Ο ΦΟΒΟΣ ΤΟΥ ΑΓΝΩΣΤΟΥ: ΤΟ ΚΕΜΑΛΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΟΝ ΝΕΟ. Του ρ. Σπύρου Λίτσα 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ΦΟΒΟΣ ΤΟΥ ΑΓΝΩΣΤΟΥ: ΤΟ ΚΕΜΑΛΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΟΝ ΝΕΟ. Του ρ. Σπύρου Λίτσα 1"

Transcript

1 Ο ΦΟΒΟΣ ΤΟΥ ΑΓΝΩΣΤΟΥ: ΤΟ ΚΕΜΑΛΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΟΝ ΝΕΟ ΑΙΩΝΑ Του ρ. Σπύρου Λίτσα 1 Αρκεί συχνά και µόνο το άκουσµα της λέξης «Τουρκία» για να ενεργοποιηθούν τα αντανακλαστικά µας ως λαού. Η αντίδραση αυτή, στα όρια της εθνικής υστερίας, δεν πηγάζει µόνο από την «αίσθηση απειλής» που µας δηµιουργεί η χώρα του Κεµάλ, αλλά και από τη θεµελιακή άγνοια που έχουµε όσον αφορά στη γειτονική χώρα. Αν και συγκατοικούµε, εδώ και αιώνες, στην ίδια περιοχή, µε τις αναπόφευκτες αυξοµειώσεις των εντάσεων αναφορικά µε τις συνθήκες γειτονίας, και ενώ έχουν γραφτεί αρκετά βιβλία και µελέτες για τη γείτονα χώρα, εν τούτοις η συνολική άποψή µας για την Τουρκία στηρίζεται σε γενικόλογα στερεότυπα, κινδυνολογίες και «ελιτίστικες» απόψεις περί βαρβάρων κλπ. Χαρακτηριστικά ο γνωστός Τουρκολόγος Παύλος Χιδίρογλου αναφέρει: και «ιαπιστώνουµε ως εκ τούτου µέσα στον ελληνικό χώρο έλλειψη ευρύτερης συστηµατικής επίδοσης στην τουρκολογία, η οποία οφείλεται στην προκατάληψη και επιφυλακτικότητα των Ελλήνων που είχαν έναντι των εχθρών του παρελθόντος και στην συναισθηµατική και 2 κατ επίφαση γνώση τους για τους Τούρκους.» «Συµπερασµατικά, θα µπορούσαµε να ισχυρισθούµε ότι: Σε ότι αφορά στη συµπεριφορά του Ελληνισµού έναντι του τουρκικού στοιχείου, αυτός δεν κυριεύθηκε ποτέ από την ανάγκη να µελετήσει µ ένα µακροπρόθεσµο πρόγραµµα έρευνας τη φιλολογική κληρονοµιά και θρησκευτική παράδοση του τουρκικού 1 ιδάκτωρ των Πολιτικών Επιστηµών του Πανεπιστηµίου του Durham (UK) και επιστηµονικός συνεργάτης του Κέντρου Νέας Πολιτικής Παύλος Μπακογιάννης σε θέµατα Εξωτερικής Πολιτικής και ιεθνών Σχέσεων.

2 2 λαού, που θα αποτελούσε µια βασική προϋπόθεση κατανόησης και επαφής µε τους Τούρκους και ενίσχυσης σε µεταγενέστερο χρόνο της ελληνοτουρκικής συνεργασίας, ούτε επεσήµανε έγκαιρα τον κίνδυνο που δηµιουργεί η συνεχής περιφρόνηση και 3 άγνοια του γειτονικού αυτού λαού.» Το παρόν δοκίµιο ως σκοπό έχει να παρουσιάσει µια ειλικρινή, ρεαλιστική και σφαιρική άποψη για την Τουρκία, όσον αφορά στην ιστορία της, τους παράγοντες που επηρέασαν και συνεχίζουν να επηρεάζουν το πολιτικό παρόν της, αλλά και το µέλλον των Ελληνοτουρκικών σχέσεων, όπως αυτό ορίζεται µέσα στο θεωρητικό πλαίσιο ανάλυσης και «πρόβλεψης» 4 Σχέσεων. των ιεθνών H κοσµική Τουρκία, µαζί µε την Αλβανία, αποτελούν τα νεότερα κράτη στην ευρύτερη περιοχή της Βαλκανικής, όχι µόνο όσον αφορά στη χρονολογική αναγνώριση τους ως κρατικών οντοτήτων από τη διεθνή Κοινότητα αλλά και όσον αφορά στις δοµές, το σύστηµα λειτουργίας αλλά και στην εθνική συνείδηση που επιβλήθηκε από τις πρώτες κυβερνήσεις των χωρών αυτών. Η Τουρκία δεν αποτελεί συνέχεια της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας, όπως και η Ελλάδα δεν αποτελεί συνέχεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Το κενό µεταξύ Βυζαντίου και σύγχρονου Ελληνικού κράτους επιβλήθηκε από τις γενικότερες ιστορικές συνθήκες (κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωµανούς και εδραίωση τους στη Βαλκανική) και χωρίς τη θέληση λαού και αρχόντων. Αντίθετα το κενό µεταξύ Οθωµανικής Αυτοκρατορίας και σύγχρονης Τουρκίας επιβλήθηκε από την πολιτικοστρατιωτική ηγεσία της χώρας και έγινε, γρήγορα και χωρίς µεγάλες αντιδράσεις, αποδεκτό από το σύνολο του τουρκικού λαού. 2 Π. Χιδίρογλου, Συµβολή στην Ελληνική Τουρκολογία, τόµος Γ, (Θεσ/νίκη, 1999), σελ Π. Χιδίρογλου, οπ. παρ., σελ Όταν µιλάµε για πρόβλεψη στις ιεθνείς Σχέσεις ασφαλώς δεν εννοούµε ότι ο εκάστοτε αναλυτής των ιεθνών Σχέσεων έχει µαντικές ικανότητες (predict) αλλά ότι είναι σε θέση να αναλύσει µε ευκρίνεια και οξυδέρκεια τα δεδοµένα στοιχεία (data) και να καταλήξει σε ρεαλιστικά συµπεράσµατα (rational analysis).

3 3 Το σηµείο αφετηρίας για το τουρκικό κράτος είναι η Συνθήκη της Λοζάννης, η οποία υπογράφτηκε στις 24 Ιουλίου Η συνθήκη αυτή αφενός µεν έβαζε τέλος σε µια αυτοκρατορία που κυριάρχησε για αιώνες στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και στην Ανατολική Μεσόγειο, ταυτόχρονα όµως αναγνώριζε και τη δηµιουργία του πρώτου εθνικού Τουρκικού κράτους. Από την πρώτη στιγµή το νέο τουρκικό καθεστώς έδειξε τη διάθεσή του να απογαλακτισθεί από το Οθωµανικό παρελθόν του. Έτσι, τον ίδιο χρόνο, 1923, ορίσθηκε ως πρωτεύουσα της Τουρκίας η Άγκυρα, αντικαθιστώντας την Κωνσταντινούπολη που έλαµψε ως πρωτεύουσα τόσο της Βυζαντινής, όσο και της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. Η αλλαγή µητροπολιτικού κέντρου φανερώνει και το νέο ύφος του κράτους της Τουρκίας. Η Κωνσταντινούπολη ήταν για αιώνες το κέντρο των Βαλκανίων αλλά και της εγγύς Ευρασίας. Αποτελούσε ένα µωσαϊκό πολιτισµών, εθνοτήτων, θρησκειών και παραδόσεων σηµείο συνάντησης της ύσης και της Ανατολής, λαµβάνοντας επάξια τον τίτλο της πρώτης πολυπολιτισµικής µητρόπολης του πλανήτη, στα πρότυπα των σηµερινών του 21ου αιώνα. Το νέο καθεστώς εγκαταλείπει την Κωνσταντινούπολη, την Αιώνια Πόλη ή τη Ρώµη της Ανατολής όπως την αποκαλεί ο Μάρξ στο Ανατολικό Ζήτηµα (1853), η οποία είναι «ευνοϊκά» εκτεθειµένη σε πολυποίκιλες επιρροές, και διαλέγει την Άγκυρα, µια µικρή πόλη στα βάθη της Ανατολίας. Χαµένη στα βάθη της Ανατολίας η Άγκυρα ενσαρκώνει την ανασφάλεια του Κεµαλισµού, ο οποίος αισθάνεται πιο άνετα στα ενδότερα της Ασίας παρά στην «εσχατιά» της Ευρώπης. Η Άγκυρα ενσαρκώνει την «τουρκική» ταυτότητα του νέου κράτους που µε αγωνία προσπαθούσε να απαλλαχθεί από οτιδήποτε θύµιζε το κοσµοπολίτικο Οθωµανικό παρελθόν και αναζητούσε την εσωστρέφεια και τον προστατευτισµό, ακυρώνοντας την εξωστρεφή συµπεριφορά της Οθωµανικής περιόδου. 5 Η µετάβαση από τον Οθωµανισµό στον «Τουρκισµό» συνεχίσθηκε σε όλους τους τοµείς της δηµόσιας ζωής. Στις 24 Μαρτίου 1924 η Εθνοσυνέλευση ψήφισε ειδικό διάταγµα, το οποίο καθαιρούσε τον θρησκευτικό αρχηγό του 5 Περισσότερα για το θέµα αναφορικά µε τη σηµειολογική διαφοροποίηση Κωνσταντινούπολης και Άγκυρας βλέπετε: J. Pettifer, The Turkish Labyrinth. Ataturk

4 4 κράτους Χαλίφη Abdul Mejid, καταργούσε το χαλιφάτο και υποχρέωνε όλα τα µέλη της Οθωµανικής αυτοκρατορικής οικογένειας να εγκαταλείψουν την χώρα. Όλα τα θρησκευτικά σχολεία έκλεισαν, µε επίσηµη απόφαση της Εθνοσυνέλευσης, το υπουργείο Θρησκευµάτων καταργήθηκε και ο Ελβετικός αστικός κώδικας αντικατέστησε τη shari a 6. Τα Σουφικά τάγµατα 7 δια νόµου απαγορεύθηκαν, ενώ - τον Νοέµβριο του 1925 µε νόµο της Εθνοσυνέλευσης - το πατροπαράδοτο φέσι απαγορεύθηκε ως εγκληµατική ενέργεια 8 και αντικαταστάθηκε από τα δυτικότροπα καπέλα. Η πολυγαµία απαγορεύθηκε δια νόµου, το Μουσουλµανικό σεληνιακό ηµερολόγιο αντικαταστάθηκε από το Γρηγοριανό, ενώ ακόµα και η ιερή ηµέρα της Παρασκευής, ως ηµέρα ξεκούρασης και αργίας, έδωσε τη θέση της στην Κυριακή. Το Κοράνι µεταφράσθηκε από τα Αραβικά στα τουρκικά, δηµιουργήθηκε η λατινογενής τουρκική αλφάβητος η οποία αντικατέστησε την Αραβική (1928) ενώ ένα χρόνο µετά, η χρήση της έγινε υποχρεωτική. 9 Όπως γίνεται κατανοητό, µε όλες αυτές τις αλλαγές στο εσωτερικό της νέας χώρας δηµιουργήθηκε ένα τεράστιο κενό. Μέσα σε 5 χρόνια τα ίχνη της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας είχαν χαθεί από τον κοινωνικό ιστό της χώρας και µια νέα ταυτότητα, καθ όλα τεχνητή, συµπλήρωνε το πολιτικό, πολιτιστικό και κοινωνικό κενό που είχε δηµιουργηθεί στη συνείδηση των πρώην Οθωµανών, νυν Τούρκων. and the New Islam, (Λονδίνο, 1998), σελ Εννοιολογικά σηµαίνει µονοπάτι ή δρόµος. Ο θρησκευτικός κώδικας του Ισλάµ ο οποίος χρησιµοποιείται ως Αστικός και Ποινικός κώδικας στις Μουσουλµανικές χώρες. 7 Ο Σουφισµός ή Ισλαµικός µυστικισµός ξεκίνησε ως υπόγειο θρησκευτικό ρεύµα το οποίο αντιστρατευόταν τη παγκοσµιότητα και τον υλικό χαρακτήρα της δυναστείας των Umayyad της αµασκού. Θεωρούσαν ότι οι Umayyad είχαν εγκαταλείψει τον δρόµο του Προφήτη και είχαν απορροφηθεί πλήρως από τη συγκέντρωση υλικών αγαθών. Οι Σούφι πρέσβευαν το µοναχισµό, την αυτοσυγκράτηση και την επαφή µε τον Θεό µέσω της νηστείας και του διαλογισµού. Για περισσότερα για το θέµα βλέπετε: Α. Schimmel, Mystical Dimensions of Islam, (Chapel Hill, 1975). Για τη σηµαντική δυναστεία των Umayyad βλέπετε: Ι. Μ. Lapidus, A History of Islamic Societies, (Cambridge, 1990). 8 Όσο ασήµαντο και αν ακούγεται το φέσι είχε βαρύνουσα σηµασία για τους Μουσουλµάνους, γιατί από τη µια δεν ήταν ασκεπείς, όπως επιβάλει το Κοράνι στους πιστούς, και από την άλλη ήταν το µόνο καπέλο το οποίο τους επέτρεπε, να ακουµπούν το µέτωπο τους στη γη κατά τη διάρκεια της προσευχής. 9 W. L. Cleveland, A History of the Modern Middle East, (Οξφόρδη, 1994), σελ

5 5 Η Κεµαλική παρέµβαση βέβαια δεν περιορίσθηκε µόνο στα επιµέρους εκείνα στοιχεία, τα οποία συνέθεταν την καθηµερινή ζωή των Τούρκων πολιτών, αλλά επεκτάθηκε και στην Ιστορία. Ο Κεµάλ προσπάθησε - και επέτυχε - να πείσει τους συµπατριώτες του ότι οι Τούρκοι προϋπήρξαν ως εθνότητα των Οθωµανών και ότι τα τουρκικά, µε τη γνωστή θεωρία του Ήλιου, ήταν η πρώτη ιστορικά καταγεγραµµένη γλώσσα της ανθρωπότητας. Όλες αυτές οι αλλαγές που επέφερε ο Κεµάλ, καθώς και η νοµιµοποιηµένη πρακτική της προπαγάνδας ως στοιχείου ανάπτυξης µιας νέας εθνικής ταυτότητας, δηµιούργησαν εθνικοπολιτισµικά συµπλέγµατα στη συνείδηση του τουρκικού λαού και επηρέασαν - όπως είναι φυσικό - τις σχέσεις του µε τους γειτονικούς λαούς. Είναι αλήθεια ότι σε όλους τους λαούς των Βαλκανίων συναντούµε είτε το αίσθηµα της ελιτίστικης υπεροχής, είτε το αίσθηµα ανταγωνιστικότητας έναντι των άλλων λαών, καθώς επίσης και το αίσθηµα της «παγκόσµιας συνωµοσίας» ενάντια στα κυριαρχικά δικαιώµατα εκάστου. Η ιστορική πορεία των λαών αυτών, καθώς και τα σηµαντικά πολιτικά και στρατηγικά λάθη τα οποία στάθηκαν η αιτία για µεγάλες εθνικές ήττες, δηµιούργησαν την εντύπωση στους Βαλκανικούς λαούς ότι όλα τους τα δεινά προέρχονται από εξωτερικούς εχθρούς, οι οποίοι µάλιστα επιβουλεύονται και φθονούν την πολιτιστική τους υπεροχή, τα επιτεύγµατά τους και την ικανότητά τους να επιβιώνουν και να µεγαλουργούν υπό δυσµενείς συνθήκες. Ιδιαίτερα εµείς οι Έλληνες έχουµε δηµιουργήσει παράδοση στις ανωτέρω απόψεις και η εθνική µας ιστορία βρίθει από σωρεία υπερβολών και «καλλωπιστικών παρεµβάσεων». Χαρακτηριστικά, ο πρώην Υπουργός Μιχάλης Παπακωνσταντίνου αναφέρει σε προλογικό σηµείωµά του για την πρόσφατη µελέτη του Α. Ηρακλείδη: «Από τα γυµνασιακά µου χρόνια-ίσως και από κείνα του δηµοτικού-θυµούµαι τι διδάσκονταν τα παιδιά και οι νέοι της Ελλάδας µας: ότι εµείς οι Έλληνες πάντοτε διατρέχαµε κίνδυνο, περίπου αφανισµού, εφόσον έτυχε να ζούµε ανάµεσα σε Σλάβους και σε Τούρκους σε «εχθρούς του γένους» δηλαδή. Αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό. Μας µύησαν έτσι και σε ένα άλλο µυστικό, ότι

6 6 δηλαδή εξυφαίνεται µόνιµα µια συνωµοσία γενικότερη κατά της πατρίδας µας από ξένους, αδιάφορο ποιους, 10 που ήθελαν τον όλεθρο του ελληνισµού». Ενώ όµως αυτού του είδους η κινδυνολογική προπαγάνδα έχει πάψει να εκπορεύεται πλέον από τους επίσηµους κρατικούς φορείς των Βαλκανικών χωρών, τουλάχιστον σε µεγάλο ποσοστό συγκριτικά µε το πρόσφατο παρελθόν, η Τουρκία αποτελεί ίσως τη µοναδική χώρα, µαζί µε την Αλβανία, στην οποία η προαναφερόµενη κινδυνολογία είναι συστηµατική και ασκείται µε κυβερνητικές πρωτοβουλίες και κονδύλια. Υπερέχει, µάλιστα, σε γενικόλογες απλουστεύσεις, σε εθνικιστικά πυροτεχνήµατα και σε καθοδηγούµενα σενάρια υψηλού κινδύνου των υπολοίπων Βαλκανικών κρατών για τον απλούστατο λόγο ότι το «ένδοξο παρελθόν» της χώρας στηρίζεται σε ένα προβλέψιµο και εύκολα ανατρεπόµενο µύθο, ο οποίος έχει ιστορική πορεία και διάρκεια µόλις λίγων δεκαετιών, τον Κεµαλισµό. Οι θεµελιακές αλλαγές του Κεµάλ δηµιούργησαν µια νέα γενιά, Τούρκων πολιτών, οι οποίοι έχασαν επαφή µε τις ρίζες τους και αναπτύχθηκαν κατηχούµενοι µε τα Κεµαλικά εθνικοπλαστικά µυθεύµατα. Οι Τούρκοι πολίτες έχασαν επαφή µε την πλούσια Οθωµανική τους παράδοση και ιστορία, όχι γιατί το επέλεξαν οι ίδιοι, αλλά γιατί δεν ήταν δυνατόν, αφού οτιδήποτε θύµιζε το Οθωµανικό παρελθόν θεωρήθηκε από το νέο καθεστώς συνώνυµο της διαφθοράς, της ήττας και της προδοσίας. Χαρακτηριστικό παράδειγµα των ανωτέρω αποτελεί ο διάλογός µου µε έναν Τούρκο καθηγητή του Πανεπιστηµίου της Άγκυρας (για ευνόητους λόγους δεν αναφέρω το όνοµα του) ο οποίος κατά τη διάρκεια µιας δια-βαλκανικής ηµερίδας στο King s College του Λονδίνου µου είπε «Για εµάς τους Τούρκους το παρελθόν µας συναρµολογείται όπως τα περίφηµα Βυζαντινά ψηφιδωτά, δεν ερευνείται ούτε αναλύεται αφού είναι σα να µην υπάρχει». Όλα αυτά τα στοιχεία συνθέτουν τη σύγχρονη κατατοµή του γειτονικού λαού. Ενός λαού που παραµένει πεισµατικά προσκολληµένος στον Κεµαλισµό, αφού είναι η µόνη απτή απόδειξη του ιστορικού του παρελθόντος και ο οποίος έχει γαλουχηθεί µε το µύθο του «εκλεκτού» λαού. Στην υποσυνείδητη µνήµη των 10 Μ. Παπακωνσταντίνου στο Α. Ηρακλείδης, Η Ελλάς και ο «Εξ Ανατολών Κίνδυνος, (Αθήνα, 2001), σελ. 23.

7 7 Τούρκων «τρέχει» το Οθωµανικό παρελθόν τους και η κατάρρευση µιας ένδοξης αυτοκρατορίας που κυριαρχούσε σε ένα µεγάλο µέρος του πλανήτη. Πριν προχωρήσω στην επόµενη ενότητα θα ήθελα να αφιερώσω λίγο χρόνο για να αναπτύξω τη θέση µου σχετικά µε ένα θέµα που αφορά άµεσα στην Τουρκία και, κατά συνέπεια, στη χώρα µας και τα υπόλοιπα µέλη-κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχει επικρατήσει η άποψη ανάµεσα στους ειδικούς που ασχολούνται µε την Τουρκία ότι ο Κεµάλ Ατατούρκ ήταν αυτός που µε τις µεταρρυθµίσεις του προσπάθησε να στρέψει την Τουρκία προς τη ύση και να εναρµονισθεί µε τα υπόλοιπα κράτη της Ευρώπης. Αν κάποιος µείνει στην επιφάνεια των µεταρρυθµίσεων του Κεµάλ, δηλαδή στην υιοθέτηση της Λατινικής αλφαβήτου, του Γρηγοριανού ηµερολογίου κλπ, τότε θα συµφωνήσει µε την άποψη αυτή. Αν όµως προχωρήσει στο επίκεντρο των Κεµαλικών διδαχών, τότε θα διαπιστώσει ότι τα πράγµατα δεν είναι τόσο απλά. Η διάθεση του Κεµάλ να χτίσει ένα νέο κράτος στηρίχθηκε περισσότερο στις ολοκληρωτικές διδαχές του φασισµού και εθνικοσοσιαλισµού για τη δηµιουργία ενός εθνολογικά «καθαρού» κράτους, χωρίς µειονότητες και διαφορετικές εθνο-πολιτιστικές συνειδήσεις. Παράλληλα κινήθηκε αντίθετα στις αρχές του Γουιλσονικού φιλελευθερισµού που πάνω του χτίσθηκε το ιδεολογικό υπόβαθρο της Ενωµένης Ευρώπης. Αυτό άλλωστε γίνεται κατανοητό και από τους βασικούς πυλώνες της Κεµαλικής ιδεολογίας που ισχύουν µέχρι και σήµερα στη χώρα (κοσµική ιδεολογία, αβασίλευτη ηµοκρατία, εθνικισµός, κρατικισµός, κοσµικό κράτος, µεταρρύθµιση) αλλά και στην τύχη που επιφύλαξε το Κεµαλικό σύστηµα στις εθνικές µειονότητες της χώρας. 11 Η γνωστή ρήση του Κεµάλ «Όλοι είµαστε Τούρκοι» αναδεικνύει τη θέση του ιδρυτή του τουρκικού κράτους για την απορρόφηση όλων των εθνικών µειονοτήτων στο κρατικό µόρφωµα που αποτέλεσε διάδοχο της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. Ο Κεµάλ θεωρούσε ότι το σύστηµα των millet 12 ήταν η αιτία 11 Περισσότερα για το θέµα των βασικών αρχών της Κεµαλικής ιδεολογίας βλέπετε: Α. Ε. Παρεσόγλου, Το Τουρκικό Πολιτικό Σύστηµα, όπως παρουσιάζεται στο βιβλίο του Θ. Βερέµη (επιµ.) Η Τουρκία σήµερα: Πολιτεία, Κοινωνία, Οικονοµικά, Εξωτερική Πολιτική, Θρησκεία, (Αθήνα, 1995), σελ Η λέξη millet προέρχεται από την Αραβική λέξη milla που και αυτή πιθανώς έχει Αραµαϊκές ρίζες και συναντάται στο Κοράνι για πρώτη φορά λαµβάνοντας την ερµηνεία «Θρησκεία». Περισσότερα για το θέµα βλέπετε: K. Karpat, Ethnicity and

8 8 της πτώσης της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας λόγω της ανεκτικότητας της Υψηλής Πύλης προς τους υπόδουλους πληθυσµούς της Αυτοκρατορίας. Με αυτό το σκεπτικό αποφάσισε να απορροφήσει όλες τις εθνικές µειονότητες και να τις αποδώσει ίσα δικαιώµατα µε αυτά των Τούρκων πολιτών. Εάν λοιπόν οι εθνικές µειονότητες αποδέχονταν να εκτουρκισθούν µε τη θέληση τους και να αποδεχθούν τα αξιώµατα της νέας εποχής του Κεµαλισµού, τότε δεν υπήρχε κανένα πρόβληµα. Σε περίπτωση όµως που κάποιοι παρέµεναν πιστοί στη διαφορετική τους εθνική συνείδηση, τότε το Κεµαλικό σύστηµα συσπειρωνόταν και λειτουργούσε προς µία και µοναδική κατεύθυνση, αυτή της εκδίωξης των «απείθαρχων» µειονοτικών από τη χώρα. 13 Βασικοί Άξονες της Τουρκικής Εξωτερικής Πολιτικής σήµερα. Η σηµερινή εξωτερική πολιτική της Τουρκίας λαµβάνει τις γενικές κατευθύνσεις της, και αυτή, από τις διδαχές του Κεµάλ. Ο στρατός λειτουργεί ως προστάτης του Τουρκικού κοσµικού συστήµατος, ο φυσικός προστάτης των κυριαρχικών δικαιωµάτων της χώρας αλλά και ο αδέκαστος κριτής του πολιτικού συστήµατος - µε παρεµβατικές ιδιότητες όπως αυτές ορίζονται από το Σύνταγµα της χώρας και συγκεκριµένα το άρθρο Έτσι λοιπόν, λόγω του κεντρικού ρόλου που παίζει ο στρατός στα εσωτερικά πράγµατα της Τουρκίας, επηρεάζει ανάλογα και την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής. Στην προσπάθεια µας να περιγράψουµε περιφραστικά την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας θα µπορούσαµε να πούµε ότι αυτή χαρακτηρίζεται από το δόγµα της επιθετικής ανάσχεσης (aggressive containment), η οποία θέτει συνεχώς νέους στόχους ενάντια στα κυριαρχικά δικαιώµατα των γειτονικών Community and the Rise of Modern Nations in the Ottoman State, όπως παρουσιάζεται στα πρακτικά του Actes du II Congress International des Etudes du Sud-East Europeen, (Αθήνα, 1978), τοµ. ΙΙ, σελ Το σηµαντικότερο παράδειγµα σε αυτό το συµπέρασµα αποτελεί η τύχη που επιφυλάχθηκε στα µέλη της Ελληνικής µειονότητας της Κωνσταντινούπολης που δεν αποδέχθηκαν να εκτουρκισθούν αλλά και στους Έλληνες κατοίκους της Ίµβρου και της Τενέδου. 14 Κ. Γ. Μαυριά & Α. Μ. Παντέλη, Συνταγµατικά Κείµενα Ελληνικά και Ξένα, (Αθήνα, 1996), σελ. 973.

9 9 λαών για να διασφαλίσει τα δικά της. 15 Έτσι λοιπόν έχουµε την κατά καιρούς ψύχρανση των σχέσεών της µε όλες ανεξαιρέτως τις χώρες µε τις οποίες γειτνιάζει, αλλά σε τέτοιο σηµείο που να µη δηµιουργούνται συνθήκες για µια κρίση υψηλής έντασης. Με την τακτική της αυτή η Τουρκία επιδιώκει την εδραίωση της ως της µοναδικής περιφερειακής δύναµης στην περιοχή, δηµιουργώντας συνθήκες υψηλού γεωστρατηγικού ανταγωνισµού και αυξοµειούµενες σε ένταση, κατά τη περίσταση και τις γεωπολιτικές συγκυρίες, σχέσεις γειτονίας. εν πρέπει να αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι ο τουρκικός λαός θεωρεί, σύµφωνα µε πρόσφατες δηµοσκοπήσεις που δηµοσιεύθηκαν και στον ελληνικό Τύπο, την Ελλάδα ως τον κύριο εχθρό της χώρας του. Αυτό επιτείνεται από το σύνδροµο της «περικύκλωσης» και κατά συνέπεια «ασφυξίας» που δηµιουργείται από το «ελληνικό τόξο» σε Αιγαίο και Κύπρο. Η Τουρκία διακατέχεται από τον φόβο της αποκοπής της από το Αιγαίο, αλλά και από την παρουσία της Κύπρου στο µαλακό υπογάστριό της. 16 Θεωρεί ότι, αν η Ελλάδα επεκτείνει τα όρια των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά µίλια τότε αυτοµάτως περιορίζεται σε ρόλο οµήρου, µη µπορώντας να αξιοποιήσει τα παράλια της Ιωνίας για εµπορικούς και στρατιωτικούς σκοπούς, αλλά και θεωρεί ότι η Κύπρος µπορεί να αποτελέσει την αιχµή του δόρατος σε µια επιθετική πρωτοβουλία της Ελλάδας εναντίον της. Για να προφυλαχθεί λοιπόν από αυτές τις πιθανότητες καταστρατηγεί το άρθρο 3 του ικαίου της Θάλασσας (απειλώντας την Ελλάδα µε πόλεµο σε περίπτωση επέκτασης των χωρικών της υδάτων), αλλά και τη συνθήκη Ζυρίχης-Λονδίνου καταλαµβάνοντας το βόρειο τµήµα της Μεγαλονήσου Περισσότερα για το θέµα βλέπετε: C. Reynolds, The Politics of War. A Study of the Rationality of Violence in Inter-State Relations, (New York, 1989), σελ Περισσότερα για το θέµα βλέπετε: Μ. Γιλµάζ, Ελληνοτουρκικές Σχέσεις: Πηγές υσπιστίας και Προοπτικές Κατανόησης, Επίκεντρα, τχ. 82 (Αθήνα, 1995), σελ Περσότερα για τη συνθήκη Ζυρίχης Λονδίνου βλέπετε: Σ. Λίτσας, Κυπριακές Προοπτικές, Εταιρεία Κοινωνικών και Οικονοµικών Μελετών, τχ 108, Σεπτέµβριος Επίσης βλέπετε στην αδηµοσίευτη διδακτορική διατριβή του ιδίου: S. Litsas, The Road to Cypriot Independence. A Study of the Factors which brought about the Zurich-London Agreement, University of Durham, Department of Politics, (Durham, 2000).

10 10 Άλλη µια βασική επιδίωξη της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής είναι να διατηρήσει µια σηµαντική παρουσία στην περιοχή της Βαλκανικής µέσω της προσπάθειας επηρεασµού των µουσουλµανικών µειονοτικών κοινοτήτων, δίνοντας ιδιαίτερη σηµασία στην Ελλάδα, στη Βουλγαρία, στην Αλβανία και στην ΠΓ Μ. Είναι γεγονός ότι τον τελευταίο ενάµισυ χρόνο, λόγω των οικονοµικών προβληµάτων που αντιµετωπίζει η Τουρκία, η προσπάθεια αυτή έχει χάσει την αρχική της ορµή. Πάντως αποτελεί αδιαµφισβήτητο γεγονός ότι η Τουρκία επιθυµεί να διατηρεί στενές σχέσεις µε τις προαναφερθείσες κοινότητες χρησιµοποιώντας τις ως διαπραγµατευτικά χαρτιά σε διάφορες περιπτώσεις. 18 Η βασικότερη όµως επιδίωξη της Τουρκίας είναι η οιονεί δορυφοροποίηση των πρώην Σοβιετικών ηµοκρατιών του Καυκάσου και η αναβίωση ενός πολιτικού, οικονοµικού και πολιτισµικού Τουρανικού 19 συµπλέγµατος κρατών και κρατιδίων το οποίο θα µπορεί να έχει αποφασιστικό παρεµβατικό ρόλο στην εκµετάλλευση των ενεργειακών πηγών φυσικού αερίου της περιοχής και θα ανταγωνίζεται τη Ρωσία σε γεωπολιτικό και γεωοικονοµικό επίπεδο. Ορισµένοι αναλυτές βέβαια δεν συµµερίζονται τη συγκεκριµένη άποψη και αντιπαραβάλλουν την αδυναµία της Τουρκίας να διαθέσει τα απαραίτητα κεφάλαια για την επίτευξη ενός τόσο µεγαλόπνοου σχεδίου. 20 Υπάρχει όµως και ο σοβαρός και τεκµηριωµένος αντίλογος, ο οποίος επισηµαίνει ότι οι στενοί πολιτισµικοί δεσµοί µεταξύ της Τουρκίας και των προαναφερθεισών περιοχών εµπεριέχουν µια τέτοια δυναµική η οποία δεν χρειάζεται µια τουρκοκαθοδηγούµενη προπαγάνδα και από µόνη της είναι ικανή να επισπεύσει και να προασπίσει τους Τουρκικούς στόχους. 18 Χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι ο πολιτικός ρόλος της Τουρκικής µειονότητας στη Βουλγαρία και η προνοµιακές σχέσεις µεταξύ Βουλγαρίας και Τουρκίας όσον αφορά τις αναπτυξιακές πρωτοβουλίες στη Μαύρη Θάλασσα και τον σχεδιασµό της ενεργειακής πολιτικής των αγωγών φυσικού αερίου που αφορούν τις δύο χώρες. 19 Turan: το αντίστοιχο της Ελληνικής Μεγάλης Ιδέας για τον Τουρκικό εθνικισµό. Εµπνευστής του ο διανοούµενος Mehmet Yurdakal ( ), ο οποίος πρόσβλεπε στη δηµιουργία µια Παν-Τουρκικής εθνικής αυτοκρατορίας, η οποία θα συµπεριλάµβανε σχεδόν όλη τη Κεντρική Ασία. 20 P. Pamir, Turkey. The Transcaucasus and Central Asia, Security Dialogue, Μάρτιος 1993.

11 11 Χαρακτηριστικά ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος αναφέρει στο περιηγητικό σύγγραµµά του, «Στην καρδιά του Ισλάµ»: «Πριν από λίγες ηµέρες ήταν εδώ η κυρία Τσιλέρ και εγκαινίασε την οδό Ατατούρκ, µου ανακοίνωσε µε ένα περίεργο χαµόγελο ο Μούσα Έβλεπα παντού να αναρτώνται επιγραφές όχι απλώς και µόνο στα τούρκικα, αφού αυτή είναι ούτως ή άλλως η ρίζα της γλώσσας όλων σχεδόν των λαών της Κεντρικής Ασίας, αλλά σύµφωνα µε την παράδοση του Κεµάλ, και στο λατινικό αλφάβητο. Το Ουζµπεκιστάν είναι η πρώτη χώρα που αποφάσισε να δώσει οριστική λύση στο πρόβληµα της γραφής της εθνικής του γλώσσας. Εγκαταλείποντας σταδιακά τη ρωσική κυριλλική γραφή οι αρχές της χώρας επέλεξαν το δρόµο της στενότερης πολιτιστικής σύνδεσης µε την Τουρκία Έτσι, σήµερα στο Ουζµπεκιστάν η γραπτή επίσηµη γλώσσα είναι ίδια 21 µε αυτή που χρησιµοποιείται στην Τουρκία.» Η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας αποτελεί τον αντίποδα του υπερ- Καυκάσιου στοιχήµατος. Αναµφίβολα είναι µια µεγάλη πρόκληση για την Τουρκία, χωρίς αυτό να σηµαίνει ότι το Κεµαλικό σύστηµα είναι έτοιµο να αυτοδιαλυθεί για να επιτύχει τον σκοπό αυτό. Το τίµηµα το οποίο καλείται να πληρώσει συνολικά ο Τουρκικός λαός ίσως δεν έχει γίνει απόλυτα κατανοητό από την Ελλάδα, αρχικά, ως άµεση ενδιαφερόµενη, αλλά και από τις υπόλοιπες χώρες µέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το τίµηµα είναι να απολέσει ο τουρκικός λαός την ίδια του την εθνική ταυτότητα αφού οι αρχές, οι διδαχές και η φιλοσοφία του Κεµαλισµού κινούνται σε αντιδιαµετρικά αντίθετη τροχιά µε τις αντίστοιχες αρχές, αλλά και στόχους της Ευρωπαϊκής οικογένειας. Όπως αναφέραµε και πιο πάνω, ο Κεµαλισµός είναι το απόλυτο συνθετικό στοιχείο του Τουρκικού κράτους και το µοναδικό στοιχείο ιστορικής κληρονοµιάς το 21 Α. Ανδριανόπουλος, Στην Καρδιά του Ισλάµ: Από τις Στέπες της Κεντρικής Ασίας ως το Αφγανιστάν, (Αθήνα, 1998), σελ. 39.

12 12 οποίο έχει σήµερα επιτραπεί στον τουρκικό λαό να έχει. Έτσι λοιπόν, αν κάποιος θεωρεί ότι οι ίδιοι οι Τούρκοι θα ακυρώσουν τη δυναµική της Κεµαλικής κληρονοµιάς για να γίνουν αποδεκτοί στην Ευρωπαϊκή Ένωση πλανάται. Είναι έτσι διαµορφωµένη η τουρκική συνείδηση που ο απλός πολίτης του Κεµαλικού συστήµατος θεωρεί ότι η χώρα του θα γίνει αποδεκτή στην Ευρωπαϊκή Ένωση µόνο µε το «ειδικό» της βάρος και χωρίς να προβεί σε δραστικού τύπου υποχωρήσεις, όπως αυτές ορίζονται ρητώς από τις δεσµευτικές αποφάσεις του Ελσίνκι και της Νίκαιας. Ο απλός Τούρκος θεωρεί ότι η Ευρώπη πρέπει να συµβιβασθεί µε τις τουρκικές ισορροπίες και όχι το αντίθετο. Γίνεται λοιπόν αντιληπτό ότι το στοίχηµα, το οποίο έθεσε η Ελλάδα για να απαλλαγεί από τον κίνδυνο µιας ρήξης µε την Τουρκία µέσα από την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση της γείτονος χώρας φαίνεται να αποτυγχάνει και είναι αναγκαία πλέον η υιοθέτηση µια διαφορετικής στρατηγικής. Μιας στρατηγικής η οποία θα πρέπει από τη µια πλευρά να στηρίζεται στις αρχές της επικοινωνίας και της ειρηνικής συµβίωσης αλλά, από την άλλη, να προφυλάσσει τα εθνικά µας συµφέροντα και δίκαια. 22 Πριν περάσω στην επόµενη ενότητα θα ήθελα να εκφράσω τις αντιρρήσεις µου στο επιχείρηµα του υπουργού εξωτερικών της χώρας Γεωργίου Παπανδρέου ο οποίος µε δηλώσεις του αφήνει να εννοηθεί ότι ο πολιτικός κόσµος της Τουρκίας, ή τουλάχιστον ένα µεγάλο µέρος αυτού, επιθυµεί την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας και είναι απλώς όµηρος του στρατιωτικού κατεστηµένου. Η µεγάλη πλειοψηφία του Τουρκικού πολιτικού κόσµου ασπάζεται πλήρως τις εθνικιστικές αρχές του Κεµαλισµού, ενώ ακόµη και αυτοί, οι οποίοι εµφανίζονται υπέρµαχοι της Ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας, π.χ ο σηµερινός Τούρκος υπουργός εξωτερικών, είτε δε διαθέτουν 22 Στο σηµείο αυτό κρίνεται αναγκαίο να σηµειώσουµε τα εξής. Η πολιτική της σύγκλισης µε την Τουρκία η οποία κινήθηκε στις θεωρητικές γραµµές που έθεσαν ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γ. Παπανδρέου και ο εκλιπών υφυπουργός Εξωτερικών Γ. Κρανιδιώτης κινήθηκε σε δύο σκέλη. 1)Είσοδος της Κυπριακής ηµοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση µε ταυτόχρονη απεµπλοκή της ευρωπαϊκής προοπτικής της νήσου από την επίλυση του Κυπριακού ζητήµατος. 2) Οµαλοποίηση των Ελληνο-Τουρκικών σχέσεων και οριστική και βιώσιµη επίλυση των διαφορών των δύο πλευρών. Ενώ λοιπόν όλα δείχνουν, µέχρι σήµερα, ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιµη να δεχθεί την Κύπρο στο επόµενο κύµα διεύρυνσης, οι Ελληνο-Τουρκικές

13 13 σηµαντική πολιτική ισχύ, είτε δεν είναι διατεθειµένοι να κόψουν τις γέφυρες επικοινωνίας µε το Κεµαλικό κατεστηµένο. Μια τέτοια παρατήρηση, όπως αυτή του Έλληνα υπουργού εξωτερικών, για να είναι εύστοχη, θα έπρεπε να στηρίζεται σε ένα βεβαιωµένο ήδη γεγονός, στην ιστορική δηλαδή διαδροµή της Τουρκίας, το οποίο να πιστοποιεί ότι όντως ο πολιτικός κόσµος της Τουρκίας δρα υπό συνθήκες στρατιωτικής οµηρίας. Τα µέχρι τώρα δεδοµένα όµως οδηγούν στο συµπέρασµα ότι ο στρατός και οι πολιτικοί, εκτός των Ισλαµιστών, συνεργάζονται άριστα και ότι οι όποιες διαφορές εντοπίζονται στο χρονοδιάγραµµα και τη µεθοδολογία προσέγγισης των εθνικών στόχων και όχι στην ίδια τη φύση και την άσκηση της εξουσίας. Ο Κεµαλισµός δεν κινδυνεύει από τους Τούρκους πολιτικούς. Η, ιδιόµορφη, ηµι-δηµοκρατική ισορροπία της χώρας είναι δηµιούργηµα των ίδιων των στρατιωτικών 23 και είναι δεδηλωµένη η πρόθεση τους να τη διαφυλάξουν. Εσωτερικές Ισορροπίες: Κουρδικό, Ισλάµ Ο Ξενοφών αναφέρεται για πρώτη φορά στους Κούρδους, κάνοντας λόγο για ορεσίβιους νοµάδες που επιτέθηκαν στους Έλληνες κατά την πορεία τους προς τη Μαύρη Θάλασσα. Οι Κούρδοι ζούσαν χωρισµένοι σε φατρίες, συγκεντρωµένοι στις περιοχές από τα όρια του Ταύρου µέχρι τα δυτικά οροπέδια του Ιράν και από το όρος Αραράτ µέχρι τους λόφους που γειτονεύουν µε την κοιλάδα της Μεσοποταµίας. 24 Κατά τη διάρκεια της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας οι Κούρδοι συνεργαζόταν άψογα µε την Υψηλή Πύλη. Ως Σουνίτες Μουσουλµάνοι, στη µεγάλη τους πλειοψηφία, δεν αισθάνονταν ξένο σώµα µέσα στην Οθωµανική Αυτοκρατορία και εχρησιµοποιούντο από το Σουλτάνο ως δυνάµεις καταστολής ενάντια στις αλυτρωτικές διαθέσεις των Αρµενίων. Η τελευταία όµως περίοδος της Οθωµανικής κυριαρχίας και ο εθνοτικός ελιτισµός των Νεότουρκων έδωσε το δικαίωµα στους Κούρδους να αναπτύξουν εθνική συνείδηση και να σχέσεις παραµένουν τεταµένες και η προκλητικότητα της Τουρκίας δεν έχει µειωθεί στο ελάχιστο. 23 Ο λόγος γίνεται βέβαια για το πραξικόπηµα της 12 Σεπτεµβρίου του 1980 υπό την καθοδήγηση του Στρατηγού Κenan Evren. 24 Gerard Ghaliand (επιµ.), Οι Κούρδοι. Λαός χωρίς Πατρίδα, (Αθήνα, 1978), σελ. 17.

14 14 διεκδικήσουν την ανεξαρτησία τους. Τελικά, µε τη συνθήκη των Σεβρών (10 Αυγούστου 1920), η περιοχή του Κουρδιστάν απέκτησε την αυτονοµία της 25 αλλά η συγκεκριµένη διευθέτηση είχε βραχύβια διάρκεια και, µε την απενεργοποίηση της συνθήκης των Σεβρών, οι περιοχές του Κουρδιστάν µοιράστηκαν µεταξύ της Τουρκίας, του Ιράκ και του Ιράν. Η πρώτη ανοικτή σύγκρουση του τουρκικού µε τον κουρδικό εθνικισµό έγινε το 1925, όταν ξέσπασε µια αντι-κεµαλική εξέγερση στην περιοχή του τουρκικού Κουρδιστάν και στην Κωνσταντινούπολη, µε σκοπό την αναβίωση του Ισλαµικού χαρακτήρα της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. Οι αρχηγοί της εξέγερσης ήταν, στην πλειοψηφία τους, Κούρδοι καθώς και κάποιοι πρώην αξιωµατούχοι της Υψηλής Πύλης οι οποίοι ζητούσαν, µέσα από µια σειρά συνταγµατικών και θρησκευτικών αιτηµάτων, την απόδοση αυτονοµίας στην περιοχή του Κουρδιστάν και συνολικότερα την αναβίωση του θρησκευτικόπολιτικού χαρακτήρα του προηγούµενου καθεστώτος. Η εξέγερση αντιµετωπίσθηκε επιτυχώς από τον Κεµάλ, 56 ηγετικά στελέχη της εξέγερσης καταδικάστηκαν σε θάνατο και για πρώτη φορά το τουρκικό κατεστηµένο χρησιµοποίησε το επιχείρηµα που χρησιµοποιεί µέχρι σήµερα, ότι δηλαδή στην Τουρκία δεν υπάρχει κουρδική εθνότητα αλλά µόνο Τούρκοι ορεσίβιοι ή ορεινοί. Η περιοχή µέχρι το 1965 κηρύχθηκε «no-go area» ενώ και η απλή χρήση της κουρδικής γλώσσας πήρε τη µορφή ποινικού αδικήµατος. 26 ιάφοροι ερευνητές επιµένουν ότι κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Menderes τα πράγµατα άρχισαν να αλλάζουν προς το καλύτερο για τους Κούρδους. Χαρακτηριστικά οι Γ. ικαιάκος και Σ. Βαλλιανάτος, στη µελέτη τους για το κουρδικό ζήτηµα αναφέρουν τα εξής: «Ο Αdnan Menderes στηρίχθηκε στην ψήφο του αγροτικού στοιχείου και µετά την εκλογική του νίκη επέτρεψε στους παραγκωνισµένους και εξόριστους Κούρδους αγάδες να ανακτήσουν τις γαίες τους και ορισµένα από τα παλιά τους προνόµια µερικοί από 25 Ι.Γ. Καταπόδης, Τέσσερις Αιώνες ιπλωµατικής ραστηριότητας στον Ευρωπαϊκό Χώρο : Από την Ειρήνη της Βεστφαλίας στις Συνθήκες του Κυπριακού, (Αθήνα, 1996), σελ W. L. Cleveland, οπ. παρ., σελ. 170.

15 15 τους Κούρδους βουλευτές του ηµοκρατικού κόµµατος έγιναν υπουργοί σταµάτησαν οι µαζικές εκτοπίσεις, η στρατιωτική καταστολή και περιορίστηκαν σηµαντικά οι αυθαιρεσίες της κρατικής µηχανής. Τέλος επέτρεψε 27 την προφορική και µόνο χρήση της κουρδικής.» Η παρατήρηση αυτή οδηγεί στο συµπέρασµα ότι το καθεστώς του Menderes παρουσίασε µια ασυνήθιστη, για τα τούρκικα δεδοµένα, ανεκτικότητα απέναντι στους Κούρδους. Κάτι τέτοιο βέβαια δεν ίσχυε. Οι Κούρδοι που εκλέχθηκαν µε το ηµοκρατικό κόµµα είχαν «απολέσει» κάθε στοιχείο εθνικής διαφοροποίησης από το Κεµαλικό σύστηµα και ανέλαβαν το έργο της πέµπτης φάλαγγας µέσα στα εδάφη του Κουρδιστάν. Οι διωγµοί Κούρδων εθνικιστών δεν σταµάτησαν, απεναντίας τα µέτρα αστυνόµευσης στο τουρκικού Κουρδιστάν µεγιστοποιήθηκαν, αφού στη µεγαλύτερη κουρδική πόλη της Τουρκίας, το Diyarbakir, εγκαταστάθηκε το αρχηγείο των σταθµών παρακολούθησης του ΝΑΤΟ και της CIA για όλη τη Μέση Ανατολή 28. Όσο για το «προνόµιο» της προφορικής µόνο χρήσης της Κουρδικής γλώσσας ο ισχυρισµός δεν ευσταθεί αφού η κουρδική γλώσσα δεν έχει γραπτό παρά µόνο προφορικό λόγο. 29 Η πλέον διαδεδοµένη άποψη στην Ελλάδα είναι ότι το Κουρδικό Εργατικό Κόµµα 30 (ΡΚΚ) είναι το µόνο κουρδικό στοιχείο, το οποίο µάχεται για την αυτονοµία του Κουρδιστάν. Ο ισχυρισµός αυτός δεν απέχει και πολύ από την αλήθεια, αφού όλοι οι υπόλοιποι κουρδικοί πολιτικοί σχηµατισµοί έχουν πολύ µικρή δύναµη, µερικοί συνεργάζονται πλήρως µε την Κεµαλική «ιντελιτζένσια», και η βασική τους επιδίωξη δεν είναι η ρήξη µε το σύστηµα, αλλά η βελτίωση της θέσης των Κούρδων στην τουρκική σκηνή. µεθοδολογία που χρησιµοποιεί όµως το ΡΚΚ για να επιτύχει τους στόχους του Η 27 Γ. ικαιάκος Σ. Βαλλιανάτος, Το Κουρδικό Πρόβληµα και οι άλλες Εθνοτικές Οµάδες στη Σύγχρονη Τουρκία, ΕΛΙΑΜΕΠ., οπ. παρ., σελ J. Pettifer, οπ. παρ., σελ Ένα από τα κεντρικά σηµεία της Τουρκικής προπαγάνδας ενάντια των Κούρδων είναι ότι η Κουρδική γλώσσα είναι µια απλή διάλεκτος αφού δεν έχει γραπτό λόγο. 30 Το ΡΚΚ συστάθηκε το Νοέµβριο του 1978 στη πόλη Lice της επαρχίας του Diryabakir. Περισσότερα βλέπετε: M. Gunter, The Kurdish Insurgency in Turkey, Journal of South Asian and Middle Eastern Studies, (Καλοκαίρι, 1990), σελ. 42.

16 16 και η ένοπλη δράση του 31 έχει νοµιµοποιήσει τις εθνοκαθάρσεις του τουρκικού στρατού στα βουνά και τα χωρία του Κουρδιστάν στα µάτια του υτικού κόσµου. Το ΡΚΚ είναι ένα προσωποπαγές κόµµα υπό την ηγεσία του σηµερινού «φιλοξενούµενου» του Τουρκικού σωφρονιστικού συστήµατος, Αµπτουλάχ Οτζαλάν. Η ιδεολογία του, αν και ασαφής πέραν της εθνικής δράσης για την αυτονοµία του Κουρδιστάν, δανείζεται στοιχεία από τις επαναστατικές ντιρεκτίβες του Τρότσκι και του Τσε Γκεβάρα, καθώς και από τις παλαιοκοµµουνιστικές αντιλήψεις του Ισπανικού Κοµµουνιστικού Κόµµατος για αναδιανοµή των γαιών και κατάργηση των «τσιφλικιών» που βρίσκονται υπό την εξουσία Κούρδων τοπικών αρχόντων φιλικά διακείµενων προς τον Κεµαλισµό. Στη συγκεκριµένη χρονική στιγµή ο ένοπλος κουρδικός αγώνας για την επίτευξη της αυτονοµίας του Κουρδιστάν έχει χάσει τη δυναµικότητά του. Η σύλληψη και φυλάκιση του Οτζαλάν θα οδηγήσει σταδιακά στην περιθωριοποίηση του ΡΚΚ και στην αποσύνδεσή του από τα µικροαστικά και αγροτικά τµήµατα της κουρδικής κοινωνίας. Αυτό βέβαια δεν σηµαίνει ότι το κουρδικό πρόβληµα θα πάψει να είναι ένα αγκάθι στο πλευρό του τουρκικού κατεστηµένου. Όσο συνεχίζει το Κεµαλικό σύστηµα να εθελοτυφλεί και να αρνείται την ύπαρξη κουρδικής εθνότητας στο εσωτερικό της χώρας και να διατηρεί την οικονοµική ανάπτυξη των επαρχιών του Κουρδιστάν σε τριτοκοσµικά επίπεδα, τόσο οι νέες δυνάµεις που θα διαδεχθούν το ΡΚΚ θα συνεχίσουν µε διάφορους τρόπους να προωθούν την πολιτικοκοινωνική χειραφέτηση των Κούρδων της Τουρκίας. Κατά την πρώιµη Κεµαλική περίοδο ο υτικός κόσµος πίστεψε, ή ήθελε µε όλες του τις δυνάµεις να πιστέψει, ότι το Ισλάµ ηττήθηκε οριστικά από τον «Γκρίζο Λύκο». Η προδιάθεση αυτή των δυτικών φαίνεται από τα δηµοσιεύµατα των εφηµερίδων (π.χ Allah Dethroned, The Times, Λονδίνο 31 Η ένοπλη δράση του ΡΚΚ ξεκίνησε επίσηµα στις 15 Αυγούστου 1984 µε την αναγγελία της δηµιουργίας των Κουρδικών Απελευθερωτικών Ταξιαρχιών (HRK) και την επίθεση στα χωριά Eruch και Schemdinli όπου σκοτώθηκαν 24 στρατιώτες και δύο πολίτες. Περισσότερα για το θέµα βλέπετε: D. McDowall, The Kurdish Question: A Historical Review, p.10, όπως συγκαταλέγεται στη συλλογή The Kurds: A Contemporary Overview, (Λονδίνο, 1992).

17 ) και από µελέτες για τη «νέα χώρα», όπως αυτή του E.G.Mears 32. Η αλήθεια όµως ήταν εντελώς διαφορετική. Μπορεί το Ισλάµ να ηττήθηκε σε θεσµικό επίπεδο, αλλά δεν έχασε τη δυναµική του στις πλατιές µάζες της τουρκικής κοινωνίας. Η µόνη διαφοροποίηση που έλαβε χώρα στο κοινωνικό προφίλ του Ισλάµ ήταν ότι η νέα αστική τάξη του Κεµαλισµού υιοθέτησε την κοσµικότητα ως στοιχείο διαφοροποίησης και ρήξης µε το Θεοκρατικό Οθωµανικό παρελθόν, ένα γεγονός το οποίο ισχύει µέχρι σήµερα, ενώ η θρησκευτική παράδοση παρέµεινε ισχυρή στις κατώτερες κοινωνικές τάξεις. Αν ο ερευνητής θέλει να εξηγήσει µε ευκρίνεια τη βαρύτητα του όρου Ισλάµ στην τουρκική ψυχοσύνθεση, οφείλει να προσεγγίσει το όλο ζήτηµα από την πρώιµη περίοδο της άφιξης των Σελτζούκων στην περιοχή της Μικράς Ασίας. Το Ισλάµ για τους Σελτζούκους πολεµιστές έπαιζε τον ρόλο εθνικής ταυτότητας αλλά και εθνολογικής προέλευσης, όµοιο σε ισχύ και σηµειολογία µόνο µε εκείνο των Ελλήνων-Ορθοδόξων κατά τη διάρκεια των 400 ετών της Οθωµανικής κυριαρχίας. Είναι σηµαντικό να αναφέρουµε ότι ο εξισλαµισµός των Σελτζούκων δεν έγινε µε βίαια µέσα αλλά οικειοθελώς, καθώς ερχόταν σε επαφή µε τους αποστόλους του Μωάµεθ κατά τη διάρκεια των µετακινήσεών τους από τα βάθη των στεπών της Κεντρικής Ασίας προς τα εύφορα εδάφη της Μικράς Ασίας. 33 Αλλά και κατά τη διάρκεια της ακµής της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας το Ισλάµ ήταν η, µοναδική ίσως, εθνολογική διαχωριστική γραµµή µεταξύ των πιστών του Μωάµεθ και των υπόλοιπων θρησκευτικών οµάδων, ένα κριτήριο το οποίο δεν σταµατούσε σε θεολογικές διαφοροποιήσεις αλλά και σε κοινωνιολογικές διαστρωµατώσεις όπως και σε οικονοµικο-πολιτικά προνόµια. Η δύναµη του Ισλάµ ήταν τόσο ισχυρή στο εσωτερικό της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας που, ακόµα και όταν εµφανίσθηκαν τα πρώτα κινήµατα εναντίον του Σουλτάνου και του τρόπου διακυβέρνησης της αυτοκρατορίας, ακόµη και τότε, τα βέλη της αµφισβήτησης δεν τόλµησαν να αγγίξουν τις ιερατικές δοµές του χαλιφάτου E.G.Mears, Modern Turkey, (Λονδίνο 1924). 33 B. Lewis, The Emergence of Modern Turkey, (Λονδίνο, 1968), σελ Περισσότερα για το θέµα βλέπετε: E.E. Ramsaur, The Young Turks: The Committee of Union and Progress in Turkish Politics, , (Οξφόρδη, 1969).

18 18 Η δύναµη του Ισλάµ είναι µια απτή πραγµατικότητα και για τη σηµερινή Τουρκία. Ο επισκέπτης της Κωνσταντινούπολης, για παράδειγµα, θα εντυπωσιασθεί µε το ευρωπαϊκό άρωµα που αποπνέει η συνοικία του Πέρα. Από την άλλη µεριά όµως, όταν ο επισκέπτης διασχίσει τη γέφυρα του Βοσπόρου προς την Ασιατική πλευρά της πόλης, τότε θα βρεθεί ξαφνικά σε µια Ισλαµική φτωχογειτονιά της κεντρικής Ασίας. Εκεί οι γυναίκες ακόµα φορούν το πατροπαράδοτο τσεµπέρι και οι άνδρες στα καφενεία ρουφούν ράθυµα τον ναργιλέ τους, ακούγοντας τον µουλά να απαγγέλλει ρήσεις από το Κοράνι και ρουφώντας ταυτόχρονα το αρωµατικό τούρκικο τσάι. Το Ισλάµ ζει και αναπνέει στις φτωχογειτονιές όλης της Τουρκίας, προσφέροντας ένα µήνυµα ελπίδας και πνευµατικής διεξόδου στα σοβαρά κοινωνικά προβλήµατα που αντιµετωπίζουν «οι απόγονοι του Κεµάλ». 35 Τα αποτελέσµατα των τουρκικών εκλογών του 1995 και η σηµαντική νίκη του Ισλαµικού κόµµατος Refah, υπό την καθοδήγηση του Necmettin Erbakan, διέγειραν τα αντανακλαστικά των Ευρωπαίων. Ο θρησκευτικοπολιτικός λόγος του Erbakan, οι αριστερές κρατικιστικές του απόψεις σχετικά µε την τουρκική οικονοµία και η ιδεολογία του Τουρανισµού, ως βασικό δόγµα στην άσκηση της εξωτερικής πολιτικής της χώρας, δηµιούργησαν ενθουσιασµό στους Τούρκους µικροαστούς και πονοκέφαλο στη ύση. Μια από τις βασικές φοβίες της ύσης είναι η αναβίωση του Ισλαµισµού στην Τουρκία. Θεωρώντας ότι η Τουρκία θα γίνει ορµητήριο του διεθνούς Ισλαµικού φονταµενταλισµού 36, ρυθµίζουν τη συµπεριφορά τους σαν να απευθύνονται σε καρδιακό τον οποίον δεν επιθυµούν να κακοκαρδίσουν φοβούµενοι µήπως τον οδηγήσουν στον θάνατο. Βλέπετε επίσης το πολύ ενδιαφέρον: U. Heyd, Foundation of Turkish Nationalism: The Life and Teaching of Ziya Gokalp, (Λονδίνο, 1950). 35 Ατατούρκ στην Τουρκική γλώσσα σηµαίνει ο πατέρας των Τούρκων. 36 Ο Φ. Τερζάκης δίνει µια ενδιαφέρουσα ερµηνεία του πολιτικο-θρησκευτικού φονταµενταλισµού: «ένα τύπο θρησκευτικότητας που είναι σε υψηλό βαθµό πολιτικοποιηµένος, χαρακτηρίζεται από µισαλλοδοξία και επιθετικότητα απέναντι σε όσους δεν συµµερίζονται το δικό του όραµα για τον κόσµο και την ιστορία και είναι έτοιµος ανά πάσα στιγµή να επιβάλει στο όνοµα του Θεού τη θέληση του δια της ισχύος.» Φ. Τερζάκης, Ανορθολογισµός, Φονταµενταλισµός και Θρησκευτική Αναβίωση: Τα χρώµατα της Σκακιέρας, (Αθήνα, 1998), σελ. 33.

19 19 Το Κεµαλικό σύστηµα γνωρίζει βέβαια τις υτικές ευαισθησίες σχετικά µε το όλο θέµα και τις εκµεταλλεύεται δεόντως. Από καιρό σε καιρό επιτρέπει µια έκλαµψη των πολιτικών δυνάµεων του Ισλαµισµού για να δίνει τροφή στους δυτικούς φόβους και για να τους χρησιµοποιεί ως µέσο επίτευξης των διπλωµατικών του σκοπών. Κινούνται όµως οι φόβοι αυτοί των υτικών σε ρεαλιστικό επίπεδο; Κατ αρχήν οι όποιοι φόβοι για µετατροπή της Τουρκίας από ενεργό µέλος της Ατλαντικής Συµµαχίας σε διεθνές κέντρο του Ισλαµικού φονταµελισµού είναι αστήρικτοι και συντηρούνται από τα κινδυνολογικά µηνύµατα της Άγκυρας. Οι Σουνίτες Μουσουλµάνοι δεν διέπονται από το ίδιο µένος και τον φανατισµό που διέπει τους Σιίτες, των οποίων η θρησκευτική τους φιλοσοφία βρίσκεται πιο κοντά στη λογική του Ιερού Πολέµου. Από την άλλη µεριά όµως, ούτε και ο στρατός, ο οποίος έχει αποδείξει έµπρακτα την τεράστια πολιτική επιρροή, αλλά και ισχύ που διαθέτει, είναι δυνατόν να επιτρέψει κάτι τέτοιο. Ο Κεµαλισµός και ο Ισλαµισµός είναι δύο κοσµοθεωρίες που δεν µπορούν να συγκατοικήσουν στην τουρκική πολιτική σκηνή. Ο στρατός, ο προστάτης του Κεµαλισµού, δεν είναι διατεθειµένος να επιτρέψει κάτι τέτοιο. Άλλωστε η διάθεση του στρατού φάνηκε στην περίπτωση της επέµβασης του πρώτου στις πολιτικές εξελίξεις της χώρας κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Ισλαµιστή Ερµπακάν. Αν όµως εκλείψει οριστικά και αυτός ο, έστω φιλολογικός, κίνδυνος, τότε ο στρατός χάνει ένα σηµαντικό στοιχείο δικαιολόγησης της ισχυρής του παρουσίας στο Τουρκικό πολιτικοκοινωνικό γίγνεσθαι, η δε Τουρκία χάνει τον πολυδιαφηµισµένο της ρόλο ως του τείχους που «συγκρατεί τις Ισλαµικές ορδές µακριά από τον υτικό κόσµο»! Εν Κατακλείδι: Οι ΕλληνοΤουρκικές σχέσεις στον 21ο αιώνα Το δηµοκρατικό έλλειµµα της χώρας, τα σοβαρά κοινωνικά προβλήµατα, η ανικανότητα των πολιτικών να αντιστρέψουν τη δεινή οικονοµική κατάσταση, το Κουρδικό, η µετατροπή του ευρωπαϊκού ονείρου σε καταρράκωση της εθνικής υπερηφάνειας δηµιουργούν το σύγχρονο πλαίσιο δράσης και ανάπτυξης του Κεµαλισµού. Το µέλλον της Τουρκίας θα κινηθεί µέσα στο προαναφερόµενο πλαίσιο, γεγονός το οποίο δεν προδιαθέτει θετικά

20 20 την πλειοψηφία του υτικού κόσµου. Η επιλογή µεταξύ Ευρώπης ή Ανατολής θα δηµιουργήσει τέτοιους ισχυρούς κραδασµούς που θα είναι αισθητοί όχι µόνο για την χώρα µας αλλά και για την ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων. Η Τουρκία έχει δώσει δείγµατα γραφής και στο παρελθόν ότι προτιµά να επιλύει τις κρίσεις της µε τη µέθοδο της εξαγωγής τους, καθιστώντας «κοινωνούς» και τις γειτονικές χώρες. Η Ελλάδα επένδυσε πολλά στην πολιτική της σύγκλισης µεταξύ Αθηνών και Αγκύρας, προσπαθώντας να προλάβει µια εξαγωγή κρίσεως, η οποία θα µπορούσε να οδηγήσει σε ένα νέο θερµό επεισόδιο στο Αιγαίο, ανάλογο µε εκείνο των Ιµίων. Το πείραµα όµως, όπως δείχνουν ως τώρα τα πράγµατα τείνει ή έχει ήδη αποτύχει, όσον αφορά τουλάχιστον τη µετατροπή του Αιγαίου από τρικυµιώδη θάλασσα ανταγωνισµού σε ήρεµη λίµνη συνεργασίας. Αργά, αλλά σταδιακά οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις ξαναγυρίζουν στην ψυχροπολεµική τους φάση και στην πιθανότητα ενός θερµού επεισοδίου, το οποίο θα ήταν αρκετό να τοποθετήσει τις δύο χώρες «στη συγκρουσιακή περιφέρεια του πλανήτη». 37 Για το πισωγύρισµα όµως των ελληνοτουρκικών σχέσεων η χώρα µας δε φέρει ευθύνη. Είναι η πρώτη, ίσως, φορά που η Ελλάδα έχει προβεί σε εγνωσµένες κινήσεις καλής θέλησης και ειρηνικής συνύπαρξης προς την άλλη πλευρά του Αιγαίου - αλλά εις µάτην. Η Τουρκία δεν µπορεί να δεχθεί ότι, έστω και διχοτοµηµένη, η Κύπρος συγκεντρώνει όλες τις απαραίτητες προϋποθέσεις για να εισέλθει στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, ως εκ τούτου, προετοιµάζεται για την αποσταθεροποίηση της κατάστασης στο νησί. Η τουρκική «προβοκάτσια» έχει ήδη ξεκινήσει στη Μεγαλόνησο και θα ενταθεί στο άµεσο µέλλον, προσπαθώντας να θέσει το δίληµµα στην Ευρωπαϊκή Ένωση «Ειρήνη στην Ανατολική Μεσόγειο ή Σύγκρουση µε την Ελλάδα και την Κυπριακή ηµοκρατία». Χαρακτηριστικές είναι οι πρόσφατες δηλώσεις του τούρκου υπουργού Εξωτερικών κ. Τζέµ στο Οικονοµικό Επιµελητήριο της Άγκυρας σχετικά µε την σοβαρή κρίση που θα ακολουθήσει στις Ελληνοτουρκικές σχέσεις µετά την είσοδο της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή 37 Θ. Κουλουµπής, Εξωτερική Πολιτική: ιάλογοι µιας Κρίσιµης Εποχής, (Αθήνα, Κείµενα Εργασίας ΕΛΙΑΜΕΠ, 1999), σελ. 30.

21 21 Ένωση, αλλά και οι πρόσφατες δηλώσεις του κ. Ντενκτάς για οριστική αποχώρηση του ψευδοκράτους από το τραπέζι των συνοµιλιών. 38 Η χώρα µας οφείλει να ετοιµάζεται από τώρα για κάθε ενδεχόµενο και να σχηµατοποιεί την στρατηγική που θα ακολουθήσει απέναντι στην τουρκική προκλητικότητα. Η προσωπική γνώµη του γράφοντος είναι ότι η ελληνική στρατηγική θα πρέπει να κινηθεί στον άξονα που ονοµάζεται Ευρωπαϊκή Ένωση. ηλαδή η οποιαδήποτε προκλητική συµπεριφορά της Τουρκίας απέναντι στην Ελλάδα ή στην Κυπριακή ηµοκρατία είναι πρόβληµα συνολικά όλων των χωρών - µελών και όχι µόνο της Ελλάδας. Αν µάλιστα επεκτείνουµε τις θεωρητικές αρχές του «δόγµατος» του πρέσβη Βύρωνα Θεοδωρόπουλου 39 και του προσδώσουµε πέρα από τις στρατιωτικές και διπλωµατικές διαστάσεις σε περίοδο ειρήνης, τότε θα δούµε ότι είναι προς το συµφέρον της χώρας να µην αντιµετωπίζει µόνη την Τουρκία στα διπλωµατικά fora, αλλά πάντα µε την ιδιότητα της ως χώρας µέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χρίζοντας κοινωνούς των όποιων διαπραγµατεύσεων, και προβληµάτων κατά συνέπεια, και τις υπόλοιπες χώρες µέλη της Ένωσης. Η µέθοδος του ίσου επιµερισµού των ευθυνών µε τις υπόλοιπες χώρες της Ένωσης είναι η καλύτερη και πλέον ασφαλής µέθοδος για τη χώρα µας ώστε να προστατέψει τον εαυτό της από τις Τουρκικές προκλήσεις, να διασφαλίσει τη θέση της στη διεθνή κοινωνία, αλλά και να αποφύγει την όποια προοπτική της µετωπικής σύγκρουσης µε την Τουρκία. 38 Η άποψη αυτή ενισχύεται και από έγκυρους ακαδηµαϊκούς της Ελλάδας. Για παράδειγµα ο καθηγητής κ. Ροζάκης συµφωνεί µε την άποψη ότι συχνά-πυκνά η Τουρκία προσφεύγει στη βία για να δώσει λύση σε ένα πρόβληµα της. Χ. Ροζάκης, Το Αδιέξοδο Στερεότυπο της Ελληνικής Εξωτερικής Πολιτικής όπως παρουσιάζεται στο Σε Αναζήτηση Εξωτερικής Πολιτικής. ιήµερο του Τµήµατος Εξωτερικής Πολιτικής του ΣΥΝ, Ιανουαρίου 1996, (Αθήνα, Συνασπισµός της Αριστεράς και της Προόδου, 1996), σελ Σύµφωνα µε τη συγκεκριµένη άποψη η οποία έχει πλέον πάρει τη µορφή στρατιωτικού δόγµατος η Ελλάδα ηττήθηκε κάθε φορά που επιχείρησε να αντιµετωπίσει µόνη της την Οθωµανική Αυτοκρατορία ή την Τουρκία ( ) αντίθετα επέτυχε τους στόχους της όταν είχε και άλλους στρατιωτικούς συµµάχους στο πλευρό της ( ). Περισσότερα για το θέµα βλέπετε: Θ. Βερέµης & Θ. Κουλουµπής, Ελληνική Εξωτερική Πολιτική: Προοπτικές και Προβληµατισµοί, (Αθήνα, 1994), σελ. 38.

ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ. Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον

ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ. Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΙ ΛΟΓΟΙ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΕΝΑ «ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ» ΓΙΑ ΑΛΛΑΓΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ «Το ευρωπαϊκό big-bang, η απόφαση

Διαβάστε περισσότερα

Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη «Η Ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ Εμπειρίες από την εισδοχή άλλων Βαλκανικών κρατών»

Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη «Η Ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ Εμπειρίες από την εισδοχή άλλων Βαλκανικών κρατών» ΟΜΙΛΙΑ Βουλευτή β Αθηνών, πρώην Υφυπουργού Εξωτερικών κ. Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη Στο συνέδριο του ΚΕΠΠ με θέμα: «Η Ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ Εμπειρίες από την εισδοχή άλλων Βαλκανικών κρατών» Κυρίες

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 5: Τουρκικός Εθνικισμός Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικότερα: Ο Εδαφικός Διακανονισμός της Συνθήκης της Λωζάννης και η Νομολογία Διεθνών Δικαιοδοτικών Οργάνων. Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος

Ειδικότερα: Ο Εδαφικός Διακανονισμός της Συνθήκης της Λωζάννης και η Νομολογία Διεθνών Δικαιοδοτικών Οργάνων. Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος 1 Ο Εδαφικός Διακανονισμός της Συνθήκης της Λωζάννης και η Νομολογία Διεθνών Δικαιοδοτικών Οργάνων Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Νομικής Σχολής ΔΠΘ Η Συνθήκη Ειρήνης της Λωζάννης της

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας

Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας 1 Του Χρήστου Μηνάγια Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας 04 Απριλίου 2012 www.geostrategy.gr Στο άρθρο του συντάκτη του παρόντος, µε τίτλο «Εκβιασµοί, απειλές και αυθαιρεσίες από την Άγκυρα στην Ανατολική

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 4: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στο συνέδριο "Νοτιοανατολική Ευρώπη :Κρίση και Προοπτικές" (13/11/2009) Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΔΥΤΙΚΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΣΤΗΝ Ε.Ε.

Ομιλία στο συνέδριο Νοτιοανατολική Ευρώπη :Κρίση και Προοπτικές (13/11/2009) Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΔΥΤΙΚΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΣΤΗΝ Ε.Ε. Ομιλία στο συνέδριο "Νοτιοανατολική Ευρώπη :Κρίση και Προοπτικές" (13/11/2009) Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΔΥΤΙΚΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΣΤΗΝ Ε.Ε. ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΙΣΔΟΧΗ ΑΛΛΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΚΡΑΤΩΝ Κύριοι Υπουργοί, Κύριοι Πρέσβεις,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΙΝΑ ΣΤΟΝ 21 Ο ΑΙΩΝΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ

Η ΚΙΝΑ ΣΤΟΝ 21 Ο ΑΙΩΝΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ Η ΚΙΝΑ ΣΤΟΝ 21 Ο ΑΙΩΝΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΧΟΥΧΛΙΑ ΜΑΡΘΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΙΝΑΣ Προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο»

ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο» ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο» 26 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ κ. ΗΜΗΤΡΗ ΣΥΛΛΟΥΡΗ 1 Αγαπητή κυρία Υπουργέ Αγαπητοί φίλοι

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ. Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ. Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου Αλλαγές στο Ενεργειακό Τοπίο Πολλά φαίνεται να αλλάζουν με την πρόσφατη συμφωνία για τα πυρηνικά με το Ιράν. Είναι φανερό πως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 4 Ο πόλεμος των τριάντα

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

Κεµάλ Ατατούρκ και Ταγίπ Ερντογάν: «Misak-ı Milli», Ο Εθνικός Όρκος των Τούρκων

Κεµάλ Ατατούρκ και Ταγίπ Ερντογάν: «Misak-ı Milli», Ο Εθνικός Όρκος των Τούρκων 1 20 Φεβρουαρίου 2011 www.geostrategy.gr Κεµάλ Ατατούρκ και Ταγίπ Ερντογάν: «Misak-ı Milli», Ο Εθνικός Όρκος των Τούρκων Του Χρήστου Μηνάγια Στις 23-11-2010 η Γενική Γραµµατεία του τουρκικού Συµβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 5 Ο χάρτης των Βαλκανίων

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ Η παγκοσμιοποίηση έχει διαταράξει την παραδοσιακή διεθνή κατάσταση. Σαρωτικές αλλαγές, οικονομικές και κοινωνικές συντελούνται ήδη, η ροή των γεγονότων έχει επιταχυνθεί και η πολυπλοκότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις και στοχεύσεις της Άγκυρας

Επιδιώξεις και στοχεύσεις της Άγκυρας 1 27 Μαρτίου 2011 www.geostrategy.gr Επιδιώξεις και στοχεύσεις της Άγκυρας Η Τουρκία του Ερντογάν δεν διαφέρει από την Τουρκία των στρατηγών Του Χρήστου Μηνάγια Στις 15-3-2011 ο Τούρκος δηµοσιογράφος Ali

Διαβάστε περισσότερα

«Να συνειδητοποιήσουμε την πραγματικότητα και να διαμορφώσουμε σε νέα βάση. την πολιτική μας»

«Να συνειδητοποιήσουμε την πραγματικότητα και να διαμορφώσουμε σε νέα βάση. την πολιτική μας» ΝΑΝΤΙΑ Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Βουλευτής ΠΑΣΟΚ ΝΟΜΟΥ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ Αθήνα, 04/05/11 «Να συνειδητοποιήσουμε την πραγματικότητα και να διαμορφώσουμε σε νέα βάση την πολιτική μας» Είναι, πλέον, δεδομένο ότι η Ενωμένη

Διαβάστε περισσότερα

Το ISIS καταρρέει. Λύση του δράματος ή εξάπλωση. της κρίση ;

Το ISIS καταρρέει. Λύση του δράματος ή εξάπλωση. της κρίση ; Το ISIS καταρρέει. Λύση του δράματος ή εξάπλωση Τετάρτη 30 Δεκεμβρίου 2015 της κρίση ; Του Γεωργίου Κ. Φίλη Ph.D.* Τη στιγμή αυτή οι τύχες του πολέμου τόσο στο Ιράκ όσο και στη Συρία φαίνεται να έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Ενδεικτικές απαντήσεις στο μάθημα «ΙΣΤΟΡΙΑ» ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Κόμμα του Γ. Θεοτόκη: Σχολικό βιβλίο, σελ. 92, «Από τα αντιβενιχελικά κόμματα πιο διαλλακτικό.» και σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Κρίσιμες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή: Πολυπλοκότητα προκλήσεων

Κρίσιμες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή: Πολυπλοκότητα προκλήσεων Ομιλία Του Υπουργού Εθνικής Άμυνας κ. Πάνου Καμμένου Διεθνές Συνέδριο ECONOMIST 19 η Στρογγυλή Τράπεζα με την Ελληνική Κυβέρνηση (the Economist Events) Κρίσιμες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή: Πολυπλοκότητα

Διαβάστε περισσότερα

125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου

125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου 125 Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου Ιστορία και εξέλιξη του Τμήματος Το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας αποτελεί οργανική εξέλιξη του πρώτου στην ιστορία Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης στη

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α.

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Χρονολόγιο 1844: Συνταγματική μοναρχία (σύνταγμα) 1862: Έξωση του Όθωνα

Διαβάστε περισσότερα

Ρευστό παραµένει το 2011 για την Τουρκία

Ρευστό παραµένει το 2011 για την Τουρκία 1 Πέµπτη 30 εκεµβρίου 2010 www.geostrategy.gr Ρευστό παραµένει το 2011 για την Τουρκία Του Χρήστου Μηνάγια Η πολιτική Ερντογάν εισήγαγε την Τουρκία σε µια µακρά περίοδο εξελίξεων τόσο στο εσωτερικό όσο

Διαβάστε περισσότερα

THE ROUTE OF THE WESTERN BALKANS TOWARDS EUROPEAN UNION

THE ROUTE OF THE WESTERN BALKANS TOWARDS EUROPEAN UNION THE ROUTE OF THE WESTERN BALKANS TOWARDS EUROPEAN UNION Professor Angelos Kotios Albania, November 2013 1 Αντικείμενο παρουσίασης Χαρακτηριστικά της περιοχής Λόγοι για την καθυστέρηση στην ενσωμάτωση τω

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ μικρής κρατικής δύναμης: η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστημα δεν υπάρχουν μόνο οι μεγάλες δυνάμεις αλλά επίσης υπάρχουν

Η στρατηγική πολύ μικρής κρατικής δύναμης: η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστημα δεν υπάρχουν μόνο οι μεγάλες δυνάμεις αλλά επίσης υπάρχουν Η στρατηγική πολύ μικρής κρατικής δύναμης: η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστημα δεν υπάρχουν μόνο οι μεγάλες δυνάμεις αλλά επίσης υπάρχουν μεσαίες, μικρές ή και πολύ μικρές δυνάμεις. Παρόλο που η

Διαβάστε περισσότερα

Συντοµογραφίες 11 Πρόλογος 13 Εισαγωγή 15

Συντοµογραφίες 11 Πρόλογος 13 Εισαγωγή 15 Πίνακας περιεχοµένων Συντοµογραφίες 11 Πρόλογος 13 Εισαγωγή 15 1. Ανθρωπογεωγραφία 19 2. Οι εξελίξεις στην οικονοµία 37 2.1. Ο πρωτογενής τοµέας της οικονοµίας 37 Tεχνογνωσία, συνέχειες, τοµές 55 2.2.

Διαβάστε περισσότερα

Τριχοτοµηµένη εθνικά, θρησκευτικά και πολιτικά η Τουρκία

Τριχοτοµηµένη εθνικά, θρησκευτικά και πολιτικά η Τουρκία 1 23 Αυγούστου 2014 www.geostrategy.gr Τριχοτοµηµένη εθνικά, θρησκευτικά και πολιτικά η Τουρκία Του Χρήστου Μηνάγια minagias@gmail.com Στις 10 Αυγούστου 2014, ο Recep Tayyip Erdoğan αναδείχθηκε ως ο πρώτος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑ ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ Α ΕΞΑΜΗΝΟ: 1. 70001 Α Τουρκική Γλώσσα Ι 1 -

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1.α Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η συνθήκη του Νεϊγύ.πριν από την υπογραφή της συνθήκης) σελ 140 σχ.βιβλ. Β. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1. Πώς αντιμετώπισαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Η Άγκυρα ανησυχεί και προκαλεί

Η Άγκυρα ανησυχεί και προκαλεί Πέµπτη 3 Μαΐου 2012 www.geostrategy.gr Η Άγκυρα ανησυχεί και προκαλεί Χρήστος Μηνάγιας και Βασίλης Γιαννακόπουλος Νέες τουρκικές προκλήσεις Στις 27 Απριλίου 2012, δηλαδή εννέα ηµέρες πριν τη διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 α. σχολικό βιβλίο σελίδα 77 «Οι ορεινοί των πλοιοκτητών» β. σχολικό βιβλίο σελίδα 157 «Για τη στέγαση των προσφύγων τηρήθηκε (αυτεπιστασία)»

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός του Προέδρου του ΕΤΕΚ, Στέλιου Αχνιώτη στην ημερίδα «ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ και Προσδοκίες - ΠΩΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΟΝΤΑΙ;».

Χαιρετισμός του Προέδρου του ΕΤΕΚ, Στέλιου Αχνιώτη στην ημερίδα «ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ και Προσδοκίες - ΠΩΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΟΝΤΑΙ;». Χαιρετισμός του Προέδρου του ΕΤΕΚ, Στέλιου Αχνιώτη στην ημερίδα «ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ και Προσδοκίες - ΠΩΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΟΝΤΑΙ;». 25 Ιουνίου 2014 Venue Centre, Columbia Plaza, Λεμεσός Έντιμε Υπουργέ Ενέργειας, Εμπορίου,

Διαβάστε περισσότερα

Α εξάμηνο Γενική Κατεύθυνση. Μάθημα. Τουρκική Γλώσσα Ι (Α) Μορφολογία και Σύνταξη (70001Α) Τουρκική Γλώσσα Ι (Β) Δεξιότητες στο γραπτό λόγο (70001Β)

Α εξάμηνο Γενική Κατεύθυνση. Μάθημα. Τουρκική Γλώσσα Ι (Α) Μορφολογία και Σύνταξη (70001Α) Τουρκική Γλώσσα Ι (Β) Δεξιότητες στο γραπτό λόγο (70001Β) Α εξάμηνο Γενική Κατεύθυνση Τουρκική Γλώσσα Ι (Α) Μορφολογία και Σύνταξη (70001Α) Τουρκική Γλώσσα Ι (Β) Δεξιότητες στο γραπτό λόγο (70001Β) Τουρκική Γλώσσα Ι (Γ) Δεξιότητες στο προφορικό λόγο (70001Γ)

Διαβάστε περισσότερα

Tουρκο-ισλαµικός εθνικισµός και εξελίξεις στη Συρία

Tουρκο-ισλαµικός εθνικισµός και εξελίξεις στη Συρία 1 17 Απριλίου 2012 www.geostrategy.gr Tουρκο-ισλαµικός εθνικισµός και εξελίξεις στη Συρία Του Χρήστου Μηνάγια Πριν ένα χρόνο οι σχέσεις Τουρκίας-Συρίας αποτελούσαν το σύµβολο της επιτυχίας της τουρκικής

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 4: Από την Οθωμανική αυτοκρατορική ιδεολογία στον Τουρκικό Εθνικισμό Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

OΜΙΛΙΑ. κ. Θανάση Λαβίδα

OΜΙΛΙΑ. κ. Θανάση Λαβίδα OΜΙΛΙΑ του Γενικού Γραµµατέα & Επικεφαλής των ιεθνών ράσεων του Συνδέσµου Ελληνικών Βιοµηχανιών κ. Θανάση Λαβίδα στο Συνέδριο του Υπουργείου Εξωτερικών «Ο Ρόλος των Υπουργείων Εξωτερικών στην Οικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Χανιά, Απρίλιος 2014 Τον Αύγουστο του 2010, ενεργοί πολίτες των Χανίων προχωρήσαμε στη δημιουργία της ανεξάρτητης δημοτικής μας κίνησης με επικεφαλής τον Τάσο Βάμβουκα. Με διαφορετικές αφετηρίες,

Διαβάστε περισσότερα

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Βούλγαροι Αρχικά ζουν σε εδάφη του Βυζαντίου εμποδίζουν άλλους λαούς να μετακινηθούν Αργότερα ιδρύουν κράτος προσπαθούν

Διαβάστε περισσότερα

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!»

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!» 18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ «Σώστε με από τους φίλους μου!» Σο Ανατολικό ζήτημα, ορισμός Είναι το ζήτημα της διανομής των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία από τις αρχές του 18ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

«Ο λαός συμμετείχε.. παρατάξεων» «Οι ορεινοί πλοιοκτητών»

«Ο λαός συμμετείχε.. παρατάξεων» «Οι ορεινοί πλοιοκτητών» ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29 ΜΑΙΟΥ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Σελ. 77: «Μέσα στην Εθνοσυνέλευση (1862 1864). όπως ονομάστηκαν» «Ο λαός συμμετείχε.. παρατάξεων»

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε πως μετά το θάνατο του Βασιλείου Β : το Βυζάντιο έδειχνε ακμαίο, αλλά είχαν τεθεί οι βάσεις της κρίσης στρατι

Ανασκόπηση Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε πως μετά το θάνατο του Βασιλείου Β : το Βυζάντιο έδειχνε ακμαίο, αλλά είχαν τεθεί οι βάσεις της κρίσης στρατι Εσωτερική κρίση εξωτερικοί κίνδυνοι 1054-10811081 Στο σημερινό μάθημα θα δούμε: 1. τα εσωτερικά προβλήματα 2. τους εξωτερικούς κινδύνους 3. κυρίως τη μάχη στο Ματζικέρτ και τις συνέπειές της Ανασκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική»

3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική» 3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική» ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ HILTON PARK 28 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ κ. ΔΗΜΗΤΡΗ ΣΥΛΛΟΥΡΗ 1 Αγαπητέ κύριε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ

ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ Η ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ Του Χρήστου Μηνάγια minagias@gmail.com, τηλ. 6948260485 Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις ΚΑ ΜΟΣ (τηλ. 2310252320, Ερµού 48 Θεσσαλονίκη, Τ.Κ. 54623)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετά από δέκα χρόνια διαπραγµατεύσεις και τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου της Κοπεγχάγης (12-13 εκεµβρίου 2002), η Ευρωπαϊκή Ένωση αναµένει

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ερντογάν ενώπιον του «τουρκικού προβλήµατος»

Ο Ερντογάν ενώπιον του «τουρκικού προβλήµατος» 03 Ιουνίου 2013 www.geostrategy.gr Ο Ερντογάν ενώπιον του «τουρκικού προβλήµατος» Του Χρήστου Μηνάγια Οι τελευταίες γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή κατέδειξαν ότι µια κοινωνική αναταραχή είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός στην εκδήλωση για την συμπλήρωση 20 χρόνων από την αδελφοποίηση των Δήμων Ηρακλείου και Λεμεσού

Χαιρετισμός στην εκδήλωση για την συμπλήρωση 20 χρόνων από την αδελφοποίηση των Δήμων Ηρακλείου και Λεμεσού Ηράκλειο, Τρίτη 28/04/2009 Χαιρετισμός στην εκδήλωση για την συμπλήρωση 20 χρόνων από την αδελφοποίηση των Δήμων Ηρακλείου και Λεμεσού Κυρίες και κύριοι, Αισθάνομαι και αισθανόμαστε όλοι ιδιαίτερη χαρά

Διαβάστε περισσότερα

Η Συρία και οι τουρκο-ιρανικές σχέσεις

Η Συρία και οι τουρκο-ιρανικές σχέσεις Του Χρήστου Μηνάγια 11 Νοεμβρίου 2012 www.geostrategy.gr Η Συρία και οι τουρκο-ιρανικές σχέσεις Όταν ξεκίνησε η Αραβική Άνοιξη, το Ιράν υποστήριξε τους εξεγερμένους των χωρών αυτών και επιδίωξε να προσδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Πριν όµως περάσω στο θέµα που µας απασχολεί, θα ήθελα µε λίγα λόγια να σας µιλήσω για το ρόλο του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας.

Πριν όµως περάσω στο θέµα που µας απασχολεί, θα ήθελα µε λίγα λόγια να σας µιλήσω για το ρόλο του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας. Οµιλία του Προέδρου του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας κ. Γ. Καραµπάτου στο Α.Τ.Ε.Ι. Καλαµάτας µε θέµα: «Η ανάγκη συνεργασίας µεταξύ Επιµελητηρίου και Πανεπιστηµίων µέσω των γραφείων διασύνδεσης» Τρίτη, 30 Σεπτεµβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ κ. ΓΙΩΡΓΟΥ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙ Α ΓΙΑ ΤΗ Ν.Α. ΕΥΡΩΠΗ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ κ. ΓΙΩΡΓΟΥ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙ Α ΓΙΑ ΤΗ Ν.Α. ΕΥΡΩΠΗ ΕΜΠΑΡΓΚΟ:18.30 Αθήνα, 8-9-2008 ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ κ. ΓΙΩΡΓΟΥ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙ Α ΓΙΑ ΤΗ Ν.Α. ΕΥΡΩΠΗ Η σηµερινή εκδήλωση που οργανώνει το Υπουργείο Οικονοµίας και Οικονοµικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ. Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ. Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι Ο πόλεμος του Βιετνάμ(1965-1975) ήταν η μεγαλύτερη ένοπλη σύγκρουση μεταξύ Δύσης και Ανατολής κατά την διάρκεια του

Διαβάστε περισσότερα

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις»

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Β. Να αντιστοιχίσετε τα γράµµατα της στήλης Α µε αυτά της στήλης 1.Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Page 1 of 5 Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Του Θάνου Κατσάμπα Σε λιγότερο από δύο μήνες συμπληρώνονται έξι χρόνια αφότου η Ελλάδα περιέπεσε στη δίνη των προγραμμάτων στήριξης από

Διαβάστε περισσότερα

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη».

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη». Α1. α. Σχολικό βιβλίο σελίδα 77: «Οι επαναστάτες προκήρυξαν όπως ονομάστηκαν.» και «Οι Ορεινοί απαρτίστηκαν και των πλοιοκτητών.» β. Σχολικό βιβλίο σελίδα 46: «Η κατάσταση αυτή (=η αργή ανάπτυξη του εργατικού

Διαβάστε περισσότερα

Υπογράφηκαν μετά από διαπραγματεύσεις και ρύθμιζαν τα επίμαχα θέματα στις σχέσεις Ελλάδας Τουρκίας Δεν εφαρμόστηκαν ποτέ: Ιούνιος 1925 Δεκέμβριος 1926

Υπογράφηκαν μετά από διαπραγματεύσεις και ρύθμιζαν τα επίμαχα θέματα στις σχέσεις Ελλάδας Τουρκίας Δεν εφαρμόστηκαν ποτέ: Ιούνιος 1925 Δεκέμβριος 1926 2. Η ελληνοτουρκική προσέγγιση 1. Μετά την υπογραφή της Σύμβασης ανταλλαγής και τη Συνθήκη Ειρήνης της Λοζάνης σημειώθηκαν εντάσεις στις σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας Υπογράφηκαν μετά από διαπραγματεύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ξένιος Ξενόπουλος, Πρόεδρος Επιτροπής Βραβείου 17 Ιουνίου 2013 ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΒΡΑΒΕΥΣΗΣ

Ξένιος Ξενόπουλος, Πρόεδρος Επιτροπής Βραβείου 17 Ιουνίου 2013 ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΒΡΑΒΕΥΣΗΣ ΤΕΛΕΤΗ ΒΡΑΒΕΥΣΗΣ ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ «ΓΙΑΝΝΟΣ ΚΡΑΝΙΔΙΩΤΗΣ» στον Πρέσβη Ανδρέα Μαυρογιάννη, Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Εξωτερικών, τέως Υφυπουργό Προεδρίας για Ευρωπαϊκά Θέματα Ξένιος

Διαβάστε περισσότερα

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη Σύγχρονη Βουλγαρία: Από το Ανατολικό Μπλοκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση Πρόλογος Το παρόν βιβλίο προέκυψε µέσα από συζητήσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2008 στη Σόφια γύρω από την αναγκαιότητα πρόσβασης του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος...9 Βραχυγραφίες...13 Εισαγωγή: Οι µουσουλµάνοι της Ελλάδας την περίοδο

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος...9 Βραχυγραφίες...13 Εισαγωγή: Οι µουσουλµάνοι της Ελλάδας την περίοδο ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...9 Βραχυγραφίες...13 Εισαγωγή: Οι µουσουλµάνοι της Ελλάδας την περίοδο 1821-1912.15 ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: ΤΑ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΑ Ε ΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο Πρώτο: Γεωγραφική κατανοµή και πληθυσµιακή δύναµη

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «Ο ΥΣΣΕΑΣ 2005» 1 ο 6/ΘΕΣΙΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΑΛΛΕΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΥΜΠΑΚΙΟΥ 3 Η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ:

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «Ο ΥΣΣΕΑΣ 2005» 1 ο 6/ΘΕΣΙΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΑΛΛΕΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΥΜΠΑΚΙΟΥ 3 Η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ: ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «Ο ΥΣΣΕΑΣ 2005» 1 ο 6/ΘΕΣΙΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΑΛΛΕΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΥΜΠΑΚΙΟΥ 3 Η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ: 24.03.2005 3 Ο ΦΥΛΛΟ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ µέλη οµάδας: Πρώτη δραστηριότητα: A. Χρωµατίζω

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΡΕΙΟ ΙΡΑΚ. Ιούλιος 2009. www.geostrategy.gr. Γιαννακόπουλος Βασίλειος

ΒΟΡΕΙΟ ΙΡΑΚ. Ιούλιος 2009. www.geostrategy.gr. Γιαννακόπουλος Βασίλειος 1 ΒΟΡΕΙΟ ΙΡΑΚ Ιούλιος 2009 www.geostrategy.gr Γιαννακόπουλος Βασίλειος 2 Εισαγωγή Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το Ιράκ είναι ένα «τεχνητό κοσμικό κράτος». Η ενότητά του ουσιαστικά δεν υφίσταται ούτε εθνικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ομιλία Α/ΓΕΕΘΑ EXPOSEC-DEFENSEWORLD, 13 Απρ 16. «Εθνική Αμυντική Πολιτική & Στρατηγικός σχεδιασμός εν μέσω Γεωπολιτικών αναταράξεων»

- 1 - Ομιλία Α/ΓΕΕΘΑ EXPOSEC-DEFENSEWORLD, 13 Απρ 16. «Εθνική Αμυντική Πολιτική & Στρατηγικός σχεδιασμός εν μέσω Γεωπολιτικών αναταράξεων» - 1 - Ομιλία Α/ΓΕΕΘΑ EXPOSEC-DEFENSEWORLD, 13 Απρ 16 «Εθνική Αμυντική Πολιτική & Στρατηγικός σχεδιασμός εν μέσω Γεωπολιτικών αναταράξεων» Κυρίες και Κύριοι, Η γεωστρατηγική θέση της χώρας μας στο σταυροδρόμι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ. μέθοδο διακανονισμού που κυριάρχησε προοδευτικά στο εξωτερικό εμπόριο από το

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ. μέθοδο διακανονισμού που κυριάρχησε προοδευτικά στο εξωτερικό εμπόριο από το ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή, 1 Νοεμβρίου 2015 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Σχολικό Βιβλίο, σελ. 48 «Στην περίοδο 1910-1922, των παραγωγικών δυνάμεων του έθνους.» β. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Α εξάμηνο Γενική Κατεύθυνση

Α εξάμηνο Γενική Κατεύθυνση Α εξάμηνο Γενική Κατεύθυνση Τουρκική Γλώσσα Ι (Α) Μορφολογία και Σύνταξη (70001Α) Πρόκου Τρίτη 24/01/17 ΜΘΕ ΝΟΜΙΚΗ Αίθ. Πανταζή + Αίθουσα 3 Τουρκική Γλώσσα Ι (Β) Δεξιότητες στο γραπτό λόγο (70001Β) Πρόκου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Αραβικές επιδρομές εναντίον της Κύπρου ( μέσα του 7 ου μέσα του 10 ου αιώνα μ.χ.)

Αραβικές επιδρομές εναντίον της Κύπρου ( μέσα του 7 ου μέσα του 10 ου αιώνα μ.χ.) Τάξη: Β λυκείου Αριθμός μαθητών: 15 Καθηγήτρια : Νικολάου Ελένη ΛΕΜ Α3Β (φιλ) ΠΜΠ. 14532 Ημερομηνία: 29/12/2004 Αραβικές επιδρομές εναντίον της Κύπρου ( μέσα του 7 ου μέσα του 10 ου αιώνα μ.χ.) Στόχοι:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 1821 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 195 ΧΡΟΝΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΥΘΗΡΩΝ κ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΥΘΗΡΑ, 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 2016

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή 19. Εισαγωγή

Εισαγωγή 19. Εισαγωγή Εισαγωγή 19 1 Εισαγωγή Καταγράφοντας τις τελευταίες σκέψεις του πριν εγκαταλείψει τη θέση του στις Βρυξέλλες τον Ιούλιο του 2010, ο αρθρογράφος μιας δημοφιλούς στήλης στο The Economist περιγράφει αρκετά

Διαβάστε περισσότερα

«Casus belli» από την Άγκυρα στο Ισραήλ και την Κύπρο;

«Casus belli» από την Άγκυρα στο Ισραήλ και την Κύπρο; 1 04 Σεπτεµβρίου 2011 www.geostrategy.gr «Casus belli» από την Άγκυρα στο Ισραήλ και την Κύπρο; Του Χρήστου Μηνάγια Ενώ πλησιάζει η ηµεροµηνία έναρξης των γεωτρήσεων για εντοπισµό υδρογονανθράκων στον

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα κοινής γνώμης για τις πολιτικές εξελίξεις άτομα στις 13 περιφέρειες της χώρας Νοεμβρίου 2015

Έρευνα κοινής γνώμης για τις πολιτικές εξελίξεις άτομα στις 13 περιφέρειες της χώρας Νοεμβρίου 2015 Επωνυμία εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία εντολέα ΤΟ ΒΗΜΑ Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Μέγεθος δείγματος/ γεωγραφική κάλυψη Χρονικό διάστημα συλλογής στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

Η Πρόκληση της Ανταγωνιστικότητας Η Εκθεση για την Παγκόσµια Ανταγωνιστικότητα,

Η Πρόκληση της Ανταγωνιστικότητας Η Εκθεση για την Παγκόσµια Ανταγωνιστικότητα, Xαιρετισµός Υπουργού Εµπορίου, Βιοµηχανίας και Τουρισµού κ. Αντώνη Μιχαηλίδη στην εκδήλωση που διοργανώνεται από την Κυπριακή Τράπεζα Αναπτύξεως και το Cyprus College µε τη στήριξη των Price Waterhouse

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση. του κ. Θανάση Λαβίδα. Γενικού Γραµµατέα & Επικεφαλής ιεθνών ράσεων ΣΕΒ. στη «ιηµερίδα Πρέσβεων»

Εισήγηση. του κ. Θανάση Λαβίδα. Γενικού Γραµµατέα & Επικεφαλής ιεθνών ράσεων ΣΕΒ. στη «ιηµερίδα Πρέσβεων» Εισήγηση του κ. Θανάση Λαβίδα Γενικού Γραµµατέα & Επικεφαλής ιεθνών ράσεων ΣΕΒ στη «ιηµερίδα Πρέσβεων» Υπουργείο Εξωτερικών Αθήνα, 31 Ιουλίου 2007 Αξιότιµοι Κύριοι Υπουργοί, Κύριοι Πρέσβεις, Η ραγδαία

Διαβάστε περισσότερα