ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ. Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ. Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης Νίκος Θεοχαράκης & Λευτέρης Τσερκέζης 2009

2

3 Σημείωση Τα κείμενα που ακολουθούν αποτελούν την βάση των πανεπιστημιακών παραδόσεων του υπογράφοντος στο μάθημα της Θεωρίας της Οικονομικής Μεγέθυνσης στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Αθήνησι. Πρέπει να διαβαστούν, για τις εξετάσεις του μαθήματος, σε συνδυασμό με το διδακτικό εγχειρίδιο του Hywell G. Jones Εισαγωγή στις σύγχρονες θεωρίες οικονομικής μεγέθυνσης (Αθήνα: Κριτική, 1993) που διανέμεται από το Πανεπιστήμιο Αθηνών στις φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος. Οι σημειώσεις δεν περιλαμβάνουν την ανάλυση της τεχνικής προόδου που υπάρχει στο εγχειρίδιο και είναι στην εξεταστέα ύλη. Οι πρώτες δύο διαλέξεις αποτελούν ουσιαστικά επεξεργασία της διδακτικής παρουσίασης με ηλεκτρονικό τρόπο και ως εκ τούτου είναι ελλειπτικές. Η τρίτη διάλεξη για το υπόδειγμα Harrod αποτελεί κωδικοποίηση του αντίστοιχου κεφαλαίου του Hywell Jones και αποτελούν μια σύνοψη και aide-mémoire. Το υπόδειγμα Solow αναλύεται πιο διεξοδικά σε αυτές τις σημειώσεις από ό,τι στο εγχειρίδιο. Αντίθετα το υπόδειγμα Ramsey-Cass-Koopmans, τα υποδείγματα ενδογενούς μεγέθυνσης και το υπόδειγμα του von Neumann δεν περιλαμβάνονται στο εγχειρίδιο. Ο Λευτέρης Τσερκέζης, διδακτορικός φοιτητής του Τμήματός μας έγραψε το τελευταίο κεφάλαιο για την σύγκλιση. Πρέπει να τονίσω ότι οι σημειώσεις αυτές σε μεγάλο μέρος τους δεν είναι πρωτότυπες. Βασίζονται κυρίως σε ξενόγλωσσα εγχειρίδια που απευθύνονται σε προχωρημένους προπτυχιακούς ή μεταπτυχιακούς φοιτητές και, φυσικά, στα πρωτότυπα άρθρα που αναλύονται. Όπου έχει γίνει αυτό αναφέρεται διαρρήδην και σαφώς μέσα στο κείμενο. Προσπάθησα όμως να κάνω τις σημειώσεις πιο αναλυτικές με επεξηγήσεις, ώστε να γίνουν προσιτές σε προπτυχιακούς φοιτητές χωρίς να απαιτείται εξειδικευμένη γνώση. Το κεφάλαιο που έγραψε ο Λευτέρης Τσερκέζης είναι όμως πρωτότυπο. Αυτές οι σημειώσεις μπορεί να διανεμηθούν δωρεάν και ελεύθερα μόνο για εκπαιδευτική χρήση και σε δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα όπου η εκπαίδευση είναι δωρεάν. Είναι ανηρτημένες στην ιστοσελίδα του μαθήματος στον δικτυακό τόπο του Τμήματος Απαγορεύεται η διανομή τους με οικονομικό αντίτιμο. Αθήνα, Ιούνιος 2009, Νίκος Θεοχαράκης

4

5 Πίνακας περιεχομένων 1η Διάλεξη: Τα μαθηματικά της μεγέθυνσης... σ. 1 2η Διάλεξη: Sylized facs... σ. 15 3η Διάλεξη: Το υπόδειγμα Harrod... σ. 35 4η Διάλεξη: Το νεοκλασικό υπόδειγμα οικονομικής μεγέθυνσης του Rober Solow... σ. 41 5η Διάλεξη: Το νεοκλασικό υπόδειγμα οικονομικής μεγέθυνσης των Ramsey-Cass-Koopmans... σ. 53 6η Διάλεξη: Ενδογενής μεγέθυνση... σ. 69 7η Διάλεξη: Το υπόδειγμα οικονομικής μεγέθυνσης του von Neumann... σ. 85 8η Διάλεξη: Σύγκλιση... σ. 97

6

7 ΠΡΩΤΗ ΔΙΑΛΕΞΗ Τα μαθηματικά της μεγέθυνσης 1. Διαχρονική μεταβολή και ρυθμοί μεγέθυνσης (growh raes) Η οικονομική μεγέθυνση προϋποθέτει ότι τα οικονομικά μεγέθη (μεταβλητές, αγγλ. variables) μεταβάλλονται στον χρόνο. Άρα οι οικονομικές μεταβλητές που μας απασχολούν είναι χρονικές μεταβλητές και εκφράζονται αναλυτικά με χρονικές συναρτήσεις. Παραδείγματα οικονομικών μεταβλητών: ΑΕΠ, απόθεμα κεφαλαίου, επενδύσεις, εργατικό δυναμικό. Χρονικές μεταβλητές Διακρίνονται σε: Διακριτές μεταβλητές (Discree variables) Συνεχείς μεταβλητές (Coninuous variables) Διακριτές μεταβλητές Το μέγεθος μετράται σε συγκεκριμένες στιγμές του χρόνου (π.χ., στην αρχή ή το τέλος ενός μήνα, τριμήνου ή έτους) ή αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα (μήνας, τρίμηνο ή έτος) Στην πρώτη περίπτωση αναφερόμαστε σε απόθεμα (π.χ., απόθεμα κεφαλαίου, αριθμός ανέργων), ενώ στην δεύτερη περίπτωση αναφερόμαστε σε ροή (π.χ., ΑΕΠ, επενδύσεις). Στην περίπτωση της διακριτής μεταβλητής ο χρόνος λαμβάνει τιμές από τους φυσικούς αριθμούς =0,1,2,3,..,n Η χρονική στιγμή (ή διάστημα) = 0 ορίζεται αυθαίρετα και αποτελεί την αρχή της χρονολογικής σειράς. Οι χρονικές στιγμές (ή οι αρχές των χρονικών διαστημάτων) =0, =1, =2,, =n απέχουν χρονικά εξίσου μεταξύ τους κατά ένα διάστημα που αποτελεί την μονάδα μέτρησης του χρόνου. Την διακριτή μεταβλητή μπορούμε να την συμβολίσουμε χρησιμοποιώντας ως υπο-δείκτη την χρονική στιγμή ή διάστημα: y 0, y 1, y 2 y y n Εναλλακτικά μπορούμε να ορίσουμε ως 0 την αρχική στιγμή και οι υπόλοιπες να ορισθούν ως 0 +1, 0 +2,, 0 +n: y, y, y,, y o o+ 1 o+ 2 o+ n Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 1

8 Διακριτή μεταβλητή y=f() y = , (Χρόνος) Συνεχείς μεταβλητές Η χρονική μεταβλητή y ορίζεται συναρτήσει του χρόνου και συμβολίζεται ως y=f(). Στην περίπτωση της συνεχούς μεταβλητής ο χρόνος λαμβάνει τιμές από το συνεχές φάσμα των θετικών πραγματικών αριθμών και μπορεί να ορισθεί και για ενδιάμεσες χρονικές στιγμές. Συνεπώς η χρονική συνάρτηση y=f() είναι συνεχής (τουλάχιστον για ορισμένα χρονικά διαστήματα). Όπως και στην περίπτωση των διακριτών μεταβλητών η χρονική στιγμή =0 ορίζεται αυθαίρετα. Συνεχής μεταβλητή y=f() y = , (Χρόνος) Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 2

9 Μεταβολή & ταχύτητα μεταβολής Στις χρονικές μεταβλητές μας ενδιαφέρει η μεταβολή τους στον χρόνο καθώς και η ταχύτητα μεταβολής. Αν στο χρονικό διάστημα Δ η μεταβλητή y μεταβληθεί κατά Δy τότε η «μέση ταχύτητα», ή η μέση τάση μεταβολής της y που ορίζεται ως Δy/Δ μας δείχνει την απόλυτη μεταβολή του μεγέθους y στο χρονικό διάστημα Δ. Το πρόβλημα με τον ορισμό αυτό είναι ότι εξαρτάται από τις μονάδες μέτρησης της μεταβλητής y. Θα είναι δηλ., διαφορετικό αν η y είναι εκφρασμένη σε, ή σε χιλιάδες ή σε $. Σχετική ή ποσοστιαία μεταβολή Για τον λόγο αυτό εστιάζουμε στην σχετική ή ποσοστιαία μεταβολή του y: Διαιρούμε δηλ., την απόλυτη μεταβολή Δy (αρνητική ή θετική) με το μέγεθος της μεταβλητής y: Δy/y Στην περίπτωση αυτή οι μονάδες ακυρώνονται: Δy/y=100(χιλ. )/1.000(χιλ. ) = / =10% Ποσοστιαίος ρυθμός μεγέθυνσης Ορίζουμε τον ποσοστιαίο ρυθμό μεγέθυνσης της μεταβλητής y, g y ως: g y = 1 Δy y Δ Συχνά, επειδή λαμβάνουμε το Δ να είναι ίσο με την μονάδα μέτρησης του χρόνου, δηλ., Δ =1, ο παραπάνω ορισμός ισοδυναμεί με τον g y =Δy/y Ποσοστιαίος ρυθμός μεγέθυνσης στις διακριτές μεταβλητές Στις διακριτές μεταβλητές η απόλυτη μεταβολή ορίζεται ως: Δ y = y y + 1 Άρα ο ποσοστιαίος ρυθμός μεγέθυνσης είναι g y, y y y y = = = y Δ y Δ y 1 Δy Παρατηρείστε επίσης ότι Εφόσον στις διακριτές μεταβλητές Δ=(+1)-=1 Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 3

10 y y g = y + g = y ( 1 ) + 1 y, y, + 1 y Παράδειγμα: Έστω η μεταβλητή y η οποία έχει την αρχική τιμή y 0 =120 και στις επόμενες 5 περιόδους έχει τις τιμές 126, 138, 161, 182 και 200 αντίστοιχα. Υπολογίστε τους αντίστοιχους ρυθμούς μεγέθυνσης. Υπολογισμός ρυθμών μεγέθυνσης διακριτών μεταβλητών (1) (2) (3) (4) y Δy g y, ,00% ,52% ,67% ,04% ,89% Παρατηρείστε επίσης ότι ( 1+ y ) = ( 1+ y ) = = ( 1+ y )( 1+ y ) ( 1+ y ) = = ( 1+ y )( 1+ y )( 1+ y ) ( 1+ y ) = = ( 1+ y )( 1+ y )( 1+ y )( 1+ y ) ( 1+ y ) = = ( 1+ y )( 1+ y )( 1+ y )( 1+ y )( 1+ y ) y g y 0,0 1 y g y y g g 1,1 2 0,0,1 y g y y g g g 2,2 3 0,0,1,2 y g y y g g g g 3,3 4 0,0,1,2,3 y g y y g g g g g 4,4 5 0,0,1,2,3,4 Ερωτάται: Ποιος είναι ο μέσος ρυθμός μεγέθυνσης, δηλ., ο ρυθμός εκείνος που αν ήταν σταθερός σε όλες τις περιόδους θα μας έδινε την τελική τιμή; Δηλ., ποιος θα ήταν ο g y για τον οποίον θα ίσχυε y 0 (1+ g y ) n =y n Λύνοντας τον παραπάνω τύπο ως προς g y έχουμε: Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 4

11 n y n y0 ( 1+ gy) = yn gy = 1 y0 Στο παράδειγμά μας έχουμε: 1 n 1 1 n 5 y n 200 g y = 1 = 1 10,76% y0 120 Παρατηρείστε ότι ο μέσος ρυθμός μεγέθυνσης είναι διαφορετικός από τον μέσο όρο των ρυθμών μεγέθυνσης, δηλ., g y 1 n n 1 y g n y, 5+9,52+16,67+13,04+9,89 = 1 = 10,82% y 0 = 0 n 5 Ρυθμός μεγέθυνσης στις συνεχείς μεταβλητές Στις συνεχείς μεταβλητές αντικαθιστούμε το πηλίκο Δy/y με την πρώτη παράγωγο της συνάρτησης y=f(). Θυμηθείτε ότι η πρώτη παράγωγος μιας συνάρτησης y=f() ορίζεται ως: dy f ( +Δ) f ( ) f () = = lim d Δ 0 Δ Εν προκειμένω δεν μιλάμε για μέση τάση μεταβολής όπως στις διακριτές μεταβλητές αλλά για στιγμιαία τάση μεταβολής σε μια δεδομένη χρονική στιγμή, η οποία δίδεται από την πρώτη παράγωγο dy/d Ο (στιγμιαίος) ρυθμός μεγέθυνσης προκύπτει αντίστοιχα διαιρώντας την στιγμιαία τάση μεταβολής με το μέγεθος της μεταβλητής στην συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Δηλ., f ( ) 1 dy g y = = f y d () Συνήθως συμβολίζουμε την πρώτη παράγωγο ως προς τον χρόνο με μία τελεία πάνω από την μεταβλητή. Έτσι έχουμε: dy y = = f () d Ο οποίος διαβάζεται «y τελεία» (y do) Αντίστοιχα ο ρυθμός μεγέθυνσης ορίζεται ως: y g ˆ y = = y y Ο οποίος διαβάζεται «y σκεπή» (y ha) Άρα οι εξής συμβολισμοί είναι ισοδύναμοι: g y ( ) () y 1 dy f = = yˆ = = y y d f Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 5

12 2. Λογαριθμικές και εκθετικές συναρτήσεις Θυμηθείτε τους ορισμούς: Ο φυσικός λογάριθμος ενός θετικού αριθμού y ο οποίος συμβολίζεται με log e (y), ή απλούστερα με ln(y), είναι ο αριθμός εκείνος z ο οποίος αν χρησιμοποιηθεί ως εκθέτης του υπερβατικού αριθμού e= 2, μας δίνει τον αριθμό y. Δηλ., ισχύει ότι z z = ln ( y) y = e Άρα η y=y(z)=e z =exp(z) αποτελεί μια εκθετική συνάρτηση ως προς z Η συνάρτηση αυτή αποτελεί μια ειδική περίπτωση ενός γενικότερου τύπου εκθετικών συναρτήσεων της μορφής ( z) y = Ae φ Της οποίας η πρώτη παράγωγος δίνεται από τον τύπο dy φ( z) φ( z) = ( ) = φ dz ( ) Ae Ae z Στην περίπτωση της y(z)=e z η πρώτη παράγωγος είναι dy z z = ( e ) = e dz Δηλ., η ίδια η συνάρτηση. Είναι προφανές ότι όλες οι παράγωγοι (δευτέρα, τρίτη, κλπ.) είναι ίδιες με την αρχική συνάρτηση. Εφόσον y(0)=e 0 =1 και e z >0, δηλ., η συνάρτηση, η πρώτη και η δεύτερη παράγωγος είναι θετικές προκύπτει και η γραφική μορφή της συνάρτησης Γραφική παράσταση εκθετικής συνάρτησης y y = e z 1 z + Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 6

13 Οικονομική σημασία του e Έστω ένα ποσό Α το οποίο τοκίζεται με ετήσιο επιτόκιο r. Μετά από ένα έτος το ποσό αυτό θα είναι: Α(1+r) Μετά από έτη θα είναι: Α(1+r) Έστω τώρα ότι η τράπεζα ανατοκίζει το ποσό κάθε τρίμηνο, δηλ., 4 φορές το χρόνο. Μετά από ένα χρόνο το ποσό θα είναι: Α(1+r/4) 4 Μετά από έτη θα είναι :Α(1+r/4) 4 Γενικότερα αν η τράπεζα ανατοκίζει n φορές το χρόνο Μετά από ένα χρόνο το ποσό θα είναι: Α(1+r/n) n Μετά από έτη θα είναι Α (1+r/ n) n Τι σημασία έχει πόσες φορές ανατοκίζεται το κεφάλαιο; Ας δούμε τι σημαίνει αυτό για Α=1 και r=100% n (1+1/ n) n ,25 4 2, , , , , , Όταν οι φορές που ανατοκίζεται 1 με επιτόκιο 100% τείνουν στο άπειρο, δηλ., όταν έχουμε συνεχή ανατοκισμό (coninuous compounding), το ποσό αυτό μετά από ένα χρόνο θα τείνει στο e το οποίο είναι ίσο με 2, Πιο αυστηρά, το e ορίζεται ως: e lim 1+ n 1 n n Μπορεί να αποδειχθεί ότι όταν το επιτόκιο είναι σταθερό και ίσο με r, ένα ποσό 1 με συνεχή ανατοκισμό γίνεται μετά από έτη ίσο με e r Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 7

14 Απόδειξη Πρώτα αποδεικνύουμε για =1: Ζητούμε το όριο της ακολουθίας Όταν το n τείνει στο άπειρο Έστω m=n/r. Συνεπώς r 1+ n n Μετά αποδεικνύουμε για κάθε : Θυμηθείτε ότι γενικά ισχύει: Συνεπώς r = 1+ = 1+ n m m n m r 1 lim 1+ = lim 1+ n n m m n mr m 1 = lim 1+ m m r = e r r ( lim xm) = lim ( xm) m m m r r r n r r lim 1+ = lim 1+ n n n n = lim 1+ m r ( e ) = = e r r n n n Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 8

15 Άρα ένα ποσό Α συνεχώς ανατοκιζόμενο με ετήσιο επιτόκιο r θα είναι μετά από έτη ίσο με Αe r Τον τύπο αυτό μπορούμε να τον χρησιμοποιήσουμε για αναγωγή σε παρούσα αξία: Αν έχουμε συνεχή ανατοκισμό με σταθερό επιτόκιο r ποια είναι η παρούσα αξία ενός ποσού Β την χρονική στιγμή ; Η παρούσα αξία είναι ίση με Βe -r Ο παραπάνω τύπος είναι ανάλογος με τον τύπο της αναγωγής σε παρούσα αξία χωρίς ανατοκισμό: B (1 + r) Έστω μια συνεχής οικονομική μεταβλητή y() από την χρονική στιγμή 0 έως την χρονική στιγμή Τ. Ποια είναι η παρούσα αξία αυτής της μεταβλητής για όλο αυτό το διάστημα; Η απάντηση δίνεται από τον τύπο T r PV y e d = 0 Ο παραπάνω τύπος είναι ανάλογος με τον τύπο της αναγωγής σε παρούσα αξία μιας χρηματικής ροής χωρίς ανατοκισμό: PV = T = () y 0 (1 + r) Γενικότερα, μια μεταβλητή y() που μεγεθύνεται συνεχώς με σταθερό ετήσιο ρυθμό μεγέθυνσης ίσο με g και η οποία έχει αρχική τιμή y(0)= y 0 στην χρονική στιγμή θα είναι ίση με: y()= y 0 e g Όπου g y = = y yˆ Η μορφή αυτή μας επιτρέπει να μελετήσουμε καλύτερα μια χρονική συνάρτηση και μας διευκολύνει στους υπολογισμούς μας Παράδειγμα: Ερωτάται σε πόσα χρόνια θα διπλασιασθεί το ΑΕΠ (y) μιας οικονομίας αν έχει ένα σταθερό ρυθμό μεγέθυνσης ίσο με g; Απάντηση: Αν το ΑΕΠ διπλασιάσθηκε σε έτη από την αρχική περίοδο, θα ισχύει ότι y()= y 0 e g =2y 0 Άρα e g =2 Λογαριθμίζοντας και τα δύο σκέλη προκύπτει ότι Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 9

16 g ln 2 ln ( e ) = ln 2 g = ln 2 = g Δεδομένου ότι ln2 0,693 για ένα ρυθμό μεγέθυνσης 10% η οικονομία θα διπλασιασθεί σε =0,693/0,1 δηλ., σε περίπου 7 έτη. Από την συνάρτηση y(z)=e z προκύπτει και ένας άλλος τρόπος να μετρηθεί ο ρυθμός μεγέθυνσης Παρατηρείστε ότι y( ) = exp( z( ) ) dy dy dz z dz z dz dz = = ( e ) = e = y d dz d d d d dz 1 dy = = g y d y d Ή με τον συμβολισμό που υιοθετήσαμε yˆ z ( ) = = = = z y yz e z e z yz y z = = y Εφόσον z=ln(y) προκύπτει ότι dln y y z = yˆ d = y = Δηλ., η πρώτη παράγωγος του λογαριθμικού μετασχηματισμού της μεταβλητής y μας δίνει τον ρυθμό μεγέθυνσης της Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να αντιληφθούμε παρατηρώντας την γραφική παράσταση του λογαριθμικού μετασχηματισμού μιας μεταβλητής τι συμβαίνει στον ρυθμό μεγέθυνσης Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 10

17 Κανονική μορφή Ελλάδα: Real GDP per capia Alan Heson, Rober Summers and Beina Aen, Penn World Table Version 6.2, Cener for Inernaional Comparisons of Producion, Income and Prices a he Universiy of Pennsylvania, Sepember έτος Λογαριθμικός μετασχηματισμός Ελλάδα: Real GDP per capia έτος Αν ένα μέγεθος μεταβάλλεται με σταθερό εκθετικό ρυθμό η γραφική παράσταση του λογαρίθμου του θα είναι ευθύγραμμα. Στο διάγραμμα όπου εμφανίζεται το κατά κεφαλή ΑΕΠ της Ελλάδας λογαριθμικά στον κάθετο άξονα, είναι εμφανές ότι από την δεκαετία του 1980 η κλίση είναι μικρότερη γεγονός που αντανακλά και τον χαμηλό- Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 11

18 τερο μικρό μεγέθυνσης. Κάτι τέτοιο δεν είναι εύκολα παρατηρήσιμο στην γραφική παράσταση με το κανονικό μέγεθος Γενικά ισχύει ότι Αν z=xy, τότε lnz=lnx +lny Αν z=x/y, τότε lnz=lnx lny Αν z=x β, τότε lnz=βlnx Αν y=f(x)=lnx, τότε dy/dx=1/x Αν y=lnx(), τότε dy dy dx 1 x = = x = = xˆ d dx d x x Λογαριθμίζοντας και παραγωγίζοντας ως προς Αν z=xy, τότε lnz=lnx +lny, και συνεπώς dlnz/d=dlnx/d +dlny/d ή ẑ = xˆ+ yˆ Αν z=x/y, τότε lnz=lnx lny, άρα ẑ = xˆ yˆ ẑ = β xˆ Αν z=x β, τότε lnz=βlnx άρα Παράδειγμα: Συνάρτηση Cobb-Douglas Λογαριθμίζοντας έχουμε () = () a () 1 Y AK L a () = + ( ) + ( ) ( ) lny ln A aln K 1 a ln L Στη συνέχεια παραγωγίζοντας έχουμε ( ) ( ) ( ) dlny dln K dln L = a + ( 1 a) d d d Y K L = a + ( 1 a) Yˆ = akˆ + ( 1 a) Lˆ Y K L Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 12

19 Λόγοι (raios) και ρυθμοί μεγέθυνσης (growh raes) Αν ο λόγος z δύο μεταβλητών x και y είναι σταθερός, τότε ο ρυθμός μεγέθυνσης των δύο μεταβλητών είναι ο ίδιος Απόδειξη: x z = zˆ = xˆ yˆ y Αν ο λόγος είναι σταθερός δεν μεταβάλλεται, άρα: z z = 0 = zˆ = 0= xˆ yˆ xˆ = yˆ z Παράδειγμα: Αν το κατά κεφαλή ΑΕΠ παραμένει αμετάβλητο, το ΑΕΠ θα πρέπει να μεγεθύνεται με τον ίδιο ρυθμό που μεγεθύνεται και ο πληθυσμός. Σχέση μεταξύ ποσοστιαίου ρ.μ. και εκθετικής μεγέθυνσης Ο ποσοστιαίος ρυθμός μεγέθυνσης ορίζεται ως [y(+1)-y()]/y() Στην εκθετική μεγέθυνση έχουμε y(+1)=y()e g Άρα ( 1) ( ) y() ( ) ( ) y() g y + y e y y g = = e 1 Γνωρίζουμε ότι η προσέγγιση κατά Taylor του e x για μικρά x είναι e x x+1 Άρα ( + 1) y( ) y() y ( ) g = e 1 g+ 1 1= g Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 13

20 Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 14

21 ΔΕΥΤΕΡΗ ΔΙΑΛΕΞΗ Sylized facs Η παρούσα διάλεξη έχει προκύψει από την διδακτική παρουσίαση με ηλεκτρονικό τρόπο και αποσκοπεί στο να δείξει γραφικά τα τυποποιημένα δεδομένα μεταξύ διαφορετικών χωρών στην μεταπολεμική περίοδο. Με την έννοια αυτή δεν αποτελεί ενοποιημένο κείμενο. Με τον αγγλικό όρο sylized facs, που θα μπορούσε να αποδοθεί ως «τυποποιημένα δεδομένα», εννοούμε απλουστευμένες παρουσιάσεις εμπειρικών ευρημάτων που έχουν επιβεβαιωθεί τόσο συχνά ώστε να μπορεί να θεωρηθούν ως προφανείς εμπειρικές αλήθειες. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1958 από τον Ούγγρο οικονομολόγο Nicholas Kaldor, καθηγητή στο πανεπιστήμιο του Cambridge. Οι θεωρίες και τα υποδείγματα της οικονομικής μεγέθυνσης θα πρέπει να μπορούν να εξηγήσουν αυτά τα θεωρούμενα ως αληθή εμπειρικά ευρήματα.. Nicholas Kaldor, Ποια είναι λοιπόν τα sylized facs στην οικονομική μεγέθυνση; SF#1 Υπάρχει τεράστια διαφορά στο κατά κεφαλήν εισόδημα στις διάφορες εθνικές οικονομίες. SF#2 Οι ρυθμοί οικονομικής μεγέθυνσης διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των χωρών. SF#3 Οι ρυθμοί οικονομικής μεγέθυνσης γενικά δεν είναι σταθεροί στον χρόνο. SF#4 Η σχετική θέση μιας χώρας στην παγκόσμια κατανομή των κατά κεφαλήν εισοδημάτων δεν είναι σταθερή. SF#5 Στις ΗΠΑ τον τελευταίο αιώνα: 1. Η πραγματική απόδοση του κεφαλαίου δεν έχει ανοδική ή πτωτική τάση 2. Τα σχετικά εισοδήματα εργασίας και κεφαλαίου παραμένουν σταθερά 3. Ο μέσος ρυθμός μεγέθυνσης του κατά κεφαλήν προϊόντος υπήρξε θετικός και σχετικά σταθερός Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 15

22 Ας ξεκινήσουμε λοιπόν περιγράφοντας τα τυποποιημένα δεδομένα. Το πρώτο τ.δ. (SF#1) είναι ότι υπάρχει τεράστια διαφορά στο κατά κεφαλήν εισόδημα στις διάφορες εθνικές οικονομίες. Στις επόμενες δύο εικόνες παρουσιάζονται δύο «τυπικά νοικοκυριά» με όλα τα υπάρχοντά τους. Το πρώτο είναι ινδικό και το δεύτερο αγγλικό. Η διαφορά στο επίπεδο των υλικών αγαθών είναι εμφανής. Πηγή: David N. Weil: Economic Growh, Addison-Wesley, Η σύγκριση μεταξύ του ΑΕΠ των διαφόρων εθνικών οικονομιών γίνεται με βάση την θεωρία της ισοτιμίας της αγοραστικής δύναμης (purchasing-power pariy). Μετράμε δηλ., όχι το ΑΕΠ σε δολάρια ή ευρώ κάνοντας την μετατροπή από το εθνικό νόμισμα με την τρέχουσα (ή άλλη) ισοτιμία αλλά σε όρους αγοραστικής δύναμης σε δολάρια ΗΠΑ. Παρόλο που δεν θα την αναπτύξουμε εδώ, η βασική ιδέα της θεωρίας είναι ότι Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 16

23 δεν μπορεί οι συγκρίσεις μεταξύ χωρών να βασίζονται στην και να μεταβάλλονται με την ισοτιμία των εθνικών νομισμάτων. Επίσης οι τιμές των διαφορετικών αγαθών και υπηρεσιών διαφέρουν ως προς το ύψος τους για αγαθά και υπηρεσίες που δεν υπόκεινται στην εξίσωση του διεθνούς εμπορίου. Έτσι, ενώ μια τηλεοπτική συσκευή κοστίζει το ίδιο στις περισσότερες χώρες, ένα κούρεμα κοστίζει διαφορετικά στην Ινδία και στις ΗΠΑ. Έτσι οι νομισματικές ισοτιμίες πρέπει να προσαρμοσθούν με τρόπο ώστε ένα «καλάθι» από αγαθά και υπηρεσίες να έχει το ίδιο κόστος σε όποια χώρα και αν αγορασθεί. Οι Διεθνείς Πίνακες από το Κέντρο Διεθνών Συγκρίσεων του Πανεπιστημίου της Πενσυλβανίας στις ΗΠΑ (hp://pw.econ.upenn.edu/) είναι από τις πλέον χρησιμοποιούμενες βάσεις δεδομένων για διεθνείς οικονομικές συγκρίσεις. Μία κωμική αλλά ενδιαφέρουσα εφαρμογή της αρχής της ισοτιμίας της αγοραστικής δύναμης είναι το Economis's Big Mac index που συντάσσει το περιοδικό The Economis και δείχνει πόσο κοστίζει ένα χάμπουργκερ Big Mac στις διαφορετικές πόλεις του κόσμου. Πηγή: The Economis, 12/1/2006 Επίσης συχνά μετράμε το ΑΕΠ ανά εργάτη και όχι κατά κεφαλή. Οι λόγοι για αυτό είναι κυρίως ότι: Το κατά κεφαλή ΑΕΠ αναφέρεται στην ευημερία ενώ ανά εργάτη στην παραγωγικότητα Άτομα που δεν αναφέρονται ως εργαζόμενοι μπορεί να εργάζονται στην οικιακή οικονομία ή στην παραοικονομία Ας σημειωθεί πάντως ότι το ΑΕΠ κατά κεφαλή αποτελεί μόνο ένα δείκτη ευημερίας (π.χ., παιδική θνησιμότητα, ή το προσδόκιμο αποτελούν άλλα μέτρα ευημερίας) Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 17

24 Οι παρακάτω χάρτες δείχνουν την διαφορά σε ΑΕΠ κατά κεφαλή με βάση την αγοραστική δύναμη. Πηγή: Διεθνής Τράπεζα. Ένας άλλος τρόπος να αντιληφθούμε τις διαφορές του ΑΕΠ κατά κεφαλή είναι να δούμε γραφικά το ΑΕΠ κατά κεφαλή κατατάσσοντας τις χώρες κατά αύξον ΑΕΠ κ.κ. Πηγή: Heson e al., Penn World Tables (2006) και επεξεργασία ΝΘ. Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 18

25 ΑΕΠ κατά κεφαλή Alan Heson, Rober Summers and Beina Aen, Penn World Table Version 6.2, Cener for Inernaional Comparisons of Producion, Income and Prices a he Universiy of Pennsylvania, Sepember ΑΕΠ κατά κεφαλή LBR SLE MDG TZA UGA RWA STP COM GHA BGD VNM VUT BIH FSM MAR PER SLV CHN DZA UKR DOM TUN BWA URY PLW LVA MYS ANT GRC BHS SVN PRI KWT SGP IRL AUS USA Χώρα Τα ίδια στοιχεία γίνονται ακόμα πιο παραστατικά αν τα επεξεργασθούμε υπολογίζοντας τον πληθυσμό κάθε χώρας και τα βάλουμε σε μια καμπύλη Lorenz που αποτελεί και ένα τρόπο μέτρησης της ανισότητας. Έτσι μπορούμε να δούμε τι ποσοστό του παγκόσμιου εισοδήματος έχει τι ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού. Φαίνεται, π.χ., ότι τα 2/3 του πληθυσμού έχουν πολύ λιγότερο από το 1/3 του παγκόσμιου ΑΕΠ, ενώ το 47% του πληθυσμού έχει λιγότερο από το 17% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Καμπύλη Lorenz % USA 90% 80% 70% Alan Heson, Rober Summers and Beina Aen, Penn World Table Version 6.2, Cener for Inernaional Comparisons of Producion, Income and Prices a he Universiy of Pennsylvania, Sepember NOR 60% % ΑΕΠ 50% GRC 40% 30% CHN 20% IDN IND 10% 0% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% % Πληθυσμού Πιο παραστατικά το επόμενο γράφημα δείχνει το ΑΕΠ κ.κ. σε σχετικούς όρους (με το παγκόσμιο ΑΕΠ κ.κ.=100) και το σωρευτικό ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού που απολαμβάνει το συγκεκριμένο ΑΕΠ. Φαίνεται ότι τα ¾ του πληθυσμού έχουν Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 19

26 μικρότερο ΑΕΠ κ.κ. από τον μέσο όρο). Πηγή: IBRD/World Bank, 2005 Inernaional Comparison Program, Ο επόμενος πίνακας δείχνει σωρευτικά το ποσοστό του πληθυσμού της γης σε σχέση με το ΑΕΠ των ΗΠΑ ανά εργαζόμενο. Παρατηρείστε ότι το 60% του πληθυσμού έχει λιγότερο από το 20% του ΑΕΠ των ΗΠΑ ανά εργαζόμενο. Πηγή: Charles I Jones, Inroducion o Economic Growh, 2η εκδ., W.W. Noron, 2002 Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 20

27 Μια άλλη παρουσίαση της ανισότητας είναι μέσω της «παρέλασης», μιας ιδέας του Jan Pen από το Οι κάτοικοι του πλανήτη παρελαύνουν κατά «ύψος» του ΑΕΠ κ.κ., οι πιο «κοντοί» πρώτοι. Είναι όπως το προ-προηγούμενο διάγραμμα με πραγματικά όμως στοιχεία. Πηγή: David N. Weil: Economic Growh, Addison- Wesley,2005. Ο παρακάτω πίνακας δείχνει διάφορες χώρες και δίπλα τον πληθυσμού τους και την σχέση του ΑΕΠ ανά εργαζόμενο σε σχέση με αυτό των ΗΠΑ, το 1960 και το Πηγή: Durlauf e al., Growh Economerics, Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 21

28 Το παρακάτω διάγραμμα κάνει ότι και ο προηγούμενος πίνακας για όλες τις χώρες και δείχνει την κατανομή του ΑΕΠ ανά εργαζόμενο σε σχέση με το ΑΕΠ ανά εργαζόμενο των ΗΠΑ το Παρατηρείστε ότι ακόμα και το 2000 οι περισσότερες χώρες (διακεκομμένη γραμμή) είναι σε χειρότερη μοίρα από ό,τι οι ΗΠΑ το (Ίδια πηγή). Ας δούμε τώρα το δεύτερο τυποποιημένο δεδομένο δηλ., ότι SF#2 Οι ρυθμοί οικονομικής μεγέθυνσης διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των χωρών. Το επόμενο διάγραμμα (ίδια πηγή) δείχνει την κατανομή των μέσων ρυθμών μεγέθυνσης των εθνικών οικονομιών σε δύο εικοσαετίες: και Παρατηρείστε πόσο διαφέρουν μεταξύ τους και ότι οι ρυθμοί μεγέθυνσης ήταν πολύ καλύτεροι την πρώτη εικοσαετία από την δεύτερη. Παρατηρείστε επίσης πόσες οικονομίες είχαν αρνητικό ρυθμό μεγέθυνσης την δεύτερη εικοσαετία. Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 22

29 Το επόμενο διάγραμμα (από το βιβλίο του Charles Jones, ο,π.) δείχνει το ΑΕΠ κατά κεφαλή και ανά εργαζόμενο το ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό (με το οποίο γίνεται η μετατροπή μεταξύ των δύο προηγουμένων μεγεθών (πως;)), τον μέσο ρυθμό μεγέθυνσης από το 1960 έως το 1997 και τα χρόνια που θα χρειασθεί κάθε οικονομία να διπλασιάσει το σχετικό μέγεθος της. (Θυμηθείτε πως το υπολογίζουμε από την προηγούμενη διάλεξη). Ο Jones χωρίζει τις χώρες σε «πλούσιες», «φτωχές», «οικονομικά θαύματα» και «οικονομικές καταστροφές». Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 23

30 Ο επόμενος πίνακας αποτελεί επεξεργασία δική μου από το Penn World Table 6.2 και δείχνει ΑΕΠ κ.κ. (2003), μέσο ρυθμό μεγέθυνσης και πληθυσμό. ΑΕΠ / Μέσος ρ.μ. Πληθυσμός Χώρα κεφαλή (χιλ.) Λουξεμβούργο ,16% 453 ΗΠΑ ,34% Νορβηγία ,02% Χονγκ-Κονγκ ,05% Σιγκαπούρη ,41% Αγγλία ,18% Γαλλία ,59% Ισπανία ,41% Ν. Κορέα ,96% Ελλάδα ,14% Βενεζουέλα ,06% Τουρκία ,16% Κίνα ,75% Ινδία ,85% Ζιμπάμπουε ,14% Μαλί ,93% Τσαντ 884-0,59% Μαδαγασκάρη 759-1,19% Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 24

31 Οι επόμενοι τρεις πίνακες από τους Durlauf e al., δείχνουν τρία σενάρια: (1) 15 «οικονομικά θαύματα» ( ), (2) 15 «οικονομικές καταστροφές» ( ) και (3) «καταρρεύσεις του ΑΕΠ κ.κ.» μέσα σε τρία χρόνια. Στο Τσαντ μάλιστα το το ΑΕΠ κ.κ. έπεσε στο μισό! Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 25

32 Ας δούμε τώρα το τρίτο τυποποιημένο δεδομένο: SF#3. Οι ρυθμοί οικονομικής μεγέθυνσης γενικά δεν είναι σταθεροί στον χρόνο Στο σύνολο της παγκόσμιας οικονομίας οι ρυθμοί μεγέθυνσης ήταν σχεδόν μηδενικοί για το μεγαλύτερο μέρος στην ιστορία αλλά αυξήθηκαν δραματικά στον 20ο αιώνα. Το παρακάτω διάγραμμα από τον Jones που επεξεργάζεται στοιχεία κυρίως από τον Angus Maddison, δείχνει το πώς εξελίχθηκε η παγκόσμια οικονομία σε ρυθμούς μεγέθυνσης από το 1500 και μετά. Στον κάθετο άξονα είναι ΑΕΠ κ.κ. σε δολάρια ΗΠΑ 1985 σε λογαριθμική μορφή. Παρατηρείστε ότι παρόλο που είμαστε σε λογαριθμικό μετασχηματισμό η καμπύλη έχει εκθετική μορφή και ότι στο μεγαλύτερο μέρος της η ανθρωπότητα είχε ρυθμούς μεγέθυνσης πολύ κάτω του 1%. Φυσικά τα στοιχεία αυτά πρέπει να αντιμετωπίζονται με εξαιρετική επιφύλαξη. Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 26

33 Στις επιμέρους χώρες οι ρυθμοί μεγέθυνσης επίσης μεταβάλλονται στον χρόνο. Ξαναδείχνουμε ένα προηγούμενο διάγραμμα από τους Durlauf e al. όπου φαίνεται ότι οι ρυθμοί μεγέθυνσης ήταν πολύ μεγαλύτεροι την εικοσαετία από την εικοσαετία Τα επόμενα διαγράμματα από τους Durlauf e al. δείχνουν τα περί σύγκλισης. Σύμφωνα με τη λογική της σύγκλισης (convergence) θα έπρεπε όσο πιο χαμηλά ξεκινάς τόσο πιο γρήγορα να μεγεθύνεσαι ώστε να φτάσεις τους πιο ανεπτυγμένους. Τα διαγράμματα δείχνουν ως σημεία τις διεθνείς βραχυγραφίες των χωρών (π.χ., GRC για την Ελλάδα) και συγκρίνουν στον κάθετο άξονα το σχετικό ΑΕΠ ανά εργαζόμενο σε σχέση με τις ΗΠΑ (1960 στα δύο πρώτα διαγράμματα και 1980 στο τρίτο) και τον μέσο ρυθμό μεγέθυνσης στον κάθετο άξονα. Τα διαγράμματα αφορούν την τεσσαρακονταετία και τις εικοσαετίες και Αν ίσχυε η σύγκλιση θα έπρεπε τα σημεία να βρίσκονται πάνω σε μια ευθεία με αρνητική κλίση. Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 27

34 Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 28

35 Στην πραγματικότητα, και όπως προκύπτει από το SF#3 οι ρυθμοί μεγέθυνσης διαφέρουν στον χρόνο. Αν υπήρχε σχέση μεταξύ των ρυθμών μεγέθυνσης στον χρόνο θα έπρεπε στο επόμενο διάγραμμα (πάλι από τους Durlauf e al.) να έχουμε όλα τα σημεία πάνω στην ευθεία των 45 μοιρών. Το διάγραμμα δείχνει στον οριζόντιο άξονα τον μέσο ρυθμό μεγέθυνσης το και στον κάθετο τον μέσο ρυθμό μεγέθυνσης το Παρατηρείστε όμως ότι τα σημεία βρίσκονται σε ένα σύννεφο και όχι πάνω στην ευθεία. Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 29

36 Οι επόμενοι πίνακες από την ίδια πηγή συσχετίζουν ρυθμούς μεγέθυνσης διαφόρων χώρων μεταξύ εικοσαετιών και δείχνουν ο πρώτος που βρίσκονται οι διάφορες χώρες στα κελιά ενός πίνακα που έχει ρυθμούς μεγέθυνσης στις δύο εικοσαετίες και ο δεύτερος συντελεστές συσχέτισης μεταξύ ρυθμών μεγέθυνσης στις τέσσερις δεκαετίες από το 1960 έως το 2000 για ολόκληρο το δείγμα και την λέσχη των πλουσίων. Παρατηρείστε ότι για όλο το δείγμα ο συντελεστής συσχέτισης είναι εξαιρετικά χαμηλός. Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 30

37 Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 31

38 Η διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στους ρυθμούς μεγέθυνσης μαζί με το γεγονός ότι οι ρυθμοί μεγέθυνσης μεταβάλλονται οδηγούν στο τέταρτο τυποποιημένο δεδομένο: SF#4 Η σχετική θέση μιας χώρας στην παγκόσμια κατανομή των κατά κεφαλήν εισοδημάτων δεν είναι σταθερή. Το παρακάτω διάγραμμα (Durlauf e al.) δείχνει σε λογαριθμική κλίμακα τα σχετικά (ως προς τις ΗΠΑ) ΑΕΠ ανά εργαζόμενο το 1960 και το Μία διατήρηση της σχετικής θέσης θα σήμαινε ότι οι χώρες θα ήταν συγκεντρωμένες γύρω από την ευθεία των 45. Αυτό όμως συμβαίνει μόνο εν μέρει. Τέλος το πέμπτο τυποποιημένο δεδομένο αφορά την οικονομία των ΗΠΑ. Συγκεκριμένα: SF#5 Στις ΗΠΑ τον τελευταίο αιώνα. 1. Η πραγματική απόδοση του κεφαλαίου δεν έχει ανοδική ή πτωτική τάση 2. Τα σχετικά εισοδήματα εργασίας και κεφαλαίου παραμένουν σταθερά 3. Ο μέσος ρυθμός μεγέθυνσης του κατά κεφαλήν προϊόντος υπήρξε θετικός και σχετικά σταθερός Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 32

39 Το τελευταίο δεδομένο φαίνεται από το επόμενο διάγραμμα (πηγή: Jones) όπου δείχνει το κατά κεφαλή ΑΕΠ των ΗΠΑ από το 1860 μέχρι το 2000 σε δολάρια του 1990 σε λογαριθμική κλίμακα. Ο σχεδιασμός σε λογαριθμική κλίμακα μας επιτρέπει να δούμε ότι γενικά με εξαίρεση την περίοδο από το κραχ του 1929 μέχρι την μεταπολεμική άνθιση μπορούμε να εφαρμόσουμε επιτυχώς μία ευθεία στην χρονολογική σειρά που δείχνει την τάση της μεγέθυνσης του κατά κεφαλή ΑΕΠ. Η ύπαρξη της ευθείας δείχνει ότι ο ρυθμός μεγέθυνσης είναι σταθερός. Βιβλιογραφία 2005 Inernaional Comparison Program: Tables of final resuls (2008), Washingon D.C.: Inernaional Bank for Reconsrucion and Developmen/ The World Bank. Διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση hp://sieresources.worldbank.org/icpint/resources/icp_final-resuls.pdf DURLAUF, Seven N., Paul A. JOHNSON & Jonahan R.W. TEMPLE (2005), Growh Economerics, στο Philippe Aghion & Seven N. Durlauf (επιμ.): Handbook of Economic Growh, τόμος Α. Amserdam: Norh-Holland, Elsevier. HESTON, Alan, Rober SUMMERS & Beina ATEN (2006), Penn World Table Version 6.2, Cener for Inernaional Comparisons of Producion, Income and Prices a he Universiy of Pennsylvania, Sepember. Διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση hp://pw.econ.upenn.edu/php_sie/pw_index.php JONES, Charles I. (2002), Inroducion o Economic Growh, 2η εκδ., New York: W.W. Noron. WEIL, David N. (2005): Economic Growh, Boson, Mass. & London: Addison- Wesley. Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 33

40 Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 34

41 ΤΡΙΤΗ ΔΙΑΛΕΞΗ Το υπόδειγμα Harrod 1 Sir Roy F. Harrod, R. F. Harrod 1939 "An Essay in Dynamic Theory", Economic Journal, τ. 49, σσ Towards a Dynamic Economics: Some recen developmens of economic heory and heir applicaion o policy, London: Macmillan Economic Dynamics, London: Macmillan. R. F. Harrod, "An Essay in Dynamic Theory", Economic Journal, 1939 «Η σημασία αυτού που ακολουθεί δεν πρέπει να κριθεί αποκλειστικά από την ισχύ ή την ευχέρεια των συγκεκριμένων εξισώσεων που προτείνονται. Αφορά κάτι ευρύτερο: μία μέθοδο σκέψης, έναν τρόπο προσέγγισης ορισμένων προβλημάτων. Είναι αναγκαίο να σκεφτούμε δυναμικά». 2 1 Το παρόν δεν αποτελεί διάλεξη, αλλά μια αποδελτίωση του σχετικού κεφαλαίου για διδακτική παρουσίαση του εγχειριδίου του Hywell Jones. Διαβάστε προσεκτικά το σχετικό κεφάλαιο και χρησιμοποιείστε τις σημειώσεις αυτές ως ανακεφαλαίωση. 2 The significance of wha follows should no be judged solely by reference o he validiy or convenience of he paricular equaions se forh. I involves somehing wider: a mehod of hinking, a way of approach o cerain problems. I is necessary o hink dynamically Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 35

42 Υπόδειγμα Harrod Τρεις βασικές υποθέσεις 1. Το επίπεδο του εισοδήματος μιας κοινότητας είναι ο σημαντικότερος προσδιοριστικός παράγοντας της προσφοράς για αποταμίευση 2. Ο ρυθμός αύξησης του εισοδήματος σημαντικός παράγοντας της ζήτησης για αποταμίευση 3. Ζήτηση ίση με προσφορά Άρα το υπόδειγμα Harrod είναι ένα συναθροιστικό υπόδειγμα πολλαπλασιαστή επιταχυντή Συγκεκριμένες Υποθέσεις 1. Αποταμίευση S απλή αναλογική συνάρτηση του εισοδήματος Y S=sY όπου s=μέση και οριακή ροπή προς αποταμίευση 2. Το εργατικό δυναμικό L μεγεθύνεται με σταθερό εξωγενή ρυθμό n LL = n άρα μη μαλθουσιανή ανάπτυξη 3. Δεν υπάρχει τεχνολογική πρόοδος και απόσβεση αποθέματος κεφαλαίου 4. Οι ποσότητες κεφαλαίου K και εργασίας L που απαιτούνται για μια δεδομένη ροη προϊόντος Y δίνονται μονοσήμαντα K L Y = min, v u Εργασία L Αν όλη η εργασία είναι πλήρως απασχολημένη, τότε οποίο και αν είναι το απόθεμα κεφαλαίου K, το μέγιστο επίπεδο προϊόντος είναι L/u Άρα max Y L = = n Y L Κεφάλαιο Κ Ο λόγος κεφαλαίου-προϊόντος v είναι ο λόγος αποθέματος κεφαλαίου προς τη ροή του προϊόντος ή του εισοδήματος K=vY Ισχύει και για προσαυξήσεις ΔK=vΔY K = vy Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 36

43 Ο μέσος λόγος κεφαλαίου-προϊόντος v ισούται με τον οριακό λόγο κεφαλαίου-προϊόντος K ΔK K = = = v Y ΔY Y Δύο ορισμοί του λόγου κεφαλαίου-προϊόντος v Ορισμός (i): Πραγματική προσαύξηση του αποθέματος κεφαλαίου διαιρεμένη με την πραγματική προσαύξηση του προϊόντος. Μετρηθείς ή ex pos ( v ) Ορισμός (ii): Προσαύξηση του αποθέματος κεφαλαίου συνδεδεμένη με την προσαύξηση του προϊόντος που απαιτείται από τους επιχειρηματίες ώστε να θεωρούν ότι επένδυσαν την σωστή ποσότητα ex ane ( v r ) Εφόσον η απόσβεση είναι μηδενική συνεπάγεται ότι I = K I = vy Εφόσον I=S και S=sY προκύπτει ότι vy = sy Και συνεπώς Y Y s = v Θεμελιώδης εξίσωση Ολοκληρώνοντας έχουμε s s lny() = d Z v = v + Υψώνοντας στο e έχουμε s s Y() = exp + Z = exp( Z) exp = v v s = Y( 0exp ) v Ο ρυθμός μεγέθυνσης πρέπει να ισούται με τον λόγο της ροπής προς αποταμίευση προς τον λόγο κεφαλαίου-προϊόντος Y s = Y v Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 37

44 Αντίστοιχα K I = K = S = sy = s v s K = K v K s Y = = K v Y s K() = K( 0exp ) v Η θεμελιώδης εξίσωση ως ταυτότητα Από την θεμελιώδη εξίσωση Y = s Y v Προκύπτει ότι Y v s Y = Ανακαλώντας τον ορισμό (i) του v: K I v = = Y Y Η θεμελιώδης εξίσωση γίνεται Y Y v= I = s= S Y Y Y Y Συμβολίζουμε με G A τον πραγματικό ρυθμό μεγέθυνσης του εθνικού εισοδήματος και έχουμε G A s/v Η θεμελιώδης εξίσωση ορίζουσα τροχιά ισόρροπης μεγέθυνσης Y Y s = v r Από τον ορισμό (ii) Συμβολίζουμε με G W τον warraned (συστημικό ή επιθυμητό) ρυθμό μεγέθυνσης του εθνικού εισοδήματος και έχουμε G W s/v r Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 38

45 Το πρώτο πρόβλημα Harrod L GA = n L G = G = n A W G A s = = n v r Χρυσός Αιώνας Σταθερή μεγέθυνση με πλήρη απασχόληση είναι δυνατή αλλά δεν είναι πιθανή Πρόβλημα ευσταθείας Gv= s= G v G G A W r A W vr = v Αν ο πραγματικός ρ.μ. υπερβαίνει τον επιθυμητό τότε οι επιχειρηματίες θα καταλάβουν ότι η αύξηση του Κ είναι μικρότερη από αυτή που επιθυμούν Αν G A >G W τότε I Ορίζω ως προσδοκώμενο εισόδημα την περίοδο : E Y E E Y Y 1 Προσδοκώμενο ρυθμό μεγέθυνσης: G = E Y Y Y 1 Και πραγματικό ρυθμό μεγέθυνσης: G = Y Ο πολλαπλασιαστής καθορίζει Y E Και ο επιταχυντής I = vy ( Y 1) Από όπου προκύπτει 1 = I s Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 39

46 v E Y = ( Y Y 1) s E Y v Y Y 1 v = E E = G Y s Y s E G 1 G = 1 E G E s v Δηλ., αν G > s v G > G E E G = s v G = G E E G < s v G < G E E Δεύτερο πρόβλημα Harrod Οι αποκλίσεις του πραγματικού ρυθμού μεγέθυνσης από τον επιθυμητό όχι μόνο δεν διορθώνονται αλλά είναι και σωρευτικές Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 40

47 ΤETAΡΤΗ ΔΙΑΛΕΞΗ Το νεοκλασικό υπόδειγμα οικονομικής μεγέθυνσης του Rober Solow 3 Το υπόδειγμα οικονομικής μεγέθυνσης του Solow (Solow growh model) αποτελεί ουσιαστικά την αφετηρία της νεοκλασικής θεωρίας της μεγέθυνσης. Βασίζεται στο άρθρο του Rober Solow που δημοσιεύθηκε το 1956 στο Quarerly Journal of Economics το οικονομικό περιοδικό του πανεπιστημίου του Harvard. 4 Την ίδια χρονιά δημοσιεύθηκε ένα παρεμφερές άρθρο του Trevor Swan στο επιστημονικό περιοδικό Economic Record. 5 Για τον λόγον αυτό συχνά θα συναντήσετε την αναφορά στο υπόδειγμα Solow-Swan. Το υπόδειγμα όπως το παρουσιάζουμε εδώ είναι «πλήρες» με την έννοια ότι ενσωματώνει και την τεχνική πρόοδο και την απόσβεση του κεφαλαίου. Συνήθως οι περισσότερες παρουσιάσεις ξεκινούν με την απλούστευση ότι η απόσβεση είναι μηδενική και η τεχνική πρόοδος ανύπαρκτη και στην συνέχεια εισά- 3 Οι σημειώσεις αυτές βασίστηκαν στο βιβλίο του David Romer, Advanced Macroeconomics, McGraw-Hill, 2001, 2 η έκδοση, το οποίο πρόσφατα κυκλοφόρησε και στα ελληνικά. 4 Rober M. Solow (1956): A Conribuion o he Theory of Economic Growh, Quarerly Journal of Economics, τόμος 70, Φεβρουάριος, σσ Trevor W. Swan, (1956): Economic Growh and Capial Accumulaion, Economic Record, τόμος 32, Νοέμβριος, σσ Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 41

48 γουν αυτές τις έννοιες στο υπόδειγμα. Φυσικά θέτοντας τις αντίστοιχες παραμέτρους ίσες με το μηδέν καταλήγουμε στα ίδια συμπεράσματα με τα πιο απλά υποδείγματα. Μεταβλητές Ας ξεκινήσουμε εισάγοντας τις μεταβλητές μας: Υ = Προϊόν (Oupu) Κ= Κεφάλαιο (Capial). Τόσο το προϊόν όσο και το απόθεμα κεφαλαίου εκφράζονται με τις ίδιες μονάδες. Ουσιαστικά πρόκειται για το ίδιο προϊόν. Το προϊόν που παράγεται μπορεί είτε να καταναλωθεί είτε να επενδυθεί. Για τον λόγο αυτό τα υποδείγματα αυτά ονομάζονται υποδείγματα «σίτου» (corn models) γιατί το σιτάρι μπορεί είτε να το σπείρεις είτε να το καταναλώσεις. 6 L = Εργασία (Labour). Η μεταβλητή αυτή μπορεί να είναι αριθμός απασχολουμένων ή συνολικές ώρες εργασίας στην οικονομία. Δεδομένου ότι αποτελεί μεταβλητή που εισέρχεται στην συνάρτηση παραγωγής το μέγεθος αυτό είναι διαφορετικό από τον πληθυσμό και συνδέεται με την παραγωγικότητα της οικονομίας. Για τον λόγο αυτό, σε εμπειρικές διερευνήσεις του υποδείγματος Solow χρησιμοποιούμε ΑΕΠ ανά εργάτη και όχι ΑΕΠ κατά κεφαλή. Πάντως ενώ είναι εύλογο να υποθέσουμε ότι ο πληθυσμός μιας χώρας αυξάνεται με εξωγενή δεδομένο ρυθμό, είναι πιο δύσκολο να κάνουμε την ίδια υπόθεση για το εργατικό δυναμικό. Εδώ υποθέτουμε ότι το εργατικό δυναμικό αυξάνεται σταθερά και εξωγενώς και ότι δεν υπάρχει ανεργία. Υποθέτουμε επίσης ότι όλες οι μονάδες έχουν το ίδιο επίπεδο ειδίκευσης. A = Γνώση ή Αποδοτικότητα της εργασίας ( Knowledge or effeciveness of labor ) Ουσιαστικά περιλαμβάνει κάθε είδους τεχνογνωσία, εκπαίδευση, οργάνωση, θεσμούς ή και ιδεολογία που επηρεάζει την παραγωγικότητα της απλής εργασίας. Θα αναφερθούμε εκτενέστερα στην έννοια της τεχνικής προόδου σε άλλη διάλεξη. Εδώ θεωρείστε την έννοια ως δεδομένη. = χρόνος (ime) Συνάρτηση παραγωγής (σ.π.) (Producion funcion) Ο Solow εισήγαγε την έννοια της συνάρτησης παραγωγής στην οποία μπορείς να υποκαταστήσεις κεφάλαιο σε εργασία. Έτσι ο λόγος κεφαλαίου-προϊόντος που είναι σταθερός και εξωγενώς δεδομένος στο υπόδειγμα Harrod-Domar εδώ είναι μεταβλητός και προσδιορίζεται ενδογενώς στο υπόδειγμα. Ουσιαστικά ο Solow ήθελε να δείξει ότι η υπόθεση του σταθερού λόγου κεφαλαίου-προϊόντος ευθύνεται για τα συμπεράσματα στα οποία οδηγεί το υπόδειγμα Harrod-Domar. 7 Η συνάρτηση παραγωγής που εισάγει ο Solow είναι της μορφής 6 Η αγγλική λέξη corn στο Αμερικανικό και Αυστραλέζικο ιδίωμα σημαίνει «αραβόσιτος». Στα βρετανικά αγγλικά σημαίνει το κύριο δημητριακό μιας περιοχής. Έτσι στην Αγγλία μπορεί να είναι σιτάρι (whea) και στην Σκωτία βρώμη (oas). Το πρώτο corn model διατυπώθηκε από τον David Ricardo το Η υπόθεση του ενός αγαθού έχει υποστεί κριτική και για τον λόγο αυτό το αγαθό αυτό έχει αποκληθεί ειρωνικά «πηλός», «πλαστελίνη» ή και «εκτόπλασμα». 7 Ο Solow και άλλοι υπέθεσαν ότι ο Harrod εργάζεται με μια συνάρτηση παραγωγής τύπου Leon- K L ief, δηλ. μια σ.π. του τύπου Y = min, v u. Ο ίδιος ο Harrod όμως δεν το δέχεται αυτό και θεωρεί ότι κάτι τέτοιο δεν είναι απαραίτητο για να υπάρχει σταθερός λόγος κεφαλαίου-προϊόντος. Βλ. την συζήτηση στο εγχειρίδιο του Hywell Jones. Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 42

49 Παρατηρείστε ότι : () ( (), () ( )) Y = F K A L (1) 1. Ο χρόνος εισέρχεται στην σ.π. έμμεσα μέσω των K, A, L. Η σ.π. δεν είναι της μορφής F(K, L, A, ) 2. Οι A και L εισέρχονται πολλαπλασιαστικά ως AL 8 (AL= αποδοτική εργασία (effecive labour)) 3. Το προϊόν και το κεφάλαιο είναι το ίδιο αγαθό, το οποίο και καταναλώνεται και επενδύεται. Έχουμε δηλαδή ένα υπόδειγμα σίτου. Παραδοχές του υποδείγματος A. Συνάρτηση παραγωγής. Η συνάρτηση παραγωγής είναι ομαλώς συμπεριφερόμενη (well-behaved) και πληροί τους εξής όρους. Α1. Σταθερές αποδόσεις κλίμακος (consan reurns o scale) 9 ως προς Κ και AL, δηλ., FcKcAL (, ) = cfkal (, ) c 0 (2) Η εξίσωση (2) μας επιτρέπει να εργαστούμε με την εντατική μορφή (inensive form) της σ.π. Θέτοντας c=1/al στην (2) προκύπτει K 1 F,1 = F K, AL AL AL ( ) (3) όπου K/AL είναι κεφάλαιο ανά μονάδα αποδοτικής εργασίας. 8 Η τεχνολογική πρόοδος η οποία εισέρχεται κατ αυτόν τον τρόπο αποκαλείται αυξητική της εργασίας (labor augmening) ή ουδέτερη κατά Harrod (Harrod-neural). Τυπικά, ουδέτερη κατά Harrod ονομάζεται η πρόοδος εκείνη που τα σχετικά μερίδια των εισροών K FK L FL παραμένουν αμετάβλητα για δεδομένο λόγο κεφαλαίου-προϊόντος.. Το αποτέλεσμα ότι η συγκεκριμένη μορφή σ.π. είναι ουδέτερη κατά Harrod οφείλεται στην Joan Robinson και στον Hirofumi Uzawa. Αντίθετα, ουδέτερη κατά Hicks (Hicks-neural) ονομάζεται η πρόοδος εκείνη που o λόγος των οριακών προϊόντων των εισροών παραμένει αμετάβλητος για δεδομένο λόγο κεφαλαίου-προϊόντος. Βλ. το σχετικό κεφάλαιο στο εγχειρίδιο του Hywell Jones. Στο υπόδειγμα Solow η υπόθεση για labor-augmening πρόοδο είναι απαραίτητη για το αποτέλεσμα της σταθερής ισορροπίας, εκτός αν η σ.π. είναι Cobb-Douglas οπότε μπορεί να ερμηνευθεί εν μέρει και ως capial-augmening (βλέπε Rober J. Barro & Xavier Sala-i-Marin (1995): Economic Growh. McGraw-Hill, New York., σ. 54) 9 Η υπόθεση αυτή μπορεί να ερμηνευθεί ως εξής: (α) η οικονομία είναι αρκετά μεγάλη ώστε έχουν εξαντληθεί τα οφέλη της εξειδίκευσης, αποτελείται, π.χ., από πολλές επιχειρήσεις οι οποίες αν και μικρές σε σχέση με την συνολική οικονομία είναι αρκετά μεγάλες ώστε να έχουν εξαντλήσει τα οφέλη της κλίμακας παραγωγής και (β) οι μόνοι συντελεστές παραγωγής που είναι σημαντικοί είναι αυτοί που είναι μέσα στην σ.π. Δεν υπάρχει, π.χ., εξάρτηση από την γη έτσι ώστε ένας τριπλασιασμός του κεφαλαίου και της εργασίας να περιορίσει την αποδοτικότητά τους. Πάντως η υπόθεση των σταθερών αποδόσεων κλίμακας βρίσκεται στην καρδιά της νεοκλασικής θεωρίας. Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 43

50 Ορίζοντας k = K/AL, y = Y/AL και f(k) = F(k,1) μπορούμε να ξαναγράψουμε την εξίσωση (3) ως y = f( k) (4) Α2. Η εντατική μορφή ικανοποιεί τις συνθήκες f(0) = 0, f ( k) > 0, f ( k) < 0 Α3. Επίσης η f(k) εκπληρώνει και τις συνθήκες Inada 10 (Inada condiions) ότι δηλαδή k 0 ( ) ( ) lim f k =, lim f k = 0 (5) k Σημείωση: Κλασσικό παράδειγμα συνάρτησης που ικανοποιεί τις παραπάνω προϋποθέσεις είναι η συνάρτηση Cobb-Douglas: α F K, AL = K AL α, 0< α < 1 (6) ( ) ( ) 1 Είναι εύκολο να αποδειχτεί ότι στην συνάρτηση Cobb-Douglas f ( k) α ( ) ( ) α ( AL) ( AL) = k α (7) Απόδειξη: α 1 α 1 α α 1 α α 1 α Y K AL K AL K AL Y = K ( AL) y = = = = k 1 α = AL AL AL AL Μία τυπική σ.π. που πληροί τους παραπάνω όρους θα έχει την εξής γραφική μορφή 11 α f(k) k Β. Οι αρχικές τιμές 12 των K, L και Α, K(0), L(0) και A(0) θεωρούνται δεδομένες, ενώ δεχόμαστε ότι η εργασία και η γνώση αυξάνουν με σταθερό ρυθμό L () = n (8) L () 10 Kenichi Inada, (1964): Some Srucural Characerisics of Turnpike Theorems, Review of Economic Sudies, τόμος, 31 Ιανουάριος, σσ Το παραπάνω διάγραμμα κατασκευάστηκε με βάση μια συνάρτηση Cobb-Douglas με a=1/3 12 Όταν δηλαδή =0. Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 44

51 () () A A = g Που σημαίνει ότι αν L(0), A(0) είναι οι τιμές στην χρονική περίοδο 0, οι τιμές στην n g στιγμή θα είναι L () = L(0) e, A () = A(0) e. Οι εκθετικές αυτές συναρτήσεις έχουν την παρακάτω γραφική μορφή. (9) x Γ. Το προϊόν διαιρείται σε κατανάλωση και επένδυση. Το ποσοστό που αφιερώνεται σε επένδυση (αποταμίευση) s, (0<s<1) είναι εξωγενώς δεδομένο και σταθερό. 13 Μια μονάδα προϊόντος που δαπανάται σε επένδυση δίνει μια μονάδα νέου κεφαλαίου. Το υπάρχον κεφάλαιο υπόκειται σε φυσική απόσβεση με ρυθμό δ. Αρα: () = ( ) δ ( ) K sy K (10) Δ. Το άθροισμα των n, g και δ είναι θετικό. Οι s, n, g και δ αποτελούν τις εξωγενώς δεδομένες παραμέτρους του υποδείγματος. Με τις παραδοχές αυτές περνάμε στην ανάλυση του υποδείγματος. Δυναμική ανάλυση του υποδείγματος Το υπόδειγμα Solow εστιάζει την προσοχή του στην συμπεριφορά της μεταβλητής k δηλ., του κεφαλαίου ανά μονάδα αποτελεσματικής εργασίας. Εξετάζουμε την συμπεριφορά της πρώτης παραγώγου του k ως προς τον χρόνο: ( ) ( + ) K K AL K AL AL K K L K A k = d d = = (11) 14 AL AL AL L AL A ( AL) 2 Από τον ορισμό του k, τις εξισώσεις (8), (9) και (10) προκύπτει ότι 13 Ο Solow θεωρούσε ότι ένα πραγματικά νεοκλασικό υπόδειγμα πρέπει να έχει ενδογενώς προσδιοριζόμενο ποσοστό αποταμίευσης. Διατήρησε όμως την υπόθεση του σταθερού ποσοστού αποταμίευσης για να μην αποστεί από το υπόδειγμα Harrod. 14 Η εξίσωση αυτή προκύπτει αυτόματα από τον ορισμό του k=k/al, παραγωγίζοντας ως προς, και χρησιμοποιώντας τον κανόνα παραγώγισης ότι ( ) ( ) ( )- ( ) ( ) ( ) f x ( ) f x g x g hx = h x = x f x 2 gx ( ) gx ( ) Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 45

52 sy K Y K Y k δ = kn kg = s δ kn kg = s kδ kn kg (12) AL AL AL AL και από το γεγονός ότι f(k)=y/al προκύπτει η θεμελιώδης εξίσωση του υποδείγματος Solow k ( ) = sf( k ( ))-( n+ g+δ ) k ( ) (13) Ο πρώτος όρος του δεξιού μέρους της εξίσωσης sf ( k( )) είναι η πραγματική επένδυση (acual invesmen) ανά μονάδα αποδοτικής εργασίας. Ο δεύτερος όρος είναι η επένδυση νεκρού σημείου ή επένδυση αναπλήρωσης (breakeven invesmen) η επένδυση δηλαδή που απαιτείται για να παραμείνει το k στο παρόν επίπεδο 15 Οταν η πραγματική επένδυση είναι μεγαλύτερη από την επένδυση αναπλήρωσης τότε το k αυξάνει, αλλιώς μειώνεται. Αυτό φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα. Επένδυση ανά μονάδα αποδοτικής εργασίας dk/d k* f(k) (n+g+δ)k sf(k) k Μπορούμε να συνοψίσουμε την παραπάνω σχέση με ένα διάγραμμα φάσεως (phase diagram) που δείχνει την μεταβολή της επένδυσης (dk/d) σε σχέση με το επίπεδο του κεφαλαίου (και τα δύο μεγέθη ανά μονάδα αποδοτικής εργασίας). 15 δ για να αναπληρώσει την απόσβεση, n+g για να αυξήσει το κεφάλαιο Κ κατά το ποσοστό που αυξάνεται η αποδοτική εργασία, εφόσον το k είναι ο λόγος K/AL. Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 46

53 dk/d k* k Για οποιοδήποτε επίπεδο κεφαλαίου ανά μονάδα αποδοτικής εργασίας μικρότερο του k*, εκεί δηλ., όπου sf(k*)=(n+g+δ)k*, η οικονομία αυξάνει τις επενδύσεις της μέχρι να επιτευχθεί αυτό το επίπεδο, ενώ για επίπεδα μεγαλύτερα του k* οι επενδύσεις μειώνονται μέχρις ότου το k φθάσει στο επίπεδο ισορροπίας. Δεδομένου ότι το σημείο ισορροπίας της οικονομίας είναι το σημείο όπου το κεφάλαιο ανά μονάδα αποδοτικής εργασίας παραμένει σταθερό, το ερώτημα είναι πώς εξελίσσονται τα υπόλοιπα μεγέθη στο σημείο ισορροπίας. Η εργασία και η γνώση, εξ υποθέσεως αυξάνονται με ρυθμούς n και g αντίστοιχα. Το κεφαλαιακό απόθεμα Κ, εφόσον είναι εξ ορισμού ίσο προς ALk και ο ρυθμός αύξησης του k είναι μηδενικός (όταν k=k*), αυξάνεται με ρυθμό g+n, 16 δηλαδή K K = n+ g. Δεδομένου ότι το κεφάλαιο και η αποδοτική εργασία αυξάνονται με τον ίδιο ρυθμό από την υπόθεση των σταθερών αποδόσεων κλίμακας προκύπτει ότι και το προϊόν Υ αυξάνεται με ρυθμό n+g. Τέλος το κεφάλαιο ανά μονάδα εργασίας (K/L) και το προϊόν ανά μονάδα εργασίας (Y/L) αυξάνονται με ρυθμό g. Αρα, στο υπόδειγμα Solow ανεξάρτητα από ποιο σημείο ξεκινά η οικονομία, τελικά συγκλίνει σε μία οδό ισόρροπης μεγέθυνσης (balanced growh pah) όπου τα κύρια μεγέθη μεγεθύνονται με τον ίδιο σταθερό ρυθμό. Η επίπτωση της αύξησης στο ποσοστό αποταμίευσης Μια αύξηση του s οδηγεί στην αύξηση του k* ισορροπίας. Αυτό είναι προφανές και από το παρακάτω διάγραμμα, όπου μια αύξηση του s σε s 1,οδηγεί σε ένα κεφάλαιο ισορροπίας ανά μονάδα αποδοτικής εργασίας k 1 * 16 Εάν w = xyz, και xx = a, y y= bzz, = c ww = a+ b+ c Νίκος Θεοχαράκης, Σημειώσεις στη Θεωρία της Οικονομικής Μεγέθυνσης, ΕΚΠΑ, 2009 σ. 47

ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Κεφάλαιο 3 ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Ένα από τα βασικά συμπεράσματα του απλού νεοκλασικού υποδείγματος οικονομικής μεγέθυνσης, που παρουσιάστηκε στο Κεφάλαιο, είναι ότι δεν μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Θεωρία Οικονομικής Μεγέθυνσης. Νίκος Θεοχαράκης Μάρτιος 2013

Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Θεωρία Οικονομικής Μεγέθυνσης. Νίκος Θεοχαράκης Μάρτιος 2013 Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Θεωρία Οικονομικής Μεγέθυνσης Νίκος Θεοχαράκης Μάρτιος 2013 Stylized facts Με τον αγγλικό όρο stylized facts, που θα μπορούσε να αποδοθεί ως «τυποποιημένα δεδομένα»,

Διαβάστε περισσότερα

Υποδείγματα Συσσώρευσης Ανθρωπίνου Κεφαλαίου, Ιδεών και Καινοτομιών και Ενδογενούς Μεγέθυνσης

Υποδείγματα Συσσώρευσης Ανθρωπίνου Κεφαλαίου, Ιδεών και Καινοτομιών και Ενδογενούς Μεγέθυνσης Υποδείγματα Συσσώρευσης Ανθρωπίνου Κεφαλαίου, Ιδεών και Καινοτομιών και Ενδογενούς Μεγέθυνσης Εξωτερικότητες από τη Συσσώρευση Φυσικού Κεφαλαίου, Συσσώρευση Ανθρωπίνου Κεφαλαίου, και Παραγωγή Νέων Ιδεών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Τα Υποδείγματα Οικονομικής Μεγέθυνσης

Κεφάλαιο 2. Τα Υποδείγματα Οικονομικής Μεγέθυνσης Κεφάλαιο 2 Τα Υποδείγματα Οικονομικής Μεγέθυνσης Σχεδιάστηκαν για τις αναπτυγμένες χώρες Περιγράφουν την οικονομία με μαθηματικές σχέσεις (μαθηματικά υποδείγματα) Πρόκειται, κατά κανόνα, για μονο-τομεακά

Διαβάστε περισσότερα

5 Ο προσδιορισμός του εισοδήματος: Εξαγωγές και εισαγωγές

5 Ο προσδιορισμός του εισοδήματος: Εξαγωγές και εισαγωγές 5 Ο προσδιορισμός του εισοδήματος: Εξαγωγές και εισαγωγές Σκοπός Στο προηγούμενο κεφάλαιο εξετάσαμε τον προσδιορισμό του εισοδήματος μίας οικονομίας χωρίς διεθνές εμπόριο, δηλαδή χωρίς να λάβουμε υπ όψιν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Μακροοικονομικά της Ανάπτυξης [Θεωρία Οικονομικής Μεγέθυνσης] Νίκος Θεοχαράκης Σημειώσεις στην έννοια

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Λ. Ζαχείλας. Επίκουρος Καθηγητής Εφαρμοσμένων Μαθηματικών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Οικονομική Δυναμική 29/6/14

Λ. Ζαχείλας. Επίκουρος Καθηγητής Εφαρμοσμένων Μαθηματικών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Οικονομική Δυναμική 29/6/14 1 Λ. Ζαχείλας Επίκουρος Καθηγητής Εφαρμοσμένων Μαθηματικών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Οικονομική Δυναμική 9 Συνεχή δυναμικά συστήματα Μέρος 1 ο Λουκάς Ζαχείλας Ορισμός Διαφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση. Νίκος Θεοχαράκης Διάλεξη 5 Ιανουάριος 2014

Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση. Νίκος Θεοχαράκης Διάλεξη 5 Ιανουάριος 2014 Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Νίκος Θεοχαράκης Διάλεξη 5 Ιανουάριος 2014 Ελαστικότητα Ελαστικότητα Γενικά η ελαστικότητα μας δείχνει πως αντιδρά μια εξαρτημένη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Αποταµιεύσεις, Επενδύσεις και Οικονοµική Μεγέθυνση

Κεφάλαιο 1 Αποταµιεύσεις, Επενδύσεις και Οικονοµική Μεγέθυνση Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναµική Μακροοικονοµική, Αθήνα 2014 Κεφάλαιο 1 Αποταµιεύσεις, Επενδύσεις και Οικονοµική Μεγέθυνση Στο κεφάλαιο αυτό πραγµατευόµαστε την σχέση µεταξύ αποταµιεύσεων, επενδύσεων, συσσώρευσης

Διαβάστε περισσότερα

8 Το εισόδημα και το επιτόκιο

8 Το εισόδημα και το επιτόκιο 8 Το εισόδημα και το επιτόκιο Σκοπός Σκοπός αυτού του κεφαλαίου είναι να συνδέσει τις αγορές προϊόντος και χρήματος, τις οποίες εξετάσαμε σε προηγούμενα κεφάλαια. Η ταυτόχρονη ανάλυση αυτών των δύο αγορών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Kεφάλαιο 4 ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Οι λόγοι για τους οποίους το νεοκλασικό υπόδειγμα εξωγενούς τεχνολογικής προόδου έγινε τόσο δημοφιλές στην οικονομική θεωρία είναι, πρώτον,

Διαβάστε περισσότερα

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σταδιακή Προσαρμογή του Επιπέδου Τιμών. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σταδιακή Προσαρμογή του Επιπέδου Τιμών. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σταδιακή Προσαρμογή του Επιπέδου Τιμών Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Η Κεϋνσιανή Προσέγγιση Η πιο διαδεδομένη

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα του Αντιπροσωπευτικού Νοικοκυριού

Το Υπόδειγμα του Αντιπροσωπευτικού Νοικοκυριού Το Υπόδειγμα του Αντιπροσωπευτικού Νοικοκυριού Ramsey-Cass-Koopmans 1 Το Υπόδειγμα του Ramsey To υπόδειγμα αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού oφείλεται στον Ramsey (1928), ο οποίος είχε πρώτος αναλύσει τη βέλτιστη

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της Τεχνολογίας και της Καινοτομίας Ενότητα 11: Προσεγγίσεις Οικονομικής Μεγέθυνσης

Οικονομικά της Τεχνολογίας και της Καινοτομίας Ενότητα 11: Προσεγγίσεις Οικονομικής Μεγέθυνσης Οικονομικά της Τεχνολογίας και της Καινοτομίας Ενότητα 11: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Σε αυτή την ενότητα παρουσιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα

13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα 13 Το απλό κλασικό υπόδειγμα Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να συνδυάσει τα δύο προηγούμενα κεάλαια και να δώσει μια συνολική εικόνα του απλού μακροοικονομικού υποδείγματος. Θα εξετάσει, επίσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ: ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ

ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ: ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ: ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ Τεχνολογία και Συναρτήσεις Παραγωγής -H πλευρά της προσφοράς στην οικονομία μελετάει τη διαδικασία παραγωγής των αγαθών και υπηρεσιών που καταναλώνονται από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι. Δημόπουλος Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας -ΤΕΙ Καλαμάτας ΚΑΠΟΙΟΙ ΒΑΣΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΕΣ Ν = {1,2,3,...} το σύνολο των φυσικών αριθμών Ζ = {0, ±1, ±2, ±3,..

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ Θεωρία και Πολιτική Παντελής Καλαϊτζιδάκης Σαράντης Καλυβίτης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στην οικονομική μεγέθυνση Ορισμός της οικονομικής μεγέθυνσης 15 Μια σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

4 Ο προσδιορισμός του εισοδήματος: Οι κρατικές δαπάνες και οι φόροι

4 Ο προσδιορισμός του εισοδήματος: Οι κρατικές δαπάνες και οι φόροι 4 Ο προσδιορισμός του εισοδήματος: Οι κρατικές δαπάνες και οι φόροι Σκοπός Το κεφάλαιο αυτό επεκτείνει την ανάλυση του προσδιορισμού του εισοδήματος προσθέτοντας δύο σημαντικές μεταλητές, δηλ. τις κρατικές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Εξετάσεις περιόδου Ιουνίου-Ιουλίου 011 1 Ιουλίου 011 Νίκος Θεοχαράκης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ 9: Νεοκλασικές Θεωρίες Μεγέθυνσης

ΔΙΑΛΕΞΗ 9: Νεοκλασικές Θεωρίες Μεγέθυνσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΛΕΞΗ 9: Νεοκλασικές Θεωρίες Μεγέθυνσης Δρ. Βασίλης Τσέλιος

Διαβάστε περισσότερα

Το Βασικό Νεοκλασικό Υπόδειγμα Περιφερειακής Ανάπτυξης (Υπόδειγμα Solow) Περιφερειακή οικονομική 3 η ενότητα 1 η Διάλεξη

Το Βασικό Νεοκλασικό Υπόδειγμα Περιφερειακής Ανάπτυξης (Υπόδειγμα Solow) Περιφερειακή οικονομική 3 η ενότητα 1 η Διάλεξη Το Βασικό Νεοκλασικό Υπόδειγμα Περιφερειακής Ανάπτυξης (Υπόδειγμα Solow) Περιφερειακή οικονομική 3 η ενότητα 1 η Διάλεξη 1 Ένας χάρτης πλοήγησης στις θεωρίες περιφερειακής ανάπτυξης Τα νεοκλασικά υποδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 ΣΥΓΚΛΙΣΗ ΣΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ

Κεφάλαιο 5 ΣΥΓΚΛΙΣΗ ΣΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ Κεφάλαιο 5 ΣΥΓΚΛΙΣΗ ΣΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ Εισαγωγή Η οικονομική μεγέθυνση, όπως μελετήθηκε μέχρι αυτό το σημείο, αναφέρεται σε μεγέθη που εκφράζονται σε όρους μίας οικονομίας. Έτσι, έχει εξεταστεί τι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 ΣΥΓΚΛΙΣΗ ΣΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ

Κεφάλαιο 5 ΣΥΓΚΛΙΣΗ ΣΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ Κεφάλαιο 5 ΣΥΓΚΛΙΣΗ ΣΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ Εισαγωγή Η οικονοµική µεγέθυνση, όπως µελετήθηκε µέχρι αυτό το σηµείο, αναφέρεται σε µεγέθη που εκφράζονται σε όρους µίας οικονοµίας. Έτσι, έχει εξεταστεί τι

Διαβάστε περισσότερα

ευρώ, πχ 1,40 δολάρια ανά ένα ευρώ. Όταν το Ε αυξάνεται τότε το ευρώ

ευρώ, πχ 1,40 δολάρια ανά ένα ευρώ. Όταν το Ε αυξάνεται τότε το ευρώ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Θεωρία Ισοζυγίου Πληρωμών και Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Ν. Κωστελέτου (Σημειώσεις 4 ου -5 ου μαθήματος, κεφ. 14, 15 «Διεθνής Οικονομική» των P.Krugman,

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τεχνολογία και Συναρτήσεις Παραγωγής παραγωγή εισροές εκροές επιχείρηση παραγωγικοί συντελεστές

ΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τεχνολογία και Συναρτήσεις Παραγωγής παραγωγή εισροές εκροές επιχείρηση παραγωγικοί συντελεστές ΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τεχνολογία και Συναρτήσεις Παραγωγής - Η παραγωγή είναι η δραστηριότητα μέσω της οποίας κάποια αγαθά και υπηρεσίες (εισροές) μετατρέπονται σε άλλα αγαθά και υπηρεσίες (εκροές ή προϊόντα).

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

21 Δημοσιονομική και νομισματική πολιτική σε α- νοικτή οικονομία

21 Δημοσιονομική και νομισματική πολιτική σε α- νοικτή οικονομία 21 Δημοσιονομική και νομισματική πολιτική σε α- νοικτή οικονομία Σκοπός Σκοπός αυτού του κεφαλαίου είναι η εξέταση της δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής σε ανοικτή οικονομία με ελεύθερα κυμαινόμενη

Διαβάστε περισσότερα

Μ Α Θ Η Μ Α Τ Α Γ Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ

Μ Α Θ Η Μ Α Τ Α Γ Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Α Γ Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ (Α ΜΕΡΟΣ: ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ) Επιμέλεια: Καραγιάννης Ιωάννης, Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα -Σκοπός: Εξήγηση Διακυμάνσεων του Πραγματικού ΑΕΠ - Δυνητικό Προϊόν: Το προϊόν που θα μπορούσε

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 4 - Σημειώσεις

Διάλεξη 4 - Σημειώσεις Διάλεξη 4 - Σημειώσεις Απροσδιόριστες μορφές και ο κανόνας l'hôpital Έστω ότι ζητούμε το όριο () της συνάρτησης () = () () η οποία δίνεται ως το πηλίκο δύο συναρτήσεων (), (). Τότε, () () () = () = ()

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 12., στο ίδιο σύστημα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 12., στο ίδιο σύστημα Μέρος Α ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 1. (4 μονάδες) α). Η συνάρτηση () έχει το παραπλεύρως γράφημα. () Να βρεθούν τα γραφήματα της μέσης τιμής: A() = () / και του οριακού ρυθμού: M() = (), στο ίδιο σύστημα συντεταγμένων.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ 1. Οι επενδύσεις σε μια κλειστή οικονομία χρηματοδοτούνται από: α. το σύνολο των αποταμιεύσεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. β. μόνο τις ιδιωτικές αποταμιεύσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Θεωρία Ι

Μακροοικονομική Θεωρία Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Μακροοικονομική Θεωρία Ι Διάλεξη 1: Εισαγωγή Διδάσκων: Γιαννέλλης Νικόλαος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ησυνάρτηση παραγωγής γράφεται ως εξής: Y = F (K, L E)

Ησυνάρτηση παραγωγής γράφεται ως εξής: Y = F (K, L E) Ησυνάρτηση παραγωγής γράφεται ως εξής: Y = F (K, L E) Ο όρος L E «µετράει» τον αριθµό των«effective» εργατών. Αυτό λαµβάνει υπόψη του τον αριθµό τωνεργατώνl και την αποδοτικότητα κάθε εργάτη E. Αυξήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητισμός. Χρήσιμες μαθηματικές έννοιες. Νίκος Ν. Αρπατζάνης

Ηλεκτρομαγνητισμός. Χρήσιμες μαθηματικές έννοιες. Νίκος Ν. Αρπατζάνης Ηλεκτρομαγνητισμός Χρήσιμες μαθηματικές έννοιες Νίκος Ν. Αρπατζάνης Παράγωγος ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ y y = f(x) x φ y y y = f(x) x φ y y y = f(x) φ x 1 x 1 + х x x 1 x 1 + х x x 1 x tanϕ = y x tanϕ = dy dx

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΔΥΟ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ

ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΔΥΟ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΔΥΟ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ Έννοια συνάρτησης Παραγώγιση Ακρότατα Ασκήσεις Βασικές έννοιες Στην Οικονομία, τα περισσότερα από τα μετρούμενα μεγέθη, εξαρτώνται από άλλα μεγέθη. Π.χ η ζήτηση από την τιμή,

Διαβάστε περισσότερα

ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΘΗΝΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΣΥΝΤΑΞΗ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΝΙΚΟΣ 1 ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΕΠ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΔΑΠΑΝΗΣ Y = C + I + G + ( X M) Y

Διαβάστε περισσότερα

Η Οικονομική Μεγέθυνση και το Υπόδειγμα του Solow

Η Οικονομική Μεγέθυνση και το Υπόδειγμα του Solow Η Οικονομική Μεγέθυνση και το Υπόδειγμα του Solow Αποταμιεύσεις, Επενδύσεις και Οικονομική Μεγέθυνση Κατά Κεφαλήν Εισόδημα και Ευημερία Υπάρχουν τεράστιες διαφορές στο κατά κεφαλήν εισόδημα και στην ευημερία

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΜΣ Ειδίκευσης στην Οικονομική Επιστήμη

Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΜΣ Ειδίκευσης στην Οικονομική Επιστήμη Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΜΣ Ειδίκευσης στην Οικονομική Επιστήμη ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΛΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΕ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΟΟΣΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΣΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι 11 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2016 ΜΗ ΓΡΑΜΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οικονομικές Συναρτήσεις με μεταβλητούς ρυθμούς

Διαβάστε περισσότερα

E4. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

E4. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ E4. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ.Παραδείγματα αναλυτικά.παραδείγματα αριθμητικά 3.Ελαστικότητα ζήτησης 4.Ελαστικότητα προσφοράς 5. Έσοδο 6.Κέρδος μονοπωλίου. Παραδείγματα αναλυτικά Παράδειγμα. Σε μια οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A)

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A) Προσφορά Εργασίας - Έστω ότι υπάρχουν δύο αγαθά Α και Χ στην οικονομία. Το αγαθό Α παριστάνει τα διάφορα καταναλωτικά αγαθά. Το αγαθό Χ παριστάνει τον ελεύθερο χρόνο. Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η Οικονομική Μεγέθυνση και το Υπόδειγμα του Solow

Η Οικονομική Μεγέθυνση και το Υπόδειγμα του Solow Η Οικονομική Μεγέθυνση και το Υπόδειγμα του Solow Αποταμιεύσεις, Επενδύσεις και Οικονομική Μεγέθυνση Κατά Κεφαλήν Εισόδημα και Ευημερία Υπάρχουν τεράστιες διαφορές στο κατά κεφαλήν εισόδημα και στην ευημερία

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Υποδειγμάτων με Ορθολογικές Προσδοκίες. Το Πρωτοβάθμιο και Δευτεροβάθμιο Υπόδειγμα

Επίλυση Υποδειγμάτων με Ορθολογικές Προσδοκίες. Το Πρωτοβάθμιο και Δευτεροβάθμιο Υπόδειγμα Επίλυση Υποδειγμάτων με Ορθολογικές Προσδοκίες Το Πρωτοβάθμιο και Δευτεροβάθμιο Υπόδειγμα Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Ορισμός των Ορθολογικών Προσδοκιών για Μία Περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 8 η. Διανομή Εισοδήματος και Μέτρα Πολιτικής

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 8 η. Διανομή Εισοδήματος και Μέτρα Πολιτικής Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 8 η Διανομή Εισοδήματος και Μέτρα Πολιτικής Ζητήματα που θα εξεταστούν: Πως αποτυπώνεται η διανομή του εισοδήματος και τι είναι γραμμή φτώχειας. Με ποιους

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Τομέας Πολιτικής Οικονομίας. Θεωρία Οικονομικής Μεγέθυνσης.

Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Τομέας Πολιτικής Οικονομίας. Θεωρία Οικονομικής Μεγέθυνσης. Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Τομέας Πολιτικής Οικονομίας Θεωρία Οικονομικής Μεγέθυνσης Νίκος Θεοχαράκης Οκτώβριος 9 Βασικές αρχές της Θεωρίας Αρίστου Ελέγχου (Optimal

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ Ενότητα 7: Η Ανοικτή Οικονομία Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Ας δούµε τώρα πως το εν λόγω υπόδειγµα µεταχειρίζεται τη συσσώρευση κεφαλαίου.

Ας δούµε τώρα πως το εν λόγω υπόδειγµα µεταχειρίζεται τη συσσώρευση κεφαλαίου. Το υπόδειγµα οικονοµικής µεγέθυνσης του Solow σχεδιάστηκε προκειµένου να δείξει πως η µεγέθυνση του κεφαλαίου, του εργατικού δυναµικού αλλά και οι µεταβολές στην τεχνολογία αλληλεπιδρούν σε µια οικονοµία,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ιοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΕΟ 34 - Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική ΘΕΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Ακαδ. Έτος: 2010-11 ΟΝΟΜΑ - ΕΠΩΝΥΜΟ:.

Διαβάστε περισσότερα

Η Οικονομική Μεγέθυνση και το Υπόδειγμα του Solow

Η Οικονομική Μεγέθυνση και το Υπόδειγμα του Solow Η Οικονομική Μεγέθυνση και το Υπόδειγμα του Solow Αποταμιεύσεις, Επενδύσεις και Οικονομική Μεγέθυνση 1 Κατά Κεφαλήν Εισόδημα και Ευημερία Υπάρχουν τεράστιες διαφορές στο κατά κεφαλήν εισόδημα και στην

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Η Κεϋνσιανή Προσέγγιση Η πιο διαδεδομένη

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης 3. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ως προσφορά εργασίας ορίζεται το σύνολο των ωρών εργασίας που προσφέρονται προς εκμίσθωση μία δεδομένη χρονική στιγμή.

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστικότητες Ζήτησης

Ελαστικότητες Ζήτησης Ελαστικότητες Ζήτησης - Η ευαισθησία της ζητούμενης ποσότητας x σε μεταβολές της τιμής μπορεί να μετρηθεί άμεσα από το λόγο Δx / Δ (ήαπότην παράγωγο x / ). - Αυτό το μέτρο ευαισθησίας έχει το μειονέκτημα

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Μαθηματικά (Φυλλάδιο 1 ο )

Γενικά Μαθηματικά (Φυλλάδιο 1 ο ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Γενικά Μαθηματικά (Φυλλάδιο 1 ο ) Επιμέλεια Φυλλαδίου : Δρ. Σ. Σκλάβος Περιλαμβάνει: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΙΑΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΠΑΡΑΓΩΓΙΣΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΜΙΑΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΙIΙ ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ

ΜΕΡΟΣ ΙIΙ ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ ΜΕΡΟΣ ΙIΙ ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ Κεφάλαιο 13 Η ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ Εισαγωγή Στο τελευταίο τμήμα του βιβλίου θα εξεταστούν τα θέματα της οικονομικής μεγέθυνσης από γενικότερη

Διαβάστε περισσότερα

M. J. Lighthill. g(y) = f(x) e 2πixy dx, (1) d N. g (p) (y) =

M. J. Lighthill. g(y) = f(x) e 2πixy dx, (1) d N. g (p) (y) = Εισαγωγή στην ανάλυση Fourier και τις γενικευμένες συναρτήσεις * M. J. Lighthill μετάφραση: Γ. Ευθυβουλίδης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΩΝ ΤΟΥΣ FOURIER 2.1. Καλές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Tο πρότυπο υπόδειγμα του διεθνούς εμπορίου

Κεφάλαιο 5. Tο πρότυπο υπόδειγμα του διεθνούς εμπορίου Κεφάλαιο 5 Tο πρότυπο υπόδειγμα του διεθνούς εμπορίου Περίγραμμα Μετρώντας τις αξίες της παραγωγής και της κατανάλωσης Ευημερία και όροι εμπορίου Αποτελέσματα της οικονομικής μεγέθυνσης Αποτελέσματα των

Διαβάστε περισσότερα

9 Η αγορά εργασίας στο κεϋνσιανό υπόδειγμα

9 Η αγορά εργασίας στο κεϋνσιανό υπόδειγμα 9 Η αγορά εργασίας στο κεϋνσιανό υπόδειγμα Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου είναι να συνδέσει την αγορά προϊόντος και χρήματος με την αγορά εργασίας. Στο κεφάλαιο αυτό θα εξετάσουμε τους παράγοντες που προσδιορίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 11. Συναρτήσεις με δύο συντελεστές. Συναρτήσεις παραγωγής. τεχνολογικά σύνολα

Κεφάλαιο 11. Συναρτήσεις με δύο συντελεστές. Συναρτήσεις παραγωγής. τεχνολογικά σύνολα Κεφάλαιο Συναρτήσεις παραγωγής Συναρτήσεις παραγωγής Η συνάρτηση παραγωγής μιας επιχείρησης για ένα προϊόν (q) δείχνει τη μέγιστη ποσότητα του αγαθού που μπορεί να παραχθεί με εναλλακτικούς συνδυασμούς

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Μαθηματική Ανάλυση Ενότητα Β. Διαφορικός Λογισμός

Τίτλος Μαθήματος: Μαθηματική Ανάλυση Ενότητα Β. Διαφορικός Λογισμός Τίτλος Μαθήματος: Μαθηματική Ανάλυση Ενότητα Β. Διαφορικός Λογισμός Κεφάλαιο Β.: Η Παράγωγος Συνάρτησης Όνομα Καθηγητή: Γεώργιος Ν. Μπροδήμας Τμήμα Φυσικής Γεώργιος Νικ. Μπροδήμας Κεφάλαιο Β.: Η Παράγωγος

Διαβάστε περισσότερα

Analiza reakcji wybranych modeli

Analiza reakcji wybranych modeli Bank i Kredy 43 (4), 202, 85 8 www.bankikredy.nbp.pl www.bankandcredi.nbp.pl Analiza reakcji wybranych modeli 86 - - - srice - - - per capia research and developmen dynamic sochasic general equilibrium

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Αποταµιεύσεις, Επενδύσεις και Οικονοµική Μεγέθυνση

Κεφάλαιο 2 Αποταµιεύσεις, Επενδύσεις και Οικονοµική Μεγέθυνση Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναµική Μακροοικονοµική, Αθήνα 2016 Κεφάλαιο 2 Αποταµιεύσεις, Επενδύσεις και Οικονοµική Μεγέθυνση Στο κεφάλαιο αυτό ξεκινούµε την παρουσίαση των κυριότερων υποδειγµάτων που αναφέρονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΜΕ ΑΡΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ

ΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΜΕ ΑΡΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ Κεφάλαιο 6 ΤΟ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΜΕ ΑΡΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ Εισαγωγή Μια σημαντική υπόθεση του απλού νεοκλασικού υποδείγματος ήταν ότι ο ρυθμός αποταμίευσης είναι σταθερός και εξωγενώς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 1.1. Γενικά... 21 1.2. Η σχέση της οικονομικής με τις άλλες κοινωνικές επιστήμες... 26 1.3. Οικονομική Περιγραφή και Ανάλυση...

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 6 Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου 6.1 Σύνοψη Στο έκτο κεφάλαιο του συγγράμματος ξεκινάει η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής. Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε:

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: 3 Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: α) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει μια οικονομία β) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ. Μαθηματικά 2. Σταύρος Παπαϊωάννου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ. Μαθηματικά 2. Σταύρος Παπαϊωάννου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ Μαθηματικά Σταύρος Παπαϊωάννου Ιούνιος 015 Τίτλος Μαθήματος Περιεχόμενα Χρηματοδότηση... Error! Bookmark not deined. Σκοποί Μαθήματος (Επικεφαλίδα

Διαβάστε περισσότερα

Β = 2W, αντίστοιχα. Βρείτε ποιος είναι ο μισθός ισορροπίας και το επίπεδο απασχόλησης στην ισορροπία σε καθέναν κλάδο της οικονομίας.

Β = 2W, αντίστοιχα. Βρείτε ποιος είναι ο μισθός ισορροπίας και το επίπεδο απασχόλησης στην ισορροπία σε καθέναν κλάδο της οικονομίας. Πανεπιστήμιο Πατρών, Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Μάθημα: Οικονομική της Εργασίας Εξετάσεις Ιούνιος 2014 Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής 1. (0,10 μονάδες) Εάν ο αριθμός των ανέργων ισούται

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακά Μαθηματικά (1)

Επιχειρησιακά Μαθηματικά (1) Τηλ:10.93.4.450 ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΕΟ 13 ΤΟΜΟΣ Α Επιχειρησιακά Μαθηματικά (1) ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 01 Τηλ:10.93.4.450 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Συνάρτηση μιας πραγματικής μεταβλητής Ορισμός : Συνάρτηση f μιας πραγματικής

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια Κεφάλαιο 2 Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια 2.1 Σύνοψη Στο δεύτερο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η συνθήκη της καλυμμένης ισοδυναμίας επιτοκίων και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί ένας

Διαβάστε περισσότερα

Υποδείγματα Επαλλήλων Γενεών

Υποδείγματα Επαλλήλων Γενεών Υποδείγματα Επαλλήλων Γενεών Diamond και Blanchard-Weil Υπoδείγματα Επαλλήλων Γενεών Το υπόδειγμα του αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού βασίζεται στην υπόθεση ότι όλα τα νοικοκυριά είναι πανομοιότυπα. Μία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ-3 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος: 0-0 Δεύτερη Γραπτή Εργασία Επιχειρησιακά Μαθηματικά Γενικές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Σκέφτομαι ως Οικονομολόγος. Αρ. Διάλεξης: 2

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Σκέφτομαι ως Οικονομολόγος. Αρ. Διάλεξης: 2 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Σκέφτομαι ως Οικονομολόγος Αρ. Διάλεξης: 2 Σκέφτομαι ως οικονομολόγος Κάθε αντικείμενο επιστημονικής μελέτης έχει τη δική της επιστημονική ορολογία Μαθηματικά Ολοκληρωτικός

Διαβάστε περισσότερα

Χρήμα και Οικονομική Μεγέθυνση. Προσφορά Χρήματος, Πληθωρισμός και Οικονομική Μεγέθυνση

Χρήμα και Οικονομική Μεγέθυνση. Προσφορά Χρήματος, Πληθωρισμός και Οικονομική Μεγέθυνση Χρήμα και Οικονομική Μεγέθυνση Προσφορά Χρήματος, Πληθωρισμός και Οικονομική Μεγέθυνση Η Ζήτηση Χρήματος Αρχικά αναλύουμε ένα υπόδειγμα αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού στο οποίο το χρήμα εισέρχεται στη συνάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης.

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΖΗΤΗΣΗΣ Ορισμός: Η ελαστικότητα ζήτησης, ενός αγαθού ως προς την τιμή του δίνεται από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής του. Δηλαδή %

Διαβάστε περισσότερα

Ισοζύγιο Πληρωμών και Εισόδημα

Ισοζύγιο Πληρωμών και Εισόδημα Κεφάλαιο 3 Ισοζύγιο Πληρωμών και Εισόδημα 3.1 Σύνοψη Στο τρίτο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αναλυτικά το ισοζύγιο πληρωμών, καθώς και τα επί μέρους ισοζύγια στα οποία διακρίνεται. Στη συνέχεια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Economics of education)

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Economics of education) ΟΡΙΣΜΟΣ Η οικονομική αντιμετώπιση των φαινομένων που απασχολούν την παιδαγωγική-εκπαιδευτική διαδικασία ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Economcs of educaton) ΜΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Αθανάσιος Κατσής Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Η Διαχρονική Προσέγγιση στο Ισοζύγιο Πληρωμών

Η Διαχρονική Προσέγγιση στο Ισοζύγιο Πληρωμών Η Διαχρονική Προσέγγιση στο Ισοζύγιο Πληρωμών Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 1 Η Διαχρονική Προσέγγιση Η διαχρονική προσέγγιση έχει ως σημείο εκκίνησης τις τεχνολογικές και αγοραίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΝΟΤΗΤΑ Νο. 1 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ : ΣΤΟΧΟΙ, ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ, ΒΑΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ & ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πληθωρισμός, Ανεργία και Αξιοπιστία της Νομισματικής Πολιτικής. Το Πρόβλημα του Πληθωρισμού σε ένα Υπόδειγμα με Υψηλή Ανεργία Ισορροπίας

Πληθωρισμός, Ανεργία και Αξιοπιστία της Νομισματικής Πολιτικής. Το Πρόβλημα του Πληθωρισμού σε ένα Υπόδειγμα με Υψηλή Ανεργία Ισορροπίας Πληθωρισμός, Ανεργία και Αξιοπιστία της Νομισματικής Πολιτικής Το Πρόβλημα του Πληθωρισμού σε ένα Υπόδειγμα με Υψηλή Ανεργία Ισορροπίας Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Πληθωρισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

12 Χρήμα και επιτόκιο

12 Χρήμα και επιτόκιο 12 Χρήμα και επιτόκιο Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι η ανάλυση της αγοράς χρήματος κατά την κλασική θεωρία. Στην ανάλυση αυτή εντάσσονται δύο καίρια για την κλασική θεωρία θέματα, Το πρώτο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΝΟΤΗΤΑ Νο. 1 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ : ΣΤΟΧΟΙ, ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ, ΒΑΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ & ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Δυναμική αποτελεσματικότητα και βιώσιμη ανάπτυξη

Κεφάλαιο 5. Δυναμική αποτελεσματικότητα και βιώσιμη ανάπτυξη Κεφάλαιο 5. Δυναμική αποτελεσματικότητα και βιώσιμη ανάπτυξη 1 Εισαγωγή Δύο κριτήρια/αρχές/μέσα αποτελεσματικής διαχείρισης πόρων Στατική αποτελεσματικότητα: Ο παράγοντας χρόνος δεν είναι σημαντικός. Η

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Θεόδωρος Μαριόλης * 1. Εισαγωγή Ο λεγόμενος Λόγος Οικονομικής Εξάρτησης (Economic Dependency Ratio),

Διαβάστε περισσότερα

Εισοδήματος και Απασχόλησης Determination of Income and Employment

Εισοδήματος και Απασχόλησης Determination of Income and Employment ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Προσδιορισμός Εισοδήματος και Απασχόλησης Determination of Income and Employment 1. Κεϋνσιανή θεωρία - Υπόδειγμα. Keynesian Model 1 Βασικές αρχές: Το μέγεθος του Εθνικού εισοδήματος (παραγόμενου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ Ορισμός της οικονομικής μεγέθυνσης Το κύριο αντικείμενο της μακροοικονομικής είναι το συνολικό εισόδημα και ο καθορισμός του. Το εισόδημα αποτελεί το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ

Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΩΣΤΑΣ ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ. Μερικές έννοιες Η συνάρτηση παραγωγής (, ), όπου είναι το συνολικό προϊόν και και οι συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Ανάπτυξη. Κεφάλαιο 3

Οικονομική Ανάπτυξη. Κεφάλαιο 3 Κεφάλαιο 3 Οικονομική Ανάπτυξη Στη ανάλυση του βασικούμοντέλου υποθέσαμε ότι η μακροπρόθεσμη ισορροπία της οικονομίας θα είναι στατική Μια πιο ρεαλιστική περιγραφή της πραγματικότητας μας οδηγεί στο συμπέρασμα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Ευθύγραμμη Ομαλή Κίνηση Επιμέλεια: ΑΓΚΑΝΑΚΗΣ.ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, Φυσικός https://physicscorses.wordpress.com/ Βασικές Έννοιες Ένα σώμα καθώς κινείται περνάει από διάφορα σημεία.

Διαβάστε περισσότερα

4 Το άτομο ως παραγωγός (η προσφορά των αγαθών)

4 Το άτομο ως παραγωγός (η προσφορά των αγαθών) 4 Το άτομο ως παραγωγός (η προσφορά των αγαθών) Σκοπός Στο προηγούμενο κεφάλαιο εξετάσαμε τη ζήτηση των αγαθών, η οποία προέρχεται από τα νοικοκυριά (τους καταναλωτές). Τα αγαθά αυτά παράγονται και προσφέρονται

Διαβάστε περισσότερα

[1] F(g(x)) = F(z) = f(z) dz Εξάλλου, γνωρίζουμε από τον κανόνα της αλυσίδας ότι df(g(x)) dx

[1] F(g(x)) = F(z) = f(z) dz Εξάλλου, γνωρίζουμε από τον κανόνα της αλυσίδας ότι df(g(x)) dx .4. Ολοκλήρωση με Αντικατάσταση Η μέθοδος ολοκλήρωσης με αντικατάσταση (method of substitution) βασίζεται στον κανόνα της αλυσίδας. Ουσιαστικά με τη μέθοδο της αντικατάστασης το αόριστο ολοκλήρωμα υπολογίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους

ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους Μάθημα 1 ου Εξαμήνου 2Θ+2Φ(ΑΠ) Ι. Δημοτίκαλης, Επίκουρος Καθηγητής 1 ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ-ΤΜΗΜΑ Λ&Χ: jdim@staff.teicrete.gr ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Μάθημα 8 Προσδιορισμός τιμών και ποσοτική θεωρία Προσδιορισμός τιμών Προσδιορισμός τιμών! Ως τώρα δεν εξετάσαμε πως διαμορφώνεται το γενικό επίπεδο τιμών και πως μεταβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Διοικητικών & Οικονομικών Επιστημών

Μαθηματικά Διοικητικών & Οικονομικών Επιστημών Μαθηματικά Διοικητικών & Οικονομικών Επιστημών Ενότητα 4: Εκθετικές και λογαριθμικές συναρτήσεις (Θεωρία) Μπεληγιάννης Γρηγόριος Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα