6 Βιοσυναρμοστική Χημεία, Τόμος ΙΙ: Σύνθεση και Μελέτη Ενώσεων Συναρμογής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "6 Βιοσυναρμοστική Χημεία, Τόμος ΙΙ: Σύνθεση και Μελέτη Ενώσεων Συναρμογής"

Transcript

1

2 Πρόλογος Ο δεύτερος τόμος της «Βιοσυναρμοστικής Χημείας» ασχολείται με τη σύνθεση και τη μελέτη των ενώσεων συναρμογής. Θα εξεταστούν οι κυριότερες φασματοσκοπικές τεχνικές, που επιτρέπουν να βγουν συμπεράσματα για τη δομή, την μαγνητική συμπεριφορά και τις φυσικές και χημικές ιδιότητες των συμπλόκων. Όπως έχει αναφερθεί και στον πρώτο τόμο, η χημεία ενώσεων συναρμογής αποτελεί το κύριο αντικείμενο γνώσης για την κατανόηση της συμπεριφοράς και δράσης των βιολογικών συστημάτων. Η παρασκευή και η μελέτη ενώσεωνμοντέλων αποτελεί ένα δυναμικό κλάδο της Βιοανόργανης Χημείας, της χημείας που εξετάζει το ρόλο των ανόργανων στοιχείων στα βιολογικά συστήματα. Πολλές από τις ενώσεις που θα παρασκευαστούν και θα μελετηθούν στο πειραματικό μέρος, έχουν χρησιμοποιηθεί ως δυναμικά μοντέλα μελέτης μεταλλικών κέντρων μεταλλοπρωτεϊνών και μεταλλοενζύμων. Στο πρώτο κεφάλαιο αυτού του τόμου θα δοθούν γενικά χαρακτηριστικά της φασματοσκοπίας και των μετάλλων σε σχέση με την κατάταξή τους στον περιοδικό πίνακα. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι αρχές στις οποίες στηρίζεται η φασματοσκοπία υπερύθρου ή δονητική φασματοσκοπία (IR) και οι δυνατότητες που προσφέρει για τη μελέτη των ενώσεων συναρμογής. Το τρίτο κεφάλαιο διαπραγματεύεται την ηλεκτρονική φασματοσκοπία ή φασματοσκοπία υπεριώδουςορατού (UV-Vis), η οποία αποτελεί μία από τις δυναμικότερες τεχνικές, κυρίως για τη μελέτη διαλυμάτων των ενώσεων συναρμογής. Στο τέταρτο και πέμπτο κεφάλαιο μελετάται η επίδραση του μαγνητική πεδίου είτε στον πυρήνα είτε στο ηλεκτρόνιο μέσω των φασματοσκοπικών μεθόδων του πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού (NMR) και του ηλεκτρονικού παραμαγνητικού συντονισμού (ESR) αντίστοιχα. Στο έκτο κεφάλαιο εξετάζονται οι ενώσεις συναρμογής ως μαγνητικά υλικά και παρουσιάζονται οι δυνατότητες που δίνουν οι μαγνητικές μετρήσεις στην ερμηνεία δομικών χαρακτηριστικών των συμπλόκων. Στο έβδομο κεφάλαιο παρουσιάζονται ορισμένες εφαρμογές φασματοσκοπικών μεθόδων στη μελέτη της χημικής ισορροπίας των ενώσεων συναρμογής σε διάλυμα. Στο όγδοο και ένατο κεφάλαιο ο αναγνώστης θα μπορέσει να πάρει ορισμένες πληροφορίες για την

3 6 Βιοσυναρμοστική Χημεία, Τόμος ΙΙ: Σύνθεση και Μελέτη Ενώσεων Συναρμογής επικινδυνότητα των χημικών ενώσεων και τις προφυλάξεις που πρέπει να παίρνει, προτού αποφασίσει να μπει στο χημικό εργαστήριο ή και κατά τη διάρκεια των πειραμάτων. Αποτελεί ίσως το σημαντικότερο παράγοντα γνώσης ενός χημικού, να γνωρίζει την επικινδυνότητα των χημικών ενώσεων και τα μέτρα προστασίας, καθώς και τις ενέργειες που πρέπει να κάνει σε περίπτωση ατυχήματος. Στο τελευταίο δέκατο κεφάλαιο δίνεται η σύνθεσή και η μελέτη με φασματοσκοπικές ή μαγνητικές μεθόδους πέντε ενοτήτων ενώσεων συναρμογής. Κάθε μία ενότητα έχει ορισμένα χαρακτηριστικά, τα οποία θα επιτρέψουν στο φοιτητή ή χημικό, που θέλει να ασχοληθεί με τις ενώσεις συναρμογής, να κατανοήσει τόσο τη θεωρία που αναπτύσσεται στον πρώτο τόμο, όσο και να εκτιμήσει τη σημασία που παίζει η καλή γνώση της θεωρίας στη διερεύνηση του περιβάλλοντός μας. Θεσσαλονίκη, Μάρτιος 2006 Οι συγγραφείς

4 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων και της Φασματοσκοπίας 1.1 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων Τα Μεταβατικά Στοιχεία Τα Μεταλλικά Στοιχεία του Τομέα s του Περιοδικού Πίνακα Τα Μεταλλικά Στοιχεία του Τομέα p του Περιοδικού Πίνακα Γενικά για τη Φασματοσκοπία Χημικές Διαδικασίες που επηρεάζουν το Εύρος μιας Απορρόφησης σ ένα Φάσμα...26 Κεφάλαιο 2 Δονητική Φασματοσκοπία (Φασματοσκοπία IR & Raman) 2.1 Ο Δεσμός και η Ταλάντωσή του Τα Πολυατομικά Μόρια Η Χρήση της Συμμετρίας για την Εύρεση του Αριθμού των Ενεργών IR και Raman Ταινιών Γεωμετρική συμμετρία μορίων και φάσματα IR Μόρια του Τύπου ΑΒ Τριατομικά Μόρια ΑΒΓ, ΑΒ 2, Α Τετρατομικά Μόρια ΑΒ 3, ΑΒΓ Μόρια του Τύπου ΑΒ Φάσματα IR των Ενώσεων Συναρμογής Χαρακτηριστικές Περιοχές σε ένα Φάσμα IR Φασματοσκοπία Raman Οι Τεχνικές Λήψης ενός Φάσματος Υπερύθρου...61

5 8 Βιοσυναρμοστική Χημεία, Τόμος ΙΙ: Σύνθεση και Μελέτη Ενώσεων Συναρμογής Πίνακας Π2.1: Ταινίες υπερύθρου (ΙR) στην περιοχή cm 1 Infrared correlation chart...69 Πίνακας Π2.2: Ταινίες υπερύθρου (ΙR) στην περιοχή cm 1 Infrared correlation chart...72 Πίνακας Π2.3: Ταινίες υπερύθρου (ΙR) στην περιοχή cm 1 Far infrared vibrational frequency correlation chart...74 Κεφάλαιο 3 Φασματοσκοπία Υπεριώδους - Ορατού (UV-Vis) 3.1 Γενικά Στοιχεία Χαρακτηρισμός των Μεταπτώσεων Κριτήρια για την Απόδοση Ταινιών Εφαρμογές Ηλεκτρονικές Διεγέρσεις στις Ενώσεις Συναρμογής Η γενική Μορφή του Φάσματος Σύζευξη Δονητικών - Ηλεκτρονικών Καταστάσεων Το Φαινόμενο Jahn - Teller Η Σύζευξη Τροχιάς Σπιν Η Αποτίμηση ενός Ηλεκτρονικού Φάσματος Νεφελαυξητικό Αποτέλεσμα και Φασματοχημικές Σειρές Στοιχεία Δομής από τα Ηλεκτρονικά Φάσματα Κεφάλαιο 4 Φασματοσκοπία Πυρηνικού Μαγνητικού Συντονισμού 4.1 Χημική Μετατόπιση Ενεργειακά Διαγράμματα και Φάσματα που προκύπτουν από την Αλληλεπίδραση δύο Πυρήνων ή Δύο Ομάδων Διαφορετικών Πυρήνων Φάσματα Πρώτης Τάξεως Φάσματα Δευτέρας Τάξεως Μαγνητική Ισοδυναμία Χημική Ανταλλαγή...116

6 Περιεχόμενα Τετραπολική Διεύρυνση Κορυφών Πίνακας Π4.1: Χαρακτηριστικές κορυφές 1ΗΝΜR οργανικών μορίων Characteristic NMR spectral positions for hydrogen in organic structures Κεφάλαιο 5 Φασματοσκοπία Ηλεκτρονικού Παραμαγνητικού Συντονισμού 5.1 Βασικές αρχές της φασματοσκοπίας EPR Οι Απορροφήσεις στα Φάσματα EPR Ποια Μόρια μπορούν να δώσουν Φάσματα EPR Πλήθος Ασύζευκτων Ηλεκτρονίων Ενεργειακή Σχάση σε Τριπλή Κατάσταση Αλληλεπίδραση των Ηλεκτρονικών και Πυρηνικών Σπιν. Υπέρλεπτη Δομή Φασμάτων Κανόνες Επιλογής Παραδείγματα και Ανάλυση Φασμάτων EPR Σύζευξη Ηλεκτρονικού Σπιν με Πυρήνα I = 1/ Σύζευξη Ηλεκτρονικού Σπιν με έναν Πυρήνα με Ι = Γενίκευση της Σύζευξης Ηλεκτρονικού Σπιν με έναν Πυρήνα οποιουδήποτε Σπιν Σύζευξη Ηλεκτρονικού Σπιν με δυο Ισοδύναμους Πυρήνες με Ι=1/ Σύζευξη Ηλεκτρονικού Σπιν με Τρεις Ισοδυνάμους Πυρήνες I = 1/ Γενίκευση της Σύζευξης Ηλεκτρονικού Σπιν με n Ισοδύναμους Πυρήνες με I = 1/ Σύζευξη Ηλεκτρονικού Σπιν με δυο μη-ισοδύναμους Πυρήνες I = 1/ Σύζευξη Ηλεκτρονικού Σπιν με δυο Ισοδύναμους Πυρήνες Ι = Φάσματα EPR Ορισμένων Συμπλόκων...150

7 10 Βιοσυναρμοστική Χημεία, Τόμος ΙΙ: Σύνθεση και Μελέτη Ενώσεων Συναρμογής Κεφάλαιο 6 Μαγνητισμός 6.1 Τύποι Μαγνητικής Συμπεριφοράς Διαμαγνητισμός Παραδείγματα υπολογισμού της διαμαγνητικής επιδεκτικότητας Παραμαγνητισμός σε Απλό Σύστημα, όπου S = 1/ Εξίσωση Van Vleck Εφαρμογές της Μέτρησης Επιδεκτικότητας Αλληλεπίδραση Σπιν-Τροχιάς Ενδομοριακά Φαινόμενα Ισορροπία Υψηλού - Χαμηλού Σπιν Μέτρηση της Μαγνητικής Επιδεκτικότητας Κεφάλαιο 7 Μελέτη των Ενώσεων Συναρμογής σε Διάλυμα 7.1 Γενικά Μερικές Γενικές Εφαρμογές της Φασματοσκοπίας Προσδιορισμός της Συγκέντρωσης Ισοσβεστικό Σημείο Μετρήσεις Αγωγιμότητας Κεφάλαιο 8 Οι Κυριότεροι Διαλύτες και Τρόποι Καθαρισμού τους 8.1 Διαλύτες Ξηραντικές Ουσίες Οξείδιο του Αργιλίου Χλωριούχο Ασβέστιο (άνυδρο) Υδρίδιο του Ασβεστίου Ανθρακικό Κάλιο...199

8 Περιεχόμενα Καυστικό Κάλιο Silica Gel Θειικό Μαγνήσιο (άνυδρο) Μοριακά Κόσκινα Νάτριο Καυστικό Νάτριο Θειϊκό Νάτριο (άνυδρο) Πεντοξείδιο του Φωσφόρου Μέθοδοι Καθαρισμού και Ξήρανσης Διαλυτών Ξήρανση με Μοριακά Κόσκινα Ξήρανση με Αλκαλιμέταλλα και Υδρίδια Μετάλλων Υδρογονάνθρακες n-πεντάνιο, CΗ 3CH 2CH 2CH 2CΗ n-εξάνιο, CΗ 3CH 2CH 2CH 2CH 2CΗ Πετρελαϊκός αιθέρας (40/60) Μείγμα διαφόρων υδρογονανθράκων Κυκλοεξάνιο, C 6H Βενζόλιο, C 6H Τολουόλιο, C 7H Χλωριωμένοι Υδρογονάνθρακες Διχλωρομεθάνιο, CH 2Cl Τριχλωροαιθυλένιο, ClCH=CCl Χλωροφόρμιο, CHCl Τετραχλωράνθρακας, CCl Αιθέρες Διαιθυλαιθέρας CH 3CH 2 O CH 2CH Τετραϋδροφουράνιο, THF, C 4H 8O ,4 Διοξάνιο, C 4H 8O Αλκοόλες Μεθανόλη, CH 3OH Αιθανόλη, CH 3CH 2OH n-προπανόλη, CH 3CH 2CH 2OH Iσοπροπανόλη, CH 3CH 2CH 2OH n-βουτανόλη CΗ 3CΗ 2CΗ 2CΗ 2ΟΗ tert- Βουτανόλη, (2-Μεθυλ-προπανόλη), C 4H 10O...212

9 12 Βιοσυναρμοστική Χημεία, Τόμος ΙΙ: Σύνθεση και Μελέτη Ενώσεων Συναρμογής Εστέρες Οξικός μεθυλεστέρας, CH 3C(O)OCH Οξικός αιθυλεστέρας, CH 3C(O)OCH 2CH Διάφοροι Πολικοί Διαλύτες Ακετόνη, CΗ 3C(Ο)CH Ακετονιτρίλιο, CH 3CN Ν,Ν Διμεθυλφορμαμίδιο, DMF, (CΗ 3) 2Ν CΗΟ Διμεθυλσουλφοξείδιο, DMSO, (CH 3) 2SO Νιτρομεθάνιο, CH 3NO Οξικό οξύ, CΗ 3COOH Πυριδίνη, C 5Η 5Ν Οξικός ανυδρίτης, CΗ 3C(O) Ο C(O)CΗ Κεφάλαιο 9 Μέτρα Ασφαλούς Χρήσης Χημικών Ενώσεων 9.1 Γενικές Οδηγίες Χρήση Χημικών Αντιδραστηρίων Χρήση Συσκευών και Οργάνων Πίνακας Συμβατότητας Χημικών Ουσιών (Chemicals Compatibility Chart) Κεφάλαιο 10 Εργαστηριακές Ασκήσεις Πειράματα 10.1 Μελέτη της Δομής Ενώσεων Συναρμογής με Βάσεις του Schiff Σύνθεση και Μελέτη της Δομής των Ενώσεων Συναρμογής Mn(salen)(SCN), Mn(Hsaladhp) 2 και Ni(salen) Παρασκευή του Ligand (HOC 6H 4CΗ=NCH 2CH 2N=ΗCC 6H 4OH) = Η 2salen Παρασκευή του Συμπλόκου Mn(salen)(SCN) ή [N,Nʹ ethylenebis(salicylideneiminato)](isothiocyanato)manganese...229

10 Περιεχόμενα Παρασκευή του Ligand (HOCH 2) 2(CH 3)C N=CHC 6H 4OH = 1,3 dihydroxy 2 methyl (salicylideneamino)propane = H 3saladhp Παρασκευή του Συμπλόκου Mn(Ηsaladhp) Σύνθεση του Συμπλόκου N,Nʹ ethylenebis(salicylideneiminato)nickel(ii) = [Ni(salen)] Εναλλακτικός Τρόπος (template) Σύνθεσης του Συμπλόκου [Ni(salen)] Μελέτη με τη Φασματοσκοπία Υπερύθρου Μελέτη της Αγωγιμότητας Διαλυμάτων των Συμπλόκων Mn(salen)(SCN), Mn(Ηsaladhp) 2 και Ni(salen) Μελέτη με τη Φασματοσκοπία UV-Vis Μελέτη των Μαγνητικών Ιδιοτήτων των Συμπλόκων Τρόπος Παρουσίασης της Εργασίας Μελέτη Ενώσεων Συναρμογής του Co(III). Προσδιορισμός της Φασματοχημικής Σειράς των Ligands, Cl, en, NH 3, acac, ox = Σύνθεση του συμπλόκου tris(ethylenediamine)cobalt(ιιι) Chloride, [Co(en) 3]Cl Σύνθεση του Συμπλόκου tris(2,4 pentanedionato)cobalt(ιιι), Co(acac) Σύνθεση του Συμπλόκου pentaamminechlorocobalt(iii) chloride, [Co(NH 3) 5Cl]Cl Σύνθεση του Συμπλόκου hexaamminecobalt(iii) chloride, [Co(NH 3) 6]Cl Σύνθεση του Συμπλόκου potassium tris(oxalato)cobaltate(iii), K 3[Co(C 2O 4) 3] = K 3[Co(ox) 3] Μελέτη των Μαγνητικών Ιδιοτήτων των Συμπλόκων Μελέτη με τη Φασματοσκοπία UV-Vis Προσδιορισμός της Φασματοχημικής Σειράς των Ligands, Cl, en, NH 3, acac, ox = Μελέτη των Ηλεκτρονικών Μεταπτώσεων Συμπλόκων του Cr(III) με Χρήση των Διαγραμμάτων Tanabe-Sugano και Προσδιορισμός της Φασματοχημικής Σειράς των Ligands, H 2O, Cl, en, NH 3, acac, urea, SCN, ox =...271

11 14 Βιοσυναρμοστική Χημεία, Τόμος ΙΙ: Σύνθεση και Μελέτη Ενώσεων Συναρμογής Σύνθεση του Συμπλόκου tris(2,4 pentanedionato)chromium(ιιι), Cr(acac) Σύνθεση του Συμπλόκου tris(ethylenediamine)chromium(iii) sulphate, [Cr(en) 3] 2(SO 4) Σύνθεση του Ένυδρου Συμπλόκου tris(ethylenediamine)chromium(iii) Chloride, [Cr(en) 3]Cl 3 Η 2Ο Σύνθεση του Συμπλόκου cis dichlorobis(ethylenediamine) chromium(iii) Chloride, cis [Cr(en) 2Cl 2]Cl Σύνθεση του Συμπλόκου hexakis(urea)chromium(ιιι) chloride, [Cr(urea) 6]Cl Σύνθεση του Συμπλόκου Potassium hexakis(isothiocyanato) chromate(iii), K 3[Cr(NCS) 6] Σύνθεση του Συμπλόκου Potassium cis diaquabis(oxalato) chromate dehydrate, cis K[Cr(ox) 2(H 2O) 2] 2H 2O Σύνθεση του Συμπλόκου tris(3 bromo 2,4 pentanedionato) chromium(iii), Cr(3 Bracac) Σύνθεση του Συμπλόκου pentaammineaquachromium(iii) Nitrate, [Cr(NH 3) 5(H 2O)](ΝΟ 3) Σύνθεση του Συμπλόκου pentaamminenitratochromium(iii) Nitrate, [Cr(NH 3) 5(ΝΟ 3)](ΝΟ 3) Μελέτη με τη φασματοσκοπία UV-Vis Μελέτη της Αγωγιμότητας Διαλυμάτων των Συμπλόκων Cr(acac) 3, [Cr(en) 3] 2(SO 4) 3, [Cr(en) 3]Cl 3, cis [Cr(en) 2Cl 2]Cl, [Cr(urea) 6]Cl 3, K 3[Cr(NCS) 6], K[Cr(ox) 2(H 2O) 2], Cr(3 Bracac) 3, [Cr(NH 3) 5(H 2O)](ΝΟ 3) 3 και [Cr(NH 3) 5(ΝΟ 3)](ΝΟ 3) Μελέτη της Δομής Συμπλόκων Αριθμού Συναρμογής Σύνθεση του συμπλόκου dichlorobis(triphenylphosphine) nickel(ii), Ni(PPh 3) 2Cl Σύνθεση του Συμπλόκου dibromobis(triphenylphosphine) nickel(ιι), [Ni(PPh 3) 2Br 2] Σύνθεση του Συμπλόκου bis(dithiocarbamato)nickel(ιι), Ni(S 2CNC 4H 9) Σύνθεση του Συμπλόκου dichlorobis(pyridine)cobalt(ιι), Co(py) 2Cl

12 Περιεχόμενα Σύνθεση του Συμπλόκου bis(2,4 pentadionato)copper(ii), Cu(acac) Σύνθεση του Συμπλόκου tetraamminecopper(ιι) sulphate hydrate, [Cu(NH 3) 4]SO 4 Η 2Ο Μελέτη με τη Φασματοσκοπία Υπερύθρου Μελέτη των Μαγνητικών Ιδιοτήτων των Συμπλόκων Μελέτη με τη Φασματοσκοπία UV-Vis Μελέτη της Αγωγιμότητας Διαλυμάτων των Συμπλόκων 1) dichlorobis(triphenylphosphine)nickel(ii), Ni(PPh 3) 2Cl 2 2) dibromobis(triphenylphosphine)nickel(ιι), [Ni(PPh 3) 2Br 2] 3) bis(dithiocarbamato)nickel(ιι), Ni(S 2CNC 4H 9) 2 4) dichlorobis(pyridine)cobalt(ιι), Co(py) 2Cl 2 5) bis(2,4 pentadionato)copper(ii), Cu(acac) 2 6) tetraamminecopper(ιι) sulphate hydrate [Cu(NH 3) 4]SO 4 Η 2Ο Μελέτη της Δομής Συμπλόκων Αριθμού Συναρμογής Σύνθεση των Συμπλόκων cis aquabis(glycinato)copper(ii), cis Cu(H 2NCH 2COO) 2(H 2O) και trans aquabis(glicynato) copper(ii), trans Cu(H 2NCH 2COO) 2(H 2O) Σύνθεση του Συμπλόκου bis(dithiocarbamato)iron(iιι) chloride, Fe(S 2CNC 4H 9) 2Cl Σύνθεση του Συμπλόκου bis(2,4 pentanedionato) oxovanadium(iv), VO(acac) Μελέτη με τη Φασματοσκοπία Υπερύθρου Μελέτη των Μαγνητικών Ιδιοτήτων των Συμπλόκων Μελέτη με τη Φασματοσκοπία UV-Vis Μελέτη της Αγωγιμότητας Διαλυμάτων των Συμπλόκων cis aquabis(glycinato)copper(ii), cis Cu(H 2NCH 2COO) 2(H 2O), trans aquabis(glicynato)copper(ii), trans Cu(H 2NCH 2COO) 2(H 2O), bis(dithiocarbamato)iron(iιι) chloride, Fe(S 2CNC 4H 9) 2Cl, bis(2,4 pentanedionato)oxovanadium(iv), VO(acac) Βιβλιογραφία Ευρετήριο όρων...345

13 1 ο Κεφάλαιο ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ 1.1 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων Τα μέταλλα αποτελούν την πλειονότητα των στοιχείων και κατανέμονται και στους τρεις τομείς του περιοδικού πίνακα. Από τα στοιχεία αυτά ενώσεις συναρμογής σχηματίζουν κατεξοχήν τα στοιχεία του τομέα d και για το λόγο αυτό συνιστούν και το μεγαλύτερο μέρος των παραδειγμάτων και των δεδομένων της Χημείας των Ενώσεων Συναρμογής. Στη συνέχεια εξετάζεται συνοπτικά η γενική χημική δραστικότητα των μετάλλων του περιοδικού πίνακα Τα Μεταβατικά Στοιχεία Τα μεταβατικά στοιχεία κατέχουν τη συγκεκριμένη θέση στον περιοδικό πίνακα, γιατί δημιουργούν μία μετάβαση από τα στοιχεία του τομέα s σ αυτά του τομέα p. Μπορεί επίσης να αναφέρονται και ως στοιχεία του τομέα d του περιοδικού πίνακα, επειδή κατά τη δόμηση αυτών των στοιχείων τα υψηλότερης ενέργειας τροχιακά, που καταλαμβάνονται από ηλεκτρόνια, είναι τα d τροχιακά. Εφόσον οι κυματικές συναρτήσεις των d ατομικών τροχιακών είναι 5 σε αριθμό, τα μεταβατικά στοιχεία θα αποτελούν 10 συνολικά ομάδες. Στην παλαιότερη μορφή του περιοδικού πίνακα οι ομάδες αυτές χαρακτηριζόταν συνολικά ως δευτερεύουσες και είχαν ονομασίες κατ αναλογία προς τις κύριες ομάδες, δηλαδή λατινική αρίθμηση από το Ι έως το VIII με την προσθήκη, ως δείκτη, ενός Β, για να διακρί-

14 18 Κεφάλαιο 1 νονται από αυτές. Στην όγδοη ομάδα περιλαμβάνονταν τρεις επιμέρους ομάδες και συγκεκριμένα του κοβαλτίου, του σιδήρου και του νικελίου, εξαιτίας της πολύ μεγάλης ομοιότητας των στοιχείων αυτών μεταξύ τους. Για τις ομάδες των μεταβατικών στοιχείων ισχύουν, με μικρές διαφοροποιήσεις εξαιτίας της παρουσίας των d τροχιακών, όσα ισχύουν γενικά για τις ομάδες και περιόδους του περιοδικού πίνακα, δηλαδή: Σε κάθε περίοδο των μεταβατικών στοιχείων η ατομική ακτίνα μειώνεται σταδιακά από αριστερά προς τα δεξιά, ενώ ταυτόχρονα αυξάνει η πρώτη ενέργεια ιονισμού. Στις τιμές της ενέργειας ιονισμού παρατηρούνται δύο σημεία πτώσης, ακριβώς στα στοιχεία που έχουμε την εμφάνιση ευσταθούς διαμόρφωσης, που αντιστοιχεί σε ημισυμπληρωμένα ή συμπληρωμένα d τροχιακά αντίστοιχα. Οι μεταβολές αυτές σε σχετικές τιμές είναι αρκετά μικρότερες από τις αντίστοιχες, που παρατηρούνται στους τομείς s και p του περιοδικού πίνακα. Γενικά οι ενέργειες ιονισμού των μεταβατικών στοιχείων είναι σχετικά χαμηλές, κάτι που σχετίζεται με την ύπαρξη του λεγόμενου μεταλλικού πλέγματος, μιας τρισδιάστατης διάταξης των ατόμων στο χώρο, η οποία εμφανίζει σημαντική αγωγιμότητα εξαιτίας της ύπαρξης ενός νέφους ηλεκτρονίων, τα οποία μπορεί να θεωρηθεί ότι κινούνται στο πλέγμα, χωρίς να έχουν συγκεκριμένο άτομο με το οποίο να συνδέονται. Οι μεταβολές των ιδιοτήτων είναι ομαλές και γενικώς ανάλογες προς τις μεταβολές των λοιπών ομάδων του περιοδικού πίνακα. Όσον αφορά τη σημαντικά διαφορετική συμπεριφορά μεταξύ του πρώτου στοιχείου της κάθε ομάδας από των υπόλοιπων, αποδίδεται κυρίως στην ατομική ακτίνα. Αντίθετα η σχετική ο- μοιότητα στη συμπεριφορά μεταξύ του δεύτερου και τρίτου μέλους κάθε ομάδας αποδίδεται κυρίως στην πολύ μικρή μεταβολή στην ατομική ακτίνα, καθώς η α- ναμενόμενη αύξηση λόγω της αύξησης του κύριου κβαντικού αριθμού αντισταθμίζεται σε μεγάλο βαθμό από τη συρρίκνωση της ατομικής ακτίνας, που οφείλεται στη μεσολαβούσα συμπληρωμένη f τροχιά. Αυτή η σχεδόν σύμπτωση των ατομικών ακτίνων έχει ως αποτέλεσμα τα δύο βαρύτερα στοιχεία της ίδιας ομάδας να εμφανίζουν περίπου ίδιες ενέργειες ιονισμού, επιδιαλύτωσης και πλέγματος (όσον αφορά τα αντίστοιχα άλατά τους) καθώς και παραπλήσια κανονικά δυναμικά οξειδοαναγωγής. Στα πρώτα στοιχεία κάθε περιόδου όλα τα ηλεκτρόνια της τροχιάς σθένους, στα οποία συμπεριλαμβάνονται τα ns και τα (n 1)d, συμμετέχουν άμεσα στο σχηματισμό των δεσμών και κατά συνέπεια ο μέγιστος αριθμός οξείδωσης ταυτίζεται με τον αριθμό της ομάδας στον περιοδικό πίνακα, εφόσον βέβαια ακολου-

15 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων και της Φασματοσκοπίας 19 Πίνακας Τα σθένη με τα οποία εμφανίζονται στις ενώσεις συναρμογής τους τα μεταβατικά στοιχεία του περιοδικού πίνακα. Δίνονται η μέγιστη (πάντοτε θετική) και η ελάχιστη τιμή και με έντονα στοιχεία οι πιο κοινές βαθμίδες οξείδωσης για κάθε στοιχείο. Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn , 3 2, Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd , 6 4, La Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg , 4, 7 4 3, 4 2, 4 1, 3 2 θείται το σύγχρονο σχήμα αρίθμησης των ομάδων από το 1 ως το 18 και όχι ο παλαιότερος τρόπος, που αναφέρθηκε προηγουμένως. Μετά όμως από την ομάδα του μαγγανίου (αριθμός ομάδας 7, διαμόρφωση d 5 ), εξαιτίας της μερικής μόνο συμμετοχής των ηλεκτρονίων σθένους στο σχηματισμό των δεσμών, παρατηρείται μια σταδιακή μείωση της μέγιστης βαθμίδας οξείδωσης κατά τρόπο περίπου συμμετρικό ως προς την αύξησή της μέχρι το σημείο εκείνο. Σε κάθε ομάδα παρατηρείται μια προτίμηση των βαρύτερων μελών για απόκτηση μεγαλύτερων βαθμίδων οξείδωσης, καθώς και για εμφάνιση σχετικής σταθερότητας στις μεγάλες βαθμίδες οξείδωσης σε σχέση με το πρώτο στοιχείο της ομάδας. Για παράδειγμα υπάρχουν ενώσεις του εξασθενούς χρωμίου, αλλά έχουν ισχυρά οξειδωτικό χαρακτήρα, κάτι που υποδεικνύει ότι η τρισθενής κατάσταση είναι πιο σταθερή, ενώ αντιθέτως υπάρχουν αρκετά παραδείγματα σταθερών ενώσεων του εξασθενούς Mo και W. Οι διάφορες βαθμίδες οξείδωσης των στοιχείων του τομέα d δεν έχουν την ίδια σταθερότητα για κάθε στοιχείο. Η σταθερότητα μιας βαθμίδας οξείδωσης, όσον αφορά τη στερεά κατάσταση, εξαρτάται από το είδος των ιόντων (ή μορίων) με τα οποία σχηματίζεται το στερεό προϊόν. Έτσι μια οξειδωτική βαθμίδα ενός στοιχείου θεωρείται σταθερή, όταν οι ενώσεις που σχηματίζονται με ιόντα (ή μόρια), δεν οξειδώνονται εύκολα. Π.χ. είναι γνωστή η αυξανόμενη οξειδωτική ισχύς

16 20 Κεφάλαιο των ιόντων κατά τη σειρά ClO2 > ClO3 > ClO 4. Η σταθερότητα των ενώσεών τους με ορισμένα μεταλλικά ιόντα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον προσδιορισμό της σταθερότητας των οξειδωτικών καταστάσεων των μεταλλικών ιόντων. Με βάση τα παραπάνω, για τη σχετική σταθερότητα των ιόντων Fe 2+, Co 2+ και Ni 2+ αρκεί να εξετασθεί η σταθερότητα των αντίστοιχων αλάτων τους. Η μελέτη αυτή έδειξε ότι μόνο τα Fe(ClO 4) 2, Co(ClO 4) 2, Co(ClO 3) 2 είναι σταθερά και δεν οξειδώνονται προς τα αντίστοιχα σύμπλοκα των τρισθενών μεταλλικών ιόντων, ενώ και τα τρία άλατα του νικελίου είναι σταθερά. Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η σταθερότητα στην οξειδωτική βαθμίδα +2 ακολουθεί τη σειρά Fe 2+ < Co 2+ < Ni 2+. Στην περιοχή d του περιοδικού πίνακα περιλαμβάνονται δέκα ομάδες, από τις οποίες οι δύο ακραίες είναι οι ομάδες του Sc και του Zn αντίστοιχα. Στην ομάδα του Sc η τυπική διαμόρφωση είναι 3d 1 4s 2, επειδή όμως η χημεία της ομάδας αναφέρεται κυρίως στην οξειδωτική κατάσταση +3, η ομάδα θεωρείται ως ένα είδος γέφυρας μεταξύ των τομέων s και d του περιοδικού πίνακα. Τα στοιχεία είναι ηλεκτροθετικά και δραστικά, η δραστικότητά τους δε καθώς και η βασικότητα των οξειδίων τους αυξάνει από πάνω προς τα κάτω στην ομάδα. Το La ακολουθεί μια ομάδα 14 στοιχείων, που είναι γνωστά ως λανθανίδες ή λανθανοειδή και εμφανίζουν γενικώς παρόμοιες ιδιότητες, οι οποίες χαρακτηρίζονται από τη σταδιακή συμπλήρωση της τροχιάς 4f με ηλεκτρόνια. Τα βαρύτερα στοιχεία της ομάδας αυτής μοιάζουν χημικώς προς το Ca, ενώ το Sc, το οποίο εμφανίζει τα σταθερότερα σύμπλοκα, μοιάζει περισσότερο προς το Al. Εκτός της βαθμίδας οξείδωσης +3 υπάρχουν και άλλες, οι οποίες παρατηρούνται σε μικρότερο βαθμό, όπως για παράδειγμα το Ce 4+, το οποίο είναι σχετικώς σταθερό σε διάλυμα, το Eu 2+ σε ορισμένες ενώσεις του, ενώ το Yb 2+, για την σταθερότητα του οποίου συνηγορεί και η συμπληρωμένη τροχιά 4f 14, εμφανίζεται μεν σε διάλυμα, αλλά υφίσταται ταχύτατα διαδικασίες υδρόλυσης και οξείδωσης. Το βαρύτερο στοιχείο της ομάδας ακολουθείται επίσης από 14 στοιχεία, τα οποία έχουν παραπλήσιες χημικές ιδιότητες και ονομάζονται ακτινίδες ή ακτινοειδή. Στην περίπτωση αυτή οι ενεργειακές καταστάσεις 5f και 6d είναι τόσο κοντά, ώστε υπάρχει αμφισβήτηση ακόμη και για τη βασική ηλεκτρονική διαμόρφωση των στοιχείων. Πάντως όλα τα στοιχεία των ακτινιδών είναι ραδιενεργά, τα πιο πολλά μάλιστα δεν απαντούν στην φύση. Η χημεία τους είναι μελετημένη μόνο σε μικρό βαθμό, ειδικότερα των στοιχείων με μικρή ημιπερίοδο ζωής, επειδή προφανώς αλληλομετατρέπονται με βάση πυρηνικές διαδικασίες. Τα πιο βαριά

17 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων και της Φασματοσκοπίας 21 στοιχεία εμφανίζουν πάντως μια προτίμηση στη βαθμίδα οξείδωσης +3, ενώ τα πιο ελαφριά στην +4. Και στην περίπτωση αυτή παρατηρείται μια σταδιακή αύξηση της μέγιστης βαθμίδας οξείδωσης (+7) στο Pu και σταδιακή μείωσή της στη συνέχεια, σε πλήρη αντιστοιχία προς την παρατήρηση για τα τυπικά στοιχεία του τομέα d του περιοδικού πίνακα. Η συμπεριφορά των ακτινιδών είναι ανάλογη προς εκείνη των λανθανίδων τόσο στη δραστικότητα όσο και στην εμφάνιση του φαινομένου της συρρίκνωσης, η οποία αναφέρεται στη συγκεκριμένη περίπτωση ως συρρίκνωση των ακτινιδών. Η ομάδα του Zn αποτελεί γέφυρα μεταξύ των τομέων d και p του περιοδικού πίνακα, αφού η χημεία της ομάδας χαρακτηρίζεται από βαθμίδα οξείδωσης +2, όπου η διαμόρφωση είναι d 10. Υπάρχουν χαρακτηριστικές διαφορές στη χημεία των τριών στοιχείων της ομάδας, με πιο ενδιαφέρουσα την ύπαρξη μιας χαμηλότερης βαθμίδας οξείδωσης για το βαρύτερο στοιχείο, τον Hg, όπως ακριβώς συμβαίνει με τις ομάδες p του περιοδικού πίνακα. Ο Hg 1+ έχει εντοπισθεί σε πολλές ενώσεις, στις περισσότερες από τις οποίες έχει επίσης διαπιστωθεί η ύπαρξη δεσμών Hg Hg. Η χημεία των δύο πρώτων στοιχείων της ομάδας μοιάζει με του Mg 2+, ενώ οι δισθενείς ενώσεις του υδραργύρου εμφανίζονται αρκετά πιο ομοιοπολικές και πιο σταθερές. Ο δισθενής υδράργυρος σχηματίζει επίσης αρκετές οργανομεταλλικές ενώσεις. Τα αλογονίδια των στοιχείων της ομάδας είναι ιονικά με χαρακτηριστικό παράδειγμα το CdBr 2 το οποίο σε υδατικό διάλυμα μπορεί να σχηματίσει τα ιόντα CdBr + [CdBr 3], [CdBr 4] Τα Μεταλλικά Στοιχεία του Τομέα s του Περιοδικού Πίνακα Πρόκειται για τα αλκαλιμέταλλα και τις αλκαλικές γαίες, δηλαδή τα στοιχεία των ομάδων 1 και 2 του περιοδικού πίνακα. Από αυτά το Fr και το Ra απαντούν μόνο ως ραδιενεργά ισότοπα. Τα στοιχεία αυτά εμφανίζουν τις μικρότερες ενέργειες ιονισμού και τα πιο αρνητικά δυναμικά οξειδοαναγωγής και κατά συνέπεια στις ενώσεις τους απαντούν κυρίως με τη μορφή των κατιόντων τους με φορτία +1 και +2 αντίστοιχα. Η δραστικότητα των στοιχείων αυξάνει από πάνω προς τα κάτω σε καθεμιά από τις δύο ομάδες, ενώ η ομάδα των αλκαλιμετάλλων περιλαμβάνει σαφώς πιο δραστικά στοιχεία. Τα πρώτα στοιχεία των ομάδων αυτών, το Li και το Be, εξαιτίας του μικρού μεγέθους των κατιόντων τους έχουν αυξημένο λόγο φορτίου προς επιφάνεια και για το λόγο αυτό εμφανίζουν διαφορά στις χημικές τους ιδιότητες από τα υπόλοιπα στοιχεία των ομάδων τους. Διαπιστώνεται

18 22 Κεφάλαιο 1 ακόμη ομοιότητα του Li με το Mg και του Be με το Al με διαγωνιακή συσχέτιση. Η γενική τάση των στοιχείων των δύο αυτών ομάδων είναι ο σχηματισμός ιονικών ενώσεων με ισχυρά εξώθερμες αντιδράσεις, ενώ από τα άλατα πιο ευδιάλυτα είναι αυτά της πρώτης ομάδας. Τα άλατα των στοιχείων της δεύτερης ομάδας εμφανίζουν μεγάλο εύρος διαλυτοτήτων, και συνήθως αυτά με στοιχειομετρία ΜΧ 2, όπου Χ κάποιο αλογόνο ή άλλο μονοανιόν, είναι γενικώς διαλυτά, ενώ εκείνα με στοιχειομετρία ΜΥ, όπου Υ κάποιο διανιόν (οξείδια, σουλφίδια, ανθρακικά, θειικά, οξαλικά) εμφανίζονται δυσδιάλυτα. Η αντίδραση των στοιχείων με υδρογόνο πραγματοποιείται σε υψηλές θερμοκρασίες και σχηματίζονται ιονικά υδρίδια εκτός των Be και Mg. Η αντίδραση με το νερό είναι έντονα εξώθερμη και είναι βραδεία μόνο για τα Be και Mg σε θερμοκρασία δωματίου, ενώ τα προϊόντα είναι γενικώς ευδιάλυτα εκτός του Mg(OH) 2 και βασικά, εκτός του Be(OH) 2 το οποίο είναι αμφολύτης. Τα ιόντα των αλκαλιμετάλλων δεν είναι ιδανικοί δέκτες ηλεκτρονίων και για το λόγο αυτό είναι γνωστά μόνον λίγα σύμπλοκά τους και αυτά με ligands τα οποία μπορούν να σχηματίσουν χηλικούς δακτυλίους. Η κατάσταση είναι λίγο ευνοϊκότερη για τις αλκαλικές γαίες, οι οποίες συμμετέχουν στο σχηματισμό μακροκυκλικών ή πολυκυκλικών συμπλόκων, με δότες άτομα κυρίως Ο και δευτερευόντως Ν, όπως το EDTA, αιθέρες-στέματα, αλκοξείδια, πορφυρίνες και κρυπτικά ligands. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελούν οι ενώσεις του βηρυλλίου, για το οποίο σχηματίζονται συνήθως ενώσεις με αριθμό συναρμογής 4, ενώ εμφανίζουν και τάση υδρόλυσης και σχηματισμού γεφυρών οξυγόνου, όπως π.χ. στην αντίδραση 4 Be(MeCOO) 2 + H 2O 2 MeCOOH + Be 4O(MeCOO) 6 όπου τα οξικά ανιόντα σχηματίζουν γέφυρες μεταξύ ζευγών ατόμων βηρυλλίου, τα οποία με την σειρά τους διατάσσονται σε ένα τετράεδρο γύρω από το κεντρικό οξο- διανιόν, το οποίο εμφανίζει αριθμό συναρμογής 4. Αντίστοιχη είναι η δομή και του νιτρο- συμπλόκου Τα Μεταλλικά Στοιχεία του Τομέα p του Περιοδικού Πίνακα Η περίπτωση των μετάλλων αυτών είναι ιδιαίτερη, επειδή ανήκουν σε ένα εύρος ομάδων, καθώς επίσης και επειδή ορισμένα στοιχεία των ομάδων αυτών εμ-

19 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων και της Φασματοσκοπίας 23 φανίζουν επαμφοτερίζοντα χαρακτήρα. Έτσι από την ομάδα 13 θεωρούνται ως μέταλλα τα Ga, In και Tl και οριακώς το Al, από την ομάδα 14 τα Sn και Pb, ενώ από την ομάδα 15 μόνο το Bi. Πάντως και στην περίπτωση των στοιχείων αυτών ισχύουν γενικά όσα προαναφέρθηκαν σχετικά με τη μεταβολή των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων τους στις ομάδες στις οποίες ανήκουν. Γενικά ο μεταλλικός χαρακτήρας αυξάνει προς τα βαρύτερα στοιχεία κάθε ομάδας. Το αργίλιο αποτελεί το πιο κοινό μέταλλο στο στερεό φλοιό της γης, ενώ το γάλλιο κρατάει τα σκήπτρα μεταξύ όλων των στοιχείων σχετικά με το εύρος των θερμοκρασιών στις οποίες απαντά στην υγρή κατάσταση (2220 C). Πίνακας Ορισμένες φυσικές ιδιότητες των μεταλλικών στοιχείων του τομέα p του περιοδικού πίνακα των στοιχείων. Iδιότητα Al Ga In Tl Sn Pb Bi Ατομικός Αριθμός Σχετική ατομική μάζα 26,982 69,72 114,82 204,37 118,69 207,2 208,98 Ατομική ακτίνα 1,25 1,30 1,55 1,90 1,45 1,80 1,60 Ενέργεια ιονισμού* Ηλεκτραρνητικότητα 1,5 1,6 1,7 1,8 1,8 1,8 1,8 Σημείο τήξεως Σημείο ζέσεως Πυκνότητα 2,70 5,90 7,30 11,85 7,28 11,34 9,80 * σε kj mol 1 Από τα μέταλλα της ομάδας 13 το αργίλιο είναι σημαντικό, επειδή οξειδώνεται μεν, αλλά το οξείδιό του σχηματίζει μια ομοιόμορφη, συμπαγή και σταθερή επιφάνεια, έτσι ώστε να αποκλείει την εκτενή και σε βάθος οξείδωση του μεταλλικού υποστρώματος, παίρνει δηλαδή, κατά την εμπειρική ορολογία, την παθητική κατάσταση ακόμη και απέναντι σε ισχυρά οξειδωτικά. Τα μεταλλικά στοιχεία της ομάδας διαλύονται σε αραιά οξέα και σε αλκάλια, πλην του θαλλίου, το οποίο δε διαλύεται στα αλκάλια. Τα υδροξείδια του αργιλίου και του γαλλίου εμφανίζουν επαμφοτερίζοντα χαρακτήρα, ενώ τα οξείδια όλων των στοιχείων είναι αδιάλυτα στο νερό και διαλύονται στα αλκάλια, εκτός από το οξείδιο του θαλλίου. Όλα τα

20 24 Κεφάλαιο 1 στοιχεία της ομάδας συμμετέχουν στο σχηματισμό ημιαγωγών (GaP, GaAs, InP, InAs κλπ) ενώ τα αλογονούχα άλατα του μονοσθενούς θαλλίου με βρώμιο και ιώδιο έχουν βρει εφαρμογές στην οπτική, στην κατασκευή πρισμάτων και φακών. Τα άλατα των στοιχείων εμφανίζουν κατά κανόνα ιονικό χαρακτήρα, ενώ υ- πάρχουν και ομοιοπολικά, ειδικά του αργιλίου στην αέρια φάση, όπου έχει αποδειχθεί ότι είναι διμερή με διπλή γέφυρα αλογόνου μεταξύ των δύο μεταλλικών κέντρων. Η αντίδραση των χλωριδίων με υδρίδιο του λιθίου οδηγεί στο σχηματισμό των ανιονικών υδριδίων τους, τα οποία είναι ενώσεις ισχυρώς αναγωγικές σε απρωτικούς διαλύτες, ενώ υφίστανται έντονη διάσπαση κατά την αντίδρασή τους με νερό και μερικές φορές εκρήγνυνται στον αέρα. MCl 3 + 4LiH LiMH 4 + 3LiCl Όλα τα μέταλλα της ομάδας 14 σχηματίζουν αλογονούχες ενώσεις και στις δύο πιθανές βαθμίδες οξείδωσής τους, αλλά από αυτές μόνον οι SnF 4 και PbF 4 μπορούν να θεωρηθούν τυπικώς ως άλατα. Οι ενώσεις αυτές υδρολύονται, πλην των αλογονούχων ενώσεων του δισθενούς μολύβδου. Τα υδροξείδια των δύο μετάλλων εμφανίζουν επαμφοτερίζοντα χαρακτήρα και μάλιστα εκείνα των δισθενών ιόντων είναι ελαφρώς βασικά, σε αντίθεση με των τετρασθενών τα οποία είναι ελαφρώς όξινα. Τα δύο στοιχεία αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα της επίδρασης του αδρανούς ζεύγους ηλεκτρονίων στη σταθεροποίηση της ηλεκτρονικής τους διαμόρφωσης. Λόγω της παρουσίας του αδρανούς ζεύγους ηλεκτρονίων, ο μεν τετρασθενής μόλυβδος δρα ως οξειδωτικό μέσον, ενώ αντιθέτως ο δισθενής κασσίτερος ως αναγωγικό. Το βισμούθιο σε υδατικά διαλύματα υδρολύεται και δίνει ιόντα BiO + και - BiO 3, από τα οποία το πρώτο συνήθως δίνει αδιάλυτα αλογονούχα, ενώ το δεύτερο δρα ως ισχυρό οξειδωτικό. Από τις λοιπές απλές ενώσεις του βισμουθίου, το πενταφθοριούχο βισμούθιο δρα ως φθοριωτικό μέσο μετατρεπόμενο στο σταθερότερο τριφθοριούχο βισμούθιο. 1.2 Γενικά για τη Φασματοσκοπία Υπάρχουν πολλοί τύποι ακτινοβολίας, όπως ορατό φως, ραδιοκύματα, υπέρυθρες ακτινοβολίες, ακτίνες Χ, και ακτινοβολία γ. Οι ακτινοβολίες αυτές, που θεωρού-

21 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων και της Φασματοσκοπίας 25 νται ταλαντώσεις ηλεκτρικών και μαγνητικών πεδίων, αποτελούνται από μικρές αυτοτελείς ποσότητες ενέργειας, που ονομάζονται φωτόνια και τα οποία κινούνται με την ταχύτητα του φωτός. Οι διάφοροι τύποι ακτινοβολίας έχουν και διαφορετική ενέργεια (σχήμα 1.2.1). Στη μελέτη της φασματοσκοπίας περιστροφής ή δόνησης (IR) και στην ηλεκτρονική φασματοσκοπία (UV-Vis) θα εξετασθεί η αλληλεπίδραση του ηλεκτρικού πεδίου, που αποτελεί συστατικό της ακτινοβολίας, με το μοριακό σύστημα, δηλαδή με τα αποτελέσματα της απορρόφησης της ακτινοβολίας από το μόριο. Η φασματοσκοπία EPR και NMR εξετάζει την επίδραση του μαγνητικού πεδίου επί ενός μορίου nm Ακτίνες γ 10-3 nm 1 nm 1000 nm = 1μm 10 μm 100 μm 1000 mμ = 1mm Ακτίνες X Υπεριώδης Ακτινοβολία Ορατό φως 400 nm Ιώδες Μπλέ Πράσινο Κίτρινο Πορτοκαλί Κόκκινο 750 nm Υπέρυθρη Ακτινοβολία Μικροκύματα 1000 mm = 1m 1000 m = 1km Ραδιοκύματα 100 km Σχήμα Το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα και τα μήκη κύματος των διαφόρων τύπων ακτινοβολίας

22 26 Κεφάλαιο 1 Για να συμβεί απορρόφηση ακτινοβολίας από ένα μόριο, πρέπει η ενέργεια της ακτινοβολίας να ισοδυναμεί με τη διαφορά ενέργειας μεταξύ των κβαντισμένων σταθμών ενέργειας, που αντιστοιχούν στις διάφορες καταστάσεις του μορίου. Αν τη διαφορά αυτή την παραστήσουμε με ΔΕ και το μήκος κύματος της ακτινοβολίας με λ, τότε πρέπει να ισχύει η σχέση ΔΕ = hc λ ή λ = hc ΔΕ (1.1.1) όπου h είναι η σταθερά Plank = 6, erg s mole 1 και c είναι η ταχύτητα του φωτός σε cm s 1. Η προκύπτουσα ΔΕ μετράται σε μονάδες erg mole 1. Σύμφωνα με αυτή την εξίσωση, απορρόφηση ενός κβάντου ενέργειας, hc, θα ανυψώσει ένα μόριο σε υψηλότερη στάθμη ενέργειας. Μια ακτινοβολία μπορεί να χαρα- λ κτηριστεί από το μήκος κύματος, λ, τον κυματάριθμο ν ή τη συχνότητα ν. Η σχέση μεταξύ αυτών δίνεται από τις εξισώσεις: -1-1 c (cm s ) ν (s ) = και λ (cm) -1 1 ν (cm ) = λ (cm) To ν έχει μονάδα το αντίστροφο μήκος κύματος, του οποίου η ονομασία κατά IUPAC είναι Kayser. Η σχέση των διαφόρων τύπων ακτινοβολίας με το μήκος κύματός τους δίνεται στο σχήμα Χημικές Διαδικασίες που επηρεάζουν το Εύρος μιας Απορρόφησης σ ένα Φάσμα Όταν συνυπάρχουν δύο χημικές ενώσεις σε ισορροπία (π.χ. δύο διαμορφωμερή ή γρήγορη χημική ανταλλαγή, όπως ανταλλαγή του πρωτονίου μεταξύ ΝΗ 3 και ΝΗ 4 στην ισορροπία ΝΗ3 + Η ΝΗ 4 ή οποιαδήποτε άλλη ισορροπία), είναι δυνατόν, ανάλογα με το είδος της φασματοσκοπίας, να παρατηρήσουμε δύο α- πορροφήσεις μια για κάθε ένωση ή μία απορρόφηση, που αντιστοιχεί στο μέσο όρο των δύο. Οι λόγοι που οδηγούν σε αυτή τη συμπεριφορά γίνονται κατανοητοί με βάση την αρχή της αβεβαιότητας:

23 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων και της Φασματοσκοπίας 27 Δν Δt ª 1 2π (1.2.1) Έτσι στην περίπτωση που δύο ενώσεις δίνουν δύο διακριτές απορροφήσεις παρατηρούνται τα εξής: Όταν η ταχύτητα της χημικής ανταλλαγής πλησιάζει τη συχνότητα Δν της φασματοσκοπικής μεθόδου, οι δύο απορροφήσεις αρχίζουν να διευρύνονται, ενώ όταν η ταχύτητα ανταλλαγής αυξηθεί περισσότερο οι δύο απορροφήσεις συγχωνεύονται και δίνουν μια απορρόφηση. Η διεύρυνση της απορρόφησης για κάθε ανεξάρτητη ένωση εξηγείται ως ακολούθως. Εάν με Δt παραστήσουμε την ημιπερίοδο ζωής για τη διεγερμένη κατάσταση της ένωσης, τότε 1 ª Δν 2π Δt σε s 1 (1.2.2) Αν υπάρχουν φυσικές ή χημικές διεργασίες, που είναι γρήγορες σε σχέση με την ημιπερίοδο ζωής της διεγερμένης κατάστασης, το Δt μπορεί να ελαττωθεί και επομένως να παρατηρηθεί διεύρυνση της απορρόφησης. Σύμφωνα με τα παραπάνω για τις διάφορες φασματοσκοπικές μεθόδους έχουμε: Φασματοσκοπία IR. Για τη φασματοσκοπία υπερύθρου (IR) είναι δυνατό να διαχωριστούν δύο ταινίες απορρόφησης, που αντιστοιχούν σε διαφορετικούς δεσμούς, όταν υπάρχει διαφορά συχνοτήτων 0,1 cm 1. Επομένως με βάση την εξίσωση θα έχουμε: και 1 Δν ª ª 0, ª π Δt Δt ª ª ª π Δν 2π s 1 s Συμπεραίνουμε επομένως ότι όταν υπάρχει μια διεργασία με ημιπερίοδο ζωής περίπου s ή μικρότερη θα παρατηρηθεί διεύρυνση. Και επειδή η ημιπερίοδος ζωής είναι το αντίστροφο της σταθεράς ταχύτητας, αυτό σημαίνει ότι η σταθερά ταχύτητας πρέπει να είναι τουλάχιστον s 1, για να παρατηρηθεί διεύρυνση στις ταινίες υπερύθρου. Τέτοιες ταχύτητες παρατηρούνται συχνά σε κινήσεις περιστροφής, γεγονός που μας επιτρέπει να βγάλουμε συμπεράσματα για την παρουσία ανάλογων κινήσεων σε ένα μόριο.

24 28 Κεφάλαιο 1 Όσον αφορά την ταχύτητα μιας διεργασίας που απαιτείται για να εμφανιστεί μόνο μια απορρόφηση, που αντιστοιχεί στο μέσο όρο των δύο απορροφήσεων, στη φασματοσκοπία IR π.χ. απαιτείται σταθερά ταχύτητας s 1 ή μεγαλύτερη, για να συγχωνευθούν δύο κορυφές, που διαφέρουν κατά 300 cm Δt ª ª ª π Δν 2π s Φασματοσκοπία NMR. Στη φασματοσκοπία NMR η τυπική διαχωριστική ικανότητα είναι περίπου 0,1 Hz(c s 1 ) και δίνει σύμφωνα με τα προηγούμενα ημιπερίοδο ζωής περίπου 2 s (ή λιγότερο) και σταθερά ταχύτητας περίπου 0,5 s 1 (ή μεγαλύτερη) για να παρατηρηθεί διεύρυνση των απορροφήσεων (peaks). Τέτοιες ταχύτητες παρατηρούνται συχνά σε αντιδράσεις ανταλλαγής. Όσον αφορά την ταχύτητα μιας διεργασίας που απαιτείται για να εμφανιστεί μόνο μια κορυφή, που αντιστοιχεί στο μέσο όρο των δύο κορυφών, στο φάσμα NMR, π.χ. για κορυφές που διαφέρουν κατά 100 Hz έχουμε 1 1 Δt ª ª ª π Δν 2π s Αυτό σημαίνει ότι αν έχουμε μία διεργασία, η οποία έχει σταθερά ταχύτητας s 1, οι δύο κορυφές που αποδίδονται στα δύο συστατικά αυτής της διεργασίας θα εμφανίζονται ως μία ευρεία κορυφή. Αν η σταθερά ταχύτητας αυξηθεί πάνω από s 1 (π.χ. με αύξηση της θερμοκρασίας για θετικής ενθαλπίας διεργασία) η ευρεία αυτή κορυφή αρχίζει να γίνεται οξεία. Αν όμως η διεργασία αυτή γίνει πολύ ταχύτερη, το εύρος των κορυφών δεν επηρεάζεται από την αύξηση της ταχύτητας της διεργασίας. Η συχνότητα της ακτινοβολίας θεωρείται πολύ χαμηλή για να ανιχνεύσει χημικές διεργασίες, που πιθανόν εμφανίζονται με οξείες κορυφές και είναι αποτέλεσμα μέσου όρου δύο κορυφών. Περίθλαση ακτίνων Χ. Στην περίθλαση ακτίνων Χ η συχνότητα της ακτινοβολίας είναι της τάξεως των s 1. Επειδή αυτή η συχνότητα αντιστοιχεί σε διεργασίες πολύ πιο γρήγορες σε σχέση με μοριακές ανακατατάξεις, το μόνο που μπορούμε να ανιχνεύσουμε είναι αν σε ένα μόριο οι περιθλάσεις των ακτίνων Χ οφείλονται σε περισσότερες της μιας διαμορφώσεις (disorder). Φασματοσκοπία Mössbauer. Στη Φασματοσκοπία Mössbauer παρατηρείται

25 Γενικά Χαρακτηριστικά των Μεταλλικών Στοιχείων και της Φασματοσκοπίας 29 διεργασία πολύ υψηλής ενέργειας, κατά την οποία ένας πυρήνας της ένωσης α- πορροφά γ ακτινοβολία από την πηγή. Η Φασματοσκοπία Mössbauer βρίσκει εφαρμογή κυρίως σε ενώσεις του σιδήρου. Αν δεν υπάρχουν χημικές διεργασίες, που να επηρεάζουν την ημιπερίοδο ζωής της διεγερμένης κατάστασης του πυρήνα του σιδήρου (ο Fe έχει ημιπερίοδο ζωής 10 7 s), τότε παρατηρούνται κορυφές που οφείλονται σε διαφορετικές καταστάσεις του πυρήνα του σιδήρου. Όταν όμως λαμβάνει χώρα μια χημική διεργασία στην ένωση του σιδήρου, που φέρνει σε ι- σορροπία δύο πυρήνες του σιδήρου με σταθερά ταχύτητας μεγαλύτερη του 10 7 s 1, το φάσμα Mössbauer θα δώσει μόνο την κορυφή του μέσου όρου. Στον πίνακα δίνονται οι φασματοσκοπικές μέθοδοι που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για κινητικές μελέτες και τα όρια της ημιπεριόδου ζωής μέσα στα οποία μπορεί να γίνει αυτή η μελέτη. Πίνακας Κινητικές φασματοσκοπικές τεχνικές και οι κατάλληλες ημιπερίοδοι ζωής Φασματοσκοπική τεχνική Stop flow NMR ESR Mössbauer (Fe) Υπερηχητικές τεχνικές IR και Raman Φωτοηλεκτρονική φασματοσκοπία Ημιπερίοδος ζωής (Δt) 10 3 s ή μεγαλύτερη s s 10 7 s s s s

Αριθµόςοξείδωσηςενός ιόντος σε µια ιοντική (ετεροπολική) ένωση είναι το πραγµατικό ηλεκτρικό φορτίο του ιόντος.

Αριθµόςοξείδωσηςενός ιόντος σε µια ιοντική (ετεροπολική) ένωση είναι το πραγµατικό ηλεκτρικό φορτίο του ιόντος. Αριθµόςοξείδωσηςενός ιόντος σε µια ιοντική (ετεροπολική) ένωση είναι το πραγµατικό ηλεκτρικό φορτίο του ιόντος. Αριθµόςοξείδωσηςενός ατόµου σε µια οµοιοπολική ένωση είναι το φαινοµενικό ηλεκτρικό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Νόµοςπεριοδικότητας του Moseley:Η χηµική συµπεριφορά (οι ιδιότητες) των στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατοµικού τους αριθµού.

Νόµοςπεριοδικότητας του Moseley:Η χηµική συµπεριφορά (οι ιδιότητες) των στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατοµικού τους αριθµού. Νόµοςπεριοδικότητας του Moseley:Η χηµική συµπεριφορά (οι ιδιότητες) των στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατοµικού τους αριθµού. Περιοδικός πίνακας: α. Είναι µια ταξινόµηση των στοιχείων κατά αύξοντα

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΤΗΤΑΣ : Οι ιδιότητες των χηµικών στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατοµικού τους αριθµού.

ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΤΗΤΑΣ : Οι ιδιότητες των χηµικών στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατοµικού τους αριθµού. 1. Ο ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ Οι άνθρωποι από την φύση τους θέλουν να πετυχαίνουν σπουδαία αποτελέσµατα καταναλώνοντας το λιγότερο δυνατό κόπο και χρόνο. Για το σκοπό αυτό προσπαθούν να οµαδοποιούν τα πράγµατα

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 21. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1: Ηλεκτρονιακή δοµή του ατόµου

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 21. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1: Ηλεκτρονιακή δοµή του ατόµου Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 21 Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1: Ηλεκτρονιακή δοµή του ατόµου Θέµατα Σωστού/Λάθους και Πολλαπλής επιλογής Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ Το 17Cl σχηµατίζει ενώσεις µε ένα µόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΘ.Π.ΒΑΛΑΒΑΝΙΔΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΥΠΕΡΥΘΡΟΥ ΠΥΡΗΝΙΚΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΩΝ ΥΠΕΡΙΩΔΟΥΣ-ΟΡΑΤΟΥ, RΑΜΑΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΠΑΡΑΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ Τμήμα Χημείας

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ. Παππάς Χρήστος Επίκουρος Καθηγητής

Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ. Παππάς Χρήστος Επίκουρος Καθηγητής ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΟΜΗ ΚΑΙ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ Παππάς Χρήστος Επίκουρος Καθηγητής ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ Ατομική ακτίνα (r) : ½ της απόστασης μεταξύ δύο ομοιοπυρηνικών ατόμων, ενωμένων με απλό ομοιοπολικό δεσμό.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Δ. Δ.7 ο ) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΛΗ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Δ. Δ.7 ο ) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΛΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ (Δ. Δ.7 ο ) ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΛΗ ΘΕΜΑ 1 ο (7+8+10=25 μονάδες) 1) 2 mol HNO 3 (νιτρικού οξέος) περιέχουν: α) 6 άτομα οξυγόνου, β) 28g αζώτου, γ) 96g οξυγόνου, δ) 6 mol

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΩΓΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΩΓΗ Κεφάλαιο 1ο-ΟΞΕΙΔΩΑΝΑΓΩΓΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΩΓΗ Ορισμοί : -Αριθμός οξείδωσης: I)Σε μία ιοντική ένωση ο αριθμός οξείδωσης κάθε στοιχείου είναι ίσος με το ηλεκτρικό φορτίο που έχει το

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:.

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 24.05.2011 ΧΡΟΝΟΣ : 10.30 12.30 ( Χημεία - Φυσιογνωστικά)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ 1.1 Τα οξέα ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα Ιδιότητες είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Ποιες χηµικές ενώσεις ονοµάζονται οξέα; Με ποιόν χηµικό τύπο παριστάνουµε γενικά τα οξέα; Οξέα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Περίοδοι περιοδικού πίνακα Ο περιοδικός πίνακας αποτελείται από 7 περιόδους. Ο αριθμός των στοιχείων που περιλαμβάνει κάθε περίοδος δεν είναι σταθερός, δηλ. η περιοδικότητα

Διαβάστε περισσότερα

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 2 ο Γυμνάσιο Καματερού 1 ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ 1. Πόσα γραμμάρια είναι: ι) 0,2 kg, ii) 5,1 kg, iii) 150 mg, iv) 45 mg, v) 0,1 t, vi) 1,2 t; 2. Πόσα λίτρα είναι: i) 0,02 m 3, ii) 15 m 3, iii) 12cm

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΩΓΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΩΓΗ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΩΓΗ Ορισμοί : -Αριθμός οξείδωσης: I)Σε μία ιοντική ένωση ο αριθμός οξείδωσης κάθε στοιχείου είναι ίσος με το ηλεκτρικό φορτίο που έχει το αντίστοιχο ιόν Παράδειγμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ: ΟΡΙΣΜΟΊ ΟΞΕΊΔΩΣΗΣ ΟΡΙΣΜΟΊ ΑΝΑΓΩΓΉΣ Οξείδωση είναι η ένωση ενός στοιχείου με οξυ Αναγωγή είναι η ένωση ενός στοιχείου με υδρο γόνο ή η αφαίρεση υδρογόνου από μία χημική γόνο ή η αφαίρεση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ. ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 Για την A τάξη Λυκείων

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ. ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 Για την A τάξη Λυκείων ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 Για την A τάξη Λυκείων ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ, 18 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: δύο (2) ΚΥΡΙΑΚΗ 7 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 26 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A5 και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. 100 Ερωτήσεις τύπου Σωστού Λάθους Στο τέλος οι απαντήσεις

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. 100 Ερωτήσεις τύπου Σωστού Λάθους Στο τέλος οι απαντήσεις 1 ο Κεφάλαιο Χημείας Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 100 Ερωτήσεις τύπου Σωστού Λάθους Στο τέλος οι απαντήσεις 1. Η εξίσωση E = h v μας δίνει την ενέργεια μιας ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας 2. H κβαντική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΑ ΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ

ΑΤΟΜΙΚΑ ΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Thomson (σταφιδόψωμο) Rutherford (πλανητικό μοντέλο) Bohr (επιτρεπόμενες τροχιές ενεργειακές στάθμες) Κβαντομηχανική β ή (τροχιακό) ρχ 24/9/2008 1 ΑΤΟΜΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ Bohr 1η Συνθήκη (Μηχανική

Διαβάστε περισσότερα

Περιοριστικό αντιδρών

Περιοριστικό αντιδρών Περιοριστικό αντιδρών Όταν αντιδρώντα προστίθενται σε ποσότητες διαφορετικές από τις γραμμομοριακές αναλογίες που δείχνει η χημική εξίσωση, μόνο το ένα από τα αντιδρώντα πιθανόν να καταναλωθεί πλήρως,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΜΔΧ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΜΔΧ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΜΔΧ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 27 ος ΠΜΔΧ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 30 03 203. Στοιχείο Μ το οποίο ανήκει στην πρώτη σειρά στοιχείων μετάπτωσης, σχηματίζει ιόν Μ 3+, που έχει 3 ηλεκτρόνια στην υποστιβάδα

Διαβάστε περισσότερα

5. ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οξέα και βάσεις κατά Arrhenius

5. ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οξέα και βάσεις κατά Arrhenius 5. ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Οξέα και βάσεις κατά Arrhenius Οξέα και βάσεις κατά Brönsted Lowry Οξέα και βάσεις κατά Lewis Σχετική ισχύς οξέων και βάσεων Μοριακή δομή και ισχύς οξέων Αυτοϊοντισμός του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Δομή της Γης

Κεφάλαιο 1 Δομή της Γης Κεφάλαιο 1 Δομή της Γης Σύνοψη Στο κεφάλαιο 1 μελετάται εκτενώς η προέλευση των στοιχείων που προέρχονται από τα ορυκτά πετρώματα που βρίσκονται στον φλοιό της γης. Μελετώνται οι διεργασίες της υγροποίησης,της

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα 2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα Θεωρία 9.1. Τι είναι ο περιοδικός πίνακας; Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στης Χημείας. Πρόκειται για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Ο άργυρος εμφανίζεται στη φύση υπό τη μορφή δύο ισοτόπων τα οποία έχουν ατομικές μάζες 106,905 amu και 108,905 amu. (α) Γράψτε το σύμβολο για καθένα ισότοπο του αργύρου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ - ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ - ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ - ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ Οι χηµικές αντιδράσεις συµβολίζονται µε τις χηµικές εξισώσεις, µοριακές ή ιοντικές. Οι χηµικές αντιδράσεις που περιλαµβάνουν ιόντα συµβολίζονται µε ιοντικές εξισώσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-14 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΤΑΞΗ :Γ ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΒΑΘΜΟΣ:.. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 04/06/14 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ (Βιολογία Χημεία) Αριθμός σελίδων γραπτού:7

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΟΣ (Ή ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ) ΟΞΕΙ ΩΣΗΣ 1

ΑΡΙΘΜΟΣ (Ή ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ) ΟΞΕΙ ΩΣΗΣ 1 ΑΡΙΘΜΟΣ (Ή ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ) ΟΞΕΙ ΩΣΗΣ 1 1. Για να εκφράσουν την ικανότητα ενός στοιχείου να ενώνεται με άλλα στοιχεία και να σχηματίζει χημικές ενώσεις, οι χημικοί δημιούργησαν αρχικά την έννοια του σθένους

Διαβάστε περισσότερα

τροχιακά Η στιβάδα καθορίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθµό (n) Η υποστιβάδα καθορίζεται από τους δύο πρώτους κβαντικούς αριθµούς (n, l)

τροχιακά Η στιβάδα καθορίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθµό (n) Η υποστιβάδα καθορίζεται από τους δύο πρώτους κβαντικούς αριθµούς (n, l) ΑΤΟΜΙΚΑ ΤΡΟΧΙΑΚΑ Σχέση κβαντικών αριθµών µε στιβάδες υποστιβάδες - τροχιακά Η στιβάδα καθορίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθµό (n) Η υποστιβάδα καθορίζεται από τους δύο πρώτους κβαντικούς αριθµούς (n,

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ

ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-2017 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Δομικά σωματίδια (άτομα-μόρια-ιόντα) Δομή του ατόμου Ατομικός και μαζικός αριθμός Ισότοπα Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης Μοριακή Φασματοσκοπία I Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης 2 Τι μελετά η μοριακή φασματοσκοπία; Η μοριακή φασματοσκοπία μελετά την αλληλεπίδραση των μορίων με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Από τη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα.

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11 Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. 2. Σε 2 mol NH 3 περιέχεται ίσος αριθμός μορίων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/2016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1. έως Α5. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ πρωτονίων. ηλεκτρονίω Γ

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ πρωτονίων. ηλεκτρονίω Γ Αµυραδάκη 20, Νίκαια (210-4903576) ΘΕΜΑ 1 Ο : 1. Ποια είναι η δοµή του ατόµου; ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 2. Ποιος αριθµός ονοµάζεται ατοµικός και ποιος µαζικός; Ποιος από τους δύο αποτελεί την ταυτότητα του χηµικού

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013

ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21/05/2013 ΤΑΞΗ: Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ-ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ: 2 ώρες ΩΡΑ: 10:45 12:45

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ 60 λεπτά. ΟΛΕΣ πένα με μπλε ή μαύρο μελάνι. οκτώ (8) σελίδες,

ΟΔΗΓΙΕΣ 60 λεπτά. ΟΛΕΣ πένα με μπλε ή μαύρο μελάνι. οκτώ (8) σελίδες, ΟΔΗΓΙΕΣ Η εξέταση έχει διάρκεια 60 λεπτά. Δεν επιτρέπεται να εγκαταλείψετε την αίθουσα εξέτασης πριν περάσει μισή ώρα από την ώρα έναρξης. Όλες α ερωτήσεις (σύνολο 40) είναι ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής.

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 14ο. Περιοδικότητα των ιδιοτήτων των ατόμων των στοιχείων

Μάθημα 14ο. Περιοδικότητα των ιδιοτήτων των ατόμων των στοιχείων Μάθημα 14ο Περιοδικότητα των ιδιοτήτων των ατόμων των στοιχείων Ηλεκτρονιακή συγγένεια Το αντίθετο της ενέργειας ιοντισμού. Μεταβολή της ενέργειας όταν τα άτομα στην αέρια φάση κερδίζουν ηλεκτρόνια και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA A ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το ιόν 56 Fe +2 περιέχει:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΦΥΣΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ Φωτοηλεκτρονιακή φασματοσκοπία ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΑΚΡΙΒΟΣ Τμήμα Χημείας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης. Χημεία Γ Γυμνασίου. 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων

1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης. Χημεία Γ Γυμνασίου. 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων 1 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Π. Γκίνης 1. Γενικά να γνωρίζεις Α. τα σύμβολα των παρακάτω στοιχείων Β. τις παρακάτω ρίζες Χημεία Γ Γυμνασίου Οξυγόνο O Βρώμιο Br Χαλκός Cu Υδρογόνο H Ιώδιο I Αργίλιο Al Άζωτο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Χημικός δεσμός

Κεφάλαιο 1 Χημικός δεσμός Κεφάλαιο 1 Χημικός δεσμός 1.1 Άτομα, Ηλεκτρόνια, και Τροχιακά Τα άτομα αποτελούνται από + Πρωτόνια φορτισμένα θετικά μάζα = 1.6726 X 10-27 kg Νετρόνια ουδέτερα μάζα = 1.6750 X 10-27 kg Ηλεκτρόνια φορτισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΤΑΞΗ: Α Ενιαίου Λυκείου ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ:. ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

Διαβάστε περισσότερα

Ca. Να μεταφέρετε στην κόλλα σας συμπληρωμένο τον παρακάτω πίνακα που αναφέρεται στο άτομο του ασβεστίου: ΣΤΙΒΑΔΕΣ νετρόνια K L M N Ca 2

Ca. Να μεταφέρετε στην κόλλα σας συμπληρωμένο τον παρακάτω πίνακα που αναφέρεται στο άτομο του ασβεστίου: ΣΤΙΒΑΔΕΣ νετρόνια K L M N Ca 2 Ερωτήσεις Ανάπτυξης 1. Δίνεται ότι: 40 20 Ca. Να μεταφέρετε στην κόλλα σας συμπληρωμένο τον παρακάτω πίνακα που αναφέρεται στο άτομο του ασβεστίου: ΣΤΙΒΑΔΕΣ νετρόνια K L M N Ca 2 2. Tι είδους δεσμός αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΕΣΜΟΙ 2.1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΕΣΜΟΙ 2.1 Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΕΣΜΟΙ 2.1 Ατοµικό πρότυπο του Τα ηλεκτρόνια κινούνται σε Στιβάδα ή φλοιός ή Bhr καθορισµένες (επιτρεπτές) τροχιές ενεργειακή

Διαβάστε περισσότερα

7. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ

7. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ 7. ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ Σχηματισμός ιζήματος χρωμικού μολύβδου(ιι) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η σταθερά γινομένου διαλυτότητας Διαλυτότητα και επίδραση κοινού ιόντος Υπολογισμοί καθίζησης Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Ένας συμπληρωμένος με ηλεκτρόνια υποφλοιός ατόμου χαρακτηρίζεται από αυξημένη σταθερότητα. (α) Με πόσα ηλεκτρόνια θεωρούνται συμπληρωμένοι οι υποφλοιοί 7s, 6p, 5d,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2015-2016 1 Ο ΘΕΜΑ Α1. Για την ισορροπία : 22( g) O2( g) 2 H2 O( g), θ C ισχύει ότι K c =0,25. Για την ισορροπία: H2 O( g) 2( g) O2( g), θ C, ισχύει ότι:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργαστηρίου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ IR/NMR

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ IR/NMR ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ IR/NMR ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΤΥΠΟΙ Φασματοσκοπία Μάζας (Ms) προσδιορισμός μεγέθους και μοριακού βάρους Φασματοσκοπία Υπερύθρου (UV) προσδιορισμός π συζυγιακού συστήματος Φασματοσκοπία Υπεριώδους

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 10 ο. Ο Περιοδικός Πίνακας και ο Νόμος της Περιοδικότητας. Μέγεθος ατόμων Ενέργεια Ιοντισμού Ηλεκτρονιακή συγγένεια Ηλεκτραρνητικότητα

Μάθημα 10 ο. Ο Περιοδικός Πίνακας και ο Νόμος της Περιοδικότητας. Μέγεθος ατόμων Ενέργεια Ιοντισμού Ηλεκτρονιακή συγγένεια Ηλεκτραρνητικότητα Μάθημα 10 ο Ο Περιοδικός Πίνακας και ο Νόμος της Περιοδικότητας Μέγεθος ατόμων Ενέργεια Ιοντισμού Ηλεκτρονιακή συγγένεια Ηλεκτραρνητικότητα Σχέση σειράς συμπλήρωσης τροχιακών και ΠΠ Μνημονικός κανόνας

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Η γλώσσα της χημείας - Αριθμός οξείδωσης- Γραφή χημικών τύπων και εισαγωγή στην ονοματολογία των ενώσεων

2.4 Η γλώσσα της χημείας - Αριθμός οξείδωσης- Γραφή χημικών τύπων και εισαγωγή στην ονοματολογία των ενώσεων 2.4 Η γλώσσα της χημείας - Αριθμός οξείδωσης- Γραφή χημικών τύπων και εισαγωγή στην ονοματολογία των ενώσεων 12.1. Πόσες είναι οι γνωστές χημικές ενώσεις; Τουλάχιστον δέκα εκατομμύρια γνωστές ενώσεις και

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Για την A τάξη Λυκείων

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Για την A τάξη Λυκείων ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2012 Για την A τάξη Λυκείων ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ, 18 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: δύο (2) ώρες ΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣΕΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή 2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Η ιοντική θεωρία των διαλυμάτων Μοριακές και ιοντικές εξισώσεις Αντιδράσεις καταβύθισης Αντιδράσεις οξέων-βάσεων Αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής Ισοστάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Κατατάξετε τα ακόλουθα υδατικά διαλύματα, συγκεντρώσεως 0,10 Μ το καθένα, κατά σειρά αυξανόμενου ph: (α) CaCl (β) NH 3 (γ) KNΟ (δ) HClO 4 (ε) NaOH (στ) CH 3 COOH Υπόδειξη:

Διαβάστε περισσότερα

Χημικές Αντιδράσεις. Εισαγωγική Χημεία

Χημικές Αντιδράσεις. Εισαγωγική Χημεία Χημικές Αντιδράσεις Εισαγωγική Χημεία Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Πέντε κυρίως κατηγορίες: Σύνθεσης Διάσπασης Απλής αντικατάστασης Διπλής αντικατάστασης Καύσης Αντιδράσεις σύνθεσης Ένωση δύο ή περισσότερων

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ ΚΑΙ XHMIKOI ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ. Αρχές Oνοματολογίας Χημική Αντίδραση Γραμμομόριο (mol) Στοιχειομετρία Χημικοί Υπολογισμοί

ΧΗΜΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ ΚΑΙ XHMIKOI ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ. Αρχές Oνοματολογίας Χημική Αντίδραση Γραμμομόριο (mol) Στοιχειομετρία Χημικοί Υπολογισμοί ΧΗΜΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ ΚΑΙ XHMIKOI ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ Αρχές Oνοματολογίας Χημική Αντίδραση Γραμμομόριο (mol) Στοιχειομετρία Χημικοί Υπολογισμοί ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A4 και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το τέλος της μελέτης του 2ου κεφαλαίου, ο μαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει τα βασικά σημεία του ατομικού προτύπου του Bohr.

Μετά το τέλος της μελέτης του 2ου κεφαλαίου, ο μαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει τα βασικά σημεία του ατομικού προτύπου του Bohr. Μετά το τέλος της μελέτης του 2ου κεφαλαίου, ο μαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει τα βασικά σημεία του ατομικού προτύπου του Bohr. Να κατανέμει σε στιβάδες τα ηλεκτρόνια ατόμων και ιόντων.

Διαβάστε περισσότερα

7. Σύνθεση και Ιδιότητες απλών Μ-CΟ

7. Σύνθεση και Ιδιότητες απλών Μ-CΟ 7. Σύνθεση και Ιδιότητες απλών Μ-CΟ Ομάδα 4 (Ti, Zr, Hf) Κανόνας 18 e Ti() 7 δεν υπάρχει. Γιατί; Ti : δεν έχει αρκετά d e για back bonding υποκατεστημένα τιτανοκαρβονύλια (η 5 -C 5 H 5 ) 2 Ti() 2 (18 e)

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις 3 ης Γραπτής Εργασίας (Φασματοσκοπία)

Λύσεις 3 ης Γραπτής Εργασίας (Φασματοσκοπία) Ακαδημαϊκό έτος 014-15 Θέμα 1. α) Υπολογίστε το μήκος κύματος, τον κυματάριθμο και την ενέργεια των εκπεμπόμενων κυμάτων ενός ραδιοφωνικού σταθμού που εκπέμπει στα 88.8 MHz στην μπάντα των FM. β) Συγκρίνετε

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Δίνονται οι αντιδράσεις: (i) KClO 3 KCl + O 2 (ii) H 2 O 2 H 2 O + O 2 (iii) NaNO 3 NaNO 2 + O 2 (iv) KClO 4 KCl + O 2 (α) Ποιες από αυτές τις αντιδράσεις είναι αντιδράσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Ποιο άτομο έχει το ακόλουθο διάγραμμα ηλεκτρονικής δομής; 3d 4s 4p Ar 2. Σε καθεμιά από τις ακόλουθες σφαίρες αντιστοιχείστε τα άτομα των στοιχείων K, Rb, Ca και Br.

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Α Λυκείου. Ασκήσεις τράπεζας θεμάτων στο 2 ο Κεφάλαιο

Χημεία Α Λυκείου. Ασκήσεις τράπεζας θεμάτων στο 2 ο Κεφάλαιο Χημεία Α Λυκείου Ασκήσεις τράπεζας θεμάτων στο 2 ο Κεφάλαιο 1) Θέμα 2530 (Ερώτημα 2.1. ) Δίνονται: υδρογόνο, 1 H, άζωτο, 7 N α) Να γράψετε την κατανομή των ηλεκτρονίων σε στιβάδες για το άτομο του αζώτου.

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες 1 Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου Χημικές Αντιδράσεις Χημικές αντιδράσεις Οξειδοαναγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

Σύμπλοκα. Nobel prize 1913

Σύμπλοκα. Nobel prize 1913 Σύμπλοκα Σύμπλοκα Nobel prize 1913 Σύμπλοκα ιόντα ή σύμπλοκα Eνώσεις που αποτελούνται από ένα κεντρικό άτομο ή ιόν μετάλλου (συνήθως στοιχείου μεταπτώσεως) το οποίο είναι ενωμένο με ένα ή περισσότερα μόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1

ΜΕΡΟΣ Α: (μονάδες 4) Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με δύο (2) μονάδες. Ερώτηση 1 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA (20/100) ΤΑΞΗ: Γ Γυμνασίου ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Βιολογία) ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ Αριθμητικά:.

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 25 ο. Ισχύς οξέων Θεωρία Οξέων κατά Lewis Τα σύμπλοκα Ορισμοί και Θεωρίες σχηματισμού συμπλόκων

Μάθημα 25 ο. Ισχύς οξέων Θεωρία Οξέων κατά Lewis Τα σύμπλοκα Ορισμοί και Θεωρίες σχηματισμού συμπλόκων Μάθημα 25 ο Ισχύς οξέων Θεωρία Οξέων κατά Lewis Τα σύμπλοκα Ορισμοί και Θεωρίες σχηματισμού συμπλόκων Παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν την ισχύ των οξέων Ο,τι δήποτε σταθεροποιεί τη συζυγή βάση A: κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο μαθήματος (Syllabus): ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ

Δελτίο μαθήματος (Syllabus): ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ Δελτίο μαθήματος (Syllabus): ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ Κωδικός μαθήματος: ΝΠ-01 Κύκλος/Επίπεδο σπουδών: Προπτυχιακό Εξάμηνο σπουδών: Πρώτο (1 ο ) Τύπος μαθήματος Χ Υποβάθρου / Γενικών Γνώσεων Επιστημονικής

Διαβάστε περισσότερα

Δομικά σωματίδια - Καταστάσεις και ιδιότητες της ύλης

Δομικά σωματίδια - Καταστάσεις και ιδιότητες της ύλης Δομικά σωματίδια - Καταστάσεις και ιδιότητες της ύλης 1. Πόσα πρωτόνια, νετρόνια και ηλεκτρόνια περιέχει καθένα από τα επόμενα άτομα: 7 26 112 3 12 47 Li, Mg, Ag. 7 3Li : Ο ατομικός αριθμός (Ζ) είναι 3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Να ερμηνευθούν τα πειραματικά δεδομένα: (α) Η διπολική ροπή του F 2 O είναι κατά πολύ μικρότερη από τη διπολική ροπή του Η 2 Ο, μολονότι οι γωνίες δεσμών στα δύο μόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΘΕΜΑ 1ο Για τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α3 να μεταφέρετε στο φύλλο απαντήσεων τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα μόνο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου Α) Να επιλέξετε σε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις τη σωστή απάντηση: 1. To στοιχείο που περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Ταξινομήστε τις παρακάτω ενώσεις κατά σειρά αυξανόμενου όξινου χαρακτήρα: (α) HBr, H Se, H S (β) HBr, HCl, HBr.. Ποιες από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστές και

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνες διαλυτότητας για ιοντικές ενώσεις

Κανόνες διαλυτότητας για ιοντικές ενώσεις Κανόνες διαλυτότητας για ιοντικές ενώσεις 1. Ενώσεις των στοιχείων της Ομάδας 1A και του ιόντος αμμωνίου (Ιόντα: Li +, Na +, K +, Rb +, Cs +, NH 4+ ) είναι ευδιάλυτες, χωρίς εξαίρεση: πχ. NaCl, K 2 S,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ-ΕΡΓΑΣΙΑ 4 Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ-ΕΡΓΑΣΙΑ 4 Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ-ΕΡΓΑΣΙΑ 4 Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ Ονοματολογία Αν η ένωση έχει μοριακό τύπο της μορφής Η x A δηλαδή είναι ένα οξύ, τότε : α) Αν το Α δεν έχει Ο (οξυγόνο)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Βιολογία)

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Βιολογία) ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA (20/100) ΤΑΞΗ: Γ Γυμνασίου ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:12 /6/2013 ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Βιολογία) ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ Αριθμητικά:.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2013 Για τη Β τάξη Λυκείου ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α Ερώτηση 1 (5 μονάδες) (α): (ιν), (β): (ιιι), (γ): (ι), (δ): (ιι) (4x0,5= μ. 2) Μεταξύ των μορίων του ΗF αναπτύσσονται

Διαβάστε περισσότερα

1o Kριτήριο Αξιολόγησης

1o Kριτήριο Αξιολόγησης 1o Kριτήριο Αξιολόγησης 11 ΚΒΑΝΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ - ΑΡΧΕΣ ΟΜΗΣΗΣ ΠΟΛΥΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΖΗΤΗΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-4 βάλτε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Κατά τις µεταπτώσεις: L

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 (Άτομα, μόρια και ιόντα) Ασκήσεις Προβλήματα προς Επανάληψη

Κεφάλαιο 1 (Άτομα, μόρια και ιόντα) Ασκήσεις Προβλήματα προς Επανάληψη Κεφάλαιο 1 (Άτομα, μόρια και ιόντα) Ασκήσεις Προβλήματα προς Επανάληψη 1.1 Ποιος είναι ο μαζικός αριθμός ενός ατόμου κασσιτέρου που έχει 70 νετρόνια; (α) 119 (β) 118,7 (γ) 120 (δ) 70 1.2 Σε ποια από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Στην ετικέτα φιάλης νερού Λουτρακίου (atural Mineral Water) αναγράφεται η τιμή ολικής σκληρότητας 89 αμερικανικοί βαθμοί σκληρότητας. Πόσα ml προτύπου διαλύματος EDTA

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις. 5Β: 1s 2 2s 2 2p 2, β) 10 Νe: 1s 2 2s 2 2p 4 3s 2, γ) 19 Κ: 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6,

Ασκήσεις. 5Β: 1s 2 2s 2 2p 2, β) 10 Νe: 1s 2 2s 2 2p 4 3s 2, γ) 19 Κ: 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6, Ασκήσεις 1. Να γίνει η ηλεκτρονιακή δόμηση για τα ακόλουθα άτομα στη θεμελιώδη τους κατάσταση: 29Cu, 33As, 38Sr, 42Mo, 55Cs. Πόσα ηλεκτρόνια έχει η εξωτερική τους στιβάδα και πόσα ασύζευκτα ηλεκτρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Πόσα γραμμάρια NaCl περιέχουν τον ίδιο συνολικό αριθμό ιόντων που περιέχουν 381 g MgCl 2 ; 2. Ταξινομήστε τις ακόλουθες ενώσεις κατά σειρά αυξανόμενου όξινου χαρακτήρα:

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΧΗΜΕΙΑΣ 2011 Α ΤΑΞΗΣ

ΛΥΣΕΙΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΧΗΜΕΙΑΣ 2011 Α ΤΑΞΗΣ ΛΥΣΕΙΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΧΗΜΕΙΑΣ 011 Α ΤΑΞΗΣ Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από έξι θέματα Α, Β, Γ, Δ, Ε και Ζ Να απαντήσετε σε όλα τα θέματα Θέμα Α (μονάδες 0) 1 Να συμπληρώσετε στον πιο κάτω πίνακα τα πρωτόνια,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Το κατιόν Α 2+ ενός ατόμου Α στη θεμελιώδη κατάσταση έχει δύο ηλεκτρόνια με n = 1, οκτώ ηλεκτρόνια με n = 2, δεκαοκτώ ηλεκτρόνια με n = 3 και οκτώ ηλεκτρόνια με n

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2011

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 011 Για την Α τάξη Λυκείων ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ, 0 ΜΑΡΤΙΟΥ 011 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: δύο () ώρες ΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣΕΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ

ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ ΚΟΡΕΣΜΕΝΕΣ ΜΟΝΟΣΘΕΝΕΙΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ Πρόκειται για αλκοόλες που διαθέτουν µόνο ένα υδροξύλιο και η ανθρακική τους αλυσίδα είναι κορεσµένη (µόνο απλοί δεσµοί). Ο γενικός τους τύπος είναι C ν ν+1 H ή R-H (όπου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα