Ο ρόλος της λοίμωξης και της φλεγμονώδους απόκρισης της μητέρας στην πρόωρη ρήξη των εμβρυϊκών υμένων: παθοφυσιολογικά

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ρόλος της λοίμωξης και της φλεγμονώδους απόκρισης της μητέρας στην πρόωρη ρήξη των εμβρυϊκών υμένων: παθοφυσιολογικά"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 11, TΕΥΧ. 3, ΣΕΛ , 2012 Ο ρόλος της λοίμωξης και της φλεγμονώδους απόκρισης της μητέρας στην πρόωρη ρήξη των εμβρυϊκών υμένων: παθοφυσιολογικά δεδομένα Ευαγγελινάκης Νικόλαος, Πολύζου Ηλέκτρα, Κασσάνος Δημήτριος Γ Μαιευτική Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Π.Γ.Ν. «Αττικόν». Αλληλογραφία: Ευαγγελινάκης Νικόλαος, Επιστημονικός συνεργάτης Γ Μαιευτικής & Γυναικολογικής κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο «Αττικόν». Ρίμινι 1, ΤΚ Αθήνα, Τηλ.: , , Fax: Περίληψη Ο πρόωρος τοκετός είτε λόγω πρόωρης έναρξης των συσπάσεων (πριν από τις 37 εβδομάδες κύησης) είτε λόγω πρόωρης ρήξης των υμένων (ΠΡΥ) είναι υπεύθυνος περίπου για το 80% των πρόωρων νεογνών. Σε ΠΡΥ οφείλεται το 30-40% των πρόωρων τοκετών, ενώ αυτό που είναι ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι η επίπτωση της ΠΡΥ βαίνει αυξανόμενη την τελευταία δεκαετία. Ένα βασικό ερώτημα που θα καταβληθεί προσπάθεια να απαντηθεί είναι ο λόγος για τον οποίο από τις γυναίκες που γεννούν πρόωρα σε ορισμένες μόνο επισυμβαίνει ΠΡΥ, παρά το γεγονός ότι οι αιτιολογικοί παράγοντες για τον πρόωρο τοκετό με ΠΡΥ και χωρίς ΠΡΥ είναι πρακτικά οι ίδιοι. Μέχρι σήμερα πολλές είναι οι ερευνητικές προσπάθειες που μελετούν βιοχημικούς δείκτες που αυξάνονται στον πρόωρο τοκετό ανεξάρτητα από το αν υπάρχει ή όχι ρήξη των εμβρυϊκών υμένων. Η καλύτερη κατανόηση των ομοιοτήτων και των διαφορών στα μοριακά μονοπάτια αυτών των δύο καταστάσεων ενδεχόμενα θα ανοίξει νέους ορίζοντες για έρευνα και θεραπευτική παρέμβαση. Στην παρούσα ανασκόπηση δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στο πιθανόν διαφορετικό ρόλο των μεσολαβητών της φλεγμονής (κυτταροκίνες και μεταλλινοπρωτεάσες) και του προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου (απόπτωση) στον πρόωρο τοκετό με ΠΡΥ και στον πρόωρο τοκετό χωρίς ΠΡΥ. Λέξεις κλειδιά: Πρόωρη ρήξη υμένων, φλεγμονή, μεταλλινοπρωτεάσες, απόπτωση, γονιδιακοί πολυμορφισμοί Εισαγωγή Η πρόωρη ρήξη υμενών (ΠΡΥ) αποτελεί μία από τις κυριότερες προωρότητας. Υπολογίζεται ότι το 30-40% του συνόλου των πρόωρων τοκετών οφείλεται στην ΠΡΥ 1. Η προωρότητα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα υγείας σε διεθνές επίπεδο, δεδομένου ότι ευθύνεται για το 80% των νεογνικών θανάτων και το 60% των ανίατων αναπηριών νευρολογικής αιτιολογίας. Στο ίδιο πλαίσιο είναι σημαντικό κοινωνικό ζήτημα αφού η επίδραση της προωρότητας στη νευροφυσιολογική ανάπτυξη των νεογνών συχνά οδηγεί σε διαταραχές μάθησης ή συμπεριφοράς και προφανώς αυτές ακολουθούν τα άτομα αυτά και τον κοινωνικό τους περίγυρο εφ όρου ζωής. Η ρήξη των εμβρυϊκών υμένων στο τέλος της κύησης είναι μία φυσιολογική εξέλιξη στα πλαίσια της διαδικασίας του τοκετού που ακολουθεί τις συσπάσεις της μήτρας. Όταν, ωστόσο, επισυμβαίνει νωρίτερα και καταλήγει σε πρόωρο τοκετό αποτελεί έναν από τους βασικότερους παράγοντες νεογνικής θνητότητας και θνησιμότητας. Η επίπτωση της ΠΡΥ και του επακόλουθου πρόωρου τοκετού παραμένει σε υψηλά επίπεδα, εν μέρει λόγω της μη κατανόησης των αιτιών και του υποκείμενου παθοφυσιολογικού μηχανισμού. Για το λόγο αυτό δεν έχει καταστεί δυνατόν μέχρι στιγμής να αναπτυχθεί ένα ειδικό και αξιόπιστο διαγνωστικό τεστ που θα προβλέπει την πιθανότητα της ΠΡΥ 2,3. Χωρίς την ύπαρξη ενός προγνωστικού βιολογικού δείκτη για την ΠΡΥ είναι λογικό ότι δε μπορεί να καταστρωθεί καμία κοινή προληπτική στρατηγική. Πολλοί σημαντικοί αιτιολογικοί παράγοντες έχουν κατά καιρούς συνδεθεί με την ΠΡΥ. Η εξασθένιση του εξωκυττάριου στρώματος του αμνιοχορίου (ΕΚΣ) που οφείλεται στην αποδόμηση του κολλαγόνου αποτελεί ένα από τα βασικότερα γεγονότα που επισυμβαίνουν και καταλήγουν στην ΠΡΥ. Τόσο ενδογενείς όσο και εξωγενείς παράγοντες μπορούν να προκαλέσουν την αποδόμηση του κολλαγόνου. Οι ενδογενείς παράγοντες περιλαμβάνουν μία τοπική παραλλαγή στο πάχος των μεμβρανών και στο περιε- EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 107

2 Ο ρόλος της λοίμωξης και της φλεγμονώδους απόκρισης στην πρόωρη ρήξη των εμβρυϊκών υμένων Ευαγγελινάκης και συν. χόμενο σε αυτές κολλαγόνο (ελαττωμένο). Οι εξωγενείς παράγοντες περιλαμβάνουν προϊόντα μεταβολισμού βακτηρίων καθώς και τη φλεγμονώδη ανοσολογική αντίδραση είτε του εμβρύου είτε της μητέρας. Παρά το γεγονός ότι έχουν ανιχνευθεί βακτηριακές κολλαγονάσες στο αμνιακό υγρό γυναικών με ΠΡΥ, ούτε προέβλεπαν με ειδικό τρόπο ούτε παράγονταν σε ικανές ποσότητες ώστε να προκαλέσουν αποδόμηση του κολλαγόνου των υμενών. Πρόσφατα, υπάρχουν αρκετά ερευνητικά δεδομένα που να συσχετίζουν τις μεταλλοπρωτεϊνάσες του στρώματος (ΜΜΡ) ενεργοποιούνται από τη φλεγμονώδη διεργασία- με την ελάττωση της συγκέντρωσης του κολλαγόνου και την εξασθένιση των υμένων. Η υπόθεση ότι η ΠΡΥ αποτελεί «σύνδρομο φλεγμονώδους αντίδρασης του ξενιστή» δικαιολογείται από το γεγονός ότι οι φλεγμονώδεις δείκτες είναι είτε ενεργοποιημένοι είτε αυξημένοι στους περιεχόμενους στη μήτρα ιστούς ανεξάρτητα από την αιτιολογία της ΠΡΥ. Στην παρούσα ανασκόπηση μελετούμε το ρόλο των δεικτών της φλεγμονής στην ΠΡΥ με έμφαση στη γενετική προδιάθεση και το ρόλο των γονιδίων που εμπλέκονται στη φλεγμονώδη απόκριση. Η δομή και λειτουργίες των ανθρώπινων εμβρυϊκών υμένων Οι ανθρώπινοι εμβρυϊκοί υμένες αποτελούνται από το άμνιο και το χόριο που συνδέονται από το εξωκυττάριο στρώμα (ΕΚΣ) 4. Οι υμένες οι οποίοι είναι αποκλειστικά εμβρυϊκής προέλευσης περιβάλλουν την ενδομητρική κοιλότητα και αποτελούντο σάκο μέσα στον οποίο αναπτύσσεται το έμβρυο. Οι εμβρυϊκοί υμένες αυξάνονται σε διαστάσεις ανταποκρινόμενοι στον αυξανόμενο όγκο του εμβρύου και του αμνιακού υγρού. Η εσωτερική τους επιφάνεια καλύπτεται από επιθήλιο το οποίο και είναι σε άμεση συνάφεια με το αμνιακό υγρό. Το άμνιο φέρει τόσο επιθηλιακά όσο και μεσεγχυματικά στοιχεία. Η αμνιακή κοιλότητα οριοθετείται από μία στοίβα επιθηλιακών κυττάρων (είτε πλακώδες είτε κυλινδρικό επιθήλιο). Το χόριο σχηματίζεται από την εμφυτευμένη βλαστοκύστη από τον πόλο προς την ενδομητρική κοιλότητα, και καλύπτεται από το λαχνωτό χόριο και το έσω φθαρτό. Η παροχή αίματος σ αυτή την περιοχή περιορίζεται σταδιακά και οι λάχνες εκφυλίζονται, σχηματίζοντας το ανάγγειο χόριο. Το άμνιο στη συνέχεια συνέχεται με το μεσόδερμα από το χόριο, ώστε να σχηματιστεί τελικά το χοριοάμνιο. Τα κατάλοιπα του έσω φθαρτού που προσκολλώνται στο χόριο έρχονται σε συνάφεια με το τοιχωματικό φθαρτό από την πλευρά της μητέρας και από τη στιγμή αυτή και μετά η μήτρα είναι αυτή που υποστηρίζει τις εμβρυϊκές μεμβράνες. Το ΕΚΣ αποτελείται ένα δίκτυο ινώδων πρωτεϊνών εμβυθισμένο σε ένα τζελ πολυσακχαριτών και είναι αυτό που σχηματίζει το αρχιτεκτονικό πλαίσιο του αμνιοχορίου 3. Η ελαστικότητα των υμένων εξαρτάται από τον τύπο του κολλαγόνου που αποτελεί το ΕΚΣ και αυτές ινώδεις πρωτεΐνες είναι κατά βάση τύποι κολλαγόνου 5,6. Η αντοχή στον εφελκυσμό παρέχεται κατά βάση από τις διάμεσες ίνες κολλαγόνου τύπου Ι και ΙΙΙ μαζί, όμως, με μικρές ποσότητες τύπου V, VI και VII. Το κολλαγόνο τύπου IV της βασικής μεμβράνης (το άμνιο και το χόριο συνδέονται με το ΕΚΣ μέσω μίας βασικής μεμβράνης) παρέχει το ικρίωμα για τη συγκρότηση άλλων δομικών πρωτεϊνών, όπως η λαμινίνη, η εντασίνη, η ελαστίνη, η φιμπρονεκτίνη, η ντεκορίνη, οι ιντεγκρίνες και πρωτεογλυκάνες. Το κολλαγόνο αυτό διαδραματίζει σημαντικό ρόλο τόσο στην ανάπτυξη όσο και στη διατήρηση του ΕΚΣ 5. Οι ίνες κολλαγόνου τύπου V και VII είναι ελάσσονος σημασίας, αλλά παρέχουν επιπρόσθετα σημεία πρόσδεσης στη βασική μεμβράνη. Οι ίνες κολλαγόνου του ΕΚΣ υπόκεινται σε διαρκή ανανέωση και αναδιάρθρωση κατά τη διάρκεια της κύησης ώστε να προσαρμοστούν στον αυξανόμενο όγκο και τάση καθώς εξελίσσεται η κύηση 7. Στη διάρκεια των τελευταίων 8 εβδομάδων της κύησης, αυτή διεργασία συνεχούς αναδιάρθρωσης λαμβάνει τη μορφή της ελάττωσης σε κολλαγόνο του άμνιου 7. Η πρόωρη ρήξη των υμένων Η ΠΡΥ επισυμβαίνει μετά την ενεργοποίηση ενός πολύπλευρου και με πολλά βήματα μονοπατιού 5,6. Πολλοί επιδημιολογικοί και κλινικοί παράγοντες θεωρούνται υποκινητές της ΠΡΥ. Μεταξύ αυτών κυρίαρχη θέση κατέχουν οι λοιμώξεις του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος (κολπίτιδα, λοιμώξεις από τριχομονάδα, γονόκοκκο, χλαμύδια και υποκλινική χοριοαμνιονίτιδα), μαιευτικοί παράγοντες (πολύδυμη κύηση, πολυάμνιο, ανεπάρκεια τραχήλου, προηγούμενο χειρουργείο στον τράχηλο, κολπική αιμόρροια), συμπεριφοριολογικοί παράγοντες (κάπνισμα, κατάχρηση ουσιών, διατροφική κατάσταση και συνουσία) και πιθανόν περιβαλλοντολογικές μεταβολές (μεταβολή βαρομετρικής πίεσης). Επιπρόσθετα, βιοχημικά σήματα από το έμβρυο (αποπτωτικά και ενδοκρινικά σήματα) έχουν συσχετισθεί με την έναρξη της ΠΡΥ 7. Η χοριοαμνιονίτιδα είναι η πιο συχνή επιπλοκή που συνδέεται με ΠΡΥ. Επιδημιολογικά, κλινικά, ιστολογικά, μικροβιολογικά και εργαστηριακά (μοριακή βιολογία) δεδομένα υποδεικνύουν ότι η φλεγμονή τοπικά ή και συστηματικά διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην παθογένεση της ΠΡΥ 6-8. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι όσο πιο νωρίς συμβαίνει η ΠΡΥ τόσο πιθανότερο να ευθύνεται κλινική ή υποκλινική χοριοαμνιονίτιδα. Ιστολογικές μελέτες υποδεικνύουν ότι πολύ συχνά προϋπάρχει της ΠΡΥ λοίμωξη και φλεγμονή στην ενδαμνιακή κοιλότητα και τους εμβρυϊκούς υμένες. Χαρακτηριστικά, ιδιαίτερα συχνά αναδεικνύονται ιστολογικές αλλοιώσεις φλεγμονώδους τύπου σε σημεία παρακείμενα από εκεί που έγινε η ρήξη των υμενών 9. Από παλαιότερα έχει τεθεί η υποψία ότι τοξίνες και ένζυμα που αποδομούν το στρώμα και παράγονται από βακτήρια ενέχονται στην ΠΡΥ. Για το λόγο αυτό βακτηριακά στελέχη που απομονώνονται συχνά από το κατώτερο αναπαραγωγικό σύστημα γυναικών με ΠΡΥ ή πρόωρο τοκετό έχουν δοκιμαστεί ως προς την επίδρασή τους σε εμβρυϊκούς υμένες. Έκθεση εμβρυϊκών υμένων in vitro σε βακτηριακές κολλαγονάσες ελάττωσε σημαντικά την αντοχή στην εφέλκυση και την ελαστικότητα του υμένα 10. Μάλιστα, όσο μεγαλύτερη ήταν η ποσότητα των κολλαγονασών τόσο μεγαλύτερη ήταν η πιθανότητα να επισυμβεί η ρήξη των υμενών, ενώ η έκθεση των υμένων σε άλλα μικροβιακά στελέχη που δεν παρήγαγαν κολλαγονάσες δεν επέδρασε καθόλου στους υμένες 10. Παρά το γεγονός ότι μεγάλος αριθμός βακτηριακών τοξινών εμπλέκεται στην ΠΡΥ, οι ποσότητες που απαιτούνται ώστε να επιδράσουν στη δομή των υμένων in vitro σπάνια επιτυγχάνονται στο αμνιακό υγρό. Επιπρόσθετα, φαίνε- 108

3 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 11, TΕΥΧ. 3, ΣΕΛ , 2012 Πίνακας 1: Δεδομένα για την εμπλοκή των μεταλλοπρωτεϊνασών (ΜΜΡ) στην ΠΡΥ Ευρήματα Μέθοδος Είδος Βιβλ.Αναφορά Αυξημένη κολλαγονολυτικής δραστηριότητας στους εμβρυικούς υμένες μετά ΠΡΥ Zymogram Άνθρωπος 15 Η δραστηριότητα της 92-kD τύπου 4 κολλαγονάσης (ΜΜΡ-9) αυξάνεται στο αμνιοχόριο στον τοκετό Zymogram Άνθρωπος 16 Οι κυτταροκίνες IL-1 και TNFa αυξάνουν τη ΜΜΡ και ελαττώνουν τη ΤΙΜΡ σε κύτταρα χορίου in vitro Western blot Άνθρωπος 17 H MMΡ 9 επάγεται στο άμνιο αρουραίων προ του τοκετού Zymogram Αρουραίος 18 Στο αμνιακό υγρό γυναικών με ΠΡΥ Western blot, υπάρχει αυξημένη δραστηριότητα των Zymogram ΜΜΡ και μειωμένη των ΤΙΜΡ Άνθρωπος 19 Επαγωγή της ΜΜΡ9 και αυξημένη RT-PCR, ISH, έκφραση της ΜΜΡ2 επιμολυσμένους IHC, Zymogram εμβρυικούς υμένες Άνθρωπος 20 Οι εμβρυικοί υμένες εκφράζουν και RT-PCR, τους 4 τύπους των ΤΙΜΡ ISH, IHC Άνθρωπος 21 Οι εμβρυικοί υμένες αποτελούν πηγή RT-PCR, στρωματολυσινών ISH, IHC Άνθρωπος 22 Η λοίμωξη δημιουργεί ανισορροπία στην αναλογία μορίων ΜΜΡ/ΤΙΜΡ με αποτέλεσμα αυξημένη βιοδιαθεσιμότητα των ΜΜΡ στην αμνιακή κοιλότητα PCR, ELISA Άνθρωπος 23 Το αμνιοχόριο in vitro παρουσιάζει ανισορροπία στα επίπεδα ΜΜΡ και ΤΙΜΡ όταν εκτίθεται σε βακτηριακές τοξίνες ανάλογες με αυτές που παρατηρούνται in vivo στην ΠΡΥ PCR, ELISA Άνθρωπος 24 Αυξημένη συγκέντρωση ενεργού ΜΜΡ9 στο αμνιακό υγρό γυναικών με ΠΡΥ ELISA Άνθρωπος 25 Μικρότερη αύξηση της ενεργού ΜΜΡ9 σε τοκετό (πρόωρο ή μη) χωρίς ΠΡΥ ELISA Άνθρωπος 25 Ειδική και «τοπική» επαγωγή της προ-μρ9 των εμβρυικών υμένων γύρω από την περιοχή του τραχήλου προ του τοκετού ίσως παίζει κάποιο ρόλο στον «προγραμματισμό» για ρήξη στο σημείο αυτό λόγω λοίμωξης ή τοκετού ELISA, Zymogram Άνθρωπος 26 Αυξημένη αναλογία ΜΜΡ9 προς ΤΙΜΡ Ι σχετίζεται με ελαττωμένη ελαστικότητα και εφελκυσιμότητα των εμβρυικών υμένων σε ανεπίπλεκτο τοκετό ELISA Άνθρωπος 27 IL-1: Ιντερλευκίνη-1, TNF: Παράγοντας νέκρωσης όγκων, TIMP: ιστικός αναστολέας μετολλοπρωτεϊνασών, RT-PCR: αλυσιδωτή αντίδραση πολυμερισμού με ανάστροφη μεταγραφάση, ISH: in situ υβριδισμός, IHC: ανοσοϊστοχημεία, ELISA: ανοσοενζυμική μέθοδος ται ότι η ανοσολογική απάντηση του ξενιστή και η αντιβιοτική θεραπεία μπορούν να περιορίσουν τη βλαβερή δράση αυτών των τοξινών στο σώμα. Στο ίδιο πλαίσιο, έχει παρατηρηθεί ΠΡΥ σε γυναίκες στις οποίες ο μικροοργανισμός που απομονώνεται στο αμνιακό υγρό δεν παράγει κάποια κολλαγόνωση ή άλλη πρωτεάση, ενώ υπάρχει και μελέτη που δείχνει ότι επιθετική αντιβιοτική αγωγή δε μειώνει τον κίνδυνο της ΠΡΥ 10. Πολλοί είναι οι μελετητές πλέον που υποστηρίζουν ότι η βακτηριακή λοίμωξη μπορεί μεν να είναι ο υποκινητής, αλλά η ανοσολογική απάντηση της μητέρας είναι ο πραγματικός αιτιολογικός παράγοντας για την ΠΡΥ 9,10. Ειδικότερα, υπάρ- EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 109

4 Ο ρόλος της λοίμωξης και της φλεγμονώδους απόκρισης στην πρόωρη ρήξη των εμβρυϊκών υμένων Ευαγγελινάκης και συν. Πίνακας 2: Δείκτες φλεγμονής και πρόωρη ρήξη εμβρυικών υμένων Ευρήματα Μέθοδος Μέθοδος Βιβλ.Αναφορά Διαλυτό διακυττάριο μόριο προσκόλλησης Ι (ICAM I) αυξάνεται με στην ΠΡΥ Ορός μητέρας Elisa 36 IL-6 και TNFα αυξάνουν σε Ορός μητέρας και χοριοαμνιονίτιδα και ΠΡΥ αμνιακό υγρό Elisa 37 IL-1β, IL-6, TNFα, IFNγ, EGF αυξάνουν Ορός μητέρας και στην ΠΡΥ αμνιακό υγρό RIA και Elisa 38 Αυξημένη IL-6 στο αμνιακό υγρό σε χοριοαμνιονίτιδα και ΠΡΥ Αμνιακό υγρό Elisa 39 Αυξημένα λευκά αιμοσφαίρια όταν υπήρχε θετική καλλιέργεια αμνιακού υγρού, ιστολογικά τεκμηριωμένη και κλινική χοριοαμνιονίτιδα σε γυναίκες με ΠΡΥ Αμνιακό υγρό Μέτρηση WBC 40 CRP ως δείκτης υποκλινικής χοριοαμνιονίτιδας Ορός μητέρας Μέθοδος για CRP 41 IL-6 του τραχηλικού υγρού αυξάνει σε ΠΡΥ με χοριοαμνιονίτιδα Τραχηλικό υγρό Elisa 42 Αυξημένα επίπεδα IL-2, IFNγ και IL-12 στον πλακούντα σε ΠΡΥ Πλακούντας Elisa 43 Αυξημένα επίπεδα IL-18 στο αμνιακό υγρό σε ΠΡΥ Αμνιακό υγρό Elisa 44 Αυξημένα επίπεδα TNFa στο αμνιακό υγρό σε χοριοαμνιονίτιδα με ΠΡΥ Αμνιακό υγρό Elisa 45,46 ELISA: ανοσοενζυμική μέθοδος, IL-1β/IL-6: Ιντερλευκίνη-1β/6, TNFα: Παράγοντας νέκρωσης όγκων-α, IFNγ: ιντερφερόνη-γ, EGF: επιδερμιδικός παράγοντας ανάπτυξης, RIA: ανοσοραδιολογική μέθοδος, CRP: C-αντιδρώσα πρωτεΐνη χουν δεδομένα ότι η ΠΡΥ είναι μία ενδογενής «αυτοάνοση» κατάσταση κατά την οποία η φλεγμονώδης απόκριση του ξενιστή ενεργοποιεί τις ΜΜΡ που οδηγούν στην αποδόμηση του ΕΚΣ, και προδιαθέτουν στη ρήξη των υμένων 11. Οι μεταλλοπρωτεϊνάσες του στρώματος (Matrix Metalloproteinases MMPs) και οι αναστολείς τους (TIMPs) στην ΠΡΥ Οι εμβρυϊκοί υμένες υφίστανται κατά τη διάρκεια της κύησης μία προγραμματισμένη διεργασία κολλαγονολυτικής αναδιάταξης (=remodeling) του ΕΚΣ, ώστε να προσαρμόζονται στο διαρκώς αυξανόμενο όγκο και πίεση 12,13. Αυτή η ελεγχόμενη διεργασία κολλαγονόλυσης διαμεσολαβείται από τους ΜΜΡ, καθένας από τους οποίους αποδομεί συγκεκριμένο υπόστρωμα. Υπάρχουν αρκετοί ρυθμιστικοί μηχανισμοί οι οποίοι επηρεάζουν την επίδραση των ΜΜΡ στην αποδόμηση του ΕΚΣ. Γενικά, η δράση των ΜΜΡ ελέγχεται στενά όχι μόνο από τον έλεγχο της μεταγραφής και της μετάφρασής τους, αλλά και σε μετα-μεταγραφικό επίπεδο (ενεργοποίηση των ζυμογόνων μορφών των ΜΜΡ) και σε επίπεδο ιστού (με ειδικούς ρυθμιστές, γνωστοί ως ιστικοί αναστολείς των ΜΜΡ, ΤΙΜΡ). Έχει τεκμηριωθεί η ισορροπημένη δράση των ΜΜΡ και των ΤΙΜΡ σε πολλά συστήματα κατά την αναδιάρθρωση ιστών 14. Στον άνθρωπο έχουν αναγνωριστεί 24μέλη της οικογένειας πρωτεϊνών των ΜΜΡ και 4 της οικογένειας των ΤΙΜΡ. Ο ρόλος των ΜΜΡ στον ανθρώπινο τοκετό και την ΠΡΥ έχει μελετηθεί αρκετά την τελευταία δεκαετία. Στην ΠΡΥ έχει τεκμηριωθεί αυξημένη κολλαγονόλυση καθώς και ελάττωση στο περιεχόμενο σε κολλαγόνο των μεμβρανών 15, όπως και ο σημαντικός ρόλος των ΜΜΡ τόσο με μοριακές όσο και με βιοχημικές μεθόδους (πίνακας 1). Η απόπτωση στην ΠΡΥ Η διεργασία του προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου ή απόπτωση έχει διαπιστωθεί ότι διαδραματίζει κεφαλαιώδη ρόλο στην ΠΡΥ. Σε ζωικά πειραματικά πρότυπα τεκμηριώθηκε ότι αμνιακά επιθηλιακά κύτταρα εισέρχονται στη φάση της απόπτωσης στα πλαίσια μίας καλά ενορχηστρωμένης διαδικασίας αποδόμησης του ΕΚΣ, πριν από την επίσημη έναρξη του τοκετού 28. Το γεγονός αυτό υποδεικνύει ότι η ΠΡΥ πιθανότατα δεν είναι αποτέλεσμα μόνο μηχανικών δυνάμεων, αλλά κυρίως βιοχημικών αλλαγών. Υπάρχουν δύο κύρια μονοπάτια απόπτωσης που και τα δύο μπορεί να διαδραματίζουν κάποιο ρόλο στην ΠΡΥ και ενεργοποιούνται από λοίμωξη, γονοτοξικούς παράγοντες ή άλλους άγνωστους παράγοντες. i) Μονοπάτι μεσολαβούμενο από τον υποδοχέα του TNF (TNFR1) και τον Fas Αυτοί οι δύο υποδοχείς συνδέονται με τα υποκατάστατά τους, τον TNF και τον FasL αντίστοιχα, μέσω δύο πρωτεϊνών αγκίστρωσης των TRADD (TNFR-associated Death Domain) και FADD (Fas-associated Death Domain). Αυτές οι πρωτεΐνες ενεργοποιούν μία ομάδα πρωτεασών, γνωστές ως κασπάσες. Η ενεργοποίηση, λοιπόν, του καταρράκτη τν κασπασών οδηγεί στην πρωτεόλυση 3 βασικών ομάδων υποστρωμάτων: πρωτεϊνών που συμμετέχουν σε ομοιοστατικές αντιδρά- 110

5 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 11, TΕΥΧ. 3, ΣΕΛ , 2012 Πίνακας 3: Μελέτες γονιδίων στον πρόωρο τοκετό και την πρόωρη ρήξη υμένων (ΠΡΥ) Γονίδιο SNP Πληθυσμός Αποτέλεσμα Βιβλ.Αναφ. CD Μητέρα-δίδυμα και μητέρα-τρίδυμα Θετική συσχέτιση με ΠΡΥ 50 Fas -670 Νεογνά Θετική συσχέτιση με ΠΡΥ 51 TNFα -308 Πρώτο νεογνό σε πολύδυμες κυήσεις Θετική συσχέτιση με ΠΡΥ 52 HSP Πρώτο νεογνό σε πολύδυμες κυήσεις Θετική συσχέτιση με ΠΡΥ 52 MMP8-799C, -381, +17 Νεογνά Αφροαμερικανών Θετική συσχέτιση με ΠΡΥ 53 Fas -670 Μητέρα-νεογνό Θετική συσχέτιση με ΠΡΥ 54 TNFα -308 Μητέρες Θετική συσχέτιση με ΠΡΥ 55 TNFα -308 Μητέρες Θετική συσχέτιση με ΠΡΥ και την ύπαρξη βακτηριακής κολπίτιδας 56 MMP Νεογνά Αφροαμερικανών Καμία συσχέτιση με ΠΡΥ σε Αφροαμερικανούς 57 MMP9 14 CA Νεογνά Αφροαμερικανών Θετική συσχέτιση με ΠΡΥ σε Αφροαμερικανούς 57 MMP Νεογνά Θετική συσχέτιση με ΠΡΥ 58 TLR4 896 Αφροαμερικανές μητέρες Καμία συσχέτιση με ΠΡΥ 59 CARD Αφροαμερικανίες μητέρες Καμία συσχέτιση με ΠΡΥ 59 σεις σε στρεσογόνα ερεθίσματα, με κυριότερες τις PARP (πολυμεράση της ADP-ριβόζης, ένζυμο επιδιόρθωσης του DNA), και την DNA εξαρτώμενη πρωτεϊνική κινάση. δομικών πρωτεϊνών που διατηρούν την ακεραιότητα του κυτταροσκελετού ή του πυρηνικού στρώματος (βακτίνη, λαμινίνη), και πολλές πρωτεΐνες με άγνωστη δράση 29. Οι κασπάσες φυσιολογικά βρίσκονται μέσα στο κύτταρο με τη μορφή του ανενεργού προενζύμου τους και ενεργοποιούνται με πρωτεολυτική διάσπαση στα ασπαρτικά παράγωγά τους Βασικά, οι κασπάσες ταξινομούνται σε δύο κατηγορίες: τους εκκινητές (initiators) και τους τελεστές (effectors) της απόπτωσης. Οι εκκινητές είναι μία ομάδα κασπασών που άμεσα ενεργοποιούν τον καταρράκτη της πρωτεόλυσης, ενώ οι τελεστές είναι μία ομάδα πρωτεϊνών των οποίων η δράση εν τέλει καταλήγει στην έναρξη της απόπτωσης 30. Οι TRADD και FADD που προαναφέρθηκαν ενεργοποιούν ανεξάρτητα την προκασπάση 8 στην ενεργό μορφή της 31. ii) Μονοπάτι του p53 Το δεύτερο μονοπάτι εκκινείται από το p53 μία πρωτεΐνη ενεργοποιητής. Αύξηση των επιπέδων του p53 στο κύτταρο επάγει την έκφραση του bax (προαποπτωτικός παράγοντας) το οποίο με τη σειρά του προκαλεί βλάβες στη μιτοχονδριακή μεμβράνη με αποτέλεσμα να απελευθερώνεται κυτόχρωμα C. Το κυτόχρωμα C με τη σειρά του ενεργοποιεί τον Apaf (Apoptosis Protease Activating Factor παράγοντας ενεργοποίησης αποπτωτικών πρωτεασών) που μετατρέπει την προκασπάση 9 στην ενεργό μορφή της. Το p53, επίσης, καταστέλλει το Bcl-2 (ένας αντιαποπτωτικός παράγοντας) του οποίου η βασική λειτουργία είναι η προστασία της μιτοχονδριακής μεμβράνης. Τόσο η κασπάση 8 όσο και η 9 από τη στιγμή που ενεργοποιούνται, με όποιο από τα δύο μονοπάτια, μπορούν να εκκινήσουν τον καταρράκτη των κασπασών. Οι κασπάσες 3, 7 και 6 ενεργοποιούνται διαδοχικά με αποτέλεσμα τελικά την αποδόμηση δομικών πρωτεϊνών, πρωτεϊνών που μετέχουν στην ομοιόσταση, αλλά και άλλων που συνολικά εμπλέκονται στον προγραμματισμένο θάνατο του κυττάρου. Αυτά τα μονοπάτια διασταυρώνονται σε αρκετά σημεία. Το p53 για παράδειγμα μπορεί να ενεργοποιήσει τον Fas σε κάποιους ιστούς. Ακόμη, η κασπάση 8 είναι γνωστό ότι καταστέλλει το Bcl-2 και ενεργοποιεί το bid, το οποίο επίσης προκαλεί απελευθέρωση κυτοχρώματος. Η κασπάση 8, τέλος, μπορεί από μόνης της να ενεργοποιήσει την κασπάση 9 απουσία του Apaf από το σύστημα 32. Η έκφραση του γονιδίου του Fas στους εμβρυϊκούς υμένες έχει τεκμηριωθεί 33. Επιπρόσθετα, η in vitro λοίμωξη των υμένων επάγει πολλά από τα γονίδια που εμπλέκονται στα αποπτωτικά μονοπάτια 34. Ο Fas, η κασπάση 8 και οι υπόλοιπες εκκινητές (2 και 9) και τελεστές κασπάσες (6,7 και 10) επάγονται στους εμβρυϊκούς υμένες ως απάντηση σε in vitro λοίμωξη (διέγερση από λιποπολυσακχαρίτη- LPS), υποδεικνύοντας ότι η απόπτωση σαφώς διαδραματίζει κάποιο ρόλο σε οποιαδήποτε λοίμωξη του άμνιου. Ο ρόλος των φλεγμονωδών κυτταροκινών στην ΠΡΥ Οι Yoon και συν. αναφέρουν ποσοστό 42% χοριοαμνιονίτιδας σε γυναίκες με ΠΡΥ 35. Ως χοριοαμνιονίτιδα θεώρησαν, ωστόσο, αυξημένα επίπεδα ΜΜΡ8 και λευκών αιμοσφαιρίων στο αμνιακό υγρό, θέτοντας τη βάση για την υπόθεση ότι ακόμη και υποκλινική λοίμωξη του άμνιου μπορεί να πυροδοτεί την ΠΡΥ, χωρίς να απαιτούνται κλινικά σημεία λοίμωξης. Πλέον, η ενεργοποίηση της φλεγμονώδους απόκρισης της μητέρας (παραγωγή κυτταροκινών), η ενεργοποίηση των ΜΜΡ και της απόπτωσης έχει τεκμηριωθεί επαρκώς στην ΠΡΥ. Ο τρόπος που μεταβάλλονται τα επίπεδα αρκετών δεικτών φλεγμονής συνοψίζονται στον πίνακα 2. Ύπαρξη ξεχωριστών μοριακών μονοπατιών στον πρόωρο τοκετό ανάλογα με τη συνύπαρξη ή όχι ΠΡΥ Οι αιτιολογικοί παράγοντες στον πρόωρο τοκετό με ή χω- EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 111

6 Ο ρόλος της λοίμωξης και της φλεγμονώδους απόκρισης στην πρόωρη ρήξη των εμβρυϊκών υμένων Ευαγγελινάκης και συν. ρίς ΠΡΥ είναι παρόμοιοι: και στις δύο περιπτώσεις στο 50% των περιστατικών η αιτία είναι η λοίμωξη. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη ξεκαθαριστεί για ποιο λόγο σε ορισμένες γυναίκες γίνεται ΠΡΥ και σε άλλες όχι, αφού φαίνεται το σημείο εκκίνησης να είναι το ίδιο. Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι υπάρχουν συγκεκριμένοι μοριακοί παράγοντες οι οποίοι είτε απουσιάζουν εντελώς ή εκφράζονται σε πολύ μικρότερο επίπεδο στις γυναίκες με πρόωρο τοκετό χωρίς ΠΡΥ 47. Στον πρόωρο τοκετό ανεξάρτητα από το γεγονός εάν συνυπάρχει ή όχι ΠΡΥ κεντρικό ρόλο κατέχει ο καταρράκτης των κυτταροκινών, η ενεργοποίηση του οποίου και η έντασή του εξαρτάται από τη φύση και την εστία της λοίμωξης. Όταν, ωστόσο, μελετήθηκαν οι κυριότερες προφλεγμονώδεις κυτταροκίνες (IL-1β, IL-6 και TNF-α) στον πρόωρο τοκετό με ΠΡΥ και χωρίς ΠΡΥ, διαπιστώθηκε ότι ο TNF-α διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην ΠΡΥ επάγοντας τους μηχανισμούς της απόπτωσης, την ενεργοποίηση των ΜΜΡ και των κασπασών και τέλος την αποδόμηση του ΕΚΣ στους εμβρυϊκούς υμένες 48. Η IL-1β συμμετέχει στην ίδια διαδικασία, αλλά σε μικρότερο βαθμό, ενώ η IL-6 κατ ελάχιστο μόνο συμβάλλει στην ενεργοποίηση των ΜΜΡ ή την απόπτωση στους εμβρυϊκούς υμένες 49. Τα μέχρι στιγμής ευρήματα δεικνύουν, λοιπόν, ότι μία ή περισσότερες κυτταροκίνες λειτουργούν ως διακόπτης μεταξύ των δύο μονοπατιών που οδηγούν στην ΠΡΥ σε ορισμένες γυναίκες, ενώ σε άλλες γυναίκες επισυμβαίνει πρόωρος τοκετός χωρίς ΠΡΥ. Γενετική Προδιάθεση στην ΠΡΥ Την τελευταία δεκαετία, λοιπόν, αρκετά νέα δεδομένα έχουν προκύψει όσον αφορά τους μοριακούς και παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς που εμπλέκονται στην ΠΡΥ, ενώ έχουν αναγνωριστεί και κάποιοι βιοχημικοί δείκτες που εμπλέκονται και μπορούν να μετρηθούν. Ωστόσο, κανένα από αυτά τα καινούργια δεδομένα δεν οδήγησε στην επιθυμητή ελάττωση της επίπτωσης του πρόωρου τοκετού. Μία εναλλακτική στον προσδιορισμό βιοχημικών δεικτών στρατηγική θα ήταν ο προσδιορισμός γενετικών ποικιλομορφιών που εμπλέκονται σε αυξημένο κίνδυνο για ΠΡΥ και βέβαια να προσδιοριστεί ο αυξημένος αυτός κίνδυνος. Ήδη ένας μεγάλος αριθμός μελετών έχει πραγματοποιηθεί πάνω σε μονονουκλεοτιδικούς πολυμορφισμούς (single-nucleotide polymorphisms, SNPs) γονιδίων που διαπιστωμένα εμπλέκονται στα μονοπάτια που έχουν προαναφερθεί. Αναφορά στις κυριότερες από αυτές γίνεται στον πίνακα 3. Οι περισσότερες από αυτές τις ερευνητικές προσπάθειες εστίασαν σε πολυμορφισμούς ενός μόνο τόπου (single-locus) και τη συσχέτισή τους με την ΠΡΥ. Η ΠΡΥ, ωστόσο, είναι μία σύνθετη νόσος στην οποία εμπλέκονται πολλαπλά παθοφυσιολογικά μονοπάτια. Ήταν, συνεπώς, δύσκολο να βρεθεί ούτως ή άλλως συσχέτιση πολυμορφισμού ενός μόνο τόπου και της ΠΡΥ. Χαρακτηριστικά μία μετα-ανάλυση από τον Menon και συν. απέδειξε ότι δεν υπάρχει καμία συσχέτιση ή συμβολή ανάμεσα σε ένα συγκεκριμένο SNP του υποκινητή του γονιδίου του TNF-α στη θέση -308 και την ΠΡΥ, παρά το γεγονός ότι σε άλλες μεμονωμένες μελέτες είχε τεθεί η σοβαρή υποψία ότι ίσχυε κάτι τέτοιο 60. Αξίζει, βέβαια, να σημειωθεί ότι ο ρόλος και η δράση ενός SNP μπορεί να επηρεαστεί και να μεταβληθεί από περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως είναι για παράδειγμα η βακτηριακή κολπίτιδα 56. Συμπεράσματα Η ΠΡΥ είναι μία κατάσταση στην παθογένεια της οποίας είναι ξεκάθαρο ότι οι λοιμώξεις διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο. Παλιότερα υπερίσχυε η υπόθεση ότι η απευθείας δράση των βακτηρίων πάνω στους εμβρυϊκούς υμένες ήταν αυτή προκαλούσε τη ρήξη των υμένων. Οι έρευνες της τελευταίας δεκαετίας, ωστόσο, κατέδειξαν ότι η ΠΡΥ είναι μία σύνθετη διεργασία στην οποία το βασικό ρόλο κατέχει η ανοσιακή απάντηση της μητέρας απέναντι σε οποιοδήποτε στρεσογόνο ερέθισμα. Αυτή η αντίδραση περιλαμβάνει την ενεργοποίηση του καταρράκτη των κυτταροκινών, των κασπασών και την επαγωγή τελικά της δράσης των ΜΜΡ στους εμβρυϊκούς υμένες. Οι γονιδιακοί πολυμορφισμοί των γονιδίων που εμπλέκονται στα μονοπάτια της ΠΡΥ μαζί με την επίδραση περιβαλλοντικών και συμπεριφοριολογικών παραγόντων αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα του φαινομένου της ΠΡΥ και τα πολλαπλά επίπεδα στα οποία πρέπει να κινηθεί η επιστημονική έρευνα προκειμένου να διαλευκανθεί. The role of infection and inflammatory response of the mother in preterm premature rupture of membranes: pathophysiologic data Evangelinakis N., Polyzou E., Kassanos D. 3rd Department of Obstetrics & Gynecology, Medical School of Athens, General University Hospital Attikon Correspondence: Evangelinakis Nikolaos, 3rd Department of Obstetrics & Gynecology, Medical School of Athens, General University Hospital Attikon Rimini 1, Zip Code 12464, Athens Tel.: , , Fax: Summary Preterm birth, caused either by preterm onset of contractions (before 37 weeks gestation) or by preterm premature rupture of membranes (pprom), accounts for ~80% of preterm deliveries. pprom is associated with 30-40% of preterm deliveries and what is interesting is that the incidence of pprom has increased in the past decade. A fundamental question that has to be addressed is why some women experience preterm pprom and others experience preterm labor without rupture of membranes when causative factors are the same for both these pathologic conditions. To date, studies have evaluated biological markers that are commonly elevated in preterm delivery regardless of rupture of membranes. A better understanding of the similarities and differences between the biomolecular pathways leading to each of these conditions may broaden our horizons in research and therapeutic in- 112

7 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 11, TΕΥΧ. 3, ΣΕΛ , 2012 tervention. In this review we emphasize on the possibly different roles of inflammatory mediators (cytokines and matrix metalloproteinases) and programmed cell death (apoptosis) in preterm labor with and without pprom. Key words: Preterm premature rupture of membranes, inflammation, matrix metallinoproteinases, apoptosis, genetic variations Βιβλιογραφία 1.Parry S & Strauss 3rd JF. Premature rupture of the fetal membranes. N Engl J Med 1998; 338: Savitz DA, Blackmore CA & Thorp JM. Epidemiologic characteristics of preterm delivery: etiologic heterogeneity. Am J Obstet Gynecol 1991; 164: Mossman HW. Vertebrate fetal membranes. New jersey: Rutgers University Press, Hay ED. Extracellular matrix. J Cell Biol 1981; 9: 205s 223s. 5.Bryant-Greenwood GD. The extracellular matrix of the human fetal membranes: structure and function. Placenta 1998; 19: French JI & McGregor JA. The pathobiology of premature rupture of membranes. Semin Perinatol 1996; 20: Parry S & Strauss 3rd JF. Premature rupture of the fetal membranes. N Engl J Med 1998; 338: Mercer BM & Lewis R. Preterm labor and preterm premature rupture of the membranes. Diagnosis and management. Infect Dis Clin North Am 1997; 1: Waters TP, Mercer B. Preterm PROM: prediction, prevention, principles. Clin Obstet Gynecol. 2011;54(2): Keelan JA, Nitsos I, Saito M, et al. Maternal-amniotic-fetal distribution of macrolide antibiotics following intravenous, intramuscular and intramniotic administration in late pregnant sheep. Am J Obstet Gynecol 2011;204(6):546 e Menon R & Fortunato SJ. Preterm Premature Rupture of the Membranes: A network of MMPs and Apoptosis. J Soc Gynecol Investig 2004; 11: Vadillo-Ortega F, Gonzalez-Avila G, Karchmer S et al. Collagen metabolism in premature rupture of amniotic membranes. Obstet Gynecol 1990; 75: Bryant-Greenwood GD & Yamamoto SY. Control of peripartal collagenolysis in the human choriondecidua. Am J Obstet Gynecol 1995; 172: Stephenson CD, Lockwood CJ, Ma Y, Guller S. Thrombin-dependent regulation of matrix metalloproteinase (MMP)-9 levels in human fetal membranes. J Matern Fetal Neonatal Med 2005:18(1): Drapper D, Mc Gregor J, Hall J et al. Elevated protease activities in human amnion and chorion correlate with preterm premature rupture of membranes. Am J Obstet Gynecol 1995; 173: So T. The role of matrix metalloproteinases for premature rupture of the membranes. Nippon Sanka Fujinka Gakkai Zasshi 1993; 45: Lei H, Vadillo-Ortega F, Paavola LG & Strauss 3rd JF. 92-kDa gelatinase (matrix metalloproteinase-9) is induced in rat amnion immediately prior to parturition. Biol Reprod 1995; 53: Vadillo-Ortega F, Hernandez A, Gonzalez-Avila G et al. Increased matrix metalloproteinase activity and reduced tissue inhibitor of metalloproteinases-1levels in amniotic fluids from pregnancies complicated by premature rupture of membranes. Am J Obstet Gynecol 1996; 174: Fortunato SJ, Menon R & Lombardi SJ. Collagenolytic enzymes (gelatinases) and their inhibitors in human amniochorionic membranes). Am J Obstet Gynecol 1997; 77: Fortunato SJ, Menon R & Lombardi SJ. Presence of four tissue inhibitors of matrix metalloproteinases (TIMP 1, 2, 3 and 4) in human fetal membranes. Am J Reprod Immunol 1998; 40: Fortunato SJ, Menon R & Lombardi SJ. Stromelysins in placental membranes and amniotic fluid with premature rupture of membranes. Obstet Gynecol 1999; 94: Fortunato SJ, Menon R & Lombardi SJ. MMP/TIMP imbalance in amniotic fluid during PROM: an indirect support for endogenous pathway to membrane rupture. J Perinat Med 1999; 27: Fortunato SJ, Menon R & Lombardi SJ. Amniochorion gelatinasegelatinase inhibitor imbalance in vitro: a possible infectious pathway to rupture. Obstet Gynecol 2000; 95: Athayde N, Edwin SS, Romero R et al. A role for matrix metalloproteinase-9 in spontaneous rupture of the fetal membranes. Am J Obstet Gynecol 1998; 179: Athayde N, Romero R, Gomez R et al. Matrix metalloproteinases-9 in preterm and term human parturition. J Matern Fetal Med 1999; 8: McLaren J, Taylor DJ & Bell SC. Increased concentration of promatrix metalloproteinase 9 in term fetal membranes overlying the cervix before labor: implications for membrane remodeling and rupture. Am J Obstet Gynecol 2000; 182: Uchide K, Ueno H, Inoue M et al. Matrix metalloproteinase-9 and tensile strength of fetal membranes in uncomplicated labor. Obstet Gynecol 2000; 95: Lappas M, Lim R, Riley C, Menon R, Permezel M. Expression and localization of FoxO3 and FoxO4 in human placenta and fetal membranes. Placenta 2010;31(12): Cryns VL & Yuan J. The cutting edge: caspases in apoptosis and disease. In Lockshin RA, zakeri Z & Tilly JL (eds). When cells die. New York, NY: Wiley-Liss, 1998, pp Keelan JA, Khan S, Yosaatmadja F, Mitchell MD. Prevention of inflammatory activation of human gestational membranes in an ex vivo model using a pharmacological NF-kappa B inhibitor. Immunol 2009;183(8): Duan H & Dixit VM. RAIDD is a new death adaptor molecule. Nature 1997; 385: Pan G, O Rourke K & Dixit VM. Caspase-9, Bcl-XL, and Apaf-1 form a ternary complex. J Biol Chem 1998; 273: Runic R, Lockwood CJ, LaChapelle L et al. Apoptosis and Fas expression in human fetal membranes. J Clin Endocrinol Metab 1998; 83: Fortunato SJ, Menon R & Lombardi SJ. Support for an infection-induced apoptotic pathway in human fetal membranes. Am J Obstet Gynecol 2001;184: Shim SS, Romero R, Hong JS et al. Clinical significance of intra-amniotic inflammation in patients with preterm premature rupture of membranes. Am J Obstet Gynecol 2004; 191: Zou L, Zhang H, Zhu J & Zhu J. The value of the soluable intercellular adhesion molecule-1 levels in matermal serum for determination of occult chorioamnionitis in premature rupture of membranes. J Huazhong Univ Sci Technolog Med Sci 2004; 24: Weiyuan Z & Li W. Study of interleukin-6 and tumor necrosis factor-alpha levels in maternal serum and amniotic fluid of patients with premature rupture of membranes. J Perinat Med 1998; 26: Shobokshi A & Shaarawy M. Maternal serum and amniotic fluid cytokines in patients with preterm premature rupture of membranes with and without intrauterine infection. Int J Gynaecol Obstet 2002; 79: Athayde N, Romero R, Maymon E et al. Interleukin 16 in pregnancy, parturition, rupture of fetal membranes, and microbial invasion of the amniotic cavity. Am J Obstet Gynecol 2000; 182: Yoon BH, Jun JK, Park KH et al. Serum C-reactive protein, white blood cell count, and amniotic fluid white blood cell count in women with preterm premature rupture of membranes. Obstet Gynecol 1996; 88: Saini S, Goel N, Sharma M et al. C-reactive proteins as an indicator of sub-clinical infection in cases of premature rupture of membranes. Indian J Pathol Microbiol 2003; 46: Rizzo G, Capponi A, Vlachopoulou A et al. Interleukin-6 concentrations in cervical secretions in the prediction of intrauterine infection in preterm premature rupture of the membranes. Gynecol Obstet Invest 1998; 46: El-Shazly S, Makhseed M, Azizieh F & Raghupathy R. Increased expression of pro-inflammatory cytokines in placentas of women un- EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 113

8 Ο ρόλος της λοίμωξης και της φλεγμονώδους απόκρισης στην πρόωρη ρήξη των εμβρυϊκών υμένων Ευαγγελινάκης και συν. dergoing spontaneous preterm delivery or premature rupture of membranes. Am J Reprod Immunol 2004; 52: Menon R, Lombardi SJ & Fortunato SJ. Interleukin-18, a product of choriodecidual cells increases during premature rupture of membranes but fails to turn on FAS-FAS ligand mediated apoptosis pathway. J Assist Reprod Genet 2001; 18: Romero R, Mazor M, Sepulveda Wet al. Tumor necrosis factor in preterm and term labor. Am J Obstet Gynecol 1992; 166: Romero R, Manogue KR, Mitchell MD et al. Infection and labor. IV. Cachectin-tumor necrosis factor in the amniotic fluid of women with intraamniotic infection and preterm labor. Am J Obstet Gynecol 1989; 161: Fortunato SJ & Menon R. Distinct molecular events suggest different pathways for preterm labor and PROM. Am J Obstet Gynecol 2001; 184: Fortunato SJ, Menon R & Lombardi SJ. Role of tumor necrosis factor-alpha in the premature rupture of membranes and preterm labor pathways. Am J Obstet Gynecol 2002; 187: Menon R & Fortunato SJ. IL-1b is a better inducer of apoptosis in human fetal membranes than IL-6. Placenta 2003; 24: Kalish RB, Vardhana S, Normand NJ et al. Association of a maternal CD gene polymorphism with preterm premature rupture of membranes and spontaneous preterm birth in multi-fetal pregnancies. J Reprod Immunol 2006; 70: Fuks A, Parton LA, Polavarapu S et al. Polymorphism of Fas and Fas ligand in preterm premature rupture of membranes in singleton pregnancies. Am J Obstet Gynecol 2005 Sep; 193: Kalish RB, Vardhana S, Gupta M et al. Polymorphisms in the tumor necrosis factor-alpha gene at position _308 and the inducible 70 kd heat shock protein gene at position ώ1267 in multifetal pregnancies and preterm premature rupture of fetal membranes. Am J Obstet Gynecol 2004; 191: Wang H, Parry S, Macones G et al. Functionally significant SNP MMP8 promoter haplotypes and preterm premature rupture of membranes (PPROM). Hum Mol Genet 2004; 1(13): Kalish RB, Nguyen DP, Vardhana S et al. A single nucleotide A >G polymorphism at position _670 in the Fas gene promoter: relationship to preterm premature rupture of fetal membranes in multifetal pregnancies. Am J Obstet Gynecol 2005; 192: Roberts AK, Monzon-Bordonaba F, Van Deerlin PG et al. Association of polymorphism within the promoter of the tumor necrosis factor alpha gene with increased risk of preterm premature rupture of the fetal membranes. Am J Obstet Gynecol 1999; 180: Macones GA, Parry S, Elkousy M et al. A polymorphism in the promoter region of TNF and bacterial vaginosis: preliminary evidence of gene-environment interaction in the etiology of spontaneous preterm birth. Am J Obstet Gynecol 2004; 190: Ferrand PE, Parry S, Sammel M et al. A polymorphism in the matrix metalloproteinase-9 promoter is associated with increased risk of preterm premature rupture of membranes in African Americans. Mol Hum Reprod 2002; 8: Fujimoto T, Parry S, UrbanekMet al. A single nucleotide polymorphism in the matrix metalloproteinase-1 (MMP-1) promoter influences amnion cell MMP-1 expression and risk for preterm premature rupture of the fetal membranes. J Biol Chem. 2002; 277: Ferrand PE, Fujimoto T, Chennathukuzhi Vet al. The CARD insC mutation and TLR4 896 A >G polymorphism in African Americans and risk of preterm premature rupture of membranes (PPROM). Mol Hum Reprod 2002; 8: Menon R, Merialdi M, Betran AP et al. Lack of association between tumor necrosis factor-a promoter polymorphism (_308), TNF concentration, and preterm birth. Am J Obstet Gynecol 2006; 195: ΚΑΤΑΤΕΘΗΚΕ 27/1/20112 ΕΓΙΝΕ ΑΠΟΔΕΚΤΗ 12/07/

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ Ιωάννα Οικονοµίδου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Το ανοσιακό σύστηµα θεωρείται αποφασιστικός παράγοντας για την διατήρηση της υγείας και την επιβίωση στους ηλικιωµένους

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΛΑΚΟΥΝΤΑΣ Ο σχηματισμός του πλακούντα Ο ώριμος πλακούντας Μακροσκοπικές αλλοιώσεις σε συνήθεις παθήσεις Αγάθη Κόνδη-Παφίτη,, Παθολογοανατόμος Email: akondi@med.uoa.gr Ο ΠΛΑΚΟΥΝΤΑΣ Είναι όργανο που αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ.

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. Φάσμα εκδηλώσεων συγγενών λοιμώξεων Μακροχρόνιες συνέπειες ενδοκρινοπάθειες ΠΡΟΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M.

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M. 96 ΤΥΕΘ - Κλινική Χιος, 2401 ΓΣΝΑ, 3Κλινίκη Χίος, 4ΓΝΝ ΧΙΟΥ 1 Εισαγωγή Το περιστατικό που περιγράφεται αποτελεί σπάνια εμφάνιση του συνδρόμου της ωχρινοτρόπου διέγερσης των ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΩΟΘΥΛΑΚΙΟΡΡΗΞΙΑΣ ΛΗΨΗ ΩΑΡΙΩΝ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΜΒΡΥΟΜΕΤΑΦΟΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 Κάπνισμα, περιοδοντική νόσος και υγιεινή του στόματος Νίκος Α. Ευθυμιάδης, D.D.S., M.Sc. Οδοντίατρος-Περιοδοντολόγος Τι είναι η περιοδοντίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση

Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση Αντιμικροβιακά πεπτίδια και ψωρίαση Ψωρίαση: Πέρα από τα όρια Πορταριά, 18-20 Ιανουαρίου 2013 Ελισάβετ Λαζαρίδου Επικ. Καθηγήτρια Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας Α Δερματολογική Κλινική Α.Π.Θ. Αντιμικροβιακά

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Καταφεύγουµε στις µοριακές τεχνικές Συλλέγουµε το δείγµα για µοριακές τεχνικές ιάσπαση ιστικών δοµών ιαχωρισµός των κυττάρων ιάσπαση

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Πολύδυµη Κύηση. Απόστολος Π. Αθανασιάδης Αναπληρωτής Καθηγητής. 1 η Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική

Πολύδυµη Κύηση. Απόστολος Π. Αθανασιάδης Αναπληρωτής Καθηγητής. 1 η Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Πολύδυµη Κύηση Απόστολος Π. Αθανασιάδης Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Εµβρυοµητρικής 1 η Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α. Π.Θ. Increase of multiple gestation n Υπόθεση Helin

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη μετά τα 40. Είναι κύηση υψηλού κινδύνου;

Εγκυμοσύνη μετά τα 40. Είναι κύηση υψηλού κινδύνου; EΛΛHNIKO ΠEPIOΔIKO ΓYNAIKOΛOΓIAΣ & MAIEYTIKHΣ TΟΜ. 3, TΕΥΧ. 3, ΣΕΛ. 239-244, 2004 ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Εγκυμοσύνη μετά τα 40. Είναι κύηση υψηλού κινδύνου; Ευάγγελος Δρίζης, Νικόλαος Πράπας, Αλέξιος Παπανικολάου,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα»

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» Γονιμότητα ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Επίδραση εγκυμοσύνης στις ΙΦΝΕ Επίδραση των ΙΦΝΕ στην εγκυμοσύνη Χειρισμός ΙΦΝΕ κατά την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ- Κ.Ε.Θ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ο τοκετός σε πολύδυμη κύηση

Ο τοκετός σε πολύδυμη κύηση 20(2):158-162, 20(1):158-XX, 2008 Ανασκόπηση Θ. Βρεκούσης Θ. Στέφος ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο αριθμός των πολύδυμων κυήσεων αυξάνεται τα τελευταία χρόνια λόγω της αυξανόμενης χρήσης μεθόδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας H.M. Παράγοντες κινδύνου καρκινώματος τραχήλου Ηλικία κατά την πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Αρχές Μοριακής κλωνοποίησης Τα περιοριστικά ένζυμα: αναγνωρίζουν αλληλουχίες (θέσεις περιορισμού). 2 τύποι ενζύμων: -Τύπος I = Κόβουν κοντά στη θέση περιορισμού -σπάνια χρησιμοποιούνται.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακά δεδομένα και

Εργαστηριακά δεδομένα και Εργαστηριακά δεδομένα και βιολογικοί ίδί δείκτες Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δομή μαθήματος Ορισμοί Παραδείγματα Μεγέθη και αριθμοί Σημασία Τιμές μςαναφοράς Προβλήματα Υποκαταστάτες δείκτες

Διαβάστε περισσότερα

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Πετούσης Σ., Μαργιούλα-Σιάρκου Χ., Καλογιαννίδης Ι., Δαγκλής

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονώδης Νόσος της Πυέλου (PID) Δρ. Aικατερίνη Μασγάλα Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος Ορισμός PID (Pelvic Inflammatory Disease) Οξεία λοίμωξη των δομών του έσω γεννητικού συστήματος (μήτρα, σάλπιγγες, ωοθήκες)

Διαβάστε περισσότερα

Τσορλίνη Χριστοφορίδου Ελένη Βακτηριολογικό Τμήμα Τμήμα Μυκοβακτηριδίου Γεν. Νοσοκομείο «Γ. Παπανικολάου» Θεσσαλονίκης

Τσορλίνη Χριστοφορίδου Ελένη Βακτηριολογικό Τμήμα Τμήμα Μυκοβακτηριδίου Γεν. Νοσοκομείο «Γ. Παπανικολάου» Θεσσαλονίκης Τσορλίνη Χριστοφορίδου Ελένη Βακτηριολογικό Τμήμα Τμήμα Μυκοβακτηριδίου Γεν. Νοσοκομείο «Γ. Παπανικολάου» Θεσσαλονίκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύμφωνα με την ΠΟΥ το 1/3 περίπου του παγκόσμιου πληθυσμού είναι μολυσμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ 10 ο σνέδριο Φοιηηηών Οδονηιαηρικής τολής Πανεπιζηημίοσ Αθηνών ΓΝΩΣΙΚΟ ΑΝΣΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΟΛΟΓΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ σμμεηέτονηες: Λαμπροπούλοσ Ν. Οσρανία* Παπαγεωργίοσ

Διαβάστε περισσότερα

Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία Θεραπευτική

Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία Θεραπευτική Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ιατρικής Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία Θεραπευτική Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας των πολυμορφισμών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Συγκρίνατε την πρωτογενή µε τη δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση και απεικονίστε αυτές στο ίδιο διάγραµµα αξόνων. Πρωτογενή ανοσοβιολογική απόκριση ονοµάζουµε την απόκριση του

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες

Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες Αντιγόνα & Ανοσοσφαιρίνες Ανοσολογικά χαρακτηριστικά των αντιγόνων I Τα αντιγόνα είναι ουσίες ικανές να επάγουν ειδική ανοσιακή απάντηση (ανοσογόνα) Ανοσογονικότητα (immunogenicity) ικανότητα επαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ Μανουρά Αντωνία Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης Σχεδόν τριάντα χρόνια έχουν περάσει από τη γέννηση του πρώτου «µωρού του σωλήνα». Από τότε,

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση

Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση Γενετική Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση Δρ Aleksandra Norek Βοηθός Τμήμα Ιατρικής Γενετικής Ινστιτούτο Υγείας Μητέρας και Παιδιού Βαρσοβία, Πολωνία Το μέσο προσδόκιμο

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνη D και καρκίνος

Βιταμίνη D και καρκίνος Βιταμίνη D και καρκίνος Αντώνης Πολυμέρης Ενδοκρινολόγος Επιμελητής Α Β Ενδοκρινολογικό Τμήμα ΓΝΑ «Αλεξάνδρα» Ιστορικό Αυξημένη επίπτωση καρκίνου παχέος εντέρου στον Βορρά σε σχέση με τον Νότο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Μπαλτατζή Λαμπρινή, Αναισθησιολόγος Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος, Γ.Ν. <Κωνσταντοπουλειο > Νέας Ιωνίας. Αθήνα.

Μπαλτατζή Λαμπρινή, Αναισθησιολόγος Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος, Γ.Ν. <Κωνσταντοπουλειο > Νέας Ιωνίας. Αθήνα. Μπαλτατζή Λαμπρινή, Αναισθησιολόγος Διευθύντρια Αναισθησιολογικού Τμήματος, Γ.Ν. Νέας Ιωνίας. Αθήνα. Βασικός στόχος, η σταθεροποίηση της κατάστασης της μητέρας. Ιατρός επειγόντων Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τι θα συζητήσουμε. Βασικές έννοιες (Ανοσία-Αυτοανοσία) Συμμετοχή αυτοανοσίας στην παθογένεια μη αυτοάνοσων νόσων-σδ2

Τι θα συζητήσουμε. Βασικές έννοιες (Ανοσία-Αυτοανοσία) Συμμετοχή αυτοανοσίας στην παθογένεια μη αυτοάνοσων νόσων-σδ2 Αυτοανοσία στο ΣΔ2 Καλλιόπη Κώτσα Επικ. Καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας-Διαβητολογίας Τμήμα Ενδοκρινολογίας-Μεταβολισμού Διαβητολογικό Κέντρο Α Παθολογική Κλινική ΠΓΝ ΑΧΕΠΑ Τι θα συζητήσουμε Βασικές έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ. Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ. Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Δ/ντής Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ» ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΝΕΩΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Γενετική Προδιάθεση Ψωρίασης - Πού βρισκόμαστε?

Γενετική Προδιάθεση Ψωρίασης - Πού βρισκόμαστε? Γενετική Προδιάθεση Ψωρίασης - Πού βρισκόμαστε? Κατερίνα Πατσατσή Λέκτορας Δερματολογίας Αφροδισιολογίας Β Κλινική Δερματικών & Αφροδισίων Νόσων ΑΠΘ Νοσοκομείο Παπαγεωργίου ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Προσβάλλει 0.2

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμένος τοκετός στο σπίτι

Προγραμματισμένος τοκετός στο σπίτι Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 18 Μάιος 2014 Εισαγωγή Στην Ελλάδα ακόμη δεν υπάρχουν επίσημα επιδημιολογικά δεδομένα και υπολογίζεται ότι στις Η.Π.Α οι τοκετοί στο σπίτι αποτελούν περίπου το 0,5% των γεννήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ Τ- ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΓΟΝΙΔΙΟΥ Foxp3 ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Μονάδα Ανοσολογίας Καρκίνου, Εργαστήριο Ανοσολογίας-Ιστοσυμβατότητας Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Κατά τη διάρκεια των φυσιολογικών ανθρώπινων διεργασιών παραγωγή ενέργειας, αποτοξίνωση από τοξικές ουσίες και ανοσολογική απόκριση, παράγονται από τον οργανισµό ελεύθερες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές

Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές Μαρία Π. Γιαβροπούλου Ενδοκρινολόγος Τμήμα κλινικής και Μοριακής Ενδοκρινολογίας ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ O ομιλητής (προσωπικά ή ως μέλος εργασιακής/ερευνητικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Ομότ. Καθηγητού κου Μαραγκουδάκη...v Πρόλογος της συγγραφέως...vii. Καμπύλες δόσης - ανταπόκρισης... 3. Μηχανισμοί δράσης των φαρμάκων 9

Πρόλογος Ομότ. Καθηγητού κου Μαραγκουδάκη...v Πρόλογος της συγγραφέως...vii. Καμπύλες δόσης - ανταπόκρισης... 3. Μηχανισμοί δράσης των φαρμάκων 9 Περιεχόμενα Πρόλογος Ομότ. Καθηγητού κου Μαραγκουδάκη...v Πρόλογος της συγγραφέως...vii Κεφάλαιο 1 2 3 4 Εισαγωγή 1 Καμπύλες δόσης - ανταπόκρισης.... 3 Μηχανισμοί δράσης των φαρμάκων 9 1 Δράση μέσω φυσικοχημικών

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ

12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 12. ΚΑΘ ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ Καθ έξιν αποβολές ορίζονται ως η απώλεια τριών ή περισσοτέρων διαδοχικών κυήσεων. Καθ έξιν αποβολές είναι μια ετερογενής κατάσταση που έχει πολλά πιθανά αίτια, ενώ πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών

Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Τμήμα Καθ' έξιν Αποβολών Αν. Καθηγητής Σ. Δενδρινός 1 / 7 Το Τμήμα Επανειλημμένων Αποβολών αποτελεί ειδικό Τμήμα της Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενο τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα, 20/05/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 13 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Μαιευτικής Γυναικολογίας στο Βόλο, 28-31 Μαΐου 2015 Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ

HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ ΟΜΗ ΙΩΝ HPV Κυκλικό δίκλωνο DNA µήκους 8Kb Εικοσαεδρικό πρωτεϊνικό

Διαβάστε περισσότερα

«Canalization» και πλαστικότητα

«Canalization» και πλαστικότητα «Canalization» και πλαστικότητα ή πως οι περιβαλλοντικές αλλαγές επηρεάζουν την αύξηση και την ανάπτυξη; 1 of 45 http://www.agrool.gr CANALIZATION-PLASTICITY «Canalization» ονομάζεται, γενικά, η ικανότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. H β- θαλασσαιμία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Ο μαγικός κόσμος της έρευνας στη Βιολογία και Βιοϊατρική

Ο μαγικός κόσμος της έρευνας στη Βιολογία και Βιοϊατρική Ο μαγικός κόσμος της έρευνας στη Βιολογία και Βιοϊατρική Χρυσούλα Πιτσούλη, Ph.D. Τμήμα Βιολογικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Κύπρου (pitsouli@ucy.ac.cy) Η Βιολογία μελετά τη ζωή Η Βιοϊατρική αποτελεί εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

30. ΠΡΟΩΡΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ OΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΩΡΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΠΡΟΩΡΟ ΤΟΚΕΤΟ

30. ΠΡΟΩΡΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ OΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΩΡΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΠΡΟΩΡΟ ΤΟΚΕΤΟ 30. ΠΡΟΩΡΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ OΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΩΡΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ Πριν από τις 37 εβδομάδες της κύησης Επώδυνες ψηλαφητές συστολές της μήτρας (διάρκειας > 30 sec έκαστη, τουλάχιστον 4 συστολές κάθε 20 min) Αλλαγές του τραχήλου

Διαβάστε περισσότερα

MA0611 ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΚΥΗΣΗΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

MA0611 ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΚΥΗΣΗΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ MA0611 ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΚΥΗΣΗΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Συντετμημένος Τίτλος: Τίτλος Μαθήματος Πλήρης Τίτλος: Μαιευτική Φροντίδα Κύησης Υψηλού Κινδύνου Κωδικός Μαθήματος: MA0611 ΜΑ0612 Επίπεδο Μαθήματος: Προπτυχιακό

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί

Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί Αγγελική Χρόνη Ερευνήτρια Β Ινστιτούτο Βιολογίας, ΕΚΕΦΕ «ηµόκριτος» Ηµερίδα «ΗΣυµβολή των Ερευνητικών Κέντρων στην Έρευνα, την Τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΧΤΣΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΟΓΚΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 3 Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

screening πρωτου τριμηνου

screening πρωτου τριμηνου Universitäts-Frauenklinik Essen screening πρωτου τριμηνου Τι ονομαζεται screening πρωτου τριμηνου Εδω αξιολογειται ο κινδυνος υπαρξης ανωμαλιας χρωματοσωματων στο εμβρυο οπως( π.χ. (συνδρομο Down, συνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ. Η Αίθουσα Τοκετών - Επείγοντα Προβλήματα και η Επίλυσή τους. σημεία δυσαναλογίας (προκεφαλή, εφίππευση)

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ. Η Αίθουσα Τοκετών - Επείγοντα Προβλήματα και η Επίλυσή τους. σημεία δυσαναλογίας (προκεφαλή, εφίππευση) ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ 1 Η αντιμετώπιση που αναφέρεται παρακάτω αφορά κυήσεις χαμηλού κινδύνου Εάν ο τοκετός δεν έχει μπει στην ενεργό φάση ( διαστολή < 3 cm ): έχει σημασία η καλή θρέψη, ενυδάτωση, ξεκούραση,

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ 1 ΘΕΜΑ 1 o Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α. Για τις ερωτήσεις 1 5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη. Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014

HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη. Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014 HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014 Περιεχόµενα Επιδηµιολογία HIV λοίµωξης (2014) ΟιόςHIV ιάγνωση κλινική εικόνα Θεραπεία Κάθετη µετάδοση: απο

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Ιακωβίδης. Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου

Δ. Ιακωβίδης. Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου Δ. Ιακωβίδης Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου Νέα διαγνωστικά μέσα για τη λανθάνουσα φυματίωση Η στοχευμένη δοκιμασία δερματικής φυματινοαντίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο

Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο 10 η Ημερίδα Ελληνικής Εταιρίας Αιμαφαίρεσης Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο Δημήτριος Ε. Μπούτσης Διευθυντής Αιματολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών Ορισμός Αντιφωσφολιπιδικού Συνδρόμου Αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Παθογένεια της ΧΑΠ: νεώτερα δεδοµένα. Καθηγητής: : N.M.Σιαφάκας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Κρήτης

Παθογένεια της ΧΑΠ: νεώτερα δεδοµένα. Καθηγητής: : N.M.Σιαφάκας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Κρήτης Παθογένεια της ΧΑΠ: νεώτερα δεδοµένα Καθηγητής: : N.M.Σιαφάκας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Κρήτης Ορισµός της ΧΑΠ Η Χρόνια αποφρακτική πνευµονοπάθεια (ΧΑΠ) χαρακτηρίζεται από απόφραξη των αεραγωγών, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη θεώρηση των κυήσεων υψηλού κινδύνου

Σύγχρονη θεώρηση των κυήσεων υψηλού κινδύνου Σύγχρονη θεώρηση των κυήσεων υψηλού κινδύνου Ε. Ε. Σαλαμαλέκης Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Ιανουάριος, 2011 Εισαγωγή Κυήσεις υψηλού κινδύνου Ορισμός Κύηση στην οποία η πιθανότητα εμφάνισης επιπλοκών

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΤΙΤΛΟΣ: Η Σημασία του στρες και του ύπνου στη ζωή του/της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μετα μετ βολική ενεργο ενεργο ο π ίηση

Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μετα μετ βολική ενεργο ενεργο ο π ίηση Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μεταβολική ενεργοποίηση του αυγού ανακατατάξεις στα συστατικά του αυγού σχηματισμός του διπλοειδή πυρήνα του ζυγωτού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα

Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα 14 Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα Α. ΤΣΑΤΣΟΥΛΗΣ Καθηγητής Παθολογίας Ενδοκρινολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Εισαγωγή σιωπηλή θυρεοειδίτιδα χαρακτηρίζεται από προσωρινή φάση θυρεοτοξίκωσης ακολουθούμενη

Διαβάστε περισσότερα

Αιμορραγίες κατά την εγκσμοσύνη. Σωηήξεο Ν. Μήηξνπ

Αιμορραγίες κατά την εγκσμοσύνη. Σωηήξεο Ν. Μήηξνπ Αιμορραγίες κατά την εγκσμοσύνη Σωηήξεο Ν. Μήηξνπ 12/11/2012 127.000 θάνατοι κατά την κύηση και τον τοκετό λόγω αιμορραγίας παγκοσμίως Η αιμορραγία αποτελεί μία από τις κυριότερε ς αιτίες άμεσου θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς

Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Κεφάλαιο 20 Η ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Πυρίνας ανθρώπινου μεσοφασικού κυττάρου στον οποίο παρατηρούμε, με ανοσοφθορισμό, τη διάστικτη κατανομή της απακετυλάσης των

Διαβάστε περισσότερα