ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΣΤΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΣΤΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΣΤΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΤΣΟΥΓΙΑΝΝΗ ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΕΛΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΣΚΟΥΡΜΠΟΥΤΗΣ ΣΥΡΟΣ 2008

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ...7 Ι. Στόχος της διπλωματικής εργασίας...9 ΙΙ. Κίνητρα για τη συγγραφή της διπλωματικής εργασίας...9 ΙΙΙ. Δομή...13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Εισαγωγή στην έννοια της Αειφορίας Από την Αειφορία στη Σχεδίαση για το Περιβάλλον Κύκλος Ζωής Υλικών/ Προϊόντων Συστημική προσέγγιση της αειφόρου σχεδίασης Αξιολόγηση Κύκλου Ζωής...25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ Γενικά Ιστορικά Δομή πολυμερών Γενικά χαρακτηριστικά πολυμερών Ταξινόμηση πολυμερών Ιδιότητες πολυμερών Μέτρο ελαστικότητας- όριο διαρροής- αντοχή στον εφελκυσμό Θερμοκρασία τήξης θερμοκρασία υαλώδους μετάπτωσης Σύνθετα υλικά (πολυμερούς μήτρας) Αφρώδη Τεχνικές μορφοποίησης Εφαρμογές Διάσπαση πολυμερών Βιοδιάσπαση...46 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ Εισαγωγή Η έννοια της βιοδιάσπασης Η έννοια της κομποστοποίησης Ιστορικά Κύκλος ζωής βιοδιασπώμενων πολυμερών Ταξινόμηση βιοδιασπώμενων πολυμερών Βιοδιασπώμενοι πολυεστέρες Διεθνείς οργανισμοί πιστοποίησης Περιβάλλοντα βιοδιάσπασης

3 3.9 Εφαρμογές Κυριότερες εταιρίες παραγωγής βιοδιασπωμενων υλικών και προϊόντων Μελλοντικές προβλέψεις Μειονεκτήματα βιοδιασπώμενων πολυμερών...70 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΦΥΣΙΚΑ ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ Εισαγωγή Πολυμερικά βιοϋλικά Κολλαγόνο Χιτίνη χιτοσίνη Φυσικές ίνες Βιοδιασπώμενα πολυμερή με βάση το άμυλο Εισαγωγή Θερμοπλαστικό άμυλο...78 Σύσταση...79 Ιδιότητες Μίγματα αμύλου με συνθετικά βιοδιασπώμενα πολυμερή Βιοδιάσπαση PHA Χημική σύσταση Παραγωγή των PHA Ιδιότητες Βιοδιάσπαση...88 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΥΝΘΕΤΙΚΑ ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ Εισαγωγή Συνθετικά βιοδιασπώμενα πολυμερή από ανανεώσιμες πρώτες ύλες PLA...90 Χημική σύσταση...91 Παραγωγή - Κύκλος ζωής PLA...92 Ιδιότητες...94 Bιοδιάσπαση PGA...96 Χημική σύσταση και σύνθεση...96 Ιδιότητες...97 Βιοδιάσπαση PLGA Συνθετικά βιοδιασπώμενα πολυμερή από μη ανανεώσιμες πρώτες ύλες PVOH ή PVA...99 Χημική Σύσταση και σύνθεση...99 Ιδιότητες Βιοδιάσπαση Χημική Σύσταση Ιδιότητες Βιοδιάσπαση AAC

4 Χημική Σύσταση Ιδιότητες Βιοδιάσπαση Βιοδιασπώμενα σύνθετα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ Εισαγωγή Ιατρική Ράμματα Ορθοπεδική Μεταφορά φαρμάκου στον οργανισμό Αισθητική χειρουργική Κατευθυνόμενη ιστική αναγέννηση Προϊόντα περιορισμένου χρόνου χρήσης Αγροτικά προϊόντα Ύφασμα ίνες Αυτοκινητοβιομηχανία ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ Εισαγωγή Μεθοδολογία της Αξιολόγησης του Κύκλου Ζωής (ΑΚΖ) Αξιολόγηση Κύκλου Ζωής για παλέτα μεταφοράς από σύνθετο πολυμερούς με ενίσχυση υαλονημάτων / φυσικών ινών Καθορισμός στόχων και πεδίου ενδιαφέροντος Καταγραφή των δεδομένων του κύκλου ζωής Αξιολόγηση των επιπτώσεων του κύκλου ζωής Ερμηνεία Αποτελέσματα Μελέτες αξιολόγησης κύκλου ζωής για βιοδιασπώμενα πολυμερή Θερμοπλαστικό άμυλο (TPS) PHA PLA Σύνθετα με φυσικές ίνες Πετροχημικά βιοδιασπώμενα πολυμερή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΥΝΘΕΤΟΥ ΜΕ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΥΑΛΟΝΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ Αξιολόγηση Κύκλου Ζωής Δείκτες απόδοσης υλικού Κατάταξη των βιοδιασπώμενων πολυμερών στα διαγράμματα ιδιοτήτων υλικών Διαγράμματα μηχανικών ιδιοτήτων- πυκνότητας Διαγράμματα μηχανικών ιδιοτήτων- κατανάλωσης ενέργειας

5 8.4 Περίπτωση Ι: παράλληλες δοκοί σε κάμψη Αντικατάσταση των υαλονημάτων από βιοδιασπώμενες ίνες σε σύνθετο Αντικατάσταση της μήτρας PP από βιοδιασπώμενα θερμοπλαστικά πολυμερή Συζήτηση αποτελεσμάτων Περίπτωση ΙΙ: συμπαγής πλάκα σε κάμψη Αντικατάσταση των υαλονημάτων από βιοδιασπώμενες ίνες σε συμπαγή πλάκα Αντικατάσταση της μήτρας σύνθετου από βιοδιασπώμενα θερμοπλαστικά πολυμερή Συζήτηση αποτελεσμάτων ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΛΙΣΤΑ ΕΙΚΟΝΩΝ Εικόνα 1.1 Πέντε παράγοντες που επηρεάζουν τη σχεδίαση προϊόντων...15 Εικόνα 1.2 Παράγοντες που επηρεάζουν την αειφόρο ανάπτυξη...17 Εικόνα 1.3 Παράγοντες που επηρεάζουν την αειφόρο σχεδίαση...18 Εικόνα 1.4 Κύκλος ζωής προϊόντων...21 Εικόνα 1.5 Η αλληλεπίδραση κατανάλωσης ενέργειας και υλικών...23 Εικόνα 1.6 Προσεγγιστικές τιμές κατανάλωσης ενέργειας στην παραγωγή, κατασκευή, χρήση και απόσυρση τεσσάρων κατηγοριών προϊόντων...24 Εικόνα 1.7 Αναπαράσταση της Αξιολόγησης Κύκλου Ζωής προϊόντων...26 Εικόνα 2.1 Η ιστορία των υλικών...29 Εικόνα 2.2 Άμορφο πολυμερές...33 Εικόνα 2.3 Ημικρυσταλλικό πολυμερές...33 Εικόνα 2.4 Πολυμερισμός προσθήκης...33 Εικόνα 2.5 Πολυμερισμός συμπύκνωσης...33 Εικόνα 2.6 Γραμμικό, διακλαδωμένο και διασταυρωμένο πολυμερές...34 Εικόνα 2.7 Διάγραμμα τάσης- παραμόρφωσης πολυμερούς...37 Εικόνα 2.8 Γραφική παράσταση του ειδικού όγκου συναρτήσει της θερμοκρασίας κατά την ψύξη...39 Εικόνα 2.9 Σχήμα ταξινόμησης των σύνθετων υλικών...41 Εικόνες 3.1,2 Δοκιμή βιοδιάσπασης σε χώμα: Μετά από απόρριψη βιοδιασπώμενου πιάτου (2006) από άμυλο στο έδαφος, παρατηρήθηκε η σταδιακή απώλεια μάζας έως την πλήρη βιοδιάσπασή του σε συστατικά απορροφήσιμα από το έδαφος. Οι φωτογραφίες δείχνουν την εξέλιξη της βιοδιάσπασης σε διάστημα 1 και 2 μηνών...51 Εικόνα 3.3 Σήμα κομποστοποίησης στα προϊόντα

6 Εικόνα 3.4 Σταδιακή απώλεια μοριακού βάρους, αντοχής και μάζας βιοδιασπώμενων πολυμερών...54 Εικόνα 3.5 Κύκλος ζωής βιοδιασπώμενων πολυμερών από ανανεώσιμες πρώτες ύλες...56 Εικόνα 3.6 Κατάταξη βιοδιασπώμενων πολυμερών...57 Εικόνα 3.7 Αρωματικός δακτύλιος...58 Εικόνα 3.8 Ομάδα εστέρα...59 Εικόνα 3.9 Βιοδιασπώμενοι πολυεστέρες...59 Εικόνα 3.10 Αερόβια- αναερόβια βιοδιάσπαση...61 Εικόνα 3.11 Εφαρμογές βιοδιασπώμενων πολυμερών...64 Εικόνα 3.12 Εταιρίες παραγωγής βιοδιασπώμενων πολυμερών...64 Εικόνα 3.13 Στατιστικά δεδομένα από έρευνα που πραγματοποιήθηκε ως προς το ενδιαφέρον του κοινού για τα βιοδιασπώμενα πλαστικά...68 Εικόνα 3.14 Παγκόσμια παραγωγή βιοπλαστικών από ανανεώσιμες και συνθετικές πρώτες ύλες...69 Εικόνα 4. 1 Μόριο DNA...73 Εικόνα 4.2 Μόριο κολλαγόνου...74 Εικόνα 4.3 Μόρια (α) χιτίνης και (β) χιτοσίνης...75 Εικόνα 4.4 Δομή φυσικών ινών...77 Εικόνα 4.5 Μόριο αμυλόζης...79 Εικόνα 4.6 Μόριο αμυλοπικτίνης...80 Εικόνα 4.7 Μονομερική μονάδα αμύλου...80 Εικόνα 4.8 Ρυθμός βιοδιάσπασης Mater-Bi για δύο πάχη μεμβράνης συγκρινόμενος με μεμβράνη κυτταρίνης πάχους 1 mm...83 Εικόνα 4.9 Παραγωγή PHA στα κύτταρα βακτηρίων...84 Εικόνα 4.10 Χημική δομή των PHA...85 Εικόνα 4.11 Μηχανικές ιδιότητες PHA (η περιοχή που περικλείεται από την συνεχή καμπύλη) σε σύγκριση με αυτές κοινών πολυμερών...86 Εικόνα 4.12 Θερμικές ιδιότητες PHA (η περιοχή που περικλείεται από την συνεχή καμπύλη) σε σύγκριση με αυτές κοινών πολυμερών...87 Εικόνα 4.13 Βιοδιάσπαση συσκευασίας σαμπουάν των PHA...89 Εικόνα 5. 1 Σύνθεση του PLA από γαλακτικό οξύ...92 Εικόνα 5.2 Κύκλος ζωής του PLA...93 Εικόνα 5.3 Κύκλος ζωής των προϊόντων από PLA...97 Εικόνα 5.4 Χημική δομή του PGA...97 Εικόνα 5.5 Σύνθεση PGA από γλυκολικό οξύ...97 Εικόνα 5.6 Χημική σύνθεση του PLGA...98 Εικόνα 5.7 Τρόπος παρασκευής PVOH...99 Εικόνα 5.8 Χημική σύσταση PVOH Εικόνα 5.9 Τρόπος παρασκευής PCL Εικόνα 5.10 Χημική σύσταση του AAC Εικόνα 5.11 Εφαρμογές βιοσύνθετων Εικόνα 5.12 Κύκλος ζωής βιοσύνθετων Εικόνα 6.1 Ράμματα από PGA Εικόνα 6.2 Αποκατάσταση δέρματος από βιοδιασπώμενο πολυμερές Εικόνα 6.3 Χρήση των PHA ως υπόστρωμα για την αποκατάσταση ιστών [33]

7 Εικόνα 6.4 Βιοδιασπώμενα εμφυτεύματα από PLA στην ορθοπεδική Εικόνα 6.5 Μεταφορά τάσης από το βιοδιασπώμενο εμφύτευμα στο οστό Εικόνα 6.6 Μεταφορά φαρμάκου από σύστημα επιφανειακής διάβρωσης (α) και ομοιόμορφης διάβρωσης (β) Εικόνα 6.7 Μεμβράνη ιστικής αναγέννησης στα ούλα Εικόνα 6.8 Εφαρμογές των PHA Εικόνα 6.9 Εφαρμογές νοσοκομείου Εικόνα 6.10 Εφαρμογές βιοδιασπώμενων προϊόντων μιας χρήσης Εικόνα 6.11 Συσκευασίες από βιοδιασπώμενα πολυμερή Εικόνα 6.12 Εφαρμογές στον αγροτικό τομέα Εικόνα 6.13 Εφαρμογές από ίνες PLA Εικόνα 6.14 Εξαρτήματα αυτοκινήτου από πολυμερές βιοδιασπώμενο σύνθετο Εικόνα 7.1 Γενικό σχήμα της Αξιολόγησης του Κύκλου Ζωής Εικόνα 7.2 Παλέτα μεταφοράς Εικόνα 7.3 Όρια συστήματος (κατανάλωση ενέργειας) Εικόνα 7.4 Εκπομπές ρύπων σε αέρα, νερό και έδαφος Εικόνα 7.5 Αποτελέσματα μεθοδολογίας CST95 για παλέτες που αποτεφρώθηκαν και που απορρίφθηκαν Εικόνα 7.6 Κατανάλωση ενέργειας σε σχέση με το ποσοστό ανακύκλωσης Εικόνα 7.7 Σχέση μεταξύ κατανάλωσης ενέργειας και μέτρου ελαστικότητας για ίνες από γυαλί και φυσικές ίνες Εικόνα 7.8 Αξιολόγηση Κύκλου Ζωής για θερμοπλαστικό άμυλο-σύγκριση με LDPE Εικόνα 7.9 Δείκτες απόδοσης από ΑΚΖ που έχουν πραγματοποιηθεί για θερμοπλαστικό άμυλο Εικόνα 7.10 Μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων μετά τη χρήση αμυλούχων πολυμερών στη σύσταση για ελαστικά αυτοκινήτων Εικόνα 7.11 Ενεργειακές απαιτήσεις κατά την παραγωγή των PHAs και συγκεκριμένα του PHB συγκριτικά με συμβατικά πλαστικά Εικόνα 7.12 Ενεργειακές απαιτήσεις κατά την παραγωγή PLA και συνθετικών πολυμερών Εικόνα 7.13 Εκπομπές αερίων θερμοκηπίου κατά την παραγωγή και απόρριψη PLA και συνθετικών πολυμερών Εικόνα 7.14 Σύγκριση ενεργειακών απαιτήσεων για παραγωγή υαλονημάτων και ινών από λινό Εικόνα 7.15 ΑΚΖ από την παραγωγή ενός ταμπλό αυτοκινήτου Εικόνα 7.16 Σύγκριση ΑΚΖ για σύνθετο με υαλονήματα και ίνες καλαμιού σε παλέτα μεταφοράς Εικόνα 7.17 Σύγκριση υαλονημάτων- φυσικών ινών Εικόνα 7.18 Περιληπτικά οι δείκτες απόδοσης από τις ΑΚΖ για συνθετικά και βιοδιασπώμενα πλαστικά (για εμπορικά προϊόντα) Εικόνα 8.1 Κατάταξη βιοδιασπώμενων πολυμερών στο χάρτη πυκνότητας - μέτρου ελαστικότητας Εικόνα 8.2 Κατάταξη βιοδιασπώμενων πολυμερών στο χάρτη πυκνότητας-αντοχής Εικόνα 8.3 Κατάταξη βιοδιασπώμενων πολυμερών στο χάρτη αντοχής- μέτρου ελαστικότητας

8 Εικόνα 8.4 Κατάταξη βιοδιασπώμενων πολυμερών στο χάρτη μέτρου ελαστικότητας- κατανάλωσης ενέργειας παραγωγής ανά μονάδα όγκου Εικόνα 8.5 Κατάταξη βιοδιασπώμενων πολυμερών στο χάρτη αντοχής- κατανάλωσης ενέργειας παραγωγής ανά μονάδα όγκου Εικόνα 8.6 Παλέτα μεταφοράς από παράλληλες δοκούς Εικόνα 8.7 Γραφικός υπολογισμός του δείκτη απόδοσης α= Ε 1/2 /ρ Εικόνα 8.8 Παλέτα μεταφοράς με συμπαγή επιφάνεια Εικόνα 8.9 Γραφικός υπολογισμός του δείκτη απόδοσης α = Ε 1/3 /ρ ΛΙΣΤΑ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 2.1 Μηχανικές ιδιότητες βασικών πολυμερών...38 Πίνακας 2.2 Θερμοκρασίες υαλώδους μετάπτωσης- τήξης για τα βασικά πολυμερή39 Πίνακας 3.1 Κυριότερες εταιρίες παραγωγής βιοδιασπώμενων πλαστικών...66 Πίνακας 4.1 Σύγκριση του PHB με PP...88 Πίνακας 5.1 Σύγκριση του PLA με PET...95 Πίνακας 7.1 Σύγκριση υαλονημάτων και φυσικών ινών Πίνακας 8.1 Συγκεντρωτικά στοιχεία για βιοδιασπώμενες πολυμερικές μήτρες και ίνες σύνθετων Πίνακας 8.2 Δείκτες απόδοσης υλικού Πίνακας 8.3 Αποτελέσματα αντικατάστασης των υαλονημάτων από φυσικές ίνες για την παραγωγή 1 kg ισοδύναμου σύνθετου (δοκός σε κάμψη). Όλες οι ενέργειες έχουν αναχθεί σε ένα κιλό σύνθετου Πίνακας 8.4 Αποτελέσματα αντικατάστασης της μήτρας PP από βιοδιασπώμενα πολυμερή για 1 kg ισοδύναμου σύνθετου (δοκός σε κάμψη). Όλες οι ενέργειες έχουν αναχθεί σε ένα κιλό σύνθετου Πίνακας 8.5 Αποτελέσματα αντικατάστασης των υαλονημάτων από φυσικές ίνες για την παραγωγή 1 kg ισοδύναμου σύνθετου (πλάκα σε κάμψη). Όλες οι ενέργειες έχουν αναχθεί σε ένα κιλό σύνθετου Πίνακας 8.6 Αποτελέσματα αντικατάστασης της μήτρας PP από βιοδιασπώμενα πολυμερή για την παραγωγή 1 kg ισοδύναμου σύνθετου (πλάκα σε κάμψη). Όλες οι ενέργειες έχουν αναχθεί σε ένα κιλό σύνθετου

9 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ευχαριστώ θερμά τον επιβλέποντα καθηγητή μου κ. Νικόλαο Ζαχαρόπουλο για την καθοδήγηση, την υποστήριξη και τον πολύτιμο χρόνο που μου προσέφερε για την ολοκλήρωση της διπλωματικής εργασίας. Ευχαριστώ επίσης τους καθηγητές κ. Παπανίκο Παρασκευά και κ. Σκουρμπούτη Ευγένιο για τη συμβολή τους ως μέλη της επιτροπής εξέτασης. Ιδιαιτέρως ευχαριστώ την οικογένειά μου για την αμέριστη συμπαράσταση, την κατανόηση, την εμπιστοσύνη και την υπομονή που έδειξαν καθ όλη τη διάρκεια της εργασίας αυτής. Τέλος, ευχαριστώ όλους τους φίλους που με κάθε τρόπο, άμεσα ή έμμεσα, υποστήριξαν την προσπάθειά μου. 8

10 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Ι. Στόχος της διπλωματικής εργασίας Τα υλικά κυριαρχούν τη ζωή μας τόσο σε επίπεδο καθημερινής χρήσης όσο και σε επίπεδο υψηλής τεχνολογίας. Τα βιοδιασπώμενα πολυμερή, εξαιτίας των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους, αποτελούν μια πιθανή λύση στη μόλυνση του περιβάλλοντος, στις κλιματικές αλλαγές που συμβαίνουν και στο πρόβλημα διαχείρισης των αποβλήτων που δημιουργήθηκε από τα παραδοσιακά πλαστικά, καθώς και στο πρόβλημα της εξάρτησης από το πετρέλαιο. Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η παρουσίαση μιας βιβλιογραφικής μελέτης των ιδιοτήτων και των χρήσεων των βιοδιασπώμενων πολυμερών ως μέρος της Σχεδίασης για το Περιβάλλον και η διερεύνηση της δυνατότητας χρήσης τους σε εφαρμογές όπου η σχεδίαση περιορίζεται κυρίως από τις μηχανικές ιδιότητες του υλικού, όπως το μέτρο ελαστικότητας και η αντοχή, χαρακτηριστικές ιδιότητες της συμπεριφοράς των πολυμερών. Η μελέτη των μηχανικών ιδιοτήτων πραγματοποιείται με σκοπό τη δυνατότητα επιλογής εναλλακτικών υλικών σε πιθανές εφαρμογές, σύμφωνα με τις αρχές της Σχεδίασης για το Περιβάλλον. ΙΙ. Κίνητρα για τη συγγραφή της διπλωματικής εργασίας 1. Μόλυνση του περιβάλλοντος Τα πλαστικά και γενικά τα προϊόντα κατά την παραγωγή τους αλλά και μετά την απόρριψή τους καταναλώνουν ενέργεια και επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα με την εκπομπή CO 2 και άλλων βλαβερών ουσιών, προκαλώντας το φαινόμενο του θερμοκηπίου το οποίο ευθύνεται για πλήθος προβλημάτων, όπως την άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη και άλλων κλιματικών αλλαγών που συμβαίνουν και θέτουν σε κίνδυνο το μέλλον του πλανήτη και του ανθρώπου. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι από το 1990 μέχρι το 2005 παρουσιάστηκε αύξηση των εκπομπών CO 2 στην Ελλάδα κατά 32% και η αύξηση αναμένεται να φτάσει το 42% μέχρι το Με την άνοδο της στάθμης του νερού της θάλασσας οι εκτάσεις που χρησιμοποιούνται για 9

11 αγροκτηνοτροφικές δραστηριότητες μειώνονται ενώ συγχρόνως παρουσιάζεται έλλειψη πόσιμου νερού. Επίσης, πλαστικές σακούλες και συσκευασίες χρησιμοποιούνται για λίγο και παραμένουν στο περιβάλλον για εκατοντάδες χρόνια. Τα πλαστικά με το να παραμένουν αδιάσπαστα για περίπου χρόνια μετά την απόρριψή τους αποτελούν εστία μόλυνσης και πηγή κινδύνων, τόσο για τη χλωρίδα, όσο και για την πανίδα μιας περιοχής, καθώς επίσης και για την χλωρίδα και πανίδα των θαλασσών και των ωκεανών. Συγκεκριμένα, θαλάσσια θηλαστικά πεθαίνουν κάθε χρόνο από 1 τρισεκατομμύριο πλαστικές σακούλες που καταναλώνονται παγκοσμίως και καταλήγουν στη θάλασσα. Επιπλέον, οι τοξικές ουσίες που περιέχονται στα πλαστικά εντείνουν το φαινόμενο της μόλυνσης του περιβάλλοντος. 2.Πρόβλημα διαχείρισης των πλαστικών απορριμμάτων Στα περισσότερα μέρη του κόσμου αντιμετωπίζεται σοβαρό πρόβλημα ως προς τον τρόπο διαχείρισης των αποβλήτων γενικά, και ειδικότερα των αποβλήτων που απαιτούν τον περισσότερο χρόνο για να διασπαστούν, όπως είναι τα πλαστικά. Από τη δεκαετία του 1980 ήδη άρχισε να γίνεται αισθητό το πρόβλημα της έλλειψης χώρου απόθεσης των απορριμμάτων σε όλο το δυτικό κόσμο. Η δραματική αύξηση των απορριμμάτων οδήγησε σε αυξημένη ανάγκη για δημιουργία χωματερών. Το γεγονός αυτό επιβαρύνει ακόμα περισσότερο τη μόλυνση του περιβάλλοντος που προκαλούν τα συσσσωρευμένα απορρίμματα. Συγχρόνως, κατά την αποτέφρωση των πλαστικών απορριμμάτων, καταναλώνονται τεράστια ποσά ενέργειας. Στις χώρες του Δυτικού κόσμου το πρόβλημα είναι έντονο και ήδη αναζητούνται τρόποι επίλυσής του. Στους τρόπους επίλυσης που εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση, η ύπαρξη πλαστικών απορριμμάτων δυσχεραίνει τη διαδικασία της διάσπασης, τη στιγμή που τα πλαστικά απορρίμματα παραμένουν στο περιβάλλον για εκατοντάδες χρόνια. Από στατιστικά στοιχεία που δόθηκαν και αφορούν τις Η.Π.Α. από το αρμόδιο Υπουργείο (Office of Solid Waste and Emergency Response) παρατηρήθηκε μια αύξηση στο σύνολο των απορριμμάτων της τάξης του 30% από το 1960 ως το Το 1960, τα πλαστικά αποτελούσαν μόλις το 1% του συνόλου των απορριμμάτων. Το 2000, το ποσοστό αυτό έφτασε το 10.7%. Από αυτό, σχεδόν το 50% αποτελούσαν δοχεία και υλικά συσκευασίας. Στην Ελλάδα το πρόβλημα της διαχείρισης των 10

12 αποβλήτων είναι υπαρκτό εδώ και αρκετά χρόνια και σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία [Νόμος 2939/ ] αναζητούνται νέοι τρόποι αντιμετώπισης του προβλήματος με εναλλακτική διαχείριση των αποβλήτων, κυρίως των προϊόντων που χρησιμοποιούνται για λίγο και συχνά ή που η εναπόθεσή τους στο περιβάλλον επιφέρει σημαντική μόλυνση όπως συσκευασίες και μεταχειρισμένα ελαστικά οχημάτων ακόμα και των ίδιων των οχημάτων και των εξαρτημάτων τους μετά το τέλος του κύκλου ζωής τους. Τα παραπάνω είδη αποβλήτων, καθώς και πολλά ακόμη, προέρχονται κυρίως από προϊόντα που κατασκευάζονται από πολυμερικά υλικά. 3. Πλαστικά και ανακύκλωση Θεωρητικά, τα περισσότερα θερμοπλαστικά που χρησιμοποιούνται σε εφαρμογές είναι δυνατό να ανακυκλωθούν. Όμως σήμερα δεν είναι οικονομικά συμφέρουσα η ανακύκλωση πλαστικών, εξαιτίας της ποικιλίας φυσικών και χημικών ιδιοτήτων που διαθέτουν και της πολυπλοκότητας της διαδικασίας που προκύπτει από αυτήν. Η ανακύκλωση του πλαστικού γίνεται σε ένα πολύ μικρό ποσοστό σήμερα ενώ το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η ποικιλία των πλαστικών υλικών και η δυσκολία στην περισυλλογή και στην αξιοποίησή τους, αν δεν προηγηθεί ένα δαπανηρό στάδιο διαχωρισμού. Συγχρόνως, η ανακύκλωση δεν είναι εφικτή σε όλες τις περιπτώσεις, ενώ μετά το πέρας της διαδικασίας το υλικό υποβιβάζεται ως προς τις ιδιότητές του. Από τα έξι είδη πλαστικών που χρησιμοποιούνται περισσότερο, μόνο τα δύο διαθέτουν ικανοποιητικές δυνατότητες ανακύκλωσης, το PET και το HDPE. Ακόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις όμως υπάρχουν περιορισμοί. Αρκετά προγράμματα ανακύκλωσης δέχονται συγκεκριμένα είδη και εφαρμογές πλαστικών και οι εφαρμογές ποικίλουν σε μεγάλο βαθμό. Επιπλέον, τα σύνθετα από πολυμερικά υλικά δεν ανακυκλώνονται εξαιτίας της δυσκολίας να διαχωριστούν τα υλικά μετά τη χρήση τους. Γενικά, η ανακύκλωση δεν λύνει το πρόβλημα της διαχείρισης των πλαστικών, απλά το επιβραδύνει, τη στιγμή που αργά ή γρήγορα, τα πλαστικά θα βρεθούν στους χώρους ταφής των απορριμμάτων. 11

13 4. Εξάρτηση από το πετρέλαιο Τα τελευταία χρόνια η τιμή του πετρελαίου έχει αυξηθεί ανησυχητικά, προκαλώντας πλήθος προβλημάτων σε όλο τον κόσμο. Είναι γνωστό ότι τα αποθέματα πετρελαίου εξαντλούνται και για το λόγο αυτό αναζητούνται εναλλακτικές πηγές πρώτων υλών και ενέργειας. Τα πλαστικά αποτελούν μια υποκατηγορία προϊόντων με άμεση εξάρτηση από το πετρέλαιο αφού παράγονται από πετροχημικά υλικά. Η εκμετάλλευση φυσικών πρώτων υλών προκειμένου να δημιουργηθούν υλικά που θα αντικαταστήσουν σε ορισμένες εφαρμογές τα πλαστικά, αποτελεί μια λύση που αξίζει να δοκιμαστεί και να υλοποιηθεί. Τα βιοδιασπώμενα πλαστικά που προέρχονται από φυσικές, ανανεώσιμες πρώτες ύλες, όπως το άμυλο, προσφέρουν μια λύση στην παγκόσμια εξάρτηση από το πετρέλαιο, αλλά και στην έλλειψή του, που έχει αρχίσει ήδη να γίνεται αισθητή. 5. Πλεονέκτημα σε συγκεκριμένες εφαρμογές (Ιατρική) Ένα βιοδιασπώμενο πολυμερές γενικά δεν χρησιμοποιείται απλά και μόνο επειδή είναι βιοδιασπώμενο, επιπλέον πρέπει να μπορεί να είναι ανταγωνίσιμο σαν υλικό εξαιτίας των ιδιοτήτων του, φυσικών και μηχανικών, σε σχέση πάντα με το κόστος του, και έχοντας την ικανότητα βιοδιάσπασης ως επιπλέον πλεονέκτημα. Η εφαρμογή βιοδιασπώμενων πολυμερών στην Ιατρική συνοδεύεται από πολλά πλεονεκτήματα σε πλήθος εφαρμογών. Σε εφαρμογές όπως εμφυτεύματα, μοσχεύματα, διανομή φαρμάκου στον οργανισμό και αποκατάσταση ιστών, τα υλικά που χρησιμοποιούνται πρέπει να είναι συμβατά με τον οργανισμό (βιοσυμβατά) και να μην προκαλούν παρενέργειες. Σε πολλές περιπτώσεις η βιοδιάσπαση των υλικών αυτών και η απορρόφησή τους από τον οργανισμό θεωρείται σημαντικό πλεονέκτημα αφού απαλλάσσει τον ασθενή από επιπλέον χειρουργικές επεμβάσεις αφαίρεσής τους και επιπλέον ωφελεί στην αποκατάσταση καταγμάτων, σε σχέση με άλλα υλικά όπως τα μεταλλικά εμφυτεύματα. 12

14 ΙΙΙ. Δομή Η παρούσα διπλωματική εργασία χωρίζεται σε τρία κύρια μέρη: στο πρώτο μέρος (1 ο, 2 ο κεφάλαιο) γίνεται μια εισαγωγή στα κύρια χαρακτηριστικά των πολυμερών, στη δομή και στις μηχανικές τους ιδιότητες, έννοιες οι οποίες θα φανούν χρήσιμες στη συνέχεια. Η Σχεδίαση για το Περιβάλλον και η Αειφόρος Σχεδίαση είναι δύο πρόσφατες θεωρίες οι οποίες βρίσκουν εφαρμογή σε πολλούς τομείς, ανάμεσα στους οποίους είναι και η σχεδίαση προϊόντων και συστημάτων. Η ανάγκη για προστασία του περιβάλλοντος καθιστά απαραίτητη για κάθε σχεδιαστή τη γνώση και εφαρμογή των θεωριών αυτών. Τα βιοδιασπώμενα πολυμερή είναι μία πρόσφατη πρόταση της τεχνολογίας Νέων Υλικών που αποσκοπεί στην προστασία του περιβάλλοντος. Η χρήση βιοδιασπώμενων πολυμερών και η πιθανή αντικατάσταση των συμβατικών πλαστικών από βιοδιασπώμενα πολυμερή σε ορισμένες εφαρμογές είναι μία από τις απαιτήσεις της αειφόρου σχεδίασης. Στο δεύτερο μέρος (3 ο, 4 ο, 5 ο, 6 ο κεφάλαιο) πραγματοποιείται μια ανάλυση των βασικών χαρακτηριστικών, ιδιοτήτων και εφαρμογών των κυριότερων εκπροσώπων των βιοδιασπώμενων πολυμερών, φυσικών και συνθετικών. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος (7 ο, 8 ο κεφάλαιο) παρουσιάζεται μια αναλυτική Αξιολόγηση Κύκλου Ζωής για εφαρμογή σύνθετου με υαλονήματα (παλέτα μεταφοράς) και πιθανή αντικατάσταση των υαλονημάτων από φυσικές ίνες. Παρουσιάζονται επίσης περιληπτικά οι Αξιολογήσεις Κύκλου Ζωής που έχουν πραγματοποιηθεί για βιοδιασπώμενα πολυμερή. Τέλος, γίνεται κατάταξη των βασικότερων βιοδιασπώμενων πολυμερών στα διαγράμματα ιδιοτήτων υλικών και πραγματοποιείται μελέτη αντικατάστασης σύνθετου με ενίσχυση ινών συγκεκριμένης γεωμετρίας (δοκός και πλάκα) σε κάμψη από βιοδιασπώμενα πολυμερή, αξιολογώντας την καταλληλότητά τους ως προς τη λειτουργικότητα, καθώς και την υπεροχή τους ως προς τις ενεργειακές απαιτήσεις και την εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου σε σχέση με τα κοινά πλαστικά κατά την παραγωγή, χρήση και απόρριψή τους. 13

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΕΙΦΟΡΙΑ-ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 1.1 Εισαγωγή στην έννοια της Αειφορίας Sustainability:...development that meets the needs of the present World without impacting the ability of future generations to meet their own needs. World Commission of Environment & Development, 1987 Υπό ιδανικές συνθήκες, η διάρκεια ζωής των προϊόντων θα συνέπιπτε με τη διάρκεια ζωής των υλικών που τα αποτελούν. Στις μέρες μας, τα περισσότερα αντικείμενα της καθημερινής ζωής έχουν πολύ μικρότερη διάρκεια ζωής από τα υλικά που το αποτελούν. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την υπερβολική κατανάλωση μη ανανεώσιμων πρώτων υλών και ενέργειας, την εκπομπή αερίων που ενισχύουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, κυρίως CO 2, και την επιβάρυνση του περιβάλλοντος με μεγάλο όγκο απορριμμάτων τα οποία παραμένουν αδιάσπαστα για εκατοντάδες χρόνια. Προκειμένου να αποφευχθεί περαιτέρω καταστροφή του περιβάλλοντος και κατά συνέπεια υποβάθμιση της ζωής, πρέπει να ληφθούν μέτρα αντιμετώπισης αυτών των φαινομένων σε όλους τους τομείς, ακόμα και στη σχεδίαση και παραγωγή προϊόντων. Είναι γνωστό πως κάθε ανθρώπινη ενέργεια έχει και τον ανάλογο αντίκτυπο στο περιβάλλον. Οι δραστηριότητες της σύγχρονης κοινωνίας έχουν ξεπεράσει την ανοχή του περιβάλλοντος και έχουν οδηγήσει σταδιακά στην υποβάθμιση της ποιότητας της σύγχρονης ζωής αλλά και στην απειλή της επιβίωσης των επόμενων γενεών. Οι επιπτώσεις είναι ορατές τόσο σε τοπικό (συσσώρευση αποβλήτων) όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο (κλιματικές αλλαγές). Σύμφωνα μάλιστα με μια διαπίστωση [1], με την παγκόσμια ανάπτυξη να φτάνει σε ποσοστό το 3% το χρόνο, αναμένεται τα επόμενα χρόνια να γίνει εξόρυξη, επεξεργασία και απόρριψη περισσότερων 14

16 υλικών από όσων έχουν χρησιμοποιηθεί σε ολόκληρη την ιστορία της ανθρωπότητας. Συγχρόνως, υπολογίζεται ότι η κατανάλωση πετρελαίου είναι φορές μεγαλύτερη από αυτή που μπορεί να παράγει η φύση. Ακόμα, το 2003, η εκπομπή αερίων από τα αυτοκίνητα προκάλεσε περισσότερους θανάτους από ότι τα τροχαία ατυχήματα. Το γεγονός αυτό κάνει φανερή την ανάγκη για εύρεση δραστικών και αποτελεσματικών λύσεων ως προς τη χρήση εναλλακτικών πρώτων υλών και πηγών ενέργειας. Η σχεδίαση προϊόντων επηρεάζεται από εξωτερικούς παράγοντες οι οποίοι στο πέρασμα του χρόνου μεταβάλλονται και ο σχεδιαστής οφείλει να τους παρακολουθεί συνεχώς. Σύμφωνα με μαρτυρίες σχεδιαστών, οι δυνάμεις αυτές που δημιουργούν το περιβάλλον στο οποίο υλοποιείται ο σχεδιασμός είναι πέντε: η αγορά, η τεχνολογία, το επενδυτικό κλίμα, η απαίτηση για καθαρό περιβάλλον και η απαίτηση για καλαίσθητα προϊόντα (Εικ.1.1). Η απαίτηση για την ελαχιστοποίηση της οικολογικής επιβάρυνσης που προέρχεται από τα παραγόμενα προϊόντα κάνει επιτακτική την ανάγκη για Σχεδίαση για το Περιβάλλον (design for the environment-dfe) και, μακροπρόθεσμα, για σχεδιασμό με βάση τις αρχές της Αειφορίας (sustainable development) [2]. Εικόνα 1.1 Πέντε παράγοντες που επηρεάζουν τη σχεδίαση προϊόντων Η αειφορία είναι συνώνυμη της αειφόρου ανάπτυξης ή αλλιώς της βιώσιμης ανάπτυξης. Ετυμολογικά, πρόκειται για την εσκεμμένη παραγωγή ενός αγαθού με 15

17 τέτοιο τρόπο ώστε να μην μειώνεται αλλά να βελτιώνεται η παραγωγική ικανότητα και να μην επηρεάζονται οι περιβαλλοντικές σχέσεις του. Η αειφορία θεωρείται χαρακτηριστικό μιας διαδικασίας ή κατάστασης που μπορεί να διατηρηθεί σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο επ αόριστο. Σε περιβαλλοντικό επίπεδο, αναφέρεται στην ενδεχόμενη μακροβιότητα ζωτικών συστημάτων για τον άνθρωπο και το περιβάλλον, όπως το πλανητικό κλιματικό σύστημα. Ως έννοια χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στην Παγκόσμια συνδιάσκεψη για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη το 1987 από τον Harlem Brudland ενώ επίσημα καθιερώθηκε το Ο Διεθνής Οργανισμός Περιβάλλοντος και Ανάπτυξης (1987) ορίζει την έννοια της αειφορίας ως την «ανάπτυξη που καλύπτει τις ανάγκες του παρόντος κόσμου, χωρίς να διακυβεύει το δικαίωμα των μελλοντικών γενεών να καλύψουν και τις δικές τους ανάγκες» [2]. Από τότε χρησιμοποιείται ευρέως, ιδιαίτερα με την έννοια της περιβαλλοντικής αειφορίας, για να εκφράσει το σύστημα στο οποίο οι ανθρώπινες δραστηριότητες, τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε τοπικό επίπεδο, δεν παρεμποδίζουν τον κύκλο ζωής της φύσης και που συγχρόνως δεν υποβαθμίζουν τους φυσικούς πόρους που θα κληρονομήσουν οι επόμενες γενιές. Βασικοί στόχοι της αειφόρου ανάπτυξης είναι η ποιότητα του περιβάλλοντος και η κοινωνική ισότητα με το ελάχιστο δυνατό κόστος (Εικ.1.2). Μέχρι τώρα, οι σχεδιαστές και κατασκευαστές αγνοούσαν κατά τη σχεδιαστική και παραγωγική διαδικασία τις επιπτώσεις που πιθανώς αυτές να είχαν στο περιβάλλον. Η στροφή προς την αειφορία απαιτεί ριζικές αλλαγές, σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος της σχεδίασης είναι η προώθηση της αλλαγής, η σύλληψη και η ανάπτυξη των συστημάτων που θα οδηγήσουν στην αλλαγή αυτή [3]. Η έννοια της «περιβαλλοντικής αειφορίας» εκφράζει βασικά τη διατήρηση των φυσικών πόρων και τη χρήση πηγών ενέργειας και πρώτων υλών που είναι ανανεώσιμες, δηλαδή ανεξάντλητες, ως αντικαταστάτες υλικών όπως το πετρέλαιο, ενώ συγχρόνως ενθαρρύνει την αύξηση της βιομάζας 1. Στοχεύει επίσης στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και της εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου από βιομηχανίες, στη μείωση 1 Η βιομάζα αποτελεί τη συνολική μάζα των ζωντανών οργανισμών, στη συγκεκριμένη περίπτωση την δέντρα και πράσινα φυτά. 16

18 του όγκου των απορριμμάτων και στην εφαρμογή της επαναχρησιμοποίησης, ανακύκλωσης και κομποστοποίησης. Εικόνα 1.2 Παράγοντες που επηρεάζουν την αειφόρο ανάπτυξη Η αειφόρος ανάπτυξη θέτει ουσιαστικά ερωτήματα οικονομικού, κοινωνικού και περιβαλλοντικού περιεχομένου για τις επιπτώσεις των ανθρωπίνων ενεργειών τόσο εντός των παρόντων γενεών όσο και των μελλοντικών. Με την αειφόρο ανάπτυξη, γενικά, πραγματοποιείται εφαρμογή αναπτυξιακών προσεγγίσεων οι οποίες είναι συμφέρουσες σε οικονομικό και περιβαλλοντικό επίπεδο, ενώ συγχρόνως ενισχύουν την ποιότητα ζωής των ανθρώπων. 1.2 Από την Αειφορία στη Σχεδίαση για το Περιβάλλον Η Σχεδίαση για το Περιβάλλον (Design for the Environment, Green-Design, Eco- Design) αποτελεί μέρος της αειφόρου ανάπτυξης και ερμηνεύεται γενικά ως η τέχνη του να σχεδιάζεις προϊόντα και συστήματα με τρόπο που να συμφωνεί με τις αρχές της οικονομικής, κοινωνικής, οικολογικής και αισθητικής αειφορίας (Εικ.1.3) [3]. Πιο συγκεκριμένα, η αειφόρος σχεδίαση είναι μια δραστηριότητα στρατηγικού σχεδιασμού που αποσκοπεί στη σύλληψη και ανάπτυξη λύσεων που προάγουν την αειφορία. Οι λύσεις αυτές αφορούν στα συστήματα προϊόντων και υπηρεσιών που βοηθούν τους ανθρώπους να ζουν καλύτερα καταναλώνοντας λιγότερες πρώτες ύλες και βελτιώνοντας το φυσικό-κοινωνικό 17

19 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ Εικόνα 1.3 Παράγοντες που επηρεάζουν την αειφόρο σχεδίαση πλαίσιο της ζωής τους [3]. Η βέλτιστη επιλογή του υλικού και των διεργασιών για την παραγωγή των προϊόντων συνεισφέρει στη σχεδίαση για το περιβάλλον. Στόχος της αειφόρου σχεδίασης είναι να αλλάξει τις συμβατικές διαδικασίες σχεδιασμού και παραγωγής με την ενσωμάτωση περιβαλλοντικών συντελεστών συστηματικά και αποτελεσματικά έτσι ώστε να διορθωθεί η γνωστή περιβαλλοντική αποδόμηση, που στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι κυρίως ορατή τοπικά [1]. Η αειφόρος σχεδίαση βρίσκει εφαρμογή σε τομείς όπως η αρχιτεκτονική, η μηχανική, ο βιομηχανικός σχεδιασμός, η σχεδίαση εσωτερικών χώρων, μόδας και η γραφιστική. Περιλαμβάνει τη σχεδίαση προϊόντων καθημερινής χρήσης μέχρι και τη σχεδίαση κτιρίων ακόμα και πόλεων. Χρησιμοποιεί εργαλεία όπως η Αξιολόγηση Κύκλου Ζωής των προϊόντων και των υλικών προκειμένου να υπολογίσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που έχουν συγκεκριμένες επιλογές. Οι κύριοι στόχοι της αειφόρου σχεδίασης είναι η σχεδίαση συστημάτων, χώρων, προϊόντων και υπηρεσιών με τέτοιο τρόπο ώστε να μειώνεται η χρήση μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και πρώτων υλών ελαχιστοποιώντας τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο[4]. Συμπερασματικά, ο σχεδιασμός αυτός χρησιμοποιεί την άρνηση του χθες για να δημιουργήσει αισθητικά 18

20 άρτια προϊόντα για το σήμερα, λαμβάνοντας υπόψη τη διάρκεια ζωής και τη διασπασιμότητά τους προκειμένου να προστατεύσει το περιβάλλον του αύριο. Η Σχεδίαση για το Περιβάλλον επανεξετάζει ολόκληρο τον κύκλο ζωής ενός προϊόντος και προτείνει αλλαγές με σκοπό να ελαχιστοποιηθούν οι επιπτώσεις στο περιβάλλον σε όλη τη διάρκεια ζωής του προϊόντος [5]. Η προοπτική εμφάνισης των αποτελεσμάτων της μεθόδου αυτής αποβλέπει σε χρονικό ορίζοντα δέκα χρόνων, τη μέση προσδοκώμενη ζωή ενός προϊόντος. Η ανάγκη για αειφορία έχει πιο μακροπρόθεσμη εφαρμογή και υπολογίζεται ότι τα αποτελέσματα γίνονται εμφανή σε περίπου 50 χρόνια [1]. Ένας σχεδιαστής οφείλει συνεχώς να βρίσκει τρόπους να περιορίζει τις επιπτώσεις του σχεδιασμού και των προϊόντων στο περιβάλλον. Τα προϊόντα πρέπει να είναι περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένα και λειτουργικά στον άνθρωπο από τη σχεδίαση μέχρι και την απόρριψή τους. Έχοντας ως επιπλέον στόχο το ελάχιστο δυνατό κόστος, η Σχεδίαση για το Περιβάλλον αποσκοπεί στην επίτευξη ορισμένων βασικών στόχων [2], κάποιοι από τους οποίους είναι οι εξής: Μείωση ή ελαχιστοποίηση της χρήσης μη ανανεώσιμων πρώτων υλών και τη χρησιμοποίηση υλικών από ανανεώσιμες πρώτες ύλες, οι οποίες θα προέρχονται από κοντινές περιοχές και τα υλικά να έχουν τη δυνατότητα βιοδιάσπασης και κομποστοποίησης Επιλογή μη τοξικών υλικών για την κατασκευή προϊόντων Εφαρμογή μεθόδων μορφοποίησης που απαιτούν μικρή κατανάλωση ενέργειας Σχεδιασμός προϊόντων με μικρό βάρος και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής που δεν θα πρέπει να αντικαθίστανται σε μικρό χρονικό διάστημα Επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση των υλικών Μείωση εκπομπής τοξικών και βλαβερών ουσιών, συμπεριλαμβανομένου και των αερίων που ενισχύουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, όπως το διοξείδιο του άνθρακα Μείωση του όγκου των απορριμμάτων Το πιο αποδοτικό μέτρο, παρόλα αυτά, είναι η πιθανή αύξηση του κύκλου ζωής των προϊόντων, και αυτό επιτυγχάνεται εν μέρει μέσω του βιομηχανικού σχεδιασμού. 19

21 Προκειμένου μια εταιρία να υιοθετήσει κάποιες από τις αρχές της σχεδίασης για το περιβάλλον θα πρέπει να γίνει αναδιάταξη ολόκληρης της παραγωγικής διαδικασίας. Η εφαρμογή της Σχεδίασης για το Περιβάλλον (ΣγΠ) σε μια επιχείρηση περιλαμβάνει συγκεκριμένα στάδια τα οποία καλύπτουν τυπικές οργανωσιακές διαδικασίες που προκύπτουν κατά την εισαγωγή ενός προγράμματος ΣγΠ σε ένα οργανισμό ή μια εταιρία. Τα στάδια αυτά είναι τα εξής [5]: 1. Ανάλυση ευκαιριών 2. Προώθηση ΣγΠ σε μια εταιρία 3. Καθορισμός των στόχων και των στρατηγικών που θα ακολουθηθούν 4. Εφαρμογή των εργαλείων της ΣγΠ 5. Ανάπτυξη και παραγωγή του προϊόντος 6. Προώθηση του προϊόντος 7. Αξιολόγηση Οι σχεδιαστές προϊόντων εμπλέκονται στα στάδια της ανάλυσης των ευκαιριών, εφαρμογής των εργαλείων ΣγΠ, ανάπτυξης του προϊόντος και αξιολόγησης. 1.3 Κύκλος Ζωής Υλικών/ Προϊόντων Βασική προϋπόθεση για τη συσχέτιση της επιλογής υλικών και της σχεδίασης για το περιβάλλον είναι η κατανόηση του κύκλου ζωής των υλικών και προϊόντων σε μια εφαρμογή. Ο κύκλος ζωής των προϊόντων χωρίζεται σε 4 φάσεις: 1. Την παραγωγή του υλικού 2. Την κατασκευή του προϊόντος από το υλικό 3. Τη χρήση του προϊόντος 4. Την απόρριψη του προϊόντος μετά τη χρήση του Από την εξέταση του κύκλου ζωής των προϊόντων διαπιστώνεται ότι ορυκτά και πρώτες ύλες, περισσότερα από τα οποία είναι μη ανανεώσιμα, υφίστανται επεξεργασία για να δώσουν υλικά. Στη συνέχεια τα υλικά μετατρέπονται σε προϊόντα, χρησιμοποιούνται και στο τέλος της ζωής τους απορρίπτονται (είτε ανακυκλώνονται, 20

22 είτε αποτεφρώνονται, είτε βιοδιασπώνται, είτε καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής). Σε κάθε στάδιο του κύκλου ζωής καταναλώνεται ενέργεια και το περιβάλλον επιβαρύνεται από την αποβολή διοξειδίου του άνθρακα (CO 2 ) καθώς και από την αποβολή θερμότητας και άλλων βλαβερών ουσιών (Εικ.1.4). Η έκλυση των ανεπιθύμητων αυτών ουσιών ξεπερνάει την ικανότητα του περιβάλλοντος να τα απορροφά. Η αειφόρος ανάπτυξη απαιτεί λύσεις για μια μακροχρόνια ισορροπία με το περιβάλλον με τη μείωση των ροών ενέργειας σε κάθε στάδιο του κύκλου ζωής [1]. Εικόνα 1.4 Κύκλος ζωής προϊόντων Σε κάθε εφαρμογή, ο σχεδιαστής προκειμένου να επιλέξει το υλικό που θα ελαχιστοποιήσει τον αντίκτυπο στο περιβάλλον πρέπει να εντοπίσει τη φάση εκείνη του κύκλου ζωής του συγκεκριμένου προϊόντος που έχει το μεγαλύτερο αντίκτυπο στο περιβάλλον ως προς την κατανάλωση ενέργειας, πρώτων υλών και εκπομπής βλαβερών ουσιών. Ως συμπέρασμα, γίνεται αντιληπτό ότι η προσεκτική σχεδίαση και προσέγγιση του κύκλου ζωής ενός προϊόντος, σύμφωνα με τις αρχές της αειφορίας, οδηγεί τελικά στη σχεδίαση ενός «πράσινου» προϊόντος. 21

23 1.4 Συστημική προσέγγιση της αειφόρου σχεδίασης Προκειμένου να μελετηθεί και να επαναπροσδιοριστεί ο κύκλος ζωής των προϊόντων, είναι απαραίτητο να μελετηθεί ως σύστημα. Συστημική θεωρείται η ολιστική προσέγγιση ενός φαινομένου, δηλαδή η συλλογή και οργάνωση γνώσης με σκοπό την αναζήτηση λύσεων. Η προσέγγιση αυτή θεωρεί ως σύστημα ένα σύνολο από στοιχεία τα οποία αλληλεπιδρούν σχηματίζοντας ένα ακέραιο σύνολο. Ο κύκλος ζωής προϊόντων καθώς και το σύστημα κατανάλωσης ενέργειας και πρώτων υλών μελετώνται ως σύστημα. Κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής των προϊόντων, ο αντίκτυπος στο περιβάλλον και στον άνθρωπο εξαρτάται από τρεις κύριες μεταβλητές οι οποίες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους σύμφωνα με την παρακάτω σχέση [3] : Περιβαλλοντικός Αντίκτυπος = πληθυσμός * απαίτηση για ποιότητα ζωής* περιβαλλοντική αποδοτικότητα κοινωνικό-τεχνολογικών συστημάτων Λαμβάνοντας υπόψη την προβλεπόμενη αύξηση του πληθυσμού και των απαιτήσεων για ποιότητα ζωής φαίνεται ότι οι συνθήκες για αειφορία μπορεί να επιτευχθούν μόνο με την αύξηση της περιβαλλοντικής αποδοτικότητας των τεχνολογικών συστημάτων τουλάχιστον κατά 10 φορές [3]. Αυτό σημαίνει ότι μελλοντικά η κοινωνία θα πρέπει να λειτουργεί και να απολαμβάνει την ποιότητα ζωής που επιζητεί χρησιμοποιώντας μόνο το 10% των πηγών που χρησιμοποιούνται σήμερα σε μια βιομηχανοποιημένη κοινωνία. Η κατανάλωση υλικών και ενέργειας αποτελεί μέρος ενός περίπλοκου και αλληλεπιδραστικού συστήματος. Πρωταρχικοί καταλύτες της κατανάλωσης ενέργειας, όπως η αύξηση του πληθυσμού, ο αυξανόμενος πλούτος και οι νέες τεχνολογίες επιταχύνουν την κατανάλωση ενέργειας και υλικών (Εικ.1.5). Ο πλούτος όμως συνεπάγεται και μόρφωση, και κατά συνέπεια μεγαλύτερη συνειδητοποίηση των προβλημάτων που προκαλεί η υπερβολική κατανάλωση ενέργειας και υλικών, περιορίζοντας έτσι την κατανάλωση [1]. 22

24 Εικόνα 1.5 Η αλληλεπίδραση κατανάλωσης ενέργειας και υλικών [1] Η κεντρική ιδέα της αειφόρου σχεδίασης είναι ότι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι συστημικές επιπτώσεις των σχεδιαστικών αποφάσεων, δηλαδή να πραγματοποιείται μια ολιστική προσέγγιση της σχεδιαστικής διαδικασίας, θεωρώντας ως κύρια στοιχεία την κατανάλωση πρώτων υλών και ενέργειας κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής ενός προϊόντος [2]. Οι σχεδιαστικές αποφάσεις λαμβάνονται με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος στο χαμηλότερο δυνατό κόστος, εξασφαλίζοντας στην κοινωνία και στις επόμενες γενιές τη δυνατότητα να ζουν σε ένα ισορροπημένο και υγιές περιβάλλον, με προϊόντα σχεδιασμένα να κάνουν τη ζωή του ανθρώπου ευκολότερη, προσέχοντας πάντα την αισθητική αρτιότητα του αποτελέσματος. Η διαδικασία αυτή είναι ιδιαίτερα περίπλοκη, αφού στις ήδη υπάρχουσες σχεδιαστικές απαιτήσεις προστίθεται ακόμα μία, η προστασία του περιβάλλοντος. Ένα προϊόν μελετάται ως σύστημα κατά τη διάρκεια ολόκληρου του κύκλου ζωής του προκειμένου να χαρακτηριστεί «πράσινο». Η λύση δεν είναι η επιλογή ενός «καλού» ή ενός «κακού» υλικού αλλά η επιλογή του κατάλληλου υλικού σύμφωνα με τις απαιτήσεις του συστήματος. Στην προσέγγιση αυτή βοηθάει ο υπολογισμός του αντίκτυπου του κύκλου ζωής ενός προϊόντος μέσω της Περιβαλλοντικής Αξιολόγησης του κύκλου ζωής των προϊόντων (Environmental Life Cycle Assessment- LCA). 23

25 Ένα προϊόν θεωρείται «πράσινο» βάσει μιας ολιστικής προσέγγισης συγκριτικά με άλλα παρόμοια προϊόντα. Για παράδειγμα, ένα αυτοκίνητο του οποίου τα εξαρτήματα είναι ανακυκλώσιμα μπορεί να είναι σχετικά «πράσινο», ένα ποδήλατο όμως θεωρείται περισσότερο «πράσινο» προϊόν, ακόμα και αν είναι φτιαγμένο από μη ανακυκλώσιμα υλικά, σύμφωνα με την ολιστική σχεδίαση [1]. Ως προς το σχεδιασμό αυτοκινήτου, οι βελτιώσεις που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια ως προς την κατανάλωση ενέργειας είναι πολλές. Πριν 25 χρόνια, ένα αυτοκίνητο χρειαζόταν 14 λίτρα βενζίνη για να διανύσει 100 χιλιόμετρα. Σήμερα, ένα οικογενειακό αυτοκίνητο χρησιμοποιεί 4.7 λίτρα βενζίνη για τα ίδια χιλιόμετρα. Η μείωση δηλαδή φτάνει το 1/3. Η ζωή των ελαστικών πριν 25 χρόνια ήταν περίπου χιλιόμετρα, ενώ σήμερα πλησιάζει τα , δηλαδή παρουσιάζονται 2.5 φορές καλύτερα. Στην ίδια όμως περίοδο, η ιδιοκτησία αυτοκινήτου και η μέση απόσταση οδήγησης ανά έτος εξαπλασιάστηκαν και ξεπέρασαν κατά πολύ αυτές τις τόσο σημαντικές βελτιώσεις [1]. Εικόνα 1.6 Προσεγγιστικές τιμές κατανάλωσης ενέργειας στην παραγωγή, κατασκευή, χρήση και απόσυρση τεσσάρων κατηγοριών προϊόντων [1] Τα προϊόντα που δεν καταναλώνουν ενέργεια κατά τη χρήση τους ονομάζονται «παθητικά», όπως για παράδειγμα τα έπιπλα (Εικ.1.6). Επομένως, η επιμήκυνση της διάρκειας ζωής αυτών των προϊόντων, δηλαδή της φάσης της χρήσης του, έχει σαν αποτέλεσμα σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας. Ο διπλασιασμός της ζωής των 24

26 παθητικών προϊόντων έχει σαν αποτέλεσμα τον υποδιπλασιασμό της κατανάλωσης πόρων. Αντιθέτως, τα ενεργοβόρα προϊόντα (οικιακές συσκευές, αυτοκίνητα, κλιματιστικά), καταναλώνουν περισσότερη ενέργεια κατά το στάδιο της χρήσης τους. Σε αυτά, οι δυνατότητες βελτίωσης βρίσκονται στην αναθεώρηση των σταδίων χρήσης και απόσυρσής τους και όχι στο στάδιο κατασκευής τους. Στα προϊόντα αυτά δίνεται έμφαση στη χρήση ελαφρών υλικών για τη μείωση της κατανάλωσης καυσίμων στις μεταφορές, στα ηλεκτρονικά στη δυνατότητα αναμονής της λειτουργίας της συσκευής, καθώς και στη χρήση υλικών με καλύτερες θερμομονωτικές ιδιότητες σε συσκευές όπως τα ψυγεία και τα συστήματα θέρμανσης. Αν η ζωή ενός προϊόντος είναι σύντομη, σημαντικά περιβαλλοντικά οφέλη προσφέρει η εκ νέου χρήση των υλικών, η αποδόμηση ή η ανακύκλωσή τους, όπως για παράδειγμα στις συσκευασίες [1]. 1.5 Αξιολόγηση Κύκλου Ζωής Προκειμένου να υπολογιστεί η επίδραση ενός προϊόντος ή ενός συστήματος στο περιβάλλον καθ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής του, αναπτύχθηκε η Αξιολόγηση του Κύκλου Ζωής ενός υλικού ή προϊόντος (Life Cycle Assessment ή LCA). Η αξιολόγηση του κύκλου ζωής των προϊόντων είναι μια μεθοδολογία που εντοπίζει όλες τις περιβαλλοντικές επιδράσεις και τις ανάγκες για πρώτες ύλες και ενέργεια ενός νέου προϊόντος ή υλικού κατά τη διάρκεια της σχεδίασης, της επιλογής των υλικών, της παραγωγής, της χρήσης και της απόρριψης (Εικ.1.7) [2]. Η αξιολόγηση του κύκλου ζωής ενός προϊόντος τοποθετεί την επιλογή υλικών στο κέντρο πολλών περιβαλλοντικών ερωτημάτων και αυτό γιατί η επιλογή του υλικού έχει να κάνει με τη λειτουργία του προϊόντος, τις τεχνολογίες παραγωγής και τον τρόπο απόρριψης. Μέσα από το πλαίσιο αυτό οδηγούμαστε σε ευρείες κατηγορίες περιβαλλοντικής επίδρασης που λαμβάνονται υπόψη κατά το σχεδιασμό και την επιλογή υλικών και είναι: α) η ποσότητα και το είδος των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται β) η κατανάλωση ενέργειας κατά την παραγωγή, χρήση και απόρριψη των υλικών γ) η εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου και άλλων βλαβερών ουσιών σε έδαφος, αέρα και νερό δ) ο όγκος και ο τρόπος διαχείρισης των απορριμμάτων 25

27 Γύρω από τους κύριους αυτούς άξονες διακρίνουμε παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν την τελική επιλογή υλικού και ελαχιστοποιούν την επίδραση που έχει η επιλογή αυτή στο περιβάλλον. ΕΙΣΟΔΟΙ Παραγωγή υλικών ΕΞΟΔΟΙ Ενέργεια Πρώτες Ύλες Κατασκευή προϊόντων Χρήση προϊόντων Απόρριψη προϊόντων Προϊόντα προς χρήση Εκροή υγρών Αέριες εκπομπές Στερεά απόβλητα Αντίκτυπος σε άλλους τομείς Εικόνα 1.7 Αναπαράσταση της Αξιολόγησης Κύκλου Ζωής προϊόντων Οι πρώτες ύλες που κατά κύριο λόγο χρησιμοποιούνται για την παραγωγή υλικών είναι μη ανανεώσιμες, που σημαίνει ότι δεν είναι ανεξάντλητες. Αυτό αποτελεί πρόβλημα της σύγχρονης εποχής, αφού παγκοσμίως παρουσιάζεται έλλειψη στις πρώτες ύλες, κυρίως στο πετρέλαιο. Η ανακύκλωση των υλικών μετά τη χρήση των προϊόντων αποσκοπεί στο να λύσει εν μέρει το πρόβλημα της έλλειψης πρώτων υλών. Η επιστήμη των υλικών υποστηρίζει πως για κάθε υλικό μπορεί να βρεθεί αντικαταστάτης και με αυτό τον τρόπο να αυξηθεί ο ανταγωνισμός και συγχρόνως να μεγαλώσει το απόθεμα των διαθέσιμων πρώτων υλών [5]. Κατά το σχεδιασμό ενός αντικειμένου, είναι σημαντικό να εξετάζεται η χρήση όλων των διαθέσιμων υλικών, και όχι μόνο των πιο γνωστών. Η μη ανανεώσιμη ενέργεια που καταναλώνεται για την παραγωγή ενός κιλού υλικού ονομάζεται ενέργεια παραγωγής. Η παραγωγή ενός κιλού υλικού σχετίζεται με την ανεπιθύμητη έκλυση αερίων, όπως τα CO 2, NO x, SO x 26

28 και CH 4, τα οποία ενισχύουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, ιδιαίτερα το CO 2. Στα φυσικά υλικά, οι συνολική εκπομπή CO 2 περιλαμβάνει και το CO 2 που απορροφάται κατά την καλλιέργεια και ανάπτυξή τους. Για το λόγο αυτό, τα περισσότερα φυτικά υλικά έχουν ουδέτερη αποβολή CO 2, δηλαδή η ποσότητα που εκλύεται κατά την απόρριψη του υλικού αντισταθμίζεται από την απορρόφηση CO 2 κατά την ανάπτυξη του φυτού από το οποίο παράγεται το υλικό. Η βιομηχανία των υλικών παγκοσμίως πραγματοποιεί μια αλλαγή από τα πετροχημικά υλικά στα υλικά που είναι περιβαλλοντικά αποδεκτά και δεν επιβαρύνουν το οικοσύστημα. Μια κατηγορία υλικών που έχει χρησιμοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό τον τελευταίο αιώνα αλλά αποδεικνύεται επικίνδυνη για το περιβάλλον και τον άνθρωπο είναι τα πλαστικά. Μια νέα ομάδα υλικών, τα βιοδιασπώμενα πλαστικά, παρουσιάζονται ως αντικαταστάτες των συμβατικών σε ορισμένες εφαρμογές. Η ανάπτυξη των βιοδιασπώμενων πολυμερών, πολυμερών που αποικοδομούνται φυσικά από το περιβάλλον και δεν αφήνουν βλαβερά κατάλοιπα μετά την απόρριψή τους, είναι ένας από τους τρόπους που αποσκοπεί στο να μειωθεί η ποσότητα πλαστικών απορριμμάτων στο περιβάλλον και να ανοίξει ο δρόμος για τη δημιουργία νέων υλικών. Τα βιοδιασπώμενα πλαστικά χωρίζονται σε δύο ευρείες κατηγορίες: στα φυσικά και στα συνθετικά. Τα συνθετικά κατηγοριοποιούνται στα βιοδιασπώμενα πολυμερή που προέρχονται από ανανεώσιμες πρώτες ύλες και σε αυτά που προέρχονται από πετροχημικές πρώτες ύλες αλλά παρόλα αυτά βιοαποικοδομούνται. Η αντικατάσταση εν μέρει των κοινών πλαστικών σε ορισμένες εφαρμογές από πλαστικά που έχουν την ιδιότητα να βιοδιασπώνται, αποτελεί κομμάτι της εφαρμογής της αειφόρου ανάπτυξης. Η χρήση ωστόσο των βιοδιασπώμενων υλικών δεν περιορίζεται εκεί. Πολλές εφαρμογές επιζητούν την ιδιότητα της αποικοδόμησης, όχι για οικολογικούς λόγους αλλά για λόγους λειτουργικότητας, όπως για παράδειγμα σε εφαρμογές στην ιατρική (απορροφήσιμα ράμματα και εμφυτεύματα). Προκειμένου να γίνουν κατανοητές οι ιδιότητες, η δομή αλλά και η χρήση της εναλλακτικής αυτής ομάδας πολυμερών, είναι απαραίτητη η εισαγωγή στις βασικές έννοιες και ιδιότητες των πολυμερών. 27

29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ 2.1 Γενικά Αν και τα πολυμερή αποτελούσαν συστατικό της ζωής του ανθρώπου από την αρχή της ιστορίας του, η επιστημονική προσέγγιση της δομής τους καθώς και η συνθετική παραγωγή τους αποτελούν επιτεύγματα του 20ού αιώνα. Τα πολυμερικά υλικά διακρίνονται στα φυσικά και στα συνθετικά πολυμερή. Τα φυσικά πολυμερή απαντώνται στη φύση (ξύλο, βαμβάκι) ενώ τα συνθετικά παράγονται από τον άνθρωπο. Ορίζουμε τα πολυμερή ως φυσικές ή τεχνητά παρασκευασμένες ύλες, αποτελούμενες από μόρια μεγάλων διαστάσεων (μεγάλου μοριακού βάρους), τα μακρομόρια [6]. Τα πολυμερή συνδυάζουν πλήθος πλεονεκτημάτων, όπως το ότι μπορούν να μορφοποιηθούν εύκολα και να δώσουν προϊόντα πολύπλοκης γεωμετρίας, διαθέτουν διαφάνεια οπότε μπορούν να αντικαταστήσουν το γυαλί, έχουν χαμηλή πυκνότητα, καλές μηχανικές ιδιότητες και αρκετά χαμηλό κόστος. Παρόλα αυτά παρουσιάζουν και κάποια σημαντικά μειονεκτήματα. Όπως έχει αποδειχθεί ήδη, η χρήση των πλαστικών υλικών προκαλεί μια από τις σημαντικότερες αιτίες μόλυνσης του περιβάλλοντος. Συγχρόνως, ένα μεγάλο ποσοστό πλαστικών προϊόντων έχει σαν πρώτη ύλη το πετρέλαιο, γεγονός που σημαίνει ότι η παραγωγή τους έχει άμεση εξάρτηση από την τιμή και την πολιτική του πετρελαίου, μιας μη ανανεώσιμης πρώτης ύλης. 2.2 Ιστορικά Ο κόσμος μας είναι γεμάτος από πολυμερικά υλικά. Τα αντικείμενα που χρησιμοποιούμε καθημερινά, το χαρτί που γράφουμε, τα ρούχα που φοράμε, ακόμα και εμείς οι ίδιοι είμαστε φτιαγμένοι από πολυμερικές δομές. Τα πολυμερή βρίσκονται παντού στη φύση. Για παράδειγμα το ξύλο, το βαμβάκι, το μετάξι, οι ίνες των οργανισμών, τα οστά και φυσικά το DNA των κυττάρων, καθώς και η μεμβράνη που χωρίζει το ένα κύτταρο από το άλλο αποτελούν παραδείγματα φυσικών 28

30 πολυμερών. Η ιστορία των πολυμερικών υλικών ξεκινάει πριν εκατοντάδες χρόνια, όταν οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν τα φυσικά πολυμερή, που έχουν φυτική ή ζωική προέλευση, στην καθημερινή τους ζωή (Εικ.2.1). Παρόλα αυτά, μόλις τον 20ό αιώνα ξεκίνησε η επιστημονική προσέγγιση και παραγωγή συνθετικών πολυμερών, μετά τη λήξη του Δεύτερου Παγκοσμίου πολέμου, περίοδο ιδιαίτερης άνθησης για τον τομέα των υλικών. Εικόνα 2.2 Η ιστορία των υλικών Το 19ο αιώνα η χρήση των πολυμερών άλλαξε δραματικά με την παραγωγή ημισυνθετικών πολυμερών, δηλαδή φυσικών πολυμερών που επεξεργάζονται χημικά ώστε να προκύψουν υλικά με βελτιωμένες ιδιότητες. Χαρακτηριστικής σημασίας είναι η μετατροπή του καουτσούκ σε ελαστικό καλύτερων ιδιοτήτων με την προσθήκη θείου που πρώτος παρατήρησε ο Charles Goodyear (1839), διαδικασία που αργότερα καθιερώθηκε με το όνομα βουλκανισμός. Το πρώτο πλαστικό που παρασκευάστηκε ήταν η συνθετική κυτταρίνη (celluloid) το Τη δεκαετία του 1920 ο χημικός Hermann Staudinger εισήγαγε την έννοια του μακρομορίου. Ο ίδιος βραβεύτηκε με Nobel το 1953 [6]. Μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο η βιομηχανία των πολυμερών είχε ραγδαία ανάπτυξη με την παραγωγή συνθετικών 29

31 πολυμερών με χημικές κατεργασίες, και αυτό συνέβη κυρίως εξαιτίας της ανεπάρκειας φυσικών πολυμερών. Έτσι, τα συνθετικά αντικατέστησαν τα φυσικά πολυμερή, δίνοντάς τους έτσι τεράστια ώθηση, με κύριο συντελεστή ανάπτυξης τις Η.Π.Α. Την εποχή αυτή αναπτύχθηκαν και τα θερμοπλαστικά πολυμερή, όπως το πολυστυρένιο (PS), το πολυαιθυλένιο (PE), το πολυπροπυλένιο (PP) και το χλωριούχο πολυβινύλιο (PVC). 2.3 Δομή πολυμερών Η λέξη πολυμερές είναι σύνθετη και προέρχεται από το πολύς + μέρος. Τα πολυμερή είναι φυσικά ή τεχνητά παρασκευασμένα υλικά που αποτελούνται από μόρια μεγάλων διαστάσεων, τα μακρομόρια. Δομικά συστατικά των μακρομορίων είναι τα μονομερή, τα οποία ενώνονται μεταξύ τους και σχηματίζουν τη μακρομοριακή αλυσίδα των πολυμερών. Το επαναλαμβανόμενο μονομερές (Α) είναι η δομική μονάδα που επαναλαμβάνεται σε όλη τη δομή του πολυμερούς. Το πολυμερές τότε έχει τη μορφή: -Α-Α-Α-.-Α-Α-Α- ή [Α] ν Ο αριθμός των επαναλήψεων του μονομερούς (ν) ονομάζεται βαθμός πολυμερισμού (degree of polymerization ή β.π.). Ο β.π. έχει σχέση και με το μοριακό βάρος του πολυμερούς. Αν τα μονομερή που αποτελούν το πολυμερές είναι ενός τύπου, το μακρομόριο ονομάζεται ομοπολυμερές ενώ αν το αποτελούν διάφοροι τύποι μονομερών ονομάζεται συμπολυμερές. Ο βαθμός πολυμερισμού επηρεάζει τόσο τις φυσικές όσο και τις μηχανικές ιδιότητες των πολυμερών. Στα πολυμερή συναντάμε τρία είδη χημικών δεσμών: ομοιοπολικούς δεσμούς κατά μήκος της αλυσίδας του μακρομορίου, που είναι και οι πιο ισχυροί, δεσμούς Van der Waals και δεσμούς υδρογόνου μεταξύ απομακρυσμένων τμημάτων της ίδιας αλυσίδας ή μεταξύ διαφορετικών μακρομορίων, οι οποίοι είναι πιο ασθενείς δεσμοί. Εξαιτίας του μεγάλου αριθμού δεσμών άνθρακα στο μόριο του πολυμερούς, η αλυσίδα του πολυμερούς είναι αδύνατο να ευθυγραμμιστεί, ενώ το μόριο περιστρέφεται και αλλάζει συνεχώς κατευθύνσεις. Τα μόρια των πολυμερών με την 30

ες πράσινο ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομηχανικού Σχεδιασμού Εργαστήριο C www.c3.teiwm.gr 14/12/20112011

ες πράσινο ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομηχανικού Σχεδιασμού Εργαστήριο C www.c3.teiwm.gr 14/12/20112011 Εργαλεία και μεθοδολογίυ σχεδιασμού συσκευασιών ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομηχανικού Σχεδιασμού Εργαστήριο C 3 www.c3.teiwm.gr 1 Αειφορία Περιεχόμενα Εργαλεία πράσινου σχεδιασμού Αξιολόγηση κύκλου

Διαβάστε περισσότερα

Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς

Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς -Πλαστικά/πολυμερή (πλεονεκτήματα μειονεκτήματα) -Βιοαποικοδομήσιμα πολυμερη (πλεονεκτήματα μειονεκτήματα) -Βιοαποικοδομήσιμα πολυμερή ως υλικά συσκευασίας -Ιατρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Πλαστική Συσκευασία Εισαγωγή «Πλαστικά» γιατί πλάθονται σε οποιοδήποτε σχήµα Τα πολυµερή είναι οργανικές ενώσεις το µόριο των οποίων σχηµατίζεται από την επανάληψη µιας ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο

Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο Κ. Αμπελιώτης, Λέκτορας Τμ. Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Οι επιβαρύνσεις συνοπτικά Κατανάλωση φυσικών πόρων Ρύπανση Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής»

«Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» «Βιοκαύσιμα και περιβάλλον σε όλο τον κύκλο ζωής» Δρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Ecocity Υπεύθυνος της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών & Διαχείρισης του

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων. Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός

Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων. Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός 1 Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός Η διαχείριση των στερεών απορριμμάτων αποτελεί ένα σύνθετο πρόβλημα, δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό, αλλά πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΜΗΜΑ : Α3 ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ : Σωτηρόπουλος Σάββας. Τσόγκας Βασίλης

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΜΗΜΑ : Α3 ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ : Σωτηρόπουλος Σάββας. Τσόγκας Βασίλης ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΜΗΜΑ : Α3 ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ : Σωτηρόπουλος Σάββας Τσόγκας Βασίλης ΠΑΡΑΓΩΓΉ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ Η συγκέντρωση του πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα, η κοινωνική και τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1-

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1- ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα Πως οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις επηρεάζουν το περιβάλλον και πως μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΣΤΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΣΤΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΣΤΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΤΣΟΥΓΙΑΝΝΗ ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ν Ο Ι Κ Ο Κ Υ Ρ Ι Α Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών στερεών

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση

Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση Θεώνη Καρλέση Φυσικός Περιβάλλοντος Ομάδα Μελετών Κτιριακού Παριβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV: ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑ ΙΚΑΣΙΩΝ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ: ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV:

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης

Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χημικών Μηχανικών Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης Καθηγήτρια Μαρία Λοϊζίδου Αθήνα, 3/4/2014 Βιομηχανική Συμβίωση Ως Βιομηχανική Συμβίωση (Industrial

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας

2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας Εκπαιδευτικά θεματικά πακέτα (ΚΙΤ) για ευρωπαϊκά θέματα Τ4Ε 2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας Teachers4Europe Οδηγιεσ χρησησ Το αρχείο που χρησιμοποιείτε είναι μια διαδραστική ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά ένα κρίσιμο περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας

Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας Οι Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις (GPP/ΠΔΣ) αποτελούν προαιρετικό μέσο. Το παρόν έγγραφο παρέχει τα κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ, τα οποία έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική αξιολόγηση κύκλου ζωής μιας φιάλης κρασιού

Περιβαλλοντική αξιολόγηση κύκλου ζωής μιας φιάλης κρασιού Περιβαλλοντική αξιολόγηση κύκλου ζωής μιας φιάλης κρασιού Κων/νος νος Αμπελιώτης Επικ. Καθηγητής, Τμ. Οικιακής Οικονομίας Οικολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Περιεχόμενα Η έννοια του κύκλου ζωής Ο ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Project Τμήμα Α 3

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Project Τμήμα Α 3 Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Project Τμήμα Α 3 Ενότητες εργασίας Η εργασία αναφέρετε στις ΑΠΕ και μη ανανεώσιμες πήγες ενέργειας. Στην 1ενότητα θα μιλήσουμε αναλυτικά τόσο για τις ΑΠΕ όσο και για τις μη

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΔΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΩΤΗ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΨΗ: Ε.ΚΟΝΤΟΥ ΔΡΟΥΓΚΑ ΑΘΗΝΑ, Μάρτιος 2009 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Κατερίνα Χατζηβασιλειάδη Αρχιτέκτων Μηχανικός ΑΠΘ 1. Εισαγωγή Η προστασία

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η Σ Τ Η Ν Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Α : Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ε Σ Κ Α Λ Λ Ι Ε Ρ Γ Ε Ι Ε Σ & Κ Α Τ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Ε Δ Α Φ Ο Υ Σ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η Σ Τ Η Ν Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Α : Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ε Σ Κ Α Λ Λ Ι Ε Ρ Γ Ε Ι Ε Σ & Κ Α Τ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Ε Δ Α Φ Ο Υ Σ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η Σ Τ Η Ν Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Α : Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ε Σ Κ Α Λ Λ Ι Ε Ρ Γ Ε Ι Ε Σ & Κ Α Τ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Ε Δ Α Φ Ο Υ Σ Γεωργία Νέα ΚΑΠ: -εφαρμογή υποχρεωτικών μέτρων «Πολλαπλή Συμμόρφωση»

Διαβάστε περισσότερα

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Κεφάλαιο 02-04 σελ. 1 02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Όπως επισημάνθηκε στο κεφάλαιο 01-04, η πρώτη ύλη για τα «ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας είναι μη επικίνδυνα απόβλητα, κυρίως παραγόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΠΛΑΣΤΙΚΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 2011-2012. Παπανικολάου Νίκος Τρίμμης Γιάννης Τσαγκρή Μαρία Τσιαδής Γιώργος

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΠΛΑΣΤΙΚΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 2011-2012. Παπανικολάου Νίκος Τρίμμης Γιάννης Τσαγκρή Μαρία Τσιαδής Γιώργος ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΠΛΑΣΤΙΚΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 2011-2012 Παπανικολάου Νίκος Τρίμμης Γιάννης Τσαγκρή Μαρία Τσιαδής Γιώργος Κοιτώντας γύρω μας, καταλαβαίνουμε εύκολα ότι περιτριγυριζόμαστε από πλαστικό. Παιχνίδια,

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Σειρά Πληροφοριακού και εκπαιδευτικού υλικού Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 10 11 - Τοπικό σχέδιο για την απασχόληση ανέργων στην κατασκευή και τη συντήρηση έργων Α.Π.Ε. με έμφαση στις δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων αύξηση του πληθυσμού του πλανήτη κλιματικές

Διαβάστε περισσότερα

Ελιά. Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα.

Ελιά. Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα. Ελιά Ελιά Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα. Ο καρπός του ονομάζεται επίσης ελιά και από αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΟΙΜΙΟ Η Στρατηγική της Περιφέρειας Πελοποννήσου για την ολοκληρωμένη διαχείριση των στερεών αποβλήτων στοχεύει αφενός στην υλοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΝΘΡΑΚΑ Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Ατομικό ανθρακικό αποτύπωμα

ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΝΘΡΑΚΑ Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Ατομικό ανθρακικό αποτύπωμα Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Το ανθρακικό αποτύπωμα είναι το μέτρο της συνολικής ποσότητας των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα που παράγονται άμεσα ή έμμεσα από μία δραστηριότητα είτε συσσωρεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Κυρίες και Κύριοι, Η στροφή στην οικολογία εμφανίζεται σήμερα σαν μία νέα τάση, απόρροια της απομάκρυνσης του ανθρώπου από το φυσικό του περιβάλλον. Συγκεκριμένα ο τομέας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα της εργασίας είναι Η αξιοποίηση βιομάζας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Διαχείρηση στερεών αποβλήτων

ΜΑΘΗΜΑ: Διαχείρηση στερεών αποβλήτων ΜΑΘΗΜΑ: Διαχείρηση στερεών αποβλήτων ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθηγητής Σεραφείμ Σαββίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων

Είναι μια καταγραφή/υπολογισμός των ποσοτήτων Απογραφές Εκπομπών: α) Γενικά, β) Ειδικά για τις ανάγκες απογραφής CO 2 σε αστική περιοχή Θεόδωρος Ζαχαριάδης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Περιβάλλοντος Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου τηλ. 25 002304,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ Την εργασία επιμελήθηκαν οι: Αναστασοπούλου Ευτυχία Ανδρεοπούλου Μαρία Αρβανίτη Αγγελίνα Ηρακλέους Κυριακή Καραβιώτη Θεοδώρα Καραβιώτης Στέλιος Σπυρόπουλος Παντελής Τσάτος Σπύρος

Διαβάστε περισσότερα

Sustainable 3 rd Party Logistics ΑΘΗΝΑ, 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015

Sustainable 3 rd Party Logistics ΑΘΗΝΑ, 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 Sustainable 3 rd Party Logistics ΑΘΗΝΑ, 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 1 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 2 Η Π.Α.Ε.Γ.Α.Ε. (Προνομιούχος Ανώνυμος Εταιρεία Γενικών Αποθηκών Ελλάδος) είναι η πρώτη ελληνική εταιρεία παροχής υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά.

Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά. Παρουσίαση από Νικόλαο Σαμαρά. από το 1957 με γνώση και μεράκι Βασικές Αγορές Βιομηχανία Οικίες Βιομάζα Με τον όρο βιομάζα ονομάζουμε οποιοδήποτε υλικό παράγεται από ζωντανούς οργανισμούς (όπως είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ. Χ. Κορωναίος

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ. Χ. Κορωναίος AUT/ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Χ. Κορωναίος Εργαστήριο Μετάδοσης Θερμότητας και Περιβαλλοντικής Μηχανικής, Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης/

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ

Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΟΡΕΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ Στέλλα Χρυσαλίδου, Βιολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής

Στρατηγική αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής Στρατηγική αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής Κείμενο θέσεων και πολιτικής του Ομίλου ΤΙΤΑΝ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Κατά τα τελευταία 100 χρόνια η συγκέντρωση CO2 στην ατμόσφαιρα έχει αυξηθεί κυρίως λόγω της χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα.

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Το φυσικό αέριο είναι: Το φυσικό αέριο είναι ένα φυσικό προϊόν που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ http://www.teachernet.gov.uk/sustainableschools/ Μετάφραση από τα αγγλικά: Ειρήνη Λυμπέρη ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ; Η αειφόρος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων

Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων στον κόσμο Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων Πηγές: Eurostat (SBS), Being wise with waste: the EU s approach to waste management (European Union 2010) Στο κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat).

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου. του (Agriculture and climate, Eurostat). Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α.1 Το φαινόµενο του θερµοκηπίου Ένα από τα µεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήµατα που αντιµετωπίζει η ανθρωπότητα και για το οποίο γίνεται προσπάθεια επίλυσης είναι το φαινόµενο του θερµοκηπίου.

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Δ Η Μ Ο Σ Ι Ο Σ Τ Ο Μ Ε Α Σ Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Διαχείριση αστικών

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κουρκούμπας, Γ. Θεοπούλου, Π. Γραμμέλης, Σ. Καρέλλας

Δ. Κουρκούμπας, Γ. Θεοπούλου, Π. Γραμμέλης, Σ. Καρέλλας Chemical Process and Energy Resources Institute Centre for Research and Technology Hellas ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΡΟΔΙΑΛΕΓΜΕΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΝΗΣΙ Σάββατο 1 Δεκεμβρίου 2012

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας 4η Ενότητα: «Βιοκαύσιμα 2ης Γενιάς» Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ ΒΙΟΜΑΖΑ Η αδικημένη μορφή ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Ορισμός «Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) είναι οι μη ορυκτές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δηλαδή η αιολική, η ηλιακή και η γεωθερμική ενέργεια, η ενέργεια κυμάτων, η παλιρροϊκή ενέργεια, η υδραυλική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ;

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ; ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ορισμός: Είναι η διαδικασία με την οποία επαναχρησιμοποιείται εν μέρει ή ολικά οτιδήποτε αποτελεί έμμεσα ή άμεσα αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας και το οποίο στην μορφή που είναι δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ: ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ, ΣΠΟΥΔΕΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ, ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ. Θεσσαλονίκη, 2015. sep4u.gr

ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ: ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ, ΣΠΟΥΔΕΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ, ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ. Θεσσαλονίκη, 2015. sep4u.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ: ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ, ΣΠΟΥΔΕΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ, ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΜΗΜΑ Χ Η Μ Ι Κ Ω Ν ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Θεσσαλονίκη, 2015 Η συνεισφορά της Χημικής

Διαβάστε περισσότερα

Καύση υλικών Ηλιακή ενέργεια Πυρηνική ενέργεια Από τον πυρήνα της γης Ηλεκτρισμό

Καύση υλικών Ηλιακή ενέργεια Πυρηνική ενέργεια Από τον πυρήνα της γης Ηλεκτρισμό Ενεργειακή Μορφή Θερμότητα Φως Ηλεκτρισμός Ραδιοκύματα Μηχανική Ήχος Τι είναι; Ενέργεια κινούμενων σωματιδίων (άτομα, μόρια) υγρής, αέριας ή στερεάς ύλης Ακτινοβολούμενη ενέργεια με μορφή φωτονίων Ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΜΠΑΤΣΟΥΚΑΠΑΡΑΣΚΕΥΗ- ΜΑΡΙΑ ΞΑΝΘΗ 2010 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών Εισαγωγή 1 1 Εισαγωγή Βατάλης Αργύρης 1.1 Ο κόσμος των υλικών Tα υλικά αποτελούν μέρος της βάσης όλων των τεχνολογικών εξελίξεων. Όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες και το επίπεδο ζωής επηρεάζονται σε μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η ανακύκλωση στο Δήμο Αθηναίων. Παρόν και Προοπτικές.

Η ανακύκλωση στο Δήμο Αθηναίων. Παρόν και Προοπτικές. Η ανακύκλωση στο Δήμο Αθηναίων. Παρόν και Προοπτικές. Οι συχνές φυσικές καταστροφές που οφείλονται στις κλιματικές αλλαγές έχουν καταστήσει κατανοητό σε όλους ότι η προστασία του περιβάλλοντος είναι μείζονoς

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς 2014-20202020 Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς Γιάννης Βουγιουκλάκης PhD, Διπλ. Μηχ. Μηχανικός Υπεύθυνος Τμήματος Ανάπτυξης Αγοράς Θεματικός στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πετρέλαιο Κάρβουνο ΑΠΕ Εξοικονόμηση Φυσικό Αέριο Υδρογόνο Πυρηνική Σύντηξη (?) Γ. Μπεργελές Καθηγητής Ε.Μ.Π www.aerolab.ntua.gr e mail: bergeles@fluid.mech.ntua.gr Ενέργεια-Περιβάλλον-Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

4 ο Συνέδριο ΕNERTECH 09

4 ο Συνέδριο ΕNERTECH 09 4 ο Συνέδριο ΕNERTECH 09 Ξεν. Holliday Inn, Αττική, 23-24 Οκτωβρίου 2009 ΠΡΑΣΙΝΑ ΚΤΙΡΙΑ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Δρ. Γ. Αγερίδης, Α. Ανδρουτσόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Climate Change & Business Opportunities

Climate Change & Business Opportunities Climate Change & Business Opportunities Μαβίκα Ηλιού Senior Manager Εργασίες Green Banking Σοφία Φραντζή Μονάδα Περιβάλλοντος Αθήνα, 17.12.2013 Τράπεζα Πειραιώς, Κλιματική Αλλαγή και Περιβάλλον Τράπεζα

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Καραμπάτσος. Μηχανικός Περιβάλλοντος, MSc - DS Consulting

Γιάννης Καραμπάτσος. Μηχανικός Περιβάλλοντος, MSc - DS Consulting Γιάννης Καραμπάτσος Μηχανικός Περιβάλλοντος, MSc - DS Consulting Κλιματική αλλαγή και το φαινόμενο του θερμοκηπίου Η ηλιακή ορατή ακτινοβολία, η οποία έχει μικρό μήκος κύματος, φτάνει στην επιφάνεια της

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Ρύπανση του εδάφους

4.2 Ρύπανση του εδάφους 110 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 4.2 Ρύπανση του εδάφους Οι ανθρώπινες δραστηριότητες ρυπαίνουν το έδαφος Ερωτήσεις κατανόησης θεωρίας και προβλήματα 2-1. Η ρύπανση του εδάφους οφείλεται κυρίως στη

Διαβάστε περισσότερα

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών [ 1 ] [ 1 ] Υδροηλεκτρικός Σταθμός Κρεμαστών - Ποταμός Αχελώος - Ταμιευτήρας >> H Περιβαλλοντική Στρατηγική της ΔΕΗ είναι ευθυγραμμισμένη με τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Το Πρόβλημα Το περιβαλλοντικό πρόβλημα που εξετάζεται από το πρόγραμμα θάλασσα είναι ο άμεσος κίνδυνος επιβίωσης που αντιμετωπίζουν τα θαλάσσια θηλαστικά που ζουν στις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

(Σανταµούρης Μ., 2006).

(Σανταµούρης Μ., 2006). Β. ΠΗΓΕΣ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) Οι πιο σηµαντικές πηγές διοξειδίου προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίµων και την δαπάνη ενέργειας γενικότερα. Οι δύο προεκτάσεις της ανθρώπινης ζωής που είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. Ρύπανση και Ναυτιλία 6 ο εξάμηνο ΔΑΠ ΝΔΦΚ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. Ρύπανση και Ναυτιλία 6 ο εξάμηνο ΔΑΠ ΝΔΦΚ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Ρύπανση και Ναυτιλία 6 ο εξάμηνο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ: Κάθε μορφή (άμεση ή έμμεση) ανθρωπογενούς προέλευσης, εισαγωγή ουσιών ή ενέργειας στο θαλάσσιο χώρο, η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΕΚΠΟΜΠΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ CO 2 ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Γιάννης Βουρδουµπάς Μελετητής-Σύµβουλος Μηχανικός Ελ. Βενιζέλου 107 Β 73132 Χανιά, Κρήτης e-mail: gboyrd@tee.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το πρόβληµα των εκποµπών

Διαβάστε περισσότερα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Είδη πρώτων υλών Αγροτικού τομέα Κτηνοτροφικού τομέα Αστικά απόβλητα Αγροτικός

Διαβάστε περισσότερα

ή «Η ένδοξη τριακονταετία»

ή «Η ένδοξη τριακονταετία» Δρ. Χάλαρης Μιχάλης Πρότυπο μη βιώσιμης ανάπτυξης : «Η συντηρητική επιλογή» Τριακονταετία 1946-19751975 «Η χρυσή περίοδος της οικονομικής ανάπτυξης» ή «Η ένδοξη τριακονταετία» Βελτίωση οικονομικής θέσης

Διαβάστε περισσότερα

«ΒΙΟΑΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΑΜΥΛΟ»

«ΒΙΟΑΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΑΜΥΛΟ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ «ΒΙΟΑΙΑΣΠΩΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΑΜΥΛΟ» ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΖΩΤΟΥ ΑΘΗΝΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑ 2014 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα εκ του µηδενός σε ιστορικά πλαίσια ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ νέες κατασκευές ανακαίνιση και µετασκευή ιστορικών κτιρίων αναδιαµόρφωση καινούριων κτιρίων έργα "εκ του µηδενός" σε ιστορικά πλαίσια 2 Ο φυσικός φωτισµός αποτελεί την τεχνική κατά την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, εκπονήθηκε στο πλαίσιο εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Πολιτικής σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική ιαχείριση σε ξενοδοχειακές µονάδες

Περιβαλλοντική ιαχείριση σε ξενοδοχειακές µονάδες Περιβαλλοντική ιαχείριση σε ξενοδοχειακές µονάδες Συστήµατα διαχείρισης, εξοικονόµησης και αειφορίας Περιβαλλοντική διαχείριση και ξενοδοχειακές µονάδες Από στοιχεία των τελευταίων 20 ετών, το κόστος ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο»

WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο» WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο» 1. Εθνικό πλαίσιο επενδύσεων σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Σκοπός του νέου νόμου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (νόμος 3468/2006 ΑΠΕ)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Διαμόρφωση Βιομηχανικού Οικοσυστήματος Περιβαλλοντικής Πολιτικής

Διαμόρφωση Βιομηχανικού Οικοσυστήματος Περιβαλλοντικής Πολιτικής Διαμόρφωση Βιομηχανικού Οικοσυστήματος Περιβαλλοντικής Πολιτικής Ολοκλήρωση ροών μάζας και ενέργειας σε βιομηχανικό σύμπλεγμα Βασικά στοιχεία διαμόρφωσης περιβαλλοντικής πολιτικής Παραδείγματα βιομηχανικής

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΘΑΝΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕΙΩΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΦΘ ΣΤΟ ΒΟΛΟ

ΑΡΧΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΘΑΝΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕΙΩΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΦΘ ΣΤΟ ΒΟΛΟ ΑΡΧΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΘΑΝΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕΙΩΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΦΘ ΣΤΟ ΒΟΛΟ Α. ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ Α.1. Μόνωση οροφής Α.2. Μόνωση εξωτερικών τοίχων Α.3. Ταρατσόκηποι Α.4. Αντικατάσταση παλαιών κουφωμάτων & μονών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; (2). Εξηγήστε το ρόλο των ουσιών (α) καρβοξυδισμουτάση (β) NADPH στη σκοτεινή φάση της

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων ΚΑΤΣΑΜΠΑΣ ΗΛΙΑΣ Δρ. Χημικός Μηχανικός Προϊστάμενος Τμήματος Περιβάλλοντος & Υδροοικονομίας Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας Περιφέρειας Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

[Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΈΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ»]

[Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΈΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ»] 2012 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Δέσποινα Παπαδοπούλου dpsd07038 [Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΈΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα