Παγκόσμια Γεωγραφία της Ανάπτυξης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παγκόσμια Γεωγραφία της Ανάπτυξης"

Transcript

1 Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 13(9): Παγκόσμια Γεωγραφία της Ανάπτυξης Πασχάλης Αρβανιτίδης Λέκτορας, Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σωτήρης Παυλέας Υποψήφιος Διδάκτορας, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Γιώργος Πετράκος Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Πεδίο Άρεως, Βόλος, τηλ: Περίληψη Τα τελευταία χρόνια ένας μεγάλος αριθμός μελετών έχει ασχοληθεί με το ζήτημα της οικονομικής ανάπτυξης. Ωστόσο υπάρχουν πολλά ερωτηματικά και διαφωνίες μεταξύ των ερευνητών σχετικά με τους μηχανισμούς της ανάπτυξης αλλά και με το ποιοι είναι αυτοί οι παράγοντες που καθορίζουν την ανάπτυξη σε ένα τόπο. Η συγκεκριμένη εργασία χρησιμοποιεί πρωτογενή στοιχεία από μια διεθνή δημοσκόπηση που έγινε με ερωτηματολόγιο, για να διερευνήσει τις απόψεων των ειδικών (ακαδημαϊκών, περιφερειολόγων, στελεχών πολυεθνικών επιχειρήσεων και φορέων άσκησης πολιτικής) σχετικά με τις δυναμικές και τους παράγοντες που επιδρούν στην οικονομική ανάπτυξη μιας περιοχής. Έτσι εξετάζονται μια σειρά από ερωτήματα που αφορούν την οικονομική δυναμικότητα των διάφορων περιοχών του πλανήτη, τους παράγοντες που προάγουν την οικονομική ανάπτυξη σε παγκόσμιο επίπεδο και την ικανότητα των διαφόρων θεωρητικών πλαισίων και μεθοδολογιών να εξηγήσουν τον συγκεκριμένο δυναμισμό και να αναλύσουν την ανάπτυξη. Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας συμβάλλουν στην αποτίμηση της υπάρχουσας γνώσης, στον εντοπισμό γνωστικών κενών και παρανοήσεων και έτσι στην υπόδειξη κατευθύνσεων για περαιτέρω έρευνα πάνω στα ζητήματα της οικονομικής ανάπτυξης. Λέξεις κλειδιά: οικονομική μεγέθυνση, ανάπτυξη, οικονομικός δυναμισμός, δημοσκόπηση Οκτώβριος 2007 Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πολυτεχνική Σχολη, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πεδίον Άρεως, Βόλος, Τηλ: , Διαθέσιμο ηλεκτρονικά στη διεύθυνση:

2

3 Παγκόσμια Γεωγραφία της Ανάπτυξης Εισαγωγή Από τα τέλη της δεκαετίας του 50 και μετά ένας μεγάλος αριθμός μελετών έχει ασχοληθεί με το ζήτημα της οικονομικής ανάπτυξης. Ωστόσο ακόμα και σήμερα υπάρχουν πολλά ερωτηματικά και διαφωνίες μεταξύ των επιστημόνων σχετικά με τους μηχανισμούς της ανάπτυξης αλλά και με το ποιοι παράγοντες είναι αυτοί που καθορίζουν την ανάπτυξη σε ένα τόπο. Έτσι μπορούμε να πούμε ότι αν και έχουν περάσει περισσότερο από 50 χρόνια επιστημονικής έρευνας στο αντικείμενο δεν υπάρχει ένα κοινά αποδεκτό θεωρητικό πλαίσιο που να εξηγεί τους μηχανισμούς και διαδικασίες της ανάπτυξης στο σύνολό τους (Artelaris et al., 2007). Ωστόσο, παρά την απουσία ενός ενιαίου θεωρητικού πλαισίου, υπάρχουν αρκετές σημαντικές θεωρίες οι οποίες εξηγούν το ρόλο που διάφοροι οικονομικοί και μη παράγοντες παίζουν ως προς το ζήτημα της οικονομικής μεγέθυνσης και ανάπτυξης. Για παράδειγμα, η νεοκλασική θεωρία επισημαίνει τη σημασία των επενδύσεων, ενώ η θεωρία της ενδογενούς ανάπτυξης υπογραμμίζει το ρόλο του ανθρώπινου κεφαλαίου και της δυνατότητας για καινοτομία. Παράλληλα, άλλες προσεγγίσεις δίνουν έμφαση σε μη οικονομικούς (τουλάχιστον με τη συμβατική έννοια), παράγοντες που φαίνεται να επηρεάζουν την ανάπτυξη μιας περιοχής. Τέτοιοι παράγοντες αφορούν στο θεσμικό, κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο, τη γεωγραφία και το δημογραφικό προφίλ μιας περιοχής. Παράλληλα με την ανάπτυξη διάφορων θεωριών, στη βιβλιογραφία συναντά κανείς έναν τεράστιο όγκο εμπειρικών ερευνών. Στην πλειονότητα τους αυτές τις εργασίες δεν διέπονται από ένα και μοναδικό θεωρητικό πλαίσιο αλλά αντλούν έμπνευση από διάφορες θεωρίες και χρησιμοποιούν πολλαπλά μεθοδολογικά εργαλεία. Βέβαια αυτό δε σημαίνει ότι καταλήγουν απαραίτητα και σε κοινά συμπεράσματα. Έτσι, τα ευρήματα των μελετών αυτών είναι πολλές φορές αντιφατικά και εμποδίζουν την ανάδειξη ασφαλών συμπερασμάτων. Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η παρούσα εργασία χρησιμοποιεί πρωτογενή στοιχεία από μια διεθνή δημοσκόπηση που έγινε με τη μέθοδο του ερωτηματολογίου, για να διερευνήσει ποιες είναι οι απόψεων και θέσεις των ειδικών (ακαδημαϊκών, περιφερειολόγων, επενδυτών και φορέων άσκησης πολιτικής) σε ζητήματα οικονομικής ανάπτυξης και δυναμισμού μιας περιοχής. Πιο συγκεκριμένα, οι στόχοι της εργασίας είναι: 1. να προσδιορίσει ποιες είναι οι οικονομικά δυναμικές περιοχές στον πλανήτη, 2. να προσδιορίσει τους βασικούς παράγοντες ανάπτυξης και να εξετάσει τη σχετική σημαντικότητά τους, Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2007, 13(9)

4 228 Πασχάλης Αρβανιτίδης, Σωτήρης Παυλέας, Γιώργος Πετράκος 3. να εκτιμήσει την ερμηνευτική αξία των κυριότερων θεωριών και την αναλυτική δύναμη των μεθοδολογιών τους. Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας αναμένεται να συμβάλλουν στην αποτίμηση της υπάρχουσας γνώσης μας, στον εντοπισμό γνωστικών κενών και παρανοήσεων και τέλος στην υπόδειξη κατευθύνσεων για περαιτέρω έρευνα πάνω στο ζήτημα της οικονομικής ανάπτυξης. Η δομή της εργασία έχει ως εξής. Οι επόμενες δυο ενότητες συζητούν επιγραμματικά τις βασικές οικονομικές θεωρίες ανάπτυξης και τους παράγοντες που η βιβλιογραφία προσδιορίζει ως σημαντικούς για την ανάπτυξη μιας περιοχής. Στην τρίτη ενότητα της εργασίας γίνεται μια σύντομη περιγραφή της μεθοδολογίας που ακολούθησε η έρευνα. Η ενότητα που ακολουθεί περιγράφει τα ευρήματα της έρευνας και απαντά στα ερευνητικά ερωτήματα που τέθηκαν πιο πάνω, ενώ η τελευταία ενότητα ολοκληρώνει την εργασία παραθέτοντας τα βασικά συμπεράσματα. 2. Βασικές θεωρίες οικονομικής ανάπτυξης Το σημείο εκκίνησης των συμβατικών θεωριών οικονομικής μεγέθυνσης αποτελεί το νεοκλασικό μοντέλο του Solow (1956) που στηρίζεται σε μια σειρά υποθέσεις: σταθερές αποδώσεις κλίμακας, φθίνουσα οριακή παραγωγικότητα του κεφαλαίου, εξωγενώς προσδιοριζόμενη τεχνολογική πρόοδος, και υποκατάσταση μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας. Το μοντέλο αυτό υπογραμμίζει τη σημασία των αποταμιεύσεων και των επενδύσεων ως τους πιο σημαντικούς παράγοντες για βραχυπρόθεσμη οικονομικής μεγέθυνση. Η τεχνολογική πρόοδος, αν και σημαντική μακροπρόθεσμα θεωρείται ως εξωγενής στο οικονομικό σύστημα και έτσι δεν εξετάζεται. Ο ρόλος της τεχνολογικής προόδου ως βασικός συντελεστής μακροχρόνιας οικονομικής μεγέθυνσης έχει εξετασθεί από κάποιες πιο σύγχρονες μελέτες οι οποίες υποθέτουν σταθερές και αυξανόμενες αποδόσεις κλίμακας. Αυτές οι θεωρίες, που είναι γνωστές ως θεωρίες ενδογενούς μεγέθυνσης, θεωρούν ότι η συσσώρευση κάποιων χαρακτηριστικών μπορούν να επιφέρουν αυτοτροφοδοτούμενη οικονομική μεγέθυνση. Έρευνα μέσα σε αυτό το πλαίσιο, που ουσιαστικά ξεκινά μετά τη δημοσίευση των εργασιών των Romer (1986) και Lucas (1988), αναδεικνύει τρεις βασικές πηγές μεγέθυνσης: νέα γνώση (Romer, 1990; Grossman and Helpman 1991), καινοτομία (Aghion and Howitt, 1992) και δημόσιες υποδομές (Barro, 1990), οι οποίες είναι δυνατόν να αναπτυχθούν μέσω κατάλληλων πολιτικών. Μια άλλη σημαντική θεωρία ανάπτυξης είναι η θεωρία της σωρευτικής αιτιότητας του Myrdal (1957). Ο Myrdal υποστηρίζει ότι η μεγέθυνση τείνει να συσσωρεύεται στις ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

5 Παγκόσμια Γεωγραφία της Ανάπτυξης 229 περιοχές που στο παρελθόν επέδειξαν κάποιο φυσικό ή επίκτητο πλεονέκτημα, εξ αιτίας των οικονομιών συγκέντρωσης και του επιλεκτικού χαρακτήρα των διαπεριφερειακών ροών κεφαλαίου, εργασίας, αγαθών και υπηρεσιών. Έτσι, η ανεμπόδιστη λειτουργία των δυνάμεων της αγοράς θα οδηγήσει σε οικονομικές ανισότητες και απόκλιση μεταξύ των περιφερειών. Παρόμοια με τη θεωρία σωρευτικής αιτιότητας, η Νέα Οικονομική Γεωγραφία (ΝΟΓ) ισχυρίζεται ότι η οικονομική μεγέθυνση είναι μια ανισόρροπη διαδικασία που ευνοεί τις αρχικά αναπτυγμένες οικονομίες (Krugman, 1991; Fujita et al., 1999). Ωστόσο σε αντίθεση με την προηγούμενη προσέγγιση, η ΝΟΓ αναπτύσσει ένα φορμαλιστικό ερμηνευτικό σύστημα το οποίο δίνει έμφαση στις συνδυασμένες επιδράσεις αυξανόμενων αποδόσεων κλίμακας, ατελούς ανταγωνισμού και μη-μηδενικά μεταφορικά κόστη. Κεντρικό στοιχείο της θεωρίας αυτής είναι ότι οι οικονομικές δραστηριότητες τείνουν να συγκεντρώνονται στο χώρο σε μια αυτοτροφοδοτούμενη διαδικασία. Η χωρική κατανομή των οικονομικών δραστηριοτήτων εξηγείται βάσει οικονομιών και αντιοικονομιών χωρικής συγκέντρωσης. Οι πρώτες αφορούν σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων, θετικές εξωτερικότητες (externalities) και οικονομίες κλίμακας, ενώ οι δεύτερες αναφέρονται σε αρνητικές εξωτερικότητες, μεταφορικά κόστη και αυξημένο ανταγωνισμό. Τέλος, κάποιες λιγότερο συμβατικές προσεγγίσεις δίνουν έμφαση στο ρόλο που άλλοι, μη-οικονομικοί (με τη συμβατική έννοια) παράγοντες παίζουν ως προς την οικονομική επίδοση. Πιο συγκεκριμένα, τα νέα θεσμικά οικονομικά τονίζουν τη σημασία των τυπικών θεσμών και των περιουσιακών δικαιωμάτων (Matthews, 1986; North, 1990; Jutting, 2003), τα γνήσια (original) θεσμικά οικονομικά και η οικονομική κοινωνιολογία υπογραμμίζουν τη σπουδαιότητα των κοινωνικο-πολιτισμικών παραγόντων (Granovetter, 1985; Knack and Keefer, 1997), ενώ η πολιτική επιστήμη (με κάποιες ομάδες θεσμικών οικονομολόγων) δίνει βάρος σε πολιτικούς παράγοντες και θεσμούς (Lipset, 1959; Brunetti, 1997). 3. Παράγοντες οικονομικής ανάπτυξης Όπως ειπώθηκε, ένας μεγάλος αριθμός ερευνών έχει μελετήσει τους παράγοντες που επηρεάζουν την οικονομική επίδοση και ανάπτυξη. Οι επενδύσεις αποτελούν το πιο βασικό παράγοντα οικονομικής ανάπτυξης όπως υποστηρίζουν από κοινού η νεοκλασική θεωρία και η θεωρία ενδογενούς μεγέθυνσης. Αν και ένας τεράστιος όγκος μελετών έχει εξετάσει τη σχέση μεταξύ επενδύσεων και οικονομικής επίδοσης (π.χ. Kormendi and Meguire, 1985; De Long and Summers, 1991; Levine and Renelt, 1992; Mankiw, 1992; Auerbach et al., 1994; Barro and Sala-i-Martin, 1995; Sala-i-Martin, Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2007, 13(9)

6 230 Πασχάλης Αρβανιτίδης, Σωτήρης Παυλέας, Γιώργος Πετράκος 1997; Easterly, 1997; Bond et al., 2001; Podrecca and Carmeci, 2001) τα ευρήματα δεν συμφωνούν και τα συμπεράσματα δεν είναι τελειωτικά (Artelaris et al., 2007). Το ανθρώπινο κεφάλαιο αποτελεί τη βασικότερη αιτία μεγέθυνσης στα διάφορα μοντέλα ενδογενούς μεγέθυνσης, καθώς και ένα από τους συντελεστές κλειδιά στην νεοκλασική οικονομική θεωρία. Καθώς ο όρος αναφέρεται στην απόκτηση δεξιοτήτων και τεχνογνωσίας μέσω εκπαίδευσης, οι περισσότερες μελέτες μετρούν το ανθρώπινο κεφάλαιο με μεταβλητές που αναφέρονται στην εκπαίδευση (π.χ. χρόνια σχολικής εκπαίδευσης, κτλ.) και αποδεικνύουν ότι η εκπαίδευση είναι κλειδί για την οικονομική μεγέθυνση και ανάπτυξη (βλέπε π.χ. Barro, 1991; Mankiw et al., 1992; Barro and Sala-i- Marin, 1995; Brunetti et al., 1998; Hanushek and Kimko, 2000). Ωστόσο, υπάρχουν και άλλοι οι οποίοι αμφισβητούν τα ευρήματα αυτά (π.χ. Levine and Renelt, 1992; Benhabib and Spiegel, 1994; Topel, 1999; Krueger and Lindahl, 2001; Pritchett, 2001). Η καινοτομία και οι δραστηριότητες Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D) αυξάνουν την παραγωγικότητα, συμβάλουν στη δημιουργία καλύτερων προϊόντων και παραγωγικών διαδικασιών και παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη. Ο ρόλος τους έχει υπογραμμισθεί από τις θεωρίες ενδογενούς μεγέθυνσης και η ισχυρή συσχέτιση μεταξύ καινοτομίας/ R&D και οικονομικής επίδοσης έχει εμπειρικά επιβεβαιωθεί από αρκετές μελέτες (π.χ. Fagerberg, 1987; Lichtenberg, 1992; Ulku, 2004). Άλλοι παράγοντες που η βιβλιογραφία μελετά ως προς τη σχέση τους με την ανάπτυξη είναι οι αναπτυξιακές πολιτικές και μακρο-οικονομικές συνθήκες (βλέπε Kormendi and Meguire, 1985; Grierand and Tullock, 1989; Barro, 1991, 1997; Fischer, 1993; Easterly and Rebelo, 1993; Barro and Sala-i-Martin, 1995). Οι αναπτυξιακές πολιτικές επηρεάζουν διάφορες πλευρές της οικονομίας μέσω των επενδύσεων που προωθούν σε ανθρώπινο κεφάλαιο και υποδομές, όσο και σε βελτιώσεις στο θεσμικό και νομικό πλαίσιο. Ωστόσο δεν φαίνεται να υπάρχει συμφωνία σχετικά με το ποιες πολιτικές είναι αυτές που προάγουν την οικονομική ανάπτυξη. Οι ευνοϊκές μακρο-οικονομικές συνθήκες από την άλλη, είναι αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για οικονομική ανάπτυξη (Fischer, 1993). Γενικά μπορούμε να πούμε ότι ένα σταθερό μακροοικονομικό περιβάλλον προάγει την οικονομική μεγέθυνση (γιατί μειώνει την αβεβαιότητα και προάγει τις επενδύσεις), ενώ η μακροοικονομική αστάθεια έχει αρνητικό αντίκτυπο. Η σχέση της οικονομικής μεγέθυνσης με τον βαθμό που μια οικονομία είναι ανοιχτή έχει εκτεταμένα συζητηθεί στη βιβλιογραφία. Κάποιες έρευνες υποστηρίζουν ότι οι ανοιχτές οικονομίες είναι δεκτικές στην εισροή κεφαλαίου και αναπτύσσονται ταχύτερα (Dollar, 1992; Sachs and Warner, 1995; Edwards, 1998; Dollar and Kraay, 2000), ενώ υπάρχουν άλλες που αμφισβητούν τα ευρήματα αυτά (Levine and Renelt, 1992; Rodriguez and Rodrik, 1999; Vamvakidis, 2002). Οι άμεσες ξένες επενδύσεις (FDI) παίζουν σημαντικό ρόλο στην διεθνοποίηση της οικονομίας και αποτελούν σημαντική πηγή οικονομικής ανάπτυξης. Αυτό είναι το ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

7 Παγκόσμια Γεωγραφία της Ανάπτυξης 231 συμπέρασμα που καταλήγουν οι περισσότερες μελέτες (π.χ. Borensztein et al., 1998; Hermes and Lensink, 2000; Lensink and Morrissey, 2006). Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας οικονομικής μεγέθυνσης είναι το θεσμικό πλαίσιο (Lewis, 1955; Ayres, 1962; Knack and Keefer, 1995; Mauro, 1995; Hall and Jones, 1999; Rodrik, 1999; Acemoglu et al., 2002). Ο Rodrik (2000) υπογραμμίζει 5 βασικούς θεσμούς (περιουσιακά δικαιώματα, θεσμοί μακροοικονομικής σταθερότητας, θεσμοί κοινωνικής ασφάλειας και θεσμοί διαχείρισης κρίσεων), οι οποίοι επηρεάζουν σημαντικά όχι μόνο την οικονομική επίδοση αλλά και άλλους παράγοντες ανάπτυξης όπως το ανθρώπινο κεφάλαιο, τις επενδύσεις, και την τεχνολογία. Σε αυτή τη βάση ο Easterly (2001) υποστηρίζει ότι χωρίς ένα σταθερό και φερέγγυο θεσμικό πλαίσιο κανένας από τους παραδοσιακούς παράγοντες δεν θα μπορούσε να επηρεάσει την οικονομία. Η ανάλυση της σχέσης μεταξύ πολιτικών παραγόντων και οικονομικής επίδοσης έχει ξεκινήσει με τον Lipset (1959) ενώ πιο πρόσφατα μια σειρά νεότερων ερευνητών (Kormendi and Meguire, 1985; Scully, 1988; Grier and Tullock, 1989; Lensink et al., 1999; Lensink 2001) καθιστούν ξεκάθαρο ότι το πολιτικό περιβάλλον παίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη. Στην πιο απλή περίπτωση, η πολιτική αστάθεια αυξάνει των αβεβαιότητα, αποθαρρύνει τις επενδύσεις και εμποδίζει την οικονομική ανάπτυξη. Άλλοι πολιτικοί παράγοντες που επιδρούν στην ανάπτυξη είναι η δημοκρατία (Alesina et al., 1994), η πολιτική αστάθεια, η πολιτική βία, κ.α. (Brunetti, 1997) Τα τελευταία χρόνια υπάρχει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως προς τη σχέση μεταξύ κοινωνικο-πολιτισμικών παραγόντων και ανάπτυξης (βλέπε π.χ. Granato et al., 1996; Huntington, 1996; Temple and Johnson, 1998; Landes, 2000; Inglehart and Baker, 2000; Zak and Knack, 2001; Barro and McCleary, 2003). Ένα από τα πιο ζητημένα τέτοια χαρακτηριστικά είναι η εμπιστοσύνη (trust). Οι οικονομίες που την έχουν αναμένεται να παρουσιάζουν περισσότερη καινοτομία, καλύτερο ανθρώπινο κεφάλαιο, και έτσι να επιδεικνύουν υψηλότερη ανάπτυξη (Knack and Keefer, 1997). Πέραν της εμπιστοσύνης, κάποιοι άλλοι κοινονικο-πολιτισμικοί παράγοντες που έχει ερευνήσει η βιβλιογραφία είναι η φυλετική ποικιλία, ο κοινωνικός ή κατακερματισμός, η γλώσσα, η θρησκεία, τα πιστεύω, η νοοτροπία, κτλ. αλλά δεν έχει βρεθεί ισχυρή συσχέτιση αυτών και οικονομικής επίδοσης. Ο σημαντικός ρόλος της γεωγραφίας στην οικονομική ανάπτυξη είναι κάτι που χωρά λίγη αμφισβήτηση. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια οι μελετητές έχουν δείξει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην ανάλυση αυτών των παραγόντων (Gallup et al., 1999). Πολλές μεταβλητές έχουν χρησιμοποιηθεί ως υποκατάστατα (proxies) για τη γεωγραφία όπως γεωγραφικό πλάτος, ποσοστό γης σε απόσταση 100χλμ από τη θάλασσα, θερμοκρασία, βροχόπτωση, κ.α. (Hall and Jones, 1999; Rodrik et al., 2002; Easterly and Levine, 2003). Ένας σημαντικό αριθμός εμπειρικών μελετών (Sachs and Warner, 1997; Bloom and Sachs, 1998; Masters and McMillan, 2001; Armstrong and Read, 2004) Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2007, 13(9)

8 232 Πασχάλης Αρβανιτίδης, Σωτήρης Παυλέας, Γιώργος Πετράκος πιστοποιούν ότι οι φυσικοί πόροι, το κλίμα, η τοπογραφία, κ.α. επηρεάζουν την (αγροτική) παραγωγικότητα, την οικονομική δομή, τα μεταφορικά κόστη, και συνεπώς την οικονομική επίδοση μιας περιοχής. Ωστόσο υπάρχουν άλλοι (π.χ. Rodrik et al., 2002; Easterly and Levine, 2003) οι οποίοι δεν βρίσκουν καμιά συστηματική επιρροή της γεωγραφίας στην μεγέθυνση όταν αφαιρεθεί η επίδραση των θεσμών. Η σχέση μεταξύ δημογραφίας και οικονομικής επίδοσης έχει επίσης τραβήξει το ενδιαφέρον των ερευνητών τα τελευταία χρόνια, ωστόσο λίγα δημογραφικά χαρακτηριστικά έχουν ερευνηθεί. Από αυτά, η πληθυσμιακή αύξηση/μείωση, η πληθυσμιακή πυκνότητα, η μετανάστευση και η ηλικία του πληθυσμού φαίνεται να παίζουν σημαντικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη (Kormendi and Meguire, 1985; Brander and Dowrick, 1994; Dowrick, 1994; Kelley and Schmidt, 1995; Barro, 1997; Bloom and Williamson, 1998; Kelley and Schimdt, 2000; Kalemli-Ozcan, 2002). Η πληθυσμιακή μεγέθυνση για παράδειγμα, μπορεί να έχει αρνητική επίδραση στην οικονομική επίδοση γιατί επηρεάζει το βαθμό εξάρτησης, τις επενδύσεις, τις αποταμιεύσεις και την ποιότητα του ανθρώπινου κεφαλαίου. Γενικά μπορούμε να πούμε ότι η βιβλιογραφία δεν καταλήγει σε οριστικές αποφάσεις σχετικά με την επιρροή των δημογραφικών παραγόντων στην οικονομία., ενώ υπάρχουν και κάποιοι που δηλώνουν ότι δεν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ των (π.χ. Grierand and Tullock, 1989; Pritchett, 2001). 4. Σχεδιασμός και χαρακτηριστικά έρευνας Η παρούσα έρευνα αντλεί στοιχεία από μια δημοσκόπηση που έγινε στα πλαίσια του ερευνητικού προγράμματος DynReg. Το εργαλείο της έρευνας είναι ένα ερωτηματολόγιο το οποίο απευθύνθηκε σε ειδικούς επί των θεμάτων ανάπτυξης. Ο σχεδιασμό του ερωτηματολογίου έγινε από το Εργαστήριο Περιφερειακών Οικονομικών Αναλύσεων και Προβλέψεων του Τμήματος Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Μετά τον αρχικό σχεδιασμό, το ερωτηματολόγιο δοκιμάστηκε πιλοτικά στο Βόλο επιτρέποντας τη βελτίωση της δομής του. Το τελικό ερωτηματολόγιο αποτελείται από 5 μέρη. Το πρώτο παρέχει οδηγίες συμπλήρωσης και ορισμούς. Το δεύτερο ζητά να προσδιορισθούν οι 5 πιο δυναμικές οικονομικά περιοχές του πλανήτη στην επόμενη 15-ετία (από μια λίστα με 20 ευρείες περιοχές). Το τρίτο εκτιμά ποιοι παράγοντες θεωρούνται σημαντικοί ως προς τον οικονομικό δυναμισμό χρησιμοποιώντας ερωτήσεις τύπου Likert. Ιδιαίτερης σημασίας εδώ είναι η τελευταία από τις 4 ερωτήσεις, η οποία ερευνά ποιος συνδυασμός αντίθετων χαρακτηριστικών προάγει τον οικονομικό δυναμισμό. Το τέταρτο μέρος του ερωτηματολογίου αποτιμά την ερμηνευτική δύναμη των θεωριών και την αναλυτική ικανότητα των ερευνητικών μεθόδων να μελετήσουν την ανάπτυξη σε οποιαδήποτε ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

9 Παγκόσμια Γεωγραφία της Ανάπτυξης 233 χωρική κλίμακα. Τέλος, το πέμπτο μέρος συλλέγει πληροφορίες για τους ερωτώμενους (ηλικία, φύλο, εκπαίδευση και χώρα κατοικίας). Η έρευνα έλαβε χώρα το δεύτερο εξάμηνο του Ερωτηματολόγια διανεμήθηκαν από όλους τους φορείς που συμμετέχουν στο ερευνητικό πρόγραμμα 1 σε 30 ειδικούς στη χώρα τους: 10 ακαδημαϊκούς, 10 υψηλά ιστάμενους κρατικούς λειτουργούς που ασκούν πολιτική, και 10 ανώτατα στελέχη πολυεθνικών επιχειρήσεων. Θεωρούμε ότι, λόγω της θέσης τους, τα άτομα αυτά έχουν μια πληροφορημένη άποψη σε ζητήματα ανάπτυξης, και αντιπροσωπεύουν διάφορες τάσεις και θέσεις (ακαδημαϊκή, δημόσιος τομέας και ιδιωτικός τομέας). Επιπλέον, ερωτηματολόγια συμπληρώθηκαν από τους συμμετέχοντες στο 46 ο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Περιφερειακής Επιστήμης (ERSA) το οποίο πραγματοποιήθηκε στο Βόλο στις 30 Αυγούστου ως 3 Σεπτεμβρίου Οι απαντήσεις συλλέχθηκαν, ελέγχθηκαν (τόσο από τους τοπικούς εταίρους όσο και από τους συγγραφείς), κωδικοποιήθηκαν και αναλύθηκαν χρησιμοποιώντας κυρίως περιγραφική στατιστική. 5. Ανάλυση 5.1 Ποσοστό ανταπόκρισης και σύνθεση των ερωτηθέντων Από τα 500 περίπου που διανεμήθηκαν προέκυψαν 313 έγκυρα ερωτηματολόγια, ένα ποσοστό ανταπόκρισης της τάξης του 63%. Το δείγμα μας αποτελείται κυρίως από άνδρες (72%) επιβεβαιώνοντας το μικρό ποσοστό γυναικών που κατέχουν υψηλές διοικητικές θέσεις τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο τομέα. Ο μέσος όρος ηλικίας του δείγματος ήταν περίπου 39 χρόνια. Οι περισσότεροι από τους ερωτώμενους (37%) είναι διδάκτορες, ενώ ένα 35% έχουν μεταπτυχιακό. Το δείγμα ήταν περίπου ίσα κατανεμημένο μεταξύ ακαδημαϊκών (33%), εργαζόμενων στον ιδιωτικό τομέας (33%) και εργαζόμενων στο δημόσιο τομέα (30%) (Πίνακας 1). 1 University of Cambridge (ΗΒ), London School of Economics (ΗΒ), The Economic and Social Research Institute (Ιρλανδία), University of Bonn (Γερμανία), Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (Ελλάδα), Free University Amsterdam (Ολλανδία), Free University Brussels (Βέλγιο), University of Economics and Business Administration (Αυστρία), Πανεπιστήμιο Luigi Bocconi (Ιταλία) και University of Ljubljana (Σλοβενία). Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2007, 13(9)

10 234 Πασχάλης Αρβανιτίδης, Σωτήρης Παυλέας, Γιώργος Πετράκος Πίνακας 1: Χαρακτηριστικά του δείγματος Μέση ηλικία (χρόνια) 39 Φύλλο Άντρες 226 Γυναίκες 81 δ/α 6 Εκπαίδευση Λιγότερο από 12 χρόνια 1 Απόφοιτος β-βαθμιας 12 Τριτοβάθμια 71 Μεταπτυχιακό 109 Διδακτορικό 115 δ/α 5 Απασχόληση Δημόσιος τομέας 91 Ιδιωτικός τομέας 104 Ακαδημαϊκός 104 δ/α Περιοχές με δυναμισμό ανάπτυξης Η μεγάλη πλειονότητα των ερωτώμενων (86%) θεωρεί πως η Κίνα είναι η δυναμικότερη οικονομικά περιοχή, ακολουθούμενη από την Ινδία (71%). Τρίτη στην κατάταξη φτάνει η περιοχή που περιλαμβάνει τα νέα μέλη της ΕΕ, όπως πιστεύει το 49% από αυτούς που ερωτήθηκαν. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η αναπτυγμένες Ευρωπαϊκές χώρες έρχονται έβδομες στην κατάταξη ενώ οι χώρες της Νότιας Ευρώπης (ΕΕ) βρίσκονται στην 13 η θέση πάνω από τις χώρες της Κεντρικής Αμερικής. Όπως ήταν αναμενόμενο, οι αφρικανικές χώρες βρίσκονται στο τέλος της κατάταξης (Πίνακας 2). Πίνακας 2: Περιοχές με οικονομικό δυναμισμό σε διάστημα 15 έτη Σειρά Περιοχές % 1 Κίνα 86,26 2 Ινδία 71,25 3 Ευρωπαϊκή Ένωση νέα κράτη μέλη 48,56 4 Νοτιοανατολική Ασία 37,06 5 Βόρεια Αμερική 36,42 6 Ρωσία 35,14 7 Δυτική Ευρώπη 31,63 8 Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη 28,75 9 Νότια Αμερική 22,04 10 Ιαπωνία 15,65 11 Μέση Ανατολή 8,63 12 Κεντρική Ασία 8,31 13 Νότια Ευρωπαϊκή Ένωση 7,03 14 Κεντρική Αμερική 6,71 15 Νότια Αφρική 6,07 16 Βόρεια Αφρική 5,11 17 Ωκεανία 4,79 18 Ανατολική Αφρική 2,24 19 Δυτική Αφρική 1,28 20 Κεντρική Αφρική 0,96 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

11 Παγκόσμια Γεωγραφία της Ανάπτυξης Παράγοντες που προάγουν τον οικονομικό δυναμισμό Πάνω από το 50% του δείγματος πιστεύει ότι η ποιότητα του ανθρώπινου κεφαλαίου (54% των ερωτηθέντων) και η υψηλή τεχνολογία, σε συνδυασμό με καινοτομία και έρευνα (R&D) (50% των ερωτηθέντων) είναι οι δυο πιο καθοριστικοί παράγοντες οικονομικής ανάπτυξης μιας περιοχής. Οι επόμενοι 6 παράγοντες, οι οποίοι ψηφίστηκαν από το 25% και πάνω των ερωτηθέντων, αφορούν την πολιτική σταθερότητα (41%), το πόσο ανοιχτή είναι η οικονομία (39%), τη φερεγγυότητα του θεσμικού πλαισίου (δηλ. ισχυρό νομικό σύστημα, ασφαλή περιουσιακά δικαιώματα, κτλ) (37%), την ύπαρξη κατάλληλων υποδομών (33%), την ευελιξία και ικανότητα της οικονομίας να προσαρμόζεται (32%), και την εξειδίκευση της οικονομίας σε τομείς εντάσεως γνώσης και κεφαλαίου (30%). Επιπλέον, μέσα στους 10 πρώτους παράγοντες συγκαταλέγονται και η ύπαρξη ξένων επενδύσεων (FDI) (23%), και μικρός βαθμός κρατικού παρεμβατισμού (δηλ. ελεύθερη οικονομία) (22%). Ο Πίνακας 3 παρουσιάζει τα αποτελέσματα. Πίνακας 3: Παράγοντες που προάγουν την οικονομική ανάπτυξη Σειρά Παράγοντες % 1 Ποιότητα ανθρώπινου κεφαλαίου 53,67 2 Υψηλή τεχνολογία, καινοτομία και R&D 50,16 3 Σταθερό πολιτικό περιβάλλον 40,58 4 Ανοιχτή οικονομία 38,98 5 Ισχυρό θεσμικό πλαίσιο 36,74 6 Καλές υποδομές 32,91 7 Ικανότητα για προσαρμογή (ευελιξία) 31,63 8 Εξειδίκευση σε τομείς εντάσεως γνώσης και κεφαλαίου 29,71 9 Άμεσες ξένες επενδύσεις (FDI) 23,32 10 Ελεύθερη οικονομία 22,36 11 Πλούσιοι φυσικοί πόροι 22,04 12 Αποτελεσματική μακροοικονομική διαχείριση 21,73 13 Χαμηλά επίπεδα γραφειοκρατίας 18,21 14 Ευνοϊκές δημογραφικές συνθήκες 18,21 15 Ευνοϊκή γεωγραφία (θέση, κλίμα, κτλ.) 13,10 16 Ισχυροί άτυποι θεσμοί (κουλτούρα, κοινωνικές σχέσεις, νοοτροπία, θρησκεία) 12,46 17 Μεγάλα αστικά κέντρα και οικονομίες συγκέντρωσης 11,82 18 Δυνατότητα για συλλογική δράση (συμμετοχική δημοκρατία, αποκέντρωση, κτλ.) 8,31 19 Τυχαίοι παράγοντες 4,79 20 Άλλο 2,56 Είναι πιθανό, ωστόσο, η επιρροή που ασκεί κάθε ένας από τους παραπάνω παράγοντες να εξαρτάτε από το επίπεδο ανάπτυξης της περιοχής. Ζητήσαμε λοιπόν από το δείγμα να βαθμολογήσει από 1 ως 10 την επιρροή του κάθε παράγοντα τόσο σε αναπτυγμένες όσο και σε αναπτυσσόμενες περιοχές. Όσον αφορά τις αναπτυγμένες οικονομίες οι παραπάνω παράγοντες κατατάσσονται σε σειρά σημαντικότητας ως εξής (οι αριθμοί στην παρένθεση είναι η βαθμολογία τους): υψηλή τεχνολογία, καινοτομία και Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2007, 13(9)

12 236 Πασχάλης Αρβανιτίδης, Σωτήρης Παυλέας, Γιώργος Πετράκος R&D (7,9), ποιότητα ανθρώπινου κεφαλαίου (7,8), εξειδίκευση σε τομείς εντάσεως γνώσης και κεφαλαίου (7,4), καλές υποδομές (7,1), ανοιχτή οικονομία (7,1), ισχυρό θεσμικό πλαίσιο (7,0), ικανότητα για προσαρμογή και ευελιξία (6,7), σταθερό πολιτικό περιβάλλον (6,6), ελεύθερη οικονομία (6,4), αποτελεσματική μακροοικονομική διαχείριση (6,2), χαμηλά επίπεδα γραφειοκρατίας (6,1), δυνατότητα για συλλογική δράση (5,7), ύπαρξη ισχυρών οικονομιών συγκέντρωσης (5,7), ύπαρξη ισχυρών κοινωνικών/άτυπων θεσμών (5,5), ευνοϊκές δημογραφικές συνθήκες (5,3), ύπαρξη άμεσων ξένων επενδύσεων (FDI) (5,3), πλούσιοι φυσικοί πόροι (4,1), ευνοϊκή γεωγραφία (4,0), και τυχαίοι παράγοντες (3,8) (Πίνακας 4). Πίνακας 4: Βαθμός επιρροής κάθε παράγοντα Παράγοντες Αναπτυγμένες περιοχές (α) Αναπτυσσόμενες περιοχές (β) Διαφορά (α) - (β) Υψηλή τεχνολογία, καινοτομία και R&D 7,89 5,31 2,58 Ποιότητα ανθρώπινου κεφαλαίου 7,78 5,91 1,87 Εξειδίκευση σε τομείς εντάσεως γνώσης και κεφαλαίου 7,37 4,81 2,56 Καλές υποδομές 7,13 6,28 0,85 Ανοιχτή οικονομία 7,09 6,31 0,78 Ισχυρό θεσμικό πλαίσιο 6,97 6,71 0,26 Ικανότητα για προσαρμογή (ευελιξία) 6,70 5,98 0,72 Σταθερό πολιτικό περιβάλλον 6,61 7,02-0,41 Ελεύθερη οικονομία 6,38 5,42 0,96 Αποτελεσματική μακροοικονομική διαχείριση 6,22 6,06 0,16 Χαμηλά επίπεδα γραφειοκρατίας 6,12 5,96 0,16 Μεγάλα αστικά κέντρα και οικονομίες συγκέντρωσης 5,71 5,77-0,06 Δυνατότητα για συλλογική δράση 5,71 5,12 0,59 (συμμετοχική δημοκρατία, αποκέντρωση, κτλ.) Ισχυροί άτυποι θεσμοί 5,47 5,58-0,11 (κουλτούρα, κοινωνικές σχέσεις, νοοτροπία, θρησκεία) Ευνοϊκές δημογραφικές συνθήκες 5,35 5,93-0,58 Άμεσες ξένες επενδύσεις (FDI) 5,28 6,90-1,62 Πλούσιοι φυσικοί πόροι 4,13 6,52-2,39 Ευνοϊκή γεωγραφία (θέση, κλίμα, κτλ.) 4,00 6,07-2,07 Τυχαίοι παράγοντες 3,80 4,75-0,95 Αντίστοιχα για τις αναπτυσσόμενες περιοχές οι εν λόγω παράγοντες κατατάσσονται ως εξής (Πίνακας 4): σταθερό πολιτικό περιβάλλον (7,0), σημαντικές άμεσες ξένες επενδύσεις (FDI) (6,9), ισχυρό θεσμικό πλαίσιο (6,7), πλούσιοι φυσικοί πόροι (6,5), ανοιχτή οικονομία (6,3), καλές υποδομές (6,3), ευνοϊκή γεωγραφία (6,1), αποτελεσματική μακροοικονομική διαχείριση (6,1), ικανότητα για προσαρμογή και ευελιξία (6,0), χαμηλά επίπεδα γραφειοκρατίας (6,0), ευνοϊκές δημογραφικές συνθήκες (5,9), ποιότητα ανθρώπινου κεφαλαίου (5,9), ισχυρές οικονομίες συγκέντρωσης (5,8), ισχυροί κοινωνικοί/άτυποι θεσμοί (5,6), ελεύθερη οικονομία (5,4), υψηλή τεχνολογία, καινοτομία και R&D (5,3), δυνατότητα για συλλογική δράση (5,1), εξειδίκευση σε τομείς εντάσεως γνώσης και κεφαλαίου (4,8), και τυχαίοι παράγοντες (4,8). ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

13 Παγκόσμια Γεωγραφία της Ανάπτυξης 237 Είναι εμφανές από τα παραπάνω ότι διαφορετικά επηρεάζει ένας παράγοντας μια αναπτυγμένη οικονομία από ότι μια αναπτυσσόμενη. Η διαφορά στο βαθμό επιρροής κάθε παράγοντα (μεταξύ αναπτυγμένης και αναπτυσσόμενης οικονομίας) που παρουσιάζεται στην τέταρτη στήλη του Πίνακα 4 προσδιορίζει ποιοι παράγοντες θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικοί για κάθε συγκεκριμένο επίπεδο ανάπτυξης. Βλέπουμε λοιπόν ότι η υψηλή τεχνολογία σε συνδυασμό με καινοτομία και έρευνα, το ανθρώπινο κεφαλαίο και η εξειδίκευση της οικονομίας σε τομείς έντασης γνώσης και κεφαλαίου είναι παράγοντες που θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικοί στις ανεπτυγμένες περιοχές και ελάχιστα σημαντικοί στις αναπτυσσόμενες περιοχές. Οι δεύτερες θεωρείται ότι στηρίζουν την ανάπτυξή τους στις άμεσες ξένες επενδύσεις στην ύπαρξη πλούσιων φυσικών πόρων και την ευνοϊκή γεωγραφία τους, παράγοντες που θεωρούνται μικρής σπουδαιότητας για την περαιτέρω ανάπτυξη των ήδη αναπτυγμένων περιοχών. Το ίδιο προκύπτει και από τον Πίνακα 5 ο οποίος παραθέτει τους 10 πιο σημαντικούς παράγοντες για κάθε επίπεδο ανάπτυξης. Με έντονα γράμματα παρουσιάζονται αυτοί που είναι κοινοί και στα 2 επίπεδα. Βλέπουμε λοιπόν ότι η πολιτική σταθερότητα, η θεσμική φερεγγυότητα, η αποτελεσματική μακροοικονομική διαχείριση, η ευελιξία και προσαρμοστικότητα, οι καλές υποδομές και η ανοιχτή οικονομία θεωρούνται ως βασικοί παράγοντες που προάγουν την ανάπτυξη ανεξάρτητα από το επίπεδο ανάπτυξης που βρίσκεται κάθε περιοχή. Εδώ είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι οι 3 κορυφαίοι παράγοντες ανάπτυξης για τις αναπτυγμένες χώρες δεν εμφανίζονται καν στη λίστα των 10 πιο σημαντικών παραγόντων για τις αναπτυσσόμενες περιοχές. Πίνακας 5: Οι 10 πιο σημαντικοί παράγοντες ανάπτυξης ανά επίπεδο ανάπτυξης Σειρά Αναπτυγμένες περιοχές Αναπτυσσόμενες περιοχές 1 Υψηλή τεχνολογία, καινοτομία και R&D (7,89) Σταθερό πολιτικό περιβάλλον (7,02) 2 Ποιότητα ανθρώπινου κεφαλαίου (7,78) Άμεσες ξένες επενδύσεις (FDI) (6,90) 3 Εξειδίκευση σε τομείς εντάσεως γνώσης και Ισχυρό θεσμικό πλαίσιο (6,71) κεφαλαίου (7,37) 4 Καλές υποδομές (7,13) Πλούσιοι φυσικοί πόροι (6,52) 5 Ανοιχτή οικονομία (7,09) Ανοιχτή οικονομία (6,31) 6 Ισχυρό θεσμικό πλαίσιο (6,97) Καλές υποδομές (6,28) 7 Ικανότητα για προσαρμογή (ευελιξία) (6,70) Ευνοϊκή γεωγραφία (6,07) 8 Σταθερό πολιτικό περιβάλλον (6,61) Αποτελεσματική μακροοικονομική διαχείριση (6,06) 9 Ελεύθερη οικονομία (6,38) Ικανότητα για προσαρμογή (ευελιξία) (5,98) 10 Αποτελεσματική μακροοικονομική διαχείριση (6,22) Χαμηλά επίπεδα γραφειοκρατίας (5,96) 5.4 Θεωρητικά πλαίσια και μεθοδολογίες διερεύνησης ανάπτυξης Η υπο-ενότητα αυτή αποτιμά την ερμηνευτική αξία των θεωριών και την αναλυτική δύναμη των διαφόρων μεθοδολογιών όπως τα κρίνουν οι ερωτώμενοι. Τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης παρουσιάζονται στον Πίνακα 6 τόσο για το σύνολο των ερωτηθέντων, όσο και για κάθε ομάδα ξεχωριστά. Στο σύνολό του το δείγμα θεωρεί Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2007, 13(9)

14 238 Πασχάλης Αρβανιτίδης, Σωτήρης Παυλέας, Γιώργος Πετράκος την ΝΟΓ ως το πιο κατάλληλο θεωρητικό πλαίσιο ερμηνείας των μηχανισμών της ανάπτυξης ακολουθούμενη από το νεοκλασικό μοντέλο, τις θεσμικές προσεγγίσεις, τη θεωρία ενδογενούς μεγέθυνσης και τέλος από τη θεωρία σωρευτικής αιτιότητας. Ωστόσο οι τρεις ομάδες ερωτηθέντων διαφωνούν μεταξύ τους ως προς την ερμηνευτική αξία των θεωριών. Οι ακαδημαϊκοί κατατάσσουν την θεωρία σωρευτικής αιτιότητας πρώτη, ακολουθούμενη από την θεωρία ενδογενούς μεγέθυνσης, τα στελέχη του ιδιωτικού τομέα εμπιστεύονται περισσότερο τις συμβατικές οικονομικές θεωρίες ιεραρχώντας πρώτη τη θεωρία ενδογενούς μεγέθυνσης και δεύτερη τη νεοκλασική προσέγγιση, ενώ αυτοί που ασκούν πολιτική υποστηρίζουν την ανωτερότητα της θεωρίας ενδογενούς μεγέθυνσης και της ΝΟΓ. Όσον αφορά στα μεθοδολογικά πλαίσια, οι εις-βάθος μελέτη περίπτωσης (case study) φαίνεται να είναι η μέθοδος που οι ερωτώμενοι στο σύνολό τους θεωρούν ως την πιο ικανή να αναλύσει την ανάπτυξη, ακολουθούμενη από την ιστορική ανάλυση. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο φορμαλισμός και η ανάπτυξη υποδειγμάτων θεωρούνται μικρότερης αναλυτικής δύναμης ως προς τα ζητήματα ανάπτυξης. Πίνακας 6: Θεωρητικά πλαίσια ερμηνείας της ανάπτυξης Σύνολο Ακαδημαϊκοί Ιδιωτικός τομέας Δημόσιος τομέας σειρά 1 η επιλογή για σειρά σειρά σειρά Νέα Οικονομική Γεωγραφία 1 23,4 % Νεοκλασικό μοντέλο 2 22,7 % Θεσμικές προσεγγίσεις 3 16,1 % Θεωρία ενδογενούς 4 13,0 % μεγέθυνσης Θεωρία σωρευτικής αιτιότητας 5 9,6 % Πίνακας 7: Μεθοδολογικά πλαίσια ανάλυσης ανάπτυξης σειρά Εις-βάθος μελέτες περίπτωσης 1 Ιστορική ανάλυση 2 Φορμαλισμός και υποδείγματα 3 6. Συμπεράσματα Η εργασία αυτή αντλεί στοιχεία από μια διεθνή έρευνα που έγινε με ερωτηματολόγιο, για να διερευνήσει τις απόψεων των ειδικών (ακαδημαϊκών, περιφερειολόγων, στελεχών πολυεθνικών επιχειρήσεων και φορέων άσκησης πολιτικής) σχετικά με τις δυναμικές και τους παράγοντες που επιδρούν στην οικονομική ανάπτυξη μιας περιοχής. Τα ευρήματα της έρευνας παρέχουν εμπειρική στήριξη σε τρία ερευνητικά ερωτήματα, συμβάλλοντας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

15 Παγκόσμια Γεωγραφία της Ανάπτυξης 239 έτσι στην αποτίμηση της υπάρχουσας γνώσης, στον εντοπισμό γνωστικών ελλείψεων και στην υπόδειξη κατευθύνσεων για περαιτέρω έρευνα πάνω στο αντικείμενο. Πρώτον, η έρευνα ανέδειξε μια σειρά από σημαντικούς παράγοντες που επιδρούν στην οικονομική ανάπτυξη σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτοί οι παράγοντες αντικατοπτρίζουν τις θέσεις των συμβατικών οικονομικών θεωριών ανάπτυξης ενώ παράλληλα λαμβάνουν υπόψη τους πιο σύγχρονες προσεγγίσεις, τονίζοντας τον κρίσιμο ρόλο που το θεσμικό και πολιτικό πλαίσιο παίζουν. Σε ένα δεύτερο επίπεδο η έρευνα κατέστησε φανερό ότι η επιρροή που ασκεί κάθε ένας από τους παράγοντες αυτούς εξαρτάται από το επίπεδο ανάπτυξης της περιοχής. Με άλλα λόγια, κάθε παράγοντας επηρεάζει με διαφορετική ένταση μια αναπτυγμένη οικονομία από ότι μια αναπτυσσόμενη. Το συμπέρασμα αυτό εγείρει προβληματισμούς σχετικά με την αποτελεσματικότητα στην εφαρμογή κάποιων πολιτικών που προτείνονται ως πανάκεια, αλλά και την επιτυχία μεταμόσχευσης δομών και θεσμών από μια περιοχή σε μια άλλη χωρίς προηγούμενου ελέγχου των ιδιαιτεροτήτων και του βαθμού συνάφειάς των. Οι παράγοντες που θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικοί για στις αναπτυγμένες περιοχές είναι η υψηλή τεχνολογία σε συνδυασμό με καινοτομία και έρευνα, η εξειδίκευση σε τομείς έντασης γνώσης και κεφαλαίου και η υψηλή ποιότητα ανθρώπινου κεφαλαίου, ενώ η εισροή άμεσων ξένων επενδύσεων, η ύπαρξη πλούσιων φυσικών πόρων και η ευνοϊκή γεωγραφία θεωρούνται παράγοντες που εξυπηρετούν ιδιαίτερα τις αναπτυσσόμενες περιοχές. Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι υπάρχουν και κάποια χαρακτηριστικά που θεωρούνται ότι αποτελούν τη βάση της ανάπτυξης ανεξάρτητα από το επίπεδο στο οποίο βρίσκεται κάθε περιοχή. Αυτά σχετίζονται με το θεσμικό και πολιτικό πλαίσιο, την αποτελεσματική διαχείριση, την ευελιξία και προσαρμοστικότητα της οικονομίας αλλά και την ύπαρξη κατάλληλων υποδομών. Δεύτερον, όσων αφορά στο ερώτημα ποιες είναι οι πιο οικονομικά δυναμικές περιοχές του πλανήτη, οι ερωτώμενοι επεσήμαναν ότι η Κίνα και Ινδία παρουσιάζουν ένα πολύ υψηλό δυναμικό ανάπτυξης, ενώ τόσο η νότια Ευρώπη (στη οποία ανήκει η χώρα μας) όσο και η Αφρική βρίσκονται στις τελευταίες θέσεις της κατάταξης. Αυτό υποδηλώνει την ανάγκη παρέμβασης και λήψης μέτρων στις περιοχές αυτές, ώστε να μπορέσουν να εκμεταλλευτούν τις δυνατότητές τους και να μπουν σε μια σταθερή πορεία οικονομικής ανάπτυξης. Τέλος, πρέπει να επισημάνουμε ότι η ικανοποίηση των ερωτηθέντων από τα διάφορα θεωρητικά πλαίσια είναι ποικίλη και εξαρτάτε από τις ανάγκες τους και την οπτική γωνία υπό την οποία τα προσεγγίζουν. Ένα είναι σίγουρο πάντως, ότι η μεγάλη διαφοροποίηση στις θέσεις των 3 ομάδων και η αδυναμία συμφωνίας ως προς την ανωτερότητα κάποιας (ή κάποιων) θεωρητικής και αναλυτικής προσέγγισης σημαίνει ότι η πολυφωνία στο αντικείμενο θα συνεχισθεί. Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2007, 13(9)

16 240 Πασχάλης Αρβανιτίδης, Σωτήρης Παυλέας, Γιώργος Πετράκος Acknowledgments Η παρούσα έρευνα αντλεί στοιχεία από το ερευνητικό πρόγραμμα DynReg Dynamic Regions in a Knowledge - Driven Global Economy: Lessons and Policy Implications for the E.U., το οποίο χρηματοδοτείται από το 6 ο Πρόγραμμα Πλαίσιο. Βιβλιογραφία ACEMOGLU D., JOHNSON S. and ROBINSON J. (2002), Reversal of fortune: geography and institutions in the making of the modern world income distribution, Quarterly Journal of Economics, 117(4), AGHION P. and HOWITT P. (1992), A Model of Growth through Creative Destruction, Econometrica, 60(2), ALESINA A. and RODRIK D. (1994), Distributive politics and economic growth, Quarterly Journal of Economics, 109, ARMSTRONG H. and READ R. (2004), The Economic Performance of Small States and Islands: The Importance of Geography, Paper presented at Islands of the World VIII International Conference, Taiwan ARTELARIS P., ARVANITIDIS P. and PETRAKOS G. (2007), Theoretical and methodological study on dynamic growth regions and factors explaining their growth performance, Paper presented at the 2 nd Workshop of DYNREG in Athens, 9-10 March AUERBACH A., HASSETT K. and OLINER S. (1994), Reassessing the social returns to equipment investment, Quarterly Journal of Economics, 109, AYRES C. (1962) The theory of economic progress: A study of the Fundamental Economic Development and Cultural Change, Schocken, New York. BARRO R. (1990), Government Spending in a Simple Model of Endogenous Growth, Journal of Political Economy 98, S103-S125 BARRO R. (1991), Economic Growth in a Cross Section of Countries, Quarterly Journal of Economics, 106(2), BARRO R. and MCCLEARY, R. (2003), Religion and Economic Growth, NBER Working Paper no BARRO R. and SALA-I-MARTIN X. (1995) Economic Growth, New York, McGraw-Hill. BENHABIB J. and SPIEGEL M. (1994), The Role of Human Capital in Economic Development: Evidence from Aggregate Cross-Country Data, Journal of Monetary Economics, 34, BLOOM D. and SACHS J. (1998), Geography, Demography and Economic Growth in Africa, Brookings Papers on Economic Activity, 2, BLOOM D. and WILLIAMSON J. (1998), Demographic Transitions and Economic Miracles in Emerging Asia, World Bank Economic Review, 12, BORENSZTEIN E., DE GREGORIO J. and LEE J. (1998), How does Foreign Direct Investment affect Economic Growth?, Journal of International Economics, 45, BRANDER J. and DOWRICK S.(1994), The Role of Fertility and Population in Economic Growth: Empirical Results from Aggregate Cross-National Data, Journal of Population Economics, 7, BRUNETTI A. (1997), Political variables in cross-country growth analysis, Journal of Economic Surveys, 11(2), BRUNETTI A., KISUNKO G. and WEDER B. (1998), Credibility of Rules and Economic Growth: Evidence from a Worldwide Survey of the Private Sector, The World Bank Economic Review, 12(3), ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

17 Παγκόσμια Γεωγραφία της Ανάπτυξης 241 DOLLAR D. (1992), Outward-Oriented Developing Economies Really Do Grow More Rapidly: Evidence from 95 LDCs, , Economic Development and Cultural Change, 40(3), DOLLAR D. and KRAAY A. (2000) Trade, Growth and Poverty The World Bank Development Research Group, Washington, (mimeo). EASTERLY W. (2001) The elusive quest for growth: economists adventures and misadventures in the topics, Cambridge MA: MIT Press. EASTERLY W. and LEVINE R. (1997), Africa's Growth Tragedy: Policies and Ethnic Divisions, Quarterly Journal of Economics, 112(4), EASTERLY W. and LEVINE R. (2003), Tropics, germs and crops: how endowments influence economic development, Journal of Monetary Economics, 50(1), EASTERLY W. and REBELO S. (1993), Fiscal policy and economic growth: an empirical investigation, Journal of Monetary Economics, 32(3), EDWARDS S. (1998), Openness, Productivity and Growth: What Do We Really Know?, Economic Journal, 108(447), FAGERBERG J. (1987), A Technology Gap Approach to Why Growth Rates Differ, Research Policy, 16(2-4), FISHER S. (1993), The Role of Macroeconomic Factors in Growth, Journal of Monetary Economics, 32, FUJITA M., KRUGMAN P. and VENABLES A. (1999) The Spatial Economy: Cities, Regions, and International Trade, MIT Press, Cambridge GALLUP, J., SACHS, J. and MELLINGER, A. (1999), Geography and Economic Development, International Regional Science Review, 22(2), pp GRANATO J. INGLEHART R. and LEBLANG D. (1996), The effect of cultural values on economic development: theory, hypotheses, and some empirical tests, American Journal of Political Science, 40(3), GRANOVETTER, M. (1985), Economic Action and Social Structure: The Problem of Embeddedness, American Journal of Sociology, 91(3), pp GRIER K. and TULLOCK G. (1989), An empirical analysis of cross-national economic growth, , Journal of Monetary Economics, 24(1), GROSSMAN G. and HELPMAN E. (1991) Innovation and Growth in the Global Economy, MIT Press, Cambridge, Mass. HALL R. and JONES C. (1998), Why do Some Countries Produce so Much More Output than Others?, The Quarterly Journal of Economics, 114(1), HANUSHEK E. and KIMKO D. (2000), Schooling, Labor-Force Quality, and the Growth of Nations, American Economic Review, 90, HERMES N. and LENSINK R. (2000), Foreign direct investment, financial development and economic growth, Journal of development studies, 40(1), HUNTINGTON S. (1996) The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order, Simon and Schuster, New York. INGLEHART R and BAKER W. (2000), Modernization, cultural change and the persistence of traditional values, American sociological review, 65, JUTTING J. (2003), Institutions and Development: A Critical Review, OECD Development Center, Working Paper 210 KALDOR N. (1970), The Case for Regional Policies, Scottish Journal of Political Economy, 17, KALEMLI-OZCAN, S. (2002), Does the Mortality Decline Promote Economic Growth?, Journal of Economic Growth, 7, pp KELLEY A. and SCHMIDT R. (1995), Aggregate Population and Economic Growth Correlations: The Role of the Components of Demographic Change, Demography, 32, Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2007, 13(9)

18 242 Πασχάλης Αρβανιτίδης, Σωτήρης Παυλέας, Γιώργος Πετράκος KNACK S. and KEEFER P. (1995), Institutions and Economic Performance: Cross-Country Tests Using Alternative Institutional Measures, Economics and Politics, 7(3), KNACK S. and KEEFER P. (1997), Does social capital have an economic impact? A crosscountry investigation, Quarterly Journal of Economics, 112( 4), KORMENDI R. and MEGUIRE P. (1985), Macroeconomic determinants of growth: cross-country evidence, Journal of Monetary Economics, 16(4), KRUEGER A. and LINDHAL M. (2001), Education for Growth: Why and For Whom?, Journal of Economic Literature, 39(4), KRUGMAN P. (1991), Increasing returns and economic geography, Journal of Political Economy, 99, LANDES D. (2000), Culture Makes Almost all the Difference, in HARRISON E. L. and HUNTINGTON P. S. (eds.) Culture Matters: How Values Shape Human Progress, Basic Books, New York, pp LENSINK R. (2001), Financial development, uncertainty and economic growth, De Economist, 149(3), LENSINK R., BO H. and STERKEN E. (1999), Does Uncertainty Affect Economic Growth? An Empirical Analysis, Weltwirtschaftliches Archiv, 135, LENSINK W. and MORRISSEY O. (2006), Foreign Direct Investment: Flows, Volatility and the Impact on Growth, Review of International Economics, 14(3), LEVINE, R. and D. RENELT (1992), A Sensitivity Analysis of Cross-Country Growth Regressions, American Economic Review, 82(4), LEWIS A. (1955) The Theory of Economic Growth, George Allen and Unwin, London. LICHTENBERG F. (1992), R&D Investment and International Productivity Differences, NBER Working Paper, No LIPSET S. M. (1959), Some Social Requisites of Democracy: Economic Development and Political Legitimacy, American Political Science Review, 53(1), LUCAS R. (1988), On the Mechanics of Economic Development, Journal of Monetary Economics, 22, MANKIW N., ROMER D. and WEIL D. (1992), A Contribution to the Empirics of Economic Growth, Quarterly Journal of Economics 107(2), MASTERS W. and MCMILLAN M. (2001), Climate and Scale in Economic Growth, Journal of Economic Growth, 6, MATTHEWS R. (1986), The economics of institutions and the sources of growth, The Economic Journal, 96, MAURO P. (1995), Corruption and growth, Quarterly Journal of Economics, 110(3), MYRDAL G. (1957) Economic theory and underdeveloped regions, Hutchinson, London. NORTH D. (1990) Institutions, Institutional Change and Economic Performance, Cambridge University Press, Cambridge. PODRECCA E. and CARMECI G. (2001), Fixed Investment and Economic Growth: New results on Causality, Applied Economics, 33, PRITCHETT L. (2001), Where has all the education gone?, World Bank Economic Review, 15, RODRIGUEZ F. and RODRIK D. (1999), Trade Policy and Economic Growth: a Skeptic s Guide to the Cross-national Evidence, NBER Working Paper 7081 RODRIK D. (1999), Where did all the growth go? External shocks, social conflict and Growth collapses, Journal of Economic Growth, 4(4), RODRIK D. (2000), Institutions for High-quality Growth: What they are and How to Acquire them, Studies in Comparative International Development, 35, RODRIK D. SUBRAMANIAN A. and TREBBI F. (2002), Institutions rule: the primacy of institutions over geography and integration in economic development, NBER Working Paper no ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

19 Παγκόσμια Γεωγραφία της Ανάπτυξης 243 ROMER P. (1986), Increasing Returns and Long Run Growth, Journal of Political Economy, 94(2), ROMER P. (1990), Endogenous Technological Change, Journal of Political Economy, 98(5), S71- S102. SACHS J. and WARNER A. (1995), Economic Reform and the Process of Global Integration, Brooking Papers on Economic Activity, 1, SACHS J. and WARNER A. (1997), Sources of slow growth in African economies, Journal of African Economies, 6(3), SALA-I-MARTIN X. (1997), I Just Ran Two Million Regressions, American Economic Review, Papers and Proceedings, 87(2), SCULLY G. (1988), The Institutional Framework and Economic Development, Journal of Political Economy, 96(3), SOLOW R. (1956), A Contribution to the Theory of Economic Growth, Quarterly Journal of Economics, 70, TEMPLE J. and JOHNSON P. (1998), Social Capability and Economic Growth, Quarterly Journal of Economics, 113(3), TOPEL R. (1999), Labor Markets and Economic Growth, in ASHENFELTER O. and CARD D. (eds.) Handbook of Labor Economics, Elsevier, Amsterdam, ULKU H (2004), R&D Innovation and Economic Growth: An Empirical Analysis, IMF Working Paper 185. VAMVAKIDIS A. (2002), How Robust is the Growth-Openness Connection? Historical Evidence, Journal of Economic Growth, 7, ZAK P. and KNACK S. (2001), Trust and growth, The Economic Journal, 111, Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2007, 13(9)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ 9: Νεοκλασικές Θεωρίες Μεγέθυνσης

ΔΙΑΛΕΞΗ 9: Νεοκλασικές Θεωρίες Μεγέθυνσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΛΕΞΗ 9: Νεοκλασικές Θεωρίες Μεγέθυνσης Δρ. Βασίλης Τσέλιος

Διαβάστε περισσότερα

Ακαδημαϊκό Έτος: 2011-2012

Ακαδημαϊκό Έτος: 2011-2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ακαδημαϊκό Έτος: 2011-2012 Εξάμηνο: 5 ο Τύπος μαθήματος: Υποχρεωτικό Διδάσκοντες: Συναντήσεις: Παρασκευή, 16.00 18.00 (αιθ. 103) Κλαίρη Οικονοµίδου

Διαβάστε περισσότερα

:,,,, ,,, ;,,,,,, ,, (Barro,1990), (Barro and Sala2I2Martin,1992), (Arrow and Kurz,1970),, ( Glomm and Ravikumar,1994), (Solow,1957)

:,,,, ,,, ;,,,,,, ,, (Barro,1990), (Barro and Sala2I2Martin,1992), (Arrow and Kurz,1970),, ( Glomm and Ravikumar,1994), (Solow,1957) : 3 ( 100820 :,,,,,,,;,,,,,, :,,,,,, (Barro,1990, (Barro and Sala2I2Martin,1992,(Arrow and Kurz,1970,,, ( Glomm and Ravikumar,1994,,,, (Solow,1957 3, 10 2004 3,,,,,,,,,,,, :,,, ( Inada,1963,,,,,;, ;, ;,,,,,(Ramsey,1928,,,,

Διαβάστε περισσότερα

Email: vrapanos@econ.uoa.gr

Email: vrapanos@econ.uoa.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2008-2009 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Μάθηµα: ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Γραφείο 305, Σταδίου 5 ιδασκαλία: Β. Ράπανος Ηµέρα και ώρα µαθήµατος: Τρίτη, 11.00-14.00 Ώρες γραφείου:

Διαβάστε περισσότερα

(clusters) clusters : clusters : clusters : 4. :

(clusters) clusters : clusters : clusters : 4. : «Προσδιοριστικοί Παράγοντες της Καινοτοµίας. ικτύωση της έρευνας µε την παραγωγή» ρ. Ιωάννης Χατζηκιάν Οκτώβριος 2006 Αθήνα ΓΡΑΦΕΙΟ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Πρόλογος 3 1. Εισαγωγή 4

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Τίτλος Ονοματεπώνυμο συγγραφέα Πανεπιστήμιο Ονοματεπώνυμο δεύτερου (τρίτου κ.ο.κ.) συγγραφέα Πανεπιστήμιο Η κεφαλίδα (μπαίνει πάνω δεξιά σε κάθε σελίδα): περιγράφει το θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Η επισωρευτική διαδικασία μεγέθυνσης των Ευρωπαικών περιφερειών

Η επισωρευτική διαδικασία μεγέθυνσης των Ευρωπαικών περιφερειών Η επισωρευτική διαδικασία μεγέθυνσης των Ευρωπαικών περιφερειών Αλεξανδράκης Αλέξανδρος Τμήμα Λογιστικής Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Σερρών alex@eiser.gr Αλεξιάδης Στυλιανός Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Κεφάλαιο 3 ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Ένα από τα βασικά συμπεράσματα του απλού νεοκλασικού υποδείγματος οικονομικής μεγέθυνσης, που παρουσιάστηκε στο Κεφάλαιο, είναι ότι δεν μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ : ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΩΝ Θέμα: ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ. ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Επιβλέπων : Π. ΛΙΑΡΓΚΟΒΑΣ Σπουδαστής:

Διαβάστε περισσότερα

Κεϋνσιανές Προσεγγίσεις Περιφερειακής Ανάπτυξης. Περιφερειακή οικονομική 3 η ενότητα 3 η Διάλεξη

Κεϋνσιανές Προσεγγίσεις Περιφερειακής Ανάπτυξης. Περιφερειακή οικονομική 3 η ενότητα 3 η Διάλεξη Κεϋνσιανές Προσεγγίσεις Περιφερειακής Ανάπτυξης Περιφερειακή οικονομική 3 η ενότητα 3 η Διάλεξη Kldor (97), Dixon nd Thirlwll (975) Kldor: Η αύξηση του κατά κεφαλή προϊόντος μιας περιφέρειας προσδιορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ: "Μελέτη της χρηματοοικονομικής αποτύπωσης περιβαλλοντικών πληροφοριών, της περιβαλλοντικής διαχείρισης, επίδοσης και αποτελεσματικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων"

Διαβάστε περισσότερα

Entrepreneurship in Greece. Antonis Tsiflis

Entrepreneurship in Greece. Antonis Tsiflis Entrepreneurship in Greece Antonis Tsiflis About GEM Global Entrepreneurship Monitor is the only project that monitors entrepreneurship worldwide over time 69 countries in 2012 Greece participating since

Διαβάστε περισσότερα

Υποδείγματα Συσσώρευσης Ανθρωπίνου Κεφαλαίου, Ιδεών και Καινοτομιών και Ενδογενούς Μεγέθυνσης

Υποδείγματα Συσσώρευσης Ανθρωπίνου Κεφαλαίου, Ιδεών και Καινοτομιών και Ενδογενούς Μεγέθυνσης Υποδείγματα Συσσώρευσης Ανθρωπίνου Κεφαλαίου, Ιδεών και Καινοτομιών και Ενδογενούς Μεγέθυνσης Εξωτερικότητες από τη Συσσώρευση Φυσικού Κεφαλαίου, Συσσώρευση Ανθρωπίνου Κεφαλαίου, και Παραγωγή Νέων Ιδεών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 4: ΔΙΑΛΕΞΗ 04

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 4: ΔΙΑΛΕΞΗ 04 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 4: ΔΙΑΛΕΞΗ 04 Μαρί-Νοέλ Ντυκέν Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ Θεωρία και Πολιτική Παντελής Καλαϊτζιδάκης Σαράντης Καλυβίτης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στην οικονομική μεγέθυνση Ορισμός της οικονομικής μεγέθυνσης 15 Μια σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα

Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ, ΤΕΙ Αθηνών, Εισήγηση στην ημερίδα του Γραφείου Διαμεσολάβησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Δημογραφία. Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση

Δημογραφία. Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Δημογραφία Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση Μιχάλης Αγοραστάκης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας &

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 3 η Θεματική ενότητα: Ανάλυση μεθοδολογίας ερευνητικής εργασίας Σχεδιασμός έρευνας: Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της τεχνολογίας

Οικονομικά της τεχνολογίας Οικονομικά της τεχνολογίας Μέτρηση Τεχνολογικής Αλλαγής, Καινοτομίας, Παραγωγικότητας και Ανάπτυξης Κώστας Τσεκούρας Μέτρηση Τεχνολογικής Αλλαγής, Καινοτομίας, Παραγωγικότητας και Ανάπτυξης Περίγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

.,., Klas Eric Soderquist,!., (knowledge transfer). % " $&, " 295 " 72 " marketing 65,, ', (, (.

.,., Klas Eric Soderquist,!., (knowledge transfer). %  $&,  295  72  marketing 65,, ', (, (. ; Klas Eric Soderquist! #$%&'& (knowledge transfer)! # $ () % $& 295 72 marketing 65 ' ( ( ) *: + % % Ελληνική Βιομηχανία: προς την οικονομία της γνώσης ΤΕΕ Αθήνα 3-5 Ιουλίου 2006 Αθήνα 1 (knowledge transfer)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΧΩΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Ι. ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Οι κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές επηρεάζουν τον χώρο. Ο Χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

Τσαμαδιάς Κωνσταντίνος*, Σταϊκούρας Χρήστος**, Πέγκας Παναγιώτης*** * Μον. Επικ. Καθηγητής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο (ctsamad@hua.

Τσαμαδιάς Κωνσταντίνος*, Σταϊκούρας Χρήστος**, Πέγκας Παναγιώτης*** * Μον. Επικ. Καθηγητής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο (ctsamad@hua. To Απόθεμα του Ανθρώπινου Κεφαλαίου, οι Συσχετίσεις και οι Αιτιώδεις Σχέσεις του με το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν, το Διαθέσιμο Εισόδημα και τις Ιδιωτικές Καταθέσεις στις Περιφέρειες της Ελλάδας, την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Λογιστική Θεωρία και Έρευνα

Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Λογιστική & Χρηματοοικονομική Master of Science (MSc) in Accounting and Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Εισαγωγή στη Λογιστική Έρευνα Η αναζήτηση της αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτομία και Διεθνοποίηση Κώστας Τσεκούρας

Καινοτομία και Διεθνοποίηση Κώστας Τσεκούρας Καινοτομία και Διεθνοποίηση Κώστας Τσεκούρας Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών Καινοτομία και Παγκοσμιοποίηση Περίγραμμα: Τι είναι η Παγκοσμιοποίηση? Το Παγκόσμιο Εμπόριο στην Ιστορική του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Εισαγωγή Μέρος Πρώτο: Αστικά και Περιφερειακά Οικονομικά Υποδείγματα και Μέθοδοι ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Χωροθέτηση δραστηριοτήτων: η χωροθέτηση της επιχείρησης στη θεωρία 1. 1 Εισαγωγή 1.2 Κλασικά και νεοκλασικά υποδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

Προωθητικές ενέργειες σε αγαθά πολυτελείας: Εμπειρική διερεύνηση παραγόντων επηρεασμού αγοραστικής πρόθεσης καταναλωτών

Προωθητικές ενέργειες σε αγαθά πολυτελείας: Εμπειρική διερεύνηση παραγόντων επηρεασμού αγοραστικής πρόθεσης καταναλωτών Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στη Διοίκηση Υπηρεσιών Προωθητικές ενέργειες σε αγαθά πολυτελείας: Εμπειρική διερεύνηση παραγόντων επηρεασμού αγοραστικής πρόθεσης καταναλωτών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 14 ΕΜΠΕΙΡΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ. Εισαγωγή

Κεφάλαιο 14 ΕΜΠΕΙΡΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ. Εισαγωγή Κεφάλαιο 14 ΕΜΠΕΙΡΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ Εισαγωγή Η οικονομική μεγέθυνση είναι ένας από τους κλάδους της οικονομικής επιστήμης, όπου συναντά κάποιος από αυστηρά θεωρητικές μελέτες μέχρι καθαρά εφαρμοσμένες εργασίες.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΙIΙ ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ

ΜΕΡΟΣ ΙIΙ ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ ΜΕΡΟΣ ΙIΙ ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ Κεφάλαιο 13 Η ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ Εισαγωγή Στο τελευταίο τμήμα του βιβλίου θα εξεταστούν τα θέματα της οικονομικής μεγέθυνσης από γενικότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ 1 ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. Θ. "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", 2 Α' ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, 3ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΔΠΘ, Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστημιακή - Επιχειρηματική Συνεργασία

Πανεπιστημιακή - Επιχειρηματική Συνεργασία Πανεπιστημιακή - Επιχειρηματική Συνεργασία Π Ε Σ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΒΡΕΤΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ Συνδιοργάνωση Ημερίδας Φοιτητές «σαΐνια» παράγουν καινοτομία διαγωνισμός καινοτομίας Μαρινόπουλου Πανόραμα

Διαβάστε περισσότερα

Θεοδόσιος Παλάσκας, Πάντειο Πανεπιστήμιο Μαρία Τσάμπρα, Πανεπιστήμιο Δυτικής Ελλάδας Χρυσόστομος Στοφόρος, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Θεοδόσιος Παλάσκας, Πάντειο Πανεπιστήμιο Μαρία Τσάμπρα, Πανεπιστήμιο Δυτικής Ελλάδας Χρυσόστομος Στοφόρος, Πάντειο Πανεπιστήμιο Θεοδόσιος Παλάσκας, Πάντειο Πανεπιστήμιο Μαρία Τσάμπρα, Πανεπιστήμιο Δυτικής Ελλάδας Χρυσόστομος Στοφόρος, Πάντειο Πανεπιστήμιο Οικονομική κρίση και πολιτικές ανάπτυξης και συνοχής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματα της έρευνας σε απόφοιτους του τμήματος

Τα αποτελέσματα της έρευνας σε απόφοιτους του τμήματος Τα αποτελέσματα της έρευνας σε απόφοιτους του τμήματος I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών δημοσίευσε το Μάιο του 2012 τα αποτελέσματα έρευνας που πραγματοποίησε μεταξύ των αποφοίτων του, που

Διαβάστε περισσότερα

1. Oil Prices and Economic Activity in Greece, Economic Change and Restructuring, 2013, pp.1-13.

1. Oil Prices and Economic Activity in Greece, Economic Change and Restructuring, 2013, pp.1-13. Ευαγγελία Παπαπέτρου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τµήµατος Οικονοµικών Επιστηµών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών. ιδάσκει στο προπτυχιακό πρόγραµµα Οικονοµικά της Εργασίας, Μακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. Προσεγγίσεις στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του σχολείου

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. Προσεγγίσεις στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του σχολείου Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ Η Πράξη "Εκπαίδευση Αλλοδαπών & Παλιννοστούντων Μαθητών" υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Διά Βίου

Διαβάστε περισσότερα

Κριτική: Δρ. Ανδρέας Ν. Μασούρας, Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου

Κριτική: Δρ. Ανδρέας Ν. Μασούρας, Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου Κριτική βιβλίου στην θεματική της Επικοινωνίας και των ΜΜΕ Τίτλος: «Τηλεόραση, Κοινωνία & Πολιτικές Ειδήσεις» Συγγραφέας: Δρ. Θεοδώρα Α. Μάνιου Εκδόσεις: Επίκεντρο Κριτική: Δρ. Ανδρέας Ν. Μασούρας, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική Ανάπτυξη, Θεσμοί και

Χρηματοοικονομική Ανάπτυξη, Θεσμοί και ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τομέας Ανάπτυξης και Προγραμματισμού Χρηματοοικονομική Ανάπτυξη, Θεσμοί και Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της Τεχνολογίας και της Καινοτομίας Ενότητα 5: Μέτρηση Τεχνολογικής Αλλαγής, Καινοτομίας, Παραγωγικότητας και Ανάπτυξης

Οικονομικά της Τεχνολογίας και της Καινοτομίας Ενότητα 5: Μέτρηση Τεχνολογικής Αλλαγής, Καινοτομίας, Παραγωγικότητας και Ανάπτυξης Οικονομικά της Τεχνολογίας και της Καινοτομίας Ενότητα 5: Μέτρηση Τεχνολογικής Αλλαγής, Καινοτομίας, Παραγωγικότητας και Ανάπτυξης Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 1986-1990: Υποτροφία από το Clark University, Η.Π.Α. 1988-1990: Υποτροφία από το Ιδιωτικό Ίδρυμα Olin Foundation, Η.Π.Α.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 1986-1990: Υποτροφία από το Clark University, Η.Π.Α. 1988-1990: Υποτροφία από το Ιδιωτικό Ίδρυμα Olin Foundation, Η.Π.Α. I. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Διεύθυνση Εργασίας: Ευαγγελία ΠΑΠΑΠΕΤΡΟΥ Αναπληρώτρια Καθηγήτηρια Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πεσμαζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση και Web 2.0: Προκλήσεις και Προοπτικές

Εκπαίδευση και Web 2.0: Προκλήσεις και Προοπτικές Εκπαίδευση και Web 2.0: Προκλήσεις και Προοπτικές Charalambos Vrasidas www.cardet.org pambos@cardet.org Web 2.0 Επιχειρήματα υπέρ της ένταξης της τεχνολογίας (καινοτομίας) στη διδασκαλία Έχει εισβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΟΥΣ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΟΠΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ HEMEXPO ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΚΟΙΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΟΥΣ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΟΠΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ HEMEXPO ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΚΟΙΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΟΥΣ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΟΠΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ HEMEXPO ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΚΟΙΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ Η παρούσα έρευνα πραγματοποιείται στο πλαίσιο μελέτης από την HEMEXPO

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ» ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ» ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ» ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2016-17 ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Σταύρος Ιωαννίδης Στελίνα Χατζηχρήστου 26 Ιανουαρίου 2012 Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας GEM Παρατηρητήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΥΣ 2014 2015 ΠΡΩΤΟ ΕΞΑΜΗΝΟ. Introduction to Political Theories 4 4

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΥΣ 2014 2015 ΠΡΩΤΟ ΕΞΑΜΗΝΟ. Introduction to Political Theories 4 4 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΥΣ 2014 2015 ΠΡΩΤΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ European Political History ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ Economic Analysis and European Institutions

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 6: Εισαγωγή στη Διοίκηση της Καινοτομίας

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 6: Εισαγωγή στη Διοίκηση της Καινοτομίας Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 6: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Σκοπός της παρούσας ενότητας είναι η παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιφερειακή Επιστήμη.

Η Περιφερειακή Επιστήμη. VII. Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η Περιφερειακή Επιστήμη. Τι είναι; Τι την συνέθεσε; ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι δυνατότητες της περιφερειακής οικονομικής ανάλυσης είναι περιορισμένες. Η φύση των προβλημάτων

Διαβάστε περισσότερα

http://hdl.handle.net/11728/6817 Downloaded from HEPHAESTUS Repository, Neapolis University institutional repository

http://hdl.handle.net/11728/6817 Downloaded from HEPHAESTUS Repository, Neapolis University institutional repository Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Law and Social Sciences http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿ ÅÁÉÀ±Êº ˆ½Éà º±¹ ı ±½ þÿ º º±, œ±á ± þÿ Á̳Á±¼¼± ¹µ ½  º±¹ ÅÁÉÀ±ÊºÌ

Διαβάστε περισσότερα

Το Βασικό Νεοκλασικό Υπόδειγμα Περιφερειακής Ανάπτυξης (Υπόδειγμα Solow) Περιφερειακή οικονομική 3 η ενότητα 1 η Διάλεξη

Το Βασικό Νεοκλασικό Υπόδειγμα Περιφερειακής Ανάπτυξης (Υπόδειγμα Solow) Περιφερειακή οικονομική 3 η ενότητα 1 η Διάλεξη Το Βασικό Νεοκλασικό Υπόδειγμα Περιφερειακής Ανάπτυξης (Υπόδειγμα Solow) Περιφερειακή οικονομική 3 η ενότητα 1 η Διάλεξη 1 Ένας χάρτης πλοήγησης στις θεωρίες περιφερειακής ανάπτυξης Τα νεοκλασικά υποδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Αστικά και περιφερειακά οικονομικά υποδείγματα και μέθοδοι... 37

Περιεχόμενα. Αστικά και περιφερειακά οικονομικά υποδείγματα και μέθοδοι... 37 Περιεχόμενα Εισαγωγικό σημείωμα του επιμελητή, Δημήτρης Σκούρας....................... 23 Εισαγωγή................................................................................ 25 Η λογική και η οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Επιστημονικός Υπεύθυνος Έρευνας : Καθηγητής Επαμεινώνδας Πανάς Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2010 2 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Acemoglu, D., Robinson, J., Γιατί Αποτυγχάνουν τα Έθνη. Οι Καταβολές της Ισχύος, της Ευημερείας και της Φτώχειας, εκδ. Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα, 2013.

Acemoglu, D., Robinson, J., Γιατί Αποτυγχάνουν τα Έθνη. Οι Καταβολές της Ισχύος, της Ευημερείας και της Φτώχειας, εκδ. Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα, 2013. Ακαδημαϊκό Έτος 2015-2016 Προτεινόμενη Ενισχυτική Βιβλιογραφία για το μάθημα: «Διεθνές Δίκαιο και Θεσμοί της Ανάπτυξης» Γενικές Οδηγίες: Η ελληνική Βιβλιογραφία είναι, ως επί το πλείστον, διαθέσιμη στη

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα «Δείκτες ερευνητικής δραστηριότητας και σχεδιασμός πολιτικών για έρευνα, Τεχνολογική Ανάπτυξη και Καινοτομία

Ημερίδα «Δείκτες ερευνητικής δραστηριότητας και σχεδιασμός πολιτικών για έρευνα, Τεχνολογική Ανάπτυξη και Καινοτομία 1 Ημερίδα «Δείκτες ερευνητικής δραστηριότητας και σχεδιασμός πολιτικών για έρευνα, Τεχνολογική Ανάπτυξη και Καινοτομία Αθήνα 2 Μαΐου 2012 Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (Αμφιθέατρο Λ. Ζερβας) Κ. Κοκκινοπλιτης Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Οι κλασικές προσεγγίσεις αντιμετωπίζουν τη διαδικασία της επιλογής του τόπου εγκατάστασης των επιχειρήσεων ως αποτέλεσμα επίδρασης ορισμένων μεμονωμένων παραγόντων,

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Στερεάς Ελλάδας Τμήμα Περιφερειακής Οικονομικής Ανάπτυξης Διαλέξεις Μαθήματος Οικονομική Γεωγραφία Ε Εξαμήνου

Πανεπιστήμιο Στερεάς Ελλάδας Τμήμα Περιφερειακής Οικονομικής Ανάπτυξης Διαλέξεις Μαθήματος Οικονομική Γεωγραφία Ε Εξαμήνου c Πανεπιστήμιο Στερεάς Ελλάδας Τμήμα Περιφερειακής Οικονομικής Ανάπτυξης Διαλέξεις Μαθήματος Οικονομική Γεωγραφία Ε Εξαμήνου Διδάσκων: Δρ. Χρίστος Απ. Λαδιάς ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΤΟΜΕΑ ΜΕ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΑΝΑΠΤΥΞΗΣΤΗ ΙΕΘΝΗΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣΤΑΣΕΙΣ. Α. Μπαρτζώκας 23 Μαρτίου 2009

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΑΝΑΠΤΥΞΗΣΤΗ ΙΕΘΝΗΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣΤΑΣΕΙΣ. Α. Μπαρτζώκας 23 Μαρτίου 2009 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΑΝΑΠΤΥΞΗΣΤΗ ΙΕΘΝΗΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣΤΑΣΕΙΣ Α. Μπαρτζώκας 23 Μαρτίου 2009 Τι είναι η Οικονοµική Ανάπτυξη; 2 Οικονοµική µεγέθυνση Αύξηση εµπορίου και επενδύσεων Οικονοµική ανάπτυξη εκβιοµηχάνιση

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό σύστημα καινοτομίας και δικτύωση (clusters) επιχειρήσεων και οργανισμών

Εθνικό σύστημα καινοτομίας και δικτύωση (clusters) επιχειρήσεων και οργανισμών Εθνικό σύστημα καινοτομίας και δικτύωση (clusters) επιχειρήσεων και οργανισμών Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ, ΤΕΙ Αθηνών, Εισήγηση στην ημερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεύθυνση: Μαντζάρου 7, 10672 Αθήνα Τηλ / Fax: 210 36 19 199 Email: athina@alogoskoufis.gr

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεύθυνση: Μαντζάρου 7, 10672 Αθήνα Τηλ / Fax: 210 36 19 199 Email: athina@alogoskoufis.gr ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεύθυνση: Μαντζάρου 7, 10672 Αθήνα Τηλ / Fax: 210 36 19 199 Email: athina@alogoskoufis.gr Ο Γιώργος Αλογοσκούφης είναι Καθηγητής Οικονομικής Επιστήμης στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

13/1/2010. Οικονομική της Τεχνολογίας. Ερωτήματα προς συζήτηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

13/1/2010. Οικονομική της Τεχνολογίας. Ερωτήματα προς συζήτηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης Οικονομική της Τεχνολογίας Διάλεξη 6 η: Οικονομική Θεωρία και το Ζήτημα της Τεχνολογικής Αλλαγής: & II 1 Ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμη Τμήμα ς 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

IMES DISCUSSION PAPER SERIES

IMES DISCUSSION PAPER SERIES IMES DISCUSSION PAPER SERIES Will a Growth Miracle Reduce Debt in Japan? Selahattin mrohorolu and Nao Sudo Discussion Paper No. 2011-E-1 INSTITUTE FOR MONETARY AND ECONOMIC STUDIES BANK OF JAPAN 2-1-1

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΚΟΠΟΣ 2. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

1. ΣΚΟΠΟΣ 2. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ & ΠΕΡ. ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ - ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Σ. ΠΟΛΥΖΟΣ 1. ΣΚΟΠΟΣ Ο βασικός σκοπός του μαθήματος είναι

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½

þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½ Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2016 þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½ þÿµºà±¹ µåä¹ºì ¹ ¹º ĹºÌ ÃÍÃÄ ¼± þÿãä ½ º±Ä±½µ¼

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ ΑΡΘΡΩΝ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ ΑΡΘΡΩΝ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ ΑΡΘΡΩΝ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ ΑΡΘΡΩΝ ΣΕ (ΔΙΑ ΖΩΣΗΣ)

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΦΟΡΕΑΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ: Επιτροπή Ερευνών Πανεπιστημίου Πατρών Πρόγραμμα: «Κ. Καραθεοδωρή 2010-2013» Κωδικός έργου: D.160 Επιστημονικός Υπεύθυνος: Μιχαήλ Ντεμούσης Ερευνητική

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εμπόριο και παραγωγικοί συντελεστές

Διεθνές εμπόριο και παραγωγικοί συντελεστές Διεθνές εμπόριο και παραγωγικοί συντελεστές Κλασική, Νεοκλασική και σύγχρονη προσέγγιση Προκλασικοί Μερκαντιλισμός Κλασικοί David Ricardo(συγκριτικό πλεονέκτημα) Το αγαθό με το χαμηλότερο κόστος ευκαιρίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Βιομηχανία Ψηφιακής Τεχνολογίας στην Ελλάδα

Η Βιομηχανία Ψηφιακής Τεχνολογίας στην Ελλάδα Η Βιομηχανία Ψηφιακής Τεχνολογίας στην Ελλάδα Τάσος Τζήκας Πρόεδρος ΔΣ 23 Απριλίου 2013 Ποιος είναι ο ΣΕΠΕ F E D E R A T I O N O F H E L L E N I C I C T E N T E R P R I S E S D I G I T A L E U R O P E,

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας

Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας Ονοματεπώνυμο: Φανή Φιλίππου Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Παρασκευάς Αργουσλίδης Δεκέμβριος 2012 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

This project is co-financed by the ERDF and made possible by the MED Programme

This project is co-financed by the ERDF and made possible by the MED Programme This project is co-financed by the ERDF and made possible by the MED Programme Πρόγραμμα MED έργο WIDE growing of SMEs: organizational innovation and Development in med area Αντώνης Μπούμπουλας Προϊστάμενος

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

«ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» «ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» Ημερίδα του Γραφείου Διαμεσολάβησης «Οι Καινοτομικές Δραστηριότητες στην Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΜΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ. Ευρωπαϊκή Οικονομία και Διεθνές οικονομικό περιβάλλον

ΠΜΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ. Ευρωπαϊκή Οικονομία και Διεθνές οικονομικό περιβάλλον ΠΜΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Αχιλλέας Μητσός Ευρωπαϊκή Οικονομία και Διεθνές οικονομικό περιβάλλον Στο μάθημα αναλύονται οι οικονομικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης - η έκταση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Ρωξάνη Καραγιάννη Ερευνήτρια Γ Βαθμίδας

Ρωξάνη Καραγιάννη Ερευνήτρια Γ Βαθμίδας Ρωξάνη Καραγιάννη Ερευνήτρια Γ Βαθμίδας Ερευνητική Περιοχή: Οικονομικά της Υγείας Άλλα Ερευνητικά Ενδιαφέροντα: Μικροοικονομική, Εφαρμοσμένη Μικροοικονομική: Παραγωγικότητα, Αποτελεσματικότητα, Οικονομετρία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠ και ανταγωνιστικότητα της γεωργίας και των τροφίμων

ΚΑΠ και ανταγωνιστικότητα της γεωργίας και των τροφίμων ΚΑΠ και ανταγωνιστικότητα της γεωργίας και των τροφίμων Έννοια ανταγωνιστικότητας Ικανότητα χωρών ή εταιρειών να προσφέρουν ποιοτικά προϊόντα σε ανταγωνιστικές τιμές και να ανταποδίδουν ικανοποιητικές

Διαβάστε περισσότερα

(Στατιστική Ανάλυση) Δεδομένων I. Σύγκριση δύο πληθυσμών (με το S.P.S.S.)

(Στατιστική Ανάλυση) Δεδομένων I. Σύγκριση δύο πληθυσμών (με το S.P.S.S.) (Στατιστική Ανάλυση) Δεδομένων I Σύγκριση δύο πληθυσμών (με το S.P.S.S.) Νίκος Τσάντας Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήμ. Μαθηματικών Μαθηματικά και Σύγχρονες Εφαρμογές Ακαδημαϊκό έτος 2011-12 Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Υπό ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΑΡΤΙΚΗ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΣΟΥΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΤ1ΚΗ Ανωτάτη Βιομηχανική Σχολή Πειραιά 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα συνήθη κριτήρια αξιολόγησης επενδύσεων βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πτυχίο Έτος Πεδίο Βαθμός /Τμήμα. Πανεπιστήμιο Κρήτης ιδακτορικό* 2005 2008 Οικονομικά /Οικ. Επιστημών Περιβάλλοντος Άριστα

Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πτυχίο Έτος Πεδίο Βαθμός /Τμήμα. Πανεπιστήμιο Κρήτης ιδακτορικό* 2005 2008 Οικονομικά /Οικ. Επιστημών Περιβάλλοντος Άριστα Βιογραφικό Σημείωμα ΗΜΗΤΡΑ ΒΟΥΒΑΚΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ημερομηνία τόπος γέννησης Επικοινωνία Οικογενειακή κατάσταση 18 Ιουνίου 1979, Ηράκλειο Κρήτης Τηλέφωνο: 6942403934 E-mail: dimitra@econ.soc.uoc.gr

Διαβάστε περισσότερα

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Έκθεση Έρευνας μεταξύ Στελεχών Οργανισμών της Περιφέρειας Ελλάδα 2015 Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ. Α. Μπαρτζώκας 29 Μαρτίου 2009

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ. Α. Μπαρτζώκας 29 Μαρτίου 2009 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ Α. Μπαρτζώκας 29 Μαρτίου 2009 ΣΤΟΧΟΙ Το γνωστικό αντικείµενο της Αναπτυξιακής Οικονοµικής ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΓΟΡΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Βασικές πηγές στατιστικών στοιχείων σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ A. ΠΗΓΕΣ &ΜΕΛΕΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ (πηγές) 1. ΕΛΣΤΑΤ : πληθυσμιακά μεγέθη και ηλικιακή δομή Απογραφές πληθυσμού 2001, 2011 (Σύνολο Χώρας, NUTS2-επίπεδο περιφέρειας)

Διαβάστε περισσότερα

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός. Mονογραφίες υπό έκδοση 2007-10 1. Ευθυμίου, Η., Βιτσιλάκη, Χ. (2007). Φύλο και Νέες Τεχνολογίες: Εμπειρικές Προσεγγίσεις. Επιστημονική Σειρά Σπουδών Φύλου, Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας θέμα έρευνας: ορισμένες μεθοδολογικές παρατηρήσεις. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής

Αναζητώντας θέμα έρευνας: ορισμένες μεθοδολογικές παρατηρήσεις. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Αναζητώντας θέμα έρευνας: ορισμένες μεθοδολογικές παρατηρήσεις Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο 1 Το αρχικό πρόβλημα o Πώς θα επιλέξω θέμα για την διπλωματική μου εργασία; o

Διαβάστε περισσότερα

«Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης»

«Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης» «Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης» Ονοματεπώνυμο: Ταχταρά Κατερίνα Σειρά: 8 η Επιβλέπων Καθηγητής: Βρεχόπουλος Αδάμ

Διαβάστε περισσότερα

Η κατανόηση του σύγχρονου διεθνούς οικονοµικοπολιτικού περιβάλλοντος υπό το πρίσµα της Σύνθετης Πολιτικής Οικονοµίας

Η κατανόηση του σύγχρονου διεθνούς οικονοµικοπολιτικού περιβάλλοντος υπό το πρίσµα της Σύνθετης Πολιτικής Οικονοµίας Η κατανόηση του σύγχρονου διεθνούς οικονοµικοπολιτικού περιβάλλοντος υπό το πρίσµα της Σύνθετης Πολιτικής Οικονοµίας ρ. ΡΟΥΚΑΝΑΣ ΣΠΥΡΟΣ 1 Επισκέπτης Λέκτορας, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης, Τµήµα ιεθνών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ: ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ: ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ: ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 1.1 Εισαγωγή Το πρόβλημα των περιφερειακών ανισοτήτων απασχολεί την οικονομική επιστήμη για αρκετές δεκαετίες. Τα τελευταία 20-30 χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομολόγοι μελετούν...

Οι οικονομολόγοι μελετούν... Οι οικονομολόγοι μελετούν... Πώς αποφασίζουν οι άνθρωποι. Πώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους οι άνθρωποι. Ποιες δυνάμεις επηρεάζουν την οικονομία συνολικά. Ποιο είναι το αντικείμενο της μακροοικονομικής; Μακροοικονομική:

Διαβάστε περισσότερα

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας Στοιχεία της Επετηρίδας για την Παγκόσμια Ανταγωνιστικότητα του International Institute for Management Development - IMD World Competitiveness Yearbook 2015

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Οικονομικής Ανάπτυξης : Επιχειρηματικότητα. Θεωρία και Στρατηγική Πολυεθνικών Επιχειρήσεων

Ειδικά Θέματα Οικονομικής Ανάπτυξης : Επιχειρηματικότητα. Θεωρία και Στρατηγική Πολυεθνικών Επιχειρήσεων ΕΚΠΑ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS 2015-2016 ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΙ ΣΕ ΣΥΝEΡΓΑΖΟΜΕΝΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ERASMUS ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΠΙΝΑΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

þÿ¼ ½ ±Â : ÁÌ» Â Ä Å ÃÄ ²µ þÿä Å ÃÇ»¹º Í Á³ Å

þÿ¼ ½ ±Â : ÁÌ» Â Ä Å ÃÄ ²µ þÿä Å ÃÇ»¹º Í Á³ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿ ½»Åà Äɽ µ½½ ¹Î½ Ä Â þÿ±¾¹»ì³ à  º±¹ Ä Â þÿ±à ĵ»µÃ¼±Ä¹ºÌÄ Ä±Â

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Έρευνα. Λογιστική Θεωρία και Έρευνα

Ποσοτική Έρευνα. Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Λογιστική & Χρηματοοικονομική Master of Science (MSc) in Accounting and Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Ερωτηματολόγια & Συνεντεύξεις Ποσοτική Έρευνα Βασικό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή και Οικονομική Μεγέθυνση

Παραγωγή και Οικονομική Μεγέθυνση Παραγωγή και Οικονομική Μεγέθυνση Κεφάλαιο 24 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Παραγωγή και Οικονομική Μεγέθυνση Ηευημερία(το βιοτικό επίπεδο)

Διαβάστε περισσότερα