(Malone & Tranter, 2003).

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "(Malone & Tranter, 2003)."

Transcript

1 Ελληνική Εταιρεία ιοίκησης Αθλητισµού και Αναψυχής Επιστηµονικό Περιοδικό «ιοίκηση Αθλητισµού & Αναψυχής», 2010,7,(2),19-37 Η επίδραση της «Πράσινης διαµόρφωσης των σχολικών αυλών», στην περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, τη µάθηση, τη σωµατική, την κοινωνική και την ψυχική υγεία µαθητών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης Ιωάννης Γαρίτσης 1, Χαρίλαος Κουθούρης 1, Αγλαΐα Ζαφειρούδη 1 και Κωνσταντίνος Αλεξανδρής 2 1 Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας. 2 Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Α.Π.Θ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η διερεύνηση της επίδρασης του διαφορετικού βαθµού «πράσινης διαµόρφωσης σχολικών αυλών», στις αντιλήψεις των µαθητών σχετικά µε την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, τη µάθηση, τη σωµατική, κοινωνική και ψυχική τους υγεία. Στην έρευνα συµµετείχαν 180 µαθητές-τριες της 6ης τάξης του δηµοτικού (85 αγόρια & 95 κορίτσια) τριών σχολείων των Νοµών Θεσσαλονίκης και Ηµαθίας. Η διαδικασία της επιλογής των σχολείων έγινε µε κριτήριο το βαθµό «πράσινης» διαµόρφωσης των σχολικών τους αυλών. Ως όργανο µέτρησης χρησιµοποιήθηκε η τροποποιηµένη στα ελληνικά κλίµακα των Dyment και Bell (2005). Τα αποτελέσµατα της ανάλυσης διακύµανσης υποστήριξαν ότι ο βαθµός της «πράσινης» διαµόρφωσης των σχολικών αυλών επηρεάζει στατιστικά σηµαντικά την αντίληψη των µαθητών-τριών σχετικά µε α) την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση (F (2,177) =30.501, p<.05), β) τη µάθηση (F (2,177) =26.798, p<.05), γ) τη σωµατική τους υγεία (F (2,177) =23.851, p<.05), δ) την κοινωνικότητά τους (F (2,177) =66.925, p<.05) και ε) την ψυχική τους υγεία (F (2,177) =31.336, p<.05). Αναλυτικότερα στατιστικά σηµαντικές διαφορές αναδείχθηκαν (p<01) µεταξύ οµάδων µαθητών µε υψηλότερο επίπεδο «πράσινα διαµορφωµένης σχολικής αυλής» από αυτό των αντίστοιχα χαµηλότερου επιπέδου σε όλες τις εξεταζόµενες µεταβλητές. Η παρούσα έρευνα υποστηρίζει ότι κάθε προσπάθεια για βελτίωση της πράσινης διαµόρφωσης των σχολικών αυλών συνεισφέρει άµεσα στην αντίστοιχη βελτίωση της υγείας, της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης, της παρεχόµενης εκπαίδευσης και γενικά της ποιότητα ζωής του µαθητικού πληθυσµού κάθε σχολικής µονάδος. Λέξεις κλειδιά: Σχολικές αυλές, Πράσινη διαµόρφωση, είκτες υγείας µαθητών, Περιβαλλοντική συνείδηση. 19

2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι σχολικές αυλές αποτελούν πολύτιµο πόρο του σχολείου. Απαρτίζουν τον εξωτερικό χώρο του σχολικού συγκροτήµατος, όπου οι µαθητές-τριες, έως και το ένα τέταρτο της ηµέρας τους κινούνται, αθλούνται, παίζουν προσεγγίζοντας ελεύθερα και αυθόρµητα κοινωνικά, πολιτιστικά και οικολογικά γεγονότα που αγγίζουν τη ζωή τους, προωθώντας παράλληλα τη µάθηση και την υγιή ανάπτυξή τους. Το µέγεθος, ο σχεδιασµός, τα χαρακτηριστικά που περιέχουν καθώς και ο τρόπος που χρησιµοποιούνται οι σχολικές αυλές από το προσωπικό και τους µαθητές-τριες µπορεί να έχουν σηµαντική επίδραση στη ζωή, στην υγεία των µαθητών-τριών και στο έργο του σχολείου βελτιώνοντας την ποιότητα της παρεχόµενης εκπαίδευσης (Malone & Tranter, 2003). Η σχέση, ωστόσο, µεταξύ του εξωτερικού περιβάλλοντος του σχολείου µε τους µαθητές- τριες δεν έχει διερευνηθεί όσο η σχέση τους µε τους εσωτερικούς χώρους. Η θεωρία για το πλεόνασµα της ενέργειας που εκτονώνεται µέσω του παιχνιδιού έχει ασκήσει µεγάλη επιρροή στο σχεδιασµό του εξωτερικού περιβάλλοντος των σχολείων (Spencer, 1855). Πράγµατι, οι σχολικές αυλές αποτελούµενες κυρίως από τσιµέντο και άσφαλτο, θεωρούνται ως χώροι για ανταγωνιστικό παιχνίδι και ανταγωνιστικές αθλητικές δραστηριότητες και όχι ως χώροι όπου προάγεται η σωµατική, κοινωνική και ψυχική υγεία των µαθητών-τριών ολιστικά, ενθαρρύνεται η επαφή τους µε το φυσικό περιβάλλον και ενισχύεται η µάθησή τους. Η Titman (1994), αναφερόµενη στο «κρυφό αναλυτικό πρόγραµµα του σχολείου» επισήµανε ότι ο τρόπος µε τον οποίο είναι διαµορφωµένες οι σχολικές αυλές στέλνει µηνύµατα στους µαθητές-τριες για το ήθος του σχολείου επηρεάζοντας τη στάση και τη συµπεριφορά τους. Οι µαθητές-τριες ερµηνεύουν µέσα από τα συµβολικά µηνύµατα του κρυφού αναλυτικού προγράµµατος τις προθέσεις, τις αξίες, το ενδιαφέρον που δείχνουν οι ενήλικες για το σχολείο τους και συνακόλουθα για αυτά τα ίδια. Στην έρευνά της οι προαύλιοι χώροι «διαβάστηκαν» από τα παιδιά ως η αντανάκλαση της αξίας τους στο σχολείο. Στο µέτρο που δεν ικανοποιούσαν τουλάχιστον σε κάποιο βαθµό τις ανάγκες τους, έπαιρναν το µήνυµα της έλλειψης φροντίδας για τα ίδια και για το περιβάλλον. Ο τρόπος µε τον οποίο είναι διαµορφωµένες οι σχολικές αυλές επηρεάζει άµεσα το παιχνίδι των παιδιών, το οποίο πρέπει να αποτελεί µια διασκεδαστική, ενεργή, αυθόρµητη, προκλητική κίνηση αλλά και αλληλεπίδραση των παιδιών τόσο µεταξύ τους όσο και µε το φυσικό περιβάλλον (Malone & Tranter, 2003). Οι σχολικές αυλές θα πρέπει να αποτελέσουν χώρους κατάλληλα διαµορφωµένους, ώστε τα παιδιά να συµµετέχουν σε ένα ευρύ φάσµα δραστηριοτήτων παιχνιδιού οι οποίες, µέσα από µια ολιστική προσέγγιση, συνδέεται στενά µε την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση, τη µάθηση, την ανάπτυξη και τη σωµατική, κοινωνική και ψυχική τους υγεία. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να διερευνήσει τις αντιλήψεις των µαθητώντριών σχετικά µε την επίδραση των «πράσινα» διαµορφωµένων σχολικών αυλών στη µάθηση, την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και τη σωµατική, κοινωνική και ψυχική τους υγεία Ερευνητικές υποθέσεις της έρευνας Υπάρχει επίδραση του διαφορετικού βαθµού πράσινης διαµόρφωσης των σχολικών αυλών στην αντίληψη των µαθητών-τριών για την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. Υπάρχει επίδραση του διαφορετικού βαθµού πράσινης διαµόρφωσης των σχολικών αυλών στην αντίληψη των µαθητών-τριών στην ικανότητα µάθησης. Υπάρχει επίδραση του διαφορετικού βαθµού πράσινης διαµόρφωσης των σχολικών αυλών στην αντίληψη των µαθητών-τριών για τη σωµατική τους υγεία. 20

3 Υπάρχει επίδραση του διαφορετικού βαθµού πράσινης διαµόρφωσης των σχολικών αυλών στην αντίληψη των µαθητών-τριών για την κοινωνική τους υγεία. Υπάρχει επίδραση του διαφορετικού βαθµού πράσινης διαµόρφωσης των σχολικών αυλών στην αντίληψη των µαθητών-τριών για την ψυχική τους υγεία. ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση Τη σχέση µεταξύ των «πράσινα» διαµορφωµένων σχολικών αυλών και της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης των µαθητών-τριων εξέτασε σε έρευνά της η Dyment (2005). Αναλύοντας τις απαντήσεις εκπαιδευτικών που προέρχονταν από σχολεία µε διαφορετικό επίπεδο «πράσινης» διαµόρφωσης των σχολικών αυλών τους, διαπίστωσε ότι πάνω από 90% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των µαθητών-τριών είχε αυξηθεί µέσα από την επαφή µε το «πράσινα» διαµορφωµένο έδαφος του σχολείου, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία (94%) ότι οι µαθητές-τριες είχαν την ευκαιρία να κατανοήσουν τον εαυτό τους ως µέρος του φυσικού κόσµου. Οι Waliczek και Zajicek (1999), εξέτασαν την επίδραση που θα είχε η διαµόρφωση, η συντήρηση και η καλλιέργεια ενός σχολικού κήπου στην περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των µαθητών-τριών. Οι µαθητές-τριες που συµµετείχαν σε δραστηριότητες κηπουρικής εµφάνισαν πιο θετικές περιβαλλοντικές στάσεις µετά την ενασχόλησή τους µε τον κήπο, ανεξάρτητα από το χρόνο που δαπανήθηκε ή του αριθµού των δραστηριοτήτων που ολοκληρώθηκαν στον κήπο. Παρόµοια η Harvey (1989), σε έρευνά της διαπίστωσε ότι οι µαθητές-τριες που είχαν εκτεθεί σε τοπία µε περισσότερη βλάστηση και ποικιλοµορφία παρουσίασαν υψηλότερα σκορ στην απόλαυση του φυσικού περιβάλλοντος και χαµηλότερες βαθµολογίες στην ανθρώπινη κυριαρχία. Μάθηση Τη σχέση µεταξύ της µάθησης και επαφής µε το φυσικό περιβάλλον εξέτασαν σε έρευνά τους οι Faber-Taylor, Kuo και Sullivan (2001). Εξετάζοντας παιδιά µε διαγνωσµένη διαταραχή- ελλειµµατικής προσοχής (Attention Deficit Disorder ADD), διαπίστωσαν ότι τα συµπτώµατα της ελλειµµατικής προσοχής είναι λιγότερο έντονα και καλύτερα διαχειρίσιµα ύστερα από δραστηριότητες σε «πράσινα» διαµορφωµένους χώρους, από ό,τι ύστερα από δραστηριότητες σε χώρους χωρίς «πράσινη» διαµόρφωση και ότι η καθηµερινή επαφή του παιδιού µε φυσικό πράσινο περιβάλλον µειώνει τα συµπτώµατα ελλειµµατικής προσοχής. Σε ανάλογη έρευνα οι Faber-Taylor και Kuo (2009), διαπίστωσαν ότι οι µαθητές-τριες µε ADD συγκεντρώνονται καλύτερα ύστερα από µια βόλτα σε ένα πράσινο πάρκο σε σύγκριση µε µια βόλτα στο κέντρο της πόλης ή σε µια γειτονιά. Παρόµοια διαπίστωση είχε κάνει και ο Kuo (2001) σε έρευνα του, στην οποία έλεγξε την υπόθεση ότι τα άτοµα που ζουν σε «πράσινα» διαµορφωµένα περιβάλλοντα έχουν υψηλότερα επίπεδα προσοχής - προσήλωσης - συγκέντρωσης και διαχειρίζονται αποτελεσµατικότερα τα σηµαντικά θέµατα της ζωής τους, σε σύγκριση µε ανθρώπους των οποίων ο περιβάλλον χώρος των κατοικιών τους στερείται «πράσινης» διαµόρφωσης. Σε έρευνά τους οι Lieberman και Hoody (1998), εξέτασαν την εκπαιδευτική διαδικασία µέσα από ένα ολοκληρωµένο πλαίσιο µάθησης κατά το οποίο µαθητέςτριες και εκπαιδευτικοί δεν θα περιορίζονταν στην αίθουσα διδασκαλίας, αλλά θα χρησιµοποιούσαν το περιβάλλοντα χώρο του σχολείου για µια ανακαλυπτική, 21

4 διερευνητική µάθηση. Τα αποτελέσµατα της ανάλυσης φανέρωσαν ότι τόσο οι επιδόσεις όσο και η συµπεριφορά των µαθητών-τριών στα σχολεία που χρησιµοποιούσαν το περιβάλλον ως ένα ενιαίο πλαίσιο µάθησης είχαν βελτιωθεί. Το φυσικό περιβάλλον έδωσε ευκαιρίες για να γεφυρωθεί το χάσµα ανάµεσα στην ανάγνωση, τη γραφή, τα µαθηµατικά, τις φυσικές και κοινωνικές επιστήµες καταργώντας την αποσµασµατικότητα της γνώσης. Οι Ernst και Monroe (2008), εξέτασαν την επίδραση που έχει ένα περιβαλλοντικά προσανατολισµένο πρόγραµµα εκπαίδευσης στην κριτική σκέψη καθώς και στη διάθεση για κριτική σκέψη των µαθητών-τριών. Τα αποτελέσµατα της ανάλυσης φανέρωσαν ότι οι µαθητές-τριες που συµµετείχαν στο περιβαλλοντικά προσανατολισµένο πρόγραµµα εκπαίδευσης υπήρξαν πιο εξοικειωµένοι µε την κριτική σκέψη καθώς και µε τη διάθεση για κριτική σκέψη σε σχέση µε τους µαθητές-τριες που παρακολούθησαν το παραδοσιακό εκπαιδευτικό πρόγραµµα, σε βαθµό µάλιστα που να συγκρίνονται ή να υπερβαίνουν τα αντίστοιχα σκορ φοιτητών κολλεγίων. Οι Graham και Zidenger-Cherr (2005), εξέτασαν τις αντιλήψεις των δασκάλων σχετικά µε την επίδραση των εκπαιδευτικών κήπων στη διδασκαλία και τη µάθηση των µαθητών-τριών και διαπίστωσαν σηµαντική ενίσχυση του γραπτού λόγου, της επιστήµης της διατροφής, της µελέτης περιβάλλοντος και των µαθηµατικών. Σωµατική υγεία Η σχέση µεταξύ των «πράσινα» διαµορφωµένων σχολικών αυλών και της σωµατικής υγείας των µαθητών-τριών αποτέλεσε αντικείµενο πολλών ερευνών. Οι Dyment και Bell (2007), ερευνώντας την επίδραση των «πράσινων» σχολικών αυλών στην ποσότητα και την ποιότητα της φυσικής δραστηριότητας των µαθητών-τριών διαπίστωσαν ότι στους «πράσινα» διαµορφωµένους χώρους των σχολείων αυξήθηκαν κατά 71% οι δραστηριότητες µέτριας και χαµηλής έντασης, ενώ παράλληλα δόθηκαν κατά 85% περισσότερες ευκαιρίες για παιγνιώδεις δραστηριότητες. Παράλληλα οι Τούρκοι ερευνητές Ozdemir και Yilmaz (2008), σε έρευνά τους διαπίστωσαν ότι οι µαθητές-τριες των οποίων το σχολείο είχε µεγαλύτερο, πράσινο και ποικιλόµορφο προαύλιο χώρο είχαν χαµηλότερο δείκτη µάζα σώµατος σε σχέση µε εκείνους των οποίων οι σχολικές αυλές δεν είχαν φυσικό και ποικιλόµορφο περιβάλλον. Οι Boldemann και συν (2006), εξετάζοντας την επίδραση διαφορετικού υπαίθριου περιβάλλοντος στην αυθόρµητη σωµατική δραστηριότητα των µαθητών-τριών καθώς και στο επίπεδο προστασίας από την υπεριώδης (UV) ακτινοβολία του ήλιου, διαπίστωσαν ότι στο περιβάλλον µε µεγάλη βλάστηση και ποικιλοµορφία τοπίου ο αριθµός των βηµάτων των µαθητών-τριών ήταν µεγαλύτερος, ενώ η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία µικρότερη από ό,τι σε περιβάλλον µε µικρότερη βλάστηση και ποικιλοµορφία. Οι Fjørtoft και Sageie (2000), σε µελέτη τους εξέτασαν κατά πόσο ένα φυσικό περιβάλλον µπορεί να αποτελέσει χώρο παιχνιδιού καθώς και την επίδραση που θα είχε ένας τέτοιος χώρος στη σωµατική υγεία των µαθητών-τριών. ιαπιστώθηκε θετική σχέση µεταξύ των δραστηριοτήτων των παιδιών και των διαφορετικών τύπων βλάστησης, της κλίσης και τραχύτητας του εδάφους προσφέροντας µια µεγάλη ποικιλία παιγνιωδών δραστηριοτήτων. Επίσης τα αποτελέσµατα της έρευνας φανέρωσαν σηµαντική βελτίωση της φυσικής κατάστασης και των δεξιοτήτων ισορροπίας και συντονισµού. Επιπλέον, βελτιώθηκαν οι συνθήκες υγείας, αφού υπήρξαν λιγότερες απουσίες λόγω ασθένειας σε σχέση µε τα σχολεία σε αστικά περιβάλλοντα. 22

5 Οι Morris, Neustadter, και Zidenberg-Cherr (2001), σε έρευνά τους µελέτησαν την επίδραση που θα είχε στις διατροφικές συνήθειες των µαθητών-τριών η ενσωµάτωση ενός κήπου τροφίµων στο εκπαιδευτικό πρόγραµµα του σχολείου. Τα αποτελέσµατα της στατιστικής ανάλυσης φανέρωσαν ότι οι µαθητές-τριες του σχολείου παρέµβασης, οι οποίοι και συµµετείχαν στις κηπευτικές δραστηριότητες, παρουσίασαν σηµαντική βελτίωση στην ικανότητά τους να αναγνωρίζουν οπτικά τις οµάδες τροφίµων και επιπλέον ήταν πιο πρόθυµοι σε σχέση µε τους µαθητές-τριες του σχολείου ελέγχου να δοκιµάσουν διάφορα λαχανικά. Ψυχική υγεία Η σχέση µεταξύ ψυχικής υγείας των παιδιών και αλληλεπίδρασης µε το φυσικό περιβάλλον εξετάστηκε σε έρευνα των περιβαλλοντικών ψυχολόγων Wells και Evans (2003). Συγκεκριµένα εξέτασαν την επίδραση που έχει το φυσικό περιβάλλον στην αντιµετώπιση αγχωτικών καταστάσεων και στην ψυχολογική ευεξία παιδιών ηλικίας 6-11 ετών. Τα αποτελέσµατα φανέρωσαν ότι η επίδραση των αγχωτικών γεγονότων στη ζωή των παιδιών και το ψυχολογικό άγχος τους εξαρτάται από την ύπαρξη φυσικού περιβάλλοντος κοντά στον τόπο κατοικίας τους. Όσο περισσότερη πράσινη διαµόρφωση υπήρχε τόσο λιγότερη ψυχολογική δυσφορία παρουσίαζαν και τόσο λιγότερο τα αγχωτικά γεγονότα είχαν επίδραση στην αυτοεκτίµησή τους. Σε ανάλογο συµπέρασµα κατέληξαν και οι Ulrich και συν (1991), οι οποίοι σε έρευνά τους διαπίστωσαν ότι οι εικόνες από φυσικό περιβάλλον µε παρουσία βλάστησης και νερού µπορούν να βοηθήσουν στη µεγαλύτερη αποκατάσταση και ανάκαµψη από αγχωτικές καταστάσεις που προηγήθηκαν σε σύγκριση µε αστικές περιοχές. Η Maller (2005), εξέτασε την επίδραση των δραστηριοτήτων άµεσης επαφής (hands-on) µε τo φυσικό περιβάλλον του σχολείου στην ψυχική υγεία και ευεξία των παιδιών. Οι δραστηριότητες άµεσης επαφής µε τη φύση (hands-on) περιλάµβαναν τη δηµιουργία και τη φροντίδα κήπων, θερµοκηπίων, φροντίδα µικρών ζώων, παιγνιώδεις δραστηριότητες µέσα στον «πράσινα» διαµορφωµένο χώρο των σχολικών αυλών. Τόσο οι δοµηµένες όσο και οι αδόµητες δραστηριότητες των µαθητών- τριών υπήρξαν, σύµφωνα µε την ανάλυση των αποτελεσµάτων, επωφελείς για την ψυχική υγεία των παιδιών δίνοντας µια αίσθηση ελευθερίας, ανακάλυψης, βελτίωσης της αυτοεκτίµησης και συνολικής, καθολικής, ευηµερίας. Τα αποτελέσµατα των παραπάνω ερευνών συνάδουν µε τη θεωρία της βιολογικής ετοιµότητας του Seligman (1971), σύµφωνα µε την οποία οι άνθρωποι κατά τη διάρκεια της εξέλιξής τους για να διατηρήσουν τη µακροπρόθεσµη επιβίωσή τους, µετά την αντιµετώπιση απειλών για τη ζωή τους, πετυχαίνουν την ταχεία εξασθένηση του άγχους ζώντας σε φυσικό περιβάλλον χωρίς απειλές για τη ζωή τους. Κοινωνική υγεία Η αξία του παιχνιδιού για την κοινωνική υγεία και ανάπτυξη του παιδιού έχει επισηµανθεί από πολλούς ερευνητές και ψυχολόγους. Ο προαύλιος χώρος του σχολείου ανάλογα µε τη µορφή του επηρεάζει το είδος, την ένταση και το φάσµα των επιλογών παιχνιδιού. Σύµφωνα µε Frost & Wortham (1988), ενώ οι παραδοσιακοί προαύλιοι χώροι, που αποτελούνται κυρίως από άσφαλτο και τσιµέντο, προωθούν ακαθόριστες κινητικές δεξιότητες, οι «πράσινα» διαµορφωµένοι χώροι ενθαρρύνουν όλα τα είδη του παιχνιδιού συµβάλλοντας στην κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού µέσα από την καλλιέργεια της φαντασίας, της δηµιουργικότητας, της αλληλεπίδρασης και της επικοινωνίας. Σε µελέτη των Malone και Tranter (2003), εξετάστηκε η ύπαρξη των «πράσινα» διαµορφωµένων σχολικών αυλών ως χώρων για µάθηση και κοινωνική 23

6 αλληλεπίδραση. Τα αποτελέσµατα της ανάλυσης των παρατηρήσεων των παιδιών φανέρωσαν ότι στα σχολεία µε τη µεγαλύτερη ποικιλοµορφία τοπίου οι µαθητέςτριες παρουσίασαν τη µεγαλύτερη κοινωνική αλληλεπίδραση σε µικρές οµάδες των 3-6 ατόµων. Σε έρευνά τους οι Lucas και Dyment (2010) εξέτασαν το χώρο που επιλέγουν να παίξουν τα παιδιά, όταν έχουν να διαλέξουν από µια ποικιλία περιοχών παιχνιδιού. Τα αποτελέσµατα φανέρωσαν ότι η πράσινη περιοχή συγκέντρωσε τους περισσότερους µαθητές-τριες µε δεύτερη την περιοχή αθλητικών δραστηριοτήτων. Σύµφωνα µε τη Dyment (2005), η πράσινη περιοχή του σχολείου προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες παιχνιδιού. Στην «πράσινα» µε µεγαλύτερη ποικιλοµορφία τοπίου περιοχή τα παιδιά επιλέγουν δραστηριότητες σύµφωνα µε τις ικανότητες και τις δυνατότητές τους, συνεργάζονται καλύτερα, ανταγωνίζονται λιγότερο σε σχέση µε τις άλλες περιοχές, αναπτύσσουν τη φαντασία τους, τη δηµιουργικότητα τους και προάγουν την κοινωνικότητά τους. Η δραστηριοποίηση των µαθητών-τριών στον «πράσινα» διαµορφωµένο χώρο τους βοήθησε να είναι πιο ευγενικοί, ανεκτικοί να συνεργάζονταν µεταξύ τους σε µικρές οµάδες και µε υποµονή να πετυχαίνουν κοινούς στόχους. Καλλιέργησαν µε αυτόν τον τρόπο σηµαντικές δεξιότητες ζωής όπως ότι µέσα από την οµαδική εργασία, τη συνεργασία και την αφοσίωση µπορούν να επιτύχουν υψηλούς στόχους. Σε ερευνητική εργασία τους οι Rothenberg, Hayward και Beasley (1974), εξέτασαν το βαθµό της κοινωνικής αλληλεπίδρασης των παιδιών που παίζουν σε παραδοσιακές παιδικές χαρές σε σύγκριση µε παιδικές χαρές «περιπέτειας», οι οποίες είχαν ποικιλοµορφία «πράσινης» διαµόρφωσης. Τα αποτελέσµατα φανέρωσαν ότι στις παιδικές χαρές «περιπέτειας» τα παιδιά αλληλεπιδρούσαν µε το χώρο και µεταξύ τους σε µεγαλύτερο βαθµό, ενώ παράλληλα είχαν αναπτύξει εντονότερα την έννοια της ιδιοκτησίας του χώρου όπου έπαιζαν. Παρόµοια ο Gump (1989) αναφέρει ότι πολλές πτυχές της συµπεριφοράς των παιδιών αλλάζουν δραµατικά όταν το παιδί µετακινηθεί από το ένα περιβάλλον στο άλλο και ότι επίσης οι συµπεριφορές των παιδιών στον ίδιο χώρο ήταν παρόµοιες. Ο Gump χρησιµοποιεί αυτά τα δεδοµένα για να υποστηρίξει την πεποίθησή του ότι πέρα από την ατοµική και ψυχολογική επίδραση, ο σχεδιασµός και η διαµόρφωση ενός χώρου επηρεάζει την κοινωνική συµπεριφορά. Το έργο αυτών και άλλων ερευνητών, σαφώς υποδεικνύει µια ισχυρή σύνδεση µεταξύ του σχεδιασµού του περιβάλλοντος και τη συµπεριφορά, την ανάπτυξη και την κοινωνική υγεία των παιδιών που το χρησιµοποιούν, καθώς σε κάθε περιβάλλον ο βαθµός επινοητικότητας, δηµιουργικότητας και κοινωνικής ανάπτυξης είναι ευθέως ανάλογος µε τον αριθµό και τα είδη των µεταβλητών που υπάρχουν σ αυτό. ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ είγµα Στην παρούσα έρευνας συµµετείχαν 180 µαθητές-τριες (47.2%) αγόρια), της 6ης τάξης, τριών δηµοτικών σχολείων από τους νοµούς Θεσσαλονίκης και Ηµαθίας. Τα σχολεία επιλέχτηκαν σύµφωνα µε το βαθµό πράσινης διαµόρφωσης των αυλών τους, ώστε να πληρούν τις συνθήκες της έρευνας. Το ποσοστό των µαθητών-τριών που προέρχονταν από σχολεία χωρίς πράσινη διαµόρφωση ήταν το 35.55%, από σχολεία µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης ήταν το 31.67% και από σχολεία µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση ήταν το 32.78%. (Πίνακας 1) Περιγραφή των οργάνων µέτρησης 24

7 Για την επεξεργασία των δεδοµένων και την διερεύνηση των υποθέσων της εργασίας χρησιµοποιήθηκε προσαρµοσµένο στην ελληνική γλώσσα, πραγµατικότητα και κουλτούρα, το ερωτηµατολόγιο των Dyment και Bell (2005). Συγκεκριµένα για κάθε µία µεταβλητή: Η µεταβλητή καταγραφής του «πρασινίσµατος των σχολικών αυλών» αξιολογήθηκε σε τρία επίπεδα: α) Επίπεδο Α ( πράσινη διαµόρφωση): Σχολεία που είχαν καθαρά συµβατική ελληνική σχολική αστική αυλή (εναλλαγή άσφαλτος τσιµέντο) και δεν είχαν ούτε γειτονία µε φυσικό περιβάλλον, ούτε είχαν ποτέ πραγµατοποιήσει δράσεις πρασινίσµατος της αυλής τους. β) Επίπεδο Β ( πράσινης διαµόρφωσης): Σχολεία στα οποία φαινόταν ότι υπήρχε µερικό πρασίνισµα της αυλής τους και αυτό οφειλόταν είτε στο γεγονός ότι είχαν γίνει στο παρελθόν κάποιες ενέργειες που τώρα σταµάτησαν όµως το πρασίνισµα ήταν ακόµη ορατό είτε στο ότι ξεκίνησαν πρόσφατα ενέργειες για την πράσινη διαµόρφωση της αυλής µε ορατά αποτελέσµατα. γ) Επίπεδο Γ (Μεγάλη πράσινη διαµόρφωση): Σχολεία που είχαν πραγµατικά «πράσινα» διαµορφωµένη αυλή µε µεγάλη ποικιλοµορφία τοπίου. Το γεγονός µπορεί να οφειλόταν είτε σε φυσικό περιβάλλον ή σε τεχνική παρέµβαση στο περιβάλλον. Η µεταβλητή της Σωµατικής υγείας η οποία αξιολόγησε την έννοια της φυσικής δραστηριότητας των µαθητών, µετρήθηκε µε τρία θέµατα. Η µεταβλητή της Κοινωνικής υγείας η οποία αξιολόγησε την έννοια της συνεργατικής - κοινωνικής µη επιθετικής συµπεριφοράς των µαθητών και µετρήθηκε µε τέσσερα θέµατα. Η µεταβλητή της Μάθησης η οποία αξιολόγησε τις έννοιες της συγκέντρωσης, της δηµιουργικής, εκπαιδευτικής δράσης των µαθητών και µετρήθηκε µε τέσσερα θέµατα. Η µεταβλητή της Ψυχικής Υγείας η οποία αξιολόγησε τις έννοιες της ψυχικής ευεξίας, αυτοεκτίµησης, αυτοπεποίθησης και αυτοσεβασµού, των µαθητών και µετρήθηκε µε τέσσερα θέµατα. Η µεταβλητή της Περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση η οποία αξιολόγησε τις έννοιες της αλληλεπίδρασης, κατανόησης και σεβασµού του φυσικού περιβάλλοντος κατά την άποψη των µαθητών, µετρήθηκε µε τρία θέµατα. Η εγκυρότητα και η αξιοπιστία των υπό εξέταση κλιµάκων ελέγχθηκε επιτυχώς (Cronbach s a=.73>.69). Η συλλογή των δεδοµένων έγινε σε 5βάθµια κλίµακα Likert, από 1 = διαφωνώ απόλυτα έως 5 = συµφωνώ απόλυτα. Πίνακας 1. Περιγραφικά στοιχεία του δείγµατος Μαθητές-τριες Συχνότητα Ποσοστά Αγόρια % Κορίτσια % Μαθητές σε σχολεία χωρίς 35.55% πράσινη διαµόρφωση Μαθητές σε σχολεία µε 31.67% προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης Μαθητές σε σχολεία µε 32.78% µεγάλη πράσινη διαµόρφωση ιαδικασία µέτρησης Η συµπλήρωση των ερωτηµατολογίων από τους µαθητές-τριες έγινε µέσα στην τάξη τους και ο χρόνος που τους διατέθηκε ήταν αυτός της µιας διδακτικής ώρας (45 λεπτά). Τα πρώτα 15 λεπτά µοιράστηκαν τα ερωτηµατολόγια και αφού έγινε µια πρώτη ανάγνωση από τους µαθητές-τριες δόθηκαν οι απαραίτητες διευκρινίσεις στις 25

8 ερωτήσεις που προέκυψαν. Τα υπόλοιπα 30 λεπτά διατέθηκαν για τη συµπλήρωση των ερωτηµατολογίων. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Από τις αναλύσεις (t-test) για ανεξάρτητα δείγµατα, δεν διαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των δύο υποοµάδων του φύλου (αγόρια - κορίτσια) ως προς την αντίληψη τους για α) την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση, β) τη µάθηση, γ) τη σωµατική, δ) την κοινωνική και ε) την ψυχική τους υγεία. Από τις αναλύσεις διακύµανσης ως προς έναν παράγοντα (One Way ANOVA), µε εξαρτηµένη µεταβλητή τα επίπεδα πρασινίσµατος των αυλών, διαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των διαφορετικών επιπέδων πρασινίσµατος των σχολικών αυλών και των αντιλήψεων των µαθητών- τριών, σε όλες τις παρακάτω εξεταζόµενες µεταβλητές. ιαφορές στην αντίληψη της Περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης ιαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των διαφορετικών επιπέδων πρασινίσµατος των σχολικών αυλών (χωρίς πράσινη διαµόρφωση, προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης και µεγάλη πράσινη διαµόρφωση) ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση (F (2,177) =30.501, p<.05). Συγκεκριµένα, εφαρµόστηκε το τεστ πολλαπλών συγκρίσεων Scheffe και διαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των αντιλήψεων των µαθητών-τριών που προέρχονταν από διαφορετικά, ως προς το επίπεδο πράσινης διαµόρφωσης των αυλών τους, σχολεία. Οι µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση σηµείωσαν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=2.31, SD=0.95) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=3.33, SD=1.13) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=3.66, SD=0.93) ως προς την αντίληψή τους για την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση. (Σχήµα 1) Σχήµα 1. ιαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς τον µέσο όρο της αντίληψης των µαθητών-τριών για την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση. Αναλυτικότερα, οι µεγαλύτερες διαφορές (F (2,177) =24.6, p<.05) παρουσιάστηκαν στην αντίληψη «Βοηθά όπως είναι σήµερα διαµορφωµένη η αυλή του σχολείου τους µαθητές-τριες να εξερευνήσουν το φυσικό περιβάλλον;» µε τους µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση να σηµειώνουν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=2.23, 26

9 SD=1.33) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=3.22, SD=1.40) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=3.88, SD=1.20) (Πίνακας 2) Πίνακας 2. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση. Επίπεδο Αριθµός Μέσος Σταθερή πρασινίσµατος συµµ/ντων Όρος Απόκλιση σχολικών. αυλών Αντίληψη αναφορικά για κάθε ένα θέµα της έννοιας της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης Θέµα 1 ο ; Θέµα 2 ο Θέµα 3 ο ιαφορές στην αντίληψη της Μάθησης ιαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των διαφορετικών επιπέδων πρασινίσµατος των σχολικών αυλών (χωρίς πράσινη διαµόρφωση, προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης και µεγάλη πράσινη διαµόρφωση) ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για τη µάθησή τους (F (2,177) =26.798, p<.05). Συγκεκριµένα, εφαρµόστηκε το τεστ πολλαπλών συγκρίσεων Scheffe και διαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των αντιλήψεων των µαθητών-τριών που προέρχονταν από διαφορετικά, ως προς το επίπεδο πράσινης διαµόρφωσης των αυλών τους, σχολεία. Οι µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση σηµείωσαν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=2.22, SD=0.69) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=3.07, SD=1.03) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=3.27, SD=0.79) ως προς την αντίληψή τους για τη µάθησή τους. (Σχήµα 2) Σχήµα 2. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς τη συνολική αντίληψη των µαθητών-τριών για τη µάθησή τους. 27

10 Αναλυτικότερα, οι µεγαλύτερες διαφορές (F (2,177) =38.221, p<.05) παρουσιάστηκαν στην αντίληψη «Βοηθά όπως είναι σήµερα διαµορφωµένη η αυλή του σχολείου τους µαθητές-τριες να έρχονται σε επαφή µε πολλά εκπαιδευτικά ερεθίσµατα;» µε τους µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση να σηµειώνουν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=1.75, SD=0.90) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=3.17, SD=1.32) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=3.49, SD=1.29) (Πίνακας 3) Πίνακας 3. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς την αντίληψη των µαθητών- τριών για τη µάθησή τους. Αντίληψη αναφορικά για κάθε ένα θέµα της έννοιας µάθηση Θέµα 1 ο Θέµα 2 ο Θέµα 3 ο Θέµα 4 ο Επίπεδο πρασινίσµατος σχολικών. αυλών Αριθµός συµµ/ντων Μέσος Όρος Σταθερή Απόκλιση ιαφορές στην αντίληψη της Σωµατικής υγείας ιαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των διαφορετικών επιπέδων πρασινίσµατος των σχολικών αυλών (χωρίς πράσινη διαµόρφωση, προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης και µεγάλη πράσινη διαµόρφωση) ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για τη σωµατική τους υγεία (F (2,177) =23.851, p<.05). Συγκεκριµένα, εφαρµόστηκε το τεστ πολλαπλών συγκρίσεων Scheffe και διαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των αντιλήψεων των µαθητών-τριών που προέρχονταν από διαφορετικά, ως προς το επίπεδο πράσινης διαµόρφωσης των αυλών τους, σχολεία. Οι µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση σηµείωσαν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=3.70, SD=0.76) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=4.38, SD=0.76) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=4.47, SD=0.44) ως προς την αντίληψή τους για τη σωµατική τους υγεία. (Σχήµα 3) 28

11 Σχήµα 3. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς τη συνολική αντίληψη των µαθητών-τριών για τη σωµατική τους υγεία. Αναλυτικότερα, οι µεγαλύτερες διαφορές (F (2,177) =19.514, p<.05) παρουσιάστηκαν στην αντίληψη «Βοηθά όπως είναι σήµερα διαµορφωµένη η αυλή του σχολείου τους µαθητές-τριες να συµµετέχουν στο µάθηµα της γυµναστικής;» µε τους µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση να σηµειώνουν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=3.92, SD=0.93) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=4.61, SD=0.75) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=4.71, SD=0.55) (Πίνακας 4) Πίνακας 4. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για τη σωµατική τους υγεία. Επίπεδο Αριθµός Μέσος Σταθερή πρασινίσµατος συµµ/ντων Όρος Απόκλιση σχολικών. αυλών Αντίληψη αναφορικά για κάθε ένα θέµα της έννοιας της σωµατικής υγείας Θέµα 1 ο Θέµα 2 ο Θέµα 3 ο ιαφορές στην αντίληψη της Κοινωνικής υγείας ιαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των διαφορετικών επιπέδων πρασινίσµατος των σχολικών αυλών (χωρίς πράσινη διαµόρφωση, προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης και µεγάλη πράσινη διαµόρφωση) ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για την κοινωνική τους υγεία (F (2,177) =66.925, p<.05). Συγκεκριµένα, εφαρµόστηκε το τεστ πολλαπλών συγκρίσεων Scheffe και διαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των αντιλήψεων των µαθητών-τριών που προέρχονταν από διαφορετικά, ως προς το επίπεδο πράσινης 29

12 διαµόρφωσης των αυλών τους, σχολεία.. Οι µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση σηµείωσαν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=2.70, SD=0.63) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=3.90, SD=0.78) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=4.04, SD=0.70) ως προς την αντίληψή τους για την κοινωνική τους υγεία. (Σχήµα 4) Σχήµα 4. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς την συνολική αντίληψη των µαθητών-τριών για την κοινωνική τους υγεία. Αναλυτικότερα, για κάθε αντίληψη ξεχωριστά, οι µεγαλύτερες διαφορές (F (2,177) =43.821, p<.05) παρουσιάστηκαν στην αντίληψη «Βοηθά όπως είναι σήµερα διαµορφωµένη η αυλή του σχολείου τους µαθητές-τριες να έχουν το δικό τους χώρο και να κάνουν τις παρέες τους;» µε τους µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση να σηµειώνουν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=2.14, SD=1.11) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=3.75, SD=1.15) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=3.77, SD=1.08). (Πίνακας 5) Πίνακας 5. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για την κοινωνική τους υγεία. Αντίληψη αναφορικά για κάθε ένα θέµα της έννοιας της κοινωνικής υγείας Θέµα 1 ο Θέµα 2 ο Θέµα 3 ο Θέµα 4 ο Επίπεδο πρασινίσµατος σχολικών. αυλών Αριθµός συµµ/ντων Μέσος Όρος Σταθερή Απόκλιση

13 ιαφορές στην αντίληψη της Ψυχικής υγείας ιαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των διαφορετικών επιπέδων πρασινίσµατος των σχολικών αυλών (χωρίς πράσινη διαµόρφωση, προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης και µεγάλη πράσινη διαµόρφωση) ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για την ψυχική τους υγεία (F (2,177) =31.336, p<.05). Συγκεκριµένα, εφαρµόστηκε το τεστ πολλαπλών συγκρίσεων Scheffe και διαπιστώθηκαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές µεταξύ των αντιλήψεων των µαθητών-τριών που προέρχονταν από διαφορετικά, ως προς το επίπεδο πράσινης διαµόρφωσης των αυλών τους, σχολεία. Οι µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση σηµείωσαν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=2.79, SD=0.72) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=3.74, SD=0.83) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=3.80, SD=0.83) ως προς την αντίληψή τους για την ψυχική τους υγεία. (Σχήµα 5) Σχήµα 5. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς την συνολική αντίληψη των µαθητών-τριών για την ψυχική τους υγεία. Αναλυτικότερα, για κάθε αντίληψη ξεχωριστά, οι µεγαλύτερες διαφορές (F (2,177) =25.738, p<.05) παρουσιάστηκαν στην αντίληψη «Βοηθά όπως είναι σήµερα διαµορφωµένη η αυλή του σχολείου τους µαθητές-τριες να αισθάνονται χαρούµενοι και ικανοποιηµένοι;» µε τους µαθητές-τριες των σχολείων χωρίς πράσινη διαµόρφωση να σηµειώνουν χαµηλότερες τιµές (Μ.Ο.=2.98, SD=1.20) σε σχέση µε τους µαθητές-τριες των σχολείων µε προσπάθεια πράσινης διαµόρφωσης (Μ.Ο.=4.22, SD=0.98) και τους µαθητές-τριες των σχολείων µε µεγάλη πράσινη διαµόρφωση (Μ.Ο.=4.13, SD=1.00). (Πίνακας 6) 31

14 Πίνακας 6. Τα διαφορετικά επίπεδα πρασινίσµατος των σχολικών αυλών ως προς την αντίληψη των µαθητών-τριών για την ψυχική τους υγεία. Αντίληψη αναφορικά για κάθε ένα θέµα της έννοιας της ψυχικής υγείας Θέµα 1 ο Θέµα 2 ο Θέµα 3 ο Θέµα 4 ο Επίπεδο πρασινίσµατος σχολικών. αυλών Αριθµός συµµ/ντων Μέσος Όρος Σταθερή Απόκλιση ΣΥΖΗΤΗΣΗ Από τα αποτελέσµατα της έρευνας γίνεται φανερό ότι η πράσινη διαµόρφωση των σχολικών αυλών επιδρά θετικά στην αντίληψη των µαθητών-τριών ως προς την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, τη µάθηση, τη σωµατική, κοινωνική και ψυχική τους υγεία. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι η θετική αυτή επίδραση εντοπίζεται και στα σχολεία µε προσπάθεια διαµόρφωσης των αυλών τους, σε σηµείο µάλιστα που να µην υπάρχουν στατιστικά σηµαντικές διαφορές σε σύγκριση µε τα σχολεία που είχαν µεγάλη πράσινη διαµόρφωση. Η διαπίστωση αυτή βρίσκεται σε συµφωνία µε Titman (1994), η οποία σε σηµειωτική ερευνητική µελέτη της εξέτασε κατά πόσο οι στάσεις, οι συµπεριφορές και η κοινωνικότητα των παιδιών επηρεάζονται από το σχεδιασµό του εδάφους του προαύλιου χώρου του σχολείου τους. Τέσσερα κριτήρια αποτέλεσαν τη βάση για την έρευνα της: α) η διαπίστωση του τι «βλέπουν» τα παιδιά από το εξωτερικό περιβάλλον, β) η διερεύνηση των συγκεκριµένων αυτών στοιχείων και γνωρισµάτων του εξωτερικού περιβάλλοντος γ) ο προσδιορισµός κατά πόσον τα στοιχεία-γνωρίσµατα του περιβάλλοντος επηρεάζουν τη στάση, τη συµπεριφορά των παιδιών και δ) η εξέταση των αποτελεσµάτων αναφορικά µε το σχεδιασµό και τη µορφοποίηση των σχολικών προαύλιων χώρων. Τα αποτελέσµατα της έρευνάς της φανέρωσαν ότι ο προαύλιος χώρος του σχολείου, όπως και κάθε εξωτερικό περιβάλλον, δίνει στα παιδιά ανείπωτα µηνύµατα και νοήµατα, τα οποία επηρεάζουν την κοινωνική τους συµπεριφορά, όχι µόνο σε σχέση µε τον προαύλιο χώρο, αλλά σε σχέση µε το σχολείο στο σύνολό του και αποτελούν το «Κρυφό Αναλυτικό Πρόγραµµα» του σχολείου». Οι διαπιστώσεις της έρευνας συµφωνούν επίσης µε Wilson (1993), η οποία χρησιµοποιώντας τον όρο «βιοφιλία» περιέγραψε την έµφυτη, κληρονοµική και συναισθηµατική έλξη του ανθρώπου µε τη φύση και τους άλλους ζωντανούς οργανισµούς (Roszak, Gomes & Kanner, 1995). Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι για περισσότερο από 99% της ανθρώπινης ιστορίας οι άνθρωποι ζούσαν ως κυνηγοί - τροφοσυλλέκτες σε άµεση επαφή µε το φυσικό περιβάλλον, ενώ οι αστικές κοινωνίες 32

15 υπάρχουν σαν µια αναλαµπή του χρόνου (Nelson, 1993). Τα ένστικτά µας και η γενετική µας κωδικοποίηση αποτελούν ουσιαστικό µέρος της ζωής µας και συνεχίζουν να διαµορφώνουν τη συµπεριφορά µας. Περισσότερες από 100 µελέτες που εξετάζουν την εµπειρία σε εξωτερικούς χώρους δείχνουν ότι το φυσικό υπαίθριο περιβάλλον παράγει θετικές σωµατικές και ψυχολογικές αντιδράσεις στον άνθρωπο, όπως το µειωµένο άγχος και αίσθηση ψυχικής ευεξίας (Lewis, 1996). Είναι επίσης σαφές το συµπέρασµα ότι ιδιαίτερα τα µικρά παιδιά που δεν έχουν ακόµη προσαρµοστεί στον τεχνητό κόσµο προτιµούν τα φυσικά τοπία από το κατασκευασµένο περιβάλλον. Τα παιδιά έχουν µια έµφυτη, γενετική προδιάθεση να εξερευνήσουν και να συνδεθούν µε το φυσικό κόσµο (Sobel, 1996). Η ενστικτώδης αυτή επιλογή των παιδιών αποτελεί συνέχεια της φύσης και οδηγεί σε µια υγιή ανάπτυξη και εξέλιξη. Όπως αναφέρει ο Kellert (2002), η σηµερινή κοινωνία έχει τόσο αποξενωθεί από τα φυσικά της αίτια που έχει αποτύχει να αναγνωρίσει τη βασική φυσική εξάρτηση των ειδών µας ως προϋπόθεση για την εξέλιξη και την ανάπτυξη. Παιδική ηλικία και άµεση, αυθόρµητη επαφή µε τη φύση δεν αποτελεί πλέον συνώνυµο, µε ορισµένους ερευνητές να αναφέρονται στην «παιδική ηλικία της φυλάκισης». Στην έρευνα δεν παρατηρήθηκε επίδραση του φύλου στις εξεταζόµενες αντιλήψεις των µαθητών-τριών. Οι Lucas και Dyment (2010) σε µελέτη τους εξέτασαν ποια περιοχή επιλέγουν τα παιδιά για να παίξουν στο διάλειµµα, όταν έχουν να διαλέξουν ανάµεσα σε χώρους µε κατασκευασµένο εξοπλισµό για ανταγωνιστικά παιχνίδια, σε πράσινα διαµορφωµένους χώρους και σε πλακόστρωτες περιοχές. Τα κορίτσια της έρευνας επέλεξαν σε µεγαλύτερο ποσοστό από ό,τι τα αγόρια τον πράσινα διαµορφωµένο χώρο. Παρόµοια οι Blatchford, Baines, και Pellegrini, (2003) διαπίστωσαν ότι τα αγόρια τείνουν να κυριαρχούν στις περιοχές που είναι σχεδιασµένες για αθλητικές ανταγωνιστικές δραστηριότητες, ενώ τα κορίτσια δεν δείχνουν ενδιαφέρον για τις σωµατικές αθλητικές επιδόσεις που λαµβάνουν χώρα στις, µε κατασκευασµένο εξοπλισµό, ανταγωνιστικές περιοχές. Είναι πιθανό εποµένως, η µη ύπαρξη διαφορών που παρατηρήθηκε ανάµεσα στα δύο φύλα να µην οφείλεται στην επιλογή του χώρου που παίζουν τα παιδιά τον περισσότερο χρόνο τους, αλλά στη συνολική εικόνα που «βλέπουν» οι µαθητές- τριες. Ο Kaplan (2001) θέλοντας να τονίσει τη σπουδαιότητα της επαφής µε το φυσικό περιβάλλον για την ψυχική υγεία επισήµανε σε έρευνά του τη σηµαντικότητα της θέας από το παράθυρο του σπιτιού, για την ικανοποίηση και ευηµερία των ατόµων. Τα παιδιά σήµερα έχουν χάσει, είτε λόγω της µη ύπαρξης φυσικών χώρων είτε λόγω του φόβου των γονιών τους, τη δυνατότητα πρόσβασης και επαφής µε φυσικά τοπία και περιβάλλοντα µε αποτέλεσµα να περνούν τον περισσότερο χρόνο στα σπίτια τους ή στα σπίτια των φίλων τους. Ο «εγκλεισµός» αυτός των παιδιών µπορεί να βοηθήσει στην προστασία τους από διάφορους περιβαλλοντικούς κινδύνους, έχει όµως µακροπρόθεσµες συνέπειες στη σωµατική, κοινωνική και συναισθηµατική τους ανάπτυξη και υγεία (Tranter & Pawson, 2001). Οι σχολικές αυλές, βρισκόµενες δίπλα στα σπίτια των παιδιών, αποτελούν εύκολα προσβάσιµους και προστατευµένους χώρους στους οποίους οι µαθητές-τριες µπορούν να περάσουν έως και το ¼ της ηµέρας τους. Η πράσινη εποµένως διαµόρφωσή τους µε τη δηµιουργία ποικιλόµορφων τοπίων θα δώσει την ευκαιρία για επαφή µε το φυσικό περιβάλλον ενισχύοντας τη µάθηση, την ανάπτυξη και την υγεία των παιδιών µέσα από µια ολιστική προσέγγιση. 33

16 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Οι σχολικές αυλές είναι πολύ διαφορετικές από τα πάρκα και τις παιδικές χαρές. Η «πράσινη» διαµόρφωση τους που περιλαµβάνει δηµιουργία ποικιλόµορφων χώρων µε φύτευση δέντρων, θάµνων, λουλουδιών, δηµιουργία κήπων, αναχωµάτων, καταφυγίων, µε τρόπο που οι σκληρές επίπεδες επιφάνειες θα µεταµορφωθούν σε φιλόξενα µέρη, διατηρεί και ενισχύει την έµφυτη αίσθηση και περιέργεια των παιδιών για επαφή µε το φυσικό περιβάλλον. ίνοντας τη δυνατότητα επαφής, και διαδραστικής αλληλεπίδρασης µε το φυσικό κόσµο οι µαθητές-τριες προάγουν την υγεία τους συνδυάζοντας διασκέδαση, δηµιουργικό παιχνίδι, και ακαδηµαϊκή µάθηση. Τα παιδιά έχουν την ευκαιρία, ικανοποιώντας τις φυσικές και κοινωνικές τους ανάγκες, να τρέξουν, να παίξουν, να ξεκουραστούν σε σκιερούς χώρους ανάπαυσης, να συνεργαστούν, να δηµιουργήσουν, να παρατηρήσουν τις αλληλεπιδράσεις στα φυσικά οικοσυστήµατα, ενισχύοντας παράλληλα την περιβαλλοντική τους ευαισθητοποίηση. Αυτή η αλληλεπίδραση µε ένα πλούσια εξωτερικό φυσικό περιβάλλον ενισχύει τη σωµατική υγεία µε την αύξηση της φυσικής δραστηριότητας περισσότερων µαθητώντριών, µε την προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία, µε τη βελτίωση των διατροφικών συνηθειών. Βελτιώνει την κοινωνική υγεία προσφέροντας ατελείωτες ευκαιρίες για οµαδικό, µη ανταγωνιστικό, επινοητικό, δηµιουργικό παιχνίδι και δηµιουργώντας τις προϋποθέσεις για συνεργασία, επικοινωνία, ισότητα, κοινωνική ένταξη και µείωση του κοινωνικού αποκλεισµού. Ενισχύει την ψυχική υγεία προκαλώντας αίσθηµα ευφορίας, απαλλαγής από αγχωτικές καταστάσεις και βελτίωσης της διάθεσης, της αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίµησης. Προάγει τη µάθηση µε την ενίσχυση της συγκέντρωσης, τη δηµιουργία αίσθησης σκοπού και νοήµατος και µε την προώθηση της τυπικής και άτυπης µάθησης, δίνοντας ευκαιρία για βιωµατική προσέγγιση της γνώσης µε τρόπο που η γλώσσα, τα µαθηµατικά, οι φυσικές επιστήµες, η µελέτη περιβάλλοντος αποκτούν βιωµατικό χαρακτήρα και εντάσσονται στα πλαίσια ενός προγράµµατος αγωγής υπαίθρου (outdoor education). Στις µέχρι σήµερα προσπάθειες διαµόρφωσης των σχολικών αυλών φαίνεται να λείπει η αναγνώριση των παραπάνω θετικών επιπτώσεων της έκθεσης στο φυσικό περιβάλλον. Τα αποδεικτικά, όµως, στοιχεία για την ευρεία οφέλη των πράσινων σχολικών αυλών συνεχώς αυξάνονται σε διεθνές επίπεδο. Με τη συµµετοχική δραστηριοποίηση και τη συντονισµένη δράση του Οργανισµού Σχολικών Κτιρίων, των δήµων, των συλλόγων διδασκόντων, γονέων και κηδεµόνων, των µαθητών-τριών και της τοπικής κοινωνίας οι σχολικές αυλές µπορούν να διαµορφωθούν και να εξελιχθούν σε τοποθεσίες που θα ενισχύσουν αυτές τις διαστάσεις της σχολικής ζωής και να αποτελέσουν µια ανεκτίµητη πηγή για την αποτελεσµατική προαγωγή της υγείας και της µάθησης των µαθητών-τριών. ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ Στην παρούσα έρευνα δείγµα αποτέλεσαν µαθητές-τριες 6ης τάξης, ηλικίας 12 ετών, οι οποίοι προέρχονταν από οκτώ (8) δηµοτικά σχολεία του νοµού Θεσσαλονίκης και ενός (1) του νοµού Ηµαθίας. Για το λόγο αυτό, τα αποτελέσµατα της έρευνας δεν µπορούν να γενικευθούν για µαθητές-τριες µικρότερων τάξεων καθώς και για όλα τα σχολεία της χώρας. Θα ήταν σωστό στο µέλλον να ακολουθήσουν παρόµοιες έρευνες σε όλες τις τάξεις καθώς και σε άλλες περιοχές της Ελλάδος µε διαφορετικά δηµογραφικά χαρακτηριστικά, ώστε να προκύψει ένα συνολικό αποτέλεσµα που να επιτρέπει συγκρίσεις µε άλλες χώρες του εξωτερικού. 34

17 Μελλοντικές έρευνες, επίσης, µπορούν να εστιάσουν στην καταγραφή των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά µε την επίδραση της πράσινης διαµόρφωσης σχολικών αυλών στις προαναφερόµενες αντιλήψεις των µαθητώντριών, καθώς και στην άµεση παρατήρηση και µέτρηση του χρόνου και του τρόπου χρήσης των πράσινων διαµορφωµένων χώρων από τους µαθητές- τριες. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Blatchford, P., Baines, E. & Pellegrini, A. (2003). The social context of school playground games: Sex and ethnic differences, and changes over time after entry to junior school. British Journal of Developmental Psychology, 21, Boldemann C, Blennow M, Dal H et al. (2006). Impact of preschool environment upon children s physical activity and sun exposure. Prev Med, 42, Dyment, J (2005) Gaining Ground: The Power and Potential of School Ground Greening in the Toronto District School Board. Evergreen Dyment, J. & Bell, A.(2007) Grounds for movement: green school grounds as sites for promoting physical activity. Health Education Research, 23(6), Ernst, J. & M, Monroe. (2004). The effects of environment-based education on students critical thinking skills and disposition toward critical thinking. Environmental Education Research, 10(4), Faber-Taylor, A. & Kuo, FE. (2009). Children With Attention Deficits Concentrate Better After Walk in the Park. Journal of Attention Disorders, 12(5), Faber-Taylor, A,. Kuo, FE. & Sullivan,WC. (2001). Coping with ADD: the surprising connection to green play settings. Environment and Behavior, 33, Frost, J. & Wortham, S. (1988). The evolution of American playgrounds. Young Children, 43(5), Fjùrtoft, Ι,.& Sageie. (2000). The natural environment as a playground for children: Landscape description and analyses of a natural playscape. Landscape and Urban Planning,48, Graham, H. & Zidenger-Cherr, S. (2005). California teachers perceive school gardens as an effective nutritional tool to promote healthful eating habits. Journal of the American Dietetic Association, 105, Gump, R (1989). Ecological Psychology and Issues of Play. In M. Bloch and A. Pellegrini. (Eds.), The Ecological Context of Children's Play (pp -83) London: Abley Publishing Corporation Harvey, M. (1989). Children s experiences with vegetation. Children s Environment Quart, 8(1): Kaplan, R. (2001). The nature of the view from home: Psychological benefits. Environment and Behavior, 33 (4), Kellert, R. (2002). Experiencing Nature: Affective, Cognitive, and Evaluative Development in Children. In P. Kahn & S. Kellert. (Eds.), Children and Nature: Psychological, Sociocultural, and Evolutianary Investigations (pp ) Cambridge, MA: The MIT Press. Kuo, FE. (2001). Coping with poverty: Impacts of environment and attention in the inner city. Environment and Behavior, 33, Lewis, C. (1996). Green Nature, Human Nature: The Meaning of Plants in Our Lives. Chicago: University of Illinois Press. 35

18 Lieberman, G, & Hoody, L.(1998). Closing the Achievement Gap: Using the Environment as an Integrated Context for Learning. Ponway, CA: Science Wizards. Lucas, A. & Dyment, J.(2010). Where do children choose to play on the school ground? The influence ofgreen design. Education 3-13, 38 (2) Maller, C. (2005). Hands-on Contact with Nature in Primary Schools as a Catalyst for Developing a Sense of Community and Cultivating Mental Health & Wellbeing.EINGANA - Journal of the Victorian Association for Environmental Education, 28, (3), Malone, K. & Tranter P. (2003). School grounds as sites for learning: making the most of environmental opportunities. Environmental Education, 9, Morris, J.L., Neustadter, A. & Zidenberg-Cherr, S. (2001). First-grade gardeners more likely to taste vegetables. California Agriculture, 55(1) Nelson, R.(1993). Searching for the Lost Arrow: Physical and Spiritual Ecology. In S. Kellert & E.Wilson.(Eds.), The Biophilia Hypothesis(pp ). Washington: Island Press. Ozdemir, A., Yilmaz, O., (2008). Assessment of outdoor school environments and physical activity in Ankara s primary schools. Journal of Environmental Psychology, 28, Roszak, T., Gomes, M. & Kanner, A. (1995). Ecopsychology. San Francisco: Sierra Club. Rothenberg, M., Hayward, D. & Beasley, R. (1974). Playgrounds: For Whom? In D. Carson, (Ed.), Man-Environment Interactions (pp.1-20). Stroudsburg: PA. Seligman, M. (1971). Phobias and prepardness. Behavior Therapy, 2(3), Sobel, D. (1996). Beyond Ecophobia: Reclaiming the Heart of Nature Education. Great Barrington: The Orion Society. Spencer, H. (1855). The Principals of Psychology. London: Lorgman, Brown and Green. Titman, W.(1994). Special Places, Special People, The Hidden Curriculum of School grounds. UK :WWF Tranter, P. & Pawson, E. (2001). Children s access to local environments: a case study of Christchurch, New Zealand. Local Environment, 6(1), Ulrich, R., Simons, R., Losito,B., Fiorito, E., Miles,M. & Zelson, M. (1991). Stress recovery during exposure to natural and urban environments. Journal of Environmental Psychology, 11(3), Waliczek,T. & Zajicek, J.(1999). School Gardening: Improving Environmental Attitudes of Children Through Hands-On Learning. Horticultural Research Instiuute. Wells, N. & Evans, G. (2003). Nearby nature: A buffer of life stress among rural school children. Environment and Behaviour, 35(3), Wilson, R (1993). Fostering a sense of wonder during the early childhood years. Columbus, OH: Greyden 36

19 Title: Investigating the influence of "green school yards formation» to environmental awareness, to learning, to physical fitness, to social health and to mental health of Primary School Students. Abstract The purpose of this study was to explore the perceptions of primary school children about the impact of "green" school yards formation in their environmental awareness, learning and their physical, social and mental health. The survey involved 180 school children (85 boys and 95 girls) of the sixth class, from the prefectures of Thessaloniki and Imathia. They were selected by the degree of "green" formation of their school yards. The results of the tests (t-test) for independent samples showed that the gender did not affect student s perceptions about their environmental awareness, learning and their physical, social, and mental health. The results of One Way Anova analysis showed that the degree of "green" school yards formation affects the perception of students on a) their environmental awareness (F (2,177) = , p <.05), their learning (F ( 2,177 ) = , p <.05), c) their physical health (F (2,177 ) = , p <.05), d) their social health (F (2,177) = , p <.05), and e) their mental health (F ( 2,177 ) = , p <.05). This research can be used to assess the effect of the characteristics and design of school yards to life and health of students and to the quality of the provided education. Keywords: school yards, green development, children s health, playing in a natural environment. ΕΠΙΚΟΝΩΝΙΑ Γαρίτσης Ιωάννης 37

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή του Σχολικού Κήπου στο αειφόρο σχολείο

Η συμβολή του Σχολικού Κήπου στο αειφόρο σχολείο Η συμβολή του Σχολικού Κήπου στο αειφόρο σχολείο Δήμητρα Σωτηροπούλου Δρ Γεωπονικών Επιστημων Διευθύντρια 1 ου ΕΠΑΛ Χαλανδρίου ΚΠΕ Δραπετσώνας 29 Νοεμβρίου 2013 ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαίδευση και το σχολείο παίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Π.Τ.Δ.Ε. - Κέντρο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης. Θέμα εργασίας : «Η επαγγελματική ικανοποίηση των εκπαιδευτικών» Μπούτσκου Λεμονιά

Πανεπιστήμιο Πατρών Π.Τ.Δ.Ε. - Κέντρο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης. Θέμα εργασίας : «Η επαγγελματική ικανοποίηση των εκπαιδευτικών» Μπούτσκου Λεμονιά Πανεπιστήμιο Πατρών Π.Τ.Δ.Ε. - Κέντρο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Θέμα εργασίας : «Η επαγγελματική ικανοποίηση των εκπαιδευτικών» Μπούτσκου Λεμονιά Αμύνταιο 2011 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 1. Εισαγωγή 2 2. Θεωρία 3

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΧΑΡΑ ΣΕ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΜΕ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΥΤΗΣ»

«ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΧΑΡΑ ΣΕ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΜΕ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΥΤΗΣ» «ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΧΑΡΑ ΣΕ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΜΕ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΥΤΗΣ» Δραμιλαράκη Σοφία Πιλάκη Σαββίνα Τμήμα Ψυχολογίας- Προφορική παρουσίαση στο μάθημα της «Οικολογικής και Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Τροφίμων και Διατροφή του Ανθρώπου» Κατεύθυνση: «Διατροφή, Δημόσια

Διαβάστε περισσότερα

η «κ «ο κ ι ο ν ι ων ω ικ ι ή κ εμ π στ οσύ νη»» α ν α άμ ά εσα εσα σε εκπ εκ α π ι α δ ι ευ

η «κ «ο κ ι ο ν ι ων ω ικ ι ή κ εμ π στ οσύ νη»» α ν α άμ ά εσα εσα σε εκπ εκ α π ι α δ ι ευ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΛΙΒΕΡΗ ΚΑΝΤΕΡΕ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ Π.Ε. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ anasliveri@sch.gr

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής. Εισαγωγή. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση Υγεία και Ποιότητα Ζωής Εισαγωγή Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα μελετηθούν Ορισμοί σχετικοί με την ψυχολογία άσκησης, την ψυχική υγεία, κλπ. Ποια πρέπει να είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση σε φυσικό περιβάλλον / υγεία / ποιότητα ζωής / περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. «ΑΓΩΓΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ»

Άσκηση σε φυσικό περιβάλλον / υγεία / ποιότητα ζωής / περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. «ΑΓΩΓΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ» Άσκηση σε φυσικό περιβάλλον / υγεία / ποιότητα ζωής / περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. «ΑΓΩΓΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ» Κουθούρης Χαρίλαος, Επίκουρος Καθηγητής στην «ιοίκηση ραστηριοτήτων Αναψυχής», Τ.Ε.Φ.Α.Α., Πανεπιστηµίου

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Θέµατα που θα αναπτυχθούν Οι λόγοι για τους οποίους ανέκυψε η ανάγκη χρησιµοποίησης των κοινωνικο-γνωστικών µοντέλων για την ερµηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισµός της έννοιας της µάθησης

Καθορισµός της έννοιας της µάθησης ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΨΥΧΗΣ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των Στάσεων Των Μαθητών Γυμνασίου στη Φυσική με τις ΤΠΕ

Μελέτη των Στάσεων Των Μαθητών Γυμνασίου στη Φυσική με τις ΤΠΕ Μελέτη των Στάσεων Των Μαθητών Γυμνασίου στη Φυσική με τις ΤΠΕ Κ. Νικολοπούλου 1, Β. Γιαλαμάς 2 1 Β/θμια Εκπαίδευση & Πανεπιστήμιο Αθηνών, klnikolopoulou@ath.forthnet.gr 2 Πανεπιστήμιο Αθηνών, gialamasbasilis@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα ποσοτικής εργασίας 1: «Η Διαπολιτισμική Επάρκεια και Ετοιμότητα των Διευθυντών Σχολικών Μονάδων της Α/βάθμιας Εκπαίδευσης στο σημερινό σχολείο»

Θέμα ποσοτικής εργασίας 1: «Η Διαπολιτισμική Επάρκεια και Ετοιμότητα των Διευθυντών Σχολικών Μονάδων της Α/βάθμιας Εκπαίδευσης στο σημερινό σχολείο» Ετήσιο Διαπανεπιστημιακό Διαδικτυακό Σεμινάριο στη Διοίκηση της εκπαίδευσης Θέμα ποσοτικής εργασίας 1: «Η Διαπολιτισμική Επάρκεια και Ετοιμότητα των Διευθυντών Σχολικών Μονάδων της Α/βάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Ο ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Ο ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Αστικοί κήποι, κοινωνική αλληλεπίδραση. και οικονομική κρίση

Αστικοί κήποι, κοινωνική αλληλεπίδραση. και οικονομική κρίση Αστικοί κήποι, κοινωνική αλληλεπίδραση και οικονομική κρίση Λεμονιά Μαντούβαλου, φιλόλογος, ΜΑ Εκπαίδευση και Πολιτισμός. Επιμορφωτικό σεμινάριο "Σχολικός κήπος: Γιατί και πώς;", Κ.Π.Ε. Δραπετσώνας, 29

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφή των μαθητών: Η περίπτωση των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων

Η διατροφή των μαθητών: Η περίπτωση των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων IHPCBG: Επένδυση για την υγεία και ευημερία των παιδιών σε Βουλγαρία και Ελλάδα IHPCBG: Investment in the health and the prosperity of the children in the Bulgarian Greek region 10-12 Οκτωβρίου 2013 Η

Διαβάστε περισσότερα

National tools Country : Greece

National tools Country : Greece National tools Country : Greece Name of tool or initiative Source Short description Link Αγωγή Υγείας. Διατροφή. Διατροφικές Συνήθειες για μαθητές ηλικίας 6-8 ετών. -Εγχειρίδιο Εκπαιδευτικού -Τετράδιο

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα αναλυτικών. προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Θέµατα της παρουσίασης. Μοντέλα ΑΠΦΑ. Μοντέλο της ανάπτυξης των σπορ

Μοντέλα αναλυτικών. προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Θέµατα της παρουσίασης. Μοντέλα ΑΠΦΑ. Μοντέλο της ανάπτυξης των σπορ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Μοντέλα αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής Θέµατα της παρουσίασης Τα βασικότερα µοντέλα φυσικής αγωγής. Τα χαρακτηριστικά του

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ζαχαρούλα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

Ο σχολικός κήπος ως εκπαιδευτικό εργαλείο: οι απόψεις των δασκάλων του νομού Χανίων

Ο σχολικός κήπος ως εκπαιδευτικό εργαλείο: οι απόψεις των δασκάλων του νομού Χανίων Ο σχολικός κήπος ως εκπαιδευτικό εργαλείο: οι απόψεις των δασκάλων του νομού Χανίων Μεταξία Καρολεμέα 1, Μαριάννα Καλαϊτζιδάκη 2, Μιχάλης Λιναρδάκης 3 1. Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Π.Τ.Δ.Ε Πανεπιστημίου Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης²

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Οικοτροφείο ΕΠΑΚΜΟΣ, Εταιρία Συστημικής Θεραπείας και Παρέμβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Universities 4 EU Αθήνα, 21 Μαρτίου 2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Βέρα Δηλάρη Education expert veradil61@gmail.com Παγκόσμιοι Αναπτυξιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ.ΕΤΗ 2012-13,2013-14..

ΣΧ.ΕΤΗ 2012-13,2013-14.. ΣΧ.ΕΤΗ 2012-13,2013-14.. Ο ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ αισθητική απόλαυση μέσο για τη σχολική διδασκαλία, η οποία εστιάζει στη διατροφή και την υγεία δίνει ευκαιρία στους μαθητές να γνωρίσουν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΑΛΟΓΟ ΘΕΜΑΣΩΝ ΠΣΤΦΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΙΩΝ

ΚΑΣΑΛΟΓΟ ΘΕΜΑΣΩΝ ΠΣΤΦΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΙΩΝ Σελ. 1 από 6 Α/Α Θέμα Πτυχιακής Εργασίας ΑΝΝΑ ΦΑΣΖΗΠΑΝΑΓΙΩΣΙΔΗ (9) ΚΑΣΑΛΟΓΟ ΘΕΜΑΣΩΝ ΠΣΤΦΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΙΩΝ 1 Ανίχνευση στερεοτύπων-προκαταλήψεων και στάσεων μέσα από τα βιβλία γλώσσας του Δημοτικού σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση. Φ. Κ. Βώροs, «Αξιολόγηση του Μαθητή, και Παιδαγωγική Ευαισθησία (ή Αναλγησία)» 2. (www.voros.gr/paid/axiol.doc)

Αξιολόγηση. Φ. Κ. Βώροs, «Αξιολόγηση του Μαθητή, και Παιδαγωγική Ευαισθησία (ή Αναλγησία)» 2. (www.voros.gr/paid/axiol.doc) 1 Αξιολόγηση Αξιολόγηση είναι η αποτίμηση του αποτελέσματος μιας προσπάθειας. Στην περίπτωση των μαθητών/τριών το εκτιμώμενο αποτέλεσμα αναφέρεται στις γνώσεις και δεξιότητες, που φέρεται να έχει κατακτήσει

Διαβάστε περισσότερα

()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$

()#µ*&+,-./ (0)1#2345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ !"µ#$%&#' ()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ 8"4&%2#' (&91-#5$!.µ"#5-"#/ (0)1#2":4: (;7$.

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Πιο αναλυτικά, δημιουργήθηκε, μια ιστοσελίδα τύπου wiki όπου προστέθηκαν οι ανάλογες αναφορές σε δραστηριότητες από το Φωτόδεντρο.

Πιο αναλυτικά, δημιουργήθηκε, μια ιστοσελίδα τύπου wiki όπου προστέθηκαν οι ανάλογες αναφορές σε δραστηριότητες από το Φωτόδεντρο. ΣΧΟΛΕΙΟ Στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης, με θέμα την διατροφή, οι μαθητές με την χρήση των Τ.Π.Ε, εξερευνούν, πειραματίζονται και δοκιμάζουν τις γνώσεις τους σε μια σειρά από ψηφιακές δραστηριότητες. Οι

Διαβάστε περισσότερα

εκπαιδευτικο αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού τυπικών και άτυπων ομάδων από μια δυναμική αλληλεξάρτησης

εκπαιδευτικο αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού τυπικών και άτυπων ομάδων από μια δυναμική αλληλεξάρτησης Στη πράξη, για να είναι μια σχολική μονάδα αποτελεσματική, είναι απαραίτητη η αρμονική και μεθοδική λειτουργία του κάθε υποσυστήματος: μαθητές, εκπαιδευτικοί, διδακτικοί χώροι, διαθέσιμα μέσα, με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Έφη Δαρείου Εκπαιδευτικός, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος, Ειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

Human souls Continuation of our rehearsals! It isn't so easy, the students work a lot!!! Every Thursday we meet after the school lessons.

Human souls Continuation of our rehearsals! It isn't so easy, the students work a lot!!! Every Thursday we meet after the school lessons. Human souls Continuation of our rehearsals! It isn't so easy, the students work a lot!!! Every Thursday we meet after the school lessons. 7-5-2010 144 The performance!! 10-5-2010 Πρόσκληση Η θεατρική ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 13 Έλεγχος βάρους και διατροφικές ανωµαλίες στον αγωνιστικό αθλητισµό. Μάριος Γούδας

ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 13 Έλεγχος βάρους και διατροφικές ανωµαλίες στον αγωνιστικό αθλητισµό. Μάριος Γούδας ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 13 Έλεγχος βάρους και διατροφικές ανωµαλίες στον αγωνιστικό αθλητισµό Μάριος Γούδας η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενο. «ιοικώ σηµαίνει διαχειρίζοµαι πληροφορίες για να πάρω αποφάσεις» Βασικότερες πηγές πληροφοριών. Τι είναι η Έρευνα Μάρκετινγκ

Περιεχόµενο. «ιοικώ σηµαίνει διαχειρίζοµαι πληροφορίες για να πάρω αποφάσεις» Βασικότερες πηγές πληροφοριών. Τι είναι η Έρευνα Μάρκετινγκ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0111 «Σύγχρονα Θέµατα ιοίκησης Αθλητισµού»

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. Μέθοδος. Μέρη της Έρευνας. Πώς ερευνήθηκε το πρόβληµα? Μέθοδος. Ερµηνεία µετρήσεων Αξιολόγηση. Μέτρηση.

ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. Μέθοδος. Μέρη της Έρευνας. Πώς ερευνήθηκε το πρόβληµα? Μέθοδος. Ερµηνεία µετρήσεων Αξιολόγηση. Μέτρηση. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ιάλεξη 5. Μετρήσεις στη Φυσική Αγωγή και

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας

Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας Εισαγωγή στην προαγωγή υγείας Δήμητρα Τριανταφύλλου Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Υγεία Παραδοσιακός Προσδιορισμός «Η υγεία είναι η απουσία της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση βασισμένη στο Ηλεκτρονικό Παιχνίδι

Μάθηση βασισμένη στο Ηλεκτρονικό Παιχνίδι Μάθηση βασισμένη στο Ηλεκτρονικό Παιχνίδι Aπαγορεύεται η μερική ή ολική αναδημοσίευση ή αναμετάδοση ή διασκευή και αναπαραγωγή με οποιονδήποτε τρόπο, ηλεκτρονικό, μηχανικό, φωτοτυπικό ή ηχογραφικό του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές. Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου

Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές. Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου Δεκέμβριος 2012 Στόχος Έρευνας Στόχος της έρευνας είναι να σκιαγραφηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής 1. Το ερευνητικό αντικείμενο της αθλητικής ψυχολογίας έχει (α) ψυχοφυσιολογική κατεύθυνση (β) γνωστικο-συμπεριφορική κατεύθυνση (γ) κοινωνικο-ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστεί η µεθοδολογία της έρευνας και η διαδικασία µε την οποία διεξήχθη η συλλογή των ερωτηµατολογίων. 3.1 Μεθοδολογία Έρευνας & ειγµατοληπτική Τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ - ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΕΥΖΗΝ. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α.

ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ - ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΕΥΖΗΝ. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ - ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΕΥΖΗΝ Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Προληπτική μέριμνα του σχολείου για την υγεία των μαθητών Τήρηση συνθηκών και κανόνων υγιεινής

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 1301 «ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορίζοντας την ποιότητα του Εκπαιδευτικού (ΠΠΕ) Μαθαίνοντας μέσα από την παρατήρηση

Προσδιορίζοντας την ποιότητα του Εκπαιδευτικού (ΠΠΕ) Μαθαίνοντας μέσα από την παρατήρηση Προσδιορίζοντας την ποιότητα του Εκπαιδευτικού (ΠΠΕ) Μαθαίνοντας μέσα από την παρατήρηση Μάθηση έξω από την τάξη 4. ΜΑΘΑΙΝΟΝΤΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ Δραστηριότητα έξω από την τάξη για παιδιά νηπιαγωγείου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ/ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ/ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ/ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η παρούσα έρευνα πραγματοποιήθηκε στο 3 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ευόσμου, κατά το διάστημα Μαρτίου-Απριλίου 2014. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Προγράµµατα άσκησης και υγείας Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα αναπτυχθούν Ποια είναι τα θεωρητικά σηµεία που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη για θέµατα παρεµβάσεων και συµπεριφορών

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κέντρο Έρευνας, Μελέτης και Εφαρμογών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναγνωστικός Αλφαβητισµός σε Μαθητές Ε Τάξης ηµοτικού ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΕΣ Ε ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΕ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΗ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΝΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ - ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΡΟΛΩΝ

ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ - ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΡΟΛΩΝ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ - ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΡΟΛΩΝ (ROLE DEBATES) Σκοπός Ο στόχος αυτού του εργαλείου αντανάκλασης είναι να υποκινηθεί η κατανόηση των προοπτικών των διαφορετικών συμμετόχων. Πιο συγκεκριμένα βοηθά τους εκπαιδευτικούς,

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015 Η Επίδραση της Επαφής και της Διαδραστικής Συνεργασίας με Νέους με Αναπηρίες στη Στάση των Μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Πιλοτικό Πρόγραμμα Παρέμβασης Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Επιδημία Παχυσαρκίας Source: IASOWebsite 2013 Αν δεν πάρουμε σύντομα αποτελεσματικά μέτρα,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση και διατήρηση των Νέων αθλητών

Αξιοποίηση και διατήρηση των Νέων αθλητών Αξιοποίηση και διατήρηση των Νέων αθλητών ΞΕΝΙΑ ΑΡΓΕΙΤΑΚΗ, PhD Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Παν. Αθηνών Αναπλ. Ταμίας του ΣΕΓΑΣ Σύγχρονη προσέγγιση Οι νέοι στον αθλητισμό ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΠΟΥΝ 35% ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ 65% Σύγχρονη προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΗ ΤΥΠΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΗ ΤΥΠΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΗ ΤΥΠΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ταξίδι στο κέντρο της γης Ο κόσµος των εντόµων Είµαι ο σπόρος Το παιχνίδι της χαµένης Θη-Σάυρας Υπεύθυνοι Εκπαιδευτικών Προγραµµάτων:

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών. Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP

Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών. Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP Ανθεκτικότητα & Αισιοδοξία: Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP 1 Οι Άνθρωποι μας 2 Συνέπειες Οικονομικής Κρίσης σε Εργαζομένους

Διαβάστε περισσότερα

Αειφόρο Ελληνικό Σχολείο, Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε: Ο σχολικός κήπος Ο ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ

Αειφόρο Ελληνικό Σχολείο, Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε: Ο σχολικός κήπος Ο ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ Ο ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΗΠΟΣ Τι προσφέρει ο σχολικός κήπος; Ανατρέχοντας στην ιστορία των σχολικών κήπων, διαπιστώνεται ότι, ο κυριότερος λόγος δημιουργίας τους ήταν η βιωματική διδασκαλία, η οποία ενθαρρύνει το μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ Ο ρόλος της άσκησης για όλους Η άσκηση με την συστηματική καθοδήγηση αποτελεί ουσιαστική κοινωνική επένδυση γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα