Επιστήµες στην οθωµανική αυτοκρατορία: Οι εκπαιδευτικοί θεσµοί

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Επιστήµες στην οθωµανική αυτοκρατορία: Οι εκπαιδευτικοί θεσµοί"

Transcript

1 ΚΡΙΤΙΚΗ / ΕΠΙΣΤΗΜΗ & ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ: 3/06, Επιστήµες στην οθωµανική αυτοκρατορία: Οι εκπαιδευτικοί θεσµοί Βιβλιογραφική παρουσίαση από το έργο: Ekmeleddin Ihsanoglu (ed.), History of the Ottoman State, Society and Civilization, Research Center for Islamic History, Art and Culture IRCΙCA, Istanbul, vol. 1, 2001, XXXVIII σελ., vol. 2, 2002, XXV σελ. Θόδωρος Κεχαγιάς Παιδαγωγικό Τµήµα.Ε., Πανεπιστήµιο Αθηνών Η αναζήτηση της πραγµατικής διάστασης της ανάπτυξης και προόδου της επιστήµης και της εκπαίδευσης την περίοδο της Οθωµανικής αυτοκρατορίας είναι ένα πολυσυζητηµένο ιστοριογραφικά θέµα. Η παλαιότερη ιστοριογραφική άποψη, αυτή του Abdulak Adnan, La science chez les Turcs Ottomans, Paris, 1939 υποστηρίζει την κεµαλική άποψη περί απόλυτου σκότους και λανθασµένης και ελλιπούς µεταφοράς της επιστήµης των Αράβων. Αντίθετοι µε αυτές τις απόψεις παρουσιάζονται οι πιο σύγχρονοι ιστορικοί των επιστηµών, όπως ο Ekmeleddin Ihsanoglu, ο οποίος µε το πολύ πλούσιο ερευνητικό και συγγραφικό του έργο έχει αναδείξει πολλές άγνωστες πτυχές των οθωµανικών επιστηµών και της οθωµανικής επιστηµονικής παιδείας. υστυχώς, το µεγαλύτερο τµήµα του έργου του καθώς και των Τούρκων συναδέλφων του είναι απρόσιτο σε όσους δεν γνωρίζουν την τουρκική γλώσσα. Όµως µια εκτενής περίληψη των ερευνών αυτών παρουσιάζονται στα αγγλικά στον 2ο τόµο του συλλογικού έργου History of the Ottoman State, Society and Civilization. Στο έργο αυτό ο ίδιος ο E. Ihsanoglu έχει γράψει το τµήµα επιστήµες και παιδεία (Ottoman educational and scholarly scientific institutions, τ. 2, σ και The Ottoman scientific scholarly literature, τ. 2, σ ). Στη βιβλιογραφική αυτή παρουσίαση θα αναφερθούµε στο πρώτο µέρος του τµήµατος αυτού, το οποίο αφορά στους εκπαιδευτικούς θεσµούς. Στο προσεχές τεύχος της Κριτικής θα παρουσιάσουµε το δεύτερο µέρος, το οποίο αφορά τα επιστηµονικά χειρόγραφα και βιβλία. Aπό την ίδρυση του κράτους των Σελτζούκων έως και την εγκαθίδρυση τη δεύβ ι β λ ι ο π α ρ ο υ σ ί α σ η

2 80 Θόδωρος Kεχαγιάς τερη δεκαετία του 20ου αιώνα του κοσµικού καθεστώτος, υπήρξαν αρκετές προσπάθειες ανάπτυξης των επιστηµών και από κάποιο σηµείο και µετά (19ος αιώνας) οι προσπάθειες αυτές άρχισαν να επηρεάζουν γενικότερα το χαρακτήρα της κοινωνίας. Το Οθωµανικό κράτος προσπάθησε κατά καιρούς να ακολουθήσει τις εξελίξεις στην Ευρώπη ιδίως στην Ιατρική και το Στρατό. Πολλές όµως από αυτές τις προσπάθειες προσέκρουσαν σε οικονοµικά προβλήµατα, στο γεγονός ότι έθιγαν αρκετά στέρεα θρησκευτικά κατεστηµένα, καθώς και στο µέγεθος της Αυτοκρατορίας και την πολυµορφία (πολιτιστικής, θρησκευτική, γλωσσική) των κατοίκων της. Έτσι πολλές αποφάσεις παρέµειναν ανενεργές ή εφαρµόστηκαν ελάχιστα. Η εκπαίδευση των Οθωµανών είχε δύο µορφές, Την τυπική µέσα στα επίσηµα ιδρύµατα-σχολεία µε συγκεκριµένα διδακτικό πρόγραµµα και την άτυπη εκπαίδευση η οποία παρεχόταν στις βιβλιοθήκες ή στα αρχοντικά των πλούσιων ανθρώπων της αυτοκρατορίας (konak) και της θρησκευτικής ελίτ (ulema). Τίποτα από αυτά δεν µπορεί να αγνοηθεί, γιατί όλα συνεισέφεραν στο κοινωνικό οικοδόµηµα και την διαµόρφωση του χαρακτήρα του κράτους. Μεταξύ τους αναπτύχθηκαν σχέσεις άλλοτε αλληλεπιδραστικές άλλοτε ανταγωνιστικές, αφού ειδικά τα σχολεία που είχαν τις ρίζες τους σε πιο παραδοσιακά κατεστηµένα αντιπάλεψαν τους νεωτερισµούς οι οποίοι επιχειρήθηκαν να θεµελιωθούν, από τις πρώτες στιγµές που δόθηκε η δυνατότητα είτε µέσω Ευρωπαίων δασκάλων είτε µε την αποστολή µε έξοδα του κράτους φοιτητών σε ευρωπαϊκά Πανεπιστήµια (τον 19ο αιώνα) για περαιτέρω σπουδές. H ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΤΩΝ ΣΕΛΤΖΟΥΚΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ εν υπάρχουν πολλά τεκµήρια που να αφορούν στην εκπαίδευση την εποχή των Σελτζούκων Τούρκων. Παρόλα αυτά, µπορεί να σκιαγραφηθεί κάποια εικόνα. ύο ήταν οι συνιστώσες που συνέβαλαν στην ανάπτυξη των πνευµατικών δραστηριοτήτων. Τα µουσουλµανικά σχολεία (µεντρεσέδες) και τα νοσοκοµεία τα οποία είχαν το διπλό ρόλο της παροχής περίθαλψης και της εκπαίδευσης για µελλοντικούς γιατρούς. Οι µεντρεσέδες και τα νοσοκοµεία µετατράπηκαν, µε την εµπλοκή των τοπικών αρχόντων, σε πολιτιστικά κέντρα µε δανειστικές βιβλιοθήκες που λειτουργούσαν είτε µέσα σε αυτά είτε σε τζαµιά ή άλλου είδους ιδρύµατα. Η συγκέντρωση στις τοπικές αυλές σηµαντικού αριθµού επιστηµόνων και δασκάλων, έδωσε ώθηση στην ανάπτυξη της πνευµατικής δραστηριότητας, η οποία λόγω του ανταγωνισµού επεκτάθηκε σε πολλούς τοµείς. Η επιστηµονικές γλώσσες αυτή την περίοδο ήταν

3 Επιστήµες στην οθωµανική αυτοκρατορία: Οι εκπαιδευτικοί θεσµοί 81 τα περσικά και τα αραβικά. εν υπάρχει ακριβής προσδιορισµός του αριθµού των µεντρεσέδων της σελτζουκικής περιόδου. Σηµαντικές παιδαγωγικές και εκπαιδευτικές υπηρεσίες προσέφεραν επίσης οι οίκοι των δερβίσηδων (τεκέδες). Η τοπική στήριξη κάθε ιδρύµατος που µπορούσε να προσφέρει κοινωνική υπηρεσία οποιαδήποτε µορφή,ς δηµιούργησε τον πολιτιστικό εκπαιδευτικό πυρήνα που χαρακτηρίζει την προ-οθωµανική περίοδο. Πρωτοβάθµια σχολεία (Sibyan Mektepleri) Τα σχολεία αυτά είναι συνέχεια των ισλαµικών kuttab. Ιδρύονταν από ανώτερης βαθµίδας στρατιωτικούς ή σουλτάνους και βρίσκονταν µέσα ή δίπλα σε τζαµιά αλλά και αλλού. Επειδή οι απαιτήσεις τους δεν ήταν πολύ υψηλές για αυτό και δηµιουργήθηκε µεγάλος αριθµός από τέτοια. Η ηλικία εισόδου ήταν τα πέντε έτη. Ως δάσκαλοι σε αυτά τα σχολεία επιλέγονταν απόφοιτοι από µεντρεσέδες ή εγγράµµατοι ιµάµηδες ή επιστάτες τζαµιών. Στις τάξεις των κοριτσιών επιλέγονταν για δασκάλες γυναίκες µεγάλης ηλικίας που είχαν αποστηθίσει το Κοράνι. Όσον αφορά το πρόγραµµα σπουδών δεν είναι βέβαιο ότι υπήρχε κάποιο επίσηµο. Ο βασικός στόχος ήταν ο κάθε απόφοιτος να γνωρίζει γραφή και ανάγνωση. Ο βασικός πυρήνας διδασκαλίας ήταν η Ισλαµική θρησκεία αλλά παράλληλα διδάσκονταν οι τέσσερις αριθµητικές πράξεις και διαβάζονταν συγκεκριµένα ποιητικά λεξικά σε Αραβικά και Περσικά. Το βασικό στοιχείο για να αποφοιτήσει κανείς δεν ήταν η ηλικία του, αλλά η ικανότητά του να διαβάσει το Κοράνι µια φορά από την αρχή µέχρι το τέλος. Μεντρεσέδες Εξετάζοντας τον δηµοφιλέστερο τύπου σχολείου της εποχής των Σελτζούκων και αργότερα των Οθωµανών, θα παρατηρήσουµε ότι αυτό που το χαρακτήριζε ήταν η αυστηρά κυρίαρχη θρησκευτική όψη των πραγµάτων. Η προετοιµασία ατόµων µε επαρκέστατες γνώσεις στο Κοράνι, την προφητική παράδοση (hadith) και το Ισλαµικό δίκαιο (fiqh) αποτέλεσε τον βασικό στόχο. Σε αρχικό στάδιο (11ος αιώνας) πολλοί µεντρεσέδες είχαν ως αποκλειστικό στόχο την προετοιµασία δικαστών που θα δίκαζαν µε βάση το Ισλαµικό δίκαιο. Οι σπουδές που παρέχονταν αφορούσαν το δίκαιο, τη θρησκεία και κάποια συµπληρωµατικά µαθήµατα όπως η λογοτεχνία. Από εκεί και πέρα γίνεται αναφορά σε µαθήµατα µορφολογίας και συντακτικού αραβικής και περσικής γλώσ-

4 82 Θόδωρος Kεχαγιάς σας. Από τις πηγές δεν φαίνεται πουθενά πως στο πρόγραµµα σπουδών συµπεριλαµβάνονταν οι φυσικές επιστήµες Τα µαθήµατα διαρκούσαν σε άλλα σχολεία όλη την εβδοµάδα και σε άλλα µόνο από Τρίτη έως Παρασκευή, ενώ όλη η εκπαίδευση ήταν πέντε χρόνια. Οι µαθητές χωρίζονταν σε τρεις κατηγορίες Οι πρωτοετείς (mubtedi), οι ενδιάµεσου σταδίου (mutavassit) και οι τελειόφοιτοι (mustedil) από τους οποίους υπήρχε η απαίτηση να µπορούν να γράφουν τις απόψεις τους στηριγµένες σε συµπεράσµατα από τις πηγές πληροφόρησης τους. Όποιος παραπέρα ήθελε να εξειδικευτεί σε ένα πεδίο, επέλεγε δασκάλους αντίστοιχα καταρτισµένους σε αυτό, από τους οποίους έπαιρνε και το σχετικό δίπλωµα (icazet) ότι ήταν καλός γνώστης αυτού του πεδίου. Από ότι διαφαίνεται από τις πηγές, η αναλογία δασκάλων µαθητών ήταν διαφορετική από σχολείο σε σχολείο. Αλλού γίνεται αναφορά σε ένα δάσκαλο, ένα βοηθό και τριάντα οκτώ µαθητές και αλλού για ένα δάσκαλο, δύο βοηθούς και δώδεκα µαθητές. Ο δάσκαλος ήταν το σηµαντικότερο στοιχείο αναφοράς του σχολείου: η αξία ενός πτυχίου αναγνωριζόταν µόνο από το όνοµα του δασκάλου και όχι από αυτό του µεντρεσέ. Επιπρόσθετα η αξία που δινόταν στους δασκάλους µπορεί να φανεί και από τους υψηλούς γενικά µισθούς που λάµβαναν. Επίσης ενδεικτικό της δυναµικής της θέσης του δασκάλου είναι πως η ιεράρχηση των µεντρεσέδων γίνονταν λαµβανοµένου υπόψη και του µισθού µε τον οποίο αµείβονταν οι διδάσκοντες εκεί. ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ Οι µεντρεσέδες Στην πρώτη περίοδο που ακολούθησε την εµφάνιση και εγκαθίδρυση του κράτους των Σελτζούκων Τούρκων, οι µεντρεσέδες διαφύλαξαν την καθιερωµένη παράδοση. Ο στόχος τους ήταν διπλός. Όχι µόνο η παροχή θρησκευτικής εκπαίδευσης αλλά και η προετοιµασία διοικητικών και νοµικών στελεχών. Με αυτό τον τρόπο διατηρούταν και ενισχυόταν η κεντρική διοίκηση και το κατεστηµένο. Την περίοδο αυτή οι δραστηριότητες στηρίζονταν σε µεγάλο βαθµό στην ανταλλαγή λογίων από περιοχή σε περιοχή (Αίγυπτος, Συρία, Τουρκεστάν, Ιράν) πράγµα που θεωρείται ενδεικτικό του πολιτιστικού δυναµισµού της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. Η παράδοση επέβαλε το χτίσιµο των µεντρεσέδων δίπλα από τα τζαµιά σαν

5 Επιστήµες στην οθωµανική αυτοκρατορία: Οι εκπαιδευτικοί θεσµοί 83 επακόλουθο της κατάκτησης µιας περιοχής και της προσπάθειας γρήγορης επιβολής της κυριαρχίας του κατακτητή σε όλες τις δραστηριότητες. Αργότερα, δίπλα από αυτά χτίστηκαν νοσοκοµειακά ιδρύµατα και χώροι για αστρονοµικές παρατηρήσεις. Στην αρχή µαθήµατα όπως η Φιλοσοφία, τα Μαθηµατικά και οι Φυσικές Επιστήµες διδάσκονταν µόνο κατ οίκον ή στα νοσοκοµεία. Ο Μωάµεθ ο Πορθητής θέλησε εξαρχής να δώσει µια νέα πολιτιστική ταυτότητα στην Κωνσταντινούπολη και προσπάθησε να την µετατρέψει σε κέντρο εκπαίδευσης και µάθησης. Χτίστηκαν νέα τζαµιά, νέοι µεντρεσέδες, νέοι οίκοι δερβίσηδων και για το σκοπό αυτό µετατράπηκαν πολλά βυζαντινά κτήρια. Σε έναν από τους λόφους της Πόλης δηµιουργήθηκε ένα φηµισµένο συγκρότηµα, που αργότερα πήρε το όνοµα του Πορθητή, το συγκρότηµα του Fatih Mosque το οποίο εκτός από το τζαµί είχε 8 µεντρεσέδες ανώτερης εκπαίδευσης, 8 χαµηλότερης και ένα πρωτοβάθµιο σχολείο (Daruttalim). Παράλληλα στο συγκρότηµα συµπεριλαµβάνονταν εστιατόριο, νοσοκοµείο και βιβλιοθήκη. Αυτή η περίοδος θεωρείται σηµαντική, µιας και τότε έγιναν οι πρώτες προσπάθειες για αλλαγή των παραδοσιακών κανόνων που καθόριζαν σε µεγάλο βαθµό την εκπαίδευση. Πρώτο απ όλα δηµιουργήθηκαν τα επίπεδα ιεράρχησης των µεντρεσέδων. Βασικά κριτήρια για αυτά ήταν ο µισθός ο οποίος δινόταν στους δασκάλους και τα βιβλία που χρησιµοποιούνταν. Από την άλλη πλευρά, βασικό προαπαιτούµενο για να διδάξει κάποιος σε ένα µεντρεσέ δεν είναι µόνο να κατέχει γνώσεις θρησκευτικών αλλά παράλληλα και φυσικών επιστηµών, φιλοσοφίας και µαθηµατικών. Οι αλλαγές αυτές µε την παράλληλη πλέον διδασκαλία θρησκευτικών και φυσικών επιστηµών αντικατοπτρίζουν την έλευση από τη Σαµαρκάνδη του Ali Kuscu. Όπως ειπώθηκε και παραπάνω, τα µουσουλµανικά σχολεία ιεραρχούνταν µε βάση το ηµερήσιο δίδακτρο που δίνονταν στους δασκάλους. Έτσι την περίοδο του Μωάµεθ είχαµε: Hasiye- i Tecrid medreses µε αµοιβή 20 άσπρα. Miftah medreses µε αµοιβή 30 άσπρα Τelvih medreses µε αµοιβή 40 άσπρα Haric medreses µε αµοιβή 50 άσπρα V-Dahil medreses µε αµοιβή 50 άσπρα Tettime medreses Sahn medreses Οι ονοµασίες προέρχονταν από τους τίτλους των βιβλίων που διδάσκονταν.

6 84 Θόδωρος Kεχαγιάς Το τελευταίο (Sahn) ήταν το ανώτερο επίπεδο σχολείου και το προτελευταίο που θεωρείτο ίδιας αξία µε το V-Dahil ήταν το προπαρασκευαστικό στάδιο για το Sahn. Υπήρξε ένας ακόµα ανώτερης βαθµίδας µεντρεσές µε αµοιβή 100 άσπρα, ισάξιος µε τον U-Serefeli, στην πόλη Edirne (Αδριανούπολη) Η µεγάλη αλλαγή έγινε την περίοδο του Σουλεϊµάν του Μεγαλοπρεπή όταν το συγκρότηµα που κτίστηκε στο 2ο λόφο της Πόλης αποτέλεσε το απόγειο της Οθωµανικής, κουλτούρας και εκπαίδευσης. Βασικό χαρακτηριστικό των αλλαγών ήταν ο επαναπροσδιορισµός της πολλαπλότητας των επιπέδων εκπαίδευσης και η ποικιλία των ειδικοτήτων. Ενδεικτικό της δυναµικής των µεντρεσέδων ανά τους αιώνες, είναι ότι τον 19ο αιώνα κατά την περίοδο όπου εγκαινιάζονταν στην χώρα σύγχρονου τύπου εκπαιδευτικά ιδρύµατα, µόνο και µόνο στην Κωνσταντινούπολη υπήρχαν ενεργά 166 µουσουλµανικά σχολεία και φοιτούσαν σε αυτά 5369 µαθητές. Προγράµµατα σπουδών Όσον αφορά τις επιστήµες (µαθηµατικά- φυσικές επιστήµες), αυτές διδάσκονταν σε τρία επίπεδα. Πρώτο επίπεδο, από κείµενα χωρίς αποδείξεις (iktisar), δεύτερο από εγχειρίδια µε κάποια απόδειξη (iktisad) και τρίτο από άλλα που σκοπό είχαν να κριτικάρουν και να καταρρίψουν όσες αντίθετες απόψεις ακούγονταν για αυτά που ισχυρίζονταν οι φυσικές επιστήµες (istiksa). ηµιουργήθηκαν τρία επίπεδα βιβλίων, ώστε να αντιστοιχούν στα τρία επίπεδα γνώσεων όπου οι µαθητές πιστοποιούνταν. Κάθε κατηγορία είχε υποκατηγορίες. Επειδή η διαδικασία µελέτης ενός βιβλίου ήταν χρονοβόρα, επιλέγονταν µικρά και εύχρηστα εγχειρίδια. Οι µαθητές, ανάλογα µε τις ικανότητές τους έπαιρναν την επάρκεια του επιπέδου. Πέρα από το καθιερωµένο πρόγραµµα, οι µαθητές το χειµώνα έλυναν παζλ, γρίφους, συνέκριναν κείµενα, ασχολούνταν µε ιστορία ποίηση, αραβικές µεταφράσεις του Ευκλείδη. Το καλοκαίρι σε εκδροµές που πήγαιναν συζητούσαν για διάφορα θέµατα όπως αριθµητική, γεωµετρία, αστρονοµία και αστρονοµικά εργαλεία (αστρολάβοι), µηχανική, επισκόπηση του χώρου και υπενθύµιση γεωγραφικών όρων. Ακµή και παρακµή των µεντρεσέδων Όπως ειπώθηκε και παραπάνω τα µουσουλµανικά σχολεία γνώρισαν µεγάλη ακµή τον 15ο και κυρίως 16ο αιώνα, η οποία ακολουθήθηκε από µια περίοδο βαθµιαίας παρακµής το 17ο αιώνα. Οι λόγοι αυτής της παρακµής είναι πολλοί. Θα αναφερθούµε µόνο στη µείωση του ενδιαφέροντος για λόγιες σπουδές, στην

7 Επιστήµες στην οθωµανική αυτοκρατορία: Οι εκπαιδευτικοί θεσµοί 85 αύξηση των προνοµίων για τους απόγονους της τάξης των ulema ανάµεσα στα οποία ήταν και η δυνατότητα για σπουδές λόγω γνωριµιών, η µεταβίβαση του δικαιώµατος του διδάσκειν µε δωροδοκίες, η πολύ µικρή διαφοροποίηση µεταξύ εγγράµµατων και χαµηλού επιπέδου πολιτών, καθώς και η µη παραγωγή νέων επιστηµονικών εργασιών. Κάποιο λόγιοι της εποχής (Katib Celebi) θεωρούν ως αιτίες παρακµής την αποβολή των µαθηµατικών και των φυσικών επιστηµών και την µη ξεκάθαρη κατηγοριοποίηση των δασκάλων και των σχολείων µε βάση τα όσα παραπάνω αναφέρθηκαν για την ιεράρχηση των µεντρεσέδων Παρόλα αυτά δεν µπορεί να µειωθεί ούτε ο ρόλος ούτε η συνεισφορά του συγκεκριµένου τύπου σχολείου, ο οποίος αποτέλεσε χαρακτηριστικό της Οθωµανικής κοινωνίας µέχρι την εγκαθίδρυση της Τουρκικής ηµοκρατίας και ο οποίος γαλούχησε µέσα στις αίθουσές του µεγάλο αριθµό υπηκόων προκειµένου να διαφυλάξει την κατεστηµένη τάξη και ιεραρχία και την έντονη εξάρτηση από το Θεό και την προφητική παράδοση. Το σχολείο του παλατιού (Enderun mektebi) Το δεύτερο σηµαντικότερο εκπαιδευτικό ίδρυµα µετά τους µεντρεσέδες ήταν το σχολείο του Παλατιού, το οποίο αν και αναπτύχθηκε κάτω από τα ίδια πνευµατικά θεµέλια εν τούτοις διέφερε σε στόχους, δοµή, µαθητές και λειτουργίες. Βασικός σκοπός του ήταν η προετοιµασία µαθητών για τις υπηρεσίες του Παλατιού και για υψηλόβαθµες θέσεις της αυτοκρατορικής διοικητικής δοµής. Στο σχολείο του Παλατιού φοιτούσαν παιδιά στρατολογηµένα από χριστιανικές οικογένειες (γενίτσαροι). Τα στρατολογηµένα παιδιά, αφού λάµβαναν τη βασική τους εκπαίδευση, διανέµονταν σε στρατιωτικές µονάδες (cikma). Αυτά που έδειχναν ιδιαίτερες ικανότητες και ταλέντο γίνονταν δεκτά στο Παλάτι για περαιτέρω διδασκαλία. Πέρα από τα κλασικά µαθήµατα στο Κοράνι, την προφητική παράδοση (hadith), τον γραπτό και προφορικό λόγο, την καλλιγραφία και τα αραβικά, διδάσκονταν και µαθήµατα ρητορικής, ποίησης, φιλοσοφίας, µαθηµατικών, γεωγραφίας, ιστορίας, ινόταν πολύ µεγάλη έµφαση σε θέµατα διοικητικών και πολιτικών επιστηµών, τεχνών και οι ικανότητες πάνω στο θεωρητικό χειρισµό τέτοιων θεµάτων αξιολογούνταν. Για να µπορέσει κάποιος να περάσει σε υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης έπρεπε να είναι επιτυχηµένος µαθητής και να µην έχει δεχθεί τιµωρίες για τη συµπεριφορά του. Όσοι δεν θεωρούνταν επιτυχηµένοι, στέλνονταν σε διάφορες θέσεις στις επαρχίες. Το σχολείο του Παλατιού µε αυτή περίπου την οργάνωση συνέχισε τη λει-

8 86 Θόδωρος Kεχαγιάς τουργία του µέχρι τα µέσα του 19ου αιώνα, όταν έγιναν βασικές αλλαγές µε την είσοδο του δυτικού τύπου σχολείων οι οποίες επηρέασαν όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης. Τεχνολογική Εκπαίδευση Κατά την κλασική περίοδο πριν τις µεταρρυθµίσεις του 18ου και κυρίως του 19ου αιώνα, δεν µπορούµε να πούµε ότι υπήρξαν ειδικοί µεντρεσέδες επιστηµών και µηχανικής. Αυτή την περίοδο µόνο ένα σχολείο εξειδικευµένο στην Ιατρική ήταν γνωστό, ο ιατρικός µεντρεσές Suleimaniye. Μέχρι την ίδρυση αντίστοιχων ιδρυµάτων στα ευρωπαϊκά πρότυπα η εκπαίδευση ειδικευµένου στρατιωτικού και πολιτικού προσωπικού γινόταν στα παραδοσιακά πλαίσια της µαθητείας. Για παράδειγµα, στο εργοστάσιο κατασκευής κανονιών εκπαιδεύονταν τεχνίτες οι οποίοι στη συνέχεια στέλνονταν σε εργοστάσια και οχυρά σε όλη την επικράτεια. Αντιστοίχως όµοια ήταν και η εκπαίδευση των ναυπηγών. Όσο για τους αρχιτέκτονες, χωρίζονταν σε δύο τύπους που διέφεραν τόσο σε επίπεδο εκπαίδευσης, όσο και αρµοδιοτήτων. Οι αρχιτέκτονες του Παλατιού ή Αυτοκρατορικοί (hassa) και οι «αστοί» αρχιτέκτονες (sehir).οι πρώτοι αναλάµβαναν τις εργασίες για το κράτος ενώ η αρµοδιότητα των δεύτερων ήταν να επιθεωρούν πτυχιούχους τεχνίτες (ξυλουργοί, χτίστες, πετράδες) που εµπλέκονταν σε ιδιωτικές εργασίες αστικών περιοχών. Λόγω της εκπαίδευσης των πρώτων θα µπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι η αυτοκρατορική σχολή αρχιτεκτονικής ήταν σχολή µηχανικής και αρχιτεκτονικής. Την εκπαίδευσή αναλάµβαναν οι επικεφαλής αρχιτέκτονες και οι βοηθοί τους και αυτή συµπεριλάµβανε σηµαντική θεωρητική κατάρτιση, κάτι που δεν είχαν οι «αστοί» αρχιτέκτονες ή λαϊκοί όπως θα µπορούσαν να ονοµαστούν. Μέσα στα πλαίσια των αρµοδιοτήτων των αρχιτεκτόνων του Παλατιού ήταν να ελέγχουν τα σχέδια και τις κατασκευές των «λαϊκών» και να προβαίνουν σε αναγκαίες υποδείξεις και διορθώσεις. Άτυπη Εκπαίδευση Πέρα από την επίσηµη και τυπική εκπαίδευση υπήρχαν και άτυπες µορφές εκπαίδευσης, µε τη µορφή διαλέξεων-µαθηµάτων που δίνονταν από επιφανείς λόγιους διαφόρων αντικειµένων σε πολυτελή σπίτια ισχυρών οικονοµικά παραγόντων της αυτοκρατορίας, σε τζαµιά, σε οίκους ερβίσηδων ή σε βιβλιοθήκες. Αυτά τα µαθήµατα αφορούσαν όποιον είχε συγκεκριµένα ενδιαφέροντα, διοργανώνο-

9 Επιστήµες στην οθωµανική αυτοκρατορία: Οι εκπαιδευτικοί θεσµοί 87 νταν µια δυο φορές την εβδοµάδα και δεν υπήρχε κανενός είδους αµοιβής. Ονοµαστή οµάδα που προσέφερε τέτοιου είδους εκπαίδευση ήταν η λόγια συντροφία του Besiktas η οποία ανέπτυξε τις δραστηριότητές της στην περιοχή Besiktas της Κων/πολης. Νέα εκπαιδευτικά ιδρύµατα Απαρχή της µοντέρνας στρατιωτικής εκπαίδευσης στα στρατεύµατα Πυροβολικού (Humbaraci Ocagi) Αφετηρία για την νέα αυτή εποχή στην εκπαίδευση ήταν φυσικά η προσπάθεια ανανέωσης του στρατού. Κοµβικό σηµείο αποτελεί η «περίοδος της τουλίπας» (θεωρείται ως η περίοδος όπου οι Οθωµανοί απεµπολούν τα χαρακτήρα του κατακτητή και επιχειρούν να ακολουθήσουν την πρόοδο που είχε επιτευχθεί στη ύση) η οποία οδήγησε το Mahmud I στο θρόνο (1730). Από τις πρώτες του κινήσεις ήταν η ίδρυση, υπό την καθοδήγηση του Γάλλου εξορισθέντος στρατηγού Comte de Bonneval, σώµατος Πυροβολικού στο Σκουτάρι (Uscudar) το 1735, εγκαινιάζοντας έτσι το νέο τύπο εκπαίδευσης του στρατού πάνω σε ευρωπαϊκά πρότυπα. Οι δάσκαλοι ήταν Ευρωπαίοι αλλά και Οθωµανοί οι οποίοι παρείχαν µαθή- µατα σε εφαρµοσµένα µαθηµατικά και νέες στρατιωτικές τεχνικές. Πέρα από αυτό, το πρόγραµµα περιείχε γεωµετρία, τριγωνοµετρία και µαθήµατα βαλλιστικής. Οι µαθητές στρατιώτες χωρίζοντας σε ειδικότητες (µηχανικός, σχεδιαστής, εξειδικευµένος σε νέα όπλα). O θάνατος του Comte de Bonneval οδήγησε σταδιακά στη µείωση της αίγλης της σχολής Μια δεύτερη προσπάθεια για εκµοντερνισµό ήταν η ίδρυση από τον Γάλλο αξιω- µατικό Baron de Tott σχολής Πυροβολικού και Μηχανικού και από το σουλτάνο Mustafa III το 1772 αντίστοιχης σχολής υποδεέστερης εκπαίδευσης δίπλα από τα Ναυπηγεία. Η πραγµατική αναµόρφωση ήρθε το 1774 µε τη δηµιουργία του σώµατος ελαφρού πυροβολικού από το Γάλλο λοχία Aubert και τους συνεργάτες του. Σχολή Μηχανικών (Hedensehane) Η σχολή Μηχανικών ήταν ο πυρήνας της αλλαγής της τεχνολογικής εκπαιδευτικής κατεύθυνσης.. Χαρακτηριστικό παράδειγµα η αυτοβιογραφία ενός σπουδαίου µαθητή και δάσκαλου της σχολής, του Seyyid Hasan Efendi, ο οποίος γράφει: «Η επιστήµη µε την οποία είµαι ερωτευµένος είναι αυτή της ύσης». To 1775, κατόπιν επιθυµίας του Αρχιναυάρχου Gazi Hasan Pasha, ιδρύθηκε

10 88 Θόδωρος Kεχαγιάς στα Ναυπηγεία σχολή Μηχανικών, για να δώσει στο προσωπικό την κατάλληλη θεωρητική κατάρτιση. Ο Γάλλος S. Kermovan και ο Campbell Mustafa Aga υπό τις οδηγίες του Baron de Tott δίδαξαν στη σχολή αυτή. Βασικός σκοπός, ειδικά από το 1776 και µετά, ήταν η προσπάθεια παροχής εκπαίδευσης σε θέµατα πλοήγησης, χαρτογράφησης και γεωγραφίας, κάτω από τις οδηγίες του Seyyid Hasan Efendi Mε την επιστροφή στις πατρίδες τους όλων των ξένων δασκάλων, την εκπαίδευση ανέλαβαν δάσκαλοι από την τάξη των ulema. Κυρίαρχες µορφές στο εκπαιδευτικό προσωπικό οι µαθηµατικοί Gelenbevi Ismail Efendi και Palabiyik Mehmed Efendi. Νέα σχολή Μηχανικού (Muhendishane-i Cedid) Η προσπάθεια αναµόρφωσης του στρατού συνεχίστηκε και από το σουλτάνο Selim III που ανέβηκε στο θρόνο το Ιδρύθηκε η νέα σχολή Μηχανικού µε στόχο την παροχή γνώσεων σε αριθµητική και γεωµετρία. Η σχολή αυτή θα µπορούσε να χαρακτηριστεί η πρωτοπόρος στο άνοιγµα µιας νέας εποχής στην εκπαίδευση µε το «πάντρεµα» του Οθωµανικού συστήµατος µε το υτικό. Η σχολή στεγαζόταν σε ένα κτίριο µε δύο ορόφους και διέθετε τυπογραφείο, βιβλιοθήκη, χώρους µελέτης. Οι µαθητές της εθεωρούντο στελέχη του στρατού και λάµβαναν µισθό και ηµερήσια έξοδα σίτισης. Από το 1801, όταν έγινε διευθυντής ο Huseyin Rifki Tamani, άρχισε να παρέχεται συστηµατική εκπαίδευση δυτικού τύπου. Από το 1806 η σχολή χωρίστηκε σε δύο υποκατευθύνσεις, του Πυροβολικού και του Μηχανικού. Παράλληλα, προετοιµάστηκε νέο πρόγραµµα σπουδών το οποίο συµπεριλάµβανε αρκετά γνωστικά πεδία. Το µεγάλο πρόβλη- µα της σχολής ήταν ό τρόπος προαγωγής που ακολουθούσε τα παλιότερα παραδοσιακά πρότυπα µε το κριτήριο της αρχαιότητας να παίζει σηµαντικό ρόλο. Με αυτό τον τρόπο ήταν δύσκολο να προσδιορίσει κανείς πόσα χρόνια διαρκούσε η φοίτηση στη σχολή. Όσον αφορά το Αναλυτικό Πρόγραµµα, η σχολή αποτελούταν από τέσσερις τάξεις. Στην πρώτη τάξη οι µαθητές διδάσκονταν καλλιγραφία, ορθογραφία, αριθµητική, ζωγραφική, αραβικές σπουδές, γεωµετρία, λογιστική και γαλλικά. Στη δεύτερη τάξη παραδίδονταν µαθήµατα αλγεβρας, τριγωνοµετρίας, στρατιωτικής ιστορίας,. Στην τρίτη τάξη υπήρχαν µαθήµατα αριθµητικής, γεωµετρίας, γεωγραφίας, αραβικών και γαλλικών. Τέλος στην τέταρτη και τελευταία τάξη στη διδασκαλία συµπεριλαµβάνονταν µαθήµατα κωνικών τοµών, διαφορικών εξισώσεων, µηχανικής, αστρονοµίας, µεταλλειολογίας, ολοκληρωµάτων, γεωτρήσεων.

11 Επιστήµες στην οθωµανική αυτοκρατορία: Οι εκπαιδευτικοί θεσµοί 89 Μια γρήγορη εξέταση των αντικειµένων διδασκαλίας επιβεβαιώνει αυτό που στην εισαγωγική παράγραφο ειπώθηκε για µια πρωτοπόρα σχολή. Πέρα από την εισαγωγή γνωστικών πεδίων µε σκοπό τη δηµιουργία εγγράµµατων επιστηµόνων αξιωµατικών µε απώτερο στόχο την παρεµπόδιση µεγαλύτερων ηττών από τα ευρωπαϊκά στρατεύµατα, καθιερώθηκε η ιεράρχηση των µαθηµάτων ανά τάξη και η λήψη σχετικού διπλώµατος αποφοίτησης. Άξιοι µιας σύντοµης αναφοράς είναι δύο καθηγητές της σχολής που τη σηµάδεψαν µε την παρουσία τους διατελώντας διευθυντές της. Ο Huseyin Rifki Tamani από την Κριµαία, έγινε γνωστός γιατί µε τις πολλές µεταφράσεις και ερµηνείες προσπάθησε να µεταφέρει και να εκλαϊκεύσει την ευρωπαϊκή επιστήµη. Ο γιος του Emin Pasha υπήρξε και αυτός σηµαντική µορφή, αν όχι σηµαντικότερη από τον πατέρα του στην καθιέρωση του µοντέρνου τύπου εκπαίδευσης. Το δεύτερο πρόσωπο που άφησε τη σφραγίδα στη σχολή ήταν o Ishak Efendi ο οποίος έγινε διευθυντής το Η συνεισφορά του δεν περιορίζεται µόνο στην επιτάχυνση του εκµοντερνισµού του εκπαιδευτικού συστήµατος, αλλά αφορά και ένα σηµαντικό επιστηµονικό έργο. Με την κατάργηση των ταγµάτων των Γενιτσάρων το 1826 οι µαθητές της σχολής αυξήθηκαν σε εκατό. Το 1847 η σχολή αναδιοργανώθηκε και ονοµάστηκε Αυτοκρατορική Πολυτεχνική Σχολή Μηχανικών και Πυροβολικού, και θεωρείτο πλέον πολύ υψηλού κύρους σχολή. Από το 1870 πέρασε υπό τη διοίκηση της Στρατιωτικής Ακαδηµίας, ενώ από το 1900 και µετά έγινε επαγγελµατική σχολή συνδεδεµένη µε την Ακαδηµία Πολέµου και µε απόφοιτους που προσλαµβάνονταν άµεσα στο στρατό. Εκπαίδευση Πολιτικών Μηχανικών Οι απόφοιτοι του τµήµατος Μηχανικού της στρατιωτικής σχολής απασχολούνταν και σε πολιτικά έργα. Εποµένως κατά µια έννοια σε αρχικό στάδιο δεν υπήρχε άµεση ανάγκη για πολιτικούς µηχανικούς. Αυτό διήρκησε σε όλο σχεδόν το πρώτο µισό του 19ου αιώνα. Οι ανάγκες που δηµιουργήθηκαν µε την πρόοδο του δευτέρου µισού του αιώνα (χρήση ατµού, ηλεκτρισµού) µε τα επακόλουθά της (τηλέγραφος, εθνικές οδοί, δηµιουργία σιδηρόδροµου) άρχισε να αυξάνει την ανάγκη για µηχανικούς. Οι πρώτες σχολέςπου ιδρύθηκαν ήταν η σχολή τηλεγραφητών το 1860 και η σχολή βιοµηχανίας το Η δεύτερη συνδύαζε θεωρητική και πρακτική εξάσκηση σε αντικείµενα όπως επεξεργασία σιδήρου, υποδηµατοποιεία, ραπτική, ξυλουργική, υφαντική, βιβλιοδεσία. Η διάρκεια σπουδών ήταν πέντε χρόνια.

12 90 Θόδωρος Kεχαγιάς Το 1874 άνοιξε η σχολή Πολιτικών Μηχανικών και το 1875 έγινε κοµµάτι του νέου Πανεπιστηµίου του Γαλατασαράι. Η εκπαίδευση που δινόταν αφορούσε τις επικοινωνίες και τις µεταφορές σε µια χώρα µε ραγδαία αυξανόµενο τηλεγραφικό και οδικό δίκτυο. Η φοίτηση ήταν τετραετής και οι απόφοιτοι προσλαµβάνονταν στο Υπουργείο ηµόσιας Τάξης. Αργότερα, το 1881, ιδρύθηκε και σχολή εργοδηγών µε χαµηλότερου επιπέδου εκπαίδευση αρκετοί απόφοιτοι της οποίας προσπάθησαν να ιδιωτεύσουν χωρίς αποτέλεσµα δείχνοντας την περιορισµένη ανάγκη για ιδιωτικές υπηρεσίες µηχανικής. Στις αρχές του 20ου αιώνα η σχολή Πολιτικών Μηχανικών έκοψε τους δεσµούς της µε το στρατό και ονοµάστηκε Ανώτατη Σχολή Μηχανικών και από το 1946 έγινε κοµµάτι του Πολυτεχνείου Κωνσταντινούπολης. Ακαδηµία Πολέµου (Mekteb-i Harbiye) Με την κατάργηση των ταγµάτων των Γενιτσάρων το 1826, ο σουλτάνος Μahmud II ίδρυσε νέο στρατό. Από το 1833 άρχισαν οι προσπάθειες για ίδρυση Σχολής Πολέµου µε σκοπό την εκπαίδευση των αξιωµατικών σε νέες τεχνικές πολέµου. Μέχρι τότε στρατολογούνταν αξιωµατικοί από τη σχολή Μηχανικού. Η πρόοδος των πολεµικών τεχνικών µέσα από την πρόοδο της βιοµηχανίας, καθώς και οι πολλές εξειδικεύσεις που υπήρχαν πλέον, κατέστησαν αναγκαία τη δηµιουργία σχολής στα πρότυπα των ευρωπαϊκών «Ecole Militaires». Τελικά η σχολή άνοιξε τις πύλες της µε πρώτο διευθυντή τον Namik Pasha διαθέτοντας όχι µόνο αίθουσες µαθηµάτων αλλά και βιβλιοθήκες, λουτρά, νοσοκοµείο, φαρµακείο, τυπογραφείο και εξοπλισµό µεταφερµένο εξολοκλήρου από την Ευρώπη. Οι σπουδαστές χωρίζονταν σε οκτώ διαφορετικές τάξεις. Μόλις δύο χρόνια µετά την έναρξη της λειτουργίας της επιχειρήθηκε - µε αφορµή την επίσκεψη του Σουλτάνου - η πρώτη αναδιαµόρφωσή της. Το αναλυτικό πρόγραµµα ξαναφτιάχθηκε από καθηγητές της σχολής Μηχανικού, ενώ µεγάλος αριθµός δασκάλων και φοιτητών πήγαν σε σχολεία στη Βιέννη και το Παρίσι, για να προετοιµαστούν ως επόµενοι δάσκαλοι της σχολής. Στην ουσία η σχολή υπολειτούργησε µέχρι που διευθυντής της έγινε το 1839 ο Emin Pasha. Από εκείνο το χρονικό σηµείο άρχισε να παρέχεται καλά οργανω- µένη εκπαίδευση. Καταρχήν η σχολή χωρίστηκε σε δύο κατηγορίες. Μια τετραετής ανώτερη η «Σχολή Στρατιωτικής Επιστήµης» και µια τριετής κατώτερη, η «Επιστηµονική Σχολή». Μεταξύ των µαθηµάτων που διδάσκονταν ήταν η άλγεβρα και η γεωµετρία, ενώ στην ανώτερη βαθµίδα χρησιµοποιούνταν ως εγχειρίδιο τη Σύνοψη Μηχανικής του Huseyin Rifki Tamani. Παράλληλα το πρόγραµµα περι-

13 Επιστήµες στην οθωµανική αυτοκρατορία: Οι εκπαιδευτικοί θεσµοί 91 λάµβανε και πολλά γυµνάσια πρακτικής υλοποίησης όσων διδάσκονταν στα µαθήµατα. Όλα αυτά διδάσκονταν είτε από Οθωµανούς δασκάλους που είχαν ακολουθήσει κύκλο σπουδών στην Ευρώπη είτε από Ευρωπαίους. Στη συνέχεια αναπτύχθηκαν και άλλα τµήµατα στη σχολή, η οποία διατήρησε το υψηλό της κύρος µέχρι την εγκαθίδρυση της ηµοκρατίας (µε εξαίρεση ίσως την περίοδο του Α Παγκόσµιου Πολέµου όταν την έπληξε η γενικότερη έλλειψη πειθαρχίας στην Αυτοκρατορία). Προστέθηκαν το 1849 τµήµα Κτηνιατρικής, το 1864 τµήµα Γενικού Προσωπικού και δηµιουργήθηκε το 1875 Μέση Σχολή Στρατιωτικών. Έτσι η ιεράρχηση των βαθµίδων στην στρατιωτική εκπαίδευση πήρε τη µορφή: α) Μέση σχολή, β) Ανώτερη σχολή, γ) Ακαδηµία Πολέµου και δ) Σχολή Γενικού Προσωπικού µε τις δύο τελευταίες σε ίση αξία. Την περίοδο που διευθυντής ήταν ο Zeki Pasha (1882) η επιρροή της Γερµανίας στη Σχολή ήταν εµφανής. Ήταν η περίοδος που ο σουλτάνος Abdulahamid II δίνοντας το τίτλο του Pasha στο Γερµανό Ταγµατάρχη Von der Goltz επιχείρησε να ανοίξει άλλες πέντε παρόµοιες σχολές στην επικράτεια. ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΤΩΝ TANZIMAT. Το 1869 µε τις Εθνικές Ρυθµίσεις για την Εκπαίδευση, µπαίνουν τα νέα θεµέλια για την οργάνωση των δηµοτικών σχολείων. Πρόκειται για το πρώτο ντοκουµέντο που σκιαγραφεί την επίσηµη κρατική πολιτική η οποία στόχευε στον εκµοντερνισµό της εκπαίδευσης. Αρχιτέκτονας των διαταγµάτων ήταν ο Sa dullah Pasha υπεύθυνος του γραφείου εκπαίδευσης που λειτουργούσε υπό την επίβλεψη του Ανώτατου Συµβουλίου. Οι ρυθµίσεις που προβλέπονταν είχαν χωριστεί σε τέσσερις κατηγορίες: Γενικού περιεχοµένου που αφορούσαν την ίδρυση ενός σχολείου ανά γειτονιά, την καθιέρωση τετραετούς εκπαίδευσης (αγόρια 6-10 έτη, κορίτσια 7-11 έτη), τη δηµιουργία ξεχωριστών ανά φύλο σχολείων, αν αυτό ήταν δυνατόν Τάξεις και εξετάσεις όπου καθοριζόταν το Αναλυτικό Πρόγραµµα σπουδών µε ευθύνη του Υπουργείο Παιδείας και το πρόγραµµα των εξετάσεων προαγωγής µε την παρουσία και κοινοτικών συµβούλων για την εξασφάλιση της διαφάνειας. Εκπαιδευτικοί. Στα σχολεία θα µπορούσαν να διδάξουν µόνο Οθωµανοί και απόφοιτοι της Παιδαγωγικής Ακαδηµίας ιδασκαλείου. Έσοδα. Αυτά θα προέρχονταν από έσοδα των βακουφιών, τοπικούς φόρους, κτήµατα που ενοικιάζονταν και κληρονοµιές, από δέρµατα ζώων που σφάζονταν και φιλανθρωπίες.

14 92 Θόδωρος Kεχαγιάς Ibtidai (δηµοτικά σχολεία) Το 1870 ιδρύθηκαν νέα πρωτοβάθµια σχολεία στοιχειώδους εκπαίδευσης. Αυτή η προσπάθεια γενίκευε σε όλη την αυτοκρατορία την θέληση για καθιέρωση οργανωµένης πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης. Τα βιβλία διέφεραν σε µορφή και περιεχόµενο από αυτά που χρησιµοποιούνταν µέχρι τώρα. Εντάχθηκαν στο πρόγραµµα περισσότερες πρακτικές ασκήσεις και πειράµατα. Σηµαντικό σηµείο στην εκπαιδευτική ιστορία της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας υπήρξε η θεσµοθέτηση µε το πρώτο Σύνταγµα (1876) της υποχρεωτικής φοίτησης και αποφοίτησης από την πρωτοβάθµια εκπαίδευση όλων των νέων της χώρας. ευτεροβάθµια σχολεία (Rusdiye Mektepelri) Κατά τη βασιλεία του Mahmud II έγινε προσπάθεια δηµιουργίας πέρα από τα πρωτοβάθµια σχολεία και δευτεροβάθµιου επιπέδου εκπαίδευσης. Ο ρόλος των rusdiye ρυθµίστηκε από το Εκπαιδευτικό Συµβούλιο το 1846 όπου θεωρήθηκαν το προπαρασκευαστικό στάδιο του (ανύπαρκτου ακόµα) Πανεπιστηµίου. Ένα χρόνο µετά την θεωρητική ίδρυσή τους υπήρχαν τέσσερα σχολεία στην Κωνσταντινούπολη και πέντε χρόνια αργότερα έγιναν δέκα. Μόλις αποφοίτησαν οι πρώτοι δάσκαλοι από την Ακαδηµία η κυβέρνηση επεδίωξε τη δηµιουργία παρτό- µοιων σχολείων στην επαρχία. Ο αριθµός του προσωπικού εξαρτιόταν από τον αντίστοιχο των µαθητών. Συνήθως υπήρχαν ένα ή δύο δάσκαλοι, ένας επόπτης και ένας επιστάτης. Οι απόφοιτοι του rusdiye γίνονταν δεκτοί κατόπιν εξετάσεων στα idadis. Το πρόγραµµα σπουδών τετραετούς διάρκειας περιλάµβανε θρησκευτικά, οθωµανική γραµµατική, καλλιγραφία, αριθµητική, έκθεση, αραβική και περσική γραµµατική, λογιστική, παγκόσµια και οθωµανική ιστορία, γεωµετρία, ενώ στο τέταρτο έτος γινόταν διδασκαλία γλωσσών του ισλαµικού κόσµου παράλληλα µε την διδασκαλία γαλλικών. Το 1876 υπήρχαν 423 τέτοια σχολεία και αναφέρονται ότι στην Πόλη λειτουργούσαν εννέα µόνο για κορίτσια. Κατά τη περίοδο του Ρώσο-τουρκικού πολέµου η λειτουργία τους επηρεάστηκε από τις επιτάξεις των κτιρίων που χρησιµοποιήθηκαν για τη φιλοξενία προσφύγων ή στρατευµάτων. Όταν επανήλθε η σταθερότητα, το γραφείο των δευτεροβάθµιων σχολείων αναδιοργανώθηκε υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας µε διευθυντή έναν ονοµαστό παιδαγωγό της εποχής, τον Selim Sabit Efendi. Η αναδιοργάνωση αυτή έφερε ταχύτατη αύξηση του αριθµού των rusdiye και του αριθµού των µαθητών. Κατά την περίοδο αυτή επιχειρήθηκαν µια σειρά από αλλαγές σε εκπαιδευτικά ζητήµατα [νέο αναλυτικό πρόγραµµα, ένωση µε τα idadis (γυµνάσια) όπου ο αριθ-

15 Επιστήµες στην οθωµανική αυτοκρατορία: Οι εκπαιδευτικοί θεσµοί 93 µός των µαθητών δεν ήταν αρκετός, µείωση φοίτησης σε δύο και αύξησης αργότερα σε τρία χρόνια. Darulmaarif Ένας νέος τύπος εκπαιδευτικού ιδρύµατος εµφανίστηκε την περίοδο των µεταρρυθµίσεων. Με πιο προηγµένο αναλυτικό πρόγραµµα όπου διδάσκονταν αντικεί- µενα που δεν υπήρχαν στα rusdiye πως γεωµετρία, φιλοσοφία, αστρονοµία, γεωγραφία, σκόπευε στην προετοιµασία καλά προικισµένων δηµοσίων υπαλλήλων. Η επίσηµη έναρξη της λειτουργίας του έγινε το 1850 µε την ονοµασία «Ανώτερο Σχολείο» ή «Σχολείο της Μητέρας του Σουλτάνου» και από τους πρώτους µαθητές ήταν τα παιδιά του Abdulhamecid (Murad και Fatma). Αργότερα ονοµάστηκε Darulmaarif, δηλαδή «Σχολείο της Γνώσης». Η εισαγωγή σε αυτό γινόταν µε εξετάσεις και υπήρχαν ειδικά διατάγµατα που καθόριζαν τη λειτουργία του (µισθοί δασκάλων, βοηθητικού προσωπικού, έξοδα λειτουργίας). Υπολογίζεται ότι οι µαθητές του ήταν αρχικά 250 και αργότερα µειώθηκαν σε 180. Αργότερα το 1872 χάνοντας µεγάλο µέρος της δύναµής του, κάτι που οφείλεται στην υπερίσχυση µέσα στους κόλπους του των συντηρητικών παραδοσιακών στοιχείων παρά τη µεγάλη προσπάθεια εκµοντερνισµού, αντικαταστάθηκε από τα Idadis (high school). Lycée de Galatasaray Αν και τα rusdiye θεωρούνταν το προπαρασκευαστικό στάδιο του πανεπιστηµίου γρήγορα έγινε κατανοητό πως δεν µπορούσαν να ανταποκριθούν σε αυτό το ρόλο. Η ανάγκη για την ύπαρξη σχολών ανώτατου επιπέδου πλέον ήταν επιτακτική προκειµένου η χώρα να ακολουθήσει τις εξελίξεις και δείγµα αυτής της ανάγκης ήταν η προσπάθειες για την ίδρυση προπαρασκευαστικών ιδρυµάτων για την ανώτατη εκπαίδευση. Με το διάταγµα αναµόρφωσης (Tanzimat Fermani) του 1856 γινόταν αναφορά σε παροχή ίσων ευκαιριών στην εκπαίδευση σε Μουσουλµάνους και µη. Λόγω των εµποδίων που µπορούσε να δηµιουργήσει η συνύπαρξη Μουσουλµάνων και µη κάτω από την ίδια σχολική στέγη, αποφασίστηκε ότι αυτό θα µπορούσε να γίνει µόνο για την ανώτερη βαθµίδα. Το 1868 ο Γάλλος πρέσβης στην Πόλη M. Bourée έθεσε το θέµα δηµιουργίας σχολείου στο επίπεδο των ευρωπαϊκών Lycée στον πρωθυπουργό Ali Pasha και τον Υπουργό των Εξωτερικών Fuad Pasha. Με την υποστήριξη της Γαλλίας ο Dr Alferd Levistal ήρθε στην Πόλη τον Απρίλιο του 1868 και µέσα σε πολύ µικρό

16 94 Θόδωρος Kεχαγιάς διάστηµα βρέθηκε το κατάλληλο κτίριο και άρχισαν οι εγγραφές, που οδήγησαν στα επίσηµα εγκαίνια του το Σεπτέµβρη του ίδιου έτους. Το ίδρυµα είχε δύο διευθυντές έναν Τούρκο και ένα Γάλλο και αποτελούταν από δέκα επίπεδα τάξεων (5 προπαρασκευαστικές και 5 ανώτερες). Κατά το πρώτο στάδιο της λειτουργίας του δέχθηκε πολύ µεγάλη κριτική, κάτι που οδήγησε την κυβέρνηση να βεβαιώνει συνεχώς ότι θα προσαρµοσθεί στην εκπαιδευτική της πολιτική. Παράλληλα η φοίτηση µειώθηκε στα εννέα χρόνια (3 τάξεις προπαρασκευαστικές, 3 τάξεις β/ βάθµιες και 3 ανώτερου επιπέδου). Το 1873 άλλαξε θέση σε κτίριο στο πάρκο Guilhane µε διευθυντή το Sava Pasha. Λόγω της αύξησης του αριθµού των µη Μουσουλµάνων ανέστειλε τη λειτουργία του. Το 1878 ξανάνοιξε και πρόσφερε εκπαίδευση σε δύο υποκατευθύνσεις. Στις ανθρωπιστικές σπουδές προσφέρονταν µαθήµατα γλώσσας, ιστορίας, γεωγραφίας, φιλοσοφίας, ενώ στις θετικές επιστήµες µαθήµατα φυσικής, χηµείας, γεωµετρίας και µαθηµατικών. Μετά την εγκαθίδρυση της ηµοκρατίας το σχολείο ονοµάστηκε Lycée de Galatasaray και συνεχίζει την λειτουργία του µέχρι σήµερα. Παιδαγωγική Ακαδηµία (Darulmuallimin) Η ανάγκη για την εκπαίδευση των δασκάλων απασχολούσε το κράτος πριν από την περίοδο των Tanzimat. Με την ίδρυση του Υπουργείου Παιδείας το 1846 ο προβληµατισµός εντάθηκε ακόµα περισσότερο. Τελικά το 1848 άνοιξε το πρώτο ίδρυµα που θα παρείχε εκπαίδευση εκπαιδευτικών έξω από τα παραδοσιακά δεδοµένα των medreses. Αρχικά ο στόχος ήταν η προετοιµασία δασκάλων για τα rusdiye ως δείγµα της προτεραιότητας της δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης. Οι πρώτοι απόφοιτοι της σχολής βγήκαν το 1855 και παρά την αναγνώριση του ρόλου του δασκάλου δεν άνοιξαν άλλες Ακαδηµίες µέχρι το Μετά το 1862 και τη λειτουργία της στοιχειώδους εκπαίδευσης ιδρύθηκε σχολή για δασκάλους αυτών των σχολείων. Με τις αναµορφώσεις του 1869 ιδρύθηκε η Μεγάλη Παιδαγωγική Ακαδηµία που προετοίµαζε δασκάλους και για τις τρεις βαθµίδες της δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης. H σχολή για τους δασκάλους της πρωτοβάθµιας δεν ήταν κοµµάτι της, αλλά συνδεόταν µε αυτή. Πέντε χρόνια µετά (1874) οι σχολές ενώθηκαν και η φοίτηση για την πρωτοβάθµια ήταν διετής και για τη δευτεροβάθµια τριετής. Μέχρι το 1891 το κοµµάτι που αφορούσε το ανώτερο επίπεδο των δευτεροβάθµιων σχολείων θεωρήθηκε ανεπαρκές και για αυτό λειτουργούσαν τµήµατα µόνο για πρωτοβάθµια και κατώτερη δευτεροβάθµια εκπαίδευση. Με την αύξηση των Idadis δηµιουργήθηκε για αυτά τµήµα στην

17 Επιστήµες στην οθωµανική αυτοκρατορία: Οι εκπαιδευτικοί θεσµοί 95 Ακαδηµία µε δύο υποκατευθύνσεις (ανθρωπιστικές σπουδές, θετικές επιστήµες). Μέχρι τις µεταρρυθµίσεις του 1891 ο συνολικός αριθµός των µαθητών ήταν 140. Βασικά χαρακτηριστικά της προσπάθειας για παροχή εκπαίδευσης σε υποψήφιους εκπαιδευτικούς, ήταν η υποχρέωση του κάθε δασκάλου πριν διοριστεί σε σχολείο να περάσει από ένα στάδιο ειδίκευσης µε την παρουσία του σε ρόλο βοηθού δασκάλου, η λήψη µηνιαίας αποζηµίωσης από κάθε µαθητή η οποία επιστρεφόταν αν ο ίδιος δεν δούλευε σα δάσκαλος. Επιπροσθέτως αξιοσηµείωτη είναι η προσπάθεια δηµιουργίας Ακαδηµιών σε επαρχιακές περιοχές όπως το Κοσσυφοπέδιο, το Ικόνιο, τη Θεσσαλονίκη, τη Μοσούλη, τη Βαν, την Προύσα κλπ. Παρότι οι νέες αυτές σχολές δεν είχαν τα επιθυµητά αποτελέσµατα, γιατί οι µαθητές στις περιοχές αυτές δεν είχαν τα απαραίτητα γνωστικά προσόντα για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις, εν τούτοις οι Οθωµανοί συνέχισαν να δηµιουργούν και άλλες τέτοιες σχολές σε µια προσπάθεια ίσως να ελέγξουν τους πληθυσµούς µέσω της εκπαίδευσης, ειδικά σε περιοχές όπου υπήρχαν µεγάλες µη µουσουλµανικές µειονότητες. Γυναικεία Παιδαγωγική Ακαδηµία (Darulmuallimat) To 1858 δηµιουργήθηκε το πρώτο δευτεροβάθµιο σχολείο θηλέων, όποτε δηµιουργήθηκε η ανάγκη για εκπαίδευση δασκάλων για αυτά τα σχολεία. Η πρώτη γυναικεία Ακαδηµία δηµιουργήθηκε το 1870 στην Αγία Σοφία και είχε 45 µαθήτριες. Το προσωπικό της ήταν ο διευθυντής, τρεις άντρες καθηγητές, και τρεις γυναίκες από τις οποίες οι δύο (καλλιτεχνικών, ραπτικής) ήταν αλλοδαπές. Τα πρώτα 25 χρόνια λειτουργίας της ήταν πραγµατικά χαοτικά. Συνεχείς αλλαγές σε διοίκηση, προσωπικό, προγράµµατα σε µια προσπάθεια να βρεθεί µια ταυτότητα. Τελικά µετά το 1895 και µε τις προσπάθειες του διευθυντή της Mehmet Hukusi Efendi η σχολή µπόρεσε να σταθεροποιήσει µια πορεία. Στα πρώτα 39 χρόνια λειτουργίας της αποφοίτησαν 737 δασκάλες. Σήµερα συνεχίζει τη λειτουργίας της σαν Capa Anatolian Lycée for Teachers. Ανώτατη εκπαίδευση Πανεπιστήµιο (Darulfunun) H επαφή µε τις δυτικές επιστήµες ήταν ο βασικός παράγοντας της ίδρυσης ανώτατων ιδρυµάτων µετά τα µέσα του 19ου αιώνα. Η αρχική ιδέα ήταν ένα ίδρυµα που θα διδάσκονταν όλα τα αντικείµενα και ο βασικός στόχος θα ήταν η προε-

18 96 Θόδωρος Kεχαγιάς τοιµασία των δηµοσίων υπαλλήλων, µαζί µε τη δυνατότητα να αποκτούν ολοκληρωµένες σπουδές αυτοί που το επιθυµούσαν. Το Νοέµβριο του 1846 η κυβέρνηση ήρθε σε συµφωνία µε το αρχιτέκτονα Gaspare T. Fossati για την κατασκευή ενός νέου κτιρίου στην Κωνσταντινούπολή. Παρότι το κτίσιµο ξεκίνησε αµέσως, η ολοκλήρωση του άργησε για πολλά χρόνια. Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1863 ο Πρωθυπουργός Fuad Pasha αποφάσισε την παράδοση µαθηµάτων και ανοικτών διαλέξεων σε όσες αίθουσες ήταν ολοκληρωµένες χωρίς την αναµονή για την ολοκλήρωση όλου του κτιρίου. Οι διαλέξεις εγκαινιάστηκαν το Γενάρη του 1863 µε θέµατα από τη φυσική και χηµεία. Λόγω της µεγάλης προσέλευσης που υπήρξε ακολούθησε µεγάλος αριθµός µαθηµάτων όχι µόνο στα δύο προαναφερόµενα πεδία αλλά και στη γεωγραφία, τις φυσικές επιστήµες γενικότερα, την ιστορία. Όταν µετά από 19 χρόνια ολοκληρώθηκε το κτίριο, δόθηκε στο Υπουργείο Οικονοµικών για τις δικές του ανάγκες και αποφασίστηκε το χτίσιµο µικρότερου κτιρίου για το Πανεπιστήµιο. Οθωµανικό Πανεπιστήµιο (Darulfunun-i Osmani) Η ολοκλήρωση της κατασκευής του δεύτερου κτιρίου του Πανεπιστηµίου συνέπεσε µε την µεταρρύθµιση στην του 1869 στην εκπαίδευση. Τα 51 άρθρα που την αφορούσαν ήταν σαφέστατα επηρεασµένα από τις προηγηθείσες σαρωτικές αλλαγές στη Γαλλία. Σύµφωνα µε τις ρυθµίσεις το ίδρυµα χωριζόταν σε τρεις διαφορετικές έδρες. Α) φιλοσοφίας και λογοτεχνίας Β) φυσικών επιστηµών και Γ) νοµικής. Η φοίτηση σε αυτό θα ήταν τετραετής µε το τέταρτο έτος αφιερωµένο στην εκπόνηση της διπλωµατικής εργασίας.. εκτοί θα γίνονταν φοιτητές πάνω από 16 ετών και απόφοιτοι του idadis. Η κάθε έδρα θα είχε ξεχωριστά αναλυτικά προγράµµατα. Στην έδρα της φιλοσοφίας λογοτεχνίας θα διδάσκονταν αραβικά, περσικά, ελληνικά, γαλλικά, λατινικά. Στην έδρα της νοµικής πέρα από το ισλαµικό νόµο και το ισλαµικό δίκαιο θα διδάσκονταν ακόµα ο γαλλικός πολιτικός κώδικας, το ρωµαϊκό δίκαιο και το διεθνές δίκαιο. Πολύ µεγάλο µέρος της διδασκαλίας θα στηριζόταν σε µεταφράσεις που γίνονταν από τις διάφορες ευρωπαϊκές γλώσσες, ευθύνη που αναλάµβανε η Επιτροπή Μεταφράσεων και η οποία θα ακολουθούσε τις οδηγίες του Συµβουλίου Γνώσης, που θα είχε την ευθύνη προετοιµασίας των βιβλίων. Η επίσηµη έναρξη της λειτουργίας του πανεπιστηµίου έγινε το Φεβρουάριο του 1870 µε 450 φοιτητές και πρώτο διευθυντή τον Tashin Pasha. Ο Tashin Pasha σε αντίθεση µε τις προαναφερόµενες προβλέψεις αναδόµησε το αναλυτικό πρό-

19 Επιστήµες στην οθωµανική αυτοκρατορία: Οι εκπαιδευτικοί θεσµοί 97 γραµµα. και ενοποίησε τις τρεις έδρες µε µερικά κοινά µαθήµατα. Στο τέλος της χρονιάς οι φοιτητές έδιναν εξετάσεις και έπαιρναν τη βεβαίωση για την επιτυχία τους. Εξαιτίας του Ραµαζανιού τον Οκτώβρη του 1870 τα µαθήµατα ακυρώθηκαν και ο διευθυντής διοργάνωσε διαλέξεις σε θέµατα βιοµηχανίας, τεχνών, λογοτεχνίας και τέχνης. Οι τελευταίες δόθηκαν από τον Cemalledin Afgani που µε τα λεγόµενα του και το συσχετισµό τεχνών και διδασκαλίας του Προφήτη, δηµιούργησε αρνητικές αντιδράσεις και αυτό είχε σα συνέπεια την κατάργηση των διαλέξεων και την αποµάκρυνση του διευθυντή του ιδρύµατος. Λόγω των ρήξεων των ιθυνόντων του Πανεπιστηµίου µε τους Ισλαµιστές το ίδρυµα ανέστειλε τη λειτουργία του το έτος και δεν γνωρίζουµε αν έβγαλε αποφοίτους ή όχι. Αυτοκρατορικό Πανεπιστήµιο Galatasaray (Darulfunun-i Sultani) Οι προσπάθειες για νέο πανεπιστηµιακό ίδρυµα ήταν άµεσες της προηγούµενης αποτυχίας. Το εγχείρηµα επικεντρώθηκε γύρω από το ήδη υπάρχον sultanis (β/βάθµιο σχολείο) που υπήρχε στο Galatasaray µε τη λογική ότι ήταν απαραίτητο να προστεθεί σε αυτό ένα ακόµα παρακλάδι ανώτερης εκπαίδευσης. Το νεοϊδρυθέν ίδρυµα είχε τρία παρακλάδια. Τη Νοµική σχολή, τη σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών και τη σχολή των Επιστηµών. Γενικά η λειτουργία του δεν είχε γίνει πολύ γνωστή εξαιτίας κυρίως της κατάληξης που είχε το προηγούµενο εγχείρηµα του Αυτοκρατορικού Πανεπιστηµίου. Μετά από τετραετή φοίτηση οι σπουδαστές προετοίµαζαν τη διπλωµατική τους διατριβή και αν αυτή ήταν επιτυχηµένη έπαιρναν τον τίτλο του «Dr» και οι απόφοιτοι της Νοµικής προσλαµβάνονταν στο Υπουργείο ικαιοσύνης και οι απόφοιτοι της Μηχανικής / Επιστηµών στο Υπουργείο ηµοσίων έργων. Οι τελειόφοιτοι της τρίτης σχολής (Ανθρωπιστικών Σπουδών) διορίζονταν καθηγητές φιλολογίας και λογοτεχνίας. Όσοι δεν ολοκλήρωναν τη διατριβή τους εργάζονταν ως δικαστές, µηχανικοί και δάσκαλοι. Με µια πολύ γρήγορη µατιά βλέπου- µε πως το καινούργιο Πανεπιστήµιο είχε προσαρµόσει απόλυτα τις κατευθύνσεις των σπουδών στις ανάγκες του κράτους και ετοίµαζε επαγγελµατίες για συγκεκριµένες θέσεις, όπου υπήρχε ζήτηση. Οι πόροι για τη λειτουργία του Πανεπιστηµίου στηρίζονταν στα εισοδήµατα των βακουφιών και σε κρατική βοήθεια. Αρχικά τα έσοδα κάλυπταν τα έξοδα. Με την πάροδο του χρόνου όµως το ίδρυµα είχε απόλυτη εξάρτηση από το κράτος. Αυτό έγινε κυρίως από τη στιγµή που οι περισσότεροι µη Μουσουλµάνοι φοιτητές ήταν οικότροφοι κάτι που σήµαινε ακόµα µεγαλύτερα έξοδα.

20 98 Θόδωρος Kεχαγιάς Η άνοδος του επιπέδου της δευτεροβάθµιας (ανώτερης και κατώτερης) εκπαίδευσης και οι ανάγκες της Αυτοκρατορίας για πολύ καλά καταρτισµένους επαγγελµατίες σε διάφορες ειδικότητες γέννησαν την ανάγκη στο τέλος του 19ου αιώνα της δηµιουργίας ενός ιδρύµατος µε πολύ περισσότερες έδρες. Κάτι τέτοιο θα γινόταν πράξη τον 20ο αιώνα. Αυτοκρατορικό Πανεπιστήµιο (Darulfunun-i Sahane) Στα 25α γενέθλια του Abdulhamid ΙΙ στην εξουσία, οι υποδείξεις των αξιωµατούχων προς αυτόν πήραν σάρκα και οστά µε την ίδρυση στις 31/8/1900 του νέου Πανεπιστηµίου, αρχικά µε τρεις έδρες (Τέχνες και Φιλοσοφία, Μαθηµατικά και Φυσικές Επιστήµες, Θεολογία) και αργότερα µε πέντε (Νοµική και Ιατρική). Αρχικά το πρόγραµµα σπουδών ήταν τετραετές για τη Θεολογική σχολή (δείγµα πως το παραδοσιακό κατεστηµένο επηρέαζε ακόµα τις εξελίξεις) και τριετές για τις υπόλοιπες. Το ξεκίνηµα δεν µπορεί να χαρακτηριστεί ιδανικό λόγω ανεπαρκούς (από την άποψη του αριθµού και της κατάρτισης) προσωπικού, χαµηλού επιπέδου φοιτητών και µη κατάλληλων διδακτικών εγχειριδίων. Παράλληλα, την κατάσταση δυσχέραινε ο µικρός αριθµός των φοιτητών σε σχέση µε το µεγάλο αριθµό τάξεων και εφαρµογών. Οι συνταρακτικές εξελίξεις που βίωσε η οθωµανική κοινωνία µετά την επανάσταση των Νεότουρκων σηµάδεψαν την πορεία του Πανεπιστηµίου και του έδωσαν το 1933 την τελική του ταυτότητα ως «Πανεπιστήµιο της Κωνσταντινούπολης». Μερικές από τις αλλαγές ήταν η σύνδεσή του µε τη Φαρµακευτική και Κτηνιατρική σχολή και την Ιατρική Σχολή της αµασκού, η ίδρυση εργαστηρίων που θα υποστήριζαν την έρευνα, η κατάργηση του τµήµατος Θεολογίας, η δηµιουργία τµήµατος για γυναίκες, η απόκτηση το 1919 επιστηµονικής αυτονοµίας, η ίδρυση Πανεπιστηµιακού συµβουλίου (κάτι ανάλογο της Συγκλήτου) και η καθιέρωση των εξαµήνων.

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφεται το σύστηµα των Γενικών Εξετάσεων για την εισαγωγή στην τριτοβάθµια εκπαίδευση το οποίο ίσχυσε την περίοδο 1983-1999 και

Διαβάστε περισσότερα

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1.0 Αριθµός µαθητών στα σχολεία Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης 2.0 Τριτοβάθµια Εκπαίδευση 83 Ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακές Σπουδές στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. του Πανεπιστημίου της Αθήνας

Μεταπτυχιακές Σπουδές στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. του Πανεπιστημίου της Αθήνας Μεταπτυχιακές Σπουδές στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. του Πανεπιστημίου της Αθήνας Κριτική αποτίμηση της μέχρι σήμερα εμπειρίας και προοπτικές Δημήτρης Ματθαίου Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Μεταπτυχιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Πληροφορικής Ιονίου Πανεπιστημίου

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Πληροφορικής Ιονίου Πανεπιστημίου ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Αποφοίτων Τμήματος Πληροφορικής Ιονίου Πανεπιστημίου Περιεχόμενα Περίληψη. 3 Εισαγωγή..4 Το Τμήμα Πληροφορικής Σπουδές...... 4 Θέσεις Εργασίας για τους Αποφοίτους του Τμήματος Πληροφορικής....

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτης Ιστοσελίδας. Υπηρεσίες Συνδέσεις Εγκύκλιοι Έντυπα Downloads

Χάρτης Ιστοσελίδας. Υπηρεσίες Συνδέσεις Εγκύκλιοι Έντυπα Downloads Το Υπουργείο Το Eκπαιδευτικό Σύστημα Πρόσβαση στη Γνώση Θρησκεύματα Μηχανή Αvαζήτησης Επικοινωνία Συχνές Ερωτήσεις Χάρτης Ιστοσελίδας Προκηρύξεις/ Νέα Διαγωνισμοί Συνέδρια/ Ημερίδες Εποπτευόμενοι Φορείς

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας Ιονίου Πανεπιστημίου

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας Ιονίου Πανεπιστημίου ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Αποφοίτων Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας Ιονίου Πανεπιστημίου Περιεχόμενα Περίληψη. 3 Εισαγωγή..4 Το Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας Σπουδές.....5 Απορρόφηση των Αποφοίτων του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Απόκτηση εκπαιδευτικής και διαπολιτισμικής επάρκειας και ετοιμότητας από τους εκπαιδευτικούς Α /βάθμιας και Β /βάθμιας εκπαίδευσης

Απόκτηση εκπαιδευτικής και διαπολιτισμικής επάρκειας και ετοιμότητας από τους εκπαιδευτικούς Α /βάθμιας και Β /βάθμιας εκπαίδευσης Απόκτηση εκπαιδευτικής και διαπολιτισμικής επάρκειας και ετοιμότητας από τους εκπαιδευτικούς Α /βάθμιας και Β /βάθμιας εκπαίδευσης Περιεχόμενα 1. Απόκτηση εκπαιδευτικής και διαπολιτισμικής επάρκειας και

Διαβάστε περισσότερα

«Πάγος» στη συγγραφή νέων βιβλίων, ίδια αναλυτικά προγράμματα. πανελλαδικεσ με... μπαλαντερ

«Πάγος» στη συγγραφή νέων βιβλίων, ίδια αναλυτικά προγράμματα. πανελλαδικεσ με... μπαλαντερ σπουδαζω καθε τεταρτη ενθετο για την εκπαιδευση 8 σελιδεσ 17 MAΘΗΤΕΣ Γ'ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ με εντολη του υπ. παιδειασ το προγραμμα Διδασκαλία με το παλιό, εξετάσεις με το νέο σύστημα «Πάγος» στη συγγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Η προσχολική εκπαίδευση και η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα και στις ελληνικές κοινότητες της διασποράς

Η προσχολική εκπαίδευση και η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα και στις ελληνικές κοινότητες της διασποράς Η προσχολική εκπαίδευση και η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα και στις ελληνικές κοινότητες της διασποράς Α. Σύντοµη ιστορική διαδροµή Η ελληνική προσχολική εκπαίδευση γεννιέται και αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγικά 2 2. Πρόγραμμα για την απόκτηση ή συμπλήρωση της παιδαγωγικής επάρκειας 2

1. Εισαγωγικά 2 2. Πρόγραμμα για την απόκτηση ή συμπλήρωση της παιδαγωγικής επάρκειας 2 Πρωτοβουλία Άμεσης Διαδραστικής Δημοκρατίας Ελλάδας Τηλ. 2610969715, 6944346420 e-mail: padde@inpatra.gr Greek Initiative for Direct Interactive Democracy Tel. +30-2610969715, 6944346420 e-mail: padde@inpatra.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Δεν έχει καταχωρηθεί κωδικός επαγγέλματος από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Αντικείμενο του ισχύοντος προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΗΜΕΡΑ ΓΝΩΡΙΜΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. Φίλιππος Παττούρας

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΗΜΕΡΑ ΓΝΩΡΙΜΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. Φίλιππος Παττούρας ΗΜΕΡΑ ΓΝΩΡΙΜΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Φίλιππος Παττούρας Προϊστάμενος Υπηρεσίας Σπουδών και Φοιτητικής Μέριμνας Τηλ.: 22 89 40 22, E-mail: pattouras.philippos@ucy.ac.cy Κυριακή, 26 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. ιάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραµµάτων

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. ιάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραµµάτων ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ ιάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραµµάτων Α Λυκείου Η Α Τάξη Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην οποία εφαρµόζεται πρόγραµµα µαθηµάτων τριάντα πέντε (35) συνολικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΤΟ ΝΕΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΤΟ ΝΕΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΤΟ ΝΕΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ομάδες Προσανατολισμού Τρεις Ομάδες Προσανατολισμού Σπουδών προβλέπει το μεταβατικό σύστημα πρόσβασης στα πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ το οποίο θα

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές

Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές Το σύστημα Εξετάσεων Εισαγωγής που περιγράφεται στις επόμενες παραγράφους σχεδιάστηκε ως μεταβατικό σύστημα, για να αντιμετωπίσει

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου ΙΣΧΥΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΕΣ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 2011 1. Θρησκευτικά 2 Θρησκευτικά: 2 ώρες 2. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα & Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

Οι µεταπτυχιακές σπουδές στην Γαλλία

Οι µεταπτυχιακές σπουδές στην Γαλλία Οι µεταπτυχιακές σπουδές στην Γαλλία Το Γαλλικό σύστηµα τριτοβάθµιας εκπαίδευσης παρουσιάζει σηµαντικές διαφορές από το αντίστοιχο Ελληνικό και βασίζεται σε µεγάλο βαθµό στις πανεπιστηµιακές σπουδές και

Διαβάστε περισσότερα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα Αντώνιος Τζες Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµατος Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

0BΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

0BΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 0BΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011 EL Ευρωπαϊκή Επιτροπή 0BΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 1BΕΛΛΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα πολλά έχουν αλλάξει στο Ελληνικό εκπαιδευτικό σύστηµα και κυρίως στο τρόπο των εξετάσεων, χωρίς όµως κάποια ουσιαστική αλλαγή.

Μέχρι σήµερα πολλά έχουν αλλάξει στο Ελληνικό εκπαιδευτικό σύστηµα και κυρίως στο τρόπο των εξετάσεων, χωρίς όµως κάποια ουσιαστική αλλαγή. 1 Ε ι σ α γ ω γ ή Μέχρι σήµερα πολλά έχουν αλλάξει στο Ελληνικό εκπαιδευτικό σύστηµα και κυρίως στο τρόπο των εξετάσεων, χωρίς όµως κάποια ουσιαστική αλλαγή. Όλα τα εκπαιδευτικά συστήµατα είχαν πάντα εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΤΟ ΝΕΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΟ ΝΕΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Ποια μαθήματα διδάσκονται οι μαθητές της Α Λυκείου; Ποια από τα μαθήματα ανήκουν στους ίδιους κλάδους μαθημάτων; Ο παρακάτω πίνακας περιέχει όλους τους κλάδους των μαθημάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ & Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. (Mε βάση το Νόμο 4186/2013)

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ & Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. (Mε βάση το Νόμο 4186/2013) ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ & Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Mε βάση το Νόμο 4186/2013) Α Τάξη Ημερησίου Γενικού Λυκείου Η Α Τάξη Ημερησίου Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΤΙΚΟ 1997-2010. Οδηγός σπουδών ΑΜΠΑΤΖΙΔΗ. φροντιστήρια 2010-2011 ΘΕΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΘΕΤΙΚΟ 1997-2010. Οδηγός σπουδών ΑΜΠΑΤΖΙΔΗ. φροντιστήρια 2010-2011 ΘΕΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΤΙΚΟ φροντιστήρια ΑΜΠΑΤΖΙΔΗ ΘΕΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Οδηγός σπουδών 2010-2011 1997-2010 Δηµιουργικά χρόνια, χρόνια ποιοτικής υπεροχής στη Δυτική Θεσσαλονίκη, χρόνια προσωπικής φροντίδας

Διαβάστε περισσότερα

Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Αυτό το ερωτηµατολόγιο έχει σαν στόχο να εξασφαλίσει σηµαντικές πληροφορίες πάνω στις ειδικές ανάγκες υποστήριξης που έχει η νεολαία η

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου

Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου ΘΕΜΑ: Τριτοβάθμια εκπαίδευση και Επαγγελματική αποκατάσταση Επιμέρους θέμα: Καλλιτεχνικές σπουδές στη ζωγραφική στο θέατρο στη μουσική και επαγγελματική αποκατάσταση ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ.

Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ. Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ. Η ιστορία του Το Τµήµα ιδρύθηκε το 1951, αρχικά ως µέρος του Ινστιτούτου Ξένων Γλωσσών και Φιλολογιών του Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, και στη συνέχεια, από

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. και µεταπτυχιακές σπουδές

Τ.Ε.Ι. και µεταπτυχιακές σπουδές Τ.Ε.Ι. και µεταπτυχιακές σπουδές Με αφορµή τη συζήτηση που έγινε για τις προτάσεις που υποβλήθησαν στο πλαίσιο του Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ. σχετικά µε νέα Μεταπτυχιακά Προγράµµατα Σπουδών, κρίνω ότι θα ήταν χρήσιµος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ " Ι ΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ"

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ  Ι ΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ - ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ " Ι ΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ" ιευθύντρια:

Διαβάστε περισσότερα

6. ΦΟΙΤΗΤΙΚΕΣ ΕΙΣΦΟΡΕΣ, ΠΑΡΟΧΗ ΕΡΓΟΥ, ΩΡΟΜΙΣΘΙΟΙ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΙ. 6.1 Συνεισφορά στο Τμήμα των Μεταπτυχιακών Φοιτητών

6. ΦΟΙΤΗΤΙΚΕΣ ΕΙΣΦΟΡΕΣ, ΠΑΡΟΧΗ ΕΡΓΟΥ, ΩΡΟΜΙΣΘΙΟΙ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΙ. 6.1 Συνεισφορά στο Τμήμα των Μεταπτυχιακών Φοιτητών 6. ΦΟΙΤΗΤΙΚΕΣ ΕΙΣΦΟΡΕΣ, ΠΑΡΟΧΗ ΕΡΓΟΥ, ΩΡΟΜΙΣΘΙΟΙ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΙ Η συμμετοχή των μεταπτυχιακών φοιτητών στην ανάπτυξη του Τμήματος μέσω των φοιτητικών εισφορών παρουσιάζει σημαντικά οφέλη όσον αφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας

3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας Πίνακας 2 Περιεχομένων Το Σχολείο μας 3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας 4 Σχολικό Έτος και Αργίες Ωράριο 6 Οι καθημερινές μας Οι Δραστηριότητες 7 εργασίες μας 9 Κατ οίκον Εργασία Οι Αξιολόγηση 10 Εγκαταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δημήτρης Μπαμπίλης www.chem.gr Α Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Η Α Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ

ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΥΠΟΒΟΛΗ ΑΙΤΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ / ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΜΕΤΕΓΓΡΑΦΕΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΠΤΥΧΙΟΥ Η Υπηρεσία Σπουδών και Φοιτητικής Μέριμνας του Πανεπιστημίου Κύπρου ανακοινώνει

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

Το Τμήμα Νομικής της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ. Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Το Τμήμα Νομικής της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ. Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Το Τμήμα Νομικής της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ. Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γραφείο Διασύνδεσης Σπουδών & Σταδιοδρομίας Α.Π.Θ. Θεσσαλονίκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ και ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ και ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ και ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Πράξη «Σχεδιασμός και ανάπτυξη προσβάσιμου εκπαιδευτικού και εποπτικού υλικού για μαθητές με αναπηρίες Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Δ/ΝΣΗ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕ.ΣΥ.Π. Λευκού Πύργου. Ενηµερωτική Ηµερίδα Για Β` και Γ` Λυκείου

Δ/ΝΣΗ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕ.ΣΥ.Π. Λευκού Πύργου. Ενηµερωτική Ηµερίδα Για Β` και Γ` Λυκείου Δ/ΝΣΗ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕ.ΣΥ.Π. Λευκού Πύργου Ενηµερωτική Ηµερίδα Για Β` και Γ` Λυκείου ΝΟΜΟΙ ΥΠ ΑΡΙΘ. 4186/13 4327/15 (τροποποίηση του 4186/13)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Αποτελεί ένα από τα τέσσερα τμήματα της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών και Επιστημών της Αγωγής. Υπήρξε το πολυπληθέστερο σε φοιτητές τμήμα. Έχει παραδώσει στην κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Α ΑΘΗΝΑΣ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Α ΑΘΗΝΑΣ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Α ΑΘΗΝΑΣ http://1kesyp-a-athin.att.sch.gr ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Σπύρος Πανέτσος Επιστ. Υπευθ. Γραφείου Διασύνδεσης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Η Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΟ Λ Φ Α

ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΟ Λ Φ Α ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΟ Στη Γ Λυκείου κάθε µαθητής θα φοιτήσει σε µια από τις τρεις κατευθύνσεις σπουδών. Αν θέλει, µπορεί να επιλέξει άλλη κατεύθυνση από αυτή που είχε επιλέξει στη Β Λυκείου,

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση εσωτερικής αξιολόγησης

Έκθεση εσωτερικής αξιολόγησης ΠΑΝΤΕΙΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Έκθεσηεσωτερικήςαξιολόγησης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΚΑΙΕΦΑΡΜΟΓΕΣΣΤΗΝΚΟΙΝΩΝΙΚΗΠΟΛΙΤΙΚΗ, 2007 2009 ΛέκτοραςΜαρίαΣυμεωνάκη

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ (ΡΑ ΙΟΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ) ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ Π.Μ.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΛΟΓΙΣΤΗ ΦΟΡΟΤΕΧΝΙΚΟΥ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΛΟΓΙΣΤΗ ΦΟΡΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΛΟΓΙΣΤΗ ΦΟΡΟΤΕΧΝΙΚΟΥ Η άσκηση του επαγγέλματος του Λογιστή Φοροτεχνικού απαιτεί ειδική άδεια, η οποία χορηγείται από την Κεντρική Διοίκηση του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος ή την αρμόδια

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης (ΤΜΟΔ), Σχολή Επιστημών της Διοίκησης Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης (ΤΜΟΔ), Σχολή Επιστημών της Διοίκησης Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης (ΤΜΟΔ), Σχολή Επιστημών της Διοίκησης Πανεπιστήμιο Αιγαίου Το προφίλ του Τμήματος και των Αποφοίτων σε 10 Ερωτήσεις 1. Τί είδους Μηχανικός είναι ο Μηχανικός Οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

1. ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ . ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Έτος Ίδρυσης: 7 ΑΛΕΞΙΟΥ ΑΓΓΕΛΙΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Η ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ ΣΥΝΘΕΣΗ ΔΕΠ (ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ).... ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΕΠ ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΒΑΘΜΙΔΑ (ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)....

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου Άρθρο 2 Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου 1. Η Α Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην οποία εφαρμόζεται πρόγραμμα μαθημάτων τριάντα πέντε

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης (Μ.Δ.Ε.) με τίτλο «Χώρος, Σχεδιασμός και Δομημένο Περιβάλλον

Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης (Μ.Δ.Ε.) με τίτλο «Χώρος, Σχεδιασμός και Δομημένο Περιβάλλον Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης (Μ.Δ.Ε.) με τίτλο «Χώρος, Σχεδιασμός και Δομημένο Περιβάλλον Αντικείμενο σκοπός Στόχοι του Π.Μ.Σ. είναι η εκπαίδευση για την απόκτηση του επιστημονικού

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τµήµα Μηχανολόγων Μηχανικών. Ενηµερωτικό Φυλλάδιο για Μαθητές Λυκείου

Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τµήµα Μηχανολόγων Μηχανικών. Ενηµερωτικό Φυλλάδιο για Μαθητές Λυκείου Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τµήµα Μηχανολόγων Μηχανικών Ενηµερωτικό Φυλλάδιο για Μαθητές Λυκείου Βόλος, Απρίλιος 2009 Y σ xy σ yy σ yy σ xy X Τι είναι ο Μηχανολόγος Μηχανικός; Οι Μηχανολόγοι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

Νέο Επαγγελµατικό Λύκειο

Νέο Επαγγελµατικό Λύκειο Νέο Επαγγελµατικό Λύκειο Νέο Επαγγελµατικό Λύκειο (νέο Σύστηµα) Το Επαγγελµατικό Λύκειο είναι Σχολείο Επαγγελµατικής Εκπαίδευσης που δεν ανήκει στην υποχρεωτική εκπαίδευση. Μπορεί κάποιος να επιλέξει να

Διαβάστε περισσότερα

113 ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 330 115 ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ( ΡΕΘΥΜΝΟ) ΚΡΗΤΗΣ 200 109 ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΘΗΝΑΣ 330

113 ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 330 115 ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ( ΡΕΘΥΜΝΟ) ΚΡΗΤΗΣ 200 109 ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΘΗΝΑΣ 330 Κλάδος ΠΕ 02 Φιλολόγων: [Κωδικός: ΠΕ 02.00] [ΦΕΚ 515/8-10-2008] Τα πτυχία που οδηγούν στο επάγγελµα του εκπαιδευτικού στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση αναφέρονται στη προκήρυξη του ΑΣΕΠ που δηµοσιεύτηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοπός και οµή του ιδακτορικού Προγράµµατος

2. Σκοπός και οµή του ιδακτορικού Προγράµµατος Οδηγός ιδακτορικών Σπουδών Στο Τµήµα λειτουργούν, από το 1985, µεταπτυχιακές σπουδές διδακτορικής βαθµίδας. Με τη νοµοθεσία που ισχύει σήµερα, µε αίτησή τους οι απόφοιτοι του Μ.Π.Σ. µπορούν να συνεχίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ: Η ΑΓΓΛΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ

ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ: Η ΑΓΓΛΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ Ζ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ: Η ΑΓΓΛΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ Ι. ΠΑΝΑΡΕΤΟΣ - ΑΙΜ. ΜΠΑΝΟΥ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. Εισαγωγή 2. Οργάνωση της Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης στην Αγγλία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ AΡΙΣΣΤΤΟΤΤΕΕΛΕΕΙ ΙΟ ΠΑΝΕΕΠΙ ΙΣΣΤΤΗΜΙ ΙΟ ΘΕΕΣΣΣΣΑΛΟΝΙ ΙΚΗΣΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ Διευθυντής Εργαστηρίου : Καθηγητής Ηρακλής Ρεράκης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛΕΖ9-ΔΑΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΗ

ΑΔΑ: ΒΛΕΖ9-ΔΑΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΔΑ: ΒΛΕΖ9-ΔΑΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Α/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια Μάκης Τσαμαλίκος

Επιμέλεια Μάκης Τσαμαλίκος Σ ΥΛΛΟΓΟΣ Α ΠΟΦΟΙΤΩΝ Τ ΜΗΜΑΤΟΣ Μ ΟΥΣΙΚΩΝ Σ ΠΟΥΔΩΝ Ε ΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ Κ ΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ Π ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ Α ΘΗΝΩΝ Σ ΥΛΛΟΓΟΣ Α ΠΟΦΟΙΤΩΝ Τ ΜΗΜΑΤΟΣ Μ ΟΥΣΙΚΩΝ Σ ΠΟΥΔΩΝ Α ΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ Π ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ Θ ΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σ ΥΛΛΟΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

3. Στο άρθρο 2 του ν.4186/2013 (Α 193) προστίθεται παράγραφος 3Β, ως ακολούθως: «3Β. Το ωρολόγιο πρόγραµµα των Μαθηµάτων Προσανατολισµού της Γ τάξης

3. Στο άρθρο 2 του ν.4186/2013 (Α 193) προστίθεται παράγραφος 3Β, ως ακολούθως: «3Β. Το ωρολόγιο πρόγραµµα των Μαθηµάτων Προσανατολισµού της Γ τάξης ΘΕΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 1. Η παράγραφος 3 του άρθρου 2 του ν.4186/2013 (Α 193), όπως έχει τροποποιηθεί µε τις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 57 του ν. 4310/14 (Α 258), αντικαθίσταται ως «Η Γ τάξη Ηµερήσιου

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Κέρκυρα, 01-07-2011 Αριθµ. Πρωτ.:. 1.2/2898 α /Φ023

Κέρκυρα, 01-07-2011 Αριθµ. Πρωτ.:. 1.2/2898 α /Φ023 IONIO ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ TMHMA ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες: Στ. Πρεντουλή Μέγαρο Καποδίστρια, 49100 Κέρκυρα Τηλ.: 26610-87223 Φαξ: 26610-22293 Κέρκυρα, 01-07-2011 Αριθµ. Πρωτ.:.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΩΝ/ΝΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥΠΟΛΙΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ-ΕΡΕΥΝΗΤΗ Email:Kadrian@freemail.gr Το δίλημμα Παιδεία για την Παιδεία ή για την αγορά εργασίας έχει έλθει τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

MSc in Oil and Gas Technology Α.ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

MSc in Oil and Gas Technology Α.ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ MSc in Oil and Gas Technology ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Α.ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΜΕΙΣ Η πετρελαϊκή βιοµηχανία έχει 3 τοµείς. Upstream Midstream Downstream : Παραγωγή. : Μεταφορά-αποθήκευση.

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση: Στέλλα Κωστοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια

Παρουσίαση: Στέλλα Κωστοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια Παρουσίαση: Στέλλα Κωστοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Το Τμήμα Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών (Ο.Π.Ε.) ιδρύθηκε το 1927, ένα από τα 5 ιδρυτικά τμήματα του Α.Π.Θ. Το 1973 εξειδικεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.)

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Σχολείο:. Ημερομηνία:. 1. Ποσοτικά δεδομένα Πρόκειται για τον αριθμό των διδακτικών που πραγματοποιήθηκαν ανά τμήμα και ανά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 21357 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 1817 21 Αυγούστου 2015 Αριθμ. 130085/Δ2 Ωρολόγιο Πρόγραμμα των μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Μουσικού Γυμνασίου και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ Α ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Π.Μ.Σ (ΥΠΟΕΡΓΟΥ)

ΤΜΗΜΑ Α ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Π.Μ.Σ (ΥΠΟΕΡΓΟΥ) ΤΜΗΜΑ Α ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Π.Μ.Σ (ΥΠΟΕΡΓΟΥ) Α1. ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ Tο Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τµήµατος Μαθηµατικών του Πανεπιστηµίου Κρήτης είναι ένα από τα πρώτα οργανωµένα µεταπτυχιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση

ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση Συνέπειες νομοθετικό πλαίσιο, (Εθνικό Κοινοτικό) Το ΕΘΝΙΚΟ και ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ νοµοθετικό πλαίσιο. I. ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Α. Ο Ν. 2859/2000, όπως τροποποιήθηκε με το νόμο 4336/2015 και

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΑΛΑΤΕΣΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ - ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΑΛΑΤΕΣΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ - ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΑΛΑΤΕΣΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ - ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Ηλεκτρολογίας, ανήκει στη Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών (Σ.Τ.ΕΦ.) του Τ.Ε.Ι. Πειραιά.

Διαβάστε περισσότερα

cvulb@admin.ulb.ac.be http://www.ulb.ac.be/facs/philo/coursvac.html

cvulb@admin.ulb.ac.be http://www.ulb.ac.be/facs/philo/coursvac.html 1 ΥΠΟΤΡΟΦΙΕΣ ΞΕΝΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΣΕ ΈΛΛΗΝΕΣ ΥΠΗΚΟΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ 6/2/2015 Το Υπουργείο Παιδείας µε ανακοίνωση του προκηρύσσει για το θέρος 2015 και για το ακαδηµαϊκό έτος 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση εκπαιδευτικών, εκπαιδευτική πολιτική και κοινωνική δικαιοσύνη

Εκπαίδευση εκπαιδευτικών, εκπαιδευτική πολιτική και κοινωνική δικαιοσύνη 1 Εκπαίδευση εκπαιδευτικών, εκπαιδευτική πολιτική και κοινωνική δικαιοσύνη Χρήστος Ηρ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ Αναπλ. Καθηγητής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη. Ελλάδα antwniou@auth.gr 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΟΛΤΕΕ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΟΛΤΕΕ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Ο.Λ.Τ.Ε.Ε. ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΩΝ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δ/NΣΗ : ΑΧΙΛΛΕΩΣ 37 Τ.Κ 10436 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210 5238973-210 5121399 6932798177 FAX: 210 5202798-210 5121399 ΗΛΕΚΤ/ΚΗ ΣΕΛΙΔΑ: http://www.oltee.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Ιστορίας Ιονίου Πανεπιστημίου

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Ιστορίας Ιονίου Πανεπιστημίου ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Αποφοίτων Τμήματος Ιστορίας Ιονίου Πανεπιστημίου Περιεχόμενα Περίληψη..3 Εισαγωγή.4 Το Τμήμα Σπουδές.4 Θέσεις Εργασίας για τους Αποφοίτους Τμήματος Ιστορίας. 5 Καταγραφή Επαγγελματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ 2015-2016

ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ 2015-2016 ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ 2015-2016 Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (36 * ώρες) ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ (2 ώρες) ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (2 ώρες) (*: 5 ώρες παρέκκλιση) Α ΛΥΚΕΙΟΥ (ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ) ΜΑΘΗΜΑ ΚΛΑΔΟΙ ΩΡΕΣ Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Διάδοση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη Σερβία

Διάδοση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη Σερβία Διάδοση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη Σερβία MAJA STOILKOVIC Φιλόλογος του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου ANNA RASLJIC Τελειόφοιτος της Φιλολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου Οι

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

1 Άρτα, 07/ 07 / 2014 Αριθ. Πρωτ. : Φ.4/3326 Προκήρυξη µιας (1) θέσης Εκπαιδευτικού Προσωπικού του Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Ο Πρόεδρος του ΤΕΙ Ηπείρου, αφού έλαβε υπόψη: 1. Τις διατάξεις του άρθρου 15 του Ν. 1404/83

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Επαγγελµατικό Γυµνάσιο. Ειδικού Τεχνολογικού Λυκείου

Ειδικό Επαγγελµατικό Γυµνάσιο. Ειδικού Τεχνολογικού Λυκείου Κοινή Πρόταση για την Ειδική Επαγγελµατική Εκπαίδευση Ειδικό Επαγγελµατικό Γυµνάσιο µε τάξεις Ειδικού Τεχνολογικού Λυκείου Επικαιροποιηµένη σύµφωνα µε το προσχέδιο νόµου του τεχνολογικού λυκείου Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2009

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2009 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2009 1. Αριθμός σπουδαστών και γλώσσα εκπαίδευσης Με την έναρξη του 2007/08 σχολικού έτους, 1

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού''

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Οι παρακάτω προσκλήσεις εντάσσονται στο Έργο «ΠΑΝ ΕΚΤΗΣ Νο2- Ψηφιακός Θησαυρός Πρωτογενών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ 4186 «ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ»

ΝΟΜΟΣ 4186 «ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ» ΝΟΜΟΣ 4186 «ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ» (Ημ/νία ψήφισης:10/09/013013) (ΦΕΚ 193 Α /17 09 013) ΕΦΑΡΜΟΓΗ: για τους μαθητές της Α τάξης Λυκείου Σχολικού Έτους 013 014

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΤΙΤΛΩΝ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ» (.Ο.Α.Τ.Α.Π. Ν.3328/2005)

ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΤΙΤΛΩΝ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ» (.Ο.Α.Τ.Α.Π. Ν.3328/2005) ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΤΙΤΛΩΝ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ» (.Ο.Α.Τ.Α.Π. Ν.3328/2005) ρ.ιωαννης. Μπουρής, ΚαθηγητηςΤΕΙΑθήνας, µέλος Σ ΟΑΤΑΠ 1 Ίδρυση ΟΑΤΑΠ: Ν.3328/2005 (ΦΕΚ.. 80, 1/4/2005)

Διαβάστε περισσότερα

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ . ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έτος Ίδρυσης: 9 ΠΑΛΙΕΡΑΚΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.). Η κατά φύλο σύνθεση των μελών ΔΕΠ (Συνολικά στοιχεία). Κατανομή

Διαβάστε περισσότερα

Ολο το σχέδιο για το νέο λύκειο και τις πανελλαδικές Το καινοτόµο «σχέδιο Αρβανιτόπουλου» θα έχουν την ευκαιρία να το γνωρίσουν πρώτοι οι φετινοί

Ολο το σχέδιο για το νέο λύκειο και τις πανελλαδικές Το καινοτόµο «σχέδιο Αρβανιτόπουλου» θα έχουν την ευκαιρία να το γνωρίσουν πρώτοι οι φετινοί Ολο το σχέδιο για το νέο λύκειο και τις πανελλαδικές Αλλάζουν όλα στο λύκειο από τον Σεπτέµβριο του 2013, καθώς το υπουργείο Παιδείας καταθέτει στη Βουλή σχέδιο νόµου, που παρουσιάζει σήµερα αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Η Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης (ΕΣΔΔΑ), η οποία προέκυψε ύστερα από την ενοποίηση της ΕΣΔΔ και της ΕΣΤΑ (Ν. 3966/ΦΕΚ 118/τ. Α /24-5-2011

Διαβάστε περισσότερα

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Στην ένταξη µε πάνε σαράντα κύµατα Οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιηθήκαµε από τον Νοέµβριο µέχρι σήµερα ήταν τα Άνω Λιόσια, το Ζεφύρι, το Ίλιον και οι Αχαρνές µε έντεκα (11)

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών Β Λυκείου ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Ιακωβίδης Γιώργος, Φυσικός Παπαχρήστου Μαίρη, Φιλόλογος Η Β Τάξη Γενικού Λυκείου μαθήματα γενικής παιδείας δύο (2) Ομάδες Μαθημάτων Προσανατολισμού, Ανθρωπιστικών

Διαβάστε περισσότερα