Διπλωματική εργασία της Μαίρης Σιδηρά

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διπλωματική εργασία της Μαίρης Σιδηρά"

Transcript

1 Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ ΣΤΑ ΕΡΓΑ ΠΕΙΣΙΣΤΡΑΤΟΣ & ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ Διπλωματική εργασία της Μαίρης Σιδηρά Επιβλέπουσα καθηγήτρια Κατερίνα Κωστίου Τριμελής επιτροπή Κατερίνα Κωστίου Άννα Κατσιγιάννη Γεωργία Γκότση Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Φιλολογίας Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών: «Σύγχρονες προσεγγίσεις στη γλώσσα και τη λογοτεχνία» Ιανουάριος 2011

2 Στους γονείς μου Μιχάλη και Αλίκη Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ ΣΤΑ ΕΡΓΑ ΠΕΙΣΙΣΤΡΑΤΟΣ & ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ 2

3 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Πρόλογος σ. 4 Α. Εισαγωγή σ Ο Γιώργος Χειμωνάς και το παράδοξο 2. Μια λογοτεχνία για «το τέλος των ηρώων» σ. 10 Β. Πεισίστρατος σ «Πεισίστρατος»: Ένας πεισιθάνατος ήρωας 2. Το επώνυμο κατοπτρικό είδωλο ενός ανώνυμου εφήβου σ. 22 Γ. Μυθιστόρημα σ Μύθου ιστόρημα 2. Το «Μυθιστόρημα» ενός ανθρώπινου τέρατος σ. 62 Βιβλιογραφία σ. 76 3

4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα εργασία είναι, όπως φαίνεται και από τον τίτλο της, μια εργασία που σκοπεύει στη διερεύνηση της ταυτότητας των λογοτεχνικών προσώπων. Συγκεκριμένα, διερευνώνται οι ήρωες του πρώτου και του τρίτου λογοτεχνικού έργου του Γιώργου Χειμωνά (Πεισίστρατος, 1960, και Μυθιστόρημα, 1966). Η μέθοδος που ακολουθήθηκε είναι καθαρά κειμενοκεντρική, ενώ εφαρμόστηκαν σαν ερευνητικά εργαλεία κυρίως ορισμένες βασικές ψυχαναλυτικές αρχές. Συγκεκριμένα, όσον αφορά στον Πεισίστρατο, αντιμετωπίστηκε με βάση τη λακανική σύλληψη για το «στάδιο του καθρέφτη» και το Μυθιστόρημα με βάση την πεμπτουσία της φροϋδικής σκέψης περί συνύπαρξης του id, του ego και του superego στην οντότητα άνθρωπος. Ταυτόχρονα, επιχειρήθηκε, κατά το δυνατό, υφολογική ανάλυση των κειμένων, ώστε να καταδειχθεί η γλωσσική και αφηγηματική τεχνική με την οποία μορφοποιούνται οι ήρωες. Ως πρότυπο (και επιστημονικό προηγούμενο) για την ανάλυσή μου παρατίθεται η εφαρμογή του Δημήτρη Τζιόβα «Έρως και θάνατος: Η δυναμική της επιθυμίας στην αφήγηση», στην οποία έχουμε ακριβώς εφαρμογή των ψυχαναλυτικών αρχών σε έργα του Στράτη Μυριβήλη. Ο ίδιος προλογίζοντας την εφαρμογή του τονίζει ότι η ψυχανάλυση είναι κατεξοχήν αφηγηματική τέχνη, διότι ασχολείται με την ανασυγκρότηση του παρελθόντος, «μέσω της δυναμικής της μνήμης και της επιθυμίας», 1 άποψη που καθοδήγησε το παρόν πόνημα. Βέβαια, είναι κοινώς αποδεκτό ότι ο Χειμωνάς προσφέρεται για ψυχαναλυτική εφαρμογή. Ο λόγος για τον οποίο απεφεύχθη, τελικά, η ενασχόληση και με την Εκδρομή (1964), που εκδοτικά μεσολαβεί ανάμεσα στα δύο έργα, ήταν ότι το κείμενο αυτό εξέγειρε πολλές αντιδράσεις, 2 τις οποίες θεωρούμε ότι μια έρευνα που να το αφορά θα ήταν καλό να τις περιλάβει, αξιοποιώντας τα εργαλεία της θεωρίας της αναγνωστικής πρόσληψης, ειδικά αυτής των Hans Robert Jauss και W. Iser, όπως διαμορφώθηκαν μέσα από τις ζυμώσεις της σχολής της Φραγκφούρτης. 3 Μια τέτοια, όμως, συμπερίληψη θα προσέδιδε άλλη κατεύθυνση, όγκο και χαρακτήρα στην προκειμένη εργασία. Ανάλογη είναι και η αιτία που μας ώθησε να μη φωτιστεί η εποχή, εμμένοντας στην κειμενική πλευρά των έργων. Μόνη παράβαση τα εντός πλαισίου κείμενα που προηγούνται των ενοτήτων, τα οποία θεωρήσαμε ότι διευκολύνουν με την κινηματογραφική τους γλώσσα την πρόσληψη του κυρίως 1 Δημήτρης Τζιόβας, Το παλίμψηστο της ελληνικής αφήγησης. Από την αφηγηματολογία στη διαλογικότητα. Αθήνα, Οδυσσέας, , σ Βλ. Ενδεικτικά: Jean-Pierre Salgas, «Georges Cheimonas: Je decries des etats extremes». La Quinzaine Litteraire, 548 (1-15 Φεβρουαρίου 1990) 7-8. Αντλημένο από Γιώργος Χειμωνάς, Πεζογραφήματα. Εισαγωγή, επιμέλεια, χρονολόγιο Ευριπίδης Γαραντούδης, Αθήνα, Καστανιώτης, 2005, σ. 513, Παναγιώτης Μουλλάς, Για τη μεταπολεμική μας πεζογραφία. Κριτικές καταθέσεις. Αθήνα, Στιγμή, 1989, σ , Τάκης Σινόπουλος, Νυχτολόγιο. Αθήνα, Κέδρος, , σ Βλ. ενδεικτικά: Hans Robert Jauss, Η Θεωρία της πρόσληψης. Τρία μελετήματα. Εισαγωγή, μετάφραση, επίμετρο Μίλτος Πεχλιβάνος, Αθήνα, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», 1995, W. Iser, «H αλληλεπίδραση ανάμεσα στο κείμενο και τον αναγνώστη». Όψεις της ανάγνωσης, επιμέλεια M. Λεοντσίνη, Αθήνα, νήσος, 2000, Μίλτος Πεχλιβάνος, Από τη Λέσχη στις Ακυβέρνητες Πολιτείες. Η στίξη της Ανάγνωσης. Αθήνα, Πόλις, Μάρτιος 2008, κ.ά. 4

5 κειμένου και ότι, χωρίς να διεκδικούν επιστημονικής καταξίωσης, κινούνται στο ευρύ πεδίο της μικροϊστορίας, που τόσο έχει αναδειχθεί στις μέρες μας. 4 Σημειώνουμε πως η αφηγηματική ορολογία που χρησιμοποιήθηκε προέρχεται αποκλειστικά από τις εργασίες του Gerald Genette, μεταφρασμένες κατ επανάληψη και με διάφορες αφορμές στη χώρα μας. 5 Θα έλεγα ότι, με κάποια δόση αυθαιρεσίας και επηρεασμένη από τη διάδοσή της, χρησιμοποιήσαμε την ορολογία ως δεδομένη, αν και ελέγχουμε πάντα την ορθότητά της. Τέλος, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τις καθηγήτριες Άννα Κατσιγιάννη, Γεωργία Γκότση, Στέση Αθήνη και, ιδιαίτερα, την επιβλέπουσα καθηγήτρια Κατερίνα Κωστίου, για την πολύτιμη και πολύπλευρη προσφορά τους σε όλη τη διάρκεια του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Σύγχρονες προσεγγίσεις στη γλώσσα και τη λογοτεχνία», τελικός καρπός του οποίου είναι η παρούσα διπλωματική εργασία. 4 Βλ. ενδεικτικά: Γιάννης Δάλλας, «Η μεταπολεμική πεζογραφία και η μικροϊστορία: η λανθάνουσα συνάντηση μιας τεχνικής και μιας μεθόδου (μέσα από τις ατομικές φωνές ως μαρτυρίες του υποστρώματος)», «Επιστημονικό συμπόσιο (7 & 8 Απριλίου 1995): Ιστορική πραγματικότητα και νεοελληνική πεζογραφία ( )». Αθήνα, Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας, 1997, σ , Ρέα Γαλανάκη, «Βασιλεύς ή στρατιώτης»; Σημειώσεις, σκέψεις, σχόλια για τη λογοτεχνία. Αθήνα, Άγρα, 1997, σ , κ.ά. 5 Βλ. ενδεικτικά: Genette, Gerald, «Τα όρια της διήγησης», Τα όρια της διήγησης. Μετάφραση Έλενα Θεοδωροπούλου, Αθήνα, Καρδαμίτσας, 1987, σ , Gerald Genette, Εισαγωγή στο Αρχικείμενο. Μετάφραση Μήνα Πατεράκη Γαρεφή, Αθήνα, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», 2001, Gerald Genette, Σχήματα ΙΙΙ. Μετάφραση Μπάμπης Λυκούδης, Αθήνα, Πατάκης, 2007, Δερμιτζάκης, Μπάμπης, Αφηγηματικές τεχνικές. Ελληνική πεζογραφία και δραματουργία. Αθήνα, Gutenberg, 2000, Τσατσούλης, Δημήτρης, Η περιπέτεια της αφήγησης. Δοκίμια Αφηγηματολογίας για την ελληνική και ξένη πεζογραφία. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 1997, Ερατοσθένης Καψωμένος, Αφηγηματολογία. Θεωρία και μέθοδοι ανάλυσης της αφηγηματικής πεζογραφίας. Αθήνα, Πατάκης, 1995, κ.ά. 5

6 Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από το 1960 έχει αποσυρθεί «Το τραμ το τελευταίο», ασημένια κέρματα των 20 δραχμών έχουν κάνει την εμφάνισή τους, ο Λυκαβηττός και ο λόφος του Φιλοπάππου φωταγωγούνται, η Δόρα Στράτου αποκτά το θέατρό της, με τους χορευτές να κρατούν ζωντανή την παράδοση. [ ] «Εκεί ψηλά στον Υμηττό», γράφει ο Μάνος Χατζιδάκις, «υπάρχει κάποιο μυστικό» [ ] και «It is a hard day s night» τραγουδούν οι Beatles, η νύχτα που έρχεται υποφέρεται μόνον με την αγάπη Ο Γιώργος Χειμωνάς και το παράδοξο Η φροϋδική παρακαταθήκη ασπάζεται την υπόθεση ότι η ψυχική υγεία αντικατοπτρίζεται σε έναν απολογισμό ζωής, αφηγηματικά συνεκτικό. Αντιστρόφως, η ασθένεια συμποσούται, τουλάχιστον εν μέρει, «με τη δυσφορία της ασυνάρτητης ιστορίας ή με έναν ανεπαρκή αφηγηματικό απολογισμό του εαυτού». 7 Επιχειρώντας μιαν «α-γενή» μετάθεση της ψυχικής στη λογοτεχνική παραγωγή, παρατηρούμε ότι ο πεζογράφος Γιώργος Χειμωνάς μετέρχεται επίμονα έναν λόγο γραμματικά ανοίκειο, βιωματικά ξένο, συντακτικά ατιθάσευτο, πλην προσφυώς και προγραμματικά εγγεγραμμένο στην περιοχή του «άλλου». Του «άλλου λόγου» που αποδείχθηκε η λογοτεχνία (από τους Ρώσους φορμαλιστές και ύστερα), που μιλά η ασύνειδη περιοχή μας, που χειρίζεται η διαλεκτική μας προδιάθεση, που ενσαρκώνει, τέλος, κάθε αλλότρια φωνή, συνανθρώπου ή εαυτού. Αυτή, όμως, η ά- τακτη και άν-αρχη γραφή, αν και εκκεντρική, αποκαλύπτεται έκκεντρη, υπάκουη στις υφολογικές της νόρμες, «δομημένη» στην τάξη μιας ποιητικής γραμματικής 8 και μιας έννοιας: Ο Χειμωνάς αφηγείται τη «θαμμένη ιστορία της επιθυμίας», που μεταμφιεσμένα επανασυστήνει τον εαυτό της στη γλώσσα του παρόντος. Ο συγγραφέας είναι ο κατάσκοπος της αλλόκοτης και παράδοξης κάλυψής της, την αδράχνει και ακαριαία τη φωτογραφίζει. Σκοτεινή, γκροτέσκα, υγρή, αινιγματική, αδηφάγα, εμπαθής και σεξουαλική η επιθυμία κουβαλά όλο το αίνιγμα της ανθρώπινης καταγωγής, για το φροϋδικό τουλάχιστον ευαγγέλιο. Το «παράδοξο» προκύπτει αφενός από τον απόκοσμο λόγο της αφετέρου από την πειθήνια παράδοσή της στην τεχνοτροπιακή μηχανή του Χειμωνά. Γιατί το εμπρόθετα ασυνάρτητο είναι συναρτημένο από το δημιουργικό «εγώ», που ενδιαφέρεται για την «αναλογία» ανάμεσα στο λόγο και το θέμα του. 9 Επομένως, για να 6 Ελένη Μπίστικα, «Η Ελλάδα στον καθρέφτη της δεκαετίας του 60». Καθημερινή, Επτά Ημέρες, ( ) Steven Marcus, «Freud and Dora: Story, History, Case History». Partisan Review, 41: 1 (1974) Βλ. Άλκηστις Σουλογιάννη, Ο δημιουργικός λόγος του Γιώργου Χειμωνά. Θεωρία και εφαρμογή. Θεσσαλονίκη, Παρατηρητής, 1997, σ Το θέμα της αναλογίας θέματος και γραφής, που θεωρούμε βασικότατο για την εκτίμηση της πεζογραφίας του, θίγει και ο ίδιος ο συγγραφέας στη Δύσθυμη Αναγέννηση: «[ ] η λογοτεχνία είναι η θεία αναλογία (τα πάντα εν αναλογία ποιούνται, ό,τι κάνει ο άνθρωπος) η οποία συγκρατεί σε στερεές συμπαγείς μορφές ή την αφήνει να διαφύγει μέσα από κενές, διάτρητες- την κίνηση του κόσμου που όταν ακινητοποιηθεί γεννά την γεωμετρία [ ] η οποία [ ] αποκαθιστώντας, συλλέγοντας τον διασπαθισμένον λόγο μας, κάνει αισθητές, τις εντοπίζει, τις διεσπαρμένες αρμονίες των πραγμάτων ενεργώντας όπως εκείνες: διασκορπά κι ενώνει και παρευρίσκεται και λείπει. Προς αυτές σύρει βίαια τον λόγο κι όταν η βιαιότητα αυτή είναι σφοδρή η λογοτεχνία γίνεται μεγάλη [ ] Γιατί η αναλογικότητα είναι η εγγενής ιδιότητα [των πραγμάτων] που επικρατεί πάνω από όλες τις άλλες, που 6

7 επανέλθουμε στην εναρκτήρια σκέψη του κεφαλαίου, ο συγγραφέας προικίζει την ά-λογη φωνή της επιθυμίας με συνεκτική αφήγηση. Στο δοκίμιό του Το παράδοξο (1919), ο Freud αξιοποιεί την απόφανση του Shelling «παράδοξα είναι όλα όσα, ενώ έπρεπε να μένουν κρυμμένα και μυστικά, έρχονται στο φως». 10 Ο ίδιος στο Πέραν της αρχής της ηδονής (1920), αναφέρεται στο «σκοτεινό τρόμο» που καταλαμβάνει τον άνθρωπο, όταν το απόκρυφο και το θεσμικά άρρητο αποκτήσει ομιλία, ώστε η συνείδηση να μπορέσει να το ακροαστεί. Η επίγνωση της θραύσης της ακεραιότητας και της ζωτικής απειλής κλονίζουν τον ψυχισμό, που αισθάνεται δεσμώτης μιας «δαιμονικής δύναμης». 11 Διασαφηνίζει, δε, ότι δεν είναι το απόρρητο καθαυτό αλλά η καταναγκαστική του επενέργεια που δρα παραλυτικά για το υποκείμενο. Καταναγκασμός, όμως, για τον πατέρα της ψυχανάλυσης, δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια πρόσκληση σε επανάληψη, την οποία εκόντες άκοντες αποδεχόμαστε, είτε συλλογικά, υπό μορφή τελετουργικής αναπαράστασης, είτε ατομικά, υπό μορφή καθηκοντολογικής συνήθειας, εμμονής ή και πιο ακραίων μεταμορφώσεων του «εγώ». Ο Neil Hertz συναρτά τη δύναμη του καταναγκασμού και της επιβαλλομένης επανάληψης που εγγενώς επιφέρει με τις δυνατότητες της ρητορικής, ήτοι μιας μορφής του έντεχνου λόγου: «[ ] η επανάληψη γίνεται ορατή όταν παίρνει χρώμα ή απόχρωση από εκείνο που επαναλαμβάνεται και αυτό το τελευταίο λειτουργεί όπως η ζωηρή και έντονη γλώσσα, η οποία προσδίδει ένα είδος ρητορικής συνοχής σε ό,τι διαφορετικά θα ήταν ανείπωτο. Τότε, οτιδήποτε και αν είναι το επαναλαμβανόμενο [ ] δείχνει εντονότερα παράδοξο, όταν γίνεται χρωματισμός μόνον, δηλαδή όταν καταλήξει να φαίνεται, εντελώς αναίτια, ρητορικό». 12 Επανερχόμενοι στο συγγραφέα μας, με ευκολία αναγνωρίζουμε τις πηγές του εκπορευομένου από το λογοτεχνικό του έργο παραδόξου: Ο Γιώργος Χειμωνάς καταδύεται στην επτασφράγιστη ζώνη της ύπαρξης και μυθοπλαστικά αναπλάθει τη μυστική της ζωή. Η ένταση της φρικώδους αποκάλυψης επιτείνεται και παρατείνεται από την προφορικότητα της γραφής του. Μακράν και εγγύς της ρητορικής τέχνης, απομονώνει από τις ιδιότητές της την πλέον δραστική: την αμεσότητα της απεύθυνσης. Μια άλλη παράδοξη γραμμή διαγράφεται στο σημείο αυτό. Η ρήξη των συνόρων προφορικού και γραπτού λόγου, ειδάλλως ομιλίας και κειμένου. Όσο κι αν τα όρια του μοντέρνου μυθιστορήματος διευρύνθηκαν αιφνιδιαστικά στις αρχές του 20 ού αιώνα, η γη της αναγνωστικής προσδοκίας αποφαίνεται ολισθηρή, όταν το χώμα της ρέει, αποκολλάται, χάνεται, σαν «έπος πτερόεν», σαν προφορικός λόγος και, μάλιστα, «πάσχων». Ο τελευταίος αυτός χαρακτηρισμός συνίσταται καταρχάς στον πολλάκις διαπιστωμένο ακρωτηριασμό της φράσης, η συνηθέστερη εκδοχή του οποίου είναι η απότομη, συντακτικά ατεκμηρίωτη, εν είδει συγκοπής, περάτωσή του. Αλλά και η «κατηγορηματική σύγχυση», η απορία, δηλαδή, που γεννά το ρηματικό περιβάλλον όσον αφορά στους όρους του (ποιος μιλά, ποιος ανταποκρίνεται, πού, τελικά, μεταβιβάζεται η ενέργεια, ποιο το υποκείμενο που ενεργεί, κ.ά.). Λόγος «πάσχων», επίσης, και είναι όλες επίκτητες [ ]. Η κάθαρση στην τραγωδία δεν είναι παρά ζήτημα αναλογίας»: Γιώργος Χειμωνάς, Η Δύσθυμη Αναγέννηση. Όγδοο μάθημα για τον Λόγο. Αθήνα, Ύψιλον/βιβλία, 1987, σ Neil Hertz, «Ο Φρόιντ και ο άνθρωπος με την άμμο», Λογοτεχνία και ψυχανάλυση. Εξάντας/ Σύγχρονη θεωρία της λογοτεχνίας, Αθήνα, 1990, σ Hertz, ό.π., σ Hertz, ό.π., σ Η επισήμανση με πλάγια γραφή ανήκει στο συγγραφέα. 7

8 εξαιτίας της σημασιολογικής του ποιότητας, που ακολουθεί με συνέπεια τα εξωτερικά «τραύματα»: Ο θάνατος, η αυτοκτονία, η εξάρτηση, ο φόνος, η ασθένεια, το νοσοκομείο, το σημείο τομής έρωτα θανάτου, αναγνωρίζονται ως προσφιλείς θεματικοί πυρήνες του Χειμωνά, σε όλη τη λογοτεχνική του πορεία. Οι αναφερόμενες, παρόλα αυτά, τομές, εγκοπές, τμήσεις και οι λοιπές αιχμηρές υφολογικές και σημασιολογικές του εμμονές δεν αποτελούν παρά υποδείξεις σχολαστικού και αμηχανία φιλολόγου. Μια ευλαβικότερη ανάγνωση επιτάσσει την αναγκαιότητα της υπερβολής αν θεωρήσουμε ως τέτοια την προσήλωσή του στο φρικτό και το τερατώδες- και διαφωτίζει την αυστηρή γραμματική του αντηχητικού του λόγου. Σύντομα θα διαπιστώσουμε ότι η απρόσμενη δόση του αποτρόπαιου είναι και αναγκαία και παραπλανητική. Οι συνταγματικές και παραδειγματικές αλληλουχίες είναι συγκροτημένες με επιμέλεια και κατά τον αρμόδιο τρόπο, εφόσον πρόκειται για τη σύζευξη της αναπαράστασης της επιθυμίας και της επιθυμίας για αναπαράσταση. Όσον αφορά στην περιφορά μας στον πένθιμο, αιμάτινο και αιματηρό του κόσμο, γρήγορα θα εννοήσουμε ότι λειτουργεί περίπου ως ξόρκι, κάτι ανάλογο με την εθιμοτυπία των πρωτογόνων που παρουσίασε ο Freud στο βιβλίο του Τοτέμ και ταμπού (1913): Μας αποτρέπει να δούμε ακόμη βαθύτερα, στο α-πρόσωπο χάος της ύπαρξης, στο χώρο που διεκδικούν αμφότερες η ψυχολογία και η δαιμονολογία. Από την άλλη, τα «όμοια» πάθη ηρώων και λεκτικών περιοχών, δρουν ομοιοπαθητικά για αμφότερα τα πάσχοντα μέλη. Όπως διατείνεται ο Hertz για τους συγγραφικούς χειρισμούς του E.T.A. Hoffmann, στο διήγημα Ο άνθρωπος με την άμμο, που ερμηνεύει ο Freud στο Παράδοξο, «[ ] οι χειρισμοί του Hoffmann έχουν ως αποτέλεσμα να κάνουν τον αναγνώστη να αισθάνεται συγκεχυμένα ότι η ζωή του [ήρωα], τα γραπτά του, η διήγηση του αφηγητή, το κείμενο του Hoffmann και η συνεπαρμένη αποδοχή του από τον ίδιον τον αναγνώστη, παρακινούνται από την ίδια ενέργεια και κάνουν ακριβώς αυτό: την αναπαριστάνουν, γεμίζουν με χρώμα τα μόλις διακρινόμενα περιγράμματά της, την υποχρεώνουν, αν κάτι τέτοιο είναι δυνατό, ν αφήσει ένα ανεξίτηλο περίγραμμα». 13 Ίσως η, έστω και ακροθιγώς, κατάδειξη ενός ρομαντικού προγόνου σαν τον Hoffmann να μην είναι ακραία, καθώς τα έξαλλης μυθοπλασίας, μα τόσο εύφορης φαντασιακής σχεδίασης παραμύθια του Γερμανού, έχουν απορροφήσει το ειρωνικό ασύμπτωτο του «εγώ» και της συνείδησης και τη διαπεραστική οσμή του θανάτου μέσα στο ίδιο το υποκείμενο. Εξάλλου, η τρομακτική ανταρσία του ήρωα του Χειμωνά συμπλέει, στην πρωτότυπη δύναμή της, με την κατάργηση των ορίων ανάμεσα στον άνθρωπο και το σύμπαν των Γερμανών Ρομαντικών της Ιένας. Σε κάθε περίπτωση, είμαστε υποχρεωμένοι να συναινέσουμε στη διαπίστωση εξαιρετικών αναλογιών και ομοιοτήτων ανάμεσα στη μοίρα των ηρώων του Χειμωνά και στην επεξεργασία των αφηγημάτων του. Η εξακολουθητική αυτή συστοιχία θραύει κάθε δυνατότητα ακούσιας, τυχαίας ή συμπτωματικής, εμφάνισής της, γινόμενη δείκτης ενός έντεχνου μετωνυμικού παιχνιδιού ανάμεσα στη μορφή και το περιεχόμενο. Ακόμη και η ρεαλιστική καταγωγή της μετωνυμίας 14 δε 13 Hertz, ό.π., σ Βλ. Δημήτρης Τζιόβας, «Η επάνοδος της ρητορικής: Ρεαλισμός και μετωνυμία». Μετά την αισθητική. Θεωρητικές δοκιμές και ερμηνευτικές αναγνώσεις της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Αθήνα, Γνώση, 1987, σ

9 φαίνεται ασύστατη προς το χειμωνικό σύμπαν η ευρυχωρία, εξάλλου, του προσδιορισμού «ρεαλιστικός» περιλαμβάνει και αρκετές μοντερνιστικές εκφάνσεις. 15 Μήπως, άλλωστε, και ο «σοσιαλιστικός ρεαλισμός» ως κίνημα μιας μοντερνιστικής πρωτοπορίας δεν εκδηλώθηκε; Ακόμη, οι πολλαπλές επαναλήψεις μεγαλύτερων ή μικρότερων λεκτικών συνόλων, πέρα από τις ηχητικές ποιητικές τους συμβολές και τη μπαχτινική συνήχηση αλλότριων ειδών που προκαλούν στα κείμενα του Χειμωνά, 16 προσδίδουν την αίσθηση μιας «ρίψεως εν αβύσσω», καθώς η κατάσταση του πάθους (ακατανίκητη εμμονή, μαγνητική δεοντολογία, διαπίδυση του υποσυνειδήτου, αταξία συντακτικής φύσεως) αναδιπλασιάζεται, σε μιαν ατέρμονη μετωνυμική αλληλουχία. Πάντως, η μεγιστοποιημένη αφηγηματική και διηγηματική ρευστότητα έλκει τον αναγνώστη στη σκηνή, για να παραβρεθεί, μεταξύ άλλων, και σε έναν αγώνα ρητορικής δεξιότητας ανάμεσα σε συγγραφέα και εκάστοτε ήρωα. Ή, με άλλους όρους, στην παράσταση μιας τιθασευμένης στις λογοτεχνικές ανάγκες μορφής που μιλά παραληρηματικά. Η βασική επιδίωξη, μάλιστα, του αφηγητή και κεντρικού ήρωα στο πρώτο μυθιστόρημα του Γ. Χειμωνά Πεισίστρατος (1960) είναι ακριβώς αυτή: η σύνθεση, καταρχάς, ενός διηγήματος που εντάσσει ο συγγραφέας στο μυθιστορηματικό κορμό, με τίτλο «Υπερβολικό διήγημα» και η μελλοντική δημιουργία ενός ευρύτερου μυθιστορηματικού συνόλου, ενός αξιολογικά υπερ-έργου, που θα τιτλοφορείται «Ο βασιλιάς της Καρθαγένης». Πριν, όμως περάσουμε στην αντιμετώπιση των ηρώων στο εν λόγω αφήγημα, ας καταφύγουμε εκ νέου στον Hertz : Όταν αιωρούμαστε ανάμεσα στην αμφιθυμία της συνείδησης να συγκατανεύσει ανάμεσα στη λογοτεχνία και τη μη λογοτεχνία, ταλάντωση που προκύπτει από το φόρτο μιας «επανάληψης εν δράσει, χρωματισμένης με εκθαμβωτικούς τόνους επιθετικότητας, τρέλας και βίαιου θανάτου», σ αυτές, λοιπόν, τις μεταιχμιακές μας συνειδησιακές εμπειρίες μπορούμε να πούμε ότι βιώνουμε το παράδοξο Βλ. Damian Grant, Ρεαλισμός. Μετάφραση Ιουλιέττα Ράλλη Καίτη Χατζηδήμου, Αθήνα, Ερμής/Η γλώσσα της κριτικής, σ Βλ. Mikhail Bakhtin, «Ο πολυγλωσσισμός στο μυθιστόρημα». Προβλήματα λογοτεχνίας και αισθητικής. Μετάφραση Γιώργος Σπανός, επιμέλεια Αλέξης Ζήρας, Αθήνα, Πλέθρον, 1980, σ Hertz, ό.π., σ

10 [ ] Η πρόκληση, η ρήξη, η απελευθέρωση. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι κάτι τέτοιο είχε γίνει στην Ευρώπη και τη δεκαετία του 30, και μάλιστα σε πιο ακραίο βαθμό. Όμως, η επαναστατημένη νέα γενιά της δεκαετίας του 30 με επίκεντρο τους σουρεαλιστές- λειτουργούσε σχεδόν περιθωριακά. Ενώ τη δεκαετία του 60 και ο τελευταίος «γεγές» της γης συμβόλιζε μια φοβερή ανατροπή στα μάτια των προηγούμενων γενεών [ ] Για μια στιγμή στη δεκαετία του 60 όλοι έγιναν ένα, όσο και αν σε επίπεδο κατεστημένου ο αναχρονισμός, η μαύρη αντίδραση και η αγριότητα κυριαρχούσαν Μια λογοτεχνία για το «τέλος των ηρώων» Το φθινόπωρο του 1960 ο Γιώργος Χειμωνάς εξέδωσε στη Θεσσαλονίκη το πρώτο λογοτεχνικό του βιβλίο, τον Πεισίστρατο. 19 Ο ίδιος στο οπισθόφυλλο της 2 ης έκδοσης (1980) αναφέρει: «Ήμουν έφηβος όταν πρωτόγραψα τον Πεισίστρατο, γύρω στα Εκδόθηκε τρία χρόνια αργότερα, χάρη στο χρηματικό έπαθλο του Δήμου Θεσσαλονίκης 20 και με λίγες προσθήκες από τις εν τω μεταξύ εμπειρίες μου του φοιτητού Ιατρικής. Πιστεύω πως η διαδρομή μου αρχίζει με το δεύτερο βιβλίο, την Εκδρομή, γι αυτό και δίσταζα να τον ξαναεκδώσω. Τον κρατούσα πάντα σαν ένα νεανικό βίωμα, εξομολογημένο μ έναν άξεστο τρόπο. Αλλά αυτού του είδους η άξεστη γραφή θα συνεχισθεί και στα επόμενα βιβλία μου και δίνω μιαν απόλυτη θετική έννοια σ αυτή τη λέξη, άξεστος. 21 Σημαίνει τον θαρραλέο, όσο και δύσκολο τρόπο, να μιλάς για το πρόσωπο του ανθρώπου, τις αιματηρές σχέσεις του με τον άλλον και με το άλλο, για τα ανθρωποβόρα οράματα, τις κατακόρυφες θανάσιμες πράξεις. Πολλά από αυτά υπάρχουν ήδη στον Πεισίστρατο. Πέρα όμως από αυτά, ο Πεισίστρατος, συγκεκριμένα, είναι η ιστορία ενός εφήβου που αγωνίζεται να υπάρξει και να δικαιωθεί μέσα σ εκείνη την βουβή, εσπερινή Θεσσαλονίκη, με τη γνωστή της (για όσους την ζήσαμε από παιδιά) πολύτιμη αθλιότητα. Και όχι απλά να δικαιωθεί αλλά να δικαιωθεί σαν μια δαιμονική ιδιοφυία. Το υπερβολικό διήγημα που φαινομενικά, είναι όλος ο κόπος κι όλη η μανία αυτού του εφήβου, είναι ο φοβερός κόπος και η ανήμερη μανία του να γίνει ο βασιληάς της Καρθαγένης». Με έναν λόγο, επομένως, «άξεστο», θα μας κοινωνήσει την «ιστορία ενός εφήβου» και κυρίως τις εκπορευόμενες από το είδος της γραφής «αιματηρές σχέσεις του με τον άλλον και με το άλλο», σε χώρο απτό, στη «βουβή, εσπερινή Θεσσαλονίκη». Ταυτόχρονα, μας μεταγγίζει την «ανήμερη μανία» του νέου αυτού να δικαιωθεί κοινωνικά, γινόμενος «ο βασιληάς της Καρθαγένης». Αρχικά, παρατηρούμε την άμεση συσχέτιση του τρόπου γραφής με τη στοχοθεσία και τη 18 Γιώργος Νοταράς, «Απόλυτη ρήξη». Καθημερινή, Επτά Ημέρες, ( ) Εφεξής οι παραπομπές στο έργο θα ακολουθούν το κείμενο της 2 ης έκδοσης: Γιώργος Χειμωνάς, Πεισίστρατος. Επιμέλεια Δημήτρης Καλοκύρης, Αθήνα, Ύψιλον/βιβλία Υψικάμινος, , Α ανατύπωση Την ίδια έκδοση ακολουθεί και ο Γαραντούδης στο: Γιώργος Χειμωνάς, Πεζογραφήματα. Εισαγωγή, επιμέλεια, χρονολόγιο Ευριπίδης Γαραντούδης, Αθήνα, Καστανιώτης, 2005, σ Ο ίδιος στο περιοδικό Πολιορκία αναφέρει πως το πρωτόλειο διάβασαν οι Μανόλης και Νόρα Αναγνωστάκη, οι οποίοι και τον παρότρυναν να το υποβάλει στον ετήσιο λογοτεχνικό διαγωνισμό του δήμου Θεσσαλονίκης. Ο συγγραφέας ανταποκρίθηκε και κατέκτησε έπαινο, ανερχόμενο σε δραχμές. Με το ποσό αυτό, τύπωσε τον Πεισίστρατο «στον πολύ γνωστό και δύσκολο τυπογράφο της Θεσσαλονίκης Νικολαΐδη». «Πεισίστρατος, 1960». Πολιορκία, 10:4:3 (Μάιος Ιούλιος 1987) σ Η πλάγια γραφή, όπου απαντά, ανήκει στο συγγραφέα. 10

11 νοηματοδότηση του μυθιστορήματος. Το «άξεστον» του λόγου εφεξής θα επισύρει και θα σημαίνει προγραμματικά την ομιλία για το πρόσωπο του ανθρώπου, το σχεσιακό του περιβάλλον, την άγρια φύση των οραμάτων του και τη θανάσιμη διάστασή του. Συνοπτικά, προκειμένου να αναδείξουμε τη χαρακτηρολογική διάσταση και το χειρισμό των ηρώων, θα θίξουμε την ιδιοτυπία της γραφής, που πρόκρινε ο συγγραφέας ως κατάλληλη και για τα εννέα μυθοπλαστικά του βιβλία. Συγκεκριμένα, αξιοποιώντας το σώμα του Πεισίστρατου, θα εστιάσουμε στην προφορικότητα, την αποσπασματικότητα, το διαμελισμό της γραμματικής νομοτέλειας και την επιτηδευμένη σιωπή που «εύγλωττα» ο λόγος του απηχεί. Φυσικά, τα στοιχεία αυτά σταδιακά ωριμάζουν, αποκτώντας, ήδη από τη δεύτερη εμφάνισή του, την Εκδρομή (1964), την αίγλη της ιδιοτυπίας. Ήδη επισημάναμε την προφορικότητα και την αποσπασματικότητα της γραφής του. Ο ίδιος, εξάλλου, είναι κατηγορηματικός όσον αφορά στην προφορικότητα του λόγου, διάσταση που υποδεικνύει και ως δείκτη ωρίμανσης του έργου του και ως κριτήριο ενδελεχούς πρόσληψής του: «[ ] η γραφή μου, το γράψιμό μου, είναι προφορικός λόγος. Αυτό το έχω ξαναπεί. Τι εννοώ μ αυτό: Το τελικό κριτήριο και το ουσιαστικό κριτήριο της ωριμότητας ενός κειμένου μου μού δίνεται από την ανάγνωσή του που κάνω εγώ ο ίδιος. [ ]». 22 Αλλά και στο δοκιμιακό του Ένατο μάθημα για τον Λόγο, θα ανακινήσει το θέμα: «[ ] Εγώ γράφοντας μιλάω, δηλαδή ξέρω ότι ένα κείμενο είναι γραμμένο, είναι τελειωμένο, από τη στιγμή που θα το διαβάσω, θα το προφέρω, θα το αρθρώσω. Μόνον έτσι καταλαβαίνω. Πρόκειται λοιπόν για προφορικό λόγο». 23 Απόρροια της αεικίνητης προφορικότητας, η απουσία ή η συρρίκνωση της στίξης, η εμφατική ή εμμονική επανάληψη, η αναπάντεχη παύση, η απώλεια ή η μετάθεση του γραμματικού προσώπου. Επικαλούμαστε και πάλι το συγγραφέα, για να υπογραμμίσουμε τη συνειδητότητα των ανωτέρω χαρακτηριστικών και την ιδεολογική φιλοσοφική προέλευσή τους. Στη διαπίστωση του συγγραφέα Αλέξη Σταμάτη ότι η στίξη και η σύνταξη στα κείμενα του Χειμωνά «παθαίνουν», αποκρίνεται: «Αυτά είναι τα ελαττώματα του γραπτού λόγου. Είναι τα μειονεκτήματα και οι αναπηρίες ενός λόγου ο οποίος είναι υπόθεση εντελώς συμβατική. Στον προφορικό λόγο δεν έχουμε στίξη έχουμε προσωδία, τονισμούς, σχεδόν μουσικούς». 24 Τα παρατιθέμενα δεν αποσκοπούν στο φωτισμό της γραφής του ως συνειρμικής φλυαρίας ή ως υποσυνείδητης αποβολής. Ο Ευριπίδης Γαραντούδης, σχολιάζοντας τη φύση του συγγραφικού του εργαστηρίου, κάνει λόγο για επανειλημμένες επεξεργασίες της αρχικής σύνθεσης, κάτι που πιστοποιείται και από συνεντεύξεις του συγγραφέα «και από τα, σωζόμενα στην αυτόματη γραφή τους και δημοσιευμένα, στάδια επεξεργασίας μέρους του Γάμου και ολόκληρου σχεδόν του Αδελφού». 25 Θα πρέπει στο σημείο αυτό να διαλευκάνουμε ότι μιλώντας για στίξη στο έργο του Χειμωνά υποδηλώνουμε κυρίως την τελεία. Η Άλκηστις Σουλογιάννη κάνει λόγο 22 Κωνσταντίνος Αν. Θεμελής, Πορτραίτο ενός πρίγκιπα. Δύο συνομιλίες με τον Γιώργο Χειμωνά. Αθήνα, Ίνδικτος, 2000, σ Γιώργος Χειμωνάς, Το ένατο μάθημα για τον Λόγο. Ομιλία Συζήτηση. Αθήνα, Καστανιώτης, 2001, σ Αλέξης Σταμάτης, «Έχω βαρεθεί να ακούω ότι είμαι δυσνόητος». Η Καθημερινή (14 Νοεμβρίου 1999). 25 Γιώργος Χειμωνάς, Πεζογραφήματα. Εισαγωγή, επιμέλεια, χρονολόγιο Ευριπίδης Γαραντούδης, Αθήνα, Καστανιώτης, 2005, σ

12 και για «ειδοποιό χρήση του ερωτηματικού και του θαυμαστικού», αλλά και για την εμφάνιση του κόμματος και της άνω τελείας αποκλειστικά στον Πεισίστρατο. Προσγράφει τη στίξη στο συνολικό προθεσιακό σχέδιο του συγγραφέα, που απαγορεύει, με τη σχετική ή απόλυτη αστιξία, μια μονοσήμαντη ερμηνεία. Γενικότερα, θεωρεί ότι η φειδωλή στίξη συνεισφέρει στη δημιουργία του κατάλληλου γλωσσικού περιβάλλοντος, ώστε να διαχυθεί αβίαστα και αψιμυθίωτα ο παραληρηματικός συχνά λόγος των ηρώων, αλλά και να προβληθούν οι υπόγειες διασυνδέσεις των αφηγηματικών φωνών. 26 Όσον αφορά στη «χρήση» της σιωπής, η Σουλογιάννη διαβλέπει τη χειμωνική τακτική να εγκαταλείπει λευκά αποσπάσματα ή και λευκές σελίδες ως το κενό που εμβολίζεται στο κείμενο ή και ως το κείμενο που εκβάλλει σε κενό, μέσα από το ρου της σιωπής, που συνεπάγεται το κενό δια του λευκού χαρτιού. 27 Ο George Steiner, σε μια φιλοσοφικότερη θεώρηση, ασπάζεται την αδυναμία της τέχνης να διακοσμήσει με γοητεία τη βαρβαρότητα. Ανατρέχει στη σιωπή, προκειμένου να αντηχήσουν οι απόλυτες παρουσίες του απάνθρωπου στο σύγχρονο «τελείν». 28 Οι «κατακόρυφες θανάσιμες πράξεις» του Χειμωνά πιστεύουμε ότι χρήζουν ανάλογης σιωπηρής προστασίας, προκειμένου να ενσταλάξουν στο κείμενο τη δύναμη της φρίκης. Οι κοινοί γλωσσικοί τόποι εκδιώκουν την αποστροφή και το ρίγος και ο συγγραφέας μας τούς εξορίζει, μετά βδελυγμίας, από το έργο του. Επιπλέον, για τον Steiner «ο θάνατος είναι η παύση του λόγου. Είναι η τελεία που διακόπτει το κείμενο της έναρθρης ύπαρξης. [ ] Στο θάνατο έρχονται αντιμέτωπες η γραμματική και η σημασία της σιωπής, κλείνοντας τον κύκλο της ανθρώπινης σημασίας». 29 Ο Χειμωνάς, που σε συνέντευξή του ορίζει τη λογοτεχνία ως «την ηχώ των λέξεων μέσα στη σιωπή», 30 φαίνεται να έχει ενστερνιστεί το δίπολο του Steiner ζωή/λόγος vs θάνατος/σιωπή, συνθέτοντας έναν λόγο περί θανάτου που εκφωνεί η εσώτατη ζωή. Όταν ο θάνατος κυριαρχεί, η έναρθρη ζωή σιωπά ή εν είδει πένθους λευκοντύνεται, σαν τα κενά τυπογραφικά διαστήματα του Χειμωνά. Έτερη όψη του χειμωνικού κενού, ενταγμένη παρόλα αυτά στην πολυσημία του έργου αυτού, παραδίδεται από τον Δημήτρη Μαρωνίτη, που μεταφράζει σε κενό τη συνολική αποβλεπτικότητα των χειμωνικών αφηγημάτων: «[ ] τα αφηγήματα του Χειμωνά γράφουν τα οδόσημα μιας εξαντλητικής πορείας που σκοπεύει αλλού: σε κάποιο τέλος αδιόριστο, που είναι ίσως η ίδια η περιπέτεια της γραφής, ψάχνοντας για το κενό που θα την απορροφήσει θα την κυρώσει ακυρώνοντάς την. Ο Blanchot 31 νομίζω ορίζει αυτό το κενό ως τον τελικό στόχο κάθε άξιας τέχνης». 32 Επιμένοντας στην αποβλεπτικότητα, ο Μαρωνίτης αποδίδει την αδυναμία μας να αναδιηγηθούμε τις ιστορίες του Χειμωνά «στη σύνολη άρθρωση του λόγου, ο οποίος γράφει ένα χώρο για να τον σβήσει, τον γεμίζει για να τον 26 Σουλογιάννη, ό.π., σ Σουλογιάννη, ό.π., σ George Steiner, Αξόδευτα πάθη. Δοκίμια Μετάφραση Κατερίνα Σχινά, Αθήνα, Νεφέλη/Θεωρία Κριτική, 2002, σ Steiner, ό.π., σ Θεμελής, ό.π., σ «Η τέχνη, ως εικόνα, ως λέξη και ρυθμός, καταδεικνύει την απελπιστική εγγύτητα ενός κενού και αόριστου έξω ενός έξω που είναι μια ύπαρξη ουδέτερη, μηδαμινή, απεριόριστη, απουσία ρυπαρή, αποπνικτική συμπύκνωση, όπου ακατάπαυστα διαιωνίζεται το Είναι εν είδει μηδενός»: από Maurice Blanchot, Ο χώρος της λογοτεχνίας. Εισαγωγή, μετάφραση Δημήτρης Δημητριάδης, Αθήνα, Εξάντας, 1970, σ Δ. Ν. Μαρωνίτης, Η πεζογραφία του Γιώργου Χειμωνά. Αθήνα, Κέδρος, , σ

13 αδειάσει. Το τελικό πάντως σημείο κάθε αφηγήματος παραπέμπει στην εξαφάνισή του ξαναγυρίζουμε έτσι στην κατηγορία του κενού, [ ]». 33 Μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα η άποψη του Μαρωνίτη, καθώς συνδέεται άμεσα με το ένα σκέλος της εργασίας μας, το τέλος, δηλαδή των ηρώων. Υπό την αυτοαναφορική, επομένως, σκόπευση, το τέλος προδιαγράφεται από την αδηφάγα γραφή, που αφού καταχραστεί τη σημειολογία του θανάτου, θα προσφέρει εαυτόν ως βορά στο ίδιο το σημαινόμενό της, ειδάλλως, το σημαίνον θα θυσιαστεί χάριν του περιεχομένου. Προς δόξαν, λοιπόν, του θανάτου θα θυσιαστεί η ζωή, ήτοι η σιωπή θα εκπορθήσει τη γραφή, ως περιέχον του σύμπαντος αφηγουμένου κόσμου και, βέβαια, των ηρώων. Ο Μάριος Μαρκίδης θα συμπλέξει ποιητικά τη γλωσσική παρουσία και απουσία: «Είναι καιρός ν αφήσουμε την ιστορία του ύφους να μας διδάξει ότι όσο γεμίζουν οι νόρμες της γλώσσας, τόσο βουίζουν περισσότερο οι απουσίες της κι οι νυχτερινοί της τρόμοι». 34 Στο πλαίσιο της αποσπασματικότητας, μπορούμε να υπαγάγουμε και την περισταλμένη έκταση των αφηγημάτων του. Ο Χειμωνάς αποτινάζει κάθε απόπειρα ειδολογικής ένταξης των μυθοπλαστικών του έργων στο είδος του διηγήματος. Διεκδικεί τη μυθιστορηματική τους ταυτότητα, υψώνοντας το στοιχείο της πυκνότητας στην «κατηγορία» της ανεπαρκούς ανάπτυξης. Τα βιβλία του «είναι γεγονότα ζωής», εμπραγματώνουν μυθιστορήματα «ανυπολόγιστου όγκου», παρά τον περιορισμένο αριθμό σελίδων τους. 35 Ο Γαραντούδης, πάντως, αντιμετωπίζει την ειδολογική κατάταξη των έργων του Χειμωνά ως ένα από τα αιρετικά και αινιγματικά του στοιχεία, ο προσδιορισμός της οποίας επαφίεται στην αναγνωστική πρόσληψη. 36 Οι υπόλοιπες τέχνες διαγκωνίζονται ώστε να παρευρεθούν στο έργο του Χειμωνά. Πολλά έχουν γραφεί για την παρείσδυση της ποίησης, τις σαρκικές του εικόνες, τη γεωμετρημένη αρχιτεκτονική, τις κινηματογραφικές λήψεις της αφηγηματικής του θέασης. Ο Μαρωνίτης πιστεύει πως ο συγγραφέας επιδιώκει να σπάσει το φράγμα των ειδών, τουλάχιστο το σχετικό με τη διάκριση ποίησης πεζογραφίας 37 και ο Παναγιώτης Μουλλάς αναγνωρίζει ήδη από τον Πεισίστρατο μια «στόφα στο έπακρο ποιητική [που] χειραφετεί την αφαίρεση σε σήμα κατατεθέν». 38 Ο ίδιος ο Χειμωνάς για άλλη μια φορά επιδίδεται στην άρση των κατηγοριοποιήσεων, θέτοντας τους δικούς του αναγνωστικούς περιορισμούς για το έργο του: «Πολλοί στην Ελλάδα με θεωρούν ποιητή. Δεν είμαι ποιητής, όχι. Είμαι πεζογράφος. Αφηγητής είμαι περισσότερο. Αλλά μου φαίνεται ότι υποτιμάμε την πεζογραφία, γιατί περιμένουμε απ αυτήν να μας προσφέρει μια έτοιμη ιστορία στο πιάτο, όπως λέμε στα ελληνικά- να την παρακολουθήσουμε από την αρχή μέχρι το τέλος με μια συνοχή, να αναγνωρίσουμε τις καταστάσεις τις ψυχολογικές, μία περιπέτεια, το story, την υπόθεση: όλα αναγνωρίσιμα, όλα ψηλαφητά, όλα γνωστά 33 Μαρωνίτης, ό.π., σ Μάριος Μαρκίδης, Η ψυχανάλυση του διχασμένου υποκειμένου. Εισαγωγή στο έργο του Lacan. Αθήνα, Έρασμος, , σ Γιώργος Χειμωνάς, Ποιον φοβάται η Βιρτζίνια Γουλφ; Δημόσια κείμενα. Αθήνα, Καστανιώτης, 1995, σ Χειμωνάς, Πεζογραφήματα, ό.π., σ Μαρωνίτης, ό.π., σ Παναγιώτης Μουλλάς, Για τη μεταπολεμική μας πεζογραφία. Κριτικές καταθέσεις. Αθήνα, Στιγμή, 1989, σ

14 [ ]. Αυτό το θεωρώ πάρα πολύ υποτιμητικό για τον πεζό λόγο». 39 Νομίζουμε ότι η σθεναρή τοποθέτηση του συγγραφέα δεν συγκρούεται με τις προσλαμβάνουσες των δύο μελετητών μας, καθώς η ποιητικότητα δεν συνιστά αλλότριο είδος και η εκδίωξη μιας διεύρυνσης του πεζογραφικού πεδίου αντανακλάται στις απόψεις του. Επισημαίνουμε, στο σημείο αυτό, τη θριαμβική εφαρμογή που μπορεί να έχει στο έργο του Χειμωνά η μπαχτινική θεωρία για το μυθιστορηματικό είδος, το αξιότερο για το Ρώσο στοχαστή διασώστη του ανθρώπου και του πολιτισμού του. Ανατρέχοντας στην παρουσίαση του Mikhail Bakhtin από τον Δημήτρη Τζιόβα διαβάζουμε: «[Το μυθιστόρημα] μπορεί να ενσωματώσει ή να αφομοιώσει άλλα είδη χωρίς να χάσει τη φυσιογνωμία του [ ]. Το μυθιστόρημα σε τελική ανάλυση είναι δυναμικό, κυριαρχικό και επεκτατικό λογοτεχνικό είδος». 40 Αυτό, μάλλον, αγωνίστηκε αγωνιώντας να μας πει για το συγκεκριμένο θέμα και ο Χειμωνάς, μέσω του λογοτεχνικού και δοκιμιακού του έργου. Κλείνοντας την ενότητα, θα ασχοληθούμε με τη διακειμενικότητα ως βασικό γνώρισμα της χειμωνικής γραφίδας. Η Σουλογιάννη διακρίνει όλες τις εκφράσεις και αναδιπλώσεις του όρου, όπως τις τυποποίησε ο Gerald Genette. 41 Το παράδοξο είναι ότι το διάστικτο από τον παλμό του «άλλου» και «ετερόγλωσσο» έργο του Γιώργου Χειμωνά φαντάζει ως το πλέον πρωτότυπο της ελληνικής παραγωγής, όχι μόνο για την αντιφατική δεκαετία του 60. Αποτελεί την επιτομή του μοντέρνου, ενώ παράλληλα με την καινοτομία ενοφθαλμίζεται την παράδοση, εγχώρια και ευρωπαϊκή, λογοτεχνική και επιστημονική, επίκαιρη και προαιώνια. Οι ερευνητές του έργου και οι κριτικοί μας ανακρούουν τα τεκμήρια της κατάδυσής τους: Όμηρος, Μακρυγιάννης, Παλαιά Διαθήκη, Αποκάλυψη, Dostoyevsky, Joyce, Beckett, Kafka, Camus, F. Bacon, Rembrandt, λαϊκή παράδοση, παραμύθι, ιπποτική νουβέλα, Σολωμός, κ.λπ. περιδιαβαίνουν, μεταμφιεσμένοι ή μη, τις σελίδες του. 42 Πάνω απ όλα, η γλώσσα του, ανεπούλωτη όπως και οι ιστορίες του, χαράζει βαθιά τις επισκέψεις της στα παλαιικά της λημέρια ή σε κοινωνιολέκτους παράταιρες προς το συμβατικό μας γλωσσικό αίσθημα. Μια λογοτεχνία για το «τέλος των ηρώων»; Ναι, εφόσον στα σκοτεινά θεμέλια του «εγώ» και του «άλλου» δεν υπάρχουν ήρωες στο χάραμα του κόσμου θα βρούμε χαρακιές στη χαρά του σώματος θα αντικρίσουμε ουλές και από τους σπασμούς της ζωής γεννιέται νομοτελειακά ο θάνατος. Στοχεύοντας, τέλος, στη συνεκτική διασύνδεση της προγραμματικής μας παράστασης του έργου του Χειμωνά ως «λογοτεχνία του παράδοξου» με την αισθητική μανιέρα που διέπει τη λογοτεχνία του, θα προσφύγουμε στη φαινομενολογία του Blanchot, κρίνοντας ότι συστεγάζει τις έως τούδε επισημάνσεις μας: «Όταν το έργο ξεπροβάλλει [ ] μέσα στον κοινόχρηστο χώρο της καθημερινής αλήθειας, ξεπροβάλλει με τον τρόπο που αναβλύζει το ασυνήθιστο, το αλλόκοτο, 39 Χειμωνάς, Το ένατο μάθημα, ό.π., σ Δημήτρης Τζιόβας, Το παλίμψηστο της ελληνικής αφήγησης. Από την αφηγηματολογία στη διαλογικότητα. Αθήνα, Οδυσσέας, Σουλογιάννη, ό.π., σ Βλ. ενδεικτικά: Μουλλάς, ό.π., σ , 60, Μαρωνίτης, ό.π., σ. 114, , Γιώργης Αριστηνός, Εισαγωγή στην πεζογραφία του Γ. Χειμωνά. (Μελετήματα πάνω στη σύγχρονη πεζογραφία). Αθήνα, Κέδρος, 1981, σ. 19, 21-38,

15 αυτό που δεν έχει σχέση με τούτον τον κόσμο ούτε με τούτον το χρόνο. Ποτέ το έργο δεν ξεκινά από τη γνώριμη πραγματικότητα για να επιβεβαιωθεί ως έργο». 43 Β. ΠΕΙΣΙΣΤΡΑΤΟΣ [ ] η Βάσω Μεταξά ως Όλια στις «Τρεις αδελφές» στο θέατρο «Μουσούρη», η έκθεση του Γιάννη Τσαρούχη στην γκαλερί «Άστορ», [ ] το «Πειραματικό θέατρο» της Μαριέττας Ριάλδη στη σοφίτα της οδού Κανάρη, [ ] ο Κάρολος Κουν ως ηθοποιός στο «Ο παγοπώλης έρχεται» του Ο Νιλ, το βιβλίο του Χρήστου Γιανναρά «Πείνα και δίψα», η «Κριτική» του Μανόλη Αναγνωστάκη στη Θεσσαλονίκη, η Κατίνα Παξινού στην «Επιστροφή της γηραιάς κυρίας», [ ] ο Γιώργος Κατσίμπαλης με τη μαγκούρα του στου «Φλόκα», οι πρόγονοι των σημερινών περιστεριών στην πλατεία Συντάγματος, [ ] η οκτασέλιδη, σχεδόν χειροποίητη, «Ευθύνη», η Μαρία Κάλλας στη «Μεγάλη Βρετανία», [ ] «Τα μηχανάκια» του Μένη Κουμανταρέα, [ ] η Μπέμπη Κούλα, η Μπέμπα Δόξα, η Μπέμπα Μπλανς, η Μπέμπα Κυριακίδου, η Μπέμπα Διαμαντοπούλου και η τεχνοκριτικός Χρύσα ή Μπέμπα Κληρίδη, [ ] ο Τάσος Λειβαδίτης ως κριτικός ποίησης στην «Αυγή», [ ] ο Οδυσσέας Ελύτης στο 23 της οδού Σκουφά, [ ], «για όλα όσα τέλειωσαν χωρίς ελπίδα πια» Μανόλη Αναγνωστάκη «Πεισίστρατος»: ένας πεισιθάνατος ήρωας Λίγο έως πολύ, ο Χειμωνάς μας έδωσε στο οπισθόφυλλο της β έκδοσης του έργου του μία εύχρηστη σύνοψη της πλοκής. Πριν προχωρήσουμε σε μια βαθύτερη εξέταση των δύο αντικατοπτρικών χαρακτήρων, του αφηγητή και του Πεισίστρατου, θα περιγράψουμε, εξίσου ευσύνοπτα, την ιδιότυπη δομή του αφηγήματος. Το έργο αποτελείται από 11 κείμενα, που φέρουν τίτλους σχετικούς με την ζωή του κεντρικού ήρωα, ο οποίος, άλλωστε, και τα αφηγείται. Με τη σειρά παρουσίασής τους, τα κείμενα τιτλοφορούνται: «ο δρόμος», «το αμφιθέατρο», «το ιατρείο», «η γειτονιά», «η θεία Ντομνή», «ο τυμπανιστής», «ο δρόμος», «χάρη», «χάρη», «ο βασιλιάς της Καρθαγένης», «φιλοσοφία». Στη διαδοχική ανάπτυξη αυτών των κειμενικών ενοτήτων, παρεμβάλλεται, σε επτά φάσεις, η ενότητα «το υπερβολικό διήγημα», έμφορτη κάθε φορά από θεματικό υλικό ανάλογο με το κείμενο που προηγείται. Αν και τα όρια, ανάμεσα στο «υπερβολικό διήγημα» και τα κείμενα με τη σεσημασμένη εκ του τίτλου τους θεματική, συχνά διασαλεύονται, μπορούμε να προσπελάσουμε νοηματικά τον Πεισίστρατο, εκλαμβάνοντας τις επιμέρους ενότητες ως φέτες ζωής από τα έργα και τις ημέρες ενός εφήβου στη Θεσσαλονίκη, φοιτητή της Ιατρικής, και φέρελπι συγγραφέα. Το «υπερβολικό διήγημα» αποτελεί το πρώτο του πόνημα, αξιοθρήνητη λογοτεχνική δοκιμή, συγκρινόμενη με την αυθεντική του επιθυμία να κατακτήσει εκείνες τις συγγραφικές δάφνες που θα του επιτρέψουν να γίνει «ο βασιλιάς της Καρθαγένης». Ο Πεισίστρατος είναι χάρτινος, ο 43 Blanchot, ό.π., σ Θανάσης Θ. Νιάρχος, «Για όλα όσα τέλειωσαν χωρίς ελπίδα πια». Η δεκαετία του 60, Αθήνα, Καστανιώτης, , σ

16 πρώτος λογοτεχνικός του ήρωας, όντας ταυτόχρονα alter ego, παραμόρφωση και ιδεώδες εγώ του αφηγητή. Ο νεαρός αυτός, αγωνιζόμενος καθημερινά να κατακτήσει μια θέση στον κοινωνικό του περίγυρο, συχνά βιώνει -και μαζί μ αυτόν ο αναγνώστης- την απουσία των ορίων ανάμεσα στην κατασκευή του και τον ίδιο. Σταδιακά, η αίσθηση της ύπαρξης του Πεισίστρατου εκτείνεται, σε σημείο ώστε η εστίαση στο πραγματικό μπορεί κάποτε να ξεκινά από «το υπερβολικό διήγημα» και ο ρεαλισμός της «βουβής, εσπερινής Θεσσαλονίκης» να ναρκοθετείται. Εν τέλει, ο Πεισίστρατος, σε κατάσταση μανίας, κραυγάζει ότι θα αυτοκτονήσει, αδύναμος να αποδεχτεί την άρνηση του αφηγητή να τον αγαπήσει ή, ευστοχότερα, να τον ακολουθήσει. Ο θεματικός άξονας περιστρέφεται ακροθιγώς γύρω από όλα τα χαρακτηριστικά χειμωνικά μοτίβα: ανθρώπινες σχέσεις, μόνωση του ατόμου, σχέσεις κατά ζεύγη, αυτογνωσία, υπέρβαση των ορίων, θάνατος. Η γλώσσα πειραματίζεται σχεδόν σε όλες τις μετέπειτα κρυσταλλώσεις της. Η ενεργοποίηση της λειτουργίας της μεταγλωσσικότητας, στραμμένης στα σημαίνοντα και τα σημαινόμενα του δίπτυχου τέχνη - γλώσσα, διασαλπίζει ηχηρό παρών, αν και αργότερα ο συγγραφέας θα ανανεώσει τη σχέση του μαζί της, ιδίως στον Εχθρό του ποιητή. 45 Παραμένει, παρόλα αυτά, κάτι που στον Πεισίστρατο αποβαίνει ισχυρότερο από τη μεταγενέστερη χρήση του. Πρόκειται για την πληθώρα των τοπογραφικών σημάτων που σε συνδυασμό με μια εκτυφλωτικής γοητείας εξπρεσιονιστική εξεικόνιση της γειτονιάς, του πένθους, της ασθένειας, των γνωστών τύπων, καθιστούν το έργο αισθηματικό, μια ευφάνταστη και ανθρώπινη λυρική πραγματεία. Όπως φαίνεται, ο θάνατος δεν έχει ακόμη νικήσει κατά κράτος: + Από τα παράθυρα της γειτονιάς προβάλλουν γκαζόλαμπες (μα γιατί, κόπηκε το ηλεκτρικό;), οι φλόγες τους καπνίζουν και βάφουν μαύρα τα λαμπογυάλια, τα πρόσωπα φωτίζονται σαν μάσκες με στόματα που χάσκουν και γουρλωμένα μάτια. Κοντά στην πόρτα τουρτουρίζουν καμπούρες γυναίκες λιγνές κρατώντας λάμπες και κεριά, φοράν μακρυές φαρδειές νυχτικές. Ένα αυτοκίνητο νοσοκομειακό στέκει στο δρόμο μ ανοιχτές τις πόρτες. Λένε: για το θεό, η μάνα του, πού είναι η μάνα του, για το θεό σας. Από το σπίτι βγαίνει ένα φορείο, το βαστάν δυο άντρες με άσπρα, μια γρηά αρχινάει να φωνάζει. Το σώμα είναι σκεπασμένο με σεντόνι από τη κορυφή μέχρι τα νύχια και στο πλάι μονάχα βγαίνει ένα χέρι μαύρο, απλώνει την παλάμη ακίνητο, τα νύχια γυαλίζουν ελαφρά στο αδύνατο φως του δρόμου σα λαδωμένα, το μικρό δαχτυλάκι είναι διπλωμένο, ο δείχτης μετράει τις σκιές που έχουν πετρώσει, το μεγάλο δάχτυλο τεντώνεται προς τα έξω το χέρι του μοιάζει σαν να δίνει. Με εγκάρδια λαχτάρα. Το χέρι. Το χέρι. Το αυτοκίνητο κλείνει τις πόρτες, φεύγει. Εννοούσε τοπικόν άνεμο. -Τόδες το χέρι; Τόδες; με ρωτάει κάποιος κοντά μου κι η φωνή του τρέμει. Το χέρι. Η νύχτα. Ο δρόμος. Τα παράθυρα σκέπασαν τα πρόσωπα. Κι ό,τι άλλο θες. -Ναι το είδα, λέω μα κανένας δεν είναι στον δρόμο πια. [Ο συγγραφέας αφήνει τρεις αράδες κενό] Ο δρόμος είναι σκοτεινός, ίσιος, όλος σιωπή. 45 Σουλογιάννη, ό.π., σ

17 Περπατώ, περπατώ εις το δάσος. -Ποιος είναι; Μια γυναίκα φάνηκε και με κοίταξε σα να με ήξερε καλά. Με έβλεπε με κλειστό, σπασμένο στις άκρες στόμα σαν χαμόγελο ειρωνικό μα εγώ άκουσα την βαρειά φωνή της που ήχησε πολλαπλασιασμένη στο σκοτάδι και στην σιωπή. -Είμαι η Ηλέκτρα και τον περιμένω. Μπας και τόνε συνάντησες πουθενά; -Ψέμματα λες. Αφού η Ηλέκτρα Έφερα το χέρι στο μέτωπο κι έδιωξα την αράχνη που ρουφούσε τον ιδρώτα μου. Την είδα που έφυγε γρήγορη και κρύφτηκε κάτω από ένα μεγάλο έπιπλο. -Σε ξέρω. Τώρα σε γνώρισα είσαι η κοπέλα που κάθεται στην οδό Αρχιμήδους. Σε ξέρω. Άφησε ένα γέλιο τσιριχτό, τα χείλια της κλειστά πάντα, όμως εγώ άκουσα το τσιριχτό γέλιο της. -Ναι. -Όλα είναι αντιγραμμένα, είπε η γυναίκα ήσυχα. Ακόμα και το ποίημα. Μοναχά που άλλαξες το όνομα και τον ιππότη εσύ τον λες Λεονάρντο, ενώ εκεί τον λεν Λεονάρντο. Παραμέρισε και πίσω της ήταν ένα χέρι υπερφυσικό με ανοιχτά δάχτυλα, το μικρό είναι διπλωμένο, νεκρό χέρι που έδινε. 46 Εύκολα η ανάγνωση μας εισαγάγει στο μικρόκοσμο της γειτονιάς, που επαγρυπνά και μεριμνά. Η ψυχολογική προσπέλαση του αποσπάσματος, απρόσφορη, γενικά, για το έργο του Χειμωνά, μπορεί εδώ να αξιοποιηθεί με σχετική επάρκεια. Η εικαστική πλαισίωση του συμβάντος δένει το κείμενο με τον τόπο (φτωχογειτονιά της Θεσσαλονίκης) και με μια λαγαρή χρονική αίσθηση (νυχτερινό επεισόδιο). Τα ρεαλιστικά στοιχεία πλεονάζουν συγκρινόμενα με την αφαιρετική απόσταξη στην οποία ο Χειμωνάς υπέβαλε, στη συνέχεια, την αφήγησή του. Ακόμη και η υπερρεαλιστική απόδοση του χεριού αβίαστα ανάγεται σε συμβολική μετωνυμία του θανάτου, εφιαλτικά εντυπωμένη και επανερχόμενη. Το χέρι έχει παγώσει σε στάση προσφοράς, δώρο του νεκρού στη συνοχή της κοινότητας ή και το δώρο του ίδιου του θανάτου ως του προορισμένου να θρέφει τη συγκινησιακή λειτουργία της ζωής. Ο Χειμωνάς δεν θα αποποιηθεί ποτέ την αξιοποίηση του συγκεκριμένου. Στο τελευταίο κείμενο του Πεισίστρατου, «φιλοσοφία», ο αφηγητής εξομολογείται: «Είμαι μια σημαία κι ένα καρφί στερεώνει την άκρη μου πάνω σε κάποιον αόρατο τοίχο και δεν μπορώ να πλαταγίσω ελεύθερα στον αέρα που με ταράζει εξαιτίας του καρφιού κι η ψυχολογία μου είναι η ψυχολογία της καρφωμένης σημαίας». 47 Ο ίδιος, σε συνέντευξή του, καρπώνεται τη μεταφορά της καρφωμένη σημαίας για το είδος της τέχνης που κομίζει: «Υπάρχουν όλα αυτά τα συγκεκριμένα στοιχεία που θα έλεγα ότι καρφώνουν το κείμενό μου πάνω στον τόπο και πάνω στον χρόνο. Συνειρμικά μου ρχεται στον νου η φράση από τον Πεισίστρατο: Έχω την ψυχολογία της καρφωμένης σημαίας. Και τα καρφιά μ εμποδίζουν να κυματίσω. Ναι αυτά τα συγκεκριμένα στοιχεία, [ ], ορισμένες μορφές οικείες, γνώριμες, είναι ακριβώς αυτά τα καρφιά που καρφώνουν το κείμενό μου πάνω στην γη. Γιατί ένα κείμενο πρέπει οπωσδήποτε να είναι καρφωμένο στην γη. Αλλιώς είναι χαμένο» Χειμωνάς, Πεισίστρατος, σ Χειμωνάς, ό.π., σ «Γιώργος Χειμωνάς: Ένα κείμενο δεν τελειώνει ποτέ (Συζήτηση με τη Ν. Χατζιδάκι)». Διαβάζω, 80 (2 Νοεμβρίου 1983)

18 Μέσω μιας άλλης ερμηνευτικής γραμμής, επίσης εύκολα, οδηγούμαστε σε μεταγλωσσικό πεδίο. Όλη η σκηνή, με τη θεατρική της χάρη και το ανθρωπιστικό της υπόβαθρο, μπορεί να εκληφθεί ως ένα πολυπρισματικό σχόλιο για την τέχνη του λόγου. Η διακειμενικότητα ως παράθεμα (ενσωματώνεται ο πρώτος στίχος του παιδικού τραγουδιού «Περπατώ, περπατώ εις το δάσος»), αλλά κυρίως ως παρακειμενικότητα διατρέχει το απόσπασμα. 49 Η τελευταία αναλύεται στην οροθέτηση της τραγικής σκηνής: φωτισμένη γειτονιά, τα πρόσωπα μάσκες, οι γειτόνισσες με τις μακριές φαρδιές νυχτικές εν είδει χορού, το νεκρό παιδικό σώμα σε φορείο - εκκύκλημα, το επεισόδιο με την Ηλέκτρα. Ο λόγος της Ηλέκτρας καταφέρνει να μετατοπίσει όλη τη σκηνή, μα και τον Πεισίστρατο ως λογοτεχνικό ήρωα στο θεωρητικό πεδίο: «Όλα είναι αντιγραμμένα, είπε η γυναίκα ήσυχα». Είναι σα να ομολογεί ότι ακόμη και η ίδια δεν είναι η γειτόνισσα της οδού Αρχιμήδους, αλλά αυτή η ίδια η άμοιρη κόρη του Αγαμέμνονα, που ακόμη περιμένει τον Ορέστη: «Είμαι η Ηλέκτρα και τον περιμένω. Μπας και τόνε συνάντησες πουθενά;» Το χαμόγελό της «ειρωνικό», σαν τους καλλιτεχνικούς προγόνους που από την αταραξία του θανάτου επιθεωρούν την αναπαραγωγή τους, η φωνή της «πολλαπλασιασμένη» σαν από το μακρύ ταξίδι που έκανε για να συναντήσει τον αφηγητή και το γέλιο της «τσιριχτό» σαν αγωνία -της επίδρασης ίσως; «Μοναχά που άλλαξες το όνομα και τον ιππότη εσύ τον λες Λεονάρντο, ενώ εκεί τον λεν Λεονάρντο», 50 θα πει στο νεαρό φιλόδοξο σκαπανέα του λόγου, αποσιωπώντας το όνομα του ιππότη εδώ, για να μετεωριστεί μέσα στην αμφισημία το όνομα του Ορέστη. Μες την αμφισημία περατώνεται το απόσπασμα, ένα τέλος εμφατικό, το οποίο ο Χειμωνάς σφραγίζει με μία γραμμή. Το «χέρι υπερφυσικό με ανοιχτά δάχτυλα, το μικρό είναι διπλωμένο, νεκρό χέρι που έδινε» θα μπορούσε να είναι το μικρό παιδί, ο γιος που στοιχειώνει την Ηλέκτρα, η τραυματική απώλεια που δημιουργεί παραισθήσεις, ο θάνατος ως μακάβριος χορηγός, ο Ορέστης που τραβά την αδελφή του στους δαίδαλους του μύθου κι αυτή η ίδια η τέχνη των προγόνων, που σθεναρά, σχηματικά, εφιαλτικά συνεχίζει να δίνει. Από αυτό το πρίσμα, ακόμη και ο τίτλος Πεισίστρατος του αφηγήματος μας οδηγεί σε μια μεταγλωσσική και αυτοαναφορική επισήμανση. Πεισίστρατος είναι ο φιλότεχνος Αθηναίος τύραννος του 6 ου π.χ. αιώνα που συνέδεσε το όνομά του με την πρώτη καταγραφή των ομηρικών επών. «Τώρα σε γνώρισα», δυνάμεθα να αναφωνήσουμε, όπως ακριβώς ο αφηγητής προς την Ηλέκτρα. Ο νεαρός ήρωας του Χειμωνά αναγνωρίζει και εγκολπώνεται τον κόσμο μέσα από μια διαλεκτική και παθιασμένη σχέση με το δημιούργημά του, τον Πεισίστρατο, για τον οποίο προείπαμε ότι συχνά δραπετεύει από την ακινησία της κατασκευής, διεκδικώντας αυθεντική ύπαρξη. Οι φιγούρες του Τζεπέτο και του Πινόκιο του Carlo Goldoni φέρουν τον ίδιο συνθετικό αρχι-μύθο, που, ασφαλώς, στα καθ ημάς αναγάγεται στο μύθο του Πυγμαλίωνα και της Γαλάτειας. Πάμπολλα αποσπάσματα του αφηγήματος φωτογραφίζουν την εφηβική και επώδυνη εσωτερική αστάθεια του ήρωα, την απεμπόληση της αυτοπεποίθησής του, το μετεωρισμό του ανάμεσα σε ριζικά παράταιρες συναισθηματικές αντιδράσεις και εκτιμήσεις. Συμπερασματικά, πρόκειται για ένα αρχετυπικό, σχεδιασμένο με έντονο περίγραμμα, πορτρέτο εφήβου, εφήβου που, παρά τις δυσκολίες προσαρμογής στον περίγυρό του και τη δηλητηριώδη, ανατρεπτική, 49 Βλ. Genette, Εισαγωγή στο Αρχικείμενο, ό.π., σ Η υπογράμμιση με πλάγια γραφή δική μου. 18

19 σχεδόν, αμφιβολία από την οποία διυλίζει τον εαυτό του, τον κόσμο και τον οικείο «άλλο» υπό τη μορφή του Πεισίστρατου, θα επιτρέψει, όταν αισθανθεί σχετικά αυτάρκης, την αυτοκτονία του «άλλου» και θα ποθήσει να κατακτήσει, μέσω του συγγραφικού του τάλαντου τον κόσμο, ανακηρυσσόμενος «βασιλιάς της Καρθαγένης». Κάτι από την αύρα του «ηλίθιου», του ήρωα του ομώνυμου έργου του Dostoyevsky, τυλίγει το νεαρό φοιτητή, χάρη στην αγαπητική προδιάθεσή του για τον κόσμο, αλλά κυρίως εξαιτίας της βαθιάς του επίγνωσης ότι είναι καλύτερος από αυτό που είναι. Ο Χειμωνάς, εξάλλου, έχει διατρανώσει την επίδραση του Ρώσου μυθιστοριογράφου στα πρώτα του συγγραφικά βήματα: 51 + Δεν εκτιμάω καθόλου τον εαυτό μου κι έχω μία προσωπικότητα ασπόνδυλη σαν ρευστή μάζα, τρεμουλιαστή και διαρρέουσα. Με χαρακτηρίζει κυρίως η επιπολαιότητα: στο παραμικρό, τυχαίο αίσθημα χάνω τον λόγο μου κι υποδουλώνομαι η κρίση μου είναι υποτυπώδης, σπάνια την χρησιμοποιώ. Έχω πολλήν αντίφαση. Δεν μου είναι ευχάριστο να θυμάμαι τα γεγονότα της ζωής μου, που είναι γεμάτη αψυχολόγητες αλλαγές του εαυτού μου απέναντι στα ίδια πράγματα. Δεν έχω τίποτα για να περηφανεύομαι, καμμιάν αξιόλογη ενέργεια, δεν μου έτυχε τίποτε που να με τραντάξει, να μου δώσει την αίσθηση μιας σφριγηλής πραγματικότητας, να με γεμίσει ευτυχισμένη έξαψη. Έχω μοναχά τις τεράστιες ώρες της πλαδαρής ανίας, τον σταματημένο χρόνο σαν από νεύμα κάποιου κακού άριελ. Στην αρχή ποθούσα μια πλήρωση από οποιαδήποτε εντύπωση, ακόμα και από έναν κρότο ή μια ξαφνική θύελλα. Ύστερα βαρέθηκα και βούλιαξα στην απάθεια Είμαι άσκημος είμαι άσκημος πολύ είμαι ασήμαντος δεν αξίζω πεντάρα. Είμαι κοντός κι αδύνατος έχω στενούς καρπούς και μεγάλες χλομές παλάμες και δάχτυλα που τρέμουν όλη την ώρα. Το πρόσωπό μου το πρόσωπό μου είναι άσκημο είναι ασήμαντο τα μάτια μου δεν έχουν καμμιά λάμψη τα χείλια μου είναι πανιασμένα κι απέχουν πολύ από την μύτη που είναι μικρή κι ακανόνιστη. Το πρόσωπό μου είναι άσκημο και καμμιά έκφραση δεν του πηγαίνει ούτε η χαρά είμαι άσκημος κι ασήμαντος σαν κουράδι. Είμαι μια ασκήμια μέσα στο αμφιθέατρο που είναι γεμάτο δροσιά και φως και με πνίγει η αγανάκτηση κανείς δεν με προσέχει κανένας δεν με λογαριάζει ξεχνάν να με χαιρετήσουν στο δρόμο αυτό πια δεν το ανέχομαι: ρίχνουν μια ματιά αφηρημένη επάνω μου αποφεύγουν την δική μου ματιά και δεν με χαιρετάν. Με πληγώνουν! 53 + Εμπεδόκλειο σχήμα είναι ο κυκλοθυμισμός να μεταπέφτεις αυθαίρετα από την πιο ειλικρινή αγάπη στο πιο παράλογο μίσος αναφορικά στο ίδιο πράγμα και μου συμβαίνει καμμιά φορά δείχνει πως κάποιο φράγμα έχει σπάσει μέσα μου κι αλλοίμονο αν τα φράγματα που έχει η ψυχή αρχινάν να καταρρέουν. Κάποτε νιώθω μίσος δυνατό ενάντια σε μερικούς ανθρώπους που δε με βλάψαν και δεν σκεφτήκαν ποτέ να μου κάνουν κακό. Θαρρώ πως αυτό το αναίτιο μίσος είναι η αληθινή κακία Χειμωνάς, Πεζογραφήματα, ό.π., σ : «Όλα τα παιδιά, όλοι οι νέοι τότε διάβαζαν πολύ. Εγώ τουλάχιστον προσωπικά θυμάμαι ότι άρχισα να διαβάζω τα κλασικά έργα, τον Ντοστογιέφσκι, που είναι τόσο ιδιαίτερα αγαπητός στους Έλληνες αναγνώστες, σε ηλικία χρονών. [ ]»Ποιοι συγγραφείς με επηρέασαν; Ναι, φυσικά ο -δεν ξέρω ακριβώς αν πρόκειται για συγγραφική επίδραση, συγγραφική επιρροή, με επηρέασαν ως άνθρωπο χωρίς αμφιβολία, δηλαδή ως αναγνώστη-, φυσικά ο Ντοστογιέφσκι και ο Κάφκα [ ]». (Από ραδιοφωνική συνέντευξη στην Ελένη Καλλία, μάλλον στο τέλος του 1984.) 52 Χειμωνάς, Πεισίστρατος, σ Χειμωνάς, ό.π., σ Χειμωνάς, ό.π., σ

20 Ο Πεισίστρατος προσδιορίζεται πάντα μέσα από τη σταθερή εσωτερική εστίαση του δημιουργού του, ήτοι, με όρους αφηγηματολογίας, του ομοδιηγητικού, αυτοδιηγητικού αφηγητή, ενώ η αφηγούμενη ιστορία προσιδιάζει άλλοτε στη διήγηση και άλλοτε στη μίμηση. 55 Αρχικά συνιστά το θετικό αντίγραφο αυτού του αφηγητή, ένας όμορφος και ενδιαφέρων φοιτητής της Ιατρικής. Εντρυφά στη φιλοσοφία, εμβαθύνει σε ζητήματα αυτογνωσίας, διατυπώνει μια πεσιμιστική βιοσοφία. Ο αφηγητής, αφού διέλθει από το στάδιο ενός ισχυρού πρωταρχικού θαυμασμού, σταδιακά τον φθονεί, τον μισεί και αδιαφορεί γι αυτόν. Αντίθετα, ο Πεισίστρατος, αφού επιδείξει την πνευματική του ρώμη και την αταλάντευτη, σε πρώτη εντύπωση αυτοπεποίθησή του, σταδιακά θα αναζητήσει απεγνωσμένα την αγάπη του αφηγητή και, μόλις πιστέψει στην απουσία της, θα απειλήσει ότι θα αυτοκτονήσει. Πάντως, και το δημιούργημα υιοθετεί κάποτε τις αιφνιδιαστικές συναισθηματικές μεταστροφές του δημιουργού του. 56 Ο αφηγητής συγγραφέας ψύχραιμα ενεργοποιεί το βουλητικό του, για να αποφανθεί ότι θα τον ξαναγράψει καλύτερο. Ο ρεαλισμός καταφέρει ένα πλήγμα στην ενσαρκωμένη φαντασίωση, έστω κι αν πρόκειται για φαντασίωση λογοτεχνικής τάξης: + (γράφω ένα βιβλίο που μ αυτό θα βρω τον εαυτό μου και το λέω «Πεισίστρατος») [ ] δίπλα μου κάθεται ο Πεισίστρατος που είναι όμορφος και ψηλός μιλάει έξυπνα με φωνάζει μελαγχολική σουλφαμίδα και γελάν οι άλλοι και μου είπε μ ια φορά στα σοβαρά έχω πολλές γκόμενες μα καλλίτερη γκόμενα έχω την πραγματικότητα. Με φαρμακώνει ο φθόνος κι έχω πίκρα και θυμό γι αυτή την αδικία και μια μανία μου μαστιγώνει το μυαλό [ ] Ο Πεισίστρατος ήταν άσκημος κι αντιπαθητικός, δεν ήταν φίλος μου, δεν τον καταλάβαινα, μου φαινόταν τρελλός είχε μια μεγαλοστομία κι ένα φέρσιμο όλο νεύρωση. Οι ιδέες του μ επηρεάζανε δηλαδή όχι αυτές οι ίδιες τόσο, όσο κάτι πιο ακαθόριστο και πιο ανησυχητικό: οι κινήσεις, οι μορφασμοί η έκφραση εκείνης της θεατρινίστικης προσωπικότητάς του με ερέθιζε. Η ατμόσφαιρά του με κάλυπτε και με βούβαινε [ ] Ξαφνικά ο Πεισίστρατος είπε αλλάζοντας την φωνή του κι ήταν σα να μπήκε ξαφνικά ένας ξένος στο δωμάτιο και είπε -Ε δ ι ζ η σ ά μ η ν ε μ ε ω υ τ ό ν. 60 Στράφηκε και μ αγκάλιασε με βία και μου είπε λαχανιάζοντας, με κλειστά μάτια -Δεν μπορείς να καταλάβεις, σ αγαπώ. Αγαπώ εσένα και τον θάνατο. Σε μπερδεύω με τον θάνατο, δεν ξέρω γιατί. [ ] Άνοιξε τα μάτια του, ένα πελώριο σελάγισμα φώτισε τις σκοτεινές του κόγχες. Ανάσαινε γρήγορα κι άργησε να συνεχίσει αυτή τη φορά ο τόνος του ήταν άγριος. -Εσένα σε μισώ. Εσένα που με κοιτάζεις έκπληχτα. Και ξένα. Και ξένα Βλ. Δημήτρης Τσατσούλης, Η περιπέτεια της αφήγησης. Δοκίμια Αφηγηματολογίας για την ελληνική και ξένη πεζογραφία. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 1997, σ Χειμωνάς, ό.π., σ Χειμωνάς, ό.π., σ Χειμωνάς, ό.π., σ Χειμωνάς, ό.π., σ Η αραίωση των γραμμάτων αποτελεί επιλογή του συγγραφέα. 20

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288)

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Υπάρχουν άνθρωποι, δημιουργικοί, που λατρεύουν την τέχνη και διαθέτουν πολλά ταλέντα, χωρίς να είναι επαγγελματίες.

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61)

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Μάνσφηλντ: «Το µάθηµα µουσικής» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β14, σσ. 263-270)

Κ. Μάνσφηλντ: «Το µάθηµα µουσικής» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β14, σσ. 263-270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Κ. Μάνσφηλντ: «Το µάθηµα µουσικής» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β14, σσ. 263-270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

#VresXrono για το βιβλίο της εβδομάδας

#VresXrono για το βιβλίο της εβδομάδας Ημερομηνία 29/06/2015 Μέσο Συντάκτης Link athensvoice.gr AV Team http://goo.gl/azhlca 29/06/2015-13:00 0 Σχόλια #VresXrono για το βιβλίο της εβδομάδας «Τελευταίο αίνιγμα», Marisha Pessl, εκδ. Διόπτρα Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου!

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πόσο χρόνο σας πήρε η συγγραφή; Ε.Τ.: Κοιμάμαι + τρώω + περπατάω +

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 Ο β κύκλος του διήμερου καλλιτεχνικού, βιωματικού σεμιναρίου «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές, εκφραστικοί τρόποι και εκφραστικά μέσα στη λογοτεχνία

Τεχνικές, εκφραστικοί τρόποι και εκφραστικά μέσα στη λογοτεχνία Τεχνικές, εκφραστικοί τρόποι και εκφραστικά μέσα στη λογοτεχνία Ύφος (συναντιέται επίσης η έννοια «τόνος του κειμένου»): Διδακτικό, παραινετικό, προτρεπτικό, εξομολογητικό, απλό, λιτό, επιγραμματικό, ρητορικό,

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Είδη προφορικού και γραπτού λόγου Η γλωσσική επικοινωνία διακρίνεται σε προφορική και γραπτή. Ο προφορικός λόγος διαφέρει σε πολλά σημεία από το γραπτό, είναι όμως ισάξιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία ΝΕΑ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ Από την εισαγωγή του σχολικού βιβλίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, β τεύχος (σελ. 10-11) Μυθιστόρηµα Ιστορία περιπετειών ενός βασικού ήρωα Βίος και Πολιτεία Αλέξη

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015 Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση Παρασκευή 20/3/2015 ΕΠΠΣ-ΑΠΣ λογοτεχνίας Το Πρόγραμμα Σπουδών στη λογοτεχνία δομείται για όλη την υποχρεωτική

Διαβάστε περισσότερα

Την Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου στις 19.00 η Μάργκαρετ Ατγουντ θα μιλήσει στο Megaron Plus με θέμα «Δυστοπίες και η ελληνική επιρροή πάνω σε αυτές».

Την Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου στις 19.00 η Μάργκαρετ Ατγουντ θα μιλήσει στο Megaron Plus με θέμα «Δυστοπίες και η ελληνική επιρροή πάνω σε αυτές». ΜΑΡΓΚΑΡΕΤ ΑΤΓΟΥΝΤ Ο ταλαντούχος αναγνώστης ζει με το βιβλίο Ίσως η μεγαλύτερη εν ζωή συγγραφέας στην αγγλόφωνη λογοτεχνία. Για μένα, μια περίπτωση που στο μέλλον θα θεωρηθεί ατόπημα αν η Σουηδική Ακαδημία

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος Ασφαλώς Κυκλοφορώ (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Tάξη & Τμήμα:... Σχολείο:... Ημερομηνία:.../.../200... Όνομα:... Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 5: Ειρωνικό προσωπείο: το παράδειγμα του Γιάννη Σκαρίμπα Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 5 Ειρωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Υπεύθυνος Καθηγητής: Σ. Γυφτόπουλος Σπουδάστριες: Χ. Τζοβλά, Χ. Χαρατσάρη Το θέατρο αποτελεί μια επικοινωνιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΥΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ με τον ΚΩΣΤΑ ΦΙΛΙΠΠΟΓΛΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2002 Κατέγραψε η Ελένη Σαματά 3 Από την Ουδέτερη Μάσκα στη Θεατρική Δημιουργία Υλικό Σεμιναρίου

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Οικονομική κρίση «Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε την αναστάτωση και τις πιθανές συνέπειες της οικονομικής κρίσης, δεν πρέπει να ξαφνιαστούμε αν δούμε περισσότερες αυτοκτονίες

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ω Ν

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ω Ν ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΝΕΣ ΝΕΦ 206. Νεοελληνική πεζογραφία (1914 σήμερα) Διδάσκων: Μιχ. Γ. Μπακογιάννης Εαρινό εξάμηνο 2010-2011 Ιστορία της νεοελληνικής πεζογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό Βιογραφικά είδη (Βιογραφία, µυθιστορηµατική βιογραφία, αυτοβιογραφία, µυθιστορηµατική αυτοβιογραφία, βιογραφικό σηµείωµα, αυτοβιογραφικό σηµείωµα, αποµνηµονεύµατα, ηµερολόγιο, συστατική επιστολή) Περιεχόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 2 s c h o o l t i m e. g r Ο Άρης Ιωαννίδης Γεννήθηκε το 1973 στο Βόλο. Το 1991 εισήχθη στο Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, απ όπου έλαβε

Διαβάστε περισσότερα

Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση. Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα

Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση. Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα Του γιοφυριού της Άρτας- Ανάλυση Επιμέλεια: Κατερίνα Κάζηρα Σε ποια κατηγορία τραγουδιών ανήκει το συγκεκριμένο τραγούδι; Ανήκει στα δημοτικά τραγούδια και συγκεκριμένα στις παραλογές. Τι είναι οι παραλογές;

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249)

Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννη Ρίτσου: Ρωµιοσύνη (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 245-249) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Ο ποιητής, αξιοποιώντας την ιστορική του µνήµη, κινείται

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα