6 Βιοσυναρμοστική Χημεία, Τόμος ΙΙ: Σύνθεση και Μελέτη Ενώσεων Συναρμογής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "6 Βιοσυναρμοστική Χημεία, Τόμος ΙΙ: Σύνθεση και Μελέτη Ενώσεων Συναρμογής"

Transcript

1

2 Πρόλογος Ο δεύτερος τόμος της «Βιοσυναρμοστικής Χημείας» ασχολείται με τη σύνθεση και τη μελέτη των ενώσεων συναρμογής. Θα εξεταστούν οι κυριότερες φασματοσκοπικές τεχνικές, που επιτρέπουν να βγουν συμπεράσματα για τη δομή, την μαγνητική συμπεριφορά και τις φυσικές και χημικές ιδιότητες των συμπλόκων. Όπως έχει αναφερθεί και στον πρώτο τόμο, η χημεία ενώσεων συναρμογής αποτελεί το κύριο αντικείμενο γνώσης για την κατανόηση της συμπεριφοράς και δράσης των βιολογικών συστημάτων. Η παρασκευή και η μελέτη ενώσεωνμοντέλων αποτελεί ένα δυναμικό κλάδο της Βιοανόργανης Χημείας, της χημείας που εξετάζει το ρόλο των ανόργανων στοιχείων στα βιολογικά συστήματα. Πολλές από τις ενώσεις που θα παρασκευαστούν και θα μελετηθούν στο πειραματικό μέρος, έχουν χρησιμοποιηθεί ως δυναμικά μοντέλα μελέτης μεταλλικών κέντρων μεταλλοπρωτεϊνών και μεταλλοενζύμων. Στο πρώτο κεφάλαιο αυτού του τόμου θα δοθούν γενικά χαρακτηριστικά της φασματοσκοπίας και των μετάλλων σε σχέση με την κατάταξή τους στον περιοδικό πίνακα. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι αρχές στις οποίες στηρίζεται η φασματοσκοπία υπερύθρου ή δονητική φασματοσκοπία (IR) και οι δυνατότητες που προσφέρει για τη μελέτη των ενώσεων συναρμογής. Το τρίτο κεφάλαιο διαπραγματεύεται την ηλεκτρονική φασματοσκοπία ή φασματοσκοπία υπεριώδουςορατού (UV-Vis), η οποία αποτελεί μία από τις δυναμικότερες τεχνικές, κυρίως για τη μελέτη διαλυμάτων των ενώσεων συναρμογής. Στο τέταρτο και πέμπτο κεφάλαιο μελετάται η επίδραση του μαγνητική πεδίου είτε στον πυρήνα είτε στο ηλεκτρόνιο μέσω των φασματοσκοπικών μεθόδων του πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού (NMR) και του ηλεκτρονικού παραμαγνητικού συντονισμού (ESR) αντίστοιχα. Στο έκτο κεφάλαιο εξετάζονται οι ενώσεις συναρμογής ως μαγνητικά υλικά και παρουσιάζονται οι δυνατότητες που δίνουν οι μαγνητικές μετρήσεις στην ερμηνεία δομικών χαρακτηριστικών των συμπλόκων. Στο έβδομο κεφάλαιο παρουσιάζονται ορισμένες εφαρμογές φασματοσκοπικών μεθόδων στη μελέτη της χημικής ισορροπίας των ενώσεων συναρμογής σε διάλυμα. Στο όγδοο και ένατο κεφάλαιο ο αναγνώστης θα μπορέσει να πάρει ορισμένες πληροφορίες για την

3 6 Βιοσυναρμοστική Χημεία, Τόμος ΙΙ: Σύνθεση και Μελέτη Ενώσεων Συναρμογής επικινδυνότητα των χημικών ενώσεων και τις προφυλάξεις που πρέπει να παίρνει, προτού αποφασίσει να μπει στο χημικό εργαστήριο ή και κατά τη διάρκεια των πειραμάτων. Αποτελεί ίσως το σημαντικότερο παράγοντα γνώσης ενός χημικού, να γνωρίζει την επικινδυνότητα των χημικών ενώσεων και τα μέτρα προστασίας, καθώς και τις ενέργειες που πρέπει να κάνει σε περίπτωση ατυχήματος. Στο τελευταίο δέκατο κεφάλαιο δίνεται η σύνθεσή και η μελέτη με φασματοσκοπικές ή μαγνητικές μεθόδους πέντε ενοτήτων ενώσεων συναρμογής. Κάθε μία ενότητα έχει ορισμένα χαρακτηριστικά, τα οποία θα επιτρέψουν στο φοιτητή ή χημικό, που θέλει να ασχοληθεί με τις ενώσεις συναρμογής, να κατανοήσει τόσο τη θεωρία που αναπτύσσεται στον πρώτο τόμο, όσο και να εκτιμήσει τη σημασία που παίζει η καλή γνώση της θεωρίας στη διερεύνηση του περιβάλλοντός μας. Θεσσαλονίκη, Μάρτιος 2006 Οι συγγραφείς

4 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων και της Φασματοσκοπίας 1.1 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων Τα Μεταβατικά Στοιχεία Τα Μεταλλικά Στοιχεία του Τομέα s του Περιοδικού Πίνακα Τα Μεταλλικά Στοιχεία του Τομέα p του Περιοδικού Πίνακα Γενικά για τη Φασματοσκοπία Χημικές Διαδικασίες που επηρεάζουν το Εύρος μιας Απορρόφησης σ ένα Φάσμα...26 Κεφάλαιο 2 Δονητική Φασματοσκοπία (Φασματοσκοπία IR & Raman) 2.1 Ο Δεσμός και η Ταλάντωσή του Τα Πολυατομικά Μόρια Η Χρήση της Συμμετρίας για την Εύρεση του Αριθμού των Ενεργών IR και Raman Ταινιών Γεωμετρική συμμετρία μορίων και φάσματα IR Μόρια του Τύπου ΑΒ Τριατομικά Μόρια ΑΒΓ, ΑΒ 2, Α Τετρατομικά Μόρια ΑΒ 3, ΑΒΓ Μόρια του Τύπου ΑΒ Φάσματα IR των Ενώσεων Συναρμογής Χαρακτηριστικές Περιοχές σε ένα Φάσμα IR Φασματοσκοπία Raman Οι Τεχνικές Λήψης ενός Φάσματος Υπερύθρου...61

5 8 Βιοσυναρμοστική Χημεία, Τόμος ΙΙ: Σύνθεση και Μελέτη Ενώσεων Συναρμογής Πίνακας Π2.1: Ταινίες υπερύθρου (ΙR) στην περιοχή cm 1 Infrared correlation chart...69 Πίνακας Π2.2: Ταινίες υπερύθρου (ΙR) στην περιοχή cm 1 Infrared correlation chart...72 Πίνακας Π2.3: Ταινίες υπερύθρου (ΙR) στην περιοχή cm 1 Far infrared vibrational frequency correlation chart...74 Κεφάλαιο 3 Φασματοσκοπία Υπεριώδους - Ορατού (UV-Vis) 3.1 Γενικά Στοιχεία Χαρακτηρισμός των Μεταπτώσεων Κριτήρια για την Απόδοση Ταινιών Εφαρμογές Ηλεκτρονικές Διεγέρσεις στις Ενώσεις Συναρμογής Η γενική Μορφή του Φάσματος Σύζευξη Δονητικών - Ηλεκτρονικών Καταστάσεων Το Φαινόμενο Jahn - Teller Η Σύζευξη Τροχιάς Σπιν Η Αποτίμηση ενός Ηλεκτρονικού Φάσματος Νεφελαυξητικό Αποτέλεσμα και Φασματοχημικές Σειρές Στοιχεία Δομής από τα Ηλεκτρονικά Φάσματα Κεφάλαιο 4 Φασματοσκοπία Πυρηνικού Μαγνητικού Συντονισμού 4.1 Χημική Μετατόπιση Ενεργειακά Διαγράμματα και Φάσματα που προκύπτουν από την Αλληλεπίδραση δύο Πυρήνων ή Δύο Ομάδων Διαφορετικών Πυρήνων Φάσματα Πρώτης Τάξεως Φάσματα Δευτέρας Τάξεως Μαγνητική Ισοδυναμία Χημική Ανταλλαγή...116

6 Περιεχόμενα Τετραπολική Διεύρυνση Κορυφών Πίνακας Π4.1: Χαρακτηριστικές κορυφές 1ΗΝΜR οργανικών μορίων Characteristic NMR spectral positions for hydrogen in organic structures Κεφάλαιο 5 Φασματοσκοπία Ηλεκτρονικού Παραμαγνητικού Συντονισμού 5.1 Βασικές αρχές της φασματοσκοπίας EPR Οι Απορροφήσεις στα Φάσματα EPR Ποια Μόρια μπορούν να δώσουν Φάσματα EPR Πλήθος Ασύζευκτων Ηλεκτρονίων Ενεργειακή Σχάση σε Τριπλή Κατάσταση Αλληλεπίδραση των Ηλεκτρονικών και Πυρηνικών Σπιν. Υπέρλεπτη Δομή Φασμάτων Κανόνες Επιλογής Παραδείγματα και Ανάλυση Φασμάτων EPR Σύζευξη Ηλεκτρονικού Σπιν με Πυρήνα I = 1/ Σύζευξη Ηλεκτρονικού Σπιν με έναν Πυρήνα με Ι = Γενίκευση της Σύζευξης Ηλεκτρονικού Σπιν με έναν Πυρήνα οποιουδήποτε Σπιν Σύζευξη Ηλεκτρονικού Σπιν με δυο Ισοδύναμους Πυρήνες με Ι=1/ Σύζευξη Ηλεκτρονικού Σπιν με Τρεις Ισοδυνάμους Πυρήνες I = 1/ Γενίκευση της Σύζευξης Ηλεκτρονικού Σπιν με n Ισοδύναμους Πυρήνες με I = 1/ Σύζευξη Ηλεκτρονικού Σπιν με δυο μη-ισοδύναμους Πυρήνες I = 1/ Σύζευξη Ηλεκτρονικού Σπιν με δυο Ισοδύναμους Πυρήνες Ι = Φάσματα EPR Ορισμένων Συμπλόκων...150

7 10 Βιοσυναρμοστική Χημεία, Τόμος ΙΙ: Σύνθεση και Μελέτη Ενώσεων Συναρμογής Κεφάλαιο 6 Μαγνητισμός 6.1 Τύποι Μαγνητικής Συμπεριφοράς Διαμαγνητισμός Παραδείγματα υπολογισμού της διαμαγνητικής επιδεκτικότητας Παραμαγνητισμός σε Απλό Σύστημα, όπου S = 1/ Εξίσωση Van Vleck Εφαρμογές της Μέτρησης Επιδεκτικότητας Αλληλεπίδραση Σπιν-Τροχιάς Ενδομοριακά Φαινόμενα Ισορροπία Υψηλού - Χαμηλού Σπιν Μέτρηση της Μαγνητικής Επιδεκτικότητας Κεφάλαιο 7 Μελέτη των Ενώσεων Συναρμογής σε Διάλυμα 7.1 Γενικά Μερικές Γενικές Εφαρμογές της Φασματοσκοπίας Προσδιορισμός της Συγκέντρωσης Ισοσβεστικό Σημείο Μετρήσεις Αγωγιμότητας Κεφάλαιο 8 Οι Κυριότεροι Διαλύτες και Τρόποι Καθαρισμού τους 8.1 Διαλύτες Ξηραντικές Ουσίες Οξείδιο του Αργιλίου Χλωριούχο Ασβέστιο (άνυδρο) Υδρίδιο του Ασβεστίου Ανθρακικό Κάλιο...199

8 Περιεχόμενα Καυστικό Κάλιο Silica Gel Θειικό Μαγνήσιο (άνυδρο) Μοριακά Κόσκινα Νάτριο Καυστικό Νάτριο Θειϊκό Νάτριο (άνυδρο) Πεντοξείδιο του Φωσφόρου Μέθοδοι Καθαρισμού και Ξήρανσης Διαλυτών Ξήρανση με Μοριακά Κόσκινα Ξήρανση με Αλκαλιμέταλλα και Υδρίδια Μετάλλων Υδρογονάνθρακες n-πεντάνιο, CΗ 3CH 2CH 2CH 2CΗ n-εξάνιο, CΗ 3CH 2CH 2CH 2CH 2CΗ Πετρελαϊκός αιθέρας (40/60) Μείγμα διαφόρων υδρογονανθράκων Κυκλοεξάνιο, C 6H Βενζόλιο, C 6H Τολουόλιο, C 7H Χλωριωμένοι Υδρογονάνθρακες Διχλωρομεθάνιο, CH 2Cl Τριχλωροαιθυλένιο, ClCH=CCl Χλωροφόρμιο, CHCl Τετραχλωράνθρακας, CCl Αιθέρες Διαιθυλαιθέρας CH 3CH 2 O CH 2CH Τετραϋδροφουράνιο, THF, C 4H 8O ,4 Διοξάνιο, C 4H 8O Αλκοόλες Μεθανόλη, CH 3OH Αιθανόλη, CH 3CH 2OH n-προπανόλη, CH 3CH 2CH 2OH Iσοπροπανόλη, CH 3CH 2CH 2OH n-βουτανόλη CΗ 3CΗ 2CΗ 2CΗ 2ΟΗ tert- Βουτανόλη, (2-Μεθυλ-προπανόλη), C 4H 10O...212

9 12 Βιοσυναρμοστική Χημεία, Τόμος ΙΙ: Σύνθεση και Μελέτη Ενώσεων Συναρμογής Εστέρες Οξικός μεθυλεστέρας, CH 3C(O)OCH Οξικός αιθυλεστέρας, CH 3C(O)OCH 2CH Διάφοροι Πολικοί Διαλύτες Ακετόνη, CΗ 3C(Ο)CH Ακετονιτρίλιο, CH 3CN Ν,Ν Διμεθυλφορμαμίδιο, DMF, (CΗ 3) 2Ν CΗΟ Διμεθυλσουλφοξείδιο, DMSO, (CH 3) 2SO Νιτρομεθάνιο, CH 3NO Οξικό οξύ, CΗ 3COOH Πυριδίνη, C 5Η 5Ν Οξικός ανυδρίτης, CΗ 3C(O) Ο C(O)CΗ Κεφάλαιο 9 Μέτρα Ασφαλούς Χρήσης Χημικών Ενώσεων 9.1 Γενικές Οδηγίες Χρήση Χημικών Αντιδραστηρίων Χρήση Συσκευών και Οργάνων Πίνακας Συμβατότητας Χημικών Ουσιών (Chemicals Compatibility Chart) Κεφάλαιο 10 Εργαστηριακές Ασκήσεις Πειράματα 10.1 Μελέτη της Δομής Ενώσεων Συναρμογής με Βάσεις του Schiff Σύνθεση και Μελέτη της Δομής των Ενώσεων Συναρμογής Mn(salen)(SCN), Mn(Hsaladhp) 2 και Ni(salen) Παρασκευή του Ligand (HOC 6H 4CΗ=NCH 2CH 2N=ΗCC 6H 4OH) = Η 2salen Παρασκευή του Συμπλόκου Mn(salen)(SCN) ή [N,Nʹ ethylenebis(salicylideneiminato)](isothiocyanato)manganese...229

10 Περιεχόμενα Παρασκευή του Ligand (HOCH 2) 2(CH 3)C N=CHC 6H 4OH = 1,3 dihydroxy 2 methyl (salicylideneamino)propane = H 3saladhp Παρασκευή του Συμπλόκου Mn(Ηsaladhp) Σύνθεση του Συμπλόκου N,Nʹ ethylenebis(salicylideneiminato)nickel(ii) = [Ni(salen)] Εναλλακτικός Τρόπος (template) Σύνθεσης του Συμπλόκου [Ni(salen)] Μελέτη με τη Φασματοσκοπία Υπερύθρου Μελέτη της Αγωγιμότητας Διαλυμάτων των Συμπλόκων Mn(salen)(SCN), Mn(Ηsaladhp) 2 και Ni(salen) Μελέτη με τη Φασματοσκοπία UV-Vis Μελέτη των Μαγνητικών Ιδιοτήτων των Συμπλόκων Τρόπος Παρουσίασης της Εργασίας Μελέτη Ενώσεων Συναρμογής του Co(III). Προσδιορισμός της Φασματοχημικής Σειράς των Ligands, Cl, en, NH 3, acac, ox = Σύνθεση του συμπλόκου tris(ethylenediamine)cobalt(ιιι) Chloride, [Co(en) 3]Cl Σύνθεση του Συμπλόκου tris(2,4 pentanedionato)cobalt(ιιι), Co(acac) Σύνθεση του Συμπλόκου pentaamminechlorocobalt(iii) chloride, [Co(NH 3) 5Cl]Cl Σύνθεση του Συμπλόκου hexaamminecobalt(iii) chloride, [Co(NH 3) 6]Cl Σύνθεση του Συμπλόκου potassium tris(oxalato)cobaltate(iii), K 3[Co(C 2O 4) 3] = K 3[Co(ox) 3] Μελέτη των Μαγνητικών Ιδιοτήτων των Συμπλόκων Μελέτη με τη Φασματοσκοπία UV-Vis Προσδιορισμός της Φασματοχημικής Σειράς των Ligands, Cl, en, NH 3, acac, ox = Μελέτη των Ηλεκτρονικών Μεταπτώσεων Συμπλόκων του Cr(III) με Χρήση των Διαγραμμάτων Tanabe-Sugano και Προσδιορισμός της Φασματοχημικής Σειράς των Ligands, H 2O, Cl, en, NH 3, acac, urea, SCN, ox =...271

11 14 Βιοσυναρμοστική Χημεία, Τόμος ΙΙ: Σύνθεση και Μελέτη Ενώσεων Συναρμογής Σύνθεση του Συμπλόκου tris(2,4 pentanedionato)chromium(ιιι), Cr(acac) Σύνθεση του Συμπλόκου tris(ethylenediamine)chromium(iii) sulphate, [Cr(en) 3] 2(SO 4) Σύνθεση του Ένυδρου Συμπλόκου tris(ethylenediamine)chromium(iii) Chloride, [Cr(en) 3]Cl 3 Η 2Ο Σύνθεση του Συμπλόκου cis dichlorobis(ethylenediamine) chromium(iii) Chloride, cis [Cr(en) 2Cl 2]Cl Σύνθεση του Συμπλόκου hexakis(urea)chromium(ιιι) chloride, [Cr(urea) 6]Cl Σύνθεση του Συμπλόκου Potassium hexakis(isothiocyanato) chromate(iii), K 3[Cr(NCS) 6] Σύνθεση του Συμπλόκου Potassium cis diaquabis(oxalato) chromate dehydrate, cis K[Cr(ox) 2(H 2O) 2] 2H 2O Σύνθεση του Συμπλόκου tris(3 bromo 2,4 pentanedionato) chromium(iii), Cr(3 Bracac) Σύνθεση του Συμπλόκου pentaammineaquachromium(iii) Nitrate, [Cr(NH 3) 5(H 2O)](ΝΟ 3) Σύνθεση του Συμπλόκου pentaamminenitratochromium(iii) Nitrate, [Cr(NH 3) 5(ΝΟ 3)](ΝΟ 3) Μελέτη με τη φασματοσκοπία UV-Vis Μελέτη της Αγωγιμότητας Διαλυμάτων των Συμπλόκων Cr(acac) 3, [Cr(en) 3] 2(SO 4) 3, [Cr(en) 3]Cl 3, cis [Cr(en) 2Cl 2]Cl, [Cr(urea) 6]Cl 3, K 3[Cr(NCS) 6], K[Cr(ox) 2(H 2O) 2], Cr(3 Bracac) 3, [Cr(NH 3) 5(H 2O)](ΝΟ 3) 3 και [Cr(NH 3) 5(ΝΟ 3)](ΝΟ 3) Μελέτη της Δομής Συμπλόκων Αριθμού Συναρμογής Σύνθεση του συμπλόκου dichlorobis(triphenylphosphine) nickel(ii), Ni(PPh 3) 2Cl Σύνθεση του Συμπλόκου dibromobis(triphenylphosphine) nickel(ιι), [Ni(PPh 3) 2Br 2] Σύνθεση του Συμπλόκου bis(dithiocarbamato)nickel(ιι), Ni(S 2CNC 4H 9) Σύνθεση του Συμπλόκου dichlorobis(pyridine)cobalt(ιι), Co(py) 2Cl

12 Περιεχόμενα Σύνθεση του Συμπλόκου bis(2,4 pentadionato)copper(ii), Cu(acac) Σύνθεση του Συμπλόκου tetraamminecopper(ιι) sulphate hydrate, [Cu(NH 3) 4]SO 4 Η 2Ο Μελέτη με τη Φασματοσκοπία Υπερύθρου Μελέτη των Μαγνητικών Ιδιοτήτων των Συμπλόκων Μελέτη με τη Φασματοσκοπία UV-Vis Μελέτη της Αγωγιμότητας Διαλυμάτων των Συμπλόκων 1) dichlorobis(triphenylphosphine)nickel(ii), Ni(PPh 3) 2Cl 2 2) dibromobis(triphenylphosphine)nickel(ιι), [Ni(PPh 3) 2Br 2] 3) bis(dithiocarbamato)nickel(ιι), Ni(S 2CNC 4H 9) 2 4) dichlorobis(pyridine)cobalt(ιι), Co(py) 2Cl 2 5) bis(2,4 pentadionato)copper(ii), Cu(acac) 2 6) tetraamminecopper(ιι) sulphate hydrate [Cu(NH 3) 4]SO 4 Η 2Ο Μελέτη της Δομής Συμπλόκων Αριθμού Συναρμογής Σύνθεση των Συμπλόκων cis aquabis(glycinato)copper(ii), cis Cu(H 2NCH 2COO) 2(H 2O) και trans aquabis(glicynato) copper(ii), trans Cu(H 2NCH 2COO) 2(H 2O) Σύνθεση του Συμπλόκου bis(dithiocarbamato)iron(iιι) chloride, Fe(S 2CNC 4H 9) 2Cl Σύνθεση του Συμπλόκου bis(2,4 pentanedionato) oxovanadium(iv), VO(acac) Μελέτη με τη Φασματοσκοπία Υπερύθρου Μελέτη των Μαγνητικών Ιδιοτήτων των Συμπλόκων Μελέτη με τη Φασματοσκοπία UV-Vis Μελέτη της Αγωγιμότητας Διαλυμάτων των Συμπλόκων cis aquabis(glycinato)copper(ii), cis Cu(H 2NCH 2COO) 2(H 2O), trans aquabis(glicynato)copper(ii), trans Cu(H 2NCH 2COO) 2(H 2O), bis(dithiocarbamato)iron(iιι) chloride, Fe(S 2CNC 4H 9) 2Cl, bis(2,4 pentanedionato)oxovanadium(iv), VO(acac) Βιβλιογραφία Ευρετήριο όρων...345

13 1 ο Κεφάλαιο ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ 1.1 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων Τα μέταλλα αποτελούν την πλειονότητα των στοιχείων και κατανέμονται και στους τρεις τομείς του περιοδικού πίνακα. Από τα στοιχεία αυτά ενώσεις συναρμογής σχηματίζουν κατεξοχήν τα στοιχεία του τομέα d και για το λόγο αυτό συνιστούν και το μεγαλύτερο μέρος των παραδειγμάτων και των δεδομένων της Χημείας των Ενώσεων Συναρμογής. Στη συνέχεια εξετάζεται συνοπτικά η γενική χημική δραστικότητα των μετάλλων του περιοδικού πίνακα Τα Μεταβατικά Στοιχεία Τα μεταβατικά στοιχεία κατέχουν τη συγκεκριμένη θέση στον περιοδικό πίνακα, γιατί δημιουργούν μία μετάβαση από τα στοιχεία του τομέα s σ αυτά του τομέα p. Μπορεί επίσης να αναφέρονται και ως στοιχεία του τομέα d του περιοδικού πίνακα, επειδή κατά τη δόμηση αυτών των στοιχείων τα υψηλότερης ενέργειας τροχιακά, που καταλαμβάνονται από ηλεκτρόνια, είναι τα d τροχιακά. Εφόσον οι κυματικές συναρτήσεις των d ατομικών τροχιακών είναι 5 σε αριθμό, τα μεταβατικά στοιχεία θα αποτελούν 10 συνολικά ομάδες. Στην παλαιότερη μορφή του περιοδικού πίνακα οι ομάδες αυτές χαρακτηριζόταν συνολικά ως δευτερεύουσες και είχαν ονομασίες κατ αναλογία προς τις κύριες ομάδες, δηλαδή λατινική αρίθμηση από το Ι έως το VIII με την προσθήκη, ως δείκτη, ενός Β, για να διακρί-

14 18 Κεφάλαιο 1 νονται από αυτές. Στην όγδοη ομάδα περιλαμβάνονταν τρεις επιμέρους ομάδες και συγκεκριμένα του κοβαλτίου, του σιδήρου και του νικελίου, εξαιτίας της πολύ μεγάλης ομοιότητας των στοιχείων αυτών μεταξύ τους. Για τις ομάδες των μεταβατικών στοιχείων ισχύουν, με μικρές διαφοροποιήσεις εξαιτίας της παρουσίας των d τροχιακών, όσα ισχύουν γενικά για τις ομάδες και περιόδους του περιοδικού πίνακα, δηλαδή: Σε κάθε περίοδο των μεταβατικών στοιχείων η ατομική ακτίνα μειώνεται σταδιακά από αριστερά προς τα δεξιά, ενώ ταυτόχρονα αυξάνει η πρώτη ενέργεια ιονισμού. Στις τιμές της ενέργειας ιονισμού παρατηρούνται δύο σημεία πτώσης, ακριβώς στα στοιχεία που έχουμε την εμφάνιση ευσταθούς διαμόρφωσης, που αντιστοιχεί σε ημισυμπληρωμένα ή συμπληρωμένα d τροχιακά αντίστοιχα. Οι μεταβολές αυτές σε σχετικές τιμές είναι αρκετά μικρότερες από τις αντίστοιχες, που παρατηρούνται στους τομείς s και p του περιοδικού πίνακα. Γενικά οι ενέργειες ιονισμού των μεταβατικών στοιχείων είναι σχετικά χαμηλές, κάτι που σχετίζεται με την ύπαρξη του λεγόμενου μεταλλικού πλέγματος, μιας τρισδιάστατης διάταξης των ατόμων στο χώρο, η οποία εμφανίζει σημαντική αγωγιμότητα εξαιτίας της ύπαρξης ενός νέφους ηλεκτρονίων, τα οποία μπορεί να θεωρηθεί ότι κινούνται στο πλέγμα, χωρίς να έχουν συγκεκριμένο άτομο με το οποίο να συνδέονται. Οι μεταβολές των ιδιοτήτων είναι ομαλές και γενικώς ανάλογες προς τις μεταβολές των λοιπών ομάδων του περιοδικού πίνακα. Όσον αφορά τη σημαντικά διαφορετική συμπεριφορά μεταξύ του πρώτου στοιχείου της κάθε ομάδας από των υπόλοιπων, αποδίδεται κυρίως στην ατομική ακτίνα. Αντίθετα η σχετική ο- μοιότητα στη συμπεριφορά μεταξύ του δεύτερου και τρίτου μέλους κάθε ομάδας αποδίδεται κυρίως στην πολύ μικρή μεταβολή στην ατομική ακτίνα, καθώς η α- ναμενόμενη αύξηση λόγω της αύξησης του κύριου κβαντικού αριθμού αντισταθμίζεται σε μεγάλο βαθμό από τη συρρίκνωση της ατομικής ακτίνας, που οφείλεται στη μεσολαβούσα συμπληρωμένη f τροχιά. Αυτή η σχεδόν σύμπτωση των ατομικών ακτίνων έχει ως αποτέλεσμα τα δύο βαρύτερα στοιχεία της ίδιας ομάδας να εμφανίζουν περίπου ίδιες ενέργειες ιονισμού, επιδιαλύτωσης και πλέγματος (όσον αφορά τα αντίστοιχα άλατά τους) καθώς και παραπλήσια κανονικά δυναμικά οξειδοαναγωγής. Στα πρώτα στοιχεία κάθε περιόδου όλα τα ηλεκτρόνια της τροχιάς σθένους, στα οποία συμπεριλαμβάνονται τα ns και τα (n 1)d, συμμετέχουν άμεσα στο σχηματισμό των δεσμών και κατά συνέπεια ο μέγιστος αριθμός οξείδωσης ταυτίζεται με τον αριθμό της ομάδας στον περιοδικό πίνακα, εφόσον βέβαια ακολου-

15 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων και της Φασματοσκοπίας 19 Πίνακας Τα σθένη με τα οποία εμφανίζονται στις ενώσεις συναρμογής τους τα μεταβατικά στοιχεία του περιοδικού πίνακα. Δίνονται η μέγιστη (πάντοτε θετική) και η ελάχιστη τιμή και με έντονα στοιχεία οι πιο κοινές βαθμίδες οξείδωσης για κάθε στοιχείο. Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn , 3 2, Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd , 6 4, La Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg , 4, 7 4 3, 4 2, 4 1, 3 2 θείται το σύγχρονο σχήμα αρίθμησης των ομάδων από το 1 ως το 18 και όχι ο παλαιότερος τρόπος, που αναφέρθηκε προηγουμένως. Μετά όμως από την ομάδα του μαγγανίου (αριθμός ομάδας 7, διαμόρφωση d 5 ), εξαιτίας της μερικής μόνο συμμετοχής των ηλεκτρονίων σθένους στο σχηματισμό των δεσμών, παρατηρείται μια σταδιακή μείωση της μέγιστης βαθμίδας οξείδωσης κατά τρόπο περίπου συμμετρικό ως προς την αύξησή της μέχρι το σημείο εκείνο. Σε κάθε ομάδα παρατηρείται μια προτίμηση των βαρύτερων μελών για απόκτηση μεγαλύτερων βαθμίδων οξείδωσης, καθώς και για εμφάνιση σχετικής σταθερότητας στις μεγάλες βαθμίδες οξείδωσης σε σχέση με το πρώτο στοιχείο της ομάδας. Για παράδειγμα υπάρχουν ενώσεις του εξασθενούς χρωμίου, αλλά έχουν ισχυρά οξειδωτικό χαρακτήρα, κάτι που υποδεικνύει ότι η τρισθενής κατάσταση είναι πιο σταθερή, ενώ αντιθέτως υπάρχουν αρκετά παραδείγματα σταθερών ενώσεων του εξασθενούς Mo και W. Οι διάφορες βαθμίδες οξείδωσης των στοιχείων του τομέα d δεν έχουν την ίδια σταθερότητα για κάθε στοιχείο. Η σταθερότητα μιας βαθμίδας οξείδωσης, όσον αφορά τη στερεά κατάσταση, εξαρτάται από το είδος των ιόντων (ή μορίων) με τα οποία σχηματίζεται το στερεό προϊόν. Έτσι μια οξειδωτική βαθμίδα ενός στοιχείου θεωρείται σταθερή, όταν οι ενώσεις που σχηματίζονται με ιόντα (ή μόρια), δεν οξειδώνονται εύκολα. Π.χ. είναι γνωστή η αυξανόμενη οξειδωτική ισχύς

16 20 Κεφάλαιο των ιόντων κατά τη σειρά ClO2 > ClO3 > ClO 4. Η σταθερότητα των ενώσεών τους με ορισμένα μεταλλικά ιόντα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον προσδιορισμό της σταθερότητας των οξειδωτικών καταστάσεων των μεταλλικών ιόντων. Με βάση τα παραπάνω, για τη σχετική σταθερότητα των ιόντων Fe 2+, Co 2+ και Ni 2+ αρκεί να εξετασθεί η σταθερότητα των αντίστοιχων αλάτων τους. Η μελέτη αυτή έδειξε ότι μόνο τα Fe(ClO 4) 2, Co(ClO 4) 2, Co(ClO 3) 2 είναι σταθερά και δεν οξειδώνονται προς τα αντίστοιχα σύμπλοκα των τρισθενών μεταλλικών ιόντων, ενώ και τα τρία άλατα του νικελίου είναι σταθερά. Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η σταθερότητα στην οξειδωτική βαθμίδα +2 ακολουθεί τη σειρά Fe 2+ < Co 2+ < Ni 2+. Στην περιοχή d του περιοδικού πίνακα περιλαμβάνονται δέκα ομάδες, από τις οποίες οι δύο ακραίες είναι οι ομάδες του Sc και του Zn αντίστοιχα. Στην ομάδα του Sc η τυπική διαμόρφωση είναι 3d 1 4s 2, επειδή όμως η χημεία της ομάδας αναφέρεται κυρίως στην οξειδωτική κατάσταση +3, η ομάδα θεωρείται ως ένα είδος γέφυρας μεταξύ των τομέων s και d του περιοδικού πίνακα. Τα στοιχεία είναι ηλεκτροθετικά και δραστικά, η δραστικότητά τους δε καθώς και η βασικότητα των οξειδίων τους αυξάνει από πάνω προς τα κάτω στην ομάδα. Το La ακολουθεί μια ομάδα 14 στοιχείων, που είναι γνωστά ως λανθανίδες ή λανθανοειδή και εμφανίζουν γενικώς παρόμοιες ιδιότητες, οι οποίες χαρακτηρίζονται από τη σταδιακή συμπλήρωση της τροχιάς 4f με ηλεκτρόνια. Τα βαρύτερα στοιχεία της ομάδας αυτής μοιάζουν χημικώς προς το Ca, ενώ το Sc, το οποίο εμφανίζει τα σταθερότερα σύμπλοκα, μοιάζει περισσότερο προς το Al. Εκτός της βαθμίδας οξείδωσης +3 υπάρχουν και άλλες, οι οποίες παρατηρούνται σε μικρότερο βαθμό, όπως για παράδειγμα το Ce 4+, το οποίο είναι σχετικώς σταθερό σε διάλυμα, το Eu 2+ σε ορισμένες ενώσεις του, ενώ το Yb 2+, για την σταθερότητα του οποίου συνηγορεί και η συμπληρωμένη τροχιά 4f 14, εμφανίζεται μεν σε διάλυμα, αλλά υφίσταται ταχύτατα διαδικασίες υδρόλυσης και οξείδωσης. Το βαρύτερο στοιχείο της ομάδας ακολουθείται επίσης από 14 στοιχεία, τα οποία έχουν παραπλήσιες χημικές ιδιότητες και ονομάζονται ακτινίδες ή ακτινοειδή. Στην περίπτωση αυτή οι ενεργειακές καταστάσεις 5f και 6d είναι τόσο κοντά, ώστε υπάρχει αμφισβήτηση ακόμη και για τη βασική ηλεκτρονική διαμόρφωση των στοιχείων. Πάντως όλα τα στοιχεία των ακτινιδών είναι ραδιενεργά, τα πιο πολλά μάλιστα δεν απαντούν στην φύση. Η χημεία τους είναι μελετημένη μόνο σε μικρό βαθμό, ειδικότερα των στοιχείων με μικρή ημιπερίοδο ζωής, επειδή προφανώς αλληλομετατρέπονται με βάση πυρηνικές διαδικασίες. Τα πιο βαριά

17 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων και της Φασματοσκοπίας 21 στοιχεία εμφανίζουν πάντως μια προτίμηση στη βαθμίδα οξείδωσης +3, ενώ τα πιο ελαφριά στην +4. Και στην περίπτωση αυτή παρατηρείται μια σταδιακή αύξηση της μέγιστης βαθμίδας οξείδωσης (+7) στο Pu και σταδιακή μείωσή της στη συνέχεια, σε πλήρη αντιστοιχία προς την παρατήρηση για τα τυπικά στοιχεία του τομέα d του περιοδικού πίνακα. Η συμπεριφορά των ακτινιδών είναι ανάλογη προς εκείνη των λανθανίδων τόσο στη δραστικότητα όσο και στην εμφάνιση του φαινομένου της συρρίκνωσης, η οποία αναφέρεται στη συγκεκριμένη περίπτωση ως συρρίκνωση των ακτινιδών. Η ομάδα του Zn αποτελεί γέφυρα μεταξύ των τομέων d και p του περιοδικού πίνακα, αφού η χημεία της ομάδας χαρακτηρίζεται από βαθμίδα οξείδωσης +2, όπου η διαμόρφωση είναι d 10. Υπάρχουν χαρακτηριστικές διαφορές στη χημεία των τριών στοιχείων της ομάδας, με πιο ενδιαφέρουσα την ύπαρξη μιας χαμηλότερης βαθμίδας οξείδωσης για το βαρύτερο στοιχείο, τον Hg, όπως ακριβώς συμβαίνει με τις ομάδες p του περιοδικού πίνακα. Ο Hg 1+ έχει εντοπισθεί σε πολλές ενώσεις, στις περισσότερες από τις οποίες έχει επίσης διαπιστωθεί η ύπαρξη δεσμών Hg Hg. Η χημεία των δύο πρώτων στοιχείων της ομάδας μοιάζει με του Mg 2+, ενώ οι δισθενείς ενώσεις του υδραργύρου εμφανίζονται αρκετά πιο ομοιοπολικές και πιο σταθερές. Ο δισθενής υδράργυρος σχηματίζει επίσης αρκετές οργανομεταλλικές ενώσεις. Τα αλογονίδια των στοιχείων της ομάδας είναι ιονικά με χαρακτηριστικό παράδειγμα το CdBr 2 το οποίο σε υδατικό διάλυμα μπορεί να σχηματίσει τα ιόντα CdBr + [CdBr 3], [CdBr 4] Τα Μεταλλικά Στοιχεία του Τομέα s του Περιοδικού Πίνακα Πρόκειται για τα αλκαλιμέταλλα και τις αλκαλικές γαίες, δηλαδή τα στοιχεία των ομάδων 1 και 2 του περιοδικού πίνακα. Από αυτά το Fr και το Ra απαντούν μόνο ως ραδιενεργά ισότοπα. Τα στοιχεία αυτά εμφανίζουν τις μικρότερες ενέργειες ιονισμού και τα πιο αρνητικά δυναμικά οξειδοαναγωγής και κατά συνέπεια στις ενώσεις τους απαντούν κυρίως με τη μορφή των κατιόντων τους με φορτία +1 και +2 αντίστοιχα. Η δραστικότητα των στοιχείων αυξάνει από πάνω προς τα κάτω σε καθεμιά από τις δύο ομάδες, ενώ η ομάδα των αλκαλιμετάλλων περιλαμβάνει σαφώς πιο δραστικά στοιχεία. Τα πρώτα στοιχεία των ομάδων αυτών, το Li και το Be, εξαιτίας του μικρού μεγέθους των κατιόντων τους έχουν αυξημένο λόγο φορτίου προς επιφάνεια και για το λόγο αυτό εμφανίζουν διαφορά στις χημικές τους ιδιότητες από τα υπόλοιπα στοιχεία των ομάδων τους. Διαπιστώνεται

18 22 Κεφάλαιο 1 ακόμη ομοιότητα του Li με το Mg και του Be με το Al με διαγωνιακή συσχέτιση. Η γενική τάση των στοιχείων των δύο αυτών ομάδων είναι ο σχηματισμός ιονικών ενώσεων με ισχυρά εξώθερμες αντιδράσεις, ενώ από τα άλατα πιο ευδιάλυτα είναι αυτά της πρώτης ομάδας. Τα άλατα των στοιχείων της δεύτερης ομάδας εμφανίζουν μεγάλο εύρος διαλυτοτήτων, και συνήθως αυτά με στοιχειομετρία ΜΧ 2, όπου Χ κάποιο αλογόνο ή άλλο μονοανιόν, είναι γενικώς διαλυτά, ενώ εκείνα με στοιχειομετρία ΜΥ, όπου Υ κάποιο διανιόν (οξείδια, σουλφίδια, ανθρακικά, θειικά, οξαλικά) εμφανίζονται δυσδιάλυτα. Η αντίδραση των στοιχείων με υδρογόνο πραγματοποιείται σε υψηλές θερμοκρασίες και σχηματίζονται ιονικά υδρίδια εκτός των Be και Mg. Η αντίδραση με το νερό είναι έντονα εξώθερμη και είναι βραδεία μόνο για τα Be και Mg σε θερμοκρασία δωματίου, ενώ τα προϊόντα είναι γενικώς ευδιάλυτα εκτός του Mg(OH) 2 και βασικά, εκτός του Be(OH) 2 το οποίο είναι αμφολύτης. Τα ιόντα των αλκαλιμετάλλων δεν είναι ιδανικοί δέκτες ηλεκτρονίων και για το λόγο αυτό είναι γνωστά μόνον λίγα σύμπλοκά τους και αυτά με ligands τα οποία μπορούν να σχηματίσουν χηλικούς δακτυλίους. Η κατάσταση είναι λίγο ευνοϊκότερη για τις αλκαλικές γαίες, οι οποίες συμμετέχουν στο σχηματισμό μακροκυκλικών ή πολυκυκλικών συμπλόκων, με δότες άτομα κυρίως Ο και δευτερευόντως Ν, όπως το EDTA, αιθέρες-στέματα, αλκοξείδια, πορφυρίνες και κρυπτικά ligands. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελούν οι ενώσεις του βηρυλλίου, για το οποίο σχηματίζονται συνήθως ενώσεις με αριθμό συναρμογής 4, ενώ εμφανίζουν και τάση υδρόλυσης και σχηματισμού γεφυρών οξυγόνου, όπως π.χ. στην αντίδραση 4 Be(MeCOO) 2 + H 2O 2 MeCOOH + Be 4O(MeCOO) 6 όπου τα οξικά ανιόντα σχηματίζουν γέφυρες μεταξύ ζευγών ατόμων βηρυλλίου, τα οποία με την σειρά τους διατάσσονται σε ένα τετράεδρο γύρω από το κεντρικό οξο- διανιόν, το οποίο εμφανίζει αριθμό συναρμογής 4. Αντίστοιχη είναι η δομή και του νιτρο- συμπλόκου Τα Μεταλλικά Στοιχεία του Τομέα p του Περιοδικού Πίνακα Η περίπτωση των μετάλλων αυτών είναι ιδιαίτερη, επειδή ανήκουν σε ένα εύρος ομάδων, καθώς επίσης και επειδή ορισμένα στοιχεία των ομάδων αυτών εμ-

19 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων και της Φασματοσκοπίας 23 φανίζουν επαμφοτερίζοντα χαρακτήρα. Έτσι από την ομάδα 13 θεωρούνται ως μέταλλα τα Ga, In και Tl και οριακώς το Al, από την ομάδα 14 τα Sn και Pb, ενώ από την ομάδα 15 μόνο το Bi. Πάντως και στην περίπτωση των στοιχείων αυτών ισχύουν γενικά όσα προαναφέρθηκαν σχετικά με τη μεταβολή των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων τους στις ομάδες στις οποίες ανήκουν. Γενικά ο μεταλλικός χαρακτήρας αυξάνει προς τα βαρύτερα στοιχεία κάθε ομάδας. Το αργίλιο αποτελεί το πιο κοινό μέταλλο στο στερεό φλοιό της γης, ενώ το γάλλιο κρατάει τα σκήπτρα μεταξύ όλων των στοιχείων σχετικά με το εύρος των θερμοκρασιών στις οποίες απαντά στην υγρή κατάσταση (2220 C). Πίνακας Ορισμένες φυσικές ιδιότητες των μεταλλικών στοιχείων του τομέα p του περιοδικού πίνακα των στοιχείων. Iδιότητα Al Ga In Tl Sn Pb Bi Ατομικός Αριθμός Σχετική ατομική μάζα 26,982 69,72 114,82 204,37 118,69 207,2 208,98 Ατομική ακτίνα 1,25 1,30 1,55 1,90 1,45 1,80 1,60 Ενέργεια ιονισμού* Ηλεκτραρνητικότητα 1,5 1,6 1,7 1,8 1,8 1,8 1,8 Σημείο τήξεως Σημείο ζέσεως Πυκνότητα 2,70 5,90 7,30 11,85 7,28 11,34 9,80 * σε kj mol 1 Από τα μέταλλα της ομάδας 13 το αργίλιο είναι σημαντικό, επειδή οξειδώνεται μεν, αλλά το οξείδιό του σχηματίζει μια ομοιόμορφη, συμπαγή και σταθερή επιφάνεια, έτσι ώστε να αποκλείει την εκτενή και σε βάθος οξείδωση του μεταλλικού υποστρώματος, παίρνει δηλαδή, κατά την εμπειρική ορολογία, την παθητική κατάσταση ακόμη και απέναντι σε ισχυρά οξειδωτικά. Τα μεταλλικά στοιχεία της ομάδας διαλύονται σε αραιά οξέα και σε αλκάλια, πλην του θαλλίου, το οποίο δε διαλύεται στα αλκάλια. Τα υδροξείδια του αργιλίου και του γαλλίου εμφανίζουν επαμφοτερίζοντα χαρακτήρα, ενώ τα οξείδια όλων των στοιχείων είναι αδιάλυτα στο νερό και διαλύονται στα αλκάλια, εκτός από το οξείδιο του θαλλίου. Όλα τα

20 24 Κεφάλαιο 1 στοιχεία της ομάδας συμμετέχουν στο σχηματισμό ημιαγωγών (GaP, GaAs, InP, InAs κλπ) ενώ τα αλογονούχα άλατα του μονοσθενούς θαλλίου με βρώμιο και ιώδιο έχουν βρει εφαρμογές στην οπτική, στην κατασκευή πρισμάτων και φακών. Τα άλατα των στοιχείων εμφανίζουν κατά κανόνα ιονικό χαρακτήρα, ενώ υ- πάρχουν και ομοιοπολικά, ειδικά του αργιλίου στην αέρια φάση, όπου έχει αποδειχθεί ότι είναι διμερή με διπλή γέφυρα αλογόνου μεταξύ των δύο μεταλλικών κέντρων. Η αντίδραση των χλωριδίων με υδρίδιο του λιθίου οδηγεί στο σχηματισμό των ανιονικών υδριδίων τους, τα οποία είναι ενώσεις ισχυρώς αναγωγικές σε απρωτικούς διαλύτες, ενώ υφίστανται έντονη διάσπαση κατά την αντίδρασή τους με νερό και μερικές φορές εκρήγνυνται στον αέρα. MCl 3 + 4LiH LiMH 4 + 3LiCl Όλα τα μέταλλα της ομάδας 14 σχηματίζουν αλογονούχες ενώσεις και στις δύο πιθανές βαθμίδες οξείδωσής τους, αλλά από αυτές μόνον οι SnF 4 και PbF 4 μπορούν να θεωρηθούν τυπικώς ως άλατα. Οι ενώσεις αυτές υδρολύονται, πλην των αλογονούχων ενώσεων του δισθενούς μολύβδου. Τα υδροξείδια των δύο μετάλλων εμφανίζουν επαμφοτερίζοντα χαρακτήρα και μάλιστα εκείνα των δισθενών ιόντων είναι ελαφρώς βασικά, σε αντίθεση με των τετρασθενών τα οποία είναι ελαφρώς όξινα. Τα δύο στοιχεία αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα της επίδρασης του αδρανούς ζεύγους ηλεκτρονίων στη σταθεροποίηση της ηλεκτρονικής τους διαμόρφωσης. Λόγω της παρουσίας του αδρανούς ζεύγους ηλεκτρονίων, ο μεν τετρασθενής μόλυβδος δρα ως οξειδωτικό μέσον, ενώ αντιθέτως ο δισθενής κασσίτερος ως αναγωγικό. Το βισμούθιο σε υδατικά διαλύματα υδρολύεται και δίνει ιόντα BiO + και - BiO 3, από τα οποία το πρώτο συνήθως δίνει αδιάλυτα αλογονούχα, ενώ το δεύτερο δρα ως ισχυρό οξειδωτικό. Από τις λοιπές απλές ενώσεις του βισμουθίου, το πενταφθοριούχο βισμούθιο δρα ως φθοριωτικό μέσο μετατρεπόμενο στο σταθερότερο τριφθοριούχο βισμούθιο. 1.2 Γενικά για τη Φασματοσκοπία Υπάρχουν πολλοί τύποι ακτινοβολίας, όπως ορατό φως, ραδιοκύματα, υπέρυθρες ακτινοβολίες, ακτίνες Χ, και ακτινοβολία γ. Οι ακτινοβολίες αυτές, που θεωρού-

21 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων και της Φασματοσκοπίας 25 νται ταλαντώσεις ηλεκτρικών και μαγνητικών πεδίων, αποτελούνται από μικρές αυτοτελείς ποσότητες ενέργειας, που ονομάζονται φωτόνια και τα οποία κινούνται με την ταχύτητα του φωτός. Οι διάφοροι τύποι ακτινοβολίας έχουν και διαφορετική ενέργεια (σχήμα 1.2.1). Στη μελέτη της φασματοσκοπίας περιστροφής ή δόνησης (IR) και στην ηλεκτρονική φασματοσκοπία (UV-Vis) θα εξετασθεί η αλληλεπίδραση του ηλεκτρικού πεδίου, που αποτελεί συστατικό της ακτινοβολίας, με το μοριακό σύστημα, δηλαδή με τα αποτελέσματα της απορρόφησης της ακτινοβολίας από το μόριο. Η φασματοσκοπία EPR και NMR εξετάζει την επίδραση του μαγνητικού πεδίου επί ενός μορίου nm Ακτίνες γ 10-3 nm 1 nm 1000 nm = 1μm 10 μm 100 μm 1000 mμ = 1mm Ακτίνες X Υπεριώδης Ακτινοβολία Ορατό φως 400 nm Ιώδες Μπλέ Πράσινο Κίτρινο Πορτοκαλί Κόκκινο 750 nm Υπέρυθρη Ακτινοβολία Μικροκύματα 1000 mm = 1m 1000 m = 1km Ραδιοκύματα 100 km Σχήμα Το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα και τα μήκη κύματος των διαφόρων τύπων ακτινοβολίας

22 26 Κεφάλαιο 1 Για να συμβεί απορρόφηση ακτινοβολίας από ένα μόριο, πρέπει η ενέργεια της ακτινοβολίας να ισοδυναμεί με τη διαφορά ενέργειας μεταξύ των κβαντισμένων σταθμών ενέργειας, που αντιστοιχούν στις διάφορες καταστάσεις του μορίου. Αν τη διαφορά αυτή την παραστήσουμε με ΔΕ και το μήκος κύματος της ακτινοβολίας με λ, τότε πρέπει να ισχύει η σχέση ΔΕ = hc λ ή λ = hc ΔΕ (1.1.1) όπου h είναι η σταθερά Plank = 6, erg s mole 1 και c είναι η ταχύτητα του φωτός σε cm s 1. Η προκύπτουσα ΔΕ μετράται σε μονάδες erg mole 1. Σύμφωνα με αυτή την εξίσωση, απορρόφηση ενός κβάντου ενέργειας, hc, θα ανυψώσει ένα μόριο σε υψηλότερη στάθμη ενέργειας. Μια ακτινοβολία μπορεί να χαρα- λ κτηριστεί από το μήκος κύματος, λ, τον κυματάριθμο ν ή τη συχνότητα ν. Η σχέση μεταξύ αυτών δίνεται από τις εξισώσεις: -1-1 c (cm s ) ν (s ) = και λ (cm) -1 1 ν (cm ) = λ (cm) To ν έχει μονάδα το αντίστροφο μήκος κύματος, του οποίου η ονομασία κατά IUPAC είναι Kayser. Η σχέση των διαφόρων τύπων ακτινοβολίας με το μήκος κύματός τους δίνεται στο σχήμα Χημικές Διαδικασίες που επηρεάζουν το Εύρος μιας Απορρόφησης σ ένα Φάσμα Όταν συνυπάρχουν δύο χημικές ενώσεις σε ισορροπία (π.χ. δύο διαμορφωμερή ή γρήγορη χημική ανταλλαγή, όπως ανταλλαγή του πρωτονίου μεταξύ ΝΗ 3 και ΝΗ 4 στην ισορροπία ΝΗ3 + Η ΝΗ 4 ή οποιαδήποτε άλλη ισορροπία), είναι δυνατόν, ανάλογα με το είδος της φασματοσκοπίας, να παρατηρήσουμε δύο α- πορροφήσεις μια για κάθε ένωση ή μία απορρόφηση, που αντιστοιχεί στο μέσο όρο των δύο. Οι λόγοι που οδηγούν σε αυτή τη συμπεριφορά γίνονται κατανοητοί με βάση την αρχή της αβεβαιότητας:

23 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων και της Φασματοσκοπίας 27 Δν Δt ª 1 2π (1.2.1) Έτσι στην περίπτωση που δύο ενώσεις δίνουν δύο διακριτές απορροφήσεις παρατηρούνται τα εξής: Όταν η ταχύτητα της χημικής ανταλλαγής πλησιάζει τη συχνότητα Δν της φασματοσκοπικής μεθόδου, οι δύο απορροφήσεις αρχίζουν να διευρύνονται, ενώ όταν η ταχύτητα ανταλλαγής αυξηθεί περισσότερο οι δύο απορροφήσεις συγχωνεύονται και δίνουν μια απορρόφηση. Η διεύρυνση της απορρόφησης για κάθε ανεξάρτητη ένωση εξηγείται ως ακολούθως. Εάν με Δt παραστήσουμε την ημιπερίοδο ζωής για τη διεγερμένη κατάσταση της ένωσης, τότε 1 ª Δν 2π Δt σε s 1 (1.2.2) Αν υπάρχουν φυσικές ή χημικές διεργασίες, που είναι γρήγορες σε σχέση με την ημιπερίοδο ζωής της διεγερμένης κατάστασης, το Δt μπορεί να ελαττωθεί και επομένως να παρατηρηθεί διεύρυνση της απορρόφησης. Σύμφωνα με τα παραπάνω για τις διάφορες φασματοσκοπικές μεθόδους έχουμε: Φασματοσκοπία IR. Για τη φασματοσκοπία υπερύθρου (IR) είναι δυνατό να διαχωριστούν δύο ταινίες απορρόφησης, που αντιστοιχούν σε διαφορετικούς δεσμούς, όταν υπάρχει διαφορά συχνοτήτων 0,1 cm 1. Επομένως με βάση την εξίσωση θα έχουμε: και 1 Δν ª ª 0, ª π Δt Δt ª ª ª π Δν 2π s 1 s Συμπεραίνουμε επομένως ότι όταν υπάρχει μια διεργασία με ημιπερίοδο ζωής περίπου s ή μικρότερη θα παρατηρηθεί διεύρυνση. Και επειδή η ημιπερίοδος ζωής είναι το αντίστροφο της σταθεράς ταχύτητας, αυτό σημαίνει ότι η σταθερά ταχύτητας πρέπει να είναι τουλάχιστον s 1, για να παρατηρηθεί διεύρυνση στις ταινίες υπερύθρου. Τέτοιες ταχύτητες παρατηρούνται συχνά σε κινήσεις περιστροφής, γεγονός που μας επιτρέπει να βγάλουμε συμπεράσματα για την παρουσία ανάλογων κινήσεων σε ένα μόριο.

24 28 Κεφάλαιο 1 Όσον αφορά την ταχύτητα μιας διεργασίας που απαιτείται για να εμφανιστεί μόνο μια απορρόφηση, που αντιστοιχεί στο μέσο όρο των δύο απορροφήσεων, στη φασματοσκοπία IR π.χ. απαιτείται σταθερά ταχύτητας s 1 ή μεγαλύτερη, για να συγχωνευθούν δύο κορυφές, που διαφέρουν κατά 300 cm Δt ª ª ª π Δν 2π s Φασματοσκοπία NMR. Στη φασματοσκοπία NMR η τυπική διαχωριστική ικανότητα είναι περίπου 0,1 Hz(c s 1 ) και δίνει σύμφωνα με τα προηγούμενα ημιπερίοδο ζωής περίπου 2 s (ή λιγότερο) και σταθερά ταχύτητας περίπου 0,5 s 1 (ή μεγαλύτερη) για να παρατηρηθεί διεύρυνση των απορροφήσεων (peaks). Τέτοιες ταχύτητες παρατηρούνται συχνά σε αντιδράσεις ανταλλαγής. Όσον αφορά την ταχύτητα μιας διεργασίας που απαιτείται για να εμφανιστεί μόνο μια κορυφή, που αντιστοιχεί στο μέσο όρο των δύο κορυφών, στο φάσμα NMR, π.χ. για κορυφές που διαφέρουν κατά 100 Hz έχουμε 1 1 Δt ª ª ª π Δν 2π s Αυτό σημαίνει ότι αν έχουμε μία διεργασία, η οποία έχει σταθερά ταχύτητας s 1, οι δύο κορυφές που αποδίδονται στα δύο συστατικά αυτής της διεργασίας θα εμφανίζονται ως μία ευρεία κορυφή. Αν η σταθερά ταχύτητας αυξηθεί πάνω από s 1 (π.χ. με αύξηση της θερμοκρασίας για θετικής ενθαλπίας διεργασία) η ευρεία αυτή κορυφή αρχίζει να γίνεται οξεία. Αν όμως η διεργασία αυτή γίνει πολύ ταχύτερη, το εύρος των κορυφών δεν επηρεάζεται από την αύξηση της ταχύτητας της διεργασίας. Η συχνότητα της ακτινοβολίας θεωρείται πολύ χαμηλή για να ανιχνεύσει χημικές διεργασίες, που πιθανόν εμφανίζονται με οξείες κορυφές και είναι αποτέλεσμα μέσου όρου δύο κορυφών. Περίθλαση ακτίνων Χ. Στην περίθλαση ακτίνων Χ η συχνότητα της ακτινοβολίας είναι της τάξεως των s 1. Επειδή αυτή η συχνότητα αντιστοιχεί σε διεργασίες πολύ πιο γρήγορες σε σχέση με μοριακές ανακατατάξεις, το μόνο που μπορούμε να ανιχνεύσουμε είναι αν σε ένα μόριο οι περιθλάσεις των ακτίνων Χ οφείλονται σε περισσότερες της μιας διαμορφώσεις (disorder). Φασματοσκοπία Mössbauer. Στη Φασματοσκοπία Mössbauer παρατηρείται

25 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων και της Φασματοσκοπίας 29 διεργασία πολύ υψηλής ενέργειας, κατά την οποία ένας πυρήνας της ένωσης α- πορροφά γ ακτινοβολία από την πηγή. Η Φασματοσκοπία Mössbauer βρίσκει εφαρμογή κυρίως σε ενώσεις του σιδήρου. Αν δεν υπάρχουν χημικές διεργασίες, που να επηρεάζουν την ημιπερίοδο ζωής της διεγερμένης κατάστασης του πυρήνα του σιδήρου (ο Fe έχει ημιπερίοδο ζωής 10 7 s), τότε παρατηρούνται κορυφές που οφείλονται σε διαφορετικές καταστάσεις του πυρήνα του σιδήρου. Όταν όμως λαμβάνει χώρα μια χημική διεργασία στην ένωση του σιδήρου, που φέρνει σε ι- σορροπία δύο πυρήνες του σιδήρου με σταθερά ταχύτητας μεγαλύτερη του 10 7 s 1, το φάσμα Mössbauer θα δώσει μόνο την κορυφή του μέσου όρου. Στον πίνακα δίνονται οι φασματοσκοπικές μέθοδοι που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για κινητικές μελέτες και τα όρια της ημιπεριόδου ζωής μέσα στα οποία μπορεί να γίνει αυτή η μελέτη. Πίνακας Κινητικές φασματοσκοπικές τεχνικές και οι κατάλληλες ημιπερίοδοι ζωής Φασματοσκοπική τεχνική Stop flow NMR ESR Mössbauer (Fe) Υπερηχητικές τεχνικές IR και Raman Φωτοηλεκτρονική φασματοσκοπία Ημιπερίοδος ζωής (Δt) 10 3 s ή μεγαλύτερη s s 10 7 s s s s

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 21. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1: Ηλεκτρονιακή δοµή του ατόµου

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 21. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1: Ηλεκτρονιακή δοµή του ατόµου Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 21 Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1: Ηλεκτρονιακή δοµή του ατόµου Θέµατα Σωστού/Λάθους και Πολλαπλής επιλογής Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ Το 17Cl σχηµατίζει ενώσεις µε ένα µόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΘ.Π.ΒΑΛΑΒΑΝΙΔΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΥΠΕΡΥΘΡΟΥ ΠΥΡΗΝΙΚΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΥΠΕΡΙΩΔΟΥΣ-ΟΡΑΤΟΥ, RΑΜΑΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΠΑΡΑΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ Τμήμα Χημείας

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:.

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 24.05.2011 ΧΡΟΝΟΣ : 10.30 12.30 ( Χημεία - Φυσιογνωστικά)

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης Μοριακή Φασματοσκοπία I Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης 2 Τι μελετά η μοριακή φασματοσκοπία; Η μοριακή φασματοσκοπία μελετά την αλληλεπίδραση των μορίων με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Από τη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

τροχιακά Η στιβάδα καθορίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθµό (n) Η υποστιβάδα καθορίζεται από τους δύο πρώτους κβαντικούς αριθµούς (n, l)

τροχιακά Η στιβάδα καθορίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθµό (n) Η υποστιβάδα καθορίζεται από τους δύο πρώτους κβαντικούς αριθµούς (n, l) ΑΤΟΜΙΚΑ ΤΡΟΧΙΑΚΑ Σχέση κβαντικών αριθµών µε στιβάδες υποστιβάδες - τροχιακά Η στιβάδα καθορίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθµό (n) Η υποστιβάδα καθορίζεται από τους δύο πρώτους κβαντικούς αριθµούς (n,

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα 2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα Θεωρία 9.1. Τι είναι ο περιοδικός πίνακας; Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στης Χημείας. Πρόκειται για

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Η γλώσσα της χημείας - Αριθμός οξείδωσης- Γραφή χημικών τύπων και εισαγωγή στην ονοματολογία των ενώσεων

2.4 Η γλώσσα της χημείας - Αριθμός οξείδωσης- Γραφή χημικών τύπων και εισαγωγή στην ονοματολογία των ενώσεων 2.4 Η γλώσσα της χημείας - Αριθμός οξείδωσης- Γραφή χημικών τύπων και εισαγωγή στην ονοματολογία των ενώσεων 12.1. Πόσες είναι οι γνωστές χημικές ενώσεις; Τουλάχιστον δέκα εκατομμύρια γνωστές ενώσεις και

Διαβάστε περισσότερα

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα.

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11 Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. 2. Σε 2 mol NH 3 περιέχεται ίσος αριθμός μορίων

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ ΚΑΙ XHMIKOI ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ. Αρχές Oνοματολογίας Χημική Αντίδραση Γραμμομόριο (mol) Στοιχειομετρία Χημικοί Υπολογισμοί

ΧΗΜΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ ΚΑΙ XHMIKOI ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ. Αρχές Oνοματολογίας Χημική Αντίδραση Γραμμομόριο (mol) Στοιχειομετρία Χημικοί Υπολογισμοί ΧΗΜΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ ΚΑΙ XHMIKOI ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ Αρχές Oνοματολογίας Χημική Αντίδραση Γραμμομόριο (mol) Στοιχειομετρία Χημικοί Υπολογισμοί ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 10 ο. Ο Περιοδικός Πίνακας και ο Νόμος της Περιοδικότητας. Μέγεθος ατόμων Ενέργεια Ιοντισμού Ηλεκτρονιακή συγγένεια Ηλεκτραρνητικότητα

Μάθημα 10 ο. Ο Περιοδικός Πίνακας και ο Νόμος της Περιοδικότητας. Μέγεθος ατόμων Ενέργεια Ιοντισμού Ηλεκτρονιακή συγγένεια Ηλεκτραρνητικότητα Μάθημα 10 ο Ο Περιοδικός Πίνακας και ο Νόμος της Περιοδικότητας Μέγεθος ατόμων Ενέργεια Ιοντισμού Ηλεκτρονιακή συγγένεια Ηλεκτραρνητικότητα Σχέση σειράς συμπλήρωσης τροχιακών και ΠΠ Μνημονικός κανόνας

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή 2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Η ιοντική θεωρία των διαλυμάτων Μοριακές και ιοντικές εξισώσεις Αντιδράσεις καταβύθισης Αντιδράσεις οξέων-βάσεων Αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής Ισοστάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΕΣΜΟΙ 2.1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΕΣΜΟΙ 2.1 Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΕΣΜΟΙ 2.1 Ατοµικό πρότυπο του Τα ηλεκτρόνια κινούνται σε Στιβάδα ή φλοιός ή Bhr καθορισµένες (επιτρεπτές) τροχιές ενεργειακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες 1 Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου Χημικές Αντιδράσεις Χημικές αντιδράσεις Οξειδοαναγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

6. Ατομικά γραμμικά φάσματα

6. Ατομικά γραμμικά φάσματα 6. Ατομικά γραμμικά φάσματα Σκοπός Κάθε στοιχείο έχει στην πραγματικότητα ένα χαρακτηριστικό γραμμικό φάσμα, οφειλόμενο στην εκπομπή φωτός από πυρωμένα άτομα του στοιχείου. Τα φάσματα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Στην ετικέτα φιάλης νερού Λουτρακίου (atural Mineral Water) αναγράφεται η τιμή ολικής σκληρότητας 89 αμερικανικοί βαθμοί σκληρότητας. Πόσα ml προτύπου διαλύματος EDTA

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου Α) Να επιλέξετε σε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις τη σωστή απάντηση: 1. To στοιχείο που περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη

Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη Ε. Μαλαμίδου-Ξενικάκη Θεσσαλονίκη 2015 ΑΛΚΥΝΙΑ: C ν H 2ν-2 Ο τριπλός δεσμός άνθρακα άνθρακα Τριπλός δεσμός αλκυνίου ΑΛΚΥΝΙΑ Μόρια πρότυπα για «μοριακούς διακόπτες» Μικροσκοπία σάρωσης σήραγγας (Scanning

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2005 2006 Ημερομηνία εξετάσεων: 1 Ιουλίου 2006

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2005 2006 Ημερομηνία εξετάσεων: 1 Ιουλίου 2006 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) Ονοματεπώνυμο Φοιτητή: Αριθμός Μητρώου: ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2005 2006 Ημερομηνία εξετάσεων: 1 Ιουλίου 2006 ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Διαβάστε με προσοχή

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων 1. Ερώτηση: Ποια θεωρούνται θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου και γιατί; Θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου είναι: η ατομική ακτίνα, η ενέργεια ιοντισμού και

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1-1.4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1.1. Τι είδους τροχιακό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13 Φασματοσκοπία

Κεφάλαιο 13 Φασματοσκοπία Κεφάλαιο 13 Φασματοσκοπία Φασματοσκοπία υπερύθρου Φασματοσκοπία ορατού-υπεριώδους Φασματοσκοπία πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού Φασματοσκοπία μάζας 13.1 Οι αρχές της μοριακής φασματοσκοπίας: Ηλεκτρομαγνητική

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 2007 Ημερομηνία εξετάσεων: 14 Ιουλίου 2007

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 2007 Ημερομηνία εξετάσεων: 14 Ιουλίου 2007 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) Ονοματεπώνυμο Φοιτητή: Αριθμός Μητρώου: ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 2007 Ημερομηνία εξετάσεων: 14 Ιουλίου 2007 ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Διαβάστε με προσοχή

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π.

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Σημειώσεις για το μάθημα Φυσική Χημεία ΙΙ Ηλεκτροχημικά στοιχεία Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Τμήμα Χημείας ΑΠΘ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑΛΥΤΙΚΗ ΤΑΣΗ 1.1 των µετάλλων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2012. Για την A τάξη Λυκείων

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2012. Για την A τάξη Λυκείων ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2012 Για την A τάξη Λυκείων ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ, 18 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: δύο (2) ώρες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας Άσκηση 2 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία 4. Χρωματογραφία Ηλεκτροχημεία Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 9ο. Τα πολυηλεκτρονιακά άτομα: Θωράκιση και Διείσδυση Το δραστικό φορτίο του πυρήνα Ο Περιοδικός Πίνακας και ο Νόμος της Περιοδικότητας

Μάθημα 9ο. Τα πολυηλεκτρονιακά άτομα: Θωράκιση και Διείσδυση Το δραστικό φορτίο του πυρήνα Ο Περιοδικός Πίνακας και ο Νόμος της Περιοδικότητας Μάθημα 9ο Τα πολυηλεκτρονιακά άτομα: Θωράκιση και Διείσδυση Το δραστικό φορτίο του πυρήνα Ο Περιοδικός Πίνακας και ο Νόμος της Περιοδικότητας Πολύ-ηλεκτρονιακά άτομα Θωράκιση- διείσδυση μεταβάλλει την

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΝ. Εικόνα 1. Φωτογραφία του γαλαξία μας (από αρχείο της NASA)

ΓΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΝ. Εικόνα 1. Φωτογραφία του γαλαξία μας (από αρχείο της NASA) ΓΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΑΝ Φύση του σύμπαντος Η γη είναι μία μονάδα μέσα στο ηλιακό μας σύστημα, το οποίο αποτελείται από τον ήλιο, τους πλανήτες μαζί με τους δορυφόρους τους, τους κομήτες, τα αστεροειδή και τους μετεωρίτες.

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Είδη χημικών δεσμών: Ιοντικός ομοιοπολικός δοτικός ομοιοπολικός δεσμός.

2.3 Είδη χημικών δεσμών: Ιοντικός ομοιοπολικός δοτικός ομοιοπολικός δεσμός. 2.3 Είδη χημικών δεσμών: Ιοντικός ομοιοπολικός δοτικός ομοιοπολικός δεσμός. 11.1. Ποια είδη χημικών δεσμών γνωρίζετε; Υπάρχουν δύο βασικά είδη χημικών δεσμών: ο ιοντικός ή ετεροπολικός δεσμός και ο ομοιοπολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α.1 γ. Α.2 β. Α.3 β. Α.4 γ. A.5 α) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 13. β) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 122. ΘΕΜΑ Β B.1 α.

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομή περιοδικού πίνακα (τομείς s, p, d, f) - στοιχεία μετάπτωσης

1.3 Δομή περιοδικού πίνακα (τομείς s, p, d, f) - στοιχεία μετάπτωσης 1.3 Δομή περιοδικού πίνακα (τομείς s, p, d, f) - στοιχεία μετάπτωσης 1. Ερώτηση: Τι λέει ο νόμος περιοδικότητας του Moseley; «H χημική συμπεριφορά των στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατομικού τους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η κατανόηση του μηχανισμού λειτουργίας των γαλβανικών και ηλεκτρολυτικών κελιών καθώς και των εφαρμογών τους. Θεωρητικό Μέρος Όταν φέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 28 Μαΐου, 2015 8:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων οξέων και βάσεων και η μελέτη και μέτρηση του ph διαλυμάτων οξέων, βάσεων και αλάτων. Θεωρητικό Μέρος Η πιο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ασκήσεις κεφ. 1-3 Άσκηση Κατατάξτε τις παρακάτω ενώσεις ως ισχυρά και ασθενή οξέα ή ισχυρές και ασθενείς βάσεις α) Η 2 SeO 4, β) (CH 3 ) 2 CHCOOH γ) KOH, δ) (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές

Διαβάστε περισσότερα

XHMEIA. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο. Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις.

XHMEIA. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο. Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις. ΘΕΜΑ ο Α ΛΥΚΕΙΟΥ-ΧΗΜΕΙΑ ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Να δώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω περιπτώσεις.. Η πυκνότητα ενός υλικού είναι 0 g / cm. Η πυκνότητά του σε g/ml είναι: a. 0,00 b., c. 0,0 d. 0,000. Ποιο από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες Σχολή: Περιβάλλοντος Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Εκπαιδευτής: Χαράλαμπος Καραντώνης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝOΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕIΑ. Γεράσιµος Αρµατάς. Επίκουρος Καθηγητής Τµήµα Επιστήµης και Τεχνολογίας Υλικών

ΑΝOΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕIΑ. Γεράσιµος Αρµατάς. Επίκουρος Καθηγητής Τµήµα Επιστήµης και Τεχνολογίας Υλικών ΑΝOΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕIΑ Γεράσιµος Αρµατάς Επίκουρος Καθηγητής Τµήµα Επιστήµης και Τεχνολογίας Υλικών ΣΎΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΉ Βασικές έννοιες Περιοδικός πίνακας και χηµεία των στοιχείων Αρχές οξέων-βάσεων και δότη-αποδέκτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ. 1-3

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ. 1-3 ΘΕΜΑ 1 ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ. 1-3 1. Ποια από τις παρακάτω τετράδες κβαντικών αριθµών n,, m, και ms περιγράφουν ένα από τα ηλεκτρόνια σθένους στη θεµελιώδη κατάσταση για το άτοµο του στροντίου

Διαβάστε περισσότερα

3. Περιοδικότητα στις ατομικές, φυσικές και χημικές ιδιότητες των στοιχείων

3. Περιοδικότητα στις ατομικές, φυσικές και χημικές ιδιότητες των στοιχείων 3. Περιοδικότητα στις ατομικές, φυσικές και χημικές ιδιότητες των στοιχείων ΣΚΟΠΟΣ Ο σκοπός αυτού του κεφαλαίου είναι η να γνωρίσουμε ορισμένες βασικές ιδιότητες των ατόμων και ιόντων, όπως το μέγεθος,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού.

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν: Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών Να εξηγούν το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12 Μονάδες 5

ÊÏÑÕÖÇ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12 Μονάδες 5 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1 Η ενέργεια ιοντισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΟΠΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΟΠΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Σύνολο τεχνικών με τις οποίες μετράτε η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία που πηγάζει από την ύλη (άτομα, μόρια ή ιόντα) ή αλληλεπιδρά με αυτήν. Απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08 03 2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Σταυρούλα Γκιτάκου, Μαρίνος Ιωάννου

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08 03 2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Σταυρούλα Γκιτάκου, Μαρίνος Ιωάννου ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08 03 2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Σταυρούλα Γκιτάκου, Μαρίνος Ιωάννου ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε στην κόλλα σας το

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. 24-4. Που οφείλεται η ικανότητα του άνθρακα να σχηματίζει τόσες πολλές ενώσεις; Ο άνθρακας έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά :

Οργανική Χημεία. 24-4. Που οφείλεται η ικανότητα του άνθρακα να σχηματίζει τόσες πολλές ενώσεις; Ο άνθρακας έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά : Οργανική Χημεία ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ 24-1. Με τι ασχολείται η Οργανική Χημεία; Πεδίο ενασχόλησης του κλάδου της Χημείας που ονομάζεται Οργανική Χημεία είναι οι ενώσεις του άνθρακα (C). 24-2. Ποιες

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015 1 ο Θέμα. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Ο αριθμός οξείδωσης του μαγγανίου (Mn) στην ένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Χημείας Υλικών Γεράσιμος Αρματάς ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX ΖΕΟΛΙΘΟΙ Οι ζεόλιθοι (από το ζέω και λίθος) είναι μικροπορώδη, κρυσταλλικά

Διαβάστε περισσότερα

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων 5. Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων Η ταξινόμηση των οργανικών αντιδράσεων μπορεί να γίνει με δύο διαφορετικούς τρόπους : α.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΒΑΘΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Αριθμητικά... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/06/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... Ολογράφως..... ΤΑΞΗ: Γ Υπ. Καθηγητή... ΧΡΟΝΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Πολυμερισμό 1,4 δίνει η ένωση:

Διαβάστε περισσότερα

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων για κάθε μάθημα, τα οποία θα βασίζονται στο ίδιο Αναλυτικό Πρόγραμμα και θα παρουσιάζουν τα ίδια θέματα από μια άλλη ίσως σκοπιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 14 Ιουνίου 2013 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων Περιεχόμενα ΘΕΜΑ Α... 1 Α1. Β... 1 Α2. Γ... 1 Α3. Δ... 1 Α4. Α... 1 Α5. Α....

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 ΓΙΑ ΤΗ Β ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 ΓΙΑ ΤΗ Β ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 ΓΙΑ ΤΗ Β ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 7 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: ΤΡΕΙΣ (3) ΩΡΕΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣΕΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÊÁËÁÌÁÔÁ. Κάνω τις ηλεκτρονιακές κατανοµές των ατόµων σε στιβάδες:

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÊÁËÁÌÁÔÁ. Κάνω τις ηλεκτρονιακές κατανοµές των ατόµων σε στιβάδες: ΘΕΜΑ.. β.. α.. α.4. γ.5. α. Σωστό β. Λάθος γ. Λάθος δ. Σωστό ε. Σωστό ΘΕΜΑ.. α. Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Κάνω τις ηλεκτρονιακές κατανοµές των ατόµων σε στιβάδες: Ο: s s p 4 9F: s

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΥΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΥΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ: Μέτρηση της έντασης της (συνήθως) ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με (φωτοηλεκτρικούς ήάλλους κατάλληλους) μεταλλάκτες, μετάτην αλληλεπίδραση της με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (5)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (5) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (5) ΘΕΜΑ 1 Ο 1. (β) 2. (β) 3. α. Αφού το Γ είναι ευγενές αέριο βρίσκεται στη 18 η ομάδα. Δεν μπορεί όμως να είναι το He γιατί σε αυτήν την περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ

MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ξικός αιθυλεστέρας ή Οξικό αιθύλιο Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΚΑΡΒΟΞΥΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Για τις ερωτήσεις 1.1 1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί την σωστή απάντηση. 1.1. Στο μόριο του BeF 2 οι δεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΜΕΘΟ ΟΙ Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr ΜΕΘΟ ΟΙ Ανάλογα με τη φυσική κατάσταση των 2 φάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονιακοί τύποι κατά Lewis

Ηλεκτρονιακοί τύποι κατά Lewis Ηλεκτρονιακοί τύποι κατά Lewis 1. Ερώτηση: Τι είναι τα ηλεκτρόνια σθένους; Τα ηλεκτρόνια της εξωτερικής στιβάδας ονομάζονται ηλεκτρόνια σθένους (=δυνατά ηλεκτρόνια). 2. Ερώτηση: Τι λέει η ηλεκτρονιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης Οργανική Χημεία Κεφάλαια 20 & 21: Καρβοξυλικά οξέα, παράγωγα τους και αντιδράσεις ακυλο υποκατάστασης 1. Καρβοξυλικά οξέα Σημαντικά ακυλο (-COR) παράγωγα Πλήθος καρβοξυλικών ενώσεων στη φύση, π.χ. οξικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Η ηλεκτρονιακή δομή, στη

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική Ακτίνα ατομική ακτίνα δραστικού μείωση δραστικό πυρηνικό φορτίο και ο κύριος κβαντικός αριθμός των εξωτ. ηλεκτρονίων

Ατομική Ακτίνα ατομική ακτίνα δραστικού μείωση δραστικό πυρηνικό φορτίο και ο κύριος κβαντικός αριθμός των εξωτ. ηλεκτρονίων ATOMIKH AKTINA Ατομική Ακτίνα ορίζεται ως το μισό της απόστασης μεταξύ δύο γειτονικών ατόμων, όπως αυτά διατάσσονται στο κρυσταλλικό πλέγμα του στοιχείου. Η ατομική ακτίνα ενός στοιχείου: Κατά μήκος μιας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

3. Χημικές αντιδράσεις

3. Χημικές αντιδράσεις Κεφάλαιο : Χημικές αντιδράσεις. Χημικές αντιδράσεις Οι χημικές αντιδράσεις διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: 1. Αντιδράσεις κατά τις οποίες δεν μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης των στοιχείων (Nonredox

Διαβάστε περισσότερα

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή. 1.1 Ιδιότητες των οξέων Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. 1. Τα διαλύματα των οξέων έχουν όξινη γεύση. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΕΣΜΟΙ

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΕΣΜΟΙ Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 22 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΕΣΜΟΙ 35 1. Για το άτοµο του χλωρίου, δίνεται ότι: 17 Cl α) Να αναφέρετε πόσα πρωτόνια, πόσα νετρόνια

Διαβάστε περισσότερα