Η αναπαραγωγή των θρησκευτικών δομών εξουσίας στο διαδίκτυο Reproduction of religious power structures on the internet

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η αναπαραγωγή των θρησκευτικών δομών εξουσίας στο διαδίκτυο Reproduction of religious power structures on the internet"

Transcript

1 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 1 Η αναπαραγωγή των θρησκευτικών δομών εξουσίας στο διαδίκτυο Reproduction of religious power structures on the internet Πολύκαρπος Καραμούζης 1 Abstract The religious power structures were for organized religions, a key element of their existence. The religious structures connected also with social structures and they served practical needs of people. Today the institutional religions beyond their traditional offline religious function obtain an online presence on the internet. This article discusses the question: if the online presence of religious faiths changes the traditional religious authority and transforms them and if this happens in the Greece Orthodox Church. Περίληψη Οι θρησκευτικές δομές εξουσίας αποτελούσαν για τις οργανωμένες θρησκείες ένα βασικό στοιχείο της ύπαρξής τους. Οι θρησκευτικές δομές συνδέονταν επίσης με τις κοινωνικές δομές και εξυπηρετούσαν πρακτικές ανάγκες των ανθρώπων. Σήμερα, οι θεσμικές θρησκείες πέρα από την παραδοσιακή τους offline θρησκευτική λειτουργία αποκτούν και μια online παρουσία στο χώρο του διαδικτύου. Το άρθρο αυτό πραγματεύεται το ερώτημα εάν η online θρησκευτική παρουσία των θρησκειών μεταβάλλει τις παραδοσιακές θρησκευτικές δομές εξουσίας και τις μετασχηματίζει. Επίσης, διερευνάται κατά πόσο αυτό συμβαίνει στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος. Λέξεις κλειδιά: Θρησκευτικές δομές, online offline θρησκεία, θρησκευτική εξουσία, θρησκευτικοί επικοινωνητές. 1. Οι θρησκευτικές δομές ως δομές εξουσίας Οι θρησκείες συγκροτούνται παραδοσιακά στα πλαίσια κοινωνικών ομάδων, οι οποίες συνθέτουν τις πολλαπλές και διαφορετικές κοινωνικές κατασκευές. Διαμορφώνουν και αναδιαμορφώνουν τα συστατικά χαρακτηριστικά των κοινωνικών σχέσεων στο βαθμό που ασχολούνται με τις πρακτικές όψεις της ζωής και αναδιατυπώνουν το νόημά της, ακόμα και όταν διαχειρίζονται μεταφυσικές αναζητήσεις. Ας μη μας διαφεύγει ότι η κατασκευή του νοήματος αποτελεί το θεμελιωδέστερο στοιχείο της ίδιας της κοινωνίας, στο βαθμό που σχετίζεται με το σώμα της πρακτικής γνώσης, της γνώσης δηλαδή εκείνης που συνδέεται με την οικονομική ζωή των ανθρώπων, και προσδιορίζει την ίδια την ανθρώπινη συμπεριφορά. Άλλωστε, η γνώση αυτή καθ αυτή παράγεται για να καταναλωθεί. Η διασύνδεσή της με τις καθημερινές ανάγκες των ανθρώπων και η ανάδυσή της σε σχέση με τις κοινωνικές δομές που τελικά νομιμοποιούν την ύπαρξή της αποτέλεσαν τα δύο στοιχεία της καθιέρωσής της. Η θεσμοποίηση της γνώσης δεν λειτούργησε ανεξάρτητα από τη θεσμική οργάνωση της ίδιας της κοινωνίας, στην υπηρεσία της οποίας και τέθηκε. Η διαμόρφωση μιας κοινωνίας κυνηγών π.χ. στηρίζεται στις τεχνικές του κυνηγιού, οι οποίες σ έναν ορισμένο βαθμό θεσμοποιούνται και αποκρυσταλλώνονται ως τμήμα του κοινωνικού κόσμου, η παραγωγή και η αναπαραγωγή του οποίου στηρίζεται στη θεσμοθέτηση - οργάνωση της γνώσης αυτής (Berger & Luckmann, 2003, σ ). Έτσι η κατασκευή της αντικειμενικής πραγματικότητας ως κοινωνικής δομής, δεν είναι ένα γεγονός που συνδέεται αποκλειστικά με τον κόσμο που μας περιβάλλει, αλλά πολύ περισσότερο με τον τρόπο που τα υποκείμενα τοποθετούν τον εαυτό τους στον κόσμο αυτό, τον αποκωδικοποιούν, υιοθετούν τις περιγραφές του, και στην ουσία τον οικειοποιούνται. Σε κάθε περίπτωση, τόσο η συγκρότηση όσο και η διαχείριση ενός κόσμου που προϋποθέτει τη μορφή και οργάνωση της χρηστικής γνώσης παραπέμπουν στις σχέσεις εξουσίας, οι οποίες αναδύονται ως συστατικά χαρακτηριστικά της ίδιας της κοινωνικής δομής, δηλαδή του συνόλου των σχέσεων, τυπικών και άτυπων, που συγκροτούν τα δίκτυα 1 Επίκουρος Καθηγητής Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου Αιγαίου

2 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 2 επικοινωνίας των ανθρώπων μεταξύ τους και διαμορφώνουν το κοινωνικό περίγραμμα μιας οργανωμένης κοινωνίας. Τα δίκτυα των κοινωνικών σχέσεων είναι δίκτυα εξουσίας, στο βαθμό που η διαχείριση της γνώσης ικανοποιεί ανάγκες και επιτυγχάνει σκοπούς. Η θεσμοποίηση των σχέσεων αυτών δημιουργεί την ποικιλία των δομών εξουσίας μέσα στην κοινωνία. Η θεσμική παρουσία της θρησκείας λειτουργεί στα πλαίσια των δομών εξουσίας, στο βαθμό που παρέχει μια εγγυημένη ερμηνευτική πρόσβαση στον κόσμο της θρησκευτικής γνώσης, η οποία ωστόσο δομεί τον πραγματικό κόσμο και το περιεχόμενό του με ένα διαφορετικό τρόπο. Σύμφωνα με τον Eliade, οι «ιερές ιστορίες», οι «ιεροί τόποι», οι «τελετές εισόδου και εξόδου», οικοδομούν έναν κόσμο οντολογικά παρόντα και εμπλεκόμενο με την καθημερινότητα των ανθρώπων. Οι μυθολογικές αφηγήσεις αποκτούν νόημα στο βαθμό που εμπλέκονται με τον πραγματικό κόσμο, τον αναδημιουργούν και μετασχηματίζουν το νόημά του. Ο «εικονικός» αυτός κόσμος των θρησκευτικών αφηγήσεων γίνεται αισθητός και προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε πραγματικής κοινωνίας. Για τον Eliade το κοσμολογικό σχήμα και η τελετουργική απεικόνισή του επαναλαμβάνεται ως κοινή συνισταμένη της δημιουργίας, αλλά και της αναδημιουργίας του κόσμου, προκειμένου ο κόσμος που μας περιβάλλει να γίνει ο «δικός μας κόσμος» (Eliade, 2002). Σε πολλές περιπτώσεις οι επαναλήψεις των θρησκευτικών αφηγήσεων και των κοσμολογικών αναπαραστάσεων εξυπηρετούν ακριβώς το σκοπό αυτό, από την μία πλευρά αναδεικνύουν τις κυρίαρχες και νόμιμες αφηγήσεις, ενώ από την άλλη πλευρά τείνουν να αποκτούν μονιμότερα χαρακτηριστικά στην ανθρώπινη συνείδηση. Η αποκρυστάλλωση και κυριαρχία των δομών αυτών ενέχει όπως είναι φυσικό χαρακτηριστικά επιβολής. Σύμφωνα με τον Berger, ο «θεμελιώδης καταναγκασμός της κοινωνίας» (Berger, 1969, σ. 12) δεν βρίσκεται στους μηχανισμούς κοινωνικού ελέγχου που διαθέτει έτσι και αλλιώς μια κοινωνία, αλλά στη δύναμή της να προβάλλεται και να επιβάλλεται μέσα από την κατασκευή των κόσμων αυτών που γίνονται στη συνείδηση των ανθρώπων κυρίαρχοι και για το λόγο αυτό νόμιμοι. Ο «θεμελιώδης καταναγκασμός της κοινωνίας» δεν συνίσταται μόνο στη διαδικασία κατασκευής των κόσμων που μας περιβάλλουν, αλλά πολύ περισσότερο στη διατήρησή τους στη συνείδηση των υποκειμένων. Αντιλαμβάνεται λοιπόν κάποιος ότι οι θρησκείες που παρέχουν μια συνεπή θεωρία νοήματος και αντιπροσωπεύουν μια ορισμένη οργάνωση του κόσμου διαχειρίζονται με τις λεκτικές και τελετουργικές επαναλήψεις ιεραρχίες στο βαθμό που η ίδια η οργάνωση του νοήματος και του κόσμου προϋποθέτει δομή και άρα τάξη. Μέσα από τη διαδικασία αυτή προκύπτει η νομιμοποίηση των κοινωνικών κόσμων που μας περιβάλλουν και η οποία σχετίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό με τη διαχείριση των κόσμων αυτών από τα άτομα που επιφορτίζονται με τους αντίστοιχους ρόλους. Άλλωστε «οι θεσμοί και τα συμβολικά σύμπαντα νομιμοποιούνται από ζώντα άτομα, τα οποία έχουν συγκεκριμένες κοινωνικές τοποθετήσεις και συγκεκριμένα κοινωνικά συμφέροντα» (Berger & Luckmann, 2003, σ. 237). Με την έννοια αυτή, οι παραδοσιακοί επικοινωνητές της θρησκείας (Νότας, 2009), όπως ιερείς, μοναχοί, προφήτες, σαμάνοι και γενικότερα όλοι εκείνοι που αναδείχθηκαν ως διανοούμενοι της θρησκείας καθιερώθηκαν στις θρησκευτικές τους κοινότητες ως διαχειριστές των ιεραρχικών μορφών εξουσίας. Αρχικά, ενώ διαχειρίστηκαν, σύμφωνα με τον Weber (2009, σ. 288), το «χάρισμα» ως μια έκτακτη ξεχωριστή ιδιότητα που διέθεταν, στη συνέχεια το ενέταξαν σε κάποια μορφή κανονικότητας, την οποία διαμοιράστηκε ολόκληρη η κοινότητα και η οποία ανέλαβε για λογαριασμό της τη νομιμοποίηση του χαρίσματος. Με την έννοια αυτή το άτομο πλέον δεν νομιμοποιείται ως χαρισματικό από τις δικές του εξαιρετικές ενέργειες, αλλά από την αναγωγή του «χαρίσματος» στο σώμα μιας κοινότητας, η οποία μέσα από μια γραφειοκρατική οργάνωση της εξουσίας διαχειρίζεται το «χάρισμα» για λογαριασμό της, το νομιμοποιεί και το αναπαράγει. Οι θρησκευτικές κοινότητες οργανώθηκαν σε θεσμικό επίπεδο γύρω από την «καθημερινοποίηση» του χαρίσματος, δημιουργώντας ιεραρχικές δομές εξουσίας, οι οποίες μέσα από την τήρηση των κανόνων επιβλήθηκαν ως κυρίαρχες. Οι ομάδες εξουσίας αντλούσαν πλέον την αυθεντία τους από την παράδοση, καθιερώνοντας

3 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 3 παράλληλα όρους ορθολογικής πειθάρχησης σε κανόνες, η καταγωγική λειτουργία των οποίων ανάγεται στο «ένδοξο - χαρισματικό» παρελθόν της κοινότητας. Ο Whitehouse διακρίνει δύο τύπους θρησκευτικής δέσμευσης από την πλευρά των συμμετεχόντων σε μια θρησκευτική ομάδα, τον «εικονιστικό» και το «δογματικό», οι οποίοι ανταποκρίνονται σ έναν ορισμένο βαθμό στις ιεραρχικές δομές εξουσίας που αναφέρθηκαν σύμφωνα με τα παραπάνω. Ο «εικονιστικός» τύπος στηρίζεται σε τελετουργίες, οι οποίες σπάνια επαναλαμβάνονται, προκαλούν υψηλή συναισθηματική διέγερση, το τελετουργικό νόημα είναι εσωτερικά παραγόμενο, οι τεχνικές αποκάλυψης στηρίζονται στην εικονικότητα, την πολυφωνία και την πολυσημία, απουσιάζει η παρουσία κεντρικής δυναμικής ηγεσίας, παρουσιάζουν έντονη κοινωνική συνοχή, εξαπλώνονται αργά και σε περιορισμένη κλίμακα, έχουν χαμηλό βαθμό ομοιομορφίας και αποκεντρωμένη μορφή. Αντίθετα, ο «δογματικός» τύπος στηρίζεται σε τελετουργίες οι οποίες έχουν υψηλή συχνότητα μετάδοσης, προκαλούν όμως χαμηλή συναισθηματική φόρτιση, το τελετουργικό νόημα είναι επίκτητο-διδασκόμενο, ενώ οι τεχνικές αποκάλυψης στηρίζονται στη ρητορική, την αφήγηση και τη λογική ενσωμάτωση. Προϋποθέτει δυναμική κεντρική ηγεσία, προκαλεί χαλαρή κοινωνική συνοχή, γρήγορη εξάπλωση σε ευρεία κλίμακα, ενώ ο βαθμός ομοιομορφίας είναι υψηλός. (Whitehouse, 2003, σ. 199). Η τυπολογία μετάδοσης των θρησκευτικών αντιλήψεων του Whitehouse, χωρίς να είναι η μοναδική, είναι ωστόσο ενδεικτική των σχέσεων εξουσίας που αναπτύσσονται μέσα στις θρησκευτικές κοινότητες, οι οποίες κινητοποιούν λιγότερο ή περισσότερο θρησκευτικές ομάδες στα πλαίσια διάχυσης και αναπαραγωγής της θρησκευτικής γνώσης από τη μια πλευρά, ενώ από την άλλη επιχειρούν τη δημιουργία νέων θρησκευτικών συσσωματώσεων στα πλαίσια συγκρότησης και ανασυγκρότησης δομών εξουσίας. Η τελετουργία ως διαδικασία έκτακτης ή θεσμοθετημένης δράσης από την πλευρά των πιστών συγκεφαλαιώνει ουσιαστικά όλες τις προϋπάρχουσες στην κοινότητα δομές εξουσίας και τις επικαιροποιεί, ανανεώνοντας όχι μόνο την ύπαρξη και παρουσία της κοινότητας στο σύνολό της, αλλά και τις κυρίαρχες σχέσεις εξουσίας μέσα σ αυτήν. Σε κάθε περίπτωση, οι θρησκείες είτε ως χαρισματικές είτε ως δογματικές μορφές εξουσίας, συγκεφαλαιώνουν και αναπαράγουν τις μορφές εκείνες σκέψης και δράσης ενός κόσμου που θα επιχειρεί να ερμηνεύει προνομιακά και διαρκώς τον πραγματικό κόσμο, προσδίδοντάς του συγκεκριμένη μορφή και έκφραση. 2. Από την offline στην online θρησκεία Εάν η παρουσία της θρησκείας παραδοσιακά συνδέθηκε με την εμπειρία της κοινότητας, δημιουργώντας το συλλογικό αίσθημα της ταυτότητας με τη σύσφιξη των κοινωνικών δεσμών μέσα από την καλλιέργεια αισθημάτων εξάρτησης (Durkheim, 1976), οι νεωτερικές κατασκευές της θρησκείας διαφοροποίησαν σημαντικά το παραδοσιακό μοντέλο. Σήμερα πλέον κυριαρχεί η «πίστη χωρίς ένταξη», δηλαδή η δημιουργία μιας θρησκευτικότητας χωρίς αναγκαστικά τη φυσική παρουσία των δρώντων υποκειμένων στις θρησκευτικές κοινότητες, με αποτέλεσμα η θεσμική λειτουργία των θρησκευτικών ομάδων εξουσίας να μην σχετίζεται με τις μορφές άμεσης ανατροφοδότησης της εξουσίας που προέκυπτε από τη θρησκευτική δέσμευση των οπαδών. Άλλωστε, η νομιμοποίηση μιας ατομικής θρησκευτικότητας σε πολλές περιπτώσεις μεταφέρει τη διαχείριση του θρησκευτικού νοήματος από τις κυρίαρχες θρησκευτικές ομάδες στις εξατομικευμένες ενορμήσεις και ανάγκες των δρώντων υποκειμένων, τα οποία έτσι και αλλιώς δεν είναι υποχρεωμένα να υπακούουν σε θρησκευτικές πειθαρχίες και να αποδέχονται ένα γραφειοκρατικό μοντέλο θρησκευτικής εξουσίας. Πολύ περισσότερο, οι ατομικές ενορμήσεις μπορεί να οδηγήσουν σε νέες μορφές θρησκευτικής έκφρασής, όπως π.χ. τα νέα θρησκευτικά κινήματα που εμφανίστηκαν κατά την δεκαετία του 60 και έδωσαν έμφαση κυρίως στην εμπειρία και όχι στο δόγμα, απέρριψαν τις παραδοσιακές μορφές της θρησκευτικής εξουσίας, στρέφοντας το ενδιαφέρον των μελών τους στο θρησκευτικό εαυτό και όχι στην κοινότητα. Η ευελιξία των πίστεων, η ελαστικότητα των μορφών συμμετοχής και η ρευστότητα ως προς την ένταξη διευκόλυναν την κινητικότητα και την κυκλοφορία των μελών από τη μια ομάδα στην άλλη, χωρίς οι

4 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 4 δεσμεύσεις να είναι αποκλειστικές και μονοδιάστατες (Willaime, 2004, σ.107). Προς την κατεύθυνση αυτή συνέβαλε και το διαδίκτυο, το οποίο λειτούργησε ως επιταχυντής της θρησκευτικής πολυφωνίας με αποτέλεσμα οι παραδοσιακές μορφές της θρησκευτικής έκφρασης να υφίστανται πλέον παράλληλα με έναν αναπτυσσόμενο θρησκευτικό πλουραλισμό και μια ανταγωνιστικότητα, η οποία δεν μετέβαλε απλώς το θρησκευτικό προϊόν προς την κατεύθυνση μιας νέας προβολής του, ίσως περισσότερο ελκυστικής, αλλά κυρίως προς την κατεύθυνση της αναδιαμόρφωσης των παραδοσιακών ιεραρχικών δομών εξουσίας (Καραμούζης, 2009). Έτσι, το διαδίκτυο νομιμοποίησε τη δυνατότητα της ελεύθερης προβολής των θρησκευτικών πληροφοριών, των τελετουργιών και των δογμάτων, όχι αναγκαστικά στα πλαίσια των παραδοσιακών θρησκειών αλλά και στην προοπτική νέων. Αναφορικά με τις σύγχρονες θρησκευτικές αποτυπώσεις στο χώρο του διαδικτύου οι μελετητές διέκριναν εκείνες τις ιστοσελίδες οι οποίες παρέχουν πληροφορίες θρησκευτικού περιεχομένου στους επισκέπτες, σε αντιδιαστολή με τις ιστοσελίδες εκείνες που προσφέρουν στους επισκέπτες τη δυνατότητα συμμετοχής σε θρησκευτικές δραστηριότητες. Περιγράφουν τη «religion online» σαν το μέσο εκείνο που παρέχει στον ενδιαφερόμενο πληροφορίες για τη θρησκεία, όπως δόγματα, ιεραρχίες, οργάνωση, υπηρεσίες και ευκαιρίες για τελετές, θρησκευτικά βιβλία και άρθρα, καθώς και ό,τι άλλο συνδέεται με τη θρησκευτική παράδοση. Αντίθετα, η «online religion» περιγράφεται ως το μέσο το όποιο προσκαλεί τον επισκέπτη να συμμετέχει στη θρησκευτική διάσταση της ζωής μέσω του διαδικτύου η θεία λειτουργία, η προσευχή, τα τελετουργικά, ο διαλογισμός, η τέχνη του κηρύγματος συνδυάζονται και λειτουργούν μαζί με το διαδικτυακό χώρο σαν μία εκκλησία, ένα ναό, μία συναγωγή και ένα ιερό (Helland, 2000). Επομένως, η θρησκεία στο διαδίκτυο συμπεριλαμβάνει μία ποικιλία δραστηριοτήτων οι οποίες καλύπτουν διαφορές βαθμίδες σ ένα φάσμα το όποιο εκτείνεται ανάμεσα στην πληροφόρηση και τη συμμέτοχη. Το ερώτημα βέβαια που τίθεται είναι σε ποιο βαθμό οι νέες αυτές δυνατότητες μεταβάλλουν τις παραδοσιακές θρησκευτικές ιεραρχίες και τις δομές εξουσίας. Δεν είναι αρκετό να υποστηρίξει κάποιος ότι οι παραδοσιακές θρησκευτικές ιεραρχίες αλλάζουν. Θα πρέπει να προσδιοριστεί ο τύπος της εξουσίας, την οποία επηρεάζει η αλλαγή, ο τρόπος νομιμοποίησής της από τα μέλη της κοινότητας, ο τρόπος λήψης των αποφάσεων και η μεταβίβασή τους, ο ρόλος και η ερμηνεία της επίσημης θρησκευτικής ρητορικής και διδασκαλίας στα νέα ηλεκτρονικά περιβάλλοντα και η αποδοχή τους από τα μέλη των θρησκευτικών κοινοτήτων, οι νέοι τύποι θρησκευτικής δέσμευσης σε σχέση με τους παραδοσιακούς κ.α. Για παράδειγμα, άλλες είναι οι μορφές εξουσίας και οι ανάλογες δεσμεύσεις που ενδεχομένως αναπτύσσονται σε μια χριστιανική κοινότητα της κεντρικής Ευρώπης και άλλες μιας βουδιστικής στην ανατολική Κίνα. Ωστόσο, και οι δύο μπορούν να έχουν λόγο ύπαρξης στο χώρο του διαδικτύου. Σύμφωνα με την Heidi Campbell, η οποία κατανοώντας την ανάγκη για μια πολυεπίπεδη μελέτη των παραδοσιακών θρησκευτικών δομών εξουσίας στο χώρο του διαδικτύου, επικεντρώθηκε σε μια ποιοτική έρευνα μελών των τριών μονοθεϊστικών θρησκειών, της εβραϊκής, της προτεσταντικής και του Ισλάμ. Οι τέσσερεις συνιστώσες που μελετήθηκαν ήταν η επιρροή του διαδικτύου: α) στη θρησκευτική ιεραρχία (ρόλοι, θρησκευτικές αντιλήψεις, αρχηγοί), β) στις θρησκευτικές δομές (κοινοτικές δομές, πρότυπα πρακτικής, τυπικά χαρακτηριστικά, γ) στη θρησκευτική ιδεολογία (κοινές πεποιθήσεις, θρησκευτικές ιδέες, κοινή ταυτότητα και δ) στα θρησκευτικά κείμενα (αναγνωρισμένα διδακτικά ή τυπικά θρησκευτικά βιβλία όπως το Κοράνι, η Τορά, η Αγία Γραφή). (Campbell, 2007). Αυτό που προκύπτει ως γενική διαπίστωση είναι ότι για τους περισσότερο θρησκευόμενους υπάρχει μια υπονοούμενη έτσι και αλλιώς απευθείας σχέση μεταξύ της offline και της online θρησκευτικής δραστηριότητας, σχέση η οποία δεν ακυρώνει τις παραδοσιακές μορφές θρησκευτικής έκφρασης, αλλά μάλλον λειτούργει συμπληρωματικά σ αυτές. Έτσι, δεν καταργούνται οι παραδοσιακές θρησκευτικές ιεραρχίες, παρόλο που φαίνεται ορισμένα μέλη των online συμμετεχόντων να ασκούν κριτική στους θρησκευτικούς ηγέτες και στις παραδοσιακές δομές. Αντίθετα, φαίνεται να διευκολύνονται κυρίως η επικοινωνία των μελών και η μεταφορά των κοινοτικών δομών και πεποιθήσεων (Dawson & Cowan 2004). Επίσης

5 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 5 σε επίπεδο ιδεολογίας αυτό που διαφαίνεται είναι η κοινή πεποίθηση μιας οικουμενικής αντίληψης των παραδοσιακών θρησκειών, των οποίων η κινητικότητα και οικουμενικός χαρακτήρας πολλαπλασιάζονται μέσα από το διαδίκτυο, ενώ τα βασικά θρησκευτικά κείμενα και ο θεσμικά παραγόμενος θρησκευτικός λόγος φαίνεται να διευκολύνουν την αναπαραγωγή των κυρίαρχων μορφών θρησκευτικής έκφρασης που συναντά κάποιος και στην offline θρησκευτική έκφραση. Συμπερασματικά, οφείλουμε να σημειώσουμε εδώ ότι παρόλο που η έρευνα για τις παραδοσιακές θρησκευτικές ιεραρχίες σε σχέση με τις νέες τεχνολογίες οφείλουν να διερευνηθούν περαιτέρω, η πρώτη εντύπωση που προκύπτει είναι ότι μάλλον το διαδίκτυο δεν ακυρώνει τις παραδοσιακές μορφές, αλλά τις ενισχύει. Βεβαίως, αναδεικνύει νέους επικοινωνητές της θρησκείας, όπως είναι οι διαχειριστές των αντίστοιχων ιστοσελίδων, οι οποίοι μπορεί να μην είναι σε απευθείας σχέση με τις παραδοσιακές θρησκείες, ωστόσο δεν φαίνονται διατεθειμένοι να ακυρώσουν τη λειτουργία των παραδοσιακών ιεραρχιών, αλλά μάλλον να συζητήσουν θέματα που προκύπτουν από την offline θρησκευτική εμπειρία και έκφραση. 3. Η online θρησκεία στην ελληνική περίπτωση Στην ελληνική περίπτωση η παρουσία επίσημης ελληνικής Εκκλησίας, προστατευμένης θεσμικά από το σύνταγμα, συσχετίστηκε με τα εθνικά χαρακτηριστικά της ελληνικής φυλής, προσδιορίζοντας σ έναν βαθμό τους κοινωνικούς ρόλους ως νομιμοποιητική δομή εξουσίας. Ο δημόσιος θρησκευτικός λόγος και οι παρεμβάσεις του σε μια σειρά θεμάτων δημοσίου ενδιαφέροντος καθιστούσε την επίσημη θρησκευτική αρχή σε θεσμό εξουσίας με αντίστοιχους πολιτικούς ρόλους. Ωστόσο η καθιέρωση και αναπαραγωγή της ανώτατης εκκλησιαστικής αρχής συντελείται κυρίως στα πλαίσια μιας ιεραρχικής δομής, σαφέστατα προσδιορισμένης από τον Καταστατικό Χάρτη της Εκκλησίας της Ελλάδος, ο οποίος αποτελεί και νόμο του κράτους (Ν.590/1977). Αυτό σημαίνει ότι η αναπαραγωγή των θεσμικά διαμορφωμένων ρόλων και πολύ περισσότερο η νομιμοποίησή τους δεν αποτελεί μια λειτουργία που προκύπτει από το σώμα των πιστών, αλλά κυρίως από την ανώτατη εκκλησιαστική αρχή που έχει επιφορτιστεί τη διοίκηση της Εκκλησίας και από το ελληνικό κράτος. Μελετώντας κάποιος την επίσημη ιστοσελίδα της Εκκλησίας της Ελλάδος: αντιλαμβάνεται αμέσως τη γραφειοκρατική δομή και την οργάνωσή της. Δέκα επί μέρους ενότητες συνιστούν το περιεχόμενο των παρεχόμενων πληροφοριών: Ιερά Σύνοδος, Αρχιεπίσκοπος, Μητροπόλεις, Επικαιρότητα, Εγκύκλιοι, Οργανισμοί, Περιοδικά, Ραδιόφωνο, Πολιτισμός, Κοινωνικό Έργο. Η δομή και οργάνωση της ιστοσελίδας είναι ιεραρχική και επικεντρώνεται σε θέματα διοικητικής, ποιμαντικής και κοινωνικής δράσης της επίσημης εκκλησιαστικής αρχής. Καθεμιά απ αυτές τις υποενότητες συνιστούν πληροφοριακό υλικό που σχετίζεται άμεσα με την επίσημη διοικητική αρχή. Επίσης, η ιστοσελίδα παρέχει πληροφορίες για τις ογδόντα μια Μητροπόλεις της Εκκλησίας της Ελλάδος, όπως πληροφορίες για την έδρα της Μητρόπολης, το βιογραφικό του Μητροπολίτη, το κοινωνικό έργο, το δημοσιογραφικό όργανο που διαθέτει, τις ανδρικές και γυναικείες μονές. Κάθε Μητρόπολη διατηρεί επίσημη ιστοσελίδα με ανάλογη δομή, παρέχοντας ωστόσο περισσότερες πληροφορίες για θρησκευτικές και κοινωνικές δραστηριότητες που σχετίζονται με την παρουσία της. Επίσης, αξίζει να σημειώσει κάποιος ότι κάθε Μητρόπολη απαρτίζουν τοπικές θρησκευτικές κοινότητες: Ενορίες, οι οποίες σε μεγάλο ποσοστό διαθέτουν ιστοσελίδες παρουσιάζοντας τοπικές θρησκευτικές δραστηριότητες της ενορίας, όπως φιλανθρωπικό και κοινωνικό έργο, τελετές, ομιλίες, ιστορικά στοιχεία, κατηχητικά σχολεία, ενημέρωση των πιστών κ.α. Η δομή οργάνωσης της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ελλάδος στο χώρο του διαδικτύου εμφανίζει μια πυραμιδωτή ιεραρχική διάρθρωση, στην οποία μπορεί να διακρίνει κάποιος τις κυρίαρχες διοικητικές ομάδες εξουσίας τόσο σε κεντρικό όσο και σε περιφειαρικό επίπεδο. Αξίζει να σημειώσουμε εδώ ότι η επίσημη ιστοσελίδα της Εκκλησίας της Ελλάδος παρουσιάζει μια φορμαλιστική αποτύπωση των στοιχείων που τη συγκροτούν, ενώ δεν φαίνεται να παρέχει καθημερινή πληροφόρηση για θέματα που σχετίζονται με την επίσημη εκκλησιαστική αρχή. Αντίθετα,

6 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 6 αρκετές ιστοσελίδες των εκκλησιαστικών περιφερειών - Μητροπόλεων και τοπικών Ενοριών φαίνεται να ενημερώνονται συχνότερα και να έχουν μεγαλύτερη επισκεψιμότητα. Σε όλες τις ιστοσελίδες που σχετίζονται με την Εκκλησία της Ελλάδος δεν παρέχεται καμία υποδομή για θρησκευτικές τελετουργίες μέσω του διαδικτύου, παρόλο που σε ορισμένες υπάρχουν ενημερώσεις για τις offline θρησκευτικές τελετές, π.χ. προσκλήσεις, φωτογραφίες, video. Αυτό δεν υποδηλώνει ότι ακυρώνεται σε καμία περίπτωση η offline θρησκευτική έκφραση. Αντίθετα ενισχύεται μέσα από το διαδίκτυο, εφόσον αποτελεί ένα χώρο διάδοσής της και όχι ένα χώρο αυτόνομης λειτουργίας της. Έτσι, εάν χρησιμοποιήσουμε το σχήμα της Campbell που αναφέραμε παραπάνω για τα τέσσερα χαρακτηριστικά της θρησκευτικής εξουσίας στο χώρο του διαδικτύου, όπως α) τη θρησκευτική ιεραρχία (ρόλοι, θρησκευτικές αντιλήψεις, αρχηγοί), β) τις θρησκευτικές δομές (κοινοτικές δομές, πρότυπα πρακτικής, τυπικά χαρακτηριστικά, γ) τη θρησκευτική ιδεολογία (κοινές πεποιθήσεις, θρησκευτικές ιδέες, κοινή ταυτότητα, δ) τα θρησκευτικά κείμενα (αναγνωρισμένα διδακτικά ή τυπικά θρησκευτικά βιβλία, όπως Αγία Γραφή), θα διαπιστώσουμε ότι τα χαρακτηριστικά αυτά επαναλαμβάνονται για την Ορθόδοξη Ελληνική Εκκλησία και στο χώρο του διαδικτύου, το οποίο ενισχύει περισσότερο την offline θρησκευτική έκφραση. Παράλληλα, με την παρουσία των επίσημων ιστοσελίδων της Εκκλησίας της Ελλάδος στο χώρο του διαδικτύου, υπάρχουν ιστοσελίδες σχετιζόμενες με τη ειδησεογραφική θρησκευτική πληροφόρηση, όπως Ρομφαία: Δόγμα: Αμήν: Ιερό Βήμα: οι οποίες παρακολουθούν τις θρησκευτικές εξελίξεις, τόσο στο χώρο της ελληνικής κοινωνικής πραγματικότητας όσο και στη διεθνή θρησκευτική σκηνή. Ένα πολύ μεγάλο μέρος της θρησκευτικής είδησης σχετίζεται με δραστηριότητες του ανώτερου κλήρου, της ανώτερης δηλαδή διοικητικής δομής της Εκκλησίας της Ελλάδος, ενώ παρέχουν επίσης ειδησεογραφικές πληροφορίες για τους Μητροπολίτες της ελληνικής εκκλησιαστικής περιφέρειας, όπως ομιλίες, δραστηριότητες, εορτές κ.α., αλλά και των άλλων Ορθόδοξων Εκκλησιών και Πατριαρχείων. Η θρησκευτική είδηση σε αυτούς τους ιστοτόπους είναι άμεση και πολύ καλά οργανωμένη. Αξίζει να σημειώσει εδώ κάποιος ότι μέσα από τις ιστοσελίδες αυτές προβάλλονται οι κυρίαρχες θρησκευτικές δομές, οι ρόλοι και η δραστηριότητα των Ορθόδοξων Εκκλησιών και ιδιαίτερα της Εκκλησίας της Ελλάδος, πληροφόρηση που έτσι και αλλιώς είναι αδύνατη σ αυτήν την έκταση μέσα από την offline θρησκευτική δραστηριότητα και τα παραδοσιακά μέσα επικοινωνίας, όπως τελετές, ομιλίες, κηρύγματα κ.ά. Οφείλουμε να σημειώσουμε εδώ ότι η αναπαραγωγή των θεσμικά διαμορφωμένων δομών εξουσίας μέσα από τις ιστοσελίδες αυτές παρέχει ένα επιπρόσθετο στοιχείο νομιμοποίησής τους, εφόσον πέρα από την αναπαραγωγή των ρόλων εξουσίας δικαιολογεί την ένταξή τους μέσα στην ελληνική κοινωνία στα πλαίσια ενός αποδεκτού θρησκευτικού κοινωνικού έργου, η ενός έργου που θα όφειλε να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Θα πρέπει όμως το έργο αυτό σε κάθε περίπτωση να είναι αποδεκτό από τις θρησκευτικές κοινότητες, οι οποίες πλέον αποκτούν απευθείας πρόσβαση στις εκκλησιαστικές δομές, όχι με την έννοια της συμμετοχής στη διοίκηση, αλλά της συμμετοχής στη γνώση των θρησκευτικών γεγονότων που συνιστούν τη θρησκευτική πρακτική, συνοδευόμενα από εικόνα, ήχο, γραφικά, video, επικοινωνία κ.α. Παράλληλα, οι ιστοσελίδες αυτές αναδεικνύουν πέρα από τους παραδοσιακούς επικοινωνητές της θρησκείας, όπως είναι οι κληρικοί ή οι θεολόγοι και μια νέα ομάδα σύγχρονων επικοινωνητών, τους εκκλησιαστικούς δημοσιογράφους, οι οποίοι αποτελούν σ έναν ορισμένο βαθμό τους διαχειριστές της θρησκευτικής πληροφορίας και τους διαμορφωτές του περιεχομένου της, οι οποίοι «αναλαμβάνουν την ανεύρεση, συλλογή, διαφύλαξη και διακίνηση πληροφοριών αρθρωμένων σε ειδήσεις, απόψεις, σχόλια, ασχολούνται με την παροχή του κατάλληλου πληροφοριακού και γνωστικού υποβάθρου, υπενθυμίζουν τους άμεσους, αλλά και τους απώτερους στόχους (ιδεώδη, «αρχές») συμβάλλουν στην ανταλλαγή απόψεων μεταξύ ρευμάτων και τάσεων που σχηματίζονται χωρίς να δημιουργούνται συνθήκες ρήξης και διάσπασης» (Νότας, 2009, σ. 32). Είναι γεγονός ότι τα νέα δίκτυα επικοινωνίας, όπως ακριβώς και τα Μ.Μ.Ε., μετατρέπουν το θρησκευτικικό γεγονός σε είδηση, πληροφορία, ενημέρωση, που σχετίζεται

7 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 7 με την ίδια τη θρησκεία ως κοινωνική κατασκευή. Η προφορικότητα του θρησκευτικού γεγονότος στις offline θρησκευτικές κοινότητες αποκτά τώρα διαστάσεις κοινωνικής διάχυσης και ανατροφοδότησης, όχι αποκλειστικά από τους επίσημους θρησκευτικούς επικοινωνιτές, αλλά και από όλους εκείνους που εμπλέκονται έμμεσα ή άμεσα με αυτό. (Καραμούζης, 2012). Στην ουσία, οι νέες ομάδες θρησκευτικών επικοινωνητών που αναδύονται διαμορφώνουν, πέρα από τα νέα δίκτυα της θρησκευτικής πληροφόρησης και τα κριτήρια της, καθιστώντας το ρόλο τους σημαντικό στη διαχείριση του θρησκευτικού λόγου, ο οποίος υποστασιοποιείται πλέον ως είδηση και πληροφορία μέσα από την οποία δομούνται και αναπαράγονται οι θεσμικά διαμορφωμένες σχέσεις εξουσίας και αναδεικνύονται οι σύγχρονοι θρησκευτικοί ρόλοι. Συνοψίζοντας, θα επισημαίναμε ότι σε μια σύγχρονη κοινωνία, η οποία έχει τα χαρακτηριστικά της εκκοσμίκευσης, οι εκκλησιαστικές ηγεσίες δεν φαίνεται να χάνουν σε κύρος, δύναμη και εξουσία από την «πίστη χωρίς ένταξη» ή καλύτερα από την «πίστη χωρίς συμμετοχή». Η Grace Dave επισημαίνει ότι «εκείνοι που υπηρετούν μια κοινωνία που πιστεύει κατά το ήμισυ, αντί για μια που δεν πιστεύει καθόλου, θα ανακαλύψουν ότι υπάρχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα σε αυτή την κατάσταση, όπως και σε κάθε άλλη. Το να διαμορφώσει κάποιος τις κατάλληλες στρατηγικές εξυπηρέτησης σ αυτό το διαρκώς εναλλασσόμενο και δύσκολα προσδιοριζόμενο περιβάλλον αποτελεί το κεντρικό και εξαιρετικά απαιτητικό έργο των επαγγελματιών του θρησκευτικού χώρου» (Dave, 2010, σ.219). Προς το παρόν οι στρατηγικές της προβολής των επαγγελματιών του θρησκευτικού χώρου και του έργου τους μέσα από τα νέα εξελισσόμενα δίκτυα επικοινωνίας, αποτελούν στοιχεία που θα κρατούν στην επικαιρότητα τις θεσμικές Εκκλησίες, «γιατί είναι ξεκάθαρο ότι οι τελευταίες όχι μόνο συνεχίζουν να υπάρχουν αλλά και να ασκούν επιρροή σε πολλούς τομείς της ατομικής και συλλογικής ζωής ακόμη και στην Ευρώπη». (Dave, 2010, σ.221). Βιβλιογραφικές αναφορές Berger, P. (1969) The Sacred Canopy: Elements of a Sociological Theory of Religion. NY: Doubleday. Berger, P. & Luckmann, T. (2003) Η κοινωνική κατασκευή της πραγματικότητας. Μια πραγματεία στην κοινωνιολογία της γνώσης. Αθήνα: Νήσος. Campbell, Η. (2007) Who s Got the Power? Religious Authorityand the Internet, Journal of Computer-Mediated Communication, τ.12 σσ Dawson, L. & Cowan, D. E. (2004). Introduction, in Religion Online. Finding Faith on the Interne,t NewYork and London, Routledge. Dave, G. (2010) Κοινωνιολογία της Θρησκείας, Αθήνα: Κριτική. Durkheim, E. (1976) The Elementary Forms of the Religious Life. London: George Alien & Unwin Ltd. Eliade, M. (2002) Το Ιερό και το Βέβηλο, Αθήνα: Αρσενίδης. Helland, C. (2000) Online Religion/Religion Online and Virtual Communitas, in J. K. Hadden and D. E. Cowan (eds), Religion on the Internet: Research Prospects and Promises. London: JAIPress/Elsevier Καραμούζης, Π. (2009) Η ψηφιακή παρουσία των θρησκευτικών προϊόντων στην κοινωνία της πληροφορίας. Ηλεκτρονικές αποτυπώσεις ή επιβλαβείς επιβιώσεις του ανορθολογισμού; Στο Σοφός, Α. (Επιμ.) Παιδαγωγικές Διαστάσεις των Νέων Μέσων, Αθήνα: Γρηγόρης, σσ Καραμούζης, Π. (2012) Ο ρόλος της θρησκευτικότητας στην κατανόηση και αξιολόγηση των κοινωνικών αντιλήψεων που αφορούν τη θρησκεία. Μια περιπτωσιολογική μελέτη. Επιστημονική Επιθεώρηση του Μεταπτυχιακού Προγράμματος «Σπουδές στην Ορθόδοξη Θεολογία» Ε.Α.Π., τ. Γ Πάτρα σσ Νότας, Β. (2009) Από το Βωμό και τον Άμβωνα στην Οθόνη. Η περίοδος της προφορικότητας και οι επικοινωνητές της. Αθήνα: Σιδέρης.

8 Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 8 Weber, Μ. (2009) Οικονομία και Κοινωνία: Κοινωνιολογία της Εξουσίας, τ. 5. μετάφραση επιμέλεια Θανάσης Γκιούρας, Αθήνα: Σαβάλλας. Whitehouse, H. (2003) Τύποι Θρησκευτικότητας. Μια γνωσιακή θεωρία της μετάδοσης των θρησκευτικών αντιλήψεων, Θεσσαλονίκη: Βάνιας. Willaime, J.P. (2004) Κοινωνιολογία των Θρησκειών. Αθήνα: Καρδαμίτσας.

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 6: Η κουλτούρα στην κοινωνιολογική θεωρία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εθνομεθοδολογία Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 9ο (σελ. 197 207) 2 Η Εθνομεθοδολογία Βασικές Θέσεις Η εθνομεθοδολογία, αποτελεί έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή

Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή Εργαστήριο Ιστορίας και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αιγαίου Διδάσκουν: Πολύκαρπος Καραμούζης, (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 8: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος Εισηγητής Δύναμη: Η πιθανότητα που έχει ο «άνθρωπος» να είναι σε θέση να «περάσει» τις δικές του επιθυμίες μέσα από μία κοινωνική σχέση παρά την αντίσταση. Εξουσία: Η εξουσία ορίζεται ως το νόμιμο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας εοντολογίας για Επαγγελματίες στην Υποστηριζόμενη Απασχόληση

Κώδικας εοντολογίας για Επαγγελματίες στην Υποστηριζόμενη Απασχόληση Κώδικας εοντολογίας για Επαγγελματίες στην Υποστηριζόμενη Απασχόληση Η Ευρωπαϊκή Ένωση για την Υποστηριζόμενη Απασχόληση (εφεξής ΥπΑπ) έχει αναπτύξει έναν Κώδικα Δεοντολογίας, που περιλαμβάνει την αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Η Συνδυαστική προσέγγιση του Basil Bernstein Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 13ο (σελ. 282 302) 2 Η συνδυαστική Προσέγγιση του Bernstein

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον

Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον Παραγωγή & διαχείριση πληροφορίας στο ψηφιακό περιβάλλον Ενότητα: Η πληροφορία στο σύγχρονο επικοινωνιακό περιβάλλον Σταμάτης Πουλακιδάκος Σχολή ΟΠΕ Τμήμα ΕΜΜΕ Η πληροφορία για την κοινωνία Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 4: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150 Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν

Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΝΕΟΤΗΤΟΣ Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν ( οδηγίες για τους μαθητές) Φεβρουάριος 2012 1. Τι είναι η «Σύνοδος των Εφήβων»

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Η εκπαίδευση ως θεσμός κοινωνικοπολιτισμικής μεταβίβασης δομολειτουργισμός και ως θεσμός κοινωνικού μετασχηματισμού κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ Το σύνολο των Πιστωτικών Μονάδων (), που απαιτούνται για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε., ανέρχονται σε 120. Αναλυτικότερα το πρόγραμμα των μαθημάτων διαμορφώνεται ανά κατεύθυνση ως εξής: 1. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΒΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση και ΤΠΕ: από την ιδέα στην πράξη. Δρ. Ι. Καραβασίλης Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης Ιονίων Νήσων

Εκπαίδευση και ΤΠΕ: από την ιδέα στην πράξη. Δρ. Ι. Καραβασίλης Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης Ιονίων Νήσων Εκπαίδευση και ΤΠΕ: από την ιδέα στην πράξη Δρ. Ι. Καραβασίλης Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης Ιονίων Νήσων Κέρκυρα 2014 Εξέλιξη των ΤΠΕ Η ραγδαία εξέλιξη των ΤΠΕ που χαρακτηρίζει την εποχή μας καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών»

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ. «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» Δημοσιοποίηση της Δράσης Έργο ΕΤΕ 4.1/13 «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για θέματα διαθρησκευτικού διαλόγου και άσκησης θρησκευτικών πρακτικών» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΟΥ «Δίκτυο συνεργασίας μεταξύ κρατών

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση & Διοίκηση Δημοσίων Επιχειρήσεων & Οργανισμών

Οργάνωση & Διοίκηση Δημοσίων Επιχειρήσεων & Οργανισμών Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Οργάνωση & Διοίκηση Δημοσίων Επιχειρήσεων & Οργανισμών Ενότητα 1: Εισαγωγή Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται με άδεια Creative Commons εκτός και αν

Διαβάστε περισσότερα

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Νίκος Ναγόπουλος Για τη διεξαγωγή της κοινωνικής έρευνας χρησιμοποιούνται ποσοτικές ή/και ποιοτικές μέθοδοι που έχουν τις δικές τους τεχνικές και

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 2ο (σελ. 52-66) Βασικές κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ενότητα 1: Ο ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ Η ΜΕΘΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

5. Η εκπαίδευση στην Κοινωνία της Πληροφορίας

5. Η εκπαίδευση στην Κοινωνία της Πληροφορίας 5. Η εκπαίδευση στην Κοινωνία της Πληροφορίας 5.1 Εισαγωγή 5.2 Τα βασικά χαρακτηριστικά της συντελούμενης αλλαγής 5.3 Οι νέες προτεραιότητες 5.4 Τα συστατικά στοιχεία του νέου εκπαιδευτικού περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Emile Durkheim Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 2ο (σελ. 52-66) Βασικές κατευθύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1942 Ξεκινά η λειτουργία της Θεολογικής Σχολής Οι σπουδές με βάση το νόμο 1268/1982 και 4009/2011 διαρθρώνονται σε 8 εξάμηνα (4 χρόνια) 1983 Σύμφωνα με το νόμο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3η: Η κοινωνική κατασκευή της πραγματικότητας και ο ρόλος του λόγου Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΡ. ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ECTS ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α/Α

ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΡ. ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ECTS ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α/Α ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 _ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α/Α ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΩΔΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Αναστασία Κ. Καδδά Δρ.Κοινωνιολογίας Υγείας Μsc Διοίκηση Μονάδων Υγείας

ΠΟΙΟΤΙΚΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Αναστασία Κ. Καδδά Δρ.Κοινωνιολογίας Υγείας Μsc Διοίκηση Μονάδων Υγείας ΠΟΙΟΤΙΚΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Αναστασία Κ. Καδδά Δρ.Κοινωνιολογίας Υγείας Μsc Διοίκηση Μονάδων Υγείας ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ «Ποιοτικές μέθοδοι έρευνας στις κοινωνικές επιστήμες»,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. LOGO

Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. LOGO Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. LOGO Γιατί να επιλέξω το Τμήμα Θεολογίας; Τι σπουδές θα κάνω; Θα βρω μετά δουλειά; Προβληματική Προοπτικές Το Τμήμα Θεολογίας αποτελεί, μαζί με το Τμήμα Κοινωνικής και Ποιμαντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ. 1. «Ορίζοντας τον ορισµό»

ΟΡΙΣΜΟΣ. 1. «Ορίζοντας τον ορισµό» ΟΡΙΣΜΟΣ 1. «Ορίζοντας τον ορισµό» ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ α). K.Marx: Θρησκεία είναι:! «η αλλοτριωµένη αυτοσυνείδηση και αυτογνωσία του ανθρώπου» «αντεστραµµένη κοσµοθεώρηση» «γενική

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013.

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Βασιλική Τσεκούρα, Διευθύντρια Κατάρτισης του ΔΑΦΝΗ ΚΕΚ, Υπεύθυνη Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Σεμιναριακό Εργαστήριο

Σεμιναριακό Εργαστήριο Σεμιναριακό Εργαστήριο Μέθοδοι και τεχνικές στη σύγχρονη Θρησκευτική Εκπαίδευση Εργαστήριο Ιστορίας και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αιγαίου Διδάσκουν: Πολύκαρπος Καραμούζης, (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΚΕΘΕΑ Τομέας Έρευνας Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΚΕΘΕΑ Τομέας Έρευνας Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιστημολογία κοινωνικής έρευνας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ: Νικόλαος Ναγόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου

ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιστημολογία κοινωνικής έρευνας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ: Νικόλαος Ναγόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιστημολογία κοινωνικής έρευνας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ: Νικόλαος Ναγόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου ΣΤΟΧΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Η κοινωνική έρευνα επιχειρεί να ανταποκριθεί και να ανιχνεύσει

Διαβάστε περισσότερα

10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ - ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ

10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ - ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ 10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ Συντονιστής: Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης π. Συμεών Βολιώτης, Θεολόγος Νομικός, Εφημέριος Ι.Ν. Αγ. Φανουρίου Ιλίου 11. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ Σ Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Αναγνώσεις σε επίπεδα η έννοια της κουλτούρας στις κοινωνικές επιστήμες αποτελεί μια από τις βασικές εννοιολογικές κατηγορίες για την

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εσωτερικοποίηση του πολιτιστικού υποσυστήματος και εκπαίδευση: Talcott Parsons Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 3ο (σελ. 67-79) 2 Talcott

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΕΝΟΤΗΤΑ 2η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ 1 ΕΝΟΤΗΤΑ 2η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ 2 Η εργασία των εκπαιδευτικών Οι εκπαιδευτικοί αποτελούν μια πολυπληθή ομάδα εργαζομένων στο δημόσιο τομέα που ασκούν μια ιδιότυπη, ως προς τη μορφή και το περιεχόμενο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΙ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΙ Ακ. έτος 2013-14 ΟΜΑΔΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΟΛΑ ΣΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΣΥΝΟΛΑ ΑΤΟΜΩΝ (GROUPS) Σχετικά σταθερή συνάθροιση ατόμων που αλληλεπιδρούν, μοιράζονται κοινούς στόχους και θεωρούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 10 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 10 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 10 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ

Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ Το Διαδίκτυο αποτελεί σήμερα εικόνα του πραγματικού κόσμου. Κάθε σκέψη, δράση και δραστηριότητα του ανθρώπου έχει μεταφερθεί και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΥΠΟΣ Ο ΤΥΠΟΣ ΣΤΗΡΙΖΕΙ ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ

Ο ΤΥΠΟΣ Ο ΤΥΠΟΣ ΣΤΗΡΙΖΕΙ ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ Ο ΤΥΠΟΣ Ο ΤΥΠΟΣ ΣΤΗΡΙΖΕΙ ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ Ο τύπος έχει αποδειχθεί ότι στηρίζει το δημοκρατικό πολίτευμα αλλά και εξαρτάται από αυτό προκειμένου να κάνει απρόσκοπτα το έργο του. Tο έργο αυτό το

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 3: Η αγροτική κοινότητα 3/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος εδώ είναι να παρουσιαστεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ

ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ 1 ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ 2 Επάγγελμα και κοινωνιολογική θεωρία Το επάγγελμα κατέχει κεντρική θέση στην κοινωνιολογική θεωρία από το 19 ο αιώνα, όταν συγκροτούνται

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Μπατζελή Πρόεδρος Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας

Κατερίνα Μπατζελή Πρόεδρος Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας Κατερίνα Μπατζελή Πρόεδρος Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας «ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΕΡΙΣΜΑ: Προκλήσεις και Ευκαιρίες στη Νέα Ψηφιακή Εποχή» Ημερίδα Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητική των επιχειρήσεων

Διοικητική των επιχειρήσεων 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Διοικητική των επιχειρήσεων Ενότητα 4 : Εσωτερικό περιβάλλον Καραμάνης Κωνσταντίνος 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Λογιστικής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Η Κοινωνιολογική Διερεύνηση της Θρησκείας

Κεφάλαιο 1 Η Κοινωνιολογική Διερεύνηση της Θρησκείας Κεφάλαιο 1 Η Κοινωνιολογική Διερεύνηση της Θρησκείας Σύνοψη Το κεφάλαιο αυτό αναφέρεται στη σχέση της Κοινωνιολογίας με τη Θρησκεία στο πλαίσιο συγκρότησης της επιστήμης της Κοινωνιολογίας της Θρησκείας.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση

Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση Ο εικοστός πρώτος αιώνας θα µπορούσε εύκολα να χαρακτηριστεί ως τεχνολογικός αιώνας µιας και τα νέα δεδοµένα µαρτυρούν αύξηση της χρήσης του ηλεκτρονικού υπολογιστή,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Το Υπουργείο Τουρισμού εκπροσωπούμενο από την Υπουργό Τουρισμού,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός ΦΑΣΗ Β: 2 ο δίωρο Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός (θεμελιωτισμός) εκφράζονται οι τάσεις εμμονής

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη 1. Κοινωνική ιάρθρωση, διαστρωµάτωση, ταξική σύνθεση Ερώτηση ανάπτυξης Nα προσδιορίσετε τους λόγους για τους οποίους οι συγγραφείς

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα Θέμα: Θρησκευτική Ελευθερία Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα αναφορικά με το περιεχόμενο του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 7: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Α.Μ 30437 Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 1. Εισαγωγή... 7 2. Θέματα νομικής ορολογίας... 9 2.1. Η νομική έννοια του διαδικτύου και του κυβερνοχώρου... 9 2.2. Το πρόβλημα της νομικής

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής Διδακτική της Πληροφορικής Ενότητα 5: Εννοιολογική Αλλαγή Δημήτριος Τσώλης Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων Τεχνολογιών Η έννοια της εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Ν. ΧΑΝΙΩΝ

ΨΗΦΙΑΚΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Ν. ΧΑΝΙΩΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Ν. ΧΑΝΙΩΝ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΛΑΝΔΡΑΚΗΣ Δήμαρχος Πλατανιά 4-8 Δεκεμβρίου 2015 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ: «Μεσόγειος-Ίσαλος Γραμμή: με το Μίτο της Αριάδνης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΑΡΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΗ β. φιλιππακοπουλου 1 Αναλυτικό Πρόγραµµα 1. Εισαγωγή: Μια επιστηµονική προσέγγιση στη χαρτογραφική απεικόνιση και το χαρτογραφικό σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η περιορισµένη εφαρµογή του δικαιώµατος της θρησκευτικής ελευθερίας στα πλαίσια της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης. (υπόθεση αλλόθρησκου δασκάλου). Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: s_polites@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ 6.1 Κοινωνικοποίηση και πολιτικοποίηση 6.1 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ 1/13 Ένταξη και ενσωμάτωση στο κοινωνικό σύνολο Οριοθέτηση ορθών συμπεριφορών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί Ορισμοί Ηγεσία είναι η διαδικασία με την οποία ένα άτομο επηρεάζει άλλα άτομα για την επίτευξη επιθυμητών στόχων. Σε μια επιχείρηση, η διαδικασία της ηγεσίας υλοποιείται από ένα στέλεχος που κατευθύνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΝΗΜΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΝΗΜΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΝΗΜΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ Ραγδαία αύξηση μουσείων και κηρυγμένων ιστορικών χώρων Κάθε μουσειακή παρουσίαση συνιστά

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings

Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings ACADEMIA ISSN, 2241-1402 http://hepnet.upatras.gr Volume 3, Number 1, 2013 BOOK REVIEW Τίτλος: Power/ Knowledge: Selected interviews and other writings 1972-1977 Συγγραφέας: M.Foucault Σελίδες: 288 Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Παρακίνηση των Εργαζομένων Αποδοχή των Αλλαγών Ηγεσία

Παρακίνηση των Εργαζομένων Αποδοχή των Αλλαγών Ηγεσία Παρακίνηση των Εργαζομένων Αποδοχή των Αλλαγών Ηγεσία 1 Κίνητρα για τους Εργαζόμενους Η αποτελεσματικότητα κάθε εργαζομένου είναι συνάρτηση των προσόντων που απαιτεί η θέση του περιεχόμενου της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 2: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Ερωτήσεις Μαθήματος 1 Ιστορία μου, αμαρτία μου, λάθος μου μεγάλο Είσαι αρρώστια μου, στενοχώρια μου, και

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Χειμερινό εξάμηνο 2016-2017 Διδάσκουσα: Μαρία Δασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τμήμα Φ.Π.Ψ. Θεματική του μαθήματος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΗΝΑ 2014 1 1. Τι είναι το e-learning; Το e-learning, η ηλεκτρονική μάθηση, είναι μια διαδικασία μάθησης και ταυτόχρονα μια μεθοδολογία εξ αποστάσεως εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2015-2016 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 31Υ007 Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη & 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης Ιστορία Εποχής

Διαβάστε περισσότερα

Οικοδομώντας μια Συστηματική Θεολογία

Οικοδομώντας μια Συστηματική Θεολογία Οικοδομώντας μια Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τέταρτη Οι Δογματικές Θέσεις στην Συστηματική Θεολογία Δόγματα στην Συστηματικότητα 1 Οδηγός Μελέτης Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19291 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2.11.2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Μανιαδάκη Πόπη Α Παρ. 1 η : Η αμφισβήτηση της κριτικής στάσης του τηλεθεατή και

Διαβάστε περισσότερα