο 1.5. Υποσυστήµατα δορυφόρου [3] Όλοι οι σύγχρονοι δορυφόροι αποτελούνται από διάφορα υποσυστήµατα σχεδιασµένα ώστε να καλύπτουν τις απαιτήσεις της αποστολής. Τα επιµέρους υποσυστήµατα πρέπει να συνεργάζονται µεταξύ τους για να πετύχουν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσµα. Ο σχεδιασµός στους µεγάλους δορυφόρους είναι πολύπλοκη υπόθεση γιατί απαιτείται η µεγιστοποίηση της απόδοσης µε ελαχιστοποίηση του κόστους. Το ίδιο ισχύει κατά συνέπεια και για το σχεδιασµό του συστήµατος τροφοδοσίας. Παρακάτω δίνονται τα κυριότερα υποσυστήµατα που συναντάµε σε όλους τους σύγχρονους δορυφόρους Σύστηµα επικοινωνιών (COM) Το σύστηµα επικοινωνιών (COM-Communications System) αποτελείται από τον ποµποδέκτη που είναι εγκατεστηµένος στον δορυφόρο αλλά και από το σταθµό βάσης που βρίσκεται στη γη και επικοινωνεί µε τα διάφορα υποσυστήµατα του δορυφόρου µέσω του κεντρικού υπολογιστή. Σκοπός του συστήµατος το οποίο είναι εγκατεστηµένο στον δορυφόρο είναι: Να λαµβάνει και να αποκωδικοποιεί σήµατα που στέλνει ο σταθµός βάσης µε συγκεκριµένες εντολές και να τις διαβιβάζει στον κεντρικό υπολογιστή. Να εκπέµπει προς τον σταθµό βάσης πληροφορίες καταγεγραµµένων αλλά και σε πραγµατικό χρόνο δεδοµένων από τα διάφορα υποσυστήµατα Σύστηµα καθορισµού και ελέγχου συµπεριφοράς (ADCS) Το συγκεκριµένο σύστηµα (ADCS-Attitude Determination & Control System) καθορίζει την ακριβή θέση του δορυφόρου ως προς κάποια αναφορά και επεµβαίνει όταν η θέση αυτή παρεκκλίνει από κάποια όρια τα οποία έχουν καθοριστεί από τον σχεδιαστή. Η λειτουργία αυτού του συστήµατος είναι πολύ σηµαντική, καθώς παρέχει την απαιτούµενη ακρίβεια προσανατολισµού η οποία απαιτείται από τις κεραίες, τα φωτοβολταϊκά κύτταρα και τους διάφορους αισθητήρες. Ο έλεγχος της θέσης του δορυφόρου γίνεται στους 3 άξονες µέσω αισθητήρων και πηνίων τα οποία δρουν µε σκοπό την επαναφορά του δορυφόρου στην επιθυµητή θέση. Οι αισθητήρες µπορούν να λειτουργούν εντοπίζοντας το ασθενές µαγνητικό πεδίο της γης, τη

24 Κεφάλαιο 1 ο θέση του ήλιου ή τη θέση των αστεριών και να στέλνουν τα δεδοµένα προς επεξεργασία ώστε να δοθούν οι κατάλληλες εντολές στους ενεργοποιητές, δηλαδή στα πηνία Κεντρικός υπολογιστής πτήσης (OBC) Η µονάδα κεντρικού υπολογιστή πτήσης (OBC-On Board Computer) είναι υπεύθυνη για την λειτουργία του δορυφόρου από τη στιγµή της εκτόξευσης. έχεται αναλογικά, διακριτά και ψηφιακά δεδοµένα από όλα τα υποσυστήµατα του δορυφόρου και τα επεξεργάζεται συνεχώς ώστε να γίνει η εκποµπή τους στο σταθµό βάσης ή να αποθηκευτούν προσωρινά για µετέπειτα χρήση. Αυτά τα δεδοµένα επεξεργάζονται από το σταθµό βάσης ώστε να εξαχθούν συµπεράσµατα για την λειτουργική κατάσταση του δορυφόρου. Εκτός από τη διαχείριση των δεδοµένων, σκοπός του κεντρικού υπολογιστή είναι να επιβλέπει τα επιµέρους υποσυστήµατα και να επεµβαίνει σε συγκεκριµένες περιπτώσεις, οι οποίες έχουν ενσωµατωθεί στο λογισµικό από το σχεδιαστή Σύστηµα θερµικού ελέγχου Το σύστηµα θερµικού ελέγχου διατηρεί τη θερµοκρασία όλου του εξοπλισµού µέσα σε καθορισµένα όρια κατά τη διάρκεια της κανονικής λειτουργίας αλλά και σε ειδικές περιπτώσεις, όπως για παράδειγµα στην εκτόξευση και όταν συµβαίνει κάποιο σφάλµα. Η θερµική προστασία γίνεται µε διάφορους τρόπους ανάλογα µε τα επιθυµητά όρια διατήρησης θερµοκρασίας, τις εξωτερικές συνθήκες που επικρατούν στην τροχιά που βρίσκεται ο δορυφόρος και το µέγεθός του. Τυπικά εξαρτήµατα που χρησιµοποιούνται για αυτό το σκοπό είναι ψυκτικά, περσίδες, θερµικές επενδύσεις πολλών στρωµάτων τύπου κουβέρτας, µονωτικές ταινίες, θερµαστές, θερµοστάτες, αισθητήρες θερµοκρασίας και ηλεκτρονικά ελέγχου. Τα θερµίστορς χρησιµοποιούνται ευρέως ως αισθητήρες θερµοκρασίας. Όλα τα εξαρτήµατα διαστασιολογούνται µε βάση την θερµότητα που παράγει το ηλεκτρικό σύστηµα, και την εξωτερική θερµότητα που δέχεται ο δορυφόρος από τον ήλιο, την ανακλώµενη στη γη ακτινοβολία και την υπέρυθρη ακτινοβολία από τη γη Σύστηµα τροφοδοσίας ηλεκτρικής ισχύος Το σύστηµα τροφοδοσίας ηλεκτρικής ισχύος έχει ως σκοπό την παραγωγή, αποθήκευση, ρύθµιση και διανοµή της απαιτούµενης ισχύος στα διάφορα υποσυστήµατα του δορυφόρου

25 Κεφάλαιο 1 ο Στα παραπάνω πρέπει να προστεθεί και η προστασία του συστήµατος από σηµαντικά σφάλµατα και η αποθήκευση δεδοµένων για χρήση από τον κεντρικό υπολογιστή. Τα βασικά στοιχεία ενός συστήµατος τροφοδοσίας είναι τα φωτοβολταϊκά κύτταρα, οι µπαταρίες, οι ρυθµιστές για τη φόρτιση και την εκφόρτιση των µπαταριών, οι ρυθµιστές για τη ρύθµιση του επιπέδου τάσης, διακόπτες, ασφάλειες και φυσικά η καλωδίωση. Στο σύστηµα µπορούν να προστεθούν και άλλα εξαρτήµατα ανάλογα µε το σκοπό της αποστολής. Επιγραµµατικά αναφέρονται παρακάτω διάφορες επιλογές για την παραγωγή της απαιτούµενης ηλεκτρικής ισχύος. Συσσωρευτές (Μπαταρίες) Κυψέλες καυσίµου (fuel cells) Φωτοβολταϊκά κύτταρα Ηλιακοί συγκεντρωτές Πυρηνική-θερµοηλεκτρική ενέργεια Πυρηνική-χηµική ενέργεια Ενέργεια από ραδιοισότοπα Ο απαιτήσεις ισχύος, ο σκοπός αλλά κυρίως η διάρκεια της αποστολής είναι οι σηµαντικότεροι παράγοντες στους οποίους στηρίζεται η επιλογή της µονάδας παραγωγής ισχύος. Στους µεγάλους δορυφόρους συνήθως επιλέγονται δύο ή και περισσότερες µονάδες παραγωγής ισχύος. Στο σχήµα 1.5 φαίνεται η βέλτιστη επιλογή µε βάση τη διάρκεια της αποστολής και την απαιτούµενη ηλεκτρική ισχύ. Σχήµα 1.5: Επιλογή πηγής ενέργειας για διάφορες απαιτήσεις ισχύος και διάρκειες αποστολής [3]

26 Κεφάλαιο 1 ο Στο σύστηµα τροφοδοσίας ηλεκτρικής ισχύος του δορυφόρου UPSat γίνεται χρήση φωτοβολταϊκών κυττάρων ειδικά για διαστηµικές εφαρµογές για την παραγωγή της απαιτούµενης ηλεκτρικής ισχύος. Για την αποθήκευση χρησιµοποιούνται µπαταρίες ιόντων λιθίου (η πολυµερών). Περισσότερες λεπτοµέρειες για τα φωτοβολταϊκά και τις µπαταρίες αλλά και για τις απαιτήσεις ισχύος όλων των υποσυστηµάτων θα δοθούν σε επόµενο κεφάλαιο οµή δορυφόρου Η δοµή πάνω στην οποία τοποθετούνται όλα τα εξαρτήµατα του δορυφόρου είναι πολύ σηµαντικό κοµµάτι µελέτης καθώς πρέπει να συνδυάζει την λειτουργικότητα και την εργονοµία έτσι ώστε να βελτιστοποιείται η απόδοση όλων των υποσυστηµάτων. Πάνω στον σκελετό µπορεί να ενσωµατώνονται και άλλοι µηχανισµοί για την ανάπτυξη κεραιών, φωτοβολταϊκών συστοιχιών και διάφορων αισθητήρων για τη διεξαγωγή µετρήσεων. Σε έναν δορυφόρο Cubesat, του οποίου οι διαστάσεις είναι προκαθορισµένες, οι προσπάθειες επικεντρώνονται στην ελαχιστοποίηση του βάρους σε συνδυασµό µε την αύξηση της αντοχής της δοµής. Συνήθως χρησιµοποιούνται υλικά όπως αλουµίνιο, µαγνήσιο, ατσάλι, βηρύλλιο. Τα τελευταία χρόνια χρησιµοποιούνται συχνότερα ανθρακονήµατα τα οποία προσφέρουν υψηλή αντοχή και χαµηλό βάρος. Η κατάλληλη επιλογή υλικών και σχεδιασµού συµβάλλει, εκτός από την προστασία έναντι µηχανικών καταπονήσεων, και στην θερµική προστασία των υποσυστηµάτων. Στην εικόνα του σχήµατος 1.6 ακολουθεί φαίνεται ένας τυπικός σκελετός ενός δορυφόρου τύπου Cubesat [10]. Σχήµα 1.6: Σκελετός δορυφόρου Cubesat κατασκευασµένος από αλουµίνιο [10]

27 Κεφάλαιο 1 ο Για τον δορυφόρο UPSat έγινε ειδική µελέτη της δοµής στα πλαίσια εκπόνησης διπλωµατικής εργασίας από τον φοιτητή του Τµήµατος Μηχανολόγων & Αεροναυπηγών Μηχανικών Ανδρέα Αµπατζόγλου [11]. Σύγκριση µε τυπικό µικροδορυφόρο κατασκευασµένο από αλουµίνιο. Σκοπός της διπλωµατικής είναι να σχεδιασθεί και να αναλυθεί η δοµή του δορυφόρου UPSat µε τη χρήση σύνθετων υλικών (Τ300_5208 Carbon/Epoxy) και να γίνει σύγκριση µε µία τυπική δοµή Cubesat κατασκευασµένη από αλουµίνιο (κράµα αλουµινίου 6061). Επίσης γίνεται σύγκριση ανάµεσα στη βασική δοµή και σε µία τροποποιηµένη η οποία περιλαµβάνει και τις µάζες των βασικών ηλεκτρονικών διατάξεων. Στην εικόνα του σχήµατος 1.7 φαίνονται τα αποτελέσµατα της σύγκρισης. Η διαφορά στην πρώτη ιδιοσυχνότητα της δοµής είναι ελάχιστη ενώ η διαφορά στη µάζα είναι εµφανής. Στη βασική δοµή έχουµε µείωση 58% της µάζας ενώ στην τροποποιηµένη 28% χωρίς να υπάρχει υποβάθµιση της αντοχής. Σχήµα 1.7: Σύγκριση µάζας και 1 ης ιδιοσυχνότητας βασικής και τροποποιηµένης δοµής ενός Cubesat- Kit και του δορυφόρου UPSat [11] Μηχανισµός κίνησης ηλιακών συλλεκτών Τα φωτοβολταϊκά κύτταρα που χρησιµοποιούνται στους δορυφόρους είναι τοποθετηµένα είτε στις πλευρές του δορυφόρου είτε σε ειδικούς µηχανισµούς οι οποίοι κατευθύνουν τις φωτοβολταϊκές συστοιχίες προς την κατεύθυνση του ήλιου µε σκοπό την αύξηση της προσπίπτουσας ακτινοβολίας και συνεπώς και της αποδιδόµενης ισχύος στο σύστηµα. Για τον δορυφόρο UPSat έχει γίνει ειδική µελέτη για τέτοιου είδους µηχανισµό [12] στα πλαίσια ανάθεσης ιπλωµατικής Εργασίας από τον φοιτητή Φίλιππο Αναγνωστίδη µε τίτλο

28 Κεφάλαιο 1 ο Σχεδιασµός, ανάλυση και πειραµατικός χαρακτηρισµός µηχανισµού κίνησης ηλιακών συλλεκτών του µικροδορυφόρου UPSat µε χρήση κραµάτων µνήµης σχήµατος (SMAs-Shape Memory Alloys). Ο µηχανισµός αυτός απαιτεί ηλεκτρική τροφοδοσία για λίγα δευτερόλεπτα από τη στιγµή που θα δοθεί η συγκεκριµένη εντολή, ενώ στη συνέχεια υπάρχει µηχανικό κλείδωµα και διακοπή της τροφοδοσίας του. Στο Σχήµα 1.8 φαίνεται ένα σχέδιο ενός δορυφόρου Cubesat σε τροχιά µε τον µηχανισµό κίνησης των ηλιακών συλλεκτών σε λειτουργία. Σχήµα 1.8: ορυφόρος Cubesat µε µηχανισµό κίνησης ηλιακών συλλεκτών [13] Επιλογή τροχιάς δορυφόρου [3] Η γη είναι µια σφαίρα ελαφρώς πεπλατυσµένη στον ισηµερινό. Η διάµετρος της είναι 12713,54km στους δύο πόλους και 12756,32km στον ισηµερινό, µε τη διάφορά να είναι 42,78km. Η ατµόσφαιρα της γης εκτείνεται για µερικές δεκάδες χιλιόµετρα και σταδιακά µειώνεται η παρουσία της. Οι δορυφόροι που περιβάλλουν τη γη κατηγοριοποιούνται ανάλογα µε την απόστασή της τροχιάς τους από αυτή. Θα αναφέρουµε τις κυριότερες τροχιές στις οποίες δροµολογούνται οι δορυφόροι, µε ποια κριτήρια επιλέγονται και τα κυριότερα χαρακτηριστικά τους. Στην σχήµα 1.9 φαίνονται οι κυριότερες τροχιές γύρω από τη γη

29 Κεφάλαιο 1 ο Σχήµα 1.9: Κυκλικές τροχιές δορυφόρων γύρω από τη γη[14] Η τροχιά ενός δορυφόρου µπορεί να είναι κυκλική ή ελλειπτική. Στην πρώτη περίπτωση, η απόσταση του δορυφόρου από τη γη είναι σταθερή, ενώ στη δεύτερη περίπτωση η απόσταση αλλάζει συνεχώς. Χαρακτηριστικά της ελλειπτικής τροχιάς είναι το απόγειο, το περίγειο, η εκκεντρικότητα, η κλίση, η περίοδος και η ταχύτητα. Το απόγειο είναι η µέγιστη απόσταση του δορυφόρου από τη γη ενώ το περίγειο είναι η ελάχιστη απόσταση. Η εκκεντρικότητα είναι το πηλίκο της διαφοράς προς το άθροισµα του απογείου και του περιγείου. Παίρνει τιµές από 0 (κυκλική τροχιά) µέχρι 1. Για εκκεντρικότητα ίση µε 1 δεν έχουµε πλέον ελλειπτική τροχιά αλλά παραβολή. Ως κλίση ορίζουµε τη γωνία µεταξύ της τροχιάς του δορυφόρου και του ισηµερινού. Η περίοδος είναι το χρονικό διάστηµα για τη συµπλήρωση µίας πλήρους περιστροφής γύρω από τη γη. Η ταχύτητα του δορυφόρου εξαρτάται από την απόσταση που έχει από τη γη. Για κυκλικές τροχιές η ταχύτητα του δορυφόρου είναι σταθερή ενώ για ελλειπτική τροχιά µεταβάλλεται. Ο υπολογισµός της ταχύτητας θα γίνει αναλυτικότερα σε επόµενη ενότητα. Για παράδειγµα η γη, που θεωρείται δορυφόρος του ήλιου, έχει ελλειπτική τροχιά γύρω από τον ήλιο µε αφήλιο (το αντίστοιχο απόγειο) km περιήλιο (το αντίστοιχο περίγειο) km, εκκεντρικότητα και κλίση ως προς τον ηλιακό ισηµερινό 7.25 ο

30 Κεφάλαιο 1 ο Σχήµα 1.10: Χαρακτηριστικά κυκλικής και ελλειπτικής τροχιάς [14] Γεωσύγχρονη τροχιά Η γεωσύγχρονη τροχιά (Geosynchronous Earth Orbit-GEO) είναι σχεδόν κυκλική και βρίσκεται σε απόσταση km από την επιφάνεια της γης. Η κλίση ως προς τον ισηµερινό µπορεί να κυµαίνεται από 0 έως 90 ο. Ένας δορυφόρος που τοποθετείται σε αυτή την τροχιά κινείται από τη δύση προς την ανατολή και είναι συγχρονισµένος µε το ρυθµό και την κατεύθυνση κίνησης της γης. ηλαδή παραµένει σταθερός ως προς τη γη και βλέπει συνεχώς την ίδια περιοχή της. Η περίοδος της τροχιάς είναι ίδια µε αυτή της γης για µια πλήρη περιστροφή, όχι 24 ώρες όπως ξέρουµε για πρακτικούς λόγους, αλλά 23 ώρες 56 λεπτά και 4.09 δευτερόλεπτα. Οι περισσότεροι δορυφόροι επικοινωνιών τοποθετούνται σε αυτή την τροχιά, καθώς µε τρείς µόνο δορυφόρους, µε διαφορά 120 ο µεταξύ τους, µπορεί να καλυφθεί όλη η επιφάνεια της γης. Για την επικοινωνία µε δορυφόρους σε τροχιά GEO απαιτείται η χρήση κατευθυντικών κεραιών, κάτι που δε θεωρείται απαραίτητα µειονέκτηµα αφού έτσι κι αλλιώς χρησιµοποιούνται από τους σταθµούς βάσης για διάφορους σκοπούς. Πλεονέκτηµα αποτελεί και η µεγαλύτερη ευκολία εκτόξευσης και διατήρησης του δορυφόρου σε αυτή την τροχιά µε πολύ λιγότερα καύσιµα Γεωστατική τροχιά Η γεωστατική τροχιά (Geostationary Earth Orbit) είναι ειδική περίπτωση της γεωσύγχρονης. Είναι απόλυτα κυκλική µε σταθερή απόσταση km από τη γη. Το

31 Κεφάλαιο 1 ο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της, που τη διαφοροποιεί από τη γεωσύγχρονη, είναι η µηδενική κλίση της ως προς τον ισηµερινό της γης. Η περίοδος περιστροφής είναι ίδια µε αυτή της γεωσύγχρονης. Πλεονέκτηµα αυτής της τροχιάς είναι η ευκολία στην επικοινωνία του δορυφόρου µε το σταθµό βάσης καθώς είναι σε συνεχή οπτική επαφή. Μειονέκτηµα αποτελεί η αναγκαιότητα για χρήση περισσότερων καυσίµων ώστε να φτάσει ο δορυφόρος στην τροχιά αλλά και να τη διατηρήσει. Επίσης, επειδή ο αριθµός των δορυφόρων σε αυτή την τροχιά έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, είναι δύσκολη η τοποθέτηση του δορυφόρου χωρίς να υπάρχει παρεµβολή στις ραδιοσυχνότητες από γειτονικούς δορυφόρους Τροχιά µέσης απόστασης ως προς τη γη (MEO) Η µέση τροχιά (Medium Earth Orbit-MEO) είναι αυτή που βρίσκεται ανάµεσα στην γεωσύγχρονη και στην τροχιά µικρής απόστασης ως προς τη γη (LEO). Μπορεί να είναι είτε κυκλική είτε ελλειπτική. Η απόσταση από την επιφάνεια της γης κυµαίνεται συνήθως από 2000 km έως km. Μέσα σε αυτή την περιοχή βρίσκονται ζώνες ακτινοβολίας οι οποίες πρέπει να αποφεύγονται ώστε να µην επηρεάζονται τα υποσυστήµατα του δορυφόρου. Σε τροχιά MEO, και συγκεκριµένα σε απόσταση km βρίσκονται όλοι οι δορυφόροι του παγκόσµιου συστήµατος εντοπισµού θέσης, το γνωστό GPS. Οι δορυφόροι αυτής της περιοχής ολοκληρώνουν µια πλήρη περιστροφή σε διάστηµα 2 έως 24 ωρών Τροχιά µικρής απόστασης ως προς τη γη (LEO) Η τροχιά LEO (Low Earth Orbit) είναι περίπου κυκλική και η απόσταση από την επιφάνεια της γης κυµαίνεται από 160 έως 2000 χιλιόµετρα. Οι δορυφόροι που τοποθετούνται στη συγκεκριµένη τροχιά είναι συνήθως µικρότερου µεγέθους και απλούστερης κατασκευής από αυτούς που τοποθετούνται σε µεγαλύτερες αποστάσεις ενώ η επικοινωνία µε αυτούς γίνεται µε πολύ µικρές καθυστερήσεις. Το κόστος εκτόξευσης δορυφόρου σε τροχιά LEO είναι πολύ µικρότερο συγκριτικά µε την τοποθέτηση µεγάλων δορυφόρων σε τροχιές MEO ή GEO. Εκτός από τα πλεονεκτήµατα τοποθέτησης του δορυφόρου σε τροχιά LEO υπάρχουν και µειονεκτήµατα τα οποία πρέπει να ληφθούν υπό όψη. Λόγω της µικρής απόστασης από τη γη οι συγκεκριµένοι δορυφόροι δεν είναι κατάλληλοι για επικοινωνιακές ζεύξεις καθώς το κοµµάτι της επιφάνειας της γης που καλύπτουν είναι πολύ µικρό σε σχέση µε δορυφόρους

32 Κεφάλαιο 1 ο που είναι τοποθετηµένοι σε τροχιά GEO. Για την ίδια κάλυψη απαιτούνται δεκάδες δορυφόροι οι οποίοι πρέπει να έχουν στραµµένες τις κεραίες τους σε συγκεκριµένα σηµεία, διαδικασία η οποία είναι ενεργοβόρος και συνεπώς δαπανηρή. Ένα άλλο πρόβληµα για τους δορυφόρους της συγκεκριµένης τροχιάς είναι η ατµοσφαιρική τριβή. Όπως αναφέρθηκε και προηγουµένως, η ατµόσφαιρα της γης µειώνεται σταδιακά και µετά από κάποια απόσταση θεωρούµε ότι βρισκόµαστε πρακτικά σε συνθήκες κενού. Εάν ο δορυφόρος βρίσκεται σε µικρή απόσταση από τη γη, κάτω από 500 χιλιόµετρα περίπου, τότε λόγω της µεγάλης ταχύτητας που θα έχει αναπτύξει και λόγω της παρουσίας αερίων της θερµόσφαιρας θα δηµιουργηθεί τριβή η οποία καταπονεί τον δορυφόρο. Επίσης σε τροχιά µικρής απόστασης υπάρχει µεγαλύτερος κίνδυνος σύγκρουσης µε διάφορα αντικείµενα τα οποία θα επηρεάσουν τη λειτουργία του δορυφόρου. Παράδειγµα τεχνητού δορυφόρου που βρίσκεται σε τροχιά LEO είναι ο ιεθνής ιαστηµικός Σταθµός (International Space Station-ISS) [7], ο οποίος βρίσκεται σε κυκλική τροχιά γύρω από τη γη. Η απόσταση από τη γη αλλάζει κατά καιρούς και κυµαίνεται από 278 έως 460 χιλιόµετρα µε κλίση 51.6 µοίρες ως προς τον ισηµερινό. Η µέση ταχύτητά του είναι 7706,6 m/s ή 27743,8 km/h µε περίοδο τροχιάς 91 λεπτά περίπου. Λόγω της ατµοσφαιρικής τριβής η απόσταση του ISS µειώνεται συνεχώς από τη γη και για αυτό το λόγο πρέπει κατά διαστήµατα να ενεργοποιούνται προωθητές οι οποίοι τον επανατοποθετούν στη σωστή τροχιά. Ο δορυφόρος UPSat θα τοποθετηθεί σε τροχιά LEO της οποίας η απόσταση δεν έχει καθοριστεί ακόµα και θα εξαρτηθεί κυρίως από την αποστολή στην οποία θα ενταχθεί. Συνήθεις τροχιές για δορυφόρους τύπου Cubesat κυµαίνονται από 300 έως και 700 χιλιόµετρα από την επιφάνεια της γης ενώ η κλίση ως προς τον ισηµερινό µε τη οποία τοποθετούνται παίρνει τιµές από 0 έως και 90 µοίρες και εξαρτάται από την περιοχή την οποία επιθυµούµε να καλύψουµε. Η γνώση της τροχιάς του δορυφόρου είναι πολύ σηµαντική για τη µελέτη του συστήµατος τροφοδοσίας. Η διαστασιολόγηση του συστήµατος και κυρίως της χωρητικότητας των µπαταριών γίνεται µε βάση το χρόνο παραµονής του δορυφόρου σε τροχιά ορατή ή µη από την ηλιακή ακτινοβολία. Ο ισολογισµός ισχύος µε βάση την τροχιά του δορυφόρου γίνεται λεπτοµερώς στο επόµενο κεφάλαιο

33 Κεφάλαιο 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΟΡΥΦΟΡΟΥ UPSAT 2.1. Εισαγωγή Σε αυτό το κεφάλαιο θα γίνει µία γενική περιγραφή του συστήµατος τροφοδοσίας ηλεκτρικής ισχύος του δορυφόρου UPSat. Αρχικά παρουσιάζεται ο σκοπός της κατασκευής του συστήµατος και στη συνέχεια επιλέγεται η τοπολογία του µε βάση συγκεκριµένα κριτήρια. Σε αυτό το κεφάλαιο παρουσιάζονται επίσης και τα βασικότερα στοιχεία από τα οποία αποτελείται το υπό µελέτη σύστηµα Επιλογή τοπολογίας συστήµατος [1][2] Σκοπός του συστήµατος τροφοδοσίας (ΣΤ) είναι η παραγωγή, η µεταφορά, η αποθήκευση και η ρύθµιση της ισχύος ώστε να τροφοδοτούνται τα διάφορα υποσυστήµατα του δορυφόρου µε τις απαιτούµενες τιµές τάσης και ρεύµατος όποτε αυτό απαιτείται. Επίσης το ΣΤ έχει σαν σκοπό τη συλλογή δεδοµένων όπως τάσης, ρεύµατος, θερµοκρασίας κ.α. από διάφορα σηµεία του υποσυστήµατος και η αποθήκευσή τους ώστε να µεταδοθούν στον κεντρικό υπολογιστή εάν ζητηθεί. Το γενικό διάγραµµα του συστήµατος φαίνεται στο σχήµα 2.1. Σχήµα 2.1: Γενικό διάγραµµα συστήµατος τροφοδοσίας

34 Κεφάλαιο 2 ο Η παραγωγή της ισχύος γίνεται µε τη χρήση φωτοβολταϊκών κυττάρων ειδικά κατασκευασµένων για διαστηµικές εφαρµογές. Για την αποθήκευση της ενέργειας χρησιµοποιούνται µπαταρίες οι οποίες φορτίζονται από τα φωτοβολταϊκά κύτταρα και εκφορτίζονται όποτε οι απαιτήσεις ισχύος από τα υποσυστήµατα υπερβαίνουν την παραγωγή αλλά και όταν ο δορυφόρος βρίσκεται σε περιοχή µε ανεπαρκή ηλιοφάνεια. Για τη ρύθµιση της ισχύος χρησιµοποιούνται ρυθµιστές υποβιβασµού ή ανύψωσης, ανάλογα µε το επίπεδο τάσης που θέλουµε να επιτευχθεί. Η επιλογή της τοπολογίας του ΣΤ είναι πολύ σηµαντική καθώς επηρεάζει και τα υπόλοιπα υποσυστήµατα του δορυφόρου. Ο UPSat είναι ένας δορυφόρος µε πολύ συγκεκριµένες προδιαγραφές οι οποίες πρέπει να ληφθούν υπό όψη πριν ξεκινήσει η κατασκευή του. Για να γίνει ευκολότερη η επιλογή της τοπολογίας θα οριστούν κάποια κριτήρια τα οποία θα πρέπει να ικανοποιεί η τελική τοπολογία. Τα κριτήρια είναι τα εξής: Ελαχιστοποίηση της µάζας Υψηλή αξιοπιστία Υψηλή απόδοση Μικρή πολυπλοκότητα Εύκολος έλεγχος υνατότητα εύρεσης σηµείου µέγιστης ισχύος (MPPT) Η τοπολογία η οποία θα ικανοποιεί σε µεγαλύτερο βαθµό τα παραπάνω κριτήρια θα είναι και η τελική. Για µεγαλύτερη ευκολία το σύστηµα τροφοδοσίας µπορεί να χωριστεί σε 3 βασικά µέρη. Το υλικό των µετατροπέων, το υλικό των διατάξεων ελέγχου και το λογισµικό ελέγχου. Η τοπολογία του συστήµατος λαµβάνει υπό όψη κυρίως το υλικό των µετατροπέων και πως θα γίνει η µεταξύ τους διασύνδεση. Τα βασικά στοιχεία που αποτελούν το υλικό είναι τα φωτοβολταϊκά κύτταρα, οι µετατροπείς ανύψωσης και υποβιβασµού και η µπαταρία. ιαφοροποιούνται ως προς τον αριθµό των µετατροπέων που χρησιµοποιούν και ως προς τη διασύνδεσή τους µε τα υπόλοιπα στοιχεία. Όσο αυξάνεται ο αριθµός των µετατροπέων που χρησιµοποιούνται στο σύστηµα τροφοδοσίας, τόσο µεγαλώνουν και οι δυνατότητες ρύθµισης της ισχύος. Βέβαια µε την αύξηση του αριθµού των µετατροπέων αυξάνεται το βάρος και ο όγκος της κατασκευής ενώ

35 Κεφάλαιο 2 ο µειώνεται η απόδοση του συστήµατος λόγω αυξηµένων απωλειών. Επίσης η µεγαλώνει η πολυπλοκότητα του συστήµατος και γίνεται πιο δύσκολος ο έλεγχός του. Η τοπολογία που επιλέχθηκε φαίνεται στο σχήµα 2.2. Αποτελείται από τη Φ/Β γεννήτρια, τη µπαταρία και 2 µετατροπείς. Στην είσοδο του πρώτου µετατροπέα (Converter 1) συνδέονται τα Φ/Β ενώ η έξοδός του µε τη συστοιχία των µπαταριών και την είσοδο του δεύτερου µετατροπέα. Σκοπός της λειτουργίας του πρώτου µετατροπέα είναι η κατάλληλη ρύθµιση του επιπέδου της τάσης για τη φόρτιση της µπαταρίας µε τη µέθοδο MPPT. Ο δεύτερος µετατροπέας (Converter 2) λειτουργεί µε σκοπό την κατάλληλη ρύθµιση του επιπέδου της τάσης για την τροφοδοσία των υποσυστηµάτων του δορυφόρου. Σχήµα 2.2: Τοπολογία συστήµατος τροφοδοσίας δορυφόρου UPSat Η συγκεκριµένη τοπολογία χρησιµοποιεί τον ελάχιστο αριθµό µετατροπέων που χρειάζονται για να ικανοποιούνται τα κριτήρια που προαναφέρθηκαν. Εάν προστεθεί ένας ακόµη µετατροπέας το σύστηµα θα αποκτήσει περισσότερες δυνατότητες, όσο αφορά τη ρύθµιση της ισχύος, µε κόστος την αύξηση του βάρους και τη µείωση της απόδοσης. Εάν χρησιµοποιηθεί µόνο ένας µετατροπέας τότε µειώνεται το βάρος και οι απώλειες αλλά πλέον δε θα υπάρχει η δυνατότητα να υλοποιηθεί η µέθοδος MPPT σε συνδυασµό µε τη ρύθµιση της τάσης για την τροφοδοσία των υποσυστηµάτων του δορυφόρου. Ένα ακόµα πλεονέκτηµα αυτής της τοπολογίας θεωρείται και η δυνατότητα λειτουργίας του συστήµατος από την µπαταρία εάν η φωτοβολταϊκή συστοιχία υποστεί βλάβη. Ως µειονέκτηµα αυτής της τοπολογίας µπορεί να θεωρηθεί η σχετικά µεγάλη διαδροµή από τα φωτοβολταϊκά µέχρι τη γραµµή τροφοδοσίας η οποία συνεπάγεται αυξηµένες απώλειες σε σύγκριση µε µια τοπολογία ενός µετατροπέα

36 Κεφάλαιο 2 ο 2.3. Στοιχεία συστηµάτων τροφοδοσίας Cubesat Το επόµενο βήµα µετά την επιλογή της τοπολογίας του συστήµατος τροφοδοσίας είναι η επιλογή των επιµέρους στοιχείων της. Για να γίνει αυτό πρέπει να καθοριστούν οι απαιτήσεις των φορτίων των υποσυστηµάτων του δορυφόρου UPSat όσον αφορά τις τιµές τάσης και ρεύµατος. Επειδή κατά τη διάρκεια της εκπόνησης αυτής της διπλωµατικής εργασίας δεν έχουν οριστεί συγκεκριµένες απαιτήσεις από τα υπόλοιπα υποσυστήµατα, κρίθηκε σκόπιµο να γίνει µία έρευνα µε αντικείµενο τα λειτουργικά χαρακτηριστικά των ολοκληρωµένων αλλά και των υπό ολοκλήρωση Cubesat. Στον πίνακα 2.1 παρουσιάζονται τα βασικότερα στοιχεία των συστηµάτων τροφοδοσίας των δορυφόρων για τους οποίους ήταν δυνατή η εύρεση στοιχείων. Η έρευνα βασίστηκε κυρίως σε διαδικτυακές πηγές ενώ για ορισµένους δορυφόρους δεν ήταν δυνατή η εύρεση όλων των λεπτοµερειών είτε γιατί δεν έχουν εκδοθεί στοιχεία από τους κατασκευαστές είτε γιατί είναι υπό κατασκευή και δεν έχουν αποφασιστεί ορισµένα χαρακτηριστικά τους. Στην πρώτη στήλη του πίνακα δίνεται το όνοµα του δορυφόρου και ο φορέας κατασκευής του που στις περισσότερες περιπτώσεις είναι κάποιο πανεπιστηµιακό ίδρυµα. Στις επόµενες στήλες δίνονται χαρακτηριστικά λειτουργίας για την παραγωγή, την αποθήκευση και τη διανοµή της ισχύος. Στη δεύτερη στήλη δίνονται λεπτοµέρειες για τα φωτοβολταϊκά κύτταρα που χρησιµοποιούνται. Στην τρίτη στήλη δίνονται τα λειτουργικά χαρακτηριστικά της µπαταρίας και στην τέταρτη στοιχεία για τις τάσεις και τα ρεύµατα εξόδου του συστήµατος τροφοδοσίας. Στην πέµπτη στήλη δίνονται, εάν υπάρχουν, επιπλέον πληροφορίες για το ΣΤ όπως για παράδειγµα εάν γίνεται εύρεση µέγιστου σηµείου ισχύος (ΜΡΡΤ) ή συγκεκριµένα εξαρτήµατα του εµπορίου που χρησιµοποιούνται στη διάταξη

37 Πίνακας 2.1 : Στοιχεία συστηµάτων τροφοδοσίας ολοκληρωµένων και υπό ολοκλήρωση δορυφόρων Cubesat Περιγραφή Φωτοβολταϊκά Μπαταρία Χαρακτηριστικά τροφοδοσίας CUTE-I by Tokyo Institute of Technology, Japan [15] XI-IV by University of Tokyo, Japan [16] CanX-1 by University of Toronto, Canada [17] DTUsat by Technical University of Denmark [18] AAU Cubesat by Ålborg University, Denmark QuakeSat by Stanford University and Quakesat LLC, USA(3U Cubesat) [19] Απόδοση η=16,9% Sharp Mono-crystallic Si, η=16% Emcore triple Junction η=26% Emcore triple Junction 8 cells on 4 sides Emcore triple Junction η=28%, 10cells 4 solar cells mounted 4 deployable cells Multi junction GaAs η=18% 4x +5.0V +3.8V +3.3V Παρατηρήσεις Μέγιστη παραγωγή 0,55W/ cell Κεφάλαιο 2 ο 8x780mAh +5.0V Μέγιστη παραγωγή~1,05w Polystor Li-Ion 3600mAh +5.0V +3.3V +5.0V Μέγιστη παραγωγή~1.7w +3.3V Μέση κατανάλωση~0,5w Μέγιστη DLP from Danionics 2x Li-Ion +5.0V κατανάλωση~1,5w MPPT MAX1873(Για φόρτιση της µπαταρίας) DFC6U5S5(για τις εξόδους +5.0V και -5.0V) CUTE APD by Tokyo Institute of Technology, Japan (2U Cubesat) [20] ION by University of Illionis, USA (2U Cubesat) [21] Emcore triple Junction 6 cells, η=23.2% 20 solar cells η=27,5% NEC-TOKIN +6.0V +5.0V +3.3V +9.6V +5.0V +20.0V Unregulated bus Μέγιστη παραγωγή 1W/cell,

«ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΜΙΚΡΟΔΟΡΥΦΟΡΟΥ»

«ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΜΙΚΡΟΔΟΡΥΦΟΡΟΥ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ &ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Η/Υ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ & ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. Από : Ηµ/νία : 07-01-2011

ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. Από : Ηµ/νία : 07-01-2011 Από : Ηµ/νία : 07-01-2011 Προς : Αντικείµενο : Παράδειγµα (Demo) υπολογισµού αυτόνοµου και συνδεδεµένου Φ/Β συστήµατος εξοχικής κατοικίας Έργο : Εγκατάσταση Φ/Β συστήµατος στη Σάµο (Ελλάδα, Γεωγραφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ?

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ? ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ? Η ηλιακή ενέργεια που προσπίπτει στην επιφάνεια της γης είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία που παράγεται στον ήλιο. Φτάνει σχεδόν αµετάβλητη στο ανώτατο στρώµατηςατµόσφαιρας του

Διαβάστε περισσότερα

Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση

Το υποσύστηµα αίσθησης απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" είσοδοι της διάταξης αντίληψη του "περιβάλλοντος" τροφοδοσία του µε καθορίζει τις επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΝΑΛΛΑΚΤΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΕΜΒΑΠΤΙΣΜΕΝΟΥ ΣΕ ΟΧΕΙΟ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΗΛΙΑΚΟΥ ΘΕΡΜΟΣΙΦΩΝΑ. Ν. Χασιώτης, Ι. Γ. Καούρης, Ν. Συρίµπεης. Τµήµα Μηχανολόγων & Αεροναυπηγών Μηχανικών, Πανεπιστήµιο Πατρών 65 (Ρίο) Πάτρα.

Διαβάστε περισσότερα

B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ

B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ 1 B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µιας από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΣΧΥΟΣ ΗΜΥ 444

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΣΧΥΟΣ ΗΜΥ 444 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΣΧΥΟΣ ΗΜΥ 444 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ, ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ, ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ Δρ Ανδρέας Σταύρου ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. Από : Ηµ/νία : 10-02-2010

ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. Από : Ηµ/νία : 10-02-2010 Από : Ηµ/νία : 10-02-2010 Προς : Αντικείµενο : Παράδειγµα (Demo) υπολογισµού αυτόνοµου και συνδεδεµένου Φ/Β συστήµατος εξοχικής κατοικίας Έργο : Εγκατάσταση Φ/Β συστήµατος στη Σάµο (Ελλάδα, Γεωγραφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: ΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΧΑΤΖΗΠΑΡΑ ΕΙΣΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Επιβλέπων καθηγητής: Κωνσταντίνος Ζορµπάς

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: ΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΧΑΤΖΗΠΑΡΑ ΕΙΣΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ. Επιβλέπων καθηγητής: Κωνσταντίνος Ζορµπάς ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΑΤΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΓΙΑ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΑΠΟΡΡΙΠΤΟΜΕΝΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΗΡΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις υναµικής 3 η ενότητα: Κινητική σωµατιδίου: ενέργεια, ορµή, κρούση

Ασκήσεις υναµικής 3 η ενότητα: Κινητική σωµατιδίου: ενέργεια, ορµή, κρούση Ασκήσεις υναµικής 3 η ενότητα: Κινητική σωµατιδίου: ενέργεια, ορµή, κρούση 1. Mόλις τεθεί σε κίνηση µε σταθερή ταχύτητα, ο µάζας 1000 kg ανελκυστήρας Α ανεβαίνει µε ρυθµό έναν όροφο (3 m) το δευτερόλεπτο.

Διαβάστε περισσότερα

Συντακτική Οµάδα: έσποινα Παναγιωτίδου

Συντακτική Οµάδα: έσποινα Παναγιωτίδου ιαθεµατική Εργασία µε Θέµα: Οι Φυσικές Επιστήµες στην Καθηµερινή µας Ζωή Η Ηλιακή Ενέργεια Τµήµα: β2 Γυµνασίου Υπεύθυνος Καθηγητής: Παζούλης Παναγιώτης Συντακτική Οµάδα: έσποινα Παναγιωτίδου ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κινητά Δίκτυα Επικοινωνιών

Κινητά Δίκτυα Επικοινωνιών Κινητά Δίκτυα Επικοινωνιών Καθ. Εμμανουήλ Βαρβαρίγος Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Σκοποί ενότητας Η εξοικείωση του φοιτητή με τις βασικότερες έννοιες των δορυφορικών επικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΗΛΙΑΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΗΛΙΑΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ-ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΗΛΙΑΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ Γ. ΖΗΔΙΑΝΑΚΗΣ, Μ. ΛΑΤΟΣ, Ι. ΜΕΘΥΜΑΚΗ, Θ. ΤΣΟΥΤΣΟΣ Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος, Πολυτεχνείο Κρήτης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΑΛΛΑΓΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΩΝ ΣΕ ΠΟΔΗΛΑΤΟ

ΑΥΤΟΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΑΛΛΑΓΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΩΝ ΣΕ ΠΟΔΗΛΑΤΟ Τ.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΥΤΟΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΑΛΛΑΓΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΩΝ ΣΕ ΠΟΔΗΛΑΤΟ ΟΝΟΜΑΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: ΒΟΥΡΔΕΡΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ Α.Μ: 30086 ΙΩΑΝΝΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ Α.Μ: 33359 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΡΗΓΟΡΗΣ Ιστορική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Από που προέρχονται τα αποθέµατα του πετρελαίου. Ποια ήταν τα βήµατα σχηµατισµού ; 2. Ποια είναι η θεωρητική µέγιστη απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Θέµα: Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισµού Θέσης Όνοµα: Κατερίνα Σπόντου Επιβλέπων: Ιωάννης Βασιλείου Συν-επιβλέπων: Σπύρος Αθανασίου 1. Αντικείµενο της διπλωµατικής Ο εντοπισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. [ATLAS T50 solar tracker]

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ. [ATLAS T50 solar tracker] ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ [ATLAS T50 solar tracker] Τεχνική περιγραφή T50 Greek Revision A-05 10-AUG-2010 Κύρια Χαρακτηριστικά Πλεονεκτήματα Πρωτοποριακή Σχεδίαση Στιβαρό χωροδικτύωμα για μηδενικές ταλαντώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχυτές Μετρήσεων. 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής

Ενισχυτές Μετρήσεων. 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής 3 Ενισχυτές Μετρήσεων 3.1 Ο διαφορικός Ενισχυτής Πολλές φορές ένας ενισχυτής σχεδιάζεται ώστε να αποκρίνεται στη διαφορά µεταξύ δύο σηµάτων εισόδου. Ένας τέτοιος ενισχυτής ονοµάζεται ενισχυτής διαφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ. Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH).

ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ. Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH). ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH). Η σχετική υγρασία είναι ο λόγος επί τοις εκατό (%) της μάζας των υδρατμών

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2003 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Γ ΕΚ ΟΣΗΣ Μετά την τρίτη έκδοση του βιβλίου µου µε τα προβλήµατα Μηχανικής για το µάθηµα Γενική Φυσική Ι, ήταν επόµενο να ακολουθήσει η τρίτη έκδοση και του παρόντος βιβλίου µε προβλήµατα Θερµότητας

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ 1. ΓΕΝΙΚΑ Τα ηλιακά στοιχεία χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή του φωτός (που αποτελεί μία μορφή ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας) σε ηλεκτρική ενέργεια. Κατασκευάζονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΝEODΟΜI CONSTRUCTION ENERGY REAL ESTATE

ΝEODΟΜI CONSTRUCTION ENERGY REAL ESTATE ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΓΙΑ ΚΑΛΥΨΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Π. Γκουλιάρας, Ηλεκτρολόγος μηχανικός Δ. Γκουλιάρας, Υδραυλικός Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ. Ενότητα 4: ΚΙΝΗΣΗ ΣΕ 2 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Αν. Καθηγητής Πουλάκης Νικόλαος ΤΕΙ Δ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε.

ΦΥΣΙΚΗ. Ενότητα 4: ΚΙΝΗΣΗ ΣΕ 2 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Αν. Καθηγητής Πουλάκης Νικόλαος ΤΕΙ Δ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. ΦΥΣΙΚΗ Ενότητα 4: ΚΙΝΗΣΗ ΣΕ 2 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Αν. Καθηγητής Πουλάκης Νικόλαος ΤΕΙ Δ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής αρκεί να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή.

Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή Αντικείμενο της εργασίας είναι η σχεδίαση και κατασκευή του ηλεκτρονικού τμήματος της διάταξης μέτρησης των θερμοκρασιών σε διάφορα σημεία ενός κινητήρα Ο στόχος είναι η ανάκτηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 7 7.0 ΚΕΡΑΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 7 7.0 ΚΕΡΑΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 7 7.0 ΚΕΡΑΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι κεραίες είναι βασικό εξάρτημα της ασύρματης επικοινωνίας. Στον πομπό του ασύρματου επικοινωνιακού συστήματος, υπάρχει η κεραία εκπομπής και στο δέκτη υπάρχει η κεραία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΣΧΥΟΣ ΗΜΥ 444

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΣΧΥΟΣ ΗΜΥ 444 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΙΣΧΥΟΣ ΗΜΥ 444 DC ΔΙΑΚΟΠΤΙΚA ΤΡΟΦΟΔΟΤΙΚΑ, ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ Δρ Ανδρέας Σταύρου ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήµιο Πατρών Τµήµα ιαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΟΧΗΜΑΤΟΣ ΜΗ ΕΝΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ

Πανεπιστήµιο Πατρών Τµήµα ιαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΟΧΗΜΑΤΟΣ ΜΗ ΕΝΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ Πανεπιστήµιο Πατρών Τµήµα ιαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΟΧΗΜΑΤΟΣ ΜΗ ΕΝΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ Πατερέλης ηµήτριος 855 Ζαγγανάς ηµήτριος 885 Επιβλέπων : Κουτελιέρης Φ. Αγρίνιο, 03/07/2013

Διαβάστε περισσότερα

διεύθυνση R&T αντικείµενα & υπηρεσίες www.anco.gr

διεύθυνση R&T αντικείµενα & υπηρεσίες www.anco.gr διεύθυνση R&T αντικείµενα & υπηρεσίες www.anco.gr διεύθυνση R&T περιεχόµενα Εισαγωγή Αντικείµενα & ραστηριότητες Υπηρεσίες Έρευνας & Τεχνολογίας Υποδοµή Ερευνητικά Έργα εισαγωγή εισαγωγή βασικοί στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΥΤΗΤΑ. Το μέτρο της βαρυτικής αυτής δύναμης είναι: F G όπου M,

ΒΑΡΥΤΗΤΑ. Το μέτρο της βαρυτικής αυτής δύναμης είναι: F G όπου M, ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΛΞΗΣ Ο Νεύτωνας ανακάλυψε τον νόμο της βαρύτητας μελετώντας τις κινήσεις των πλανητών γύρω από τον Ήλιο και τον δημοσίευσε το 1686. Από την ανάλυση των δεδομένων αυτών ο

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο.

Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο. Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο. 3.01. Έργο κατά την μετακίνηση φορτίου. Στις κορυφές Β και Γ ενόςισοπλεύρου τριγώνου ΑΒΓ πλευράς α= 2cm, βρίσκονται ακλόνητα δύο σηµειακά ηλεκτρικά φορτία q 1 =2µC και q 2 αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα 1 ο. iv) πραγµατοποιεί αντιστρεπτές µεταβολές.

Θέµα 1 ο. iv) πραγµατοποιεί αντιστρεπτές µεταβολές. ΜΑΘΗΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ Θέµα 1 ο α) Ορισµένη ποσότητα ιδανικού αερίου πραγµατοποιεί µεταβολή AB από την κατάσταση A (p, V, T ) στην κατάσταση B (p, V 1, T ). i) Ισχύει V 1 = V. ii) Η µεταβολή παριστάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΗλιακοίΣυλλέκτες. Γιάννης Κατσίγιαννης

ΗλιακοίΣυλλέκτες. Γιάννης Κατσίγιαννης ΗλιακοίΣυλλέκτες Γιάννης Κατσίγιαννης Ηλιακοίσυλλέκτες Ο ηλιακός συλλέκτης είναι ένα σύστηµα που ζεσταίνει συνήθως νερό ή αέρα χρησιµοποιώντας την ηλιακή ακτινοβολία Συνήθως εξυπηρετεί ανάγκες θέρµανσης

Διαβάστε περισσότερα

Κινητήρες μιας νέας εποχής

Κινητήρες μιας νέας εποχής Κινητήρες μιας νέας εποχής H ABB παρουσιάζει μια νέα γενιά κινητήρων υψηλής απόδοσης βασισμένη στην τεχνολογία σύγχρονης μαγνητικής αντίστασης. Η ΑΒΒ στρέφεται στην τεχνολογία κινητήρων σύγχρονης μαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH TZΕΜΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Α.Μ. 3507 ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗ 24.11.2005 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ MILANKOVITCH Όλοι γνωρίζουμε ότι η εναλλαγή των 4 εποχών οφείλεται στην κλίση που παρουσιάζει ο άξονας περιστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Αποδοτικότητα με ευκολία χρήσης

Αποδοτικότητα με ευκολία χρήσης Αποδοτικότητα με ευκολία χρήσης Οι νέοι μετατροπείς στοιχειοσειράς της ΑΒΒ για Φ/Β συστήματα Οι τεχνολογικές εξελίξεις συνεχώς βελτιώνουν την αποτελεσματικότητα και την απόδοση σε σχέση με το κόστος των

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν πολλά είδη Ηλιακών Ρολογιών. Τα σημαντικότερα και συχνότερα απαντόμενα είναι:

Υπάρχουν πολλά είδη Ηλιακών Ρολογιών. Τα σημαντικότερα και συχνότερα απαντόμενα είναι: ΗΛΙΑΚΑ ΩΡΟΛΟΓΙΑ Υπάρχουν πολλά είδη Ηλιακών Ρολογιών. Τα σημαντικότερα και συχνότερα απαντόμενα είναι: Οριζόντια Κατακόρυφα Ισημερινά Το παρακάτω άρθρο αναφέρεται στον τρόπο λειτουργίας αλλά και κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

2. ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 28 2. ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Οι γεννήτριες εναλλασσόµενου ρεύµατος είναι δύο ειδών Α) οι σύγχρονες γεννήτριες ή εναλλακτήρες και Β) οι ασύγχρονες γεννήτριες Οι σύγχρονες γεννήτριες παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 -

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 - ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ H Γη είναι ένας πλανήτης από τους οκτώ συνολικά του ηλιακού μας συστήματος, το οποίο αποτελεί ένα από τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια αστρικά συστήματα του Γαλαξία μας, ο οποίος με την

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας

Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας Κεφάλαιο 8 Διατήρηση της Ενέργειας ΔΥΝΑΜΗ ΕΡΓΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ µηχανική, χηµική, θερµότητα, βαρυτική, ηλεκτρική, µαγνητική, πυρηνική, ραδιοενέργεια, τριβής, κινητική, δυναµική Περιεχόµενα Κεφαλαίου 8 Συντηρητικές

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός χρήσης. Συνοπτικές οδηγίες. Προσοχή στη σωστή πολικότητα:

Οδηγός χρήσης. Συνοπτικές οδηγίες. Προσοχή στη σωστή πολικότητα: Table of Contents Συνοπτικές οδηγίες...3 Προσοχή στη σωστή πολικότητα:...3 Συντήρηση του ρυθμιστή φόρτισης...4 Τεχνικά χαρακτηριστικά...4 Ενδείξεις...5 Πιστοποιήσεις...5 Οδηγός χρήσης Συνοπτικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο. Σύντομη παρουσίαση ορισμών που σχετίζονται με την αντιστάθμιση αέργου ισχύος. Περιγραφή μεθόδων αντιστάθμισης.

Αντικείμενο. Σύντομη παρουσίαση ορισμών που σχετίζονται με την αντιστάθμιση αέργου ισχύος. Περιγραφή μεθόδων αντιστάθμισης. Αντικείμενο Σύντομη παρουσίαση ορισμών που σχετίζονται με την αντιστάθμιση αέργου ισχύος. Περιγραφή μεθόδων αντιστάθμισης. Εισαγωγή Εισαγωγή Συντελεστής ισχύος Επομένως με μειωμένο συντελεστή ισχύος έχουμε:

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ.: 2610 432243, e-mail: info@energy-greece.gr - web: www.energy-greece.com

Τηλ.: 2610 432243, e-mail: info@energy-greece.gr - web: www.energy-greece.com Σχεδίαση, πώληση και εγκατάσταση μονοφασικού συστήματος αυτόνομης ηλεκτροδότησης, από ανανεώσιμες πηγές ονομαστικής ισχύος 7kW (inverter), συνεργαζόμενο και υποβοηθούμενο από Η/Ζ (γεννήτρια). Προς: Υπόψη:

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. 1. Εισαγωγή

Περίληψη. 1. Εισαγωγή Σχεδιασμός και κατασκευή ηλεκτρονικού μετατροπέα υποβιβασμού συνεχούς τάσης σε συνεχή με διαδοχική αγωγή τεσσάρων κλάδων για εφαρμογή σε ηλεκτροκίνητο σκάφος Νικόλαος Μπαϊραχτάρης*(nikolaosbairachtaris@gmail.com),

Διαβάστε περισσότερα

Η Λ Ε Κ Τ Ρ Ο Ν Ι Κ Ε Σ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΑΕ

Η Λ Ε Κ Τ Ρ Ο Ν Ι Κ Ε Σ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΑΕ Η Λ ΠΡΑ Η Λ Ε Κ Τ Ρ Ο Ν Ι Κ Ε Σ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΑΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΘΕΡΜΗΣ ΤΗΛ 2310 464 021-464 022 ΤΘ 355 ΘΕΡΜΗ 57001 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ FAX 2310 464 607 ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΑΥΤΟΝΟΜΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΘΕΜΑ 1 o Για τις ερωτήσεις 1 4, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που

Διαβάστε περισσότερα

Διακόπτης προστασίας αγωγών:

Διακόπτης προστασίας αγωγών: Διακόπτης προστασίας αγωγών: Διαστασιολόγηση των κατάλληλων διακοπτών προστασίας αγωγών για μετατροπείς υπό ειδικές συνθήκες Περιεχόμενα Η επιλογή του σωστού διακόπτη προστασίας αγωγών εξαρτάται από διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Δορυφορικές μετρήσεις στο IR. Θεωρητική θεώρηση της τηλεπισκόπισης της εκπομπήςτηςγήινηςακτινοβολίαςαπό δορυφορικές πλατφόρμες. Μοντέλα διάδοσης της υπέρυθρης ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΠΟΣΟΤΗΤΩΝ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΣΤΕΡΕΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΠΟΣΟΤΗΤΩΝ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΣΤΕΡΕΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑ ΟΣΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ URL: http://aix.meng.auth.gr Θεσσαλονίκη, 26/3/20127/7/20104/7/2010

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΠΥΡΙΔΩΝΑ ΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕ ΕΞΕΤΑΕΙ ΦΥΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 31-05-2012 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 07.45 10.15 Οδηγίες 1. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες.

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοβολταϊκά συστήματα

Φωτοβολταϊκά συστήματα Φωτοβολταϊκά συστήματα από την Progressive Energy 1 Ήλιος! Μια τεράστια μονάδα αδιάκοπης παραγωγής ενέργειας! Δωρεάν ενέργεια, άμεσα εκμεταλλεύσιμη που πάει καθημερινά χαμένη! Γιατί δεν την αξιοποιούμε

Διαβάστε περισσότερα

5. ΜΟΝΟΦΑΣΙΚΟΙ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΚΙΝΗΤΗΡΕΣ

5. ΜΟΝΟΦΑΣΙΚΟΙ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΚΙΝΗΤΗΡΕΣ 73 5. ΜΟΝΟΦΑΣΙΚΟΙ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΚΙΝΗΤΗΡΕΣ Στην συνέχεια εξετάζονται οι µονοφασικοί επαγωγικοί κινητήρες αλλά και ορισµένοι άλλοι όπως οι τριφασικοί σύγχρονοι κινητήρες που υπάρχουν σε µικρό ποσοστό σε βιοµηχανικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΕΡΟΝΑΥΠΗΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΥΤΗΣ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΕΡΟΝΑΥΠΗΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΥΤΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΕΡΟΝΑΥΠΗΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΑΥΤΗΣ Διευθυντής: Διονύσιος-Ελευθ. Π. Μάργαρης, Αναπλ. Καθηγητής ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 2 : ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΩΘΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 2 : ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΩΘΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 2 : ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΩΘΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΣΥΝΕΧΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΗΡΩΝ ΤΑ ΑΕΡΟΠΛΑΝΑ ΚΙΝΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΜΕΓΑΛΕΣ ΤΑΧΥΤΗΤΕΣ ΣΕ ΜΕΤΑΒΑΛΛΟΜΕΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΠΟΥ Η ΠΙΕΣΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας. Κέντρο εκπαίδευσης ISC

Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας. Κέντρο εκπαίδευσης ISC Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας Κέντρο εκπαίδευσης ISC July 2009 > Ανίχνευση κίνησης και παρουσίας Περιεχόμενα Τι είναι ο ανιχνευτής κίνησης? Ανιχνευτές κίνησης & οφέλη για τον πελάτη Ανιχνευτές κίνησης στην

Διαβάστε περισσότερα

20 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

20 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 20 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Αφιερωµένη στη µνήµη της Φυσικού Σύλβιας Γιασουµή Κυριακή, 19 Μαρτίου, 2006 Ώρα: 10:30-13:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίµιο αποτελείται από έξι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 25 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1ο ΑΡΧΗ 1ΗΣΣΕΛΙ ΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 5 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίµηση παχών ασφαλτικών στρώσεων οδοστρώµατος µε χρήση γεωφυσικής µεθόδου

Εκτίµηση παχών ασφαλτικών στρώσεων οδοστρώµατος µε χρήση γεωφυσικής µεθόδου Εκτίµηση παχών ασφαλτικών στρώσεων οδοστρώµατος µε χρήση γεωφυσικής µεθόδου Ανδρέας Λοΐζος Αν. Καθηγητής ΕΜΠ Χριστίνα Πλατή Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ Γεώργιος Ζάχος Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

Πακέτα λογισμικού μελέτης Φ/Β συστημάτων

Πακέτα λογισμικού μελέτης Φ/Β συστημάτων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Πακέτα λογισμικού μελέτης Φ/Β συστημάτων Ενότητα Διάλεξης: 4.1 Εισηγητής: Γ. Βισκαδούρος Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Προτεινόµενων Πτυχιακών Εργασιών

Πίνακας Προτεινόµενων Πτυχιακών Εργασιών ΕΝ4.0-Α Έκδοση η /.0.04 ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΙΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Α/Α Τίτλος Θέµατος Μέλος Ε.Π. Σύντοµη Περιγραφή Προαπαιτούµενα γνωστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ: ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΕΡΑ

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ: ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΕΡΑ ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ: ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΕΡΑ Χρήσεις: Ξήρανση γεωργικών προϊόντων Θέρµανση χώρων dm Ωφέλιµη ροή θερµότητας: Q = c Τ= ρ qc( T2 T1) dt ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ ΗΛΙΑΚΗ ΨΥΧΡΟΣ ΑΕΡΑΣ ΘΕΡΜΟΣ ΑΕΡΑΣ Τ 1 Τ 2 ΣΥΛΛΕΚΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ. U 1 = + 0,4 J. Τα φορτία µετατοπίζονται έτσι ώστε η ηλεκτρική δυναµική ενέργεια

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ. U 1 = + 0,4 J. Τα φορτία µετατοπίζονται έτσι ώστε η ηλεκτρική δυναµική ενέργεια 1 ΘΕΜΑ 1 ο Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ 1. οχείο σταθερού όγκου περιέχει ορισµένη ποσότητα ιδανικού αερίου. Αν θερµάνουµε το αέριο µέχρι να τετραπλασιαστεί η απόλυτη θερµοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Γ Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΗΛΕΚΤΡΙΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΙΑ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. ) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμεε ααππααννττήήσσεει ιςς

Διαβάστε περισσότερα

Θέρµανση Ψύξη ΚλιµατισµόςΙΙ

Θέρµανση Ψύξη ΚλιµατισµόςΙΙ Θέρµανση Ψύξη ΚλιµατισµόςΙΙ ίκτυα διανοµής αέρα (αερισµού ή κλιµατισµού) Εργαστήριο Αιολικής Ενέργειας Τ.Ε.Ι. Κρήτης ηµήτρης Αλ. Κατσαπρακάκης Μέρηδικτύουδιανοµήςαέρα Ένα δίκτυο διανοµής αέρα εγκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς.

Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς. Μ2 Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς. 1 Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί στη μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας σε ένα τόπο. Αυτή η μέτρηση επιτυγχάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 6-0- ΘΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ Α ΘΕΜΑ ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΥΣΕΙΣ Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

v r T, 2 T, a r = a r (t) = 4π2 r

v r T, 2 T, a r = a r (t) = 4π2 r Πρώτη και Δεύτερη Διαστημική Ταχύτητα Άλκης Τερσένοβ 1. Πρώτη Διαστημική Ταχύτητα και Γεωστατική Τροχιά Πρώτη Διαστημική Ταχύτητα ονομάζεται η ελάχιστη ταχύτητα που θα πρέπει να αναπτύξει ένα σώμα που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΟ ΚΥΚΛΩΝ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

2012 : (307) : , 29 2012 : 11.00 13.30

2012  : (307) : , 29 2012 : 11.00 13.30 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : Εφαρµοσµένη Ηλεκτρολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο 1. Aν ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ενός σώματος είναι σταθερός, τότε το σώμα: (i) Ηρεμεί. (ii) Κινείται με σταθερή ταχύτητα. (iii) Κινείται με μεταβαλλόμενη

Διαβάστε περισσότερα

Q 40 th International Physics Olympiad, Merida, Mexico, 12-19 July 2009

Q 40 th International Physics Olympiad, Merida, Mexico, 12-19 July 2009 Q 40 th International Physics Olympiad, erida, exico, -9 July 009 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ No. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΗΣ-ΣΕΛΗΝΗΣ Οι επιστήμονες μπορούν να προσδιορίσουν την απόσταση Γης-Σελήνης, με μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ Θέµα Α Στις ερωτήσεις 1-4 να βρείτε τη σωστή απάντηση. Α1. Για κάποιο χρονικό διάστηµα t, η πολικότητα του πυκνωτή και

Διαβάστε περισσότερα

Iωάννα Μιχαλάκη Σχολικό έτος 2013-2014 5ο Γυµνάσιο Μυτιλήνης Τµήµα Α2 Υπεύθυνοςκαθηγητής: κ. Ξενιτέλλης ηµοσθένης ΟΡΙΣΜΟΣ ιαστηµική Τεχνολογία ορίζεται ως εκείνος ο τοµέας της τεχνολογικής επιστήµης που

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο31 Εξισώσεις Maxwellκαι ΗλεκτροµαγνητικάΚύµατα. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο31 Εξισώσεις Maxwellκαι ΗλεκτροµαγνητικάΚύµατα. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο31 Εξισώσεις Maxwellκαι ΗλεκτροµαγνητικάΚύµατα ΠεριεχόµεναΚεφαλαίου 31 Τα µεταβαλλόµενα ηλεκτρικά πεδία παράγουν µαγνητικά πεδία. Ο Νόµος του Ampère-Ρεύµα µετατόπισης Νόµος του Gauss s στο µαγνητισµό

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 ΦΟΡΤΙΑ Υπό τον όρο φορτίο, ορίζεται ουσιαστικά το πoσό θερµότητας, αισθητό και λανθάνον, που πρέπει να αφαιρεθεί, αντίθετα να προστεθεί κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1 Θέµα 1 ο 1. Το διάγραµµα του διπλανού σχήµατος παριστάνει τη χρονική µεταβολή της αποµάκρυνσης ενός σώµατος που εκτελεί απλή αρµονική ταλάντωση. Ποια από

Διαβάστε περισσότερα

Bασική διάταξη τηλεπικοινωνιακού συστήµατος οπτικών ινών

Bασική διάταξη τηλεπικοινωνιακού συστήµατος οπτικών ινών ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ - διαφάνεια 1 - Bασική διάταξη τηλεπικοινωνιακού συστήµατος οπτικών ινών ιαµορφωτής Ηλεκτρικό Σήµα Ποµπός Οπτικό Σήµα Οπτική Ίνα διαµορφωτής: διαµορφώνει τη φέρουσα συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισµα στις Ταλαντώσεις ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1

ιαγώνισµα στις Ταλαντώσεις ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1 ιαγώνισµα στις Ταλαντώσεις ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1 ΘΕΜΑ 1 0 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

Παρακάτω είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του σχεδιασμού ενός Συλλέκτη EasySolar

Παρακάτω είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του σχεδιασμού ενός Συλλέκτη EasySolar Ηλιακός Συλλέκτης EasySolar. ΓΕΝΙΚΑ: Ο συλλέκτης EasySolar ή ηλιακός θερμοσίφωνας είναι μια συσκευή που απορροφά τη θερμική ενέργεια του ήλιου και το μετατρέπει σε αξιοποιήσιμη θερμότητα. Η θερμότητα συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Η Φύση του Φωτός. Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων

Η Φύση του Φωτός. Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η Φύση του Φωτός Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Θέμα Δ 4_2153 Δύο μονοχρωματικές ακτινοβολίες (1) και (2), που αρχικά διαδίδονται στο κενό με μήκη κύματος λ ο1 = 4 nm και λ ο2 = 6 nm

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1ο Παράδειγµα κριτηρίου (εξέταση στο µάθηµα της ηµέρας) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ

ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εισαγωγή Ηεµφάνιση ηλεκτρονικών υπολογιστών και λογισµικού σε εφαρµογές µε υψηλές απαιτήσεις αξιοπιστίας, όπως είναι διαστηµικά προγράµµατα, στρατιωτικές τηλεπικοινωνίες,

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Πολιτικές, Επιπτώσεις και ηανάγκη για έρευνα και καινοτομίες

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Πολιτικές, Επιπτώσεις και ηανάγκη για έρευνα και καινοτομίες Τ.Ε.Ι. Πάτρας - Εργαστήριο Η.Μ.Ε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Πολιτικές, Επιπτώσεις και ηανάγκη για έρευνα και καινοτομίες ΜΕΡΟΣ 3 ο Καθ Σωκράτης Καπλάνης Υπεύθυνος Εργαστηρίου Α.Π.Ε. Τ.Ε.Ι. Πάτρας kaplanis@teipat.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΜΑΘ.. 12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ Οι μετατροπείς συνεχούς ρεύματος επιτελούν τη μετατροπή μιας τάσης συνεχούς μορφής, σε συνεχή τάση με ρυθμιζόμενο σταθερό πλάτος ή και πολικότητα.

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ 1. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα: Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής α. είναι διαµήκη. β. υπακούουν στην αρχή της επαλληλίας. γ. διαδίδονται σε όλα τα µέσα µε την ίδια ταχύτητα. δ. Δημιουργούνται από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014. ÄÉÁÍüÇÓÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014. ÄÉÁÍüÇÓÇ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ 2012. 1.1 Εισαγωγή Αντικείμενο πτυχιακής εργασίας.σελ. 2. 1.2 Περιεχόμενα εγχειριδίου Αναφοράς Προγραμμάτων.. σελ. 3

ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ 2012. 1.1 Εισαγωγή Αντικείμενο πτυχιακής εργασίας.σελ. 2. 1.2 Περιεχόμενα εγχειριδίου Αναφοράς Προγραμμάτων.. σελ. 3 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1.1 Εισαγωγή Αντικείμενο πτυχιακής εργασίας.σελ. 2 1.2 Περιεχόμενα εγχειριδίου Αναφοράς Προγραμμάτων.. σελ. 3 1.3 Παράδειγμα τριφασικού επαγωγικού κινητήρα..σελ. 4-9 1.4 Σχεδίαση στο Visio

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικό Άρθρο AN002 JAN-2006

Τεχνικό Άρθρο AN002 JAN-2006 Τεχνικό Άρθρο JAN-2006 ιαφορικοί Θερµοστάτες Η βασικότερη ενεργειακή πηγή των τελευταίων αιώνων, τα ορυκτά καύσιµα, βρίσκονται χρονικά πολύ κοντά στην οριστική τους εξάντληση. Ταυτόχρονα η αλόγιστη χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια 90 min. Στις ερωτήσεις 1-4 να επιλέξετε το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

Διάρκεια 90 min. Στις ερωτήσεις 1-4 να επιλέξετε το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 2ο ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ Α Οµάδα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝ/ΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ονοµατεπώνυµο: Τµήµα: Ηµεροµηνία: 2/2/200 Διάρκεια 90 min Ζήτηµα ο Στις ερωτήσεις -4 να επιλέξετε το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

PowerServices Κ. Αρβανίτη 9, 14452 Μεταµόρφωση Τ.2102841084 F. 2102848676 e-mail:. info@powerservices.gr

PowerServices Κ. Αρβανίτη 9, 14452 Μεταµόρφωση Τ.2102841084 F. 2102848676 e-mail:. info@powerservices.gr PowerServices Κ. Αρβανίτη 9, 14452 Μεταµόρφωση [Power] Τ.2102841084 F. 2102848676 e-mail:. info@powerservices.gr Έλεγχος συστηµάτων UPS και των συσσωρευτών τους, νέες τεχνικές εξοικονόµησης ενέργειας και

Διαβάστε περισσότερα

"Έξυπνο σπίτι" ΚΝΧ και αντλίες θερμότητας (Α/Θ)

Έξυπνο σπίτι ΚΝΧ και αντλίες θερμότητας (Α/Θ) "Έξυπνο σπίτι" ΚΝΧ και αντλίες θερμότητας (Α/Θ) Η ιδανική λύση για οικονομική ψύξη και θέρμανση με δωρεάν ενέργεια από το περιβάλλον Από τους Νεκτάριο Βρυώνη, Ηλεκτρολόγο Μηχανικό, MSc ABB i-bus KNX Product

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοβολταϊκά συστήματα και σύστημα συμψηφισμού μετρήσεων (Net metering) στην Κύπρο

Φωτοβολταϊκά συστήματα και σύστημα συμψηφισμού μετρήσεων (Net metering) στην Κύπρο Ενεργειακό Γραφείο Κυπρίων Πολιτών Φωτοβολταϊκά συστήματα και σύστημα συμψηφισμού μετρήσεων (Net metering) στην Κύπρο Βασικότερα τμήματα ενός Φ/Β συστήματος Τα φωτοβολταϊκά (Φ/Β) συστήματα μετατρέπουν

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός χρήσης. Φωτοβολταϊκό πάνελ. Συνδεσμολογία. Στήριξη των πάνελ

Οδηγός χρήσης. Φωτοβολταϊκό πάνελ. Συνδεσμολογία. Στήριξη των πάνελ Οδηγός χρήσης Φωτοβολταϊκό πάνελ Πρόκειται για πάνελ υψηλής απόδοσης ισχύος από 10Wp έως 230Wp (ανάλογα με το μοντέλο). Ένα τέτοιο πάνελ παράγει σε μια καλοκαιρινή μέρα, αντίστοιχα από 50 Watt/h (βατώρες)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΕΡΓΟΥ Προσανατολισμένης Έρευνας

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΕΡΓΟΥ Προσανατολισμένης Έρευνας ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΕΡΓΟΥ Προσανατολισμένης Έρευνας Δρ. Παπανικολάου Ηλίας Ερευνητής ΕΚΕΦΕ «Δ» 1 Φυσικό Αντικείμενο ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΘΕΡΜΙΚΟΙ ΗΛΙΑΚΟΙ ΣΥΛΛΕΚΤΕΣ 5. ΕΝΑΛΛΑΚΤΕΣ ΦΟΡΤΙΣΗΣ/ ΕΚΦΟΡΤΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα