Μετά από την περίοδο στασιμότητας της Ορϑόδοξης ϑεολογίας λόγω της. Η Ευχαριστιακή ϑεολογία και οι συνέπειές της στη Χριστιανική ιεραποστολή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μετά από την περίοδο στασιμότητας της Ορϑόδοξης ϑεολογίας λόγω της. Η Ευχαριστιακή ϑεολογία και οι συνέπειές της στη Χριστιανική ιεραποστολή"

Transcript

1 Саборност Α Ω 1 (2007) У К Νεμποίσα Ρακίτς Το θεολογικό Σχολείο του Αγ. Ιωάννη Χρυσόστωμου στο Κραγκουιέβατς Η Ευχαριστιακή ϑεολογία και οι συνέπειές της στη Χριστιανική ιεραποστολή Abstract. Η Ορθόδοξη Εκκλησία ζει ευχαριστιακά και βιώνει στην Ευχαριστία την εμπειρία της ζωντανής επικοινωνίας με τον Θεό. Η πρώτη και βασική μαρτυρία μας πρέπει να σχετίζεται με εκείνο που δοκιμάσαμε και γευθήκαμε εμείς συμμετέχοντας στο Δείπνο της θείας Ευχαριστίας. Η Ευχαριστιακή θεολογία υπογραμμίζει ότι η ιδέα της κοινότητας και της πραγματικότητά της κοινότητας είναι πάνω από το άτομο και την ατομικότητα. Το υπόβαθρο της αποθέωσης του κόσμου είναι η ζωή της κοινότητας και η επέμβαση του Θεού στην ιστορία έχει ως στόχο να ηγηθεί της ανθρωπότητας, αλλά και ολόκληρη της κτήσης στην κοινωνία αυτή. Στην Ευχαριστία η Εκκλησία ολοκληρώνει το πέρασμα της από τον κόσμο στον ερχόμενο, στο έσχατον, συμμετέχει στην ανάληψη του Κυρίου και στο Μεσσιανικό του Δείπνο, γεύεται τη χαρά και την ειρήνη της Βασιλείας. Αυτή είναι η πραγματική ιεραποστολή της Εκκλησίας: αναγγελία και συμμετοχή στο έσχατον, το οποίο ήδη είναι παρόν στο εδώ και τώρα, είναι η μοναδική ύπαρξη της Εκκλησίας. Ο στόχος της κατήχησης είναι οι άνθρωποι να εισέλθουν στην ευχαριστιακή κοινότητα, να συμμετέχουν στη ζωή της Εκκλησίας ζωή κοινωνίας με τον Θεό. Key words: η ευχαριστιακή θεολογία, η θεία ευχαριστία, η μαρτυρία, η ιεραποστολή, η κοινωνία, η εσχατολογία, η θεία μετάληψη Εισαγωγή Μετά από την περίοδο στασιμότητας της Ορϑόδοξης ϑεολογίας λόγω της τουρκοκρατίας και της έντονης επιρροής της Ρωμαιοκαϑολικής και της Προτεσταντικής ϑεολογίας, (που στην Ανατολή προκάλεσαν το φαινόμενο της λεγόμενης ακαδημαϊκής ή σχολαστικής ϑεολογίας η οποία απομακρύν- ϑηκε από την ζωή της Εκκλησίας και από τα υπαρξιακά προβλήματα του κόσμου), τον 20 ο αιώνα εμφανίστηκε μια σφοδρή και ριζοσπαστική πρόοδος στην Ορϑοδοξία γνωστή ως Ευχαριστιακή ϑεολογία. Η αρχή αυτής της μοντέρνας ϑεολογίας συσχετίζεται με την επιστροφή του Παΐσιου Βελιτσκόφσκι από το Άγιο Όρος, με την ανανέωση του μοναχισμού

2 120 Η Ευχαριστιακή ϑεολογία και οι συνέπειές της στη Χριστιανική ιεραποστολή στην Ρωσία τον 19 ο αιώνα και με την έναρξη του starcestvo από την οποία επηρεάζονται οι συγγραφείς: Ντοστογιέφσκι και Γκόγκολ. Λίγο αργότερα εμφανίζονται σλαβόφιλοι με τον αντιπρόσωπο τους τον Αλεξέι Χομιάκοφ, ο οποίος, στις μελέτες του, αμφισβητεί τη δυτική προσέγγιση στη ϑεολογία, υποστηρίζοντας ότι και οι Ρωμαιοκαϑολικοί και οι Προτεστάντες, αν και φαίνονται αντίϑετοι, στην ουσία ανήκουν στην ίδια δυτική παράδοση και ασχολούνται με τα ίδια ερωτήματα. Η Ορϑοδοξία είναι ένας εντελώς καινούργιος κόσμος, που ϑέτει ερωτήματα διαφορετικά από τα δυτικά και επομένως προσφέρει και διαφορετικές απαντήσεις. Αν και η απομάκρυνση από τη δυτική σχολαστική ϑεολογία ήταν απαραίτητη, ώστε να ξεπεραστεί η δυτική βαβυλωνιακή δουλεία (όπως αναφέρει ο πατήρ Φλορόφσκι) και να δημιουργηϑεί μια καινούργια ϑεολογία, δεν πρέπει να αγνοήσουμε τη σημασία των δυτικών ϑεολόγων (π.χ. των E. Mersh, Z. Danielu, Y. Congar, H. de Lubac, G. Dix, O. Cazsl, W. Elert) και των επιστημονικών μελετών τους για την εξέλιξη της Ορϑόδοξης ϑεολογίας την περιόδο αυτή. Οι μελέτες των παραπάνω ϑεολόγων στο πεδίο πατρολογίας και εκκλησιολογίας, αρχαίας Ευχαριστίας και ιστορίας της Εκκλησίας, επέτρεψαν και βοήϑησαν τους Ορϑόδοξους ϑεολόγους να γυρίσουν στις δικές τους πηγές. Επίσης, η πνευματική επιρροή των διανοούμενων Ρώσων (π.χ. S. Bulgakov, N. Berdjaev, G. Florovski, N. Afanasieff, A. Schmemann, J. Meyendorff) που μετανάστευσαν στη Δύση την περίοδο της μπολσεβίκικης επανάστασης,έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της Ορϑόδοξης ϑεολογίας. Οι παραπάνω ϑεολόγοι ήταν συγκεντρωμένοι γύρω από τα δύο κέντρα της Ορϑόδοξης πνευματικότητας, δηλαδή γύρω από τις δύο πνευματικές ακαδημίες του Αγίου Σεργίου στο Παρίσι και του Αγίου Βλαδίμηρου στη Νέα Υόρκη. Ο αριϑμός των μελετών, εργασιών, βιβλίων και διάφορων δημοσιεύσεων των ϑεολόγων αυτών 1 είναι τόσο εντυπωσιακός, όσο και το τιράζ τους και η σημασία τους για την αποστολή της Ορϑοδοξίας στη Δύση. Στο τέλος οφείλουμε να αναφέρουμε και την οικουμενική κίνηση, η οποία ϑέτοντας μπροστά στους Ορϑόδοξους τα καινούργια ζητήματα συνέδραμε στην ανάπτυξη της Ορϑόδοξης ϑεολογίας, όπως παρατηρεί ο επίσκοπος Ιωάννης της Περγάμου: Οι Ορϑόδοξοι ϑεολόγοι όπως ο Alivizatos και ο Florovski, όχι μόνο ενϑαρρύνϑηκαν να γράψουν τα καλύτερα τους, αλλά και εμψύχωσαν και βοήϑησαν πολλούς φοιτητές να αναπτύξουν δημιουργικά την Ορϑόδοξη ϑεολογία, η οποία ϑα μπορούσε να ανταποκριϑεί στα ζητούμενα της οικουμενικής κίνησης. Αυτό σημαίνει ότι η σημερινή Ορϑόδοξη ϑεολογία αρνείται να οριστεί ως εξωτικός καρπός ενός απομονωμένου κόσμου, αλλά, αντιϑέτως, 1 Βλ. Timothy (Kalist) Ware, Η Ορϑόδοξη πίστη, Βελιγράδι,

3 Νεμποίσα Ρακίτς 121 παρουσιάζεται ως ϑεολογία που βρίσκεται στη διάϑεση της συνολικής καϑολικής Εκκλησίας της εποχής μας 2. Χριστιανική αποστολή Στα ζητήματα το πώς η Ορϑόδοξη Εκκλησία αντιλαμβάνεται την ιεραποστολή (στις συνϑήκες της Ευχαριστιακής ϑεολογίας), το πού βρίσκεται η πηγή της ιεραποστολής και ποιος είναι ο σκοπός της, η απάντηση, χωρίς αμφιβολίες, ϑα ήταν ότι και η πηγή και ο σκοπός της χριστιανικής αποστολής βρίσκεται στη ϑεία Ευχαριστία. Αντίστοιχα, και το έσχατον η Βασιλεία του Θεού, βρίσκεται στο ϑεμέλιο της Εκκλησίας, δηλαδή είναι η αρχή της, αλλά ταυτόχρονα εμφανίζεται και ως τελευταίος/ έσχατος στόχος της. Τοποϑετώντας την Ευχαριστία στο κέντρο της χριστιανικής ιεραποστολής, γύρω από το οποίο περιστρέφονται οι άλλες δραστηριότητες της Εκκλησίας, παρατηρούμε δύο διαστάσεις της ιεραποστολής: η πρώτη διάσταση είναι η μαρτυρία τούτου που το δοκιμάσαμε και γευϑήκαμε στη ϑεία Λειτουργία, ενώ η δεύτερη διάσταση σχετίζεται με τη μέϑοδο και το στόχο κάϑε αποστολής. Ο στόχος αυτός είναι εκείνοι, προς τους οποίους απευϑύνεται η αποστολή, να γίνουν οι συμμέτοχοι της Ευχαριστίας. Κατ αρχάς οφείλουμε να αναφέρουμε ότι η ϑεία Ευχαριστία, ως ουσιαστική τελετουργία της Εκκλησίας είναι, κατά κάποιο τρόπο, και ιεραποστολή. Το μέρος της Ευχαριστίας, γνωστό ως Λειτουργία του Λόγου 3 όπου αναγιγνώσκονται ο Απόστολος και το Ευαγγέλιο, το οποίο ακολουϑεί η ερμηνεία του αναγνωσμένου κειμένου (από τον επίσκοπο ή ιερέα), ήδη είναι μια μορφή της χριστιανικής ιεραποστολής. Η Ευχαριστιακή ϑεολογία, έχοντας συνείδηση ακριβώς του ιεραποστολικού ρόλου τόσο του Ευαγγελίου όσο και της ερμηνείας του, επέμεινε στην επιστροφή του κηρύγματος στο πλαίσιο της Λειτουργίας του Λόγου, οπού πράγματι ανήκει. Πρέπει να προσϑέσουμε το ήδη πασίγνωστο, ότι τα λόγια του Χριστού, γραμμένα στην Καινή Διαϑήκη, ακόμα και το περιεχόμενο των Ευαγγελίων και του Απόστολου έχουν ασύγκριτα ισχυρότερη επιρροή από την οποιαδήποτε ανϑρώπινη δραστηριότητά μας. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα εκείνων που μόλις άκουσαν την ανάγνωση του Ευαγγελίου στην ϑεία Ευχαριστία απέρριψαν μια για πάντα την παλιά τους ζωή και έγιναν μαϑητές του Χριστού. Επομένως, η Προσευχή υπέρ των κατηχουμένων που αναγιγνώσκεται στην ϑεία Ευχαριστία για εκείνους που ακόμα δεν ανήκουν στην Εκκλησία και που ακόμα δεν έγιναν ο λαός του Θεού, είναι πάλι μια μορφή της αποστολής. Η 2 Μητροπολίτου Ιωάννη Ζηζιούλα, Η Ορϑοδοξία, Βελιγράδι βλ. βλ. Α.Σμέμαν, Για να ζήσει ο κόσμος, Δόμος, Αϑήνα,

4 122 Η Ευχαριστιακή ϑεολογία και οι συνέπειές της στη Χριστιανική ιεραποστολή Εκκλησία κάνοντας προσευχή για τους κατηχούμενους δείχνει τη φροντίδα της για τον κόσμο, την αγάπη της και την επιϑυμία της: όλοι οι άνϑρωποι να σωϑούν και δια της πίστεως να λάβουν πλήρη γνώσιν της αλήϑειας. (Προς Τιμοϑέον Α,2.4). Επίσης, δείχνει και τη μέριμνά της για ολόκληρη την κτίση, αφού εκτός από την προσευχή υπέρ των κατηχουμένων, αναγιγνώσκονται και οι προσευχές υπέρ ευκρασίας αέρων, ευφορίας των καρπών της γης, κ.α. Στις προσευχές αυτές εκφράζεται η σωτηριολογική διάσταση της Εκκλησίας και της ϑείας Ευχαριστίας, αλλά κατά συνέπεια και της αποστολής. Όπως αναφέρει ο πατήρ Α.Σμέμαν: Η Εκκλησία δεν είναι μια εγωκεντρική κοινότητα, αλλά μια ιεραποστολική κοινότητα που στόχος της δεν είναι η σωτηρία από τον κόσμο αλλά η σωτηρία του κόσμου 4. Συνεπώς, η αποστολή της Εκκλησίας όλων των χριστιανικών αιώνων δεν ήταν τόσο το να κηρύξει το όνομα του Θεού ούτε η διάδοση της γνώσης για τον Χριστό, όσο να καϑιερωϑεί η Ευχαριστιακή κοινότητα, δηλαδή να ξεκινήσει να τελείται η ϑεία Λειτουργία σε κάϑε μέρος όπου είχε εμφανιστεί το όνομα του Θεού. Αυτό αποδεικνύεται και από το γνωστό παράδειγμα σχετικά με τη βάπτιση των Σλάβων οι άγιοι Κύριλλος και Μεϑόδιος, καϑιερώνοντας την καινούργια σλαβική γραφή, πρώτα μετέφρασαν τα τελετουργικά βιβλία (τα Ευαγγέλια, τον Απόστολο, το Ψαλτήριον, Ευχολόγιον), δηλαδή βιβλία απαραίτητα για τη τέλεση της ϑείας Λειτουργίας. Ακόμα και σήμερα, κατά τον επίσκοπο Atanasije Jevtic, στη σημερινή Δύση η Ορϑοδοξία φανερώνει και τελεί το ιεραποστολικό έργο της μαρτυρώντας ποια είναι πρώτα απ όλα μέσω της τελετουργίας της, δηλαδή μέσω της ϑείας Ευχαριστίας 5. Έτσι, ξαναγυρνάμε στη μαρτυρία, δηλαδή στο κεντρικό όρο της Ορϑόδοξης ιεραποστολής. Μπορούμε να δηλώσουμε με απόλυτη βεβαιότητα πως για όλους τους Απόστολους και τους ιερούς Πατέρες της Εκκλησίας, αλλά και για τους σύγχρονους ϑεολόγους (από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες μέχρι σήμερα), η προσωπική και ζωντανή μαρτυρία ήταν η κύρια και η μόνη μέϑοδος τόσο του έργου τους και της τελετουργίας στην Εκκλησία 6, όσο και της ιεραποστολής τους στον κόσμο. Ξεκινώντας από τα ευαγγελικά λόγια του Χριστού προς 4 Πατήρ Α.Σμέμαν, Η Αποστολή της Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο, Ακρίτας, Αϑήνα, 1993, Βλ. Επίσκοπου Atanasije Jevtic, Svedocenje kao metod Crkve, Zivo predanje u Crkvi ( Η μαρτυρία ως μέϑοδος της Εκκλησίας, η ζωντανή παράδοση στην Εκκλησία), Vrnjacka Banja Trebinje (Βρνιάτσκα Μπάνια Τρέμπινιε), Βλ. Επίσκοπου Atanasije Jevtic, ο.π. 153.

5 Νεμποίσα Ρακίτς 123 τους Απόστολους Αλλά και σεῖς ϑα μαρτυρῆτε δι ἐμέ (Ιω.ιε 27); και ϑα εἰσϑε μάρτυρες τοῦ βίου μου και τῆς διδασκαλίας μου (Αι Πράξεις) και πολλά παρόμοια που τα βρίσκουμε στην Αγία Γραφή, μέσω των αγίων Μαρτύρων, των αγίων Πατέρων, των ησυχαστών και των ασκητών μέχρι τους σύγχρονους Ορϑόδοξους Ιεραπόστολους, η μαρτυρία βρισκόταν πάντα στο κέντρο της αποστολής της Εκκλησίας. Η Ορϑόδοξη Εκκλησία ζει ευχαριστιακά και βιώνει στην Ευχαριστία την εμπειρία της ζωντανής επικοινωνίας με τον Θεό. Στη ϑεία Λειτουργία ο λαός του Θεού, συγκεντρωμένος γύρω από τα ευχαριστιακά δώρα, έχει επικοινωνία με τον Θεό και μεταλαμβάνοντας τα ζωοποιούντα δώρα ενώνεται με τον Χριστό και γίνεται ένα μαζί του. Χάρη του Αγίου Πνεύματος ο συγκεντρωμένος λαός δεν παραμένει απλά συναγωγή, αλλά γίνεται σύναξη του Αγίου Πνεύματος, δηλαδή Εκκλησία, και επιπλέον μπορεί να συμμετέχει στην ερχόμενη Βασιλεία του Θεού. Κατά συνέπεια, η πρώτη και βασική μαρτυρία μας πρέπει να σχετίζεται με εκείνο που δοκιμάσαμε και γευϑήκαμε εμείς συμμετέχοντας στο Δείπνο της ϑείας Ευχαριστίας 7. Το ίδιο εξηγεί πιο αναπαραστατικά και ο πατήρ Σμέμαν- αναμφισβήτητα ένας από τους μεγαλύτερους ιεραπόστολους του 20 ου αιώνα: Η Ευχαριστία πάντα είναι το τέλος του Άγιου Μυστήριου Παρουσίας, αλλά ταυτόχρονα πάντα είναι και η αρχή, δηλαδή η έναρξη της ιεραποστολής. Είδαμε το φως το αληϑινό, γευτήκαμε την αιώνια ζωή, αλλά και η ζωή αυτή και το φως χαρίζονται σε εμάς για να μεταμορφωϑούμε σε μάρτυρες του Χριστού στον κόσμο μας. Χωρίς αυτήν την ευχαριστιακή άνοδο στη Βασιλεία του Θεού δεν ϑα είχαμε τί να μαρτυρούμε. Η ϑεία Ευχαριστία μεταμορφώνοντας την Εκκλησία σ εκείνο το οποίο ουσιαστικά είναι, μεταμορφώνει την Εκκλησία σε Ιεραποστολή 8. Για τον λόγο αυτό η αληϑινή ιεραποστολή της Εκκλησίας είναι πάντα μια ευάρεστη μαρτυρία για το δώρο της καινούργιας ζωής στον Χριστό, μια ευχάριστη άγγελμα της ευαγγελικής αλήϑειας για τον Χριστό σταυρωμένο και αναστημένο, για την παρουσία του σε εμάς και μεταξύ μας, δηλαδή στην Εκκλησία χάρη στη δύναμη του Αγίου Πνεύματος. Η ιεραποστολή της Ορϑόδοξης Εκκλησίας είναι περισσότερο ο καρπός της πίστης, ο καρπός της ολόκληρης εμπειρίας της Ευχαριστίας παρά μια οργανωμένη και a priori σχεδιασμένη αποστολή. Ο ορϑόδοξος χριστιανός, απλά ζώντας πιστά, μαρτυρώντας με την ζωή του την πίστη του στον Χριστό, έχοντας στον εαυτό του το Άγιο Πνεύμα που ενεργεί στην Εκκλησία, ήδη συμμετέχει στην ιεραποστολή της Εκκλησίας. Για τον λόγο αυτό είναι πολύ σημαντικό η προσωπική μαρτυρία μας να είναι 7 Βλ. Επίσκοπου Atanasije Jevtic, ο.π Πατήρ Α.Σμέμαν, Η Αποστολή της Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο, ο.π. 236.

6 124 Η Ευχαριστιακή ϑεολογία και οι συνέπειές της στη Χριστιανική ιεραποστολή τελείως αληϑινή και αυϑεντική, όχι τεχνητή ή υποκριτική και μέχρι τον ϑάνατο ϑυσιαστική. Ακόμα και ο Άγιος Μάξιμος είπε ότι η χριστιανική, η εκκλησιαστική, η ορϑόδοξη μαρτυρία μας αποτελείται κατ αρχάς από το να είμαστε και μετά να ενεργούμε, δηλαδή πρώτα πρέπει να είμαστε χριστιανοί, γεγονός από το οποίο πηγάζει το έργο και η πράξη μας 9. Απλά, η ιεραποστολή μας ϑα είναι πειστική και αποτελεσματική μόνο αν προέρχεται από τη χριστιανική καρδιά μας, από την προσωπική εμπειρία της σωτηρίας με τον Χριστό και από το γεγονός ότι γευτήκαμε την καινούργια ζωή με τον Χριστό. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος είπε ότι ο αληϑινός ποιμήν είναι εκείνος που μεριμνά για τη σωτηρία του εκείνος που πρώτα αγιάζει τον εαυτό του και μετά τους άλλους, εκείνος που αποκαϑαίρει πρώτα τον εαυτό του και μετά οδηγεί τους άλλους προς την εξαγνισμό 10. Από τα προηγούμενα συνεπάγεται ότι στην Ορϑοδοξία ο αγώνας για την δική μας (προσωπική) σωτηρία πάντα σχετίζεται με αγώνα για τη σωτηρία κάϑε ϑεόμορφου προσώπου. Θα τονίζαμε εδώ ακόμα μία σημαντική μαρτυρία χαρακτηριστική για την ευχαριστιακή ϑεολογία, αλλά και για τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, τη μαρτυρία για την Εκκλησία ως κοινότητα ή τη μαρτυρία της Εκκλησίας ως κοινότητας. Η Ευχαριστιακή ϑεολογία υπογραμμίζει ότι η ιδέα της κοινότητας και της πραγματικότητά της κοινότητας είναι πάνω από το άτομο και την ατομικότητα. Το υπόβαϑρο της αποϑέωσης του κόσμου είναι η ζωή της κοινότητας και η επέμβαση του Θεού στην ιστορία έχει ως στόχο να ηγηϑεί της ανϑρωπότητας, αλλά και ολόκληρη της κτήσης στην κοινωνία αυτή 11. Είναι σαφές ότι από μια τέτοια προσέγγιση προέρχεται και η εντελώς καινούργια και διαφορετική σωτηρολογία. Κατά τη σωτηρολογία αυτή όχι μόνο δεν υπάρχει η σωτηρία έξω από την Εκκλησία και τη ϑεία Ευχαριστία, αλλά, ακόμα σημαντικότερο, ο πιστός λαός επιτάσσεται να γίνει άγιος όχι ατομικά, αλλά ως κοινωνική εκκλησιαστική οντότητα 12. Η συνεισφορά της ευχαριστιακής ϑεολογίας είναι το δόγμα της Άγιας Τριάδας και τα οντολογικά επακόλουϑά του καϑώς και οι συνέπειες του στην ιεραποστολή της Εκκλησίας. Το γεγονός ότι ο Θεός στην ουσία είναι Τριάδα 9 Βλ. Επίσκοπου Atanasije Jevtic, ο.π Βλ. Επίσκοπου Atanasije Jevtic, Savremena misija Crkve I njenih poslanika (Σύγχρονη ιεραποστολή της Εκκλησίας και των απόστολων της), Bog otaca nasih (Ο Θεός των Πατέρων ημών), μονή Χιλανδαρίου, βλ. Πέτρος Βασιλειάδης, Η Ευχαριστιακή προοπτική της ιεραποστολής της Εκκλησίας, Σύναξης, τευ.61, βλ. Πέτρος Βασιλειάδης, Ευχαριστιακή και ϑεραπευτική πνευματηκότητα,θεσσαλονίκη, Lex Orandi,

7 Νεμποίσα Ρακίτς 125 σημαίνει ότι το ον του σχετίζεται με την κοινότητα. Αντίστοιχα, ο επίσκοπος Ιωάννης της Περγάμου ερμηνεύει τα λόγια του Αγίου Βασίλειου του Μεγάλου λέγοντας ότι η Θεία ουσία, δηλαδή το αληϑινό ον του Θεού, υπάρχει μόνο στον τρόπο ύπαρξης και μέσω του τρόπου ύπαρξης αυτού ο οποίος προϋποϑέτει την προσωπική σχέση. Η κοινότητα είναι η έσχατη πραγματικότητα η οποία δημιουργεί όλα τα όντα και χωρίς αυτή τίποτα δεν μπορεί να υπάρχει 13. Αντίστοιχα, και στο επίπεδο της εκκλησιολογίας είναι σαφές ότι η Εκκλησία καλείται να υπάρχει ως κοινότητα, δηλαδή καλείται να υπάρχει σαν την Αγία Τριάδα 14 διότι μόνο με τον τρόπο ύπαρξης αυτό παρουσιάζεται ως ζωοποιός κοινότητα, η οποία είναι στην κοινότητα με τον Θεό, και ταυτόχρονα αποτελείται από την αγάπη και την ελευϑερία. Εάν η κοινότητα είναι η έσχατη πραγματικότητα χωρίς την οποία δεν υπάρχει τίποτα, τότε είναι σαφές ότι η αφενός η ύπαρξή μας έξω από την Εκκλησία (ως κοινότητα) είναι αδύνατη, αφετέρου η ίδια η σωτηρία μας. Η Εκκλησία δεν γνωρίζει τη δυνατότητα της ατομικής σωτηρίας. Από τα παραπάνω συνεπάγεται ότι αν επιϑυμούμε η μαρτυρία μας για την Εκκλησία ως την κοινότητα πιστών να είναι ορϑή και αληϑινή, αυτή πρέπει να πηγάζει από την αγάπη και να συντελείται στην αγάπη, διότι οι μαϑητές του Χριστού αναγνωρίζονται μέσω της αλληλένδετης αγάπης, χωρίς την οποία (όπως ήδη αναφέραμε) δεν υπάρχει Εκκλησία. Η μαρτυρία στην Εκκλησία πάντα πρέπει να είναι εκκλησιαστική, δηλαδή προσωπική και κοινωνική 15. Εκτός από την παραπάνω διάσταση της Εκκλησίας η οποία εκφράζεται ως κοινότητα, υπάρχει ακόμα μια ιδιότητα ευχαριστιακής ϑεολογίας η επιμονή στο εσχατολογικό υπόβαϑρο της Εκκλησίας, αλλά και ολόκληρης της ϑεολογίας. Ο πατήρ Σμέμαν γράφει: Μπορούμε σωστά να περιγράψουμε την Εκκλησία ως μια εσχατολογική πραγματικότητα, γιατί το ουσιαστικό της λειτούργημα είναι να φανερώνει και να ενεργοποιεί το έσχατον σ αυτόν τον κόσμο, την έσχατη πραγματικότητα της σωτηρίας και της λύτρωσης. Μέσα από αυτή η Εκκλησία γίνεται ήδη πραγματικότητα η Βασιλεία του Θεού, μεταδίδεται στους ανϑρώπους 16. Τούτο που το είχε συνειδητοποιήσει η αρχαία Εκκλησία, ενώ εμείς έχουμε αγνοήσει, είναι η πίστη ότι η σωτηρολογική εσχατολογική κοινότητα γίνεται πραγματικότητα κάϑε φορά που η Εκκλησία, το καινούριο Ισραήλ, ο δια- 13 Βλ. Επίσκοπου Ιωάννου της Περγάμου, ο.π βλ. Πέτρος Βασιλειάδης, Η Ευχαριστιακή προοπτική της ιεραποστολής, ο.π Βλ. Επίσκοπου Atanasije Jevtic, Svedocenje kao metod Crkve, (Η μαρτυρία ως μέϑοδος της Εκκλησίας), ο.π Πατήρ Α.Σμέμαν, Η Αποστολή της Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο, 236.

8 126 Η Ευχαριστιακή ϑεολογία και οι συνέπειές της στη Χριστιανική ιεραποστολή σκορπισμένος λαός του Θεού συγκεντρωϑεί ἐπὶ τὸ αὐτό και ιδιαίτερα όταν συγκεντρωϑεί με σκοπό να τελέσει τη ϑεία Ευχαριστία 17. Λοιπόν, το έσχατον είναι ήδη παρόν στην ιστορία ως Εκκλησία, δηλαδή ως Ευχαριστία μέσω της οποίας ήδη συμμετέχουμε στη Βασιλεία του Θεού. Στην Ευχαριστία η Εκκλησία ολοκληρώνει το πέρασμα της από τον κόσμο στον ερχόμενο, στο έσχατον, συμμετέχει στην ανάληψη του Κυρίου και στο Μεσσιανικό του Δείπνο, γεύεται τη χαρά και την ειρήνη της Βασιλείας. Αυτή είναι η πραγματική ιεραποστολή της Εκκλησίας: αναγγελία και συμμετοχή στο έσχατον, το οποίο ήδη είναι παρόν στο εδώ και τώρα, είναι η μοναδική ύπαρξη της Εκκλησίας. Από τα παραπάνω συνεπάγεται ότι κάϑε χριστιανική ιεραποστολή είναι αδύνατη χωρίς την ζωντανή μαρτυρία της πίστης με την οποία ζούμε ευχαριστιακά. Η μαρτυρία μας όχι μόνο πρέπει να είναι γνήσια και να αντανακλά την ουσιαστική προσωπικότητά μας, αλλά πρέπει να είναι κι αυϑεντική μαρτυρία της Ορϑοδοξίας 18, δηλαδή πρέπει να μαρτυρεί την Ορϑοδοξία καϑαυτή. Κανείς σήμερα δεν χρειάζεται την Ορϑοδοξία της περιόδου της δυτικής βαβυλωνιακής δουλείας, αλλά χρειαζόμαστε την Ορϑοδοξία όπως την αποκαλύπτει η ευχαριστιακή ϑεολογία, δηλαδή την Ορϑοδοξία των πρώτων χριστιανικών αιώνων και της εποχής των Αγίων Πατέρων. Με μια λέξη, χρειαζόμαστε την Ορϑοδοξία μη διαβρωμένη από την σκουριά που κληρονομεί από τους ύστερους αιώνες και τις κακές επιρροές. Συνεπώς, η ιεραποστολή της Ορϑόδοξης Εκκλησίας, σύμφωνα με τα παραπάνω, αντλεί την μέϑοδο και τον στόχο της από το ευχαριστιακό πλαίσιο της μαρτυρίας. Η μαρτυρία κάϑε αυτή, όπως παρατηρήσαμε, στην ουσία εμφανίζεται ως τρόπος λειτουργίας της Εκκλησίας, ως μέϑοδος της Εκκλησίας για την πραγμάτωση της ιεραποστολής στον κόσμο. Όταν πρόκειται είτε για το κήρυγμα στην Εκκλησία, είτε για την κατήχηση για το Χριστό στον κόσμο έξω από την Εκκλησία, η μέϑοδος της εκκλησιαστικής λειτουργίας ϑα έπρεπε να είναι η χαρά της συνάντησης με τον Θεό στην Ευχαριστία, η αγάπη προς τον Θεό, τον άνϑρωπο και τον κόσμο και ακόμα η μέριμνα για τη σωτηρία ολόκληρου του κόσμου. Για να έχουμε μια αληϑινά Ορϑόδοξη ιεραποστολή, όλα τα στοιχεία της, δηλαδή ο τρόπος της λειτουργίας της, η μέϑοδος της, ακόμα και ο στόχος της πρέπει να είναι ευαγγελικός και ορϑός. Είναι αδύνατο να πετύχουμε την ορϑή και αποτελεσματική ιεραποστολή μέσω των μη-ορϑόδοξων μεϑόδων. Μπροστά στη σημερινή Ορϑοδοξία επιτάσσεται η ανάγκη να αναϑεωρήσει την εκκλησιαστική παράδοση στην ολότητα της, να την εφαρμόσει και να την πραγματώσει 17 Πέτρος Βασιλειάδης, Ευχαριστιακή και ϑεραπευτική πνευματηκότητα, ο.π Πέτρος Βασιλειάδης, Η Ευχαριστιακή προοπτική της ιεραποστολής, ο.π. 29.

9 Νεμποίσα Ρακίτς 127 σε συνϑήκες ριζικά διαφορετικές από εκείνες του παρελϑόντος. Αυτό σίγουρα ϑα είναι η εργασία και των μεταγενέστερων γενεών, αλλά εμείς πρέπει να την αντιμετωπίσουμε και να συνειδητοποιήσουμε την σημασία της 19. Οφείλουμε να ασχοληϑούμε με ακόμα μια μορφή της ιεραποστολής, την οποία ήδη αναφέραμε, με την κατήχηση της Εκκλησίας. Ανεξάρτητα, αν πρόκειται για το δίδαγμα προς τους ενηλικιωμένους ή για την κατήχηση για τα παιδιά, η Ευχαριστία, όπως το έχουμε επαναλάβει, πρέπει οπωσδήποτε να είναι το κέντρο του συστήματος της ϑρησκευτικής εκπαίδευσης. Ο στόχος της κατήχησης είναι οι άνϑρωποι να εισέλϑουν στην ευχαριστιακή κοινότητα, να συμμετέχουν στη ζωή της Εκκλησίας ζωή κοινωνίας με τον Θεό. Επομένως το ϑεμέλιο της κατήχησης δεν μπορεί να είναι απλά γνωστικό ή λογικό, με την έννοια της κατήχησης ως ενημέρωσης ή πληροφόρησης σχετικά με τα δεδομένα για τον Θεό και την Εκκλησία. Η κατήχηση πρέπει να ϑεμελιώνεται στην οντολογία και καϑώς οι Ορϑόδοξοι πιστεύουν στην αλήϑεια της υπόστασης του Ιησού Χριστού, συνεπώς η κατήχηση πρέπει να ϑεμελιώνεται στην προσωπική σχέση. Αυτή είναι η ουσία της ευχαριστιακής ϑεμελίωσης της κατήχησης: ζωντανή και προσωπική σχέση με τον ζωντανό και προσωπικό Θεό που πραγματώνεται μόνο στην εμπειρία της Ευχαριστίας. Κατά τον επίσκοπο Ignatije Η αλήϑεια της πίστης, δηλαδή η κοινότητα με τον Θεό ως πηγή της ζωής, μεταδίδεται μόνο μέσω της ζωντανής, προσωπικής εμπειρίας, δηλαδή μόνο στην ζωντανή και προσωπική συνάντηση με τα ζωντανά πρόσωπα. Το γεγονός αυτό χτίζει την Εκκλησία. Λοιπόν, αν εμείς έχουμε ένα μέσο μεταξύ του Θεού και των ανϑρώπων, δηλαδή τον Χριστό ο οποίος φανερώνεται στο πρόσωπο του επίσκοπου, με την τελετουργία του οποίου συνδέονται και όλες οι υπόλοιπές τελετουργίες, τότε τέτοια σχέση με τον Θεό χτίζει την Εκκλησία. Εμείς, λοιπόν, ενωνόμαστε σε μια συγκεκριμένη έκφραση, η οποία δεν είναι τίποτα άλλο παρά λειτουργική, ευχαριστιακή ζωή 20. Από τα παραπάνω συνεπάγεται ότι το πρόβλημα της κατήχησης και της εκπαίδευσης γενικότερα δεν μπορεί να χωριστεί τεχνητά από την ανανέωση ολόκληρης της Ορϑόδοξης κοινότητας. Επομένως η εμπειρία που δεν βιώνεται σε μια συγκεκριμένη κοινότητα δεν μπορεί να διδάσκεται στο μάϑημα των ϑρησκευτικών. Έτσι, πολλά ζητήματα της ευχαριστιακής πρακτικής βρέϑηκαν στο κέντρο του ενδιαφέροντος της ευχαριστιακής ϑεολογίας, μεταξύ των οποίων το σημαντικότερο είναι το ζήτημα της ϑείας Μετάληψης. Στα συμφραζόμενα της συνολικής ανανέωσης της Εκκλησίας, σχεδόν όλοι οι ϑεολόγοι επίγονοι της 19 βλ. Α. Σμέμαν, Litourgija ι zivot (Η Λειτουργία και η ζωή), Cetinje, Επίσκοπος Ignatije Midic, Cilj veronauke je da ljudi udju u liturgijsku zajednicu (Ο στόχος της κατήχησης είναι οι άνϑρωποι να εισέλϑουν στην ευχαριστιακή κοινότητα), συνέντευξη, Sabornost, Pozarevac, τεύχος, 3 4, 11.

10 128 Η Ευχαριστιακή ϑεολογία και οι συνέπειές της στη Χριστιανική ιεραποστολή ευχαριστιακής ϑεολογίας αντιδρούν διότι η κοινωνία, η τελευταία και κορυφαία πράξη της ευχαριστιακής τελετουργίας, από συλλογική πράξη, προληπτική της εσχατολογικής Βασιλείας και εκφραστική κοινωνίας του συνόλου της Εκκλησίας μετατρέπεται σε πράξη ατομικής ευσέβειας 21. Επίσης, το τραγικότερο είναι ότι η καϑολική συμμετοχή στο κορυφαίο αυτό μυστήριο της Εκκλησίας (ϑεία μετάληψη) καταργήϑηκε 22. Η ϑέση της ευχαριστιακής ϑεολογίας σχετικά με το ζήτημα αυτό είναι σαφής και αναμφίβολη και ο πατήρ Σμέμαν την ορίζει ως εξής: κάϑε αληϑινή αναγέννηση της Εκκλησίας ξεκινάει με την αναγέννηση της Ευχαριστίας με την συνολική έννοια της λέξης 23. Το ίδιο ισχύει και όταν πρόκειται για την αναϑεώρηση της ως τώρα συνήϑειας της ϑείας κοινωνίας και για την καϑιέρωση και αναβίωση των στοιχείων εκείνων που κατά τη διάρκεια των πρώτων αιώνων εξασφάλισαν μια τοπική Εκκλησία ως γνήσιο λαό του Θεού, προσδοκώντας να πραγματοποιηϑούν τα λόγια της προφητείας για τη Δευτέρα Παρουσία και για την Βασιλεία του Θεού. Η καϑιέρωση της ευχαριστιακής κοινότητας που γνωρίζει το τί είναι η Ευχαριστία και αποκτά ενσυνείδητη γνώση της αγιότητας του Μυστηρίου στο οποίο συμμετέχει, πιϑανότατα, είναι και το σημαντικότερο καϑήκον και η ουσία της ιεραποστολής της σημερινής Εκκλησίας. Την σοβαρότητα του καϑήκοντος αυτού εκφράζουν αναπαραστατικά τα λόγια ενός χριστιανού, πρόσφατου προσήλυτου από την Αμερική, ο οποίος περιγράφει την εμπειρία του: Η Ορϑόδοξη Εκκλησία, από τη μια, προσέφερε: την αληϑινή και ορϑή τελετουργία, την ιστορική συνέχεια, τα Αγία Μυστήρια, αποστολική διάταξη, αλλά από την άλλη πλευρά χαρακτηριζόταν από: τη ψυχρότητα, την αποξένωση, την έλλειψη της μόρφωσης και του ιεραποστολικού πνεύματος 24. Επίσης, προσϑέτει ότι αν και ο ιερέας βοήϑησε πολύ και τον ίδιο και την οικογένεια του, μόνο το ένα ζευγάρι, από τους 350 ανϑρώπους, οι οποίοι εκκλησιάζονται στην ίδια Εκκλησία, τον φιλοξένησε με χαρά. Η Ορϑόδοξη Εκκλησία στην Αμερική αποτελείται από περίπου 15 δικαιοδοσίες και ως ένα βαϑμό μοιάζει με τη παλιά ευαγγελική Εκκλησία με αποστολικό σκοπό. Οι άνϑρωποι που δεν ανήκουν σε ιστορικά Ορϑόδοξα έϑνη σε πολλές περιπτώσεις δυσκολεύονται να βρουν τον δρόμο προς την Ορϑοδοξία, διότι οι τοπικές εκκλησιαστικές κοινότητες ϑεμελιώνονται σε εϑνικές αρχές και δίνουν προτεραιότητα στη διατήρηση της μητρικής γλώσσας και των εϑνικών εϑίμων και γιορτών παρά στην πραγματική ιεραποστολή της Εκκλησίας. 21 Πέτρος Βασιλειάδης, Ευχαριστιακή και ϑεραπευτική πνευματηκότητα, ο.π Πέτρος Βασιλειάδης, ο.π βλ. Α. Σμέμαν, Evharistija (Η Ευχαριστία), Μονή Χιλανδαρίου, F.Shaifer, Plesati sam, Trebinje Vrnjci,

11 Νεμποίσα Ρακίτς 129 Συμπέρασμα Στο τέλος δικαιούμαστε να συμπεράνουμε ότι η συνεισφορά της ευχαριστιακής ϑεολογίας στην ιεραποστολή της Εκκλησίας του 20 ου αιώνα είναι σημαντική και αποφασιστική. Η ευχαριστιακή ϑεολογία ϑεμελιώνοντας την διδασκαλία της στην Ευχαριστία ή πιο απλά αποκαλύπτοντας την Ευχαριστία ως κεντρική και ουσιαστική τελετουργία της Εκκλησίας παρότρυνε τους σύγχρονους ϑεολόγους να αλλάξουν τον τρόπο αντίληψης πολλών ϑεολογικών αληϑειών. Η συνεισφορά της στο πλαίσιο επιστροφής στη ϑεολογία της παλιάς Εκκλησίας, στη ϑεολογία των Αγίων Πατέρων είναι ήδη μορφή της ιεραποστολής. Επίσης, η ευχαριστιακή ϑεολογία βασιζόμενη στην Ευχαριστία, έχει αλλάξει τη φύση της ιεραποστολής, πρώτα απ όλα μεταμορφώνοντάς την στη μαρτυρία της πραγματικότητας που την δοκιμάσαμε, είδαμε και γευϑήκαμε στην Ευχαριστία. Επειδή, ο σκοπός κάϑε αληϑινής ιεραποστολής είναι οι άνϑρωποι να εισέλϑουν ξανά στην ευχαριστιακή κοινότητα, να γίνουν συμμέτοχοι του λαού του Θεού και να τελούν την Ευχαριστία, συνεπάγεται ότι στην ευχαριστιακή σύναξη συναντιούνται η πηγή, η μέϑοδος ακόμα και ο σκοπός της Ορϑόδοξης ιεραποστολής. Για τον παραπάνω λόγο, η μαρτυρία μας, αλλά και η μέϑοδος, η ϑεολογία, η ευχαριστιακή εμπειρία και η ιεραποστολή γενικότερα πρέπει να είναι αληϑινά αυϑεντικές και εντελώς Ορϑόδοξες. Επομένως, η ιεραποστολή της Εκκλησίας δεν κατευϑύνεται μόνο σε μη-χριστιανούς ή μη-ορϑόδοξους, αλλά και σε Ορϑόδοξους με σκοπό να ανακαλύπτουν την αυϑεντική χριστιανική πίστη. Στο τέλος, ακόμα μια φορά ν αναφέρουμε τα λόγια του πατέρα Α. Σμέμαν, ο οποίος αφιέρωσε όλη την ζωή του στην Ορϑόδοξη ϑεολογία και την αληϑινή μαρτυρία της αυϑεντικής Ορϑοδοξίας: Η χριστιανική αποστολή βρίσκεται πάντα στο ξεκίνημά της. Πάντα σήμερα ξαναγυρίζω στον κόσμο με χαρά και ειρήνη, έχοντας δει το φως το αληϑινόν, έχοντας λάβει το Άγιο Πνεύμα και έχοντας γίνει μάρτυρας της ϑεϊκής Αγάπης. Τί ϑα πράξω; Η Εκκλησία και κάϑε Χριστιανός, τί ϑα πράξουν στον κόσμο τούτο; Ποια είναι η αποστολή μας; Στα ρωτήματα αυτά δεν υπάρχουν απαντήσεις που να μοιάζουν με πραχτικές συνταγές. Αυτό εξαρτάται από χίλιους παράγοντες και πρέπει το δίχως άλλο να χρησιμοποιούμε όλες τις ικανότητές μας την ανϑρώπινη νοημοσύνη και τη φρονιμάδα μας την οργανωτικότητα και τη σχεδιαστικότητά μας. Και ωστόσο το ζήτημα τούτο είναι το μόνο σημείο στο οποίο ϑελήσαμε να επιμείνουμε μέσα στις σελίδες αυτές πρωταρχικά εξαρτάται από την πραγματική μαρτυρία μας, από το αν είμαστε ή όχι πραγματικά μάρτυρες της χαράς και της ειρήνης του Αγίου Πνεύματος, μάρτυρες αυτής της καινούργιας ζωής που μεταλάβαμε στην Εκκλησία. Ο Χριστιανός όπου και να κοιτάξει βρίσκει παντού τον Χριστό

12 130 Η Ευχαριστιακή ϑεολογία και οι συνέπειές της στη Χριστιανική ιεραποστολή και χαίρεται μαζί Του. Και η χαρά αυτή μεταμορφώνει όλα τα ανϑρώπινα σχέδια και τα προγράμματα, τις αποφάσεις και τις ενέργειες, και κάνει ολάκερη την αποστολή ένα μυστήριο του γυρισμού του κόσμου σε Εκείνον, που είναι η ζωή του κόσμου Βιβλιογραφία Πέτρου Βασιλειάδη, Η Ευχαριστιακή προοπτική της αποστολής της Εκκλησίας, Σύναξη τευ.61, Αϑήνα, Πέτρου Βασιλειάδη, Lex orandi, Θεσσαλονίκη, Ιωάννου Ζηζιούλα, Pravoslavlje (Η Ορϑοδοξία), Βελιγράδι, (στα Σέρβικα) Ιωάννου Ζηζιούλα, Ευχαριστία και Βασιλεία του Θεού, Σύναξη τευ. 49, 51, Αϑήνα, Atanasije Jevtic, Traganje za Hristom (Η αναζήτηση για τον Χριστό), Βελιγράδι, Atanasije Jevtic, Bog otaca nasih (Ο Θεός των πατέρων ημών), μονή Χιλανδαρίου, Atanasije Jevtic, Zivo predanje u Crkvi (Ζωντανή παράδοση στην Εκκλησία), Vrnjacka Banja, Ignjatije Midic, Secanje na buducnost (Η μνήμη του μέλλοντος), Βελιγράδι, Igatije Midic, Cilj veronauke je da ljudi udju u Liturgijsku zajednicu (Ο στόχος της κατήχησης είναι οι άνϑρωποι να εισέλϑουν στην ευχαριστιακή κοινότητα), συνέντευξη, Sabornost τεύχος, 3 4, Pozarevac, Georgije Florovski, Pravoslavna Crkva i ekumenski pokret do godine (Η Ορϑόδοξη Εκκλησία και οικουμενική κίνηση μέχρι το 1910), Hriscanstvo i kultura, Βελιγράδι, Frenk Sejfer, Plesati sam, Trebinje Vrnjacka Banja, Αλέξανδρος Σμέμαν, Για να ζήσει ο κόσμος, Δόμος, Αϑήνα, Αλέξανδρος Σμέμαν, Liturgija i zivot (Η Ευχαριστία και η ζωή), Cetinje, Αλέξανδρος Σμέμαν, Η Αποστολή της Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο, Ακρίτας, Αϑήνα, Α. Σμέμαν, Για να ζήσει ο κόσμος, Δόμος, Αϑήνα,

13 Небојша Ракић Богос овија Св. Јована З атоустог, Крагујевац Евхаристијска тео огија и њене пос е ице по хришћанску мисију опринос евхаристијске тео огије мисији Цркве у 20. веку је огроман, о учујући. Евхаристијска тео огија, откривши Евхаристију као суштинску с ужбу Цркве, промени а је начин схватања многих богос овских истина и саму приро у мисије, учинивши је пре свега с едочењем онога што смо оживе и, ви е и и окуси и на итургији. Собзиром а је ци сваке праве мисије а у и уђу у итургијску заје ницу, а постану ч анови наро а Божијег који приноси Евхаристију, у итургијском сабрању су се сусре и и извор и мето а и и ци правос авне мисије. Евхаристијска тео огија по в ачи и еју заједничарења и реа ност заје нице која је изна поје инца. Основа обожења је живот заје нице, и интервенција Божија у историји има за ци, а човечанство, а и и це у творевину, приве е овој заје ници. Црква у Евхаристији остварује из азак из овог света у свет који ће оћи у есхатон. У Евхаристији ми учествујемо у Вазнесењу свога Госпо а и у Његовој Месијанској гозби, пре окушајући о мира и ра ости Царства Божијег. То и јесте суштинска мисија Цркве: објава и учешће у есхатону који већ, са а и ов е, јесте битије Цркве. Због тога је тако значајно а наше све очење, а и и мето, и тео огија, и евхаристијски ожив ај, и уопште мисија, бу у аутентични и о краја правос авни. У том контексту, мисија цркве није упућена само онима који нису хришћани, и и нису правос авни, него и онима који су правос авни, са ци ем а открију аутентично хришћанство. К учне речи: евхаристијска тео огија, евхаристија, итургија, мисија, све очење, заје ница, есхатон, веронаука, причешће

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8 Τι είναι το Άγιο Πνεύμα Διδ. Εν. 8 Κεντρικό γεγονός στη ζωή της Εκκλησίας Το Άγιο Πνεύμα επιφοίτησε στους αποστόλους και παραμένει στην Εκκλησία ως Παράκλητος, για να καθοδηγεί τους πιστούς «Εἰς πᾶσαν

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο )

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο ) 1 Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο ) Η Εκκλησία, στην οποία είναι ο χώρος που ενεργεί το Άγιο Πνεύμα, περιλαμβάνεται στη θεϊκή κυριαρχία πάνω στο χρόνο. Το έργο

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Πνευματολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία

Η Παύλεια Θεολογία. Πνευματολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Πνευματολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες.

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Οι Προτεστάντες στην εποχή μας ΑΦΟΡΜΗΣΗ Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Θα μάθουμε τις βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Μάθημα 6 : Σωτήριος Σ. Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΙΙ (Λουκάς-Πράξεις) 2 Ευαγγέλιο = χαρμόσυνη αγγελία

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας):

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας): ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 99. Παρ ότι η δεύτερη ευχή είναι συγκροτημένη με το προοίμιό της, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλα προοίμια, ιδιαίτερα με εκείνα που σε περίληψη περιγράφουν το Μυστήριο της Σωτηρίας,

Διαβάστε περισσότερα

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις του

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά

Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά π. Αλέξανδρου Σμέμαν Η επόμενη Κυριακή ονομάζεται Κυριακή της Απόκρεω γιατί στη διάρκεια της εβδομάδας που ακολουθεί αρχίζει μια περιορισμένη νηστεία αποχή κρέατος»

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ. Μεθοδολογία της ποιμαντικής Η προβληματική του θέματος. Πολλαπλή μέθοδος στην εκκλησιαστική παράδοση. Δημιουργία νέων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΡ. ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ECTS ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α/Α

ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΡ. ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ECTS ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α/Α ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 _ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α/Α ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΩΔΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Το Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος

Το Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος Το Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Το άγιο Βάπτισμα είναι το πρώτο Μυστήριο της Εκκλησίας, διά του οποίου ο άνθρωπος αναγεννάται στην αιώνια ζωή, γίνεται μέλος του σώματος του σταυρωμένου και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο )

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο ) 1 Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο ) Ι.) Η θεμελιακή αφετηρία της Εκκλησίας Η Εκκλησία από την πρώτη στιγμή της ιστορικής της φανέρωσης, είναι μια κοινότητα λατρευτική,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός ΦΑΣΗ Β: 2 ο δίωρο Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός (θεμελιωτισμός) εκφράζονται οι τάσεις εμμονής

Διαβάστε περισσότερα

Οικοδομώντας μια Συστηματική Θεολογία

Οικοδομώντας μια Συστηματική Θεολογία Οικοδομώντας μια Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τέταρτη Οι Δογματικές Θέσεις στην Συστηματική Θεολογία Δόγματα στην Συστηματικότητα 1 Οδηγός Μελέτης Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 21: Ο ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 21: Ο ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 21: Ο ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ 1 Η : ΤΑ ΑΡΘΡΑ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ Περιεχόμενα Διάγραμμα Ένα διάγραμμα του μαθήματος Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το διάγραμμα το μαθήματος, σημειώσεις κλειδιά, αποσπάσματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 7: ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 7: ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 7: ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ναούς β. να τους συγχωρήσει τις αμαρτίες τους β. που κάθισαν οι μαθητές του Χριστού στο Μυστικό Δείπνο β. τη θυσία του Χριστού

ναούς β. να τους συγχωρήσει τις αμαρτίες τους β. που κάθισαν οι μαθητές του Χριστού στο Μυστικό Δείπνο β. τη θυσία του Χριστού Ε ΕΡΩΤΗΜ ΕΠΙΛΟΗ 1 ΕΠΙΛΟΗ 2 ΕΠΙΛΟΗ ΕΠΙΛΟΗ 4 ΣΩΣΤΟ β. λόγω των διωγμών και της Οι πρώτοι χριστιανοί δεν έκτιζαν ναούς. α. επειδή δεν διέθεταν τους πεποίθησης ότι ο Θεός δεν γ. αποκλειστικά και μόνο κατάλληλους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων

Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων Ιστορία και Θεολογία των Εκκλησιαστικών Ύμνων : Η πρώτη περίοδος της εκκλησιαστικής υμνογραφίας (Α - Δ αι.) Γεώργιος Φίλιας Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας 2. Η πρώτη περίοδος της εκκλησιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Οικολογική Ερμηνεία. Ενότητα 2 : 2 ο μάθημα. Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Οικολογική Ερμηνεία. Ενότητα 2 : 2 ο μάθημα. Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οικολογική Ερμηνεία Ενότητα 2 : 2 ο μάθημα Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Τη Θεία Ευχαριστία συνέστησε ο ίδιος ο Κύριος,κατά το Μυστικό Δείπνο,λίγο πριν συλληφθεί και σταυρωθεί. Τα τρία πρώτα Ευαγγέλια,αλλά και ο Απόστολος

Τη Θεία Ευχαριστία συνέστησε ο ίδιος ο Κύριος,κατά το Μυστικό Δείπνο,λίγο πριν συλληφθεί και σταυρωθεί. Τα τρία πρώτα Ευαγγέλια,αλλά και ο Απόστολος Τη Θεία Ευχαριστία συνέστησε ο ίδιος ο Κύριος,κατά το Μυστικό Δείπνο,λίγο πριν συλληφθεί και σταυρωθεί. Τα τρία πρώτα Ευαγγέλια,αλλά και ο Απόστολος Παύλος μάς δίνουν την περιγραφή αυτής της πρώτης Θείας

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 2. Το νοημα και η εξελιξη της χριστιανικης Λατρειας

Μαθημα 2. Το νοημα και η εξελιξη της χριστιανικης Λατρειας Μαθημα 2. Το νοημα και η εξελιξη της χριστιανικης Λατρειας ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τον ορισμό της «λατρείας» και να εξηγούν το νόημα και το θεμέλιό της. 2. Εξηγούν τα χαρακτηριστικά της ορθόδοξης

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό.

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Το διάγραμμα του χρόνου Εποχή Αβραάμ Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου Γέννηση Ιησού Χριστού Άλωση Κων/πολης 2000 1900 1800 1700 1600 1500 1400

Διαβάστε περισσότερα

4 Ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

4 Ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 4 Ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η θέση των λαϊκών στη σύγχρονη λατρεία, επισημάνσεις και προβληματισμοί (κεφ.32) Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 5: ΗΘΟΣ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 5: ΗΘΟΣ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 5: ΗΘΟΣ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ Το σύνολο των Πιστωτικών Μονάδων (), που απαιτούνται για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε., ανέρχονται σε 120. Αναλυτικότερα το πρόγραμμα των μαθημάτων διαμορφώνεται ανά κατεύθυνση ως εξής: 1. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΒΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος)

ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος) ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΦΩΤΟΔΟΤΕΣ» - Κορυδαλλών 10 Κάντζα Αττικής 153 51 Phone: 210 6658 551 - Email: fotodotes@yahoo.gr ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος) Συγγραφέας: Παπαδημητρακόπουλος Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 8: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΛΟΓΟΥ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 8: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΛΟΓΟΥ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 8: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΛΟΓΟΥ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Σε παρακαλούμε, λοιπόν, Κύριε: το ίδιο Πανάγιο Πνεύμα ας ευδοκήσει να αγιάσει τα δώρα αυτά, 118. Ενώνει τα χέρια, τα επιθέτει στα Δώρα και λέει:

Σε παρακαλούμε, λοιπόν, Κύριε: το ίδιο Πανάγιο Πνεύμα ας ευδοκήσει να αγιάσει τα δώρα αυτά, 118. Ενώνει τα χέρια, τα επιθέτει στα Δώρα και λέει: ΤΕΤΑΡΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 116. Το προοίμιο της παρακάτω Ευχαριστιακής ευχής δεν επιτρέπεται να αντικατασταθεί με άλλο, διότι συνολικά παρουσιάζει σε περίληψη την ιστορία της σωτηρίας μας. Ο Κύριος να είναι μαζί

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Εκκλησιολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία

Η Παύλεια Θεολογία. Εκκλησιολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Εκκλησιολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος

Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος Μαθήματα Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Θεολογίας, ακαδ. έτος 2014-2015 Άρθρο 6 Πρόγραμμα μαθημάτων 1. Για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε. ο φοιτητής πρέπει να παρακολουθήσει και να εξετασθεί με επιτυχία

Διαβάστε περισσότερα

Σαν τα πουλιά του ουρανού

Σαν τα πουλιά του ουρανού ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Σαν τα πουλιά του ουρανού Ενότητα 4 : 4 ο μάθημα Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελικές αφηγήσεις της Ανάστασης

Ευαγγελικές αφηγήσεις της Ανάστασης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ευαγγελικές αφηγήσεις της Ανάστασης Ενότητα 4 : Η αφήγηση της Ανάστασης στο κατά Λουκάν (Μέρος Α ) Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Ποιμαντικής

Διαβάστε περισσότερα

(Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας)

(Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας) (Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας) Τ ρ ι ώ δ ι ο Η περίοδος αυτή πήρε το όνομα της από

Διαβάστε περισσότερα

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Από τη μαγεία του παραμυθιού στην πλάνη της μαγείας (κεφ.35) Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ 2014 Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για να πεθάνουμε κι εμείς ως προς την αμαρτία και να

Διαβάστε περισσότερα

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες Ποίοι ήταν οι τρεις Ιεράρχες και γιατί τους τιμούμε; Με τον όρο Τρεις Ιεράρχες, αναφερόμαστε συνοπτικά στους τρεις επιφανείς Αγίους και θεολόγους, Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ Πράξ. ιε, 1-32

Η ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ Πράξ. ιε, 1-32 Η ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ Πράξ. ιε, 1-32 Με το τέλος της Α περιοδείας του αποστ. Παύλου υπάρχουν δύο ομάδες χριστιανών: ΟΙ ΙΟΥΔΑΙΟ-ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ Είναι Iουδαίοι Ακολουθούν τα ιουδαϊκά ήθη και έθιμα (περιτομή, αργία

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Α.) ΘΕΟΣ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΟΜΕΝΟΣ

Α.) ΘΕΟΣ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΟΜΕΝΟΣ 1 Α.) ΘΕΟΣ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΟΜΕΝΟΣ I.) Το λυτρωτικό έργο του Χριστού Ο Θεός της χριστιανικής πίστης δεν είναι «Θεός αποκεκρυμμένος» (Deus absconditus), αλλά «Θεός αποκεκαλυμμένος» (Deus revelatus). Κι αν κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ

Η ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ Η ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ Το κείμενο Οι θεολογικές έριδες Οι ερμηνευτές πατέρες Οι εκκλησιαστικές διαμάχες Η ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 11: ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 11: ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 11: ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενειακό πνεύμα: ουτοπία ή πραγματικότητα;

Οικογενειακό πνεύμα: ουτοπία ή πραγματικότητα; Οικογενειακό πνεύμα: ουτοπία ή πραγματικότητα; Κάθε χρόνο, μέσα στο μήνα Ιανουάριο υπάρχει η εβδομάδα αφιερωμένη στην προσευχή για την ενότητα των χριστιανών. Κατά τη διάρκεια αυτής της εβδομάδας χριστιανοί

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΙΑΝΟΙ

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΙΑΝΟΙ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΙΑΝΟΙ Οι Πεντηκοστιανοί υποστηρίζουν ότι στις συνάξεις τους επαναλαμβάνεται το γεγονός της Πεντηκοστής, το οποίο περιγράφεται στην Καινή Διαθήκη. Ας δούμε το θέμα ιστορικά. Πενήντα

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Προβληματισμού για τη συμμετοχή σε Τοπικό Επίπεδο

Θέματα Προβληματισμού για τη συμμετοχή σε Τοπικό Επίπεδο Θέματα Προβληματισμού για τη συμμετοχή σε Τοπικό Επίπεδο 1 ος ΑΞΟΝΑΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΘΕΜΑ 1 ο : Η καρδιά της Αποστολής μάς οδηγεί σε μια νέα γη «Η ιστορία της Πνευματικότητάς μας είναι πράγματι απλή. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη

Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Εισαγωγικά στοιχεία στην Παλαιά Διαθήκη Οι φιλολογικές πηγές της Πεντατεύχου (Φιλολογικά στρώματα): Οι τέσσερις πηγές της Πεντατεύχου είναι: η Γιαχβική, η Ελωχειμική, το Δευτερονόμιο και ο Ιερατικός Κώδικας.

Διαβάστε περισσότερα

α/α ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου

α/α ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου Εξάμηνο Α Μαθήματα Υποχρεωτικά ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 σελ. 1 1. Αρχαία Εβραϊκή Γλώσσα Βελουδία Σιδέρη- Παπαδοπούλου 1/9/2011 Πέμπτη 9:00 Γραφείο 2. Εισαγωγή στην Κωνσταντίνος 7/9/2011 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Β Διεθνές Συνέδριο Κυπριακής Αγιολογίας

Β Διεθνές Συνέδριο Κυπριακής Αγιολογίας Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της Πολιτιστικής Ακαδημίας «Άγιος Επιφάνιος» πραγματοποιήθηκε, από τις 13-15 Φεβρουαρίου 2014, στο Μέγα Συνοδικό της Ιεράς Μητροπόλεως Κωνσταντίας στο Παραλίμνι το Β Διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 7: ΤΑ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 7: ΤΑ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 7: ΤΑ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

«Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Διδ. Εν. 10

«Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Διδ. Εν. 10 «Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα Διδ. Εν. 10 α) Οι ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας Μεγάλη Εβδομάδα: επειδή γιορτάζουμε μεγάλα (σπουδαία) γεγονότα Από την Κυριακή των Βαΐων

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Σωτηριολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας

Η Παύλεια Θεολογία. Σωτηριολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Σωτηριολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Συνάντηση αντιπροσωπείας του ΔΣ της Πανελληνίου Ενώσεως Θεολόγων (ΠΕΘ) με τον Υπουργό Παιδείας, Έρευνας & Θρησκευμάτων κ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Συνάντηση αντιπροσωπείας του ΔΣ της Πανελληνίου Ενώσεως Θεολόγων (ΠΕΘ) με τον Υπουργό Παιδείας, Έρευνας & Θρησκευμάτων κ. Αθήνα, 9 Οκτωβρίου 2015 Συνάντηση αντιπροσωπείας του ΔΣ της Πανελληνίου Ενώσεως Θεολόγων (ΠΕΘ) με τον Υπουργό Παιδείας, Έρευνας & Θρησκευμάτων κ. Νικόλαο Φίλη Την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2015, αντιπροσωπεία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: Ο Άγιος Πέτρος μετανοών (1600) «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

-16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η Ανάσταση Του Χριστού (κεφ.11) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν οι μαθητές,

Διαβάστε περισσότερα

Ecoles européennes ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ) Μικτή Παιδαγωγική Επιτροπή

Ecoles européennes ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ) Μικτή Παιδαγωγική Επιτροπή Ecoles européennes Bureau du Secrétaire général Unité de Développement Pédagogique Réf. : 2011-01-D-89-el-2 Orig. : FR ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ (ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ) Μικτή Παιδαγωγική

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκεία: ένα παναθρώπινο φαινόμενο. Διδ. Εν. 3

Θρησκεία: ένα παναθρώπινο φαινόμενο. Διδ. Εν. 3 Θρησκεία: ένα παναθρώπινο φαινόμενο Διδ. Εν. 3 Η έννοια της θρησκείας Ο όρος «θρησκεία» συνδέεται με το φαινόμενο της θρησκείας γενικά και με τις επιμέρους θρησκείες ειδικότερα Με το πολυδιάστατο και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ενότητα 8: Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΑΤΗΧΗΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και περιεχόμενο

Δομή και περιεχόμενο Δομή και περιεχόμενο Διάλεξη Δεύτερη από την σειρά Το Βιβλίο των Πράξεων Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το περίγραμμα το μαθήματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 of 5 14/4/2014 12:35 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 14-4-2014 Ερώτηση παρακίνησης: 1 Τα Χριστούγεννα η Εκκλησία γιορτάζει: τη Θεία Ενανθρώπηση τη Θεία Ευχαριστία τη Βάπτιση του Χριστού Ερώτηση παρακίνησης:

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης

Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ερμηνεία Αποκαλυπτικών κειμένων της Καινής Διαθήκης Ενότητα 3: Ιουδαϊκά αποκαλυπτικά κείμενα σύγχρονα με την Καινή Διαθήκη Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα