(Malone & Tranter, 2003).

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "(Malone & Tranter, 2003)."

Transcript

1 Ελληνική Εταιρεία ιοίκησης Αθλητισµού και Αναψυχής Επιστηµονικό Περιοδικό «ιοίκηση Αθλητισµού & Αναψυχής», 2010,7,(2),19-37 Η επίδραση της «Πράσινης διαµόρφωσης των σχολικών αυλών», στην περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, τη µάθηση, τη σωµατική, την κοινωνική και την ψυχική υγεία µαθητών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης Ιωάννης Γαρίτσης 1, Χαρίλαος Κουθούρης 1, Αγλαΐα Ζαφειρούδη 1 και Κωνσταντίνος Αλεξανδρής 2 1 Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας. 2 Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Α.Π.Θ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η διερεύνηση της επίδρασης του διαφορετικού βαθµού «πράσινης διαµόρφωσης σχολικών αυλών», στις αντιλήψεις των µαθητών σχετικά µε την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, τη µάθηση, τη σωµατική, κοινωνική και ψυχική τους υγεία. Στην έρευνα συµµετείχαν 180 µαθητές-τριες της 6ης τάξης του δηµοτικού (85 αγόρια & 95 κορίτσια) τριών σχολείων των Νοµών Θεσσαλονίκης και Ηµαθίας. Η διαδικασία της επιλογής των σχολείων έγινε µε κριτήριο το βαθµό «πράσινης» διαµόρφωσης των σχολικών τους αυλών. Ως όργανο µέτρησης χρησιµοποιήθηκε η τροποποιηµένη στα ελληνικά κλίµακα των Dyment και Bell (2005). Τα αποτελέσµατα της ανάλυσης διακύµανσης υποστήριξαν ότι ο βαθµός της «πράσινης» διαµόρφωσης των σχολικών αυλών επηρεάζει στατιστικά σηµαντικά την αντίληψη των µαθητών-τριών σχετικά µε α) την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση (F (2,177) =30.501, p<.05), β) τη µάθηση (F (2,177) =26.798, p<.05), γ) τη σωµατική τους υγεία (F (2,177) =23.851, p<.05), δ) την κοινωνικότητά τους (F (2,177) =66.925, p<.05) και ε) την ψυχική τους υγεία (F (2,177) =31.336, p<.05). Αναλυτικότερα στατιστικά σηµαντικές διαφορές αναδείχθηκαν (p<01) µεταξύ οµάδων µαθητών µε υψηλότερο επίπεδο «πράσινα διαµορφωµένης σχολικής αυλής» από αυτό των αντίστοιχα χαµηλότερου επιπέδου σε όλες τις εξεταζόµενες µεταβλητές. Η παρούσα έρευνα υποστηρίζει ότι κάθε προσπάθεια για βελτίωση της πράσινης διαµόρφωσης των σχολικών αυλών συνεισφέρει άµεσα στην αντίστοιχη βελτίωση της υγείας, της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης, της παρεχόµενης εκπαίδευσης και γενικά της ποιότητα ζωής του µαθητικού πληθυσµού κάθε σχολικής µονάδος. Λέξεις κλειδιά: Σχολικές αυλές, Πράσινη διαµόρφωση, είκτες υγείας µαθητών, Περιβαλλοντική συνείδηση. 19

2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι σχολικές αυλές αποτελούν πολύτιµο πόρο του σχολείου. Απαρτίζουν τον εξωτερικό χώρο του σχολικού συγκροτήµατος, όπου οι µαθητές-τριες, έως και το ένα τέταρτο της ηµέρας τους κινούνται, αθλούνται, παίζουν προσεγγίζοντας ελεύθερα και αυθόρµητα κοινωνικά, πολιτιστικά και οικολογικά γεγονότα που αγγίζουν τη ζωή τους, προωθώντας παράλληλα τη µάθηση και την υγιή ανάπτυξή τους. Το µέγεθος, ο σχεδιασµός, τα χαρακτηριστικά που περιέχουν καθώς και ο τρόπος που χρησιµοποιούνται οι σχολικές αυλές από το προσωπικό και τους µαθητές-τριες µπορεί να έχουν σηµαντική επίδραση στη ζωή, στην υγεία των µαθητών-τριών και στο έργο του σχολείου βελτιώνοντας την ποιότητα της παρεχόµενης εκπαίδευσης (Malone & Tranter, 2003). Η σχέση, ωστόσο, µεταξύ του εξωτερικού περιβάλλοντος του σχολείου µε τους µαθητές- τριες δεν έχει διερευνηθεί όσο η σχέση τους µε τους εσωτερικούς χώρους. Η θεωρία για το πλεόνασµα της ενέργειας που εκτονώνεται µέσω του παιχνιδιού έχει ασκήσει µεγάλη επιρροή στο σχεδιασµό του εξωτερικού περιβάλλοντος των σχολείων (Spencer, 1855). Πράγµατι, οι σχολικές αυλές αποτελούµενες κυρίως από τσιµέντο και άσφαλτο, θεωρούνται ως χώροι για ανταγωνιστικό παιχνίδι και ανταγωνιστικές αθλητικές δραστηριότητες και όχι ως χώροι όπου προάγεται η σωµατική, κοινωνική και ψυχική υγεία των µαθητών-τριών ολιστικά, ενθαρρύνεται η επαφή τους µε το φυσικό περιβάλλον και ενισχύεται η µάθησή τους. Η Titman (1994), αναφερόµενη στο «κρυφό αναλυτικό πρόγραµµα του σχολείου» επισήµανε ότι ο τρόπος µε τον οποίο είναι διαµορφωµένες οι σχολικές αυλές στέλνει µηνύµατα στους µαθητές-τριες για το ήθος του σχολείου επηρεάζοντας τη στάση και τη συµπεριφορά τους. Οι µαθητές-τριες ερµηνεύουν µέσα από τα συµβολικά µηνύµατα του κρυφού αναλυτικού προγράµµατος τις προθέσεις, τις αξίες, το ενδιαφέρον που δείχνουν οι ενήλικες για το σχολείο τους και συνακόλουθα για αυτά τα ίδια. Στην έρευνά της οι προαύλιοι χώροι «διαβάστηκαν» από τα παιδιά ως η αντανάκλαση της αξίας τους στο σχολείο. Στο µέτρο που δεν ικανοποιούσαν τουλάχιστον σε κάποιο βαθµό τις ανάγκες τους, έπαιρναν το µήνυµα της έλλειψης φροντίδας για τα ίδια και για το περιβάλλον. Ο τρόπος µε τον οποίο είναι διαµορφωµένες οι σχολικές αυλές επηρεάζει άµεσα το παιχνίδι των παιδιών, το οποίο πρέπει να αποτελεί µια διασκεδαστική, ενεργή, αυθόρµητη, προκλητική κίνηση αλλά και αλληλεπίδραση των παιδιών τόσο µεταξύ τους όσο και µε το φυσικό περιβάλλον (Malone & Tranter, 2003). Οι σχολικές αυλές θα πρέπει να αποτελέσουν χώρους κατάλληλα διαµορφωµένους, ώστε τα παιδιά να συµµετέχουν σε ένα ευρύ φάσµα δραστηριοτήτων παιχνιδιού οι οποίες, µέσα από µια ολιστική προσέγγιση, συνδέεται στενά µε την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση, τη µάθηση, την ανάπτυξη και τη σωµατική, κοινωνική και ψυχική τους υγεία. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να διερευνήσει τις αντιλήψεις των µαθητώντριών σχετικά µε την επίδραση των «πράσινα» διαµορφωµένων σχολικών αυλών στη µάθηση, την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και τη σωµατική, κοινωνική και ψυχική τους υγεία Ερευνητικές υποθέσεις της έρευνας Υπάρχει επίδραση του διαφορετικού βαθµού πράσινης διαµόρφωσης των σχολικών αυλών στην αντίληψη των µαθητών-τριών για την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. Υπάρχει επίδραση του διαφορετικού βαθµού πράσινης διαµόρφωσης των σχολικών αυλών στην αντίληψη των µαθητών-τριών στην ικανότητα µάθησης. Υπάρχει επίδραση του διαφορετικού βαθµού πράσινης διαµόρφωσης των σχολικών αυλών στην αντίληψη των µαθητών-τριών για τη σωµατική τους υγεία. 20

3 Υπάρχει επίδραση του διαφορετικού βαθµού πράσινης διαµόρφωσης των σχολικών αυλών στην αντίληψη των µαθητών-τριών για την κοινωνική τους υγεία. Υπάρχει επίδραση του διαφορετικού βαθµού πράσινης διαµόρφωσης των σχολικών αυλών στην αντίληψη των µαθητών-τριών για την ψυχική τους υγεία. ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση Τη σχέση µεταξύ των «πράσινα» διαµορφωµένων σχολικών αυλών και της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης των µαθητών-τριων εξέτασε σε έρευνά της η Dyment (2005). Αναλύοντας τις απαντήσεις εκπαιδευτικών που προέρχονταν από σχολεία µε διαφορετικό επίπεδο «πράσινης» διαµόρφωσης των σχολικών αυλών τους, διαπίστωσε ότι πάνω από 90% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των µαθητών-τριών είχε αυξηθεί µέσα από την επαφή µε το «πράσινα» διαµορφωµένο έδαφος του σχολείου, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία (94%) ότι οι µαθητές-τριες είχαν την ευκαιρία να κατανοήσουν τον εαυτό τους ως µέρος του φυσικού κόσµου. Οι Waliczek και Zajicek (1999), εξέτασαν την επίδραση που θα είχε η διαµόρφωση, η συντήρηση και η καλλιέργεια ενός σχολικού κήπου στην περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των µαθητών-τριών. Οι µαθητές-τριες που συµµετείχαν σε δραστηριότητες κηπουρικής εµφάνισαν πιο θετικές περιβαλλοντικές στάσεις µετά την ενασχόλησή τους µε τον κήπο, ανεξάρτητα από το χρόνο που δαπανήθηκε ή του αριθµού των δραστηριοτήτων που ολοκληρώθηκαν στον κήπο. Παρόµοια η Harvey (1989), σε έρευνά της διαπίστωσε ότι οι µαθητές-τριες που είχαν εκτεθεί σε τοπία µε περισσότερη βλάστηση και ποικιλοµορφία παρουσίασαν υψηλότερα σκορ στην απόλαυση του φυσικού περιβάλλοντος και χαµηλότερες βαθµολογίες στην ανθρώπινη κυριαρχία. Μάθηση Τη σχέση µεταξύ της µάθησης και επαφής µε το φυσικό περιβάλλον εξέτασαν σε έρευνά τους οι Faber-Taylor, Kuo και Sullivan (2001). Εξετάζοντας παιδιά µε διαγνωσµένη διαταραχή- ελλειµµατικής προσοχής (Attention Deficit Disorder ADD), διαπίστωσαν ότι τα συµπτώµατα της ελλειµµατικής προσοχής είναι λιγότερο έντονα και καλύτερα διαχειρίσιµα ύστερα από δραστηριότητες σε «πράσινα» διαµορφωµένους χώρους, από ό,τι ύστερα από δραστηριότητες σε χώρους χωρίς «πράσινη» διαµόρφωση και ότι η καθηµερινή επαφή του παιδιού µε φυσικό πράσινο περιβάλλον µειώνει τα συµπτώµατα ελλειµµατικής προσοχής. Σε ανάλογη έρευνα οι Faber-Taylor και Kuo (2009), διαπίστωσαν ότι οι µαθητές-τριες µε ADD συγκεντρώνονται καλύτερα ύστερα από µια βόλτα σε ένα πράσινο πάρκο σε σύγκριση µε µια βόλτα στο κέντρο της πόλης ή σε µια γειτονιά. Παρόµοια διαπίστωση είχε κάνει και ο Kuo (2001) σε έρευνα του, στην οποία έλεγξε την υπόθεση ότι τα άτοµα που ζουν σε «πράσινα» διαµορφωµένα περιβάλλοντα έχουν υψηλότερα επίπεδα προσοχής - προσήλωσης - συγκέντρωσης και διαχειρίζονται αποτελεσµατικότερα τα σηµαντικά θέµατα της ζωής τους, σε σύγκριση µε ανθρώπους των οποίων ο περιβάλλον χώρος των κατοικιών τους στερείται «πράσινης» διαµόρφωσης. Σε έρευνά τους οι Lieberman και Hoody (1998), εξέτασαν την εκπαιδευτική διαδικασία µέσα από ένα ολοκληρωµένο πλαίσιο µάθησης κατά το οποίο µαθητέςτριες και εκπαιδευτικοί δεν θα περιορίζονταν στην αίθουσα διδασκαλίας, αλλά θα χρησιµοποιούσαν το περιβάλλοντα χώρο του σχολείου για µια ανακαλυπτική, 21

4 διερευνητική µάθηση. Τα αποτελέσµατα της ανάλυσης φανέρωσαν ότι τόσο οι επιδόσεις όσο και η συµπεριφορά των µαθητών-τριών στα σχολεία που χρησιµοποιούσαν το περιβάλλον ως ένα ενιαίο πλαίσιο µάθησης είχαν βελτιωθεί. Το φυσικό περιβάλλον έδωσε ευκαιρίες για να γεφυρωθεί το χάσµα ανάµεσα στην ανάγνωση, τη γραφή, τα µαθηµατικά, τις φυσικές και κοινωνικές επιστήµες καταργώντας την αποσµασµατικότητα της γνώσης. Οι Ernst και Monroe (2008), εξέτασαν την επίδραση που έχει ένα περιβαλλοντικά προσανατολισµένο πρόγραµµα εκπαίδευσης στην κριτική σκέψη καθώς και στη διάθεση για κριτική σκέψη των µαθητών-τριών. Τα αποτελέσµατα της ανάλυσης φανέρωσαν ότι οι µαθητές-τριες που συµµετείχαν στο περιβαλλοντικά προσανατολισµένο πρόγραµµα εκπαίδευσης υπήρξαν πιο εξοικειωµένοι µε την κριτική σκέψη καθώς και µε τη διάθεση για κριτική σκέψη σε σχέση µε τους µαθητές-τριες που παρακολούθησαν το παραδοσιακό εκπαιδευτικό πρόγραµµα, σε βαθµό µάλιστα που να συγκρίνονται ή να υπερβαίνουν τα αντίστοιχα σκορ φοιτητών κολλεγίων. Οι Graham και Zidenger-Cherr (2005), εξέτασαν τις αντιλήψεις των δασκάλων σχετικά µε την επίδραση των εκπαιδευτικών κήπων στη διδασκαλία και τη µάθηση των µαθητών-τριών και διαπίστωσαν σηµαντική ενίσχυση του γραπτού λόγου, της επιστήµης της διατροφής, της µελέτης περιβάλλοντος και των µαθηµατικών. Σωµατική υγεία Η σχέση µεταξύ των «πράσινα» διαµορφωµένων σχολικών αυλών και της σωµατικής υγείας των µαθητών-τριών αποτέλεσε αντικείµενο πολλών ερευνών. Οι Dyment και Bell (2007), ερευνώντας την επίδραση των «πράσινων» σχολικών αυλών στην ποσότητα και την ποιότητα της φυσικής δραστηριότητας των µαθητών-τριών διαπίστωσαν ότι στους «πράσινα» διαµορφωµένους χώρους των σχολείων αυξήθηκαν κατά 71% οι δραστηριότητες µέτριας και χαµηλής έντασης, ενώ παράλληλα δόθηκαν κατά 85% περισσότερες ευκαιρίες για παιγνιώδεις δραστηριότητες. Παράλληλα οι Τούρκοι ερευνητές Ozdemir και Yilmaz (2008), σε έρευνά τους διαπίστωσαν ότι οι µαθητές-τριες των οποίων το σχολείο είχε µεγαλύτερο, πράσινο και ποικιλόµορφο προαύλιο χώρο είχαν χαµηλότερο δείκτη µάζα σώµατος σε σχέση µε εκείνους των οποίων οι σχολικές αυλές δεν είχαν φυσικό και ποικιλόµορφο περιβάλλον. Οι Boldemann και συν (2006), εξετάζοντας την επίδραση διαφορετικού υπαίθριου περιβάλλοντος στην αυθόρµητη σωµατική δραστηριότητα των µαθητών-τριών καθώς και στο επίπεδο προστασίας από την υπεριώδης (UV) ακτινοβολία του ήλιου, διαπίστωσαν ότι στο περιβάλλον µε µεγάλη βλάστηση και ποικιλοµορφία τοπίου ο αριθµός των βηµάτων των µαθητών-τριών ήταν µεγαλύτερος, ενώ η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία µικρότερη από ό,τι σε περιβάλλον µε µικρότερη βλάστηση και ποικιλοµορφία. Οι Fjørtoft και Sageie (2000), σε µελέτη τους εξέτασαν κατά πόσο ένα φυσικό περιβάλλον µπορεί να αποτελέσει χώρο παιχνιδιού καθώς και την επίδραση που θα είχε ένας τέτοιος χώρος στη σωµατική υγεία των µαθητών-τριών. ιαπιστώθηκε θετική σχέση µεταξύ των δραστηριοτήτων των παιδιών και των διαφορετικών τύπων βλάστησης, της κλίσης και τραχύτητας του εδάφους προσφέροντας µια µεγάλη ποικιλία παιγνιωδών δραστηριοτήτων. Επίσης τα αποτελέσµατα της έρευνας φανέρωσαν σηµαντική βελτίωση της φυσικής κατάστασης και των δεξιοτήτων ισορροπίας και συντονισµού. Επιπλέον, βελτιώθηκαν οι συνθήκες υγείας, αφού υπήρξαν λιγότερες απουσίες λόγω ασθένειας σε σχέση µε τα σχολεία σε αστικά περιβάλλοντα. 22

5 Οι Morris, Neustadter, και Zidenberg-Cherr (2001), σε έρευνά τους µελέτησαν την επίδραση που θα είχε στις διατροφικές συνήθειες των µαθητών-τριών η ενσωµάτωση ενός κήπου τροφίµων στο εκπαιδευτικό πρόγραµµα του σχολείου. Τα αποτελέσµατα της στατιστικής ανάλυσης φανέρωσαν ότι οι µαθητές-τριες του σχολείου παρέµβασης, οι οποίοι και συµµετείχαν στις κηπευτικές δραστηριότητες, παρουσίασαν σηµαντική βελτίωση στην ικανότητά τους να αναγνωρίζουν οπτικά τις οµάδες τροφίµων και επιπλέον ήταν πιο πρόθυµοι σε σχέση µε τους µαθητές-τριες του σχολείου ελέγχου να δοκιµάσουν διάφορα λαχανικά. Ψυχική υγεία Η σχέση µεταξύ ψυχικής υγείας των παιδιών και αλληλεπίδρασης µε το φυσικό περιβάλλον εξετάστηκε σε έρευνα των περιβαλλοντικών ψυχολόγων Wells και Evans (2003). Συγκεκριµένα εξέτασαν την επίδραση που έχει το φυσικό περιβάλλον στην αντιµετώπιση αγχωτικών καταστάσεων και στην ψυχολογική ευεξία παιδιών ηλικίας 6-11 ετών. Τα αποτελέσµατα φανέρωσαν ότι η επίδραση των αγχωτικών γεγονότων στη ζωή των παιδιών και το ψυχολογικό άγχος τους εξαρτάται από την ύπαρξη φυσικού περιβάλλοντος κοντά στον τόπο κατοικίας τους. Όσο περισσότερη πράσινη διαµόρφωση υπήρχε τόσο λιγότερη ψυχολογική δυσφορία παρουσίαζαν και τόσο λιγότερο τα αγχωτικά γεγονότα είχαν επίδραση στην αυτοεκτίµησή τους. Σε ανάλογο συµπέρασµα κατέληξαν και οι Ulrich και συν (1991), οι οποίοι σε έρευνά τους διαπίστωσαν ότι οι εικόνες από φυσικό περιβάλλον µε παρουσία βλάστησης και νερού µπορούν να βοηθήσουν στη µεγαλύτερη αποκατάσταση και ανάκαµψη από αγχωτικές καταστάσεις που προηγήθηκαν σε σύγκριση µε αστικές περιοχές. Η Maller (2005), εξέτασε την επίδραση των δραστηριοτήτων άµεσης επαφής (hands-on) µε τo φυσικό περιβάλλον του σχολείου στην ψυχική υγεία και ευεξία των παιδιών. Οι δραστηριότητες άµεσης επαφής µε τη φύση (hands-on) περιλάµβαναν τη δηµιουργία και τη φροντίδα κήπων, θερµοκηπίων, φροντίδα µικρών ζώων, παιγνιώδεις δραστηριότητες µέσα στον «πράσινα» διαµορφωµένο χώρο των σχολικών αυλών. Τόσο οι δοµηµένες όσο και οι αδόµητες δραστηριότητες των µαθητών- τριών υπήρξαν, σύµφωνα µε την ανάλυση των αποτελεσµάτων, επωφελείς για την ψυχική υγεία των παιδιών δίνοντας µια αίσθηση ελευθερίας, ανακάλυψης, βελτίωσης της αυτοεκτίµησης και συνολικής, καθολικής, ευηµερίας. Τα αποτελέσµατα των παραπάνω ερευνών συνάδουν µε τη θεωρία της βιολογικής ετοιµότητας του Seligman (1971), σύµφωνα µε την οποία οι άνθρωποι κατά τη διάρκεια της εξέλιξής τους για να διατηρήσουν τη µακροπρόθεσµη επιβίωσή τους, µετά την αντιµετώπιση απειλών για τη ζωή τους, πετυχαίνουν την ταχεία εξασθένηση του άγχους ζώντας σε φυσικό περιβάλλον χωρίς απειλές για τη ζωή τους. Κοινωνική υγεία Η αξία του παιχνιδιού για την κοινωνική υγεία και ανάπτυξη του παιδιού έχει επισηµανθεί από πολλούς ερευνητές και ψυχολόγους. Ο προαύλιος χώρος του σχολείου ανάλογα µε τη µορφή του επηρεάζει το είδος, την ένταση και το φάσµα των επιλογών παιχνιδιού. Σύµφωνα µε Frost & Wortham (1988), ενώ οι παραδοσιακοί προαύλιοι χώροι, που αποτελούνται κυρίως από άσφαλτο και τσιµέντο, προωθούν ακαθόριστες κινητικές δεξιότητες, οι «πράσινα» διαµορφωµένοι χώροι ενθαρρύνουν όλα τα είδη του παιχνιδιού συµβάλλοντας στην κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού µέσα από την καλλιέργεια της φαντασίας, της δηµιουργικότητας, της αλληλεπίδρασης και της επικοινωνίας. Σε µελέτη των Malone και Tranter (2003), εξετάστηκε η ύπαρξη των «πράσινα» διαµορφωµένων σχολικών αυλών ως χώρων για µάθηση και κοινωνική 23

6 αλληλεπίδραση. Τα αποτελέσµατα της ανάλυσης των παρατηρήσεων των παιδιών φανέρωσαν ότι στα σχολεία µε τη µεγαλύτερη ποικιλοµορφία τοπίου οι µαθητέςτριες παρουσίασαν τη µεγαλύτερη κοινωνική αλληλεπίδραση σε µικρές οµάδες των 3-6 ατόµων. Σε έρευνά τους οι Lucas και Dyment (2010) εξέτασαν το χώρο που επιλέγουν να παίξουν τα παιδιά, όταν έχουν να διαλέξουν από µια ποικιλία περιοχών παιχνιδιού. Τα αποτελέσµατα φανέρωσαν ότι η πράσινη περιοχή συγκέντρωσε τους περισσότερους µαθητές-τριες µε δεύτερη την περιοχή αθλητικών δραστηριοτήτων. Σύµφωνα µε τη Dyment (2005), η πράσινη περιοχή του σχολείου προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες παιχνιδιού. Στην «πράσινα» µε µεγαλύτερη ποικιλοµορφία τοπίου περιοχή τα παιδιά επιλέγουν δραστηριότητες σύµφωνα µε τις ικανότητες και τις δυνατότητές τους, συνεργάζονται καλύτερα, ανταγωνίζονται λιγότερο σε σχέση µε τις άλλες περιοχές, αναπτύσσουν τη φαντασία τους, τη δηµιουργικότητα τους και προάγουν την κοινωνικότητά τους. Η δραστηριοποίηση των µαθητών-τριών στον «πράσινα» διαµορφωµένο χώρο τους βοήθησε να είναι πιο ευγενικοί, ανεκτικοί να συνεργάζονταν µεταξύ τους σε µικρές οµάδες και µε υποµονή να πετυχαίνουν κοινούς στόχους. Καλλιέργησαν µε αυτόν τον τρόπο σηµαντικές δεξιότητες ζωής όπως ότι µέσα από την οµαδική εργασία, τη συνεργασία και την αφοσίωση µπορούν να επιτύχουν υψηλούς στόχους. Σε ερευνητική εργασία τους οι Rothenberg, Hayward και Beasley (1974), εξέτασαν το βαθµό της κοινωνικής αλληλεπίδρασης των παιδιών που παίζουν σε παραδοσιακές παιδικές χαρές σε σύγκριση µε παιδικές χαρές «περιπέτειας», οι οποίες είχαν ποικιλοµορφία «πράσινης» διαµόρφωσης. Τα αποτελέσµατα φανέρωσαν ότι στις παιδικές χαρές «περιπέτειας» τα παιδιά αλληλεπιδρούσαν µε το χώρο και µεταξύ τους σε µεγαλύτερο βαθµό, ενώ παράλληλα είχαν αναπτύξει εντονότερα την έννοια της ιδιοκτησίας του χώρου όπου έπαιζαν. Παρόµοια ο Gump (1989) αναφέρει ότι πολλές πτυχές της συµπεριφοράς των παιδιών αλλάζουν δραµατικά όταν το παιδί µετακινηθεί από το ένα περιβάλλον στο άλλο και ότι επίσης οι συµπεριφορές των παιδιών στον ίδιο χώρο ήταν παρόµοιες. Ο Gump χρησιµοποιεί αυτά τα δεδοµένα για να υποστηρίξει την πεποίθησή του ότι πέρα από την ατοµική και ψυχολογική επίδραση, ο σχεδιασµός και η διαµόρφωση ενός χώρου επηρεάζει την κοινωνική συµπεριφορά. Το έργο αυτών και άλλων ερευνητών, σαφώς υποδεικνύει µια ισχυρή σύνδεση µεταξύ του σχεδιασµού του περιβάλλοντος και τη συµπεριφορά, την ανάπτυξη και την κοινωνική υγεία των παιδιών που το χρησιµοποιούν, καθώς σε κάθε περιβάλλον ο βαθµός επινοητικότητας, δηµιουργικότητας και κοινωνικής ανάπτυξης είναι ευθέως ανάλογος µε τον αριθµό και τα είδη των µεταβλητών που υπάρχουν σ αυτό. ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ είγµα Στην παρούσα έρευνας συµµετείχαν 180 µαθητές-τριες (47.2%) αγόρια), της 6ης τάξης, τριών δηµοτικών σχολείων από τους νοµούς Θεσσαλονίκης και Ηµαθίας. Τα σχολεία επιλέχτηκαν σύµφωνα µε το βαθµό πράσινης διαµόρφωσης των αυλών τους, ώστε να πληρούν τις συνθήκες της έρευνας. Το ποσοστό των µαθητών-τριών που προέρχονταν από σχολεία χωρίς πράσινη διαµόρφωση ήταν το 35.55%, από σχολεία µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης ήταν το 31.67% και από σχολεία µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση ήταν το 32.78%. (Πίνακας 1) Περιγραφή των οργάνων µέτρησης 24

7 Για την επεξεργασία των δεδοµένων και την διερεύνηση των υποθέσων της εργασίας χρησιµοποιήθηκε προσαρµοσµένο στην ελληνική γλώσσα, πραγµατικότητα και κουλτούρα, το ερωτηµατολόγιο των Dyment και Bell (2005). Συγκεκριµένα για κάθε µία µεταβλητή: Η µεταβλητή καταγραφής του «πρασινίσµατος των σχολικών αυλών» αξιολογήθηκε σε τρία επίπεδα: α) Επίπεδο Α ( πράσινη διαµόρφωση): Σχολεία που είχαν καθαρά συµβατική ελληνική σχολική αστική αυλή (εναλλαγή άσφαλτος τσιµέντο) και δεν είχαν ούτε γειτονία µε φυσικό περιβάλλον, ούτε είχαν ποτέ πραγµατοποιήσει δράσεις πρασινίσµατος της αυλής τους. β) Επίπεδο Β ( πράσινης διαµόρφωσης): Σχολεία στα οποία φαινόταν ότι υπήρχε µερικό πρασίνισµα της αυλής τους και αυτό οφειλόταν είτε στο γεγονός ότι είχαν γίνει στο παρελθόν κάποιες ενέργειες που τώρα σταµάτησαν όµως το πρασίνισµα ήταν ακόµη ορατό είτε στο ότι ξεκίνησαν πρόσφατα ενέργειες για την πράσινη διαµόρφωση της αυλής µε ορατά αποτελέσµατα. γ) Επίπεδο Γ (Μεγάλη πράσινη διαµόρφωση): Σχολεία που είχαν πραγµατικά «πράσινα» διαµορφωµένη αυλή µε µεγάλη ποικιλοµορφία τοπίου. Το γεγονός µπορεί να οφειλόταν είτε σε φυσικό περιβάλλον ή σε τεχνική παρέµβαση στο περιβάλλον. Η µεταβλητή της Σωµατικής υγείας η οποία αξιολόγησε την έννοια της φυσικής δραστηριότητας των µαθητών, µετρήθηκε µε τρία θέµατα. Η µεταβλητή της Κοινωνικής υγείας η οποία αξιολόγησε την έννοια της συνεργατικής - κοινωνικής µη επιθετικής συµπεριφοράς των µαθητών και µετρήθηκε µε τέσσερα θέµατα. Η µεταβλητή της Μάθησης η οποία αξιολόγησε τις έννοιες της συγκέντρωσης, της δηµιουργικής, εκπαιδευτικής δράσης των µαθητών και µετρήθηκε µε τέσσερα θέµατα. Η µεταβλητή της Ψυχικής Υγείας η οποία αξιολόγησε τις έννοιες της ψυχικής ευεξίας, αυτοεκτίµησης, αυτοπεποίθησης και αυτοσεβασµού, των µαθητών και µετρήθηκε µε τέσσερα θέµατα. Η µεταβλητή της Περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση η οποία αξιολόγησε τις έννοιες της αλληλεπίδρασης, κατανόησης και σεβασµού του φυσικού περιβάλλοντος κατά την άποψη των µαθητών, µετρήθηκε µε τρία θέµατα. Η εγκυρότητα και η αξιοπιστία των υπό εξέταση κλιµάκων ελέγχθηκε επιτυχώς (Cronbach s a=.73>.69). Η συλλογή των δεδοµένων έγινε σε 5βάθµια κλίµακα Likert, από 1 = διαφωνώ απόλυτα έως 5 = συµφωνώ απόλυτα. Πίνακας 1. Περιγραφικά στοιχεία του δείγµατος Μαθητές-τριες Συχνότητα Ποσοστά Αγόρια % Κορίτσια % Μαθητές σε σχολεία χωρίς 35.55% πράσινη διαµόρφωση Μαθητές σε σχολεία µε 31.67% προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης Μαθητές σε σχολεία µε 32.78% µεγάλη πράσινη διαµόρφωση ιαδικασία µέτρησης Η συµπλήρωση των ερωτηµατολογίων από τους µαθητές-τριες έγινε µέσα στην τάξη τους και ο χρόνος που τους διατέθηκε ήταν αυτός της µιας διδακτικής ώρας (45 λεπτά). Τα πρώτα 15 λεπτά µοιράστηκαν τα ερωτηµατολόγια και αφού έγινε µια πρώτη ανάγνωση από τους µαθητές-τριες δόθηκαν οι απαραίτητες διευκρινίσεις στις 25

8 ερωτήσεις που προέκυψαν. Τα υπόλοιπα 30 λεπτά διατέθηκαν για τη συµπλήρωση των ερωτηµατολογίων. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Από τις αναλύσεις (t-test) για ανεξάρτητα δείγµατα, δεν διαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των δύο υποοµάδων του φύλου (αγόρια - κορίτσια) ως προς την αντίληψη τους για α) την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση, β) τη µάθηση, γ) τη σωµατική, δ) την κοινωνική και ε) την ψυχική τους υγεία. Από τις αναλύσεις διακύµανσης ως προς έναν παράγοντα (One Way ANOVA), µε εξαρτηµένη µεταβλητή τα επίπεδα πρασινίσµατος των αυλών, διαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των διαφορετικών επιπέδων πρασινίσµατος των σχολικών αυλών και των αντιλήψεων των µαθητών- τριών, σε όλες τις παρακάτω εξεταζόµενες µεταβλητές. ιαφορές στην αντίληψη της Περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης ιαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των διαφορετικών επιπέδων πρασινίσµατος των σχολικών αυλών (χωρίς πράσινη διαµόρφωση, προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης και µεγάλη πράσινη διαµόρφωση) ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση (F (2,177) =30.501, p<.05). Συγκεκριµένα, εφαρµόστηκε το τεστ πολλαπλών συγκρίσεων Scheffe και διαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των αντιλήψεων των µαθητών-τριών που προέρχονταν από διαφορετικά, ως προς το επίπεδο πράσινης διαµόρφωσης των αυλών τους, σχολεία. Οι µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση σηµείωσαν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=2.31, SD=0.95) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=3.33, SD=1.13) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=3.66, SD=0.93) ως προς την αντίληψή τους για την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση. (Σχήµα 1) Σχήµα 1. ιαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς τον µέσο όρο της αντίληψης των µαθητών-τριών για την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση. Αναλυτικότερα, οι µεγαλύτερες διαφορές (F (2,177) =24.6, p<.05) παρουσιάστηκαν στην αντίληψη «Βοηθά όπως είναι σήµερα διαµορφωµένη η αυλή του σχολείου τους µαθητές-τριες να εξερευνήσουν το φυσικό περιβάλλον;» µε τους µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση να σηµειώνουν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=2.23, 26

9 SD=1.33) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=3.22, SD=1.40) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=3.88, SD=1.20) (Πίνακας 2) Πίνακας 2. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση. Επίπεδο Αριθµός Μέσος Σταθερή πρασινίσµατος συµµ/ντων Όρος Απόκλιση σχολικών. αυλών Αντίληψη αναφορικά για κάθε ένα θέµα της έννοιας της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης Θέµα 1 ο ; Θέµα 2 ο Θέµα 3 ο ιαφορές στην αντίληψη της Μάθησης ιαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των διαφορετικών επιπέδων πρασινίσµατος των σχολικών αυλών (χωρίς πράσινη διαµόρφωση, προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης και µεγάλη πράσινη διαµόρφωση) ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για τη µάθησή τους (F (2,177) =26.798, p<.05). Συγκεκριµένα, εφαρµόστηκε το τεστ πολλαπλών συγκρίσεων Scheffe και διαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των αντιλήψεων των µαθητών-τριών που προέρχονταν από διαφορετικά, ως προς το επίπεδο πράσινης διαµόρφωσης των αυλών τους, σχολεία. Οι µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση σηµείωσαν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=2.22, SD=0.69) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=3.07, SD=1.03) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=3.27, SD=0.79) ως προς την αντίληψή τους για τη µάθησή τους. (Σχήµα 2) Σχήµα 2. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς τη συνολική αντίληψη των µαθητών-τριών για τη µάθησή τους. 27

10 Αναλυτικότερα, οι µεγαλύτερες διαφορές (F (2,177) =38.221, p<.05) παρουσιάστηκαν στην αντίληψη «Βοηθά όπως είναι σήµερα διαµορφωµένη η αυλή του σχολείου τους µαθητές-τριες να έρχονται σε επαφή µε πολλά εκπαιδευτικά ερεθίσµατα;» µε τους µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση να σηµειώνουν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=1.75, SD=0.90) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=3.17, SD=1.32) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=3.49, SD=1.29) (Πίνακας 3) Πίνακας 3. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς την αντίληψη των µαθητών- τριών για τη µάθησή τους. Αντίληψη αναφορικά για κάθε ένα θέµα της έννοιας µάθηση Θέµα 1 ο Θέµα 2 ο Θέµα 3 ο Θέµα 4 ο Επίπεδο πρασινίσµατος σχολικών. αυλών Αριθµός συµµ/ντων Μέσος Όρος Σταθερή Απόκλιση ιαφορές στην αντίληψη της Σωµατικής υγείας ιαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των διαφορετικών επιπέδων πρασινίσµατος των σχολικών αυλών (χωρίς πράσινη διαµόρφωση, προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης και µεγάλη πράσινη διαµόρφωση) ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για τη σωµατική τους υγεία (F (2,177) =23.851, p<.05). Συγκεκριµένα, εφαρµόστηκε το τεστ πολλαπλών συγκρίσεων Scheffe και διαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των αντιλήψεων των µαθητών-τριών που προέρχονταν από διαφορετικά, ως προς το επίπεδο πράσινης διαµόρφωσης των αυλών τους, σχολεία. Οι µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση σηµείωσαν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=3.70, SD=0.76) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=4.38, SD=0.76) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=4.47, SD=0.44) ως προς την αντίληψή τους για τη σωµατική τους υγεία. (Σχήµα 3) 28

11 Σχήµα 3. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς τη συνολική αντίληψη των µαθητών-τριών για τη σωµατική τους υγεία. Αναλυτικότερα, οι µεγαλύτερες διαφορές (F (2,177) =19.514, p<.05) παρουσιάστηκαν στην αντίληψη «Βοηθά όπως είναι σήµερα διαµορφωµένη η αυλή του σχολείου τους µαθητές-τριες να συµµετέχουν στο µάθηµα της γυµναστικής;» µε τους µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση να σηµειώνουν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=3.92, SD=0.93) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=4.61, SD=0.75) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=4.71, SD=0.55) (Πίνακας 4) Πίνακας 4. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για τη σωµατική τους υγεία. Επίπεδο Αριθµός Μέσος Σταθερή πρασινίσµατος συµµ/ντων Όρος Απόκλιση σχολικών. αυλών Αντίληψη αναφορικά για κάθε ένα θέµα της έννοιας της σωµατικής υγείας Θέµα 1 ο Θέµα 2 ο Θέµα 3 ο ιαφορές στην αντίληψη της Κοινωνικής υγείας ιαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των διαφορετικών επιπέδων πρασινίσµατος των σχολικών αυλών (χωρίς πράσινη διαµόρφωση, προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης και µεγάλη πράσινη διαµόρφωση) ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για την κοινωνική τους υγεία (F (2,177) =66.925, p<.05). Συγκεκριµένα, εφαρµόστηκε το τεστ πολλαπλών συγκρίσεων Scheffe και διαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των αντιλήψεων των µαθητών-τριών που προέρχονταν από διαφορετικά, ως προς το επίπεδο πράσινης 29

12 διαµόρφωσης των αυλών τους, σχολεία.. Οι µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση σηµείωσαν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=2.70, SD=0.63) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=3.90, SD=0.78) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=4.04, SD=0.70) ως προς την αντίληψή τους για την κοινωνική τους υγεία. (Σχήµα 4) Σχήµα 4. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς την συνολική αντίληψη των µαθητών-τριών για την κοινωνική τους υγεία. Αναλυτικότερα, για κάθε αντίληψη ξεχωριστά, οι µεγαλύτερες διαφορές (F (2,177) =43.821, p<.05) παρουσιάστηκαν στην αντίληψη «Βοηθά όπως είναι σήµερα διαµορφωµένη η αυλή του σχολείου τους µαθητές-τριες να έχουν το δικό τους χώρο και να κάνουν τις παρέες τους;» µε τους µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση να σηµειώνουν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=2.14, SD=1.11) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=3.75, SD=1.15) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=3.77, SD=1.08). (Πίνακας 5) Πίνακας 5. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για την κοινωνική τους υγεία. Αντίληψη αναφορικά για κάθε ένα θέµα της έννοιας της κοινωνικής υγείας Θέµα 1 ο Θέµα 2 ο Θέµα 3 ο Θέµα 4 ο Επίπεδο πρασινίσµατος σχολικών. αυλών Αριθµός συµµ/ντων Μέσος Όρος Σταθερή Απόκλιση

13 ιαφορές στην αντίληψη της Ψυχικής υγείας ιαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των διαφορετικών επιπέδων πρασινίσµατος των σχολικών αυλών (χωρίς πράσινη διαµόρφωση, προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης και µεγάλη πράσινη διαµόρφωση) ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για την ψυχική τους υγεία (F (2,177) =31.336, p<.05). Συγκεκριµένα, εφαρµόστηκε το τεστ πολλαπλών συγκρίσεων Scheffe και διαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των αντιλήψεων των µαθητών-τριών που προέρχονταν από διαφορετικά, ως προς το επίπεδο πράσινης διαµόρφωσης των αυλών τους, σχολεία. Οι µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση σηµείωσαν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=2.79, SD=0.72) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=3.74, SD=0.83) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=3.80, SD=0.83) ως προς την αντίληψή τους για την ψυχική τους υγεία. (Σχήµα 5) Σχήµα 5. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς την συνολική αντίληψη των µαθητών-τριών για την ψυχική τους υγεία. Αναλυτικότερα, για κάθε αντίληψη ξεχωριστά, οι µεγαλύτερες διαφορές (F (2,177) =25.738, p<.05) παρουσιάστηκαν στην αντίληψη «Βοηθά όπως είναι σήµερα διαµορφωµένη η αυλή του σχολείου τους µαθητές-τριες να αισθάνονται χαρούµενοι και ικανοποιηµένοι;» µε τους µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση να σηµειώνουν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=2.98, SD=1.20) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=4.22, SD=0.98) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=4.13, SD=1.00). (Πίνακας 6) 31

14 Πίνακας 6. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για την ψυχική τους υγεία. Αντίληψη αναφορικά για κάθε ένα θέµα της έννοιας της ψυχικής υγείας Θέµα 1 ο Θέµα 2 ο Θέµα 3 ο Θέµα 4 ο Επίπεδο πρασινίσµατος σχολικών. αυλών Αριθµός συµµ/ντων Μέσος Όρος Σταθερή Απόκλιση ΣΥΖΗΤΗΣΗ Από τα αποτελέσµατα της έρευνας γίνεται φανερό ότι η πράσινη διαµόρφωση των σχολικών αυλών επιδρά θετικά στην αντίληψη των µαθητών-τριών ως προς την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, τη µάθηση, τη σωµατική, κοινωνική και ψυχική τους υγεία. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι η θετική αυτή επίδραση εντοπίζεται και στα σχολεία µε προσπάθεια διαµόρφωσης των αυλών τους, σε σηµείο µάλιστα που να µην υπάρχουν στατιστικά σηµαντικές διαφορές σε σύγκριση µε τα σχολεία που είχαν µεγάλη πράσινη διαµόρφωση. Η διαπίστωση αυτή βρίσκεται σε συµφωνία µε Titman (1994), η οποία σε σηµειωτική ερευνητική µελέτη της εξέτασε κατά πόσο οι στάσεις, οι συµπεριφορές και η κοινωνικότητα των παιδιών επηρεάζονται από το σχεδιασµό του εδάφους του προαύλιου χώρου του σχολείου τους. Τέσσερα κριτήρια αποτέλεσαν τη βάση για την έρευνα της: α) η διαπίστωση του τι «βλέπουν» τα παιδιά από το εξωτερικό περιβάλλον, β) η διερεύνηση των συγκεκριµένων αυτών στοιχείων και γνωρισµάτων του εξωτερικού περιβάλλοντος γ) ο προσδιορισµός κατά πόσον τα στοιχεία-γνωρίσµατα του περιβάλλοντος επηρεάζουν τη στάση, τη συµπεριφορά των παιδιών και δ) η εξέταση των αποτελεσµάτων αναφορικά µε το σχεδιασµό και τη µορφοποίηση των σχολικών προαύλιων χώρων. Τα αποτελέσµατα της έρευνάς της φανέρωσαν ότι ο προαύλιος χώρος του σχολείου, όπως και κάθε εξωτερικό περιβάλλον, δίνει στα παιδιά ανείπωτα µηνύµατα και νοήµατα, τα οποία επηρεάζουν την κοινωνική τους συµπεριφορά, όχι µόνο σε σχέση µε τον προαύλιο χώρο, αλλά σε σχέση µε το σχολείο στο σύνολό του και αποτελούν το «Κρυφό Αναλυτικό Πρόγραµµα» του σχολείου». Οι διαπιστώσεις της έρευνας συµφωνούν επίσης µε Wilson (1993), η οποία χρησιµοποιώντας τον όρο «βιοφιλία» περιέγραψε την έµφυτη, κληρονοµική και συναισθηµατική έλξη του ανθρώπου µε τη φύση και τους άλλους ζωντανούς οργανισµούς (Roszak, Gomes & Kanner, 1995). Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι για περισσότερο από 99% της ανθρώπινης ιστορίας οι άνθρωποι ζούσαν ως κυνηγοί - τροφοσυλλέκτες σε άµεση επαφή µε το φυσικό περιβάλλον, ενώ οι αστικές κοινωνίες 32

15 υπάρχουν σαν µια αναλαµπή του χρόνου (Nelson, 1993). Τα ένστικτά µας και η γενετική µας κωδικοποίηση αποτελούν ουσιαστικό µέρος της ζωής µας και συνεχίζουν να διαµορφώνουν τη συµπεριφορά µας. Περισσότερες από 100 µελέτες που εξετάζουν την εµπειρία σε εξωτερικούς χώρους δείχνουν ότι το φυσικό υπαίθριο περιβάλλον παράγει θετικές σωµατικές και ψυχολογικές αντιδράσεις στον άνθρωπο, όπως το µειωµένο άγχος και αίσθηση ψυχικής ευεξίας (Lewis, 1996). Είναι επίσης σαφές το συµπέρασµα ότι ιδιαίτερα τα µικρά παιδιά που δεν έχουν ακόµη προσαρµοστεί στον τεχνητό κόσµο προτιµούν τα φυσικά τοπία από το κατασκευασµένο περιβάλλον. Τα παιδιά έχουν µια έµφυτη, γενετική προδιάθεση να εξερευνήσουν και να συνδεθούν µε το φυσικό κόσµο (Sobel, 1996). Η ενστικτώδης αυτή επιλογή των παιδιών αποτελεί συνέχεια της φύσης και οδηγεί σε µια υγιή ανάπτυξη και εξέλιξη. Όπως αναφέρει ο Kellert (2002), η σηµερινή κοινωνία έχει τόσο αποξενωθεί από τα φυσικά της αίτια που έχει αποτύχει να αναγνωρίσει τη βασική φυσική εξάρτηση των ειδών µας ως προϋπόθεση για την εξέλιξη και την ανάπτυξη. Παιδική ηλικία και άµεση, αυθόρµητη επαφή µε τη φύση δεν αποτελεί πλέον συνώνυµο, µε ορισµένους ερευνητές να αναφέρονται στην «παιδική ηλικία της φυλάκισης». Στην έρευνα δεν παρατηρήθηκε επίδραση του φύλου στις εξεταζόµενες αντιλήψεις των µαθητών-τριών. Οι Lucas και Dyment (2010) σε µελέτη τους εξέτασαν ποια περιοχή επιλέγουν τα παιδιά για να παίξουν στο διάλειµµα, όταν έχουν να διαλέξουν ανάµεσα σε χώρους µε κατασκευασµένο εξοπλισµό για ανταγωνιστικά παιχνίδια, σε πράσινα διαµορφωµένους χώρους και σε πλακόστρωτες περιοχές. Τα κορίτσια της έρευνας επέλεξαν σε µεγαλύτερο ποσοστό από ό,τι τα αγόρια τον πράσινα διαµορφωµένο χώρο. Παρόµοια οι Blatchford, Baines, και Pellegrini, (2003) διαπίστωσαν ότι τα αγόρια τείνουν να κυριαρχούν στις περιοχές που είναι σχεδιασµένες για αθλητικές ανταγωνιστικές δραστηριότητες, ενώ τα κορίτσια δεν δείχνουν ενδιαφέρον για τις σωµατικές αθλητικές επιδόσεις που λαµβάνουν χώρα στις, µε κατασκευασµένο εξοπλισµό, ανταγωνιστικές περιοχές. Είναι πιθανό εποµένως, η µη ύπαρξη διαφορών που παρατηρήθηκε ανάµεσα στα δύο φύλα να µην οφείλεται στην επιλογή του χώρου που παίζουν τα παιδιά τον περισσότερο χρόνο τους, αλλά στη συνολική εικόνα που «βλέπουν» οι µαθητές- τριες. Ο Kaplan (2001) θέλοντας να τονίσει τη σπουδαιότητα της επαφής µε το φυσικό περιβάλλον για την ψυχική υγεία επισήµανε σε έρευνά του τη σηµαντικότητα της θέας από το παράθυρο του σπιτιού, για την ικανοποίηση και ευηµερία των ατόµων. Τα παιδιά σήµερα έχουν χάσει, είτε λόγω της µη ύπαρξης φυσικών χώρων είτε λόγω του φόβου των γονιών τους, τη δυνατότητα πρόσβασης και επαφής µε φυσικά τοπία και περιβάλλοντα µε αποτέλεσµα να περνούν τον περισσότερο χρόνο στα σπίτια τους ή στα σπίτια των φίλων τους. Ο «εγκλεισµός» αυτός των παιδιών µπορεί να βοηθήσει στην προστασία τους από διάφορους περιβαλλοντικούς κινδύνους, έχει όµως µακροπρόθεσµες συνέπειες στη σωµατική, κοινωνική και συναισθηµατική τους ανάπτυξη και υγεία (Tranter & Pawson, 2001). Οι σχολικές αυλές, βρισκόµενες δίπλα στα σπίτια των παιδιών, αποτελούν εύκολα προσβάσιµους και προστατευµένους χώρους στους οποίους οι µαθητές-τριες µπορούν να περάσουν έως και το ¼ της ηµέρας τους. Η πράσινη εποµένως διαµόρφωσή τους µε τη δηµιουργία ποικιλόµορφων τοπίων θα δώσει την ευκαιρία για επαφή µε το φυσικό περιβάλλον ενισχύοντας τη µάθηση, την ανάπτυξη και την υγεία των παιδιών µέσα από µια ολιστική προσέγγιση. 33

16 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Οι σχολικές αυλές είναι πολύ διαφορετικές από τα πάρκα και τις παιδικές χαρές. Η «πράσινη» διαµόρφωση τους που περιλαµβάνει δηµιουργία ποικιλόµορφων χώρων µε φύτευση δέντρων, θάµνων, λουλουδιών, δηµιουργία κήπων, αναχωµάτων, καταφυγίων, µε τρόπο που οι σκληρές επίπεδες επιφάνειες θα µεταµορφωθούν σε φιλόξενα µέρη, διατηρεί και ενισχύει την έµφυτη αίσθηση και περιέργεια των παιδιών για επαφή µε το φυσικό περιβάλλον. ίνοντας τη δυνατότητα επαφής, και διαδραστικής αλληλεπίδρασης µε το φυσικό κόσµο οι µαθητές-τριες προάγουν την υγεία τους συνδυάζοντας διασκέδαση, δηµιουργικό παιχνίδι, και ακαδηµαϊκή µάθηση. Τα παιδιά έχουν την ευκαιρία, ικανοποιώντας τις φυσικές και κοινωνικές τους ανάγκες, να τρέξουν, να παίξουν, να ξεκουραστούν σε σκιερούς χώρους ανάπαυσης, να συνεργαστούν, να δηµιουργήσουν, να παρατηρήσουν τις αλληλεπιδράσεις στα φυσικά οικοσυστήµατα, ενισχύοντας παράλληλα την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση. Αυτή η αλληλεπίδραση µε ένα πλούσια εξωτερικό φυσικό περιβάλλον ενισχύει τη σωµατική υγεία µε την αύξηση της φυσικής δραστηριότητας περισσότερων µαθητώντριών, µε την προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία, µε τη βελτίωση των διατροφικών συνηθειών. Βελτιώνει την κοινωνική υγεία προσφέροντας ατελείωτες ευκαιρίες για οµαδικό, µη ανταγωνιστικό, επινοητικό, δηµιουργικό παιχνίδι και δηµιουργώντας τις προϋποθέσεις για συνεργασία, επικοινωνία, ισότητα, κοινωνική ένταξη και µείωση του κοινωνικού αποκλεισµού. Ενισχύει την ψυχική υγεία προκαλώντας αίσθηµα ευφορίας, απαλλαγής από αγχωτικές καταστάσεις και βελτίωσης της διάθεσης, της αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίµησης. Προάγει τη µάθηση µε την ενίσχυση της συγκέντρωσης, τη δηµιουργία αίσθησης σκοπού και νοήµατος και µε την προώθηση της τυπικής και άτυπης µάθησης, δίνοντας ευκαιρία για βιωµατική προσέγγιση της γνώσης µε τρόπο που η γλώσσα, τα µαθηµατικά, οι φυσικές επιστήµες, η µελέτη περιβάλλοντος αποκτούν βιωµατικό χαρακτήρα και εντάσσονται στα πλαίσια ενός προγράµµατος αγωγής υπαίθρου (outdoor education). Στις µέχρι σήµερα προσπάθειες διαµόρφωσης των σχολικών αυλών φαίνεται να λείπει η αναγνώριση των παραπάνω θετικών επιπτώσεων της έκθεσης στο φυσικό περιβάλλον. Τα αποδεικτικά, όµως, στοιχεία για την ευρεία οφέλη των πράσινων σχολικών αυλών συνεχώς αυξάνονται σε διεθνές επίπεδο. Με τη συµµετοχική δραστηριοποίηση και τη συντονισµένη δράση του Οργανισµού Σχολικών Κτιρίων, των δήµων, των συλλόγων διδασκόντων, γονέων και κηδεµόνων, των µαθητών-τριών και της τοπικής κοινωνίας οι σχολικές αυλές µπορούν να διαµορφωθούν και να εξελιχθούν σε τοποθεσίες που θα ενισχύσουν αυτές τις διαστάσεις της σχολικής ζωής και να αποτελέσουν µια ανεκτίµητη πηγή για την αποτελεσµατική προαγωγή της υγείας και της µάθησης των µαθητών-τριών. ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ Στην παρούσα έρευνα δείγµα αποτέλεσαν µαθητές-τριες 6ης τάξης, ηλικίας 12 ετών, οι οποίοι προέρχονταν από οκτώ (8) δηµοτικά σχολεία του νοµού Θεσσαλονίκης και ενός (1) του νοµού Ηµαθίας. Για το λόγο αυτό, τα αποτελέσµατα της έρευνας δεν µπορούν να γενικευθούν για µαθητές-τριες µικρότερων τάξεων καθώς και για όλα τα σχολεία της χώρας. Θα ήταν σωστό στο µέλλον να ακολουθήσουν παρόµοιες έρευνες σε όλες τις τάξεις καθώς και σε άλλες περιοχές της Ελλάδος µε διαφορετικά δηµογραφικά χαρακτηριστικά, ώστε να προκύψει ένα συνολικό αποτέλεσµα που να επιτρέπει συγκρίσεις µε άλλες χώρες του εξωτερικού. 34

17 Μελλοντικές έρευνες, επίσης, µπορούν να εστιάσουν στην καταγραφή των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά µε την επίδραση της πράσινης διαµόρφωσης σχολικών αυλών στις προαναφερόµενες αντιλήψεις των µαθητώντριών, καθώς και στην άµεση παρατήρηση και µέτρηση του χρόνου και του τρόπου χρήσης των πράσινων διαµορφωµένων χώρων από τους µαθητές- τριες. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Blatchford, P., Baines, E. & Pellegrini, A. (2003). The social context of school playground games: Sex and ethnic differences, and changes over time after entry to junior school. British Journal of Developmental Psychology, 21, Boldemann C, Blennow M, Dal H et al. (2006). Impact of preschool environment upon children s physical activity and sun exposure. Prev Med, 42, Dyment, J (2005) Gaining Ground: The Power and Potential of School Ground Greening in the Toronto District School Board. Evergreen Dyment, J. & Bell, A.(2007) Grounds for movement: green school grounds as sites for promoting physical activity. Health Education Research, 23(6), Ernst, J. & M, Monroe. (2004). The effects of environment-based education on students critical thinking skills and disposition toward critical thinking. Environmental Education Research, 10(4), Faber-Taylor, A. & Kuo, FE. (2009). Children With Attention Deficits Concentrate Better After Walk in the Park. Journal of Attention Disorders, 12(5), Faber-Taylor, A,. Kuo, FE. & Sullivan,WC. (2001). Coping with ADD: the surprising connection to green play settings. Environment and Behavior, 33, Frost, J. & Wortham, S. (1988). The evolution of American playgrounds. Young Children, 43(5), Fjùrtoft, Ι,.& Sageie. (2000). The natural environment as a playground for children: Landscape description and analyses of a natural playscape. Landscape and Urban Planning,48, Graham, H. & Zidenger-Cherr, S. (2005). California teachers perceive school gardens as an effective nutritional tool to promote healthful eating habits. Journal of the American Dietetic Association, 105, Gump, R (1989). Ecological Psychology and Issues of Play. In M. Bloch and A. Pellegrini. (Eds.), The Ecological Context of Children's Play (pp -83) London: Abley Publishing Corporation Harvey, M. (1989). Children s experiences with vegetation. Children s Environment Quart, 8(1): Kaplan, R. (2001). The nature of the view from home: Psychological benefits. Environment and Behavior, 33 (4), Kellert, R. (2002). Experiencing Nature: Affective, Cognitive, and Evaluative Development in Children. In P. Kahn & S. Kellert. (Eds.), Children and Nature: Psychological, Sociocultural, and Evolutianary Investigations (pp ) Cambridge, MA: The MIT Press. Kuo, FE. (2001). Coping with poverty: Impacts of environment and attention in the inner city. Environment and Behavior, 33, Lewis, C. (1996). Green Nature, Human Nature: The Meaning of Plants in Our Lives. Chicago: University of Illinois Press. 35

18 Lieberman, G, & Hoody, L.(1998). Closing the Achievement Gap: Using the Environment as an Integrated Context for Learning. Ponway, CA: Science Wizards. Lucas, A. & Dyment, J.(2010). Where do children choose to play on the school ground? The influence ofgreen design. Education 3-13, 38 (2) Maller, C. (2005). Hands-on Contact with Nature in Primary Schools as a Catalyst for Developing a Sense of Community and Cultivating Mental Health & Wellbeing.EINGANA - Journal of the Victorian Association for Environmental Education, 28, (3), Malone, K. & Tranter P. (2003). School grounds as sites for learning: making the most of environmental opportunities. Environmental Education, 9, Morris, J.L., Neustadter, A. & Zidenberg-Cherr, S. (2001). First-grade gardeners more likely to taste vegetables. California Agriculture, 55(1) Nelson, R.(1993). Searching for the Lost Arrow: Physical and Spiritual Ecology. In S. Kellert & E.Wilson.(Eds.), The Biophilia Hypothesis(pp ). Washington: Island Press. Ozdemir, A., Yilmaz, O., (2008). Assessment of outdoor school environments and physical activity in Ankara s primary schools. Journal of Environmental Psychology, 28, Roszak, T., Gomes, M. & Kanner, A. (1995). Ecopsychology. San Francisco: Sierra Club. Rothenberg, M., Hayward, D. & Beasley, R. (1974). Playgrounds: For Whom? In D. Carson, (Ed.), Man-Environment Interactions (pp.1-20). Stroudsburg: PA. Seligman, M. (1971). Phobias and prepardness. Behavior Therapy, 2(3), Sobel, D. (1996). Beyond Ecophobia: Reclaiming the Heart of Nature Education. Great Barrington: The Orion Society. Spencer, H. (1855). The Principals of Psychology. London: Lorgman, Brown and Green. Titman, W.(1994). Special Places, Special People, The Hidden Curriculum of School grounds. UK :WWF Tranter, P. & Pawson, E. (2001). Children s access to local environments: a case study of Christchurch, New Zealand. Local Environment, 6(1), Ulrich, R., Simons, R., Losito,B., Fiorito, E., Miles,M. & Zelson, M. (1991). Stress recovery during exposure to natural and urban environments. Journal of Environmental Psychology, 11(3), Waliczek,T. & Zajicek, J.(1999). School Gardening: Improving Environmental Attitudes of Children Through Hands-On Learning. Horticultural Research Instiuute. Wells, N. & Evans, G. (2003). Nearby nature: A buffer of life stress among rural school children. Environment and Behaviour, 35(3), Wilson, R (1993). Fostering a sense of wonder during the early childhood years. Columbus, OH: Greyden 36

19 Title: Investigating the influence of "green school yards formation» to environmental awareness, to learning, to physical fitness, to social health and to mental health of Primary School Students. Abstract The purpose of this study was to explore the perceptions of primary school children about the impact of "green" school yards formation in their environmental awareness, learning and their physical, social and mental health. The survey involved 180 school children (85 boys and 95 girls) of the sixth class, from the prefectures of Thessaloniki and Imathia. They were selected by the degree of "green" formation of their school yards. The results of the tests (t-test) for independent samples showed that the gender did not affect student s perceptions about their environmental awareness, learning and their physical, social, and mental health. The results of One Way Anova analysis showed that the degree of "green" school yards formation affects the perception of students on a) their environmental awareness (F (2,177) = , p <.05), their learning (F ( 2,177 ) = , p <.05), c) their physical health (F (2,177 ) = , p <.05), d) their social health (F (2,177) = , p <.05), and e) their mental health (F ( 2,177 ) = , p <.05). This research can be used to assess the effect of the characteristics and design of school yards to life and health of students and to the quality of the provided education. Keywords: school yards, green development, children s health, playing in a natural environment. ΕΠΙΚΟΝΩΝΙΑ Γαρίτσης Ιωάννης 37

Η συμβολή του Σχολικού Κήπου στο αειφόρο σχολείο

Η συμβολή του Σχολικού Κήπου στο αειφόρο σχολείο Η συμβολή του Σχολικού Κήπου στο αειφόρο σχολείο Δήμητρα Σωτηροπούλου Δρ Γεωπονικών Επιστημων Διευθύντρια 1 ου ΕΠΑΛ Χαλανδρίου ΚΠΕ Δραπετσώνας 29 Νοεμβρίου 2013 ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαίδευση και το σχολείο παίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ο σχολικός κήπος ως εκπαιδευτικό εργαλείο: οι απόψεις των δασκάλων του νομού Χανίων

Ο σχολικός κήπος ως εκπαιδευτικό εργαλείο: οι απόψεις των δασκάλων του νομού Χανίων Ο σχολικός κήπος ως εκπαιδευτικό εργαλείο: οι απόψεις των δασκάλων του νομού Χανίων Μεταξία Καρολεμέα 1, Μαριάννα Καλαϊτζιδάκη 2, Μιχάλης Λιναρδάκης 3 1. Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Π.Τ.Δ.Ε Πανεπιστημίου Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

National tools Country : Greece

National tools Country : Greece National tools Country : Greece Name of tool or initiative Source Short description Link Αγωγή Υγείας. Διατροφή. Διατροφικές Συνήθειες για μαθητές ηλικίας 6-8 ετών. -Εγχειρίδιο Εκπαιδευτικού -Τετράδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική χρονιά 2006-2007. Στόχος υπό έμφαση : «Ασφάλεια, υγεία και διατροφή στην εκπαίδευση»

Σχολική χρονιά 2006-2007. Στόχος υπό έμφαση : «Ασφάλεια, υγεία και διατροφή στην εκπαίδευση» Σχολική χρονιά 2006-2007 Στόχος υπό έμφαση : «Ασφάλεια, υγεία και διατροφή στην εκπαίδευση» Η υγεία, η ασφάλεια και η διατροφή είναι έννοιες αλληλοσχετιζόμενες. Η σχέση της διατροφής με την υγεία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαµπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy info@cardet.org Ανασκόπηση Σύγχρονες τάσεις Στοιχεία από ΕΕ Προκλήσεις Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση βασισμένη στο Ηλεκτρονικό Παιχνίδι

Μάθηση βασισμένη στο Ηλεκτρονικό Παιχνίδι Μάθηση βασισμένη στο Ηλεκτρονικό Παιχνίδι Aπαγορεύεται η μερική ή ολική αναδημοσίευση ή αναμετάδοση ή διασκευή και αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο, ηλεκτρονικό, μηχανικό, φωτοτυπικό ή ηχογραφικό του

Διαβάστε περισσότερα

Αειφόρο Ελληνικό Σχολείο, Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε: Ο σχολικός κήπος Ο ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ

Αειφόρο Ελληνικό Σχολείο, Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε: Ο σχολικός κήπος Ο ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ Ο ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ Τι προσφέρει ο σχολικός κήπος; Ανατρέχοντας στην ιστορία των σχολικών κήπων, διαπιστώνεται ότι, ο κυριότερος λόγος δημιουργίας τους ήταν η βιωματική διδασκαλία, η οποία ενθαρρύνει το μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Η Χρήση των Ψυχομετρικών Εργαλείων στην Ελλάδα (στο χώρο της εργασίας)

Η Χρήση των Ψυχομετρικών Εργαλείων στην Ελλάδα (στο χώρο της εργασίας) Η Χρήση των Ψυχομετρικών Εργαλείων στην Ελλάδα (στο χώρο της εργασίας) Εισηγητής: Ι.Σ. Παναγόπουλος, PhD in Industrial Psychology Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης της SHL Ελλάς 1 Στόχοι Εισαγωγή στα Ψυχομετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Προγράµµατα άσκησης και υγείας Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα αναπτυχθούν Ποια είναι τα θεωρητικά σηµεία που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη για θέµατα παρεµβάσεων και συµπεριφορών

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενο. «ιοικώ σηµαίνει διαχειρίζοµαι πληροφορίες για να πάρω αποφάσεις» Βασικότερες πηγές πληροφοριών. Τι είναι η Έρευνα Μάρκετινγκ

Περιεχόµενο. «ιοικώ σηµαίνει διαχειρίζοµαι πληροφορίες για να πάρω αποφάσεις» Βασικότερες πηγές πληροφοριών. Τι είναι η Έρευνα Μάρκετινγκ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0111 «Σύγχρονα Θέµατα ιοίκησης Αθλητισµού»

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΗ ΤΥΠΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΗ ΤΥΠΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΗ ΤΥΠΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ταξίδι στο κέντρο της γης Ο κόσµος των εντόµων Είµαι ο σπόρος Το παιχνίδι της χαµένης Θη-Σάυρας Υπεύθυνοι Εκπαιδευτικών Προγραµµάτων:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Universities 4 EU Αθήνα, 21 Μαρτίου 2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Βέρα Δηλάρη Education expert veradil61@gmail.com Παγκόσμιοι Αναπτυξιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφή των μαθητών: Η περίπτωση των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων

Η διατροφή των μαθητών: Η περίπτωση των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων IHPCBG: Επένδυση για την υγεία και ευημερία των παιδιών σε Βουλγαρία και Ελλάδα IHPCBG: Investment in the health and the prosperity of the children in the Bulgarian Greek region 10-12 Οκτωβρίου 2013 Η

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Επιδημία Παχυσαρκίας Source: IASOWebsite 2013 Αν δεν πάρουμε σύντομα αποτελεσματικά μέτρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον. Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa.

Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον. Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa. Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa.gr Περίληψη Σκοπός αυτής της μελέτης είναι η διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Ονοματεπώνυμο: Παρθένη Χαρίκλεια

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Ονοματεπώνυμο: Παρθένη Χαρίκλεια ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Παρθένη Χαρίκλεια Πατρώνυμο: Παναγιώτης Ημερομηνία γεννήσεως: 21/03/1986 Διεύθυνση κατοικίας: Πρασίνου Λόφου 101 Β, 141 22, Νέο Ηράκλειο, Αθήνα Τηλέφωνα: 210 2830221

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ Βρυξελλες, 12-13 ιουνιου 2008 Slovensko predsedstvo EU 2008 Slovenian Presidency

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά )

ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά ) ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά ) Ασθένειες: AIDS, ηπατίτιδα Β, Μεσογειακή αναιμία, καρδιαγγειακά νοσήματα, ασθένειες στο εργασιακό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Φωτογραφία. Προσωπικά στοιχεία. Γνωστικό αντικείμενο: Αθλητική Ψυχολογία με έμφαση τις εφαρμογές

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Φωτογραφία. Προσωπικά στοιχεία. Γνωστικό αντικείμενο: Αθλητική Ψυχολογία με έμφαση τις εφαρμογές ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Φωτογραφία Προσωπικά στοιχεία Ονοματεπώνυμο: Ιδιότητα: Γνωστικό αντικείμενο: Τομέας: Εργαστήριο: Τρέχουσα διοικητική θέση: Προσωπική ιστοσελίδα: Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεση της σχολικής Φυσικής Αγωγής και των σχολικών δραστηριοτήτων µε δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον

Σύνδεση της σχολικής Φυσικής Αγωγής και των σχολικών δραστηριοτήτων µε δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον Σύνδεση της σχολικής Φυσικής Αγωγής και των σχολικών δραστηριοτήτων µε δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φυσικής Αγωγής ιπλή εκπαιδευτική λειτουργία των δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση μίας Διδακτικής Παρέμβασης Βασισμένης σε Παιγνιώδεις και Υπαίθριες Κινητικές Δραστηριότητες για την Περιβαλλοντική Αγωγή στο Νηπιαγωγείο

Αξιολόγηση μίας Διδακτικής Παρέμβασης Βασισμένης σε Παιγνιώδεις και Υπαίθριες Κινητικές Δραστηριότητες για την Περιβαλλοντική Αγωγή στο Νηπιαγωγείο Αξιολόγηση μίας Διδακτικής Παρέμβασης Βασισμένης σε Παιγνιώδεις και Υπαίθριες Κινητικές Δραστηριότητες για την Περιβαλλοντική Αγωγή στο Νηπιαγωγείο Κοσκολού Αλεξάνδρα 1, Κουθούρης Χαρίλαος 2 1. Νηπιαγωγός

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής 1. Το ερευνητικό αντικείμενο της αθλητικής ψυχολογίας έχει (α) ψυχοφυσιολογική κατεύθυνση (β) γνωστικο-συμπεριφορική κατεύθυνση (γ) κοινωνικο-ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre ΕΙΣΑΓΩΓΗ ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre Η σύγχρονη εποχή παρά την πρόοδο που τη χαρακτηρίζει στον τοµέα της τεχνολογίας και της επιστήµης µε σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής του ανθρώπου,

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015 Η Επίδραση της Επαφής και της Διαδραστικής Συνεργασίας με Νέους με Αναπηρίες στη Στάση των Μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Πιλοτικό Πρόγραμμα Παρέμβασης Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι ΤΠΕ στην Α/θµια Εκπαίδευση Διδασκαλία προγραµµατισµού µε το εκπαιδευτικό περιβάλλον Kodu Game Lab Πρακτική εφαρµογή στην τάξη

Οι ΤΠΕ στην Α/θµια Εκπαίδευση Διδασκαλία προγραµµατισµού µε το εκπαιδευτικό περιβάλλον Kodu Game Lab Πρακτική εφαρµογή στην τάξη Οι ΤΠΕ στην Α/θµια Εκπαίδευση Διδασκαλία προγραµµατισµού µε το εκπαιδευτικό περιβάλλον Kodu Game Lab Πρακτική εφαρµογή στην τάξη Ε. Σεραλίδου Καθηγήτρια Πληροφορικής ΠΕ20 Msc eseralid@gmail.com Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching Certificate in Coaching AC Accredited διεθνής αναγνώριση Ανάλυση προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΚΑΙ ΧΟΡΗΓΙΑ :ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΚΑΙ ΧΟΡΗΓΙΑ :ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΚΑΙ ΧΟΡΗΓΙΑ :ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΒΕΝΤΟΥΡΑ ΖΩΗ ΧΑΝΟΣ ΖΑΝΝΗΣ ΤΙ ΕΊΝΑΙ ΧΟΡΗΓΙΑ??? Η χορηγία ή αλλιώς sponsoring είναι μια λέξη η οποία έχει τις ρίζες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ... Δ/ΝΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ... ΓΡΑΦΕΙΟ... ΔΗΜΟΣ / ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΧΟΛΕΙΟΥ...

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ... Δ/ΝΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ... ΓΡΑΦΕΙΟ... ΔΗΜΟΣ / ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΧΟΛΕΙΟΥ... ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Ημερομηνία... Σχ. Έτος:.... Αριθ. Πρωτ.... ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ... Δ/ΝΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ... ΓΡΑΦΕΙΟ.... ΤΗΛ... ΔΗΜΟΣ / ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΧΟΛΕΙΟΥ..........

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ Ο ρόλος της άσκησης για όλους Η άσκηση με την συστηματική καθοδήγηση αποτελεί ουσιαστική κοινωνική επένδυση γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint

Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint 20 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΠΑΤΡΑ 28-30/4/2011 1139 Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint Μ. Μπέση1, Λ. Παππά2 1Σχολική Σύμβουλος Νηπιαγωγών, 43η εκπ. Περιφέρεια Άρτας, marinabesi@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΓΟΝΕΪΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΗΜΑΘΙΑΣ

ΓΟΝΕΪΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΗΜΑΘΙΑΣ ΓΟΝΕΪΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΗΜΑΘΙΑΣ Κασσώτη Όλγα, Κλιάπης Πέτρος Δασκάλα M.Ed, Σχολ. Σύμβουλος Π.Ε. kassoti@sch.gr kliapis@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο άρθρο παρουσιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση 1 Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά 2 Περιεχόμενο παρουσίασης: Παρούσα κατάσταση-ελλείψεις-ανάγκες Μεθοδολογίες μάθησης συμβατές

Διαβάστε περισσότερα

«Παραολυμπιακή Ημέρα Στο Σχολείο»

«Παραολυμπιακή Ημέρα Στο Σχολείο» «Παραολυμπιακή Ημέρα Στο Σχολείο» ΤΕΦΑΑ Σερρών Εργαστήριο Προσαρμοσμένης Φυσικής Αγωγής Παραολυμπιακή Ημέρα Σχολείο Ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα για παιδιά, νέους και εκπαιδευτικούς που στοχεύει να διδάξει

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών. Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP

Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών. Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP Ανθεκτικότητα & Αισιοδοξία: Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP 1 Οι Άνθρωποι μας 2 Συνέπειες Οικονομικής Κρίσης σε Εργαζομένους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Νικόλαος Τσιγγίλης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Νικόλαος Τσιγγίλης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Νικόλαος Τσιγγίλης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής γής Τρέξτε τώρα που μπορείτε για να μην. «τρέχετε» όταν δεν μπορείτε Ποια είναι η κατάσταση στη χώρα μας; Αριθμός σταδίων (μέση τιμή)

Διαβάστε περισσότερα

Μαθητές Δημοτικού Δημιουργούν Ψηφιακά Παιχνίδια στο Scratch για την Ανακύκλωση

Μαθητές Δημοτικού Δημιουργούν Ψηφιακά Παιχνίδια στο Scratch για την Ανακύκλωση 6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο «Διδακτική της Πληροφορικής» Φλώρινα, 20-22 Απριλίου 2012 Μαθητές Δημοτικού Δημιουργούν Ψηφιακά Παιχνίδια στο Scratch για την Ανακύκλωση X. Τάτση 1, Α. Παπαδάκη 2 1 Νηπιαγωγός,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης

Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης Οδηγίες [1] Περιεχόμενα [2] 1.0 Αιτιολογία Η διαδικασία αυτοαξιολόγησης περιλαμβάνει παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (ΕΕΑ), γονείς παιδιών με ΕΕΑ, διευθυντές, εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Το Σχολείο του 21 ου Αιώνα Ε ενδύοντας στη Γνώση. Πρόταση για το νέο. Γυμνάσιο

Το Σχολείο του 21 ου Αιώνα Ε ενδύοντας στη Γνώση. Πρόταση για το νέο. Γυμνάσιο Το Σχολείο του 21 ου Αιώνα Ε ενδύοντας στη Γνώση Πρόταση για το νέο Γυμνάσιο Συντάκτες: Παναγιώτης Ε. Καταγής Θανάσης Ι. Νικολόπουλος Νίκος Ι. Παρίκος Γυμνάσιο Κατευθύνσεις 1. Γενική 2. Τεχνολογική 3.

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο»

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» «Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» Σχολείο: Γενικό Λύκειο Παραλίας Τάξη: Α 4 Σχ.Έτος:2012 Ομάδα: 4 η Μέλη υποομάδας: 1.Κοντοπούλου Σωτηρία 2.Μπαζάρογλου Γεωργία 3.Μπόμπου Μαρία 4.Φιλιποππούλου Αγγελική

Διαβάστε περισσότερα

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ 8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Επιστηµονικά υπεύθυνη: Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη MEd, MEd, MSc, Cert.Couns., PhD Επιστηµονική συνεργάτης Α.Π.Θ.! Δ ιοργάνωση: Χορηγός

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Πηγή: http://www.rc.auth.gr/analekta/articles/4.4.doc Ο παράγοντας φύλο επιδρά στο επάγγελµα που ονειρεύονται αγόρια και κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Πιο αναλυτικά, δημιουργήθηκε, μια ιστοσελίδα τύπου wiki όπου προστέθηκαν οι ανάλογες αναφορές σε δραστηριότητες από το Φωτόδεντρο.

Πιο αναλυτικά, δημιουργήθηκε, μια ιστοσελίδα τύπου wiki όπου προστέθηκαν οι ανάλογες αναφορές σε δραστηριότητες από το Φωτόδεντρο. ΣΧΟΛΕΙΟ Στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης, με θέμα την διατροφή, οι μαθητές με την χρήση των Τ.Π.Ε, εξερευνούν, πειραματίζονται και δοκιμάζουν τις γνώσεις τους σε μια σειρά από ψηφιακές δραστηριότητες. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Καταγραφή των Απόψεων και της Στάσης των Πρωτοετών Φοιτητών Ενός Τμήματος ΤΠΕ για

Καταγραφή των Απόψεων και της Στάσης των Πρωτοετών Φοιτητών Ενός Τμήματος ΤΠΕ για Καταγραφή των Απόψεων και της Στάσης των Πρωτοετών Φοιτητών Ενός Τμήματος ΤΠΕ για τους Η/Υ Μ.Α. Σταμούλη 1, Ι. Αποστολάκης 2 1 Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας Πρόνοιας, ΤΕΙ Αθήνας mstamouli@yahoo.com 2

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ε Λ Ε Ν Η Κ Α Ρ Α Υ Ι Α Ν Ν Η, P S Y. D. Ε Γ Γ Ε Γ Ρ Α Μ Μ Ε Ν Η Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Ψ Υ Χ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ο Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Α

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Το νέο σχολικό έτος ξεκινά, με τα «πρωτάκια» να αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη μετάβαση στην έως τώρα ζωή τους. Το παιδί αποχωρίζεται για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΩΣ ΣΤΑΣΗ ΖΩΗΣ ΜΈΣΑ ΑΠΌ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΏΝ ΤΟΥ ΝΟΜΟΎ ΔΡΑΜΑΣ

Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΩΣ ΣΤΑΣΗ ΖΩΗΣ ΜΈΣΑ ΑΠΌ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΏΝ ΤΟΥ ΝΟΜΟΎ ΔΡΑΜΑΣ Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΩΣ ΣΤΑΣΗ ΖΩΗΣ ΜΈΣΑ ΑΠΌ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΏΝ ΤΟΥ ΝΟΜΟΎ ΔΡΑΜΑΣ Τσοκαταρίδου Αναστασία Εκπαιδευτικός ΠΕ03 M.Sc Υποψήφια διδάκτωρ Δ.Π.Θ Μουσικό Σχολείο Δράμας nattsok@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Δ.Ε. Β Αθήνας, με θέμα το σχολικό κήπο Πετρίδου Βαρβάρα,

Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Δ.Ε. Β Αθήνας, με θέμα το σχολικό κήπο Πετρίδου Βαρβάρα, «Ο σχολικός κήπος μέσα από ένα πρόγραμμα Π.Ε.: Κομποστοποίηση-Κατασκευή βραχόκηπου» Παρασκευή 2 Μαΐου 2014,Π.Ε. & Δ.Ε. Β Αθήνας Τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Δ.Ε. Β Αθήνας, με θέμα το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Έρευνα Συνδέσμου Διαιτολόγων Κύπρου. Αποτελέσματα από επιδημιολογική έρευνα για το ποσοστό της παχυσαρκίας και υπερβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος σκοπός Να γνωρίσετε τις μορφές των νευροαναπτυξιακών διαταραχών των μαθητών που συναντάμε πιο συχνά στο σχολικό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας από Φοιτητές Επιχειρηµατικών Σπουδών

Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας από Φοιτητές Επιχειρηµατικών Σπουδών Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας από Φοιτητές Επιχειρηµατικών Σπουδών Χαράλαµπος Σπαθής Επίκουρος Καθηγητής-Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Α.Π.Θ. Θεσσαλονίκη E-mail: hspathis@econ.auth.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση

Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση Τεχνολογίες Πρόσβασης στη Μάθηση Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 8/11/2012 Μέχρι Στιγμής Αναφερθήκαμε σε Σχεδιασμό μαθησιακής διαδικασίας Μαθησιακά πλάνα Νέες μεθοδολογίες

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας Οι ΤΠΕ στο Α.Π. του νηπιαγωγείου και η επιμόρφωση των νηπιαγωγών στην αξιοποίηση και εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη: Σκέψεις, προβληματισμοί και προτάσεις Συντονίστρια: Γιώτα Παναγιωτοπούλου Σχολ. Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της ποιότητας ζωής των ασθενών με αναπνευστικά νοσήματα και ιδιαίτερα με χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακό Περιεχόμενο και Συμπεριφορά Καταναλωτή στον Τομέα της Ψυχαγωγίας

Ψηφιακό Περιεχόμενο και Συμπεριφορά Καταναλωτή στον Τομέα της Ψυχαγωγίας Ψηφιακό Περιεχόμενο και Συμπεριφορά Καταναλωτή στον Τομέα της Ψυχαγωγίας Ονοματεπώνυμο: Μαγδαληνή Βασιλάκη Σειρά: MSM 8 Επιβλέπων Καθηγητής: Α. Βρεχόπουλος Δεκέμβριος 2011 Σκοπός Έρευνας και Ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστήμιου Πατρών Πρόγραμμα Αγωγής Σταδιοδρομίας «Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών». ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή Γενική περιγραφή Σχεδιασμός της μαθησιακής εισήγησης Εφαρμογή της μαθησιακής εισήγησης Αναστοχασμός

Περιεχόμενα. Εισαγωγή Γενική περιγραφή Σχεδιασμός της μαθησιακής εισήγησης Εφαρμογή της μαθησιακής εισήγησης Αναστοχασμός Ο Ελ Γκρέκο μάς ταξιδεύει από την Ελλάδα στην Κύπρο: «Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα». El Greco travels us from Greece to Cyprus: You have the brushes, you have

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

«Βασικά Μάιος 2011 ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ. ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Ελένη Άννα Καλούδη Σύµβουλος Σταδιοδροµίας Γ..

«Βασικά Μάιος 2011 ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ. ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Ελένη Άννα Καλούδη Σύµβουλος Σταδιοδροµίας Γ.. Εκπαιδευτικά Εργαστήρια Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε γενικό τίτλο «Βασικά Θέµατα για τη µετάβαση των νέων στην παραγωγική διαδικασία» Μάιος 2011 ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ. ΠΩΣ Η ΑΥΤΟΕΙΚΟΝΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα