Διπλωματική εργασία της Μαίρης Σιδηρά

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διπλωματική εργασία της Μαίρης Σιδηρά"

Transcript

1 Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ ΣΤΑ ΕΡΓΑ ΠΕΙΣΙΣΤΡΑΤΟΣ & ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ Διπλωματική εργασία της Μαίρης Σιδηρά Επιβλέπουσα καθηγήτρια Κατερίνα Κωστίου Τριμελής επιτροπή Κατερίνα Κωστίου Άννα Κατσιγιάννη Γεωργία Γκότση Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Φιλολογίας Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών: «Σύγχρονες προσεγγίσεις στη γλώσσα και τη λογοτεχνία» Ιανουάριος 2011

2 Στους γονείς μου Μιχάλη και Αλίκη Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ ΣΤΑ ΕΡΓΑ ΠΕΙΣΙΣΤΡΑΤΟΣ & ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ 2

3 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Πρόλογος σ. 4 Α. Εισαγωγή σ Ο Γιώργος Χειμωνάς και το παράδοξο 2. Μια λογοτεχνία για «το τέλος των ηρώων» σ. 10 Β. Πεισίστρατος σ «Πεισίστρατος»: Ένας πεισιθάνατος ήρωας 2. Το επώνυμο κατοπτρικό είδωλο ενός ανώνυμου εφήβου σ. 22 Γ. Μυθιστόρημα σ Μύθου ιστόρημα 2. Το «Μυθιστόρημα» ενός ανθρώπινου τέρατος σ. 62 Βιβλιογραφία σ. 76 3

4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα εργασία είναι, όπως φαίνεται και από τον τίτλο της, μια εργασία που σκοπεύει στη διερεύνηση της ταυτότητας των λογοτεχνικών προσώπων. Συγκεκριμένα, διερευνώνται οι ήρωες του πρώτου και του τρίτου λογοτεχνικού έργου του Γιώργου Χειμωνά (Πεισίστρατος, 1960, και Μυθιστόρημα, 1966). Η μέθοδος που ακολουθήθηκε είναι καθαρά κειμενοκεντρική, ενώ εφαρμόστηκαν σαν ερευνητικά εργαλεία κυρίως ορισμένες βασικές ψυχαναλυτικές αρχές. Συγκεκριμένα, όσον αφορά στον Πεισίστρατο, αντιμετωπίστηκε με βάση τη λακανική σύλληψη για το «στάδιο του καθρέφτη» και το Μυθιστόρημα με βάση την πεμπτουσία της φροϋδικής σκέψης περί συνύπαρξης του id, του ego και του superego στην οντότητα άνθρωπος. Ταυτόχρονα, επιχειρήθηκε, κατά το δυνατό, υφολογική ανάλυση των κειμένων, ώστε να καταδειχθεί η γλωσσική και αφηγηματική τεχνική με την οποία μορφοποιούνται οι ήρωες. Ως πρότυπο (και επιστημονικό προηγούμενο) για την ανάλυσή μου παρατίθεται η εφαρμογή του Δημήτρη Τζιόβα «Έρως και θάνατος: Η δυναμική της επιθυμίας στην αφήγηση», στην οποία έχουμε ακριβώς εφαρμογή των ψυχαναλυτικών αρχών σε έργα του Στράτη Μυριβήλη. Ο ίδιος προλογίζοντας την εφαρμογή του τονίζει ότι η ψυχανάλυση είναι κατεξοχήν αφηγηματική τέχνη, διότι ασχολείται με την ανασυγκρότηση του παρελθόντος, «μέσω της δυναμικής της μνήμης και της επιθυμίας», 1 άποψη που καθοδήγησε το παρόν πόνημα. Βέβαια, είναι κοινώς αποδεκτό ότι ο Χειμωνάς προσφέρεται για ψυχαναλυτική εφαρμογή. Ο λόγος για τον οποίο απεφεύχθη, τελικά, η ενασχόληση και με την Εκδρομή (1964), που εκδοτικά μεσολαβεί ανάμεσα στα δύο έργα, ήταν ότι το κείμενο αυτό εξέγειρε πολλές αντιδράσεις, 2 τις οποίες θεωρούμε ότι μια έρευνα που να το αφορά θα ήταν καλό να τις περιλάβει, αξιοποιώντας τα εργαλεία της θεωρίας της αναγνωστικής πρόσληψης, ειδικά αυτής των Hans Robert Jauss και W. Iser, όπως διαμορφώθηκαν μέσα από τις ζυμώσεις της σχολής της Φραγκφούρτης. 3 Μια τέτοια, όμως, συμπερίληψη θα προσέδιδε άλλη κατεύθυνση, όγκο και χαρακτήρα στην προκειμένη εργασία. Ανάλογη είναι και η αιτία που μας ώθησε να μη φωτιστεί η εποχή, εμμένοντας στην κειμενική πλευρά των έργων. Μόνη παράβαση τα εντός πλαισίου κείμενα που προηγούνται των ενοτήτων, τα οποία θεωρήσαμε ότι διευκολύνουν με την κινηματογραφική τους γλώσσα την πρόσληψη του κυρίως 1 Δημήτρης Τζιόβας, Το παλίμψηστο της ελληνικής αφήγησης. Από την αφηγηματολογία στη διαλογικότητα. Αθήνα, Οδυσσέας, , σ Βλ. Ενδεικτικά: Jean-Pierre Salgas, «Georges Cheimonas: Je decries des etats extremes». La Quinzaine Litteraire, 548 (1-15 Φεβρουαρίου 1990) 7-8. Αντλημένο από Γιώργος Χειμωνάς, Πεζογραφήματα. Εισαγωγή, επιμέλεια, χρονολόγιο Ευριπίδης Γαραντούδης, Αθήνα, Καστανιώτης, 2005, σ. 513, Παναγιώτης Μουλλάς, Για τη μεταπολεμική μας πεζογραφία. Κριτικές καταθέσεις. Αθήνα, Στιγμή, 1989, σ , Τάκης Σινόπουλος, Νυχτολόγιο. Αθήνα, Κέδρος, , σ Βλ. ενδεικτικά: Hans Robert Jauss, Η Θεωρία της πρόσληψης. Τρία μελετήματα. Εισαγωγή, μετάφραση, επίμετρο Μίλτος Πεχλιβάνος, Αθήνα, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», 1995, W. Iser, «H αλληλεπίδραση ανάμεσα στο κείμενο και τον αναγνώστη». Όψεις της ανάγνωσης, επιμέλεια M. Λεοντσίνη, Αθήνα, νήσος, 2000, Μίλτος Πεχλιβάνος, Από τη Λέσχη στις Ακυβέρνητες Πολιτείες. Η στίξη της Ανάγνωσης. Αθήνα, Πόλις, Μάρτιος 2008, κ.ά. 4

5 κειμένου και ότι, χωρίς να διεκδικούν επιστημονικής καταξίωσης, κινούνται στο ευρύ πεδίο της μικροϊστορίας, που τόσο έχει αναδειχθεί στις μέρες μας. 4 Σημειώνουμε πως η αφηγηματική ορολογία που χρησιμοποιήθηκε προέρχεται αποκλειστικά από τις εργασίες του Gerald Genette, μεταφρασμένες κατ επανάληψη και με διάφορες αφορμές στη χώρα μας. 5 Θα έλεγα ότι, με κάποια δόση αυθαιρεσίας και επηρεασμένη από τη διάδοσή της, χρησιμοποιήσαμε την ορολογία ως δεδομένη, αν και ελέγχουμε πάντα την ορθότητά της. Τέλος, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τις καθηγήτριες Άννα Κατσιγιάννη, Γεωργία Γκότση, Στέση Αθήνη και, ιδιαίτερα, την επιβλέπουσα καθηγήτρια Κατερίνα Κωστίου, για την πολύτιμη και πολύπλευρη προσφορά τους σε όλη τη διάρκεια του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Σύγχρονες προσεγγίσεις στη γλώσσα και τη λογοτεχνία», τελικός καρπός του οποίου είναι η παρούσα διπλωματική εργασία. 4 Βλ. ενδεικτικά: Γιάννης Δάλλας, «Η μεταπολεμική πεζογραφία και η μικροϊστορία: η λανθάνουσα συνάντηση μιας τεχνικής και μιας μεθόδου (μέσα από τις ατομικές φωνές ως μαρτυρίες του υποστρώματος)», «Επιστημονικό συμπόσιο (7 & 8 Απριλίου 1995): Ιστορική πραγματικότητα και νεοελληνική πεζογραφία ( )». Αθήνα, Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας, 1997, σ , Ρέα Γαλανάκη, «Βασιλεύς ή στρατιώτης»; Σημειώσεις, σκέψεις, σχόλια για τη λογοτεχνία. Αθήνα, Άγρα, 1997, σ , κ.ά. 5 Βλ. ενδεικτικά: Genette, Gerald, «Τα όρια της διήγησης», Τα όρια της διήγησης. Μετάφραση Έλενα Θεοδωροπούλου, Αθήνα, Καρδαμίτσας, 1987, σ , Gerald Genette, Εισαγωγή στο Αρχικείμενο. Μετάφραση Μήνα Πατεράκη Γαρεφή, Αθήνα, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», 2001, Gerald Genette, Σχήματα ΙΙΙ. Μετάφραση Μπάμπης Λυκούδης, Αθήνα, Πατάκης, 2007, Δερμιτζάκης, Μπάμπης, Αφηγηματικές τεχνικές. Ελληνική πεζογραφία και δραματουργία. Αθήνα, Gutenberg, 2000, Τσατσούλης, Δημήτρης, Η περιπέτεια της αφήγησης. Δοκίμια Αφηγηματολογίας για την ελληνική και ξένη πεζογραφία. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 1997, Ερατοσθένης Καψωμένος, Αφηγηματολογία. Θεωρία και μέθοδοι ανάλυσης της αφηγηματικής πεζογραφίας. Αθήνα, Πατάκης, 1995, κ.ά. 5

6 Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από το 1960 έχει αποσυρθεί «Το τραμ το τελευταίο», ασημένια κέρματα των 20 δραχμών έχουν κάνει την εμφάνισή τους, ο Λυκαβηττός και ο λόφος του Φιλοπάππου φωταγωγούνται, η Δόρα Στράτου αποκτά το θέατρό της, με τους χορευτές να κρατούν ζωντανή την παράδοση. [ ] «Εκεί ψηλά στον Υμηττό», γράφει ο Μάνος Χατζιδάκις, «υπάρχει κάποιο μυστικό» [ ] και «It is a hard day s night» τραγουδούν οι Beatles, η νύχτα που έρχεται υποφέρεται μόνον με την αγάπη Ο Γιώργος Χειμωνάς και το παράδοξο Η φροϋδική παρακαταθήκη ασπάζεται την υπόθεση ότι η ψυχική υγεία αντικατοπτρίζεται σε έναν απολογισμό ζωής, αφηγηματικά συνεκτικό. Αντιστρόφως, η ασθένεια συμποσούται, τουλάχιστον εν μέρει, «με τη δυσφορία της ασυνάρτητης ιστορίας ή με έναν ανεπαρκή αφηγηματικό απολογισμό του εαυτού». 7 Επιχειρώντας μιαν «α-γενή» μετάθεση της ψυχικής στη λογοτεχνική παραγωγή, παρατηρούμε ότι ο πεζογράφος Γιώργος Χειμωνάς μετέρχεται επίμονα έναν λόγο γραμματικά ανοίκειο, βιωματικά ξένο, συντακτικά ατιθάσευτο, πλην προσφυώς και προγραμματικά εγγεγραμμένο στην περιοχή του «άλλου». Του «άλλου λόγου» που αποδείχθηκε η λογοτεχνία (από τους Ρώσους φορμαλιστές και ύστερα), που μιλά η ασύνειδη περιοχή μας, που χειρίζεται η διαλεκτική μας προδιάθεση, που ενσαρκώνει, τέλος, κάθε αλλότρια φωνή, συνανθρώπου ή εαυτού. Αυτή, όμως, η ά- τακτη και άν-αρχη γραφή, αν και εκκεντρική, αποκαλύπτεται έκκεντρη, υπάκουη στις υφολογικές της νόρμες, «δομημένη» στην τάξη μιας ποιητικής γραμματικής 8 και μιας έννοιας: Ο Χειμωνάς αφηγείται τη «θαμμένη ιστορία της επιθυμίας», που μεταμφιεσμένα επανασυστήνει τον εαυτό της στη γλώσσα του παρόντος. Ο συγγραφέας είναι ο κατάσκοπος της αλλόκοτης και παράδοξης κάλυψής της, την αδράχνει και ακαριαία τη φωτογραφίζει. Σκοτεινή, γκροτέσκα, υγρή, αινιγματική, αδηφάγα, εμπαθής και σεξουαλική η επιθυμία κουβαλά όλο το αίνιγμα της ανθρώπινης καταγωγής, για το φροϋδικό τουλάχιστον ευαγγέλιο. Το «παράδοξο» προκύπτει αφενός από τον απόκοσμο λόγο της αφετέρου από την πειθήνια παράδοσή της στην τεχνοτροπιακή μηχανή του Χειμωνά. Γιατί το εμπρόθετα ασυνάρτητο είναι συναρτημένο από το δημιουργικό «εγώ», που ενδιαφέρεται για την «αναλογία» ανάμεσα στο λόγο και το θέμα του. 9 Επομένως, για να 6 Ελένη Μπίστικα, «Η Ελλάδα στον καθρέφτη της δεκαετίας του 60». Καθημερινή, Επτά Ημέρες, ( ) Steven Marcus, «Freud and Dora: Story, History, Case History». Partisan Review, 41: 1 (1974) Βλ. Άλκηστις Σουλογιάννη, Ο δημιουργικός λόγος του Γιώργου Χειμωνά. Θεωρία και εφαρμογή. Θεσσαλονίκη, Παρατηρητής, 1997, σ Το θέμα της αναλογίας θέματος και γραφής, που θεωρούμε βασικότατο για την εκτίμηση της πεζογραφίας του, θίγει και ο ίδιος ο συγγραφέας στη Δύσθυμη Αναγέννηση: «[ ] η λογοτεχνία είναι η θεία αναλογία (τα πάντα εν αναλογία ποιούνται, ό,τι κάνει ο άνθρωπος) η οποία συγκρατεί σε στερεές συμπαγείς μορφές ή την αφήνει να διαφύγει μέσα από κενές, διάτρητες- την κίνηση του κόσμου που όταν ακινητοποιηθεί γεννά την γεωμετρία [ ] η οποία [ ] αποκαθιστώντας, συλλέγοντας τον διασπαθισμένον λόγο μας, κάνει αισθητές, τις εντοπίζει, τις διεσπαρμένες αρμονίες των πραγμάτων ενεργώντας όπως εκείνες: διασκορπά κι ενώνει και παρευρίσκεται και λείπει. Προς αυτές σύρει βίαια τον λόγο κι όταν η βιαιότητα αυτή είναι σφοδρή η λογοτεχνία γίνεται μεγάλη [ ] Γιατί η αναλογικότητα είναι η εγγενής ιδιότητα [των πραγμάτων] που επικρατεί πάνω από όλες τις άλλες, που 6

7 επανέλθουμε στην εναρκτήρια σκέψη του κεφαλαίου, ο συγγραφέας προικίζει την ά-λογη φωνή της επιθυμίας με συνεκτική αφήγηση. Στο δοκίμιό του Το παράδοξο (1919), ο Freud αξιοποιεί την απόφανση του Shelling «παράδοξα είναι όλα όσα, ενώ έπρεπε να μένουν κρυμμένα και μυστικά, έρχονται στο φως». 10 Ο ίδιος στο Πέραν της αρχής της ηδονής (1920), αναφέρεται στο «σκοτεινό τρόμο» που καταλαμβάνει τον άνθρωπο, όταν το απόκρυφο και το θεσμικά άρρητο αποκτήσει ομιλία, ώστε η συνείδηση να μπορέσει να το ακροαστεί. Η επίγνωση της θραύσης της ακεραιότητας και της ζωτικής απειλής κλονίζουν τον ψυχισμό, που αισθάνεται δεσμώτης μιας «δαιμονικής δύναμης». 11 Διασαφηνίζει, δε, ότι δεν είναι το απόρρητο καθαυτό αλλά η καταναγκαστική του επενέργεια που δρα παραλυτικά για το υποκείμενο. Καταναγκασμός, όμως, για τον πατέρα της ψυχανάλυσης, δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια πρόσκληση σε επανάληψη, την οποία εκόντες άκοντες αποδεχόμαστε, είτε συλλογικά, υπό μορφή τελετουργικής αναπαράστασης, είτε ατομικά, υπό μορφή καθηκοντολογικής συνήθειας, εμμονής ή και πιο ακραίων μεταμορφώσεων του «εγώ». Ο Neil Hertz συναρτά τη δύναμη του καταναγκασμού και της επιβαλλομένης επανάληψης που εγγενώς επιφέρει με τις δυνατότητες της ρητορικής, ήτοι μιας μορφής του έντεχνου λόγου: «[ ] η επανάληψη γίνεται ορατή όταν παίρνει χρώμα ή απόχρωση από εκείνο που επαναλαμβάνεται και αυτό το τελευταίο λειτουργεί όπως η ζωηρή και έντονη γλώσσα, η οποία προσδίδει ένα είδος ρητορικής συνοχής σε ό,τι διαφορετικά θα ήταν ανείπωτο. Τότε, οτιδήποτε και αν είναι το επαναλαμβανόμενο [ ] δείχνει εντονότερα παράδοξο, όταν γίνεται χρωματισμός μόνον, δηλαδή όταν καταλήξει να φαίνεται, εντελώς αναίτια, ρητορικό». 12 Επανερχόμενοι στο συγγραφέα μας, με ευκολία αναγνωρίζουμε τις πηγές του εκπορευομένου από το λογοτεχνικό του έργο παραδόξου: Ο Γιώργος Χειμωνάς καταδύεται στην επτασφράγιστη ζώνη της ύπαρξης και μυθοπλαστικά αναπλάθει τη μυστική της ζωή. Η ένταση της φρικώδους αποκάλυψης επιτείνεται και παρατείνεται από την προφορικότητα της γραφής του. Μακράν και εγγύς της ρητορικής τέχνης, απομονώνει από τις ιδιότητές της την πλέον δραστική: την αμεσότητα της απεύθυνσης. Μια άλλη παράδοξη γραμμή διαγράφεται στο σημείο αυτό. Η ρήξη των συνόρων προφορικού και γραπτού λόγου, ειδάλλως ομιλίας και κειμένου. Όσο κι αν τα όρια του μοντέρνου μυθιστορήματος διευρύνθηκαν αιφνιδιαστικά στις αρχές του 20 ού αιώνα, η γη της αναγνωστικής προσδοκίας αποφαίνεται ολισθηρή, όταν το χώμα της ρέει, αποκολλάται, χάνεται, σαν «έπος πτερόεν», σαν προφορικός λόγος και, μάλιστα, «πάσχων». Ο τελευταίος αυτός χαρακτηρισμός συνίσταται καταρχάς στον πολλάκις διαπιστωμένο ακρωτηριασμό της φράσης, η συνηθέστερη εκδοχή του οποίου είναι η απότομη, συντακτικά ατεκμηρίωτη, εν είδει συγκοπής, περάτωσή του. Αλλά και η «κατηγορηματική σύγχυση», η απορία, δηλαδή, που γεννά το ρηματικό περιβάλλον όσον αφορά στους όρους του (ποιος μιλά, ποιος ανταποκρίνεται, πού, τελικά, μεταβιβάζεται η ενέργεια, ποιο το υποκείμενο που ενεργεί, κ.ά.). Λόγος «πάσχων», επίσης, και είναι όλες επίκτητες [ ]. Η κάθαρση στην τραγωδία δεν είναι παρά ζήτημα αναλογίας»: Γιώργος Χειμωνάς, Η Δύσθυμη Αναγέννηση. Όγδοο μάθημα για τον Λόγο. Αθήνα, Ύψιλον/βιβλία, 1987, σ Neil Hertz, «Ο Φρόιντ και ο άνθρωπος με την άμμο», Λογοτεχνία και ψυχανάλυση. Εξάντας/ Σύγχρονη θεωρία της λογοτεχνίας, Αθήνα, 1990, σ Hertz, ό.π., σ Hertz, ό.π., σ Η επισήμανση με πλάγια γραφή ανήκει στο συγγραφέα. 7

8 εξαιτίας της σημασιολογικής του ποιότητας, που ακολουθεί με συνέπεια τα εξωτερικά «τραύματα»: Ο θάνατος, η αυτοκτονία, η εξάρτηση, ο φόνος, η ασθένεια, το νοσοκομείο, το σημείο τομής έρωτα θανάτου, αναγνωρίζονται ως προσφιλείς θεματικοί πυρήνες του Χειμωνά, σε όλη τη λογοτεχνική του πορεία. Οι αναφερόμενες, παρόλα αυτά, τομές, εγκοπές, τμήσεις και οι λοιπές αιχμηρές υφολογικές και σημασιολογικές του εμμονές δεν αποτελούν παρά υποδείξεις σχολαστικού και αμηχανία φιλολόγου. Μια ευλαβικότερη ανάγνωση επιτάσσει την αναγκαιότητα της υπερβολής αν θεωρήσουμε ως τέτοια την προσήλωσή του στο φρικτό και το τερατώδες- και διαφωτίζει την αυστηρή γραμματική του αντηχητικού του λόγου. Σύντομα θα διαπιστώσουμε ότι η απρόσμενη δόση του αποτρόπαιου είναι και αναγκαία και παραπλανητική. Οι συνταγματικές και παραδειγματικές αλληλουχίες είναι συγκροτημένες με επιμέλεια και κατά τον αρμόδιο τρόπο, εφόσον πρόκειται για τη σύζευξη της αναπαράστασης της επιθυμίας και της επιθυμίας για αναπαράσταση. Όσον αφορά στην περιφορά μας στον πένθιμο, αιμάτινο και αιματηρό του κόσμο, γρήγορα θα εννοήσουμε ότι λειτουργεί περίπου ως ξόρκι, κάτι ανάλογο με την εθιμοτυπία των πρωτογόνων που παρουσίασε ο Freud στο βιβλίο του Τοτέμ και ταμπού (1913): Μας αποτρέπει να δούμε ακόμη βαθύτερα, στο α-πρόσωπο χάος της ύπαρξης, στο χώρο που διεκδικούν αμφότερες η ψυχολογία και η δαιμονολογία. Από την άλλη, τα «όμοια» πάθη ηρώων και λεκτικών περιοχών, δρουν ομοιοπαθητικά για αμφότερα τα πάσχοντα μέλη. Όπως διατείνεται ο Hertz για τους συγγραφικούς χειρισμούς του E.T.A. Hoffmann, στο διήγημα Ο άνθρωπος με την άμμο, που ερμηνεύει ο Freud στο Παράδοξο, «[ ] οι χειρισμοί του Hoffmann έχουν ως αποτέλεσμα να κάνουν τον αναγνώστη να αισθάνεται συγκεχυμένα ότι η ζωή του [ήρωα], τα γραπτά του, η διήγηση του αφηγητή, το κείμενο του Hoffmann και η συνεπαρμένη αποδοχή του από τον ίδιον τον αναγνώστη, παρακινούνται από την ίδια ενέργεια και κάνουν ακριβώς αυτό: την αναπαριστάνουν, γεμίζουν με χρώμα τα μόλις διακρινόμενα περιγράμματά της, την υποχρεώνουν, αν κάτι τέτοιο είναι δυνατό, ν αφήσει ένα ανεξίτηλο περίγραμμα». 13 Ίσως η, έστω και ακροθιγώς, κατάδειξη ενός ρομαντικού προγόνου σαν τον Hoffmann να μην είναι ακραία, καθώς τα έξαλλης μυθοπλασίας, μα τόσο εύφορης φαντασιακής σχεδίασης παραμύθια του Γερμανού, έχουν απορροφήσει το ειρωνικό ασύμπτωτο του «εγώ» και της συνείδησης και τη διαπεραστική οσμή του θανάτου μέσα στο ίδιο το υποκείμενο. Εξάλλου, η τρομακτική ανταρσία του ήρωα του Χειμωνά συμπλέει, στην πρωτότυπη δύναμή της, με την κατάργηση των ορίων ανάμεσα στον άνθρωπο και το σύμπαν των Γερμανών Ρομαντικών της Ιένας. Σε κάθε περίπτωση, είμαστε υποχρεωμένοι να συναινέσουμε στη διαπίστωση εξαιρετικών αναλογιών και ομοιοτήτων ανάμεσα στη μοίρα των ηρώων του Χειμωνά και στην επεξεργασία των αφηγημάτων του. Η εξακολουθητική αυτή συστοιχία θραύει κάθε δυνατότητα ακούσιας, τυχαίας ή συμπτωματικής, εμφάνισής της, γινόμενη δείκτης ενός έντεχνου μετωνυμικού παιχνιδιού ανάμεσα στη μορφή και το περιεχόμενο. Ακόμη και η ρεαλιστική καταγωγή της μετωνυμίας 14 δε 13 Hertz, ό.π., σ Βλ. Δημήτρης Τζιόβας, «Η επάνοδος της ρητορικής: Ρεαλισμός και μετωνυμία». Μετά την αισθητική. Θεωρητικές δοκιμές και ερμηνευτικές αναγνώσεις της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Αθήνα, Γνώση, 1987, σ

9 φαίνεται ασύστατη προς το χειμωνικό σύμπαν η ευρυχωρία, εξάλλου, του προσδιορισμού «ρεαλιστικός» περιλαμβάνει και αρκετές μοντερνιστικές εκφάνσεις. 15 Μήπως, άλλωστε, και ο «σοσιαλιστικός ρεαλισμός» ως κίνημα μιας μοντερνιστικής πρωτοπορίας δεν εκδηλώθηκε; Ακόμη, οι πολλαπλές επαναλήψεις μεγαλύτερων ή μικρότερων λεκτικών συνόλων, πέρα από τις ηχητικές ποιητικές τους συμβολές και τη μπαχτινική συνήχηση αλλότριων ειδών που προκαλούν στα κείμενα του Χειμωνά, 16 προσδίδουν την αίσθηση μιας «ρίψεως εν αβύσσω», καθώς η κατάσταση του πάθους (ακατανίκητη εμμονή, μαγνητική δεοντολογία, διαπίδυση του υποσυνειδήτου, αταξία συντακτικής φύσεως) αναδιπλασιάζεται, σε μιαν ατέρμονη μετωνυμική αλληλουχία. Πάντως, η μεγιστοποιημένη αφηγηματική και διηγηματική ρευστότητα έλκει τον αναγνώστη στη σκηνή, για να παραβρεθεί, μεταξύ άλλων, και σε έναν αγώνα ρητορικής δεξιότητας ανάμεσα σε συγγραφέα και εκάστοτε ήρωα. Ή, με άλλους όρους, στην παράσταση μιας τιθασευμένης στις λογοτεχνικές ανάγκες μορφής που μιλά παραληρηματικά. Η βασική επιδίωξη, μάλιστα, του αφηγητή και κεντρικού ήρωα στο πρώτο μυθιστόρημα του Γ. Χειμωνά Πεισίστρατος (1960) είναι ακριβώς αυτή: η σύνθεση, καταρχάς, ενός διηγήματος που εντάσσει ο συγγραφέας στο μυθιστορηματικό κορμό, με τίτλο «Υπερβολικό διήγημα» και η μελλοντική δημιουργία ενός ευρύτερου μυθιστορηματικού συνόλου, ενός αξιολογικά υπερ-έργου, που θα τιτλοφορείται «Ο βασιλιάς της Καρθαγένης». Πριν, όμως περάσουμε στην αντιμετώπιση των ηρώων στο εν λόγω αφήγημα, ας καταφύγουμε εκ νέου στον Hertz : Όταν αιωρούμαστε ανάμεσα στην αμφιθυμία της συνείδησης να συγκατανεύσει ανάμεσα στη λογοτεχνία και τη μη λογοτεχνία, ταλάντωση που προκύπτει από το φόρτο μιας «επανάληψης εν δράσει, χρωματισμένης με εκθαμβωτικούς τόνους επιθετικότητας, τρέλας και βίαιου θανάτου», σ αυτές, λοιπόν, τις μεταιχμιακές μας συνειδησιακές εμπειρίες μπορούμε να πούμε ότι βιώνουμε το παράδοξο Βλ. Damian Grant, Ρεαλισμός. Μετάφραση Ιουλιέττα Ράλλη Καίτη Χατζηδήμου, Αθήνα, Ερμής/Η γλώσσα της κριτικής, σ Βλ. Mikhail Bakhtin, «Ο πολυγλωσσισμός στο μυθιστόρημα». Προβλήματα λογοτεχνίας και αισθητικής. Μετάφραση Γιώργος Σπανός, επιμέλεια Αλέξης Ζήρας, Αθήνα, Πλέθρον, 1980, σ Hertz, ό.π., σ

10 [ ] Η πρόκληση, η ρήξη, η απελευθέρωση. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι κάτι τέτοιο είχε γίνει στην Ευρώπη και τη δεκαετία του 30, και μάλιστα σε πιο ακραίο βαθμό. Όμως, η επαναστατημένη νέα γενιά της δεκαετίας του 30 με επίκεντρο τους σουρεαλιστές- λειτουργούσε σχεδόν περιθωριακά. Ενώ τη δεκαετία του 60 και ο τελευταίος «γεγές» της γης συμβόλιζε μια φοβερή ανατροπή στα μάτια των προηγούμενων γενεών [ ] Για μια στιγμή στη δεκαετία του 60 όλοι έγιναν ένα, όσο και αν σε επίπεδο κατεστημένου ο αναχρονισμός, η μαύρη αντίδραση και η αγριότητα κυριαρχούσαν Μια λογοτεχνία για το «τέλος των ηρώων» Το φθινόπωρο του 1960 ο Γιώργος Χειμωνάς εξέδωσε στη Θεσσαλονίκη το πρώτο λογοτεχνικό του βιβλίο, τον Πεισίστρατο. 19 Ο ίδιος στο οπισθόφυλλο της 2 ης έκδοσης (1980) αναφέρει: «Ήμουν έφηβος όταν πρωτόγραψα τον Πεισίστρατο, γύρω στα Εκδόθηκε τρία χρόνια αργότερα, χάρη στο χρηματικό έπαθλο του Δήμου Θεσσαλονίκης 20 και με λίγες προσθήκες από τις εν τω μεταξύ εμπειρίες μου του φοιτητού Ιατρικής. Πιστεύω πως η διαδρομή μου αρχίζει με το δεύτερο βιβλίο, την Εκδρομή, γι αυτό και δίσταζα να τον ξαναεκδώσω. Τον κρατούσα πάντα σαν ένα νεανικό βίωμα, εξομολογημένο μ έναν άξεστο τρόπο. Αλλά αυτού του είδους η άξεστη γραφή θα συνεχισθεί και στα επόμενα βιβλία μου και δίνω μιαν απόλυτη θετική έννοια σ αυτή τη λέξη, άξεστος. 21 Σημαίνει τον θαρραλέο, όσο και δύσκολο τρόπο, να μιλάς για το πρόσωπο του ανθρώπου, τις αιματηρές σχέσεις του με τον άλλον και με το άλλο, για τα ανθρωποβόρα οράματα, τις κατακόρυφες θανάσιμες πράξεις. Πολλά από αυτά υπάρχουν ήδη στον Πεισίστρατο. Πέρα όμως από αυτά, ο Πεισίστρατος, συγκεκριμένα, είναι η ιστορία ενός εφήβου που αγωνίζεται να υπάρξει και να δικαιωθεί μέσα σ εκείνη την βουβή, εσπερινή Θεσσαλονίκη, με τη γνωστή της (για όσους την ζήσαμε από παιδιά) πολύτιμη αθλιότητα. Και όχι απλά να δικαιωθεί αλλά να δικαιωθεί σαν μια δαιμονική ιδιοφυία. Το υπερβολικό διήγημα που φαινομενικά, είναι όλος ο κόπος κι όλη η μανία αυτού του εφήβου, είναι ο φοβερός κόπος και η ανήμερη μανία του να γίνει ο βασιληάς της Καρθαγένης». Με έναν λόγο, επομένως, «άξεστο», θα μας κοινωνήσει την «ιστορία ενός εφήβου» και κυρίως τις εκπορευόμενες από το είδος της γραφής «αιματηρές σχέσεις του με τον άλλον και με το άλλο», σε χώρο απτό, στη «βουβή, εσπερινή Θεσσαλονίκη». Ταυτόχρονα, μας μεταγγίζει την «ανήμερη μανία» του νέου αυτού να δικαιωθεί κοινωνικά, γινόμενος «ο βασιληάς της Καρθαγένης». Αρχικά, παρατηρούμε την άμεση συσχέτιση του τρόπου γραφής με τη στοχοθεσία και τη 18 Γιώργος Νοταράς, «Απόλυτη ρήξη». Καθημερινή, Επτά Ημέρες, ( ) Εφεξής οι παραπομπές στο έργο θα ακολουθούν το κείμενο της 2 ης έκδοσης: Γιώργος Χειμωνάς, Πεισίστρατος. Επιμέλεια Δημήτρης Καλοκύρης, Αθήνα, Ύψιλον/βιβλία Υψικάμινος, , Α ανατύπωση Την ίδια έκδοση ακολουθεί και ο Γαραντούδης στο: Γιώργος Χειμωνάς, Πεζογραφήματα. Εισαγωγή, επιμέλεια, χρονολόγιο Ευριπίδης Γαραντούδης, Αθήνα, Καστανιώτης, 2005, σ Ο ίδιος στο περιοδικό Πολιορκία αναφέρει πως το πρωτόλειο διάβασαν οι Μανόλης και Νόρα Αναγνωστάκη, οι οποίοι και τον παρότρυναν να το υποβάλει στον ετήσιο λογοτεχνικό διαγωνισμό του δήμου Θεσσαλονίκης. Ο συγγραφέας ανταποκρίθηκε και κατέκτησε έπαινο, ανερχόμενο σε δραχμές. Με το ποσό αυτό, τύπωσε τον Πεισίστρατο «στον πολύ γνωστό και δύσκολο τυπογράφο της Θεσσαλονίκης Νικολαΐδη». «Πεισίστρατος, 1960». Πολιορκία, 10:4:3 (Μάιος Ιούλιος 1987) σ Η πλάγια γραφή, όπου απαντά, ανήκει στο συγγραφέα. 10

11 νοηματοδότηση του μυθιστορήματος. Το «άξεστον» του λόγου εφεξής θα επισύρει και θα σημαίνει προγραμματικά την ομιλία για το πρόσωπο του ανθρώπου, το σχεσιακό του περιβάλλον, την άγρια φύση των οραμάτων του και τη θανάσιμη διάστασή του. Συνοπτικά, προκειμένου να αναδείξουμε τη χαρακτηρολογική διάσταση και το χειρισμό των ηρώων, θα θίξουμε την ιδιοτυπία της γραφής, που πρόκρινε ο συγγραφέας ως κατάλληλη και για τα εννέα μυθοπλαστικά του βιβλία. Συγκεκριμένα, αξιοποιώντας το σώμα του Πεισίστρατου, θα εστιάσουμε στην προφορικότητα, την αποσπασματικότητα, το διαμελισμό της γραμματικής νομοτέλειας και την επιτηδευμένη σιωπή που «εύγλωττα» ο λόγος του απηχεί. Φυσικά, τα στοιχεία αυτά σταδιακά ωριμάζουν, αποκτώντας, ήδη από τη δεύτερη εμφάνισή του, την Εκδρομή (1964), την αίγλη της ιδιοτυπίας. Ήδη επισημάναμε την προφορικότητα και την αποσπασματικότητα της γραφής του. Ο ίδιος, εξάλλου, είναι κατηγορηματικός όσον αφορά στην προφορικότητα του λόγου, διάσταση που υποδεικνύει και ως δείκτη ωρίμανσης του έργου του και ως κριτήριο ενδελεχούς πρόσληψής του: «[ ] η γραφή μου, το γράψιμό μου, είναι προφορικός λόγος. Αυτό το έχω ξαναπεί. Τι εννοώ μ αυτό: Το τελικό κριτήριο και το ουσιαστικό κριτήριο της ωριμότητας ενός κειμένου μου μού δίνεται από την ανάγνωσή του που κάνω εγώ ο ίδιος. [ ]». 22 Αλλά και στο δοκιμιακό του Ένατο μάθημα για τον Λόγο, θα ανακινήσει το θέμα: «[ ] Εγώ γράφοντας μιλάω, δηλαδή ξέρω ότι ένα κείμενο είναι γραμμένο, είναι τελειωμένο, από τη στιγμή που θα το διαβάσω, θα το προφέρω, θα το αρθρώσω. Μόνον έτσι καταλαβαίνω. Πρόκειται λοιπόν για προφορικό λόγο». 23 Απόρροια της αεικίνητης προφορικότητας, η απουσία ή η συρρίκνωση της στίξης, η εμφατική ή εμμονική επανάληψη, η αναπάντεχη παύση, η απώλεια ή η μετάθεση του γραμματικού προσώπου. Επικαλούμαστε και πάλι το συγγραφέα, για να υπογραμμίσουμε τη συνειδητότητα των ανωτέρω χαρακτηριστικών και την ιδεολογική φιλοσοφική προέλευσή τους. Στη διαπίστωση του συγγραφέα Αλέξη Σταμάτη ότι η στίξη και η σύνταξη στα κείμενα του Χειμωνά «παθαίνουν», αποκρίνεται: «Αυτά είναι τα ελαττώματα του γραπτού λόγου. Είναι τα μειονεκτήματα και οι αναπηρίες ενός λόγου ο οποίος είναι υπόθεση εντελώς συμβατική. Στον προφορικό λόγο δεν έχουμε στίξη έχουμε προσωδία, τονισμούς, σχεδόν μουσικούς». 24 Τα παρατιθέμενα δεν αποσκοπούν στο φωτισμό της γραφής του ως συνειρμικής φλυαρίας ή ως υποσυνείδητης αποβολής. Ο Ευριπίδης Γαραντούδης, σχολιάζοντας τη φύση του συγγραφικού του εργαστηρίου, κάνει λόγο για επανειλημμένες επεξεργασίες της αρχικής σύνθεσης, κάτι που πιστοποιείται και από συνεντεύξεις του συγγραφέα «και από τα, σωζόμενα στην αυτόματη γραφή τους και δημοσιευμένα, στάδια επεξεργασίας μέρους του Γάμου και ολόκληρου σχεδόν του Αδελφού». 25 Θα πρέπει στο σημείο αυτό να διαλευκάνουμε ότι μιλώντας για στίξη στο έργο του Χειμωνά υποδηλώνουμε κυρίως την τελεία. Η Άλκηστις Σουλογιάννη κάνει λόγο 22 Κωνσταντίνος Αν. Θεμελής, Πορτραίτο ενός πρίγκιπα. Δύο συνομιλίες με τον Γιώργο Χειμωνά. Αθήνα, Ίνδικτος, 2000, σ Γιώργος Χειμωνάς, Το ένατο μάθημα για τον Λόγο. Ομιλία Συζήτηση. Αθήνα, Καστανιώτης, 2001, σ Αλέξης Σταμάτης, «Έχω βαρεθεί να ακούω ότι είμαι δυσνόητος». Η Καθημερινή (14 Νοεμβρίου 1999). 25 Γιώργος Χειμωνάς, Πεζογραφήματα. Εισαγωγή, επιμέλεια, χρονολόγιο Ευριπίδης Γαραντούδης, Αθήνα, Καστανιώτης, 2005, σ

12 και για «ειδοποιό χρήση του ερωτηματικού και του θαυμαστικού», αλλά και για την εμφάνιση του κόμματος και της άνω τελείας αποκλειστικά στον Πεισίστρατο. Προσγράφει τη στίξη στο συνολικό προθεσιακό σχέδιο του συγγραφέα, που απαγορεύει, με τη σχετική ή απόλυτη αστιξία, μια μονοσήμαντη ερμηνεία. Γενικότερα, θεωρεί ότι η φειδωλή στίξη συνεισφέρει στη δημιουργία του κατάλληλου γλωσσικού περιβάλλοντος, ώστε να διαχυθεί αβίαστα και αψιμυθίωτα ο παραληρηματικός συχνά λόγος των ηρώων, αλλά και να προβληθούν οι υπόγειες διασυνδέσεις των αφηγηματικών φωνών. 26 Όσον αφορά στη «χρήση» της σιωπής, η Σουλογιάννη διαβλέπει τη χειμωνική τακτική να εγκαταλείπει λευκά αποσπάσματα ή και λευκές σελίδες ως το κενό που εμβολίζεται στο κείμενο ή και ως το κείμενο που εκβάλλει σε κενό, μέσα από το ρου της σιωπής, που συνεπάγεται το κενό δια του λευκού χαρτιού. 27 Ο George Steiner, σε μια φιλοσοφικότερη θεώρηση, ασπάζεται την αδυναμία της τέχνης να διακοσμήσει με γοητεία τη βαρβαρότητα. Ανατρέχει στη σιωπή, προκειμένου να αντηχήσουν οι απόλυτες παρουσίες του απάνθρωπου στο σύγχρονο «τελείν». 28 Οι «κατακόρυφες θανάσιμες πράξεις» του Χειμωνά πιστεύουμε ότι χρήζουν ανάλογης σιωπηρής προστασίας, προκειμένου να ενσταλάξουν στο κείμενο τη δύναμη της φρίκης. Οι κοινοί γλωσσικοί τόποι εκδιώκουν την αποστροφή και το ρίγος και ο συγγραφέας μας τούς εξορίζει, μετά βδελυγμίας, από το έργο του. Επιπλέον, για τον Steiner «ο θάνατος είναι η παύση του λόγου. Είναι η τελεία που διακόπτει το κείμενο της έναρθρης ύπαρξης. [ ] Στο θάνατο έρχονται αντιμέτωπες η γραμματική και η σημασία της σιωπής, κλείνοντας τον κύκλο της ανθρώπινης σημασίας». 29 Ο Χειμωνάς, που σε συνέντευξή του ορίζει τη λογοτεχνία ως «την ηχώ των λέξεων μέσα στη σιωπή», 30 φαίνεται να έχει ενστερνιστεί το δίπολο του Steiner ζωή/λόγος vs θάνατος/σιωπή, συνθέτοντας έναν λόγο περί θανάτου που εκφωνεί η εσώτατη ζωή. Όταν ο θάνατος κυριαρχεί, η έναρθρη ζωή σιωπά ή εν είδει πένθους λευκοντύνεται, σαν τα κενά τυπογραφικά διαστήματα του Χειμωνά. Έτερη όψη του χειμωνικού κενού, ενταγμένη παρόλα αυτά στην πολυσημία του έργου αυτού, παραδίδεται από τον Δημήτρη Μαρωνίτη, που μεταφράζει σε κενό τη συνολική αποβλεπτικότητα των χειμωνικών αφηγημάτων: «[ ] τα αφηγήματα του Χειμωνά γράφουν τα οδόσημα μιας εξαντλητικής πορείας που σκοπεύει αλλού: σε κάποιο τέλος αδιόριστο, που είναι ίσως η ίδια η περιπέτεια της γραφής, ψάχνοντας για το κενό που θα την απορροφήσει θα την κυρώσει ακυρώνοντάς την. Ο Blanchot 31 νομίζω ορίζει αυτό το κενό ως τον τελικό στόχο κάθε άξιας τέχνης». 32 Επιμένοντας στην αποβλεπτικότητα, ο Μαρωνίτης αποδίδει την αδυναμία μας να αναδιηγηθούμε τις ιστορίες του Χειμωνά «στη σύνολη άρθρωση του λόγου, ο οποίος γράφει ένα χώρο για να τον σβήσει, τον γεμίζει για να τον 26 Σουλογιάννη, ό.π., σ Σουλογιάννη, ό.π., σ George Steiner, Αξόδευτα πάθη. Δοκίμια Μετάφραση Κατερίνα Σχινά, Αθήνα, Νεφέλη/Θεωρία Κριτική, 2002, σ Steiner, ό.π., σ Θεμελής, ό.π., σ «Η τέχνη, ως εικόνα, ως λέξη και ρυθμός, καταδεικνύει την απελπιστική εγγύτητα ενός κενού και αόριστου έξω ενός έξω που είναι μια ύπαρξη ουδέτερη, μηδαμινή, απεριόριστη, απουσία ρυπαρή, αποπνικτική συμπύκνωση, όπου ακατάπαυστα διαιωνίζεται το Είναι εν είδει μηδενός»: από Maurice Blanchot, Ο χώρος της λογοτεχνίας. Εισαγωγή, μετάφραση Δημήτρης Δημητριάδης, Αθήνα, Εξάντας, 1970, σ Δ. Ν. Μαρωνίτης, Η πεζογραφία του Γιώργου Χειμωνά. Αθήνα, Κέδρος, , σ

13 αδειάσει. Το τελικό πάντως σημείο κάθε αφηγήματος παραπέμπει στην εξαφάνισή του ξαναγυρίζουμε έτσι στην κατηγορία του κενού, [ ]». 33 Μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα η άποψη του Μαρωνίτη, καθώς συνδέεται άμεσα με το ένα σκέλος της εργασίας μας, το τέλος, δηλαδή των ηρώων. Υπό την αυτοαναφορική, επομένως, σκόπευση, το τέλος προδιαγράφεται από την αδηφάγα γραφή, που αφού καταχραστεί τη σημειολογία του θανάτου, θα προσφέρει εαυτόν ως βορά στο ίδιο το σημαινόμενό της, ειδάλλως, το σημαίνον θα θυσιαστεί χάριν του περιεχομένου. Προς δόξαν, λοιπόν, του θανάτου θα θυσιαστεί η ζωή, ήτοι η σιωπή θα εκπορθήσει τη γραφή, ως περιέχον του σύμπαντος αφηγουμένου κόσμου και, βέβαια, των ηρώων. Ο Μάριος Μαρκίδης θα συμπλέξει ποιητικά τη γλωσσική παρουσία και απουσία: «Είναι καιρός ν αφήσουμε την ιστορία του ύφους να μας διδάξει ότι όσο γεμίζουν οι νόρμες της γλώσσας, τόσο βουίζουν περισσότερο οι απουσίες της κι οι νυχτερινοί της τρόμοι». 34 Στο πλαίσιο της αποσπασματικότητας, μπορούμε να υπαγάγουμε και την περισταλμένη έκταση των αφηγημάτων του. Ο Χειμωνάς αποτινάζει κάθε απόπειρα ειδολογικής ένταξης των μυθοπλαστικών του έργων στο είδος του διηγήματος. Διεκδικεί τη μυθιστορηματική τους ταυτότητα, υψώνοντας το στοιχείο της πυκνότητας στην «κατηγορία» της ανεπαρκούς ανάπτυξης. Τα βιβλία του «είναι γεγονότα ζωής», εμπραγματώνουν μυθιστορήματα «ανυπολόγιστου όγκου», παρά τον περιορισμένο αριθμό σελίδων τους. 35 Ο Γαραντούδης, πάντως, αντιμετωπίζει την ειδολογική κατάταξη των έργων του Χειμωνά ως ένα από τα αιρετικά και αινιγματικά του στοιχεία, ο προσδιορισμός της οποίας επαφίεται στην αναγνωστική πρόσληψη. 36 Οι υπόλοιπες τέχνες διαγκωνίζονται ώστε να παρευρεθούν στο έργο του Χειμωνά. Πολλά έχουν γραφεί για την παρείσδυση της ποίησης, τις σαρκικές του εικόνες, τη γεωμετρημένη αρχιτεκτονική, τις κινηματογραφικές λήψεις της αφηγηματικής του θέασης. Ο Μαρωνίτης πιστεύει πως ο συγγραφέας επιδιώκει να σπάσει το φράγμα των ειδών, τουλάχιστο το σχετικό με τη διάκριση ποίησης πεζογραφίας 37 και ο Παναγιώτης Μουλλάς αναγνωρίζει ήδη από τον Πεισίστρατο μια «στόφα στο έπακρο ποιητική [που] χειραφετεί την αφαίρεση σε σήμα κατατεθέν». 38 Ο ίδιος ο Χειμωνάς για άλλη μια φορά επιδίδεται στην άρση των κατηγοριοποιήσεων, θέτοντας τους δικούς του αναγνωστικούς περιορισμούς για το έργο του: «Πολλοί στην Ελλάδα με θεωρούν ποιητή. Δεν είμαι ποιητής, όχι. Είμαι πεζογράφος. Αφηγητής είμαι περισσότερο. Αλλά μου φαίνεται ότι υποτιμάμε την πεζογραφία, γιατί περιμένουμε απ αυτήν να μας προσφέρει μια έτοιμη ιστορία στο πιάτο, όπως λέμε στα ελληνικά- να την παρακολουθήσουμε από την αρχή μέχρι το τέλος με μια συνοχή, να αναγνωρίσουμε τις καταστάσεις τις ψυχολογικές, μία περιπέτεια, το story, την υπόθεση: όλα αναγνωρίσιμα, όλα ψηλαφητά, όλα γνωστά 33 Μαρωνίτης, ό.π., σ Μάριος Μαρκίδης, Η ψυχανάλυση του διχασμένου υποκειμένου. Εισαγωγή στο έργο του Lacan. Αθήνα, Έρασμος, , σ Γιώργος Χειμωνάς, Ποιον φοβάται η Βιρτζίνια Γουλφ; Δημόσια κείμενα. Αθήνα, Καστανιώτης, 1995, σ Χειμωνάς, Πεζογραφήματα, ό.π., σ Μαρωνίτης, ό.π., σ Παναγιώτης Μουλλάς, Για τη μεταπολεμική μας πεζογραφία. Κριτικές καταθέσεις. Αθήνα, Στιγμή, 1989, σ

14 [ ]. Αυτό το θεωρώ πάρα πολύ υποτιμητικό για τον πεζό λόγο». 39 Νομίζουμε ότι η σθεναρή τοποθέτηση του συγγραφέα δεν συγκρούεται με τις προσλαμβάνουσες των δύο μελετητών μας, καθώς η ποιητικότητα δεν συνιστά αλλότριο είδος και η εκδίωξη μιας διεύρυνσης του πεζογραφικού πεδίου αντανακλάται στις απόψεις του. Επισημαίνουμε, στο σημείο αυτό, τη θριαμβική εφαρμογή που μπορεί να έχει στο έργο του Χειμωνά η μπαχτινική θεωρία για το μυθιστορηματικό είδος, το αξιότερο για το Ρώσο στοχαστή διασώστη του ανθρώπου και του πολιτισμού του. Ανατρέχοντας στην παρουσίαση του Mikhail Bakhtin από τον Δημήτρη Τζιόβα διαβάζουμε: «[Το μυθιστόρημα] μπορεί να ενσωματώσει ή να αφομοιώσει άλλα είδη χωρίς να χάσει τη φυσιογνωμία του [ ]. Το μυθιστόρημα σε τελική ανάλυση είναι δυναμικό, κυριαρχικό και επεκτατικό λογοτεχνικό είδος». 40 Αυτό, μάλλον, αγωνίστηκε αγωνιώντας να μας πει για το συγκεκριμένο θέμα και ο Χειμωνάς, μέσω του λογοτεχνικού και δοκιμιακού του έργου. Κλείνοντας την ενότητα, θα ασχοληθούμε με τη διακειμενικότητα ως βασικό γνώρισμα της χειμωνικής γραφίδας. Η Σουλογιάννη διακρίνει όλες τις εκφράσεις και αναδιπλώσεις του όρου, όπως τις τυποποίησε ο Gerald Genette. 41 Το παράδοξο είναι ότι το διάστικτο από τον παλμό του «άλλου» και «ετερόγλωσσο» έργο του Γιώργου Χειμωνά φαντάζει ως το πλέον πρωτότυπο της ελληνικής παραγωγής, όχι μόνο για την αντιφατική δεκαετία του 60. Αποτελεί την επιτομή του μοντέρνου, ενώ παράλληλα με την καινοτομία ενοφθαλμίζεται την παράδοση, εγχώρια και ευρωπαϊκή, λογοτεχνική και επιστημονική, επίκαιρη και προαιώνια. Οι ερευνητές του έργου και οι κριτικοί μας ανακρούουν τα τεκμήρια της κατάδυσής τους: Όμηρος, Μακρυγιάννης, Παλαιά Διαθήκη, Αποκάλυψη, Dostoyevsky, Joyce, Beckett, Kafka, Camus, F. Bacon, Rembrandt, λαϊκή παράδοση, παραμύθι, ιπποτική νουβέλα, Σολωμός, κ.λπ. περιδιαβαίνουν, μεταμφιεσμένοι ή μη, τις σελίδες του. 42 Πάνω απ όλα, η γλώσσα του, ανεπούλωτη όπως και οι ιστορίες του, χαράζει βαθιά τις επισκέψεις της στα παλαιικά της λημέρια ή σε κοινωνιολέκτους παράταιρες προς το συμβατικό μας γλωσσικό αίσθημα. Μια λογοτεχνία για το «τέλος των ηρώων»; Ναι, εφόσον στα σκοτεινά θεμέλια του «εγώ» και του «άλλου» δεν υπάρχουν ήρωες στο χάραμα του κόσμου θα βρούμε χαρακιές στη χαρά του σώματος θα αντικρίσουμε ουλές και από τους σπασμούς της ζωής γεννιέται νομοτελειακά ο θάνατος. Στοχεύοντας, τέλος, στη συνεκτική διασύνδεση της προγραμματικής μας παράστασης του έργου του Χειμωνά ως «λογοτεχνία του παράδοξου» με την αισθητική μανιέρα που διέπει τη λογοτεχνία του, θα προσφύγουμε στη φαινομενολογία του Blanchot, κρίνοντας ότι συστεγάζει τις έως τούδε επισημάνσεις μας: «Όταν το έργο ξεπροβάλλει [ ] μέσα στον κοινόχρηστο χώρο της καθημερινής αλήθειας, ξεπροβάλλει με τον τρόπο που αναβλύζει το ασυνήθιστο, το αλλόκοτο, 39 Χειμωνάς, Το ένατο μάθημα, ό.π., σ Δημήτρης Τζιόβας, Το παλίμψηστο της ελληνικής αφήγησης. Από την αφηγηματολογία στη διαλογικότητα. Αθήνα, Οδυσσέας, Σουλογιάννη, ό.π., σ Βλ. ενδεικτικά: Μουλλάς, ό.π., σ , 60, Μαρωνίτης, ό.π., σ. 114, , Γιώργης Αριστηνός, Εισαγωγή στην πεζογραφία του Γ. Χειμωνά. (Μελετήματα πάνω στη σύγχρονη πεζογραφία). Αθήνα, Κέδρος, 1981, σ. 19, 21-38,

15 αυτό που δεν έχει σχέση με τούτον τον κόσμο ούτε με τούτον το χρόνο. Ποτέ το έργο δεν ξεκινά από τη γνώριμη πραγματικότητα για να επιβεβαιωθεί ως έργο». 43 Β. ΠΕΙΣΙΣΤΡΑΤΟΣ [ ] η Βάσω Μεταξά ως Όλια στις «Τρεις αδελφές» στο θέατρο «Μουσούρη», η έκθεση του Γιάννη Τσαρούχη στην γκαλερί «Άστορ», [ ] το «Πειραματικό θέατρο» της Μαριέττας Ριάλδη στη σοφίτα της οδού Κανάρη, [ ] ο Κάρολος Κουν ως ηθοποιός στο «Ο παγοπώλης έρχεται» του Ο Νιλ, το βιβλίο του Χρήστου Γιανναρά «Πείνα και δίψα», η «Κριτική» του Μανόλη Αναγνωστάκη στη Θεσσαλονίκη, η Κατίνα Παξινού στην «Επιστροφή της γηραιάς κυρίας», [ ] ο Γιώργος Κατσίμπαλης με τη μαγκούρα του στου «Φλόκα», οι πρόγονοι των σημερινών περιστεριών στην πλατεία Συντάγματος, [ ] η οκτασέλιδη, σχεδόν χειροποίητη, «Ευθύνη», η Μαρία Κάλλας στη «Μεγάλη Βρετανία», [ ] «Τα μηχανάκια» του Μένη Κουμανταρέα, [ ] η Μπέμπη Κούλα, η Μπέμπα Δόξα, η Μπέμπα Μπλανς, η Μπέμπα Κυριακίδου, η Μπέμπα Διαμαντοπούλου και η τεχνοκριτικός Χρύσα ή Μπέμπα Κληρίδη, [ ] ο Τάσος Λειβαδίτης ως κριτικός ποίησης στην «Αυγή», [ ] ο Οδυσσέας Ελύτης στο 23 της οδού Σκουφά, [ ], «για όλα όσα τέλειωσαν χωρίς ελπίδα πια» Μανόλη Αναγνωστάκη «Πεισίστρατος»: ένας πεισιθάνατος ήρωας Λίγο έως πολύ, ο Χειμωνάς μας έδωσε στο οπισθόφυλλο της β έκδοσης του έργου του μία εύχρηστη σύνοψη της πλοκής. Πριν προχωρήσουμε σε μια βαθύτερη εξέταση των δύο αντικατοπτρικών χαρακτήρων, του αφηγητή και του Πεισίστρατου, θα περιγράψουμε, εξίσου ευσύνοπτα, την ιδιότυπη δομή του αφηγήματος. Το έργο αποτελείται από 11 κείμενα, που φέρουν τίτλους σχετικούς με την ζωή του κεντρικού ήρωα, ο οποίος, άλλωστε, και τα αφηγείται. Με τη σειρά παρουσίασής τους, τα κείμενα τιτλοφορούνται: «ο δρόμος», «το αμφιθέατρο», «το ιατρείο», «η γειτονιά», «η θεία Ντομνή», «ο τυμπανιστής», «ο δρόμος», «χάρη», «χάρη», «ο βασιλιάς της Καρθαγένης», «φιλοσοφία». Στη διαδοχική ανάπτυξη αυτών των κειμενικών ενοτήτων, παρεμβάλλεται, σε επτά φάσεις, η ενότητα «το υπερβολικό διήγημα», έμφορτη κάθε φορά από θεματικό υλικό ανάλογο με το κείμενο που προηγείται. Αν και τα όρια, ανάμεσα στο «υπερβολικό διήγημα» και τα κείμενα με τη σεσημασμένη εκ του τίτλου τους θεματική, συχνά διασαλεύονται, μπορούμε να προσπελάσουμε νοηματικά τον Πεισίστρατο, εκλαμβάνοντας τις επιμέρους ενότητες ως φέτες ζωής από τα έργα και τις ημέρες ενός εφήβου στη Θεσσαλονίκη, φοιτητή της Ιατρικής, και φέρελπι συγγραφέα. Το «υπερβολικό διήγημα» αποτελεί το πρώτο του πόνημα, αξιοθρήνητη λογοτεχνική δοκιμή, συγκρινόμενη με την αυθεντική του επιθυμία να κατακτήσει εκείνες τις συγγραφικές δάφνες που θα του επιτρέψουν να γίνει «ο βασιλιάς της Καρθαγένης». Ο Πεισίστρατος είναι χάρτινος, ο 43 Blanchot, ό.π., σ Θανάσης Θ. Νιάρχος, «Για όλα όσα τέλειωσαν χωρίς ελπίδα πια». Η δεκαετία του 60, Αθήνα, Καστανιώτης, , σ

16 πρώτος λογοτεχνικός του ήρωας, όντας ταυτόχρονα alter ego, παραμόρφωση και ιδεώδες εγώ του αφηγητή. Ο νεαρός αυτός, αγωνιζόμενος καθημερινά να κατακτήσει μια θέση στον κοινωνικό του περίγυρο, συχνά βιώνει -και μαζί μ αυτόν ο αναγνώστης- την απουσία των ορίων ανάμεσα στην κατασκευή του και τον ίδιο. Σταδιακά, η αίσθηση της ύπαρξης του Πεισίστρατου εκτείνεται, σε σημείο ώστε η εστίαση στο πραγματικό μπορεί κάποτε να ξεκινά από «το υπερβολικό διήγημα» και ο ρεαλισμός της «βουβής, εσπερινής Θεσσαλονίκης» να ναρκοθετείται. Εν τέλει, ο Πεισίστρατος, σε κατάσταση μανίας, κραυγάζει ότι θα αυτοκτονήσει, αδύναμος να αποδεχτεί την άρνηση του αφηγητή να τον αγαπήσει ή, ευστοχότερα, να τον ακολουθήσει. Ο θεματικός άξονας περιστρέφεται ακροθιγώς γύρω από όλα τα χαρακτηριστικά χειμωνικά μοτίβα: ανθρώπινες σχέσεις, μόνωση του ατόμου, σχέσεις κατά ζεύγη, αυτογνωσία, υπέρβαση των ορίων, θάνατος. Η γλώσσα πειραματίζεται σχεδόν σε όλες τις μετέπειτα κρυσταλλώσεις της. Η ενεργοποίηση της λειτουργίας της μεταγλωσσικότητας, στραμμένης στα σημαίνοντα και τα σημαινόμενα του δίπτυχου τέχνη - γλώσσα, διασαλπίζει ηχηρό παρών, αν και αργότερα ο συγγραφέας θα ανανεώσει τη σχέση του μαζί της, ιδίως στον Εχθρό του ποιητή. 45 Παραμένει, παρόλα αυτά, κάτι που στον Πεισίστρατο αποβαίνει ισχυρότερο από τη μεταγενέστερη χρήση του. Πρόκειται για την πληθώρα των τοπογραφικών σημάτων που σε συνδυασμό με μια εκτυφλωτικής γοητείας εξπρεσιονιστική εξεικόνιση της γειτονιάς, του πένθους, της ασθένειας, των γνωστών τύπων, καθιστούν το έργο αισθηματικό, μια ευφάνταστη και ανθρώπινη λυρική πραγματεία. Όπως φαίνεται, ο θάνατος δεν έχει ακόμη νικήσει κατά κράτος: + Από τα παράθυρα της γειτονιάς προβάλλουν γκαζόλαμπες (μα γιατί, κόπηκε το ηλεκτρικό;), οι φλόγες τους καπνίζουν και βάφουν μαύρα τα λαμπογυάλια, τα πρόσωπα φωτίζονται σαν μάσκες με στόματα που χάσκουν και γουρλωμένα μάτια. Κοντά στην πόρτα τουρτουρίζουν καμπούρες γυναίκες λιγνές κρατώντας λάμπες και κεριά, φοράν μακρυές φαρδειές νυχτικές. Ένα αυτοκίνητο νοσοκομειακό στέκει στο δρόμο μ ανοιχτές τις πόρτες. Λένε: για το θεό, η μάνα του, πού είναι η μάνα του, για το θεό σας. Από το σπίτι βγαίνει ένα φορείο, το βαστάν δυο άντρες με άσπρα, μια γρηά αρχινάει να φωνάζει. Το σώμα είναι σκεπασμένο με σεντόνι από τη κορυφή μέχρι τα νύχια και στο πλάι μονάχα βγαίνει ένα χέρι μαύρο, απλώνει την παλάμη ακίνητο, τα νύχια γυαλίζουν ελαφρά στο αδύνατο φως του δρόμου σα λαδωμένα, το μικρό δαχτυλάκι είναι διπλωμένο, ο δείχτης μετράει τις σκιές που έχουν πετρώσει, το μεγάλο δάχτυλο τεντώνεται προς τα έξω το χέρι του μοιάζει σαν να δίνει. Με εγκάρδια λαχτάρα. Το χέρι. Το χέρι. Το αυτοκίνητο κλείνει τις πόρτες, φεύγει. Εννοούσε τοπικόν άνεμο. -Τόδες το χέρι; Τόδες; με ρωτάει κάποιος κοντά μου κι η φωνή του τρέμει. Το χέρι. Η νύχτα. Ο δρόμος. Τα παράθυρα σκέπασαν τα πρόσωπα. Κι ό,τι άλλο θες. -Ναι το είδα, λέω μα κανένας δεν είναι στον δρόμο πια. [Ο συγγραφέας αφήνει τρεις αράδες κενό] Ο δρόμος είναι σκοτεινός, ίσιος, όλος σιωπή. 45 Σουλογιάννη, ό.π., σ

17 Περπατώ, περπατώ εις το δάσος. -Ποιος είναι; Μια γυναίκα φάνηκε και με κοίταξε σα να με ήξερε καλά. Με έβλεπε με κλειστό, σπασμένο στις άκρες στόμα σαν χαμόγελο ειρωνικό μα εγώ άκουσα την βαρειά φωνή της που ήχησε πολλαπλασιασμένη στο σκοτάδι και στην σιωπή. -Είμαι η Ηλέκτρα και τον περιμένω. Μπας και τόνε συνάντησες πουθενά; -Ψέμματα λες. Αφού η Ηλέκτρα Έφερα το χέρι στο μέτωπο κι έδιωξα την αράχνη που ρουφούσε τον ιδρώτα μου. Την είδα που έφυγε γρήγορη και κρύφτηκε κάτω από ένα μεγάλο έπιπλο. -Σε ξέρω. Τώρα σε γνώρισα είσαι η κοπέλα που κάθεται στην οδό Αρχιμήδους. Σε ξέρω. Άφησε ένα γέλιο τσιριχτό, τα χείλια της κλειστά πάντα, όμως εγώ άκουσα το τσιριχτό γέλιο της. -Ναι. -Όλα είναι αντιγραμμένα, είπε η γυναίκα ήσυχα. Ακόμα και το ποίημα. Μοναχά που άλλαξες το όνομα και τον ιππότη εσύ τον λες Λεονάρντο, ενώ εκεί τον λεν Λεονάρντο. Παραμέρισε και πίσω της ήταν ένα χέρι υπερφυσικό με ανοιχτά δάχτυλα, το μικρό είναι διπλωμένο, νεκρό χέρι που έδινε. 46 Εύκολα η ανάγνωση μας εισαγάγει στο μικρόκοσμο της γειτονιάς, που επαγρυπνά και μεριμνά. Η ψυχολογική προσπέλαση του αποσπάσματος, απρόσφορη, γενικά, για το έργο του Χειμωνά, μπορεί εδώ να αξιοποιηθεί με σχετική επάρκεια. Η εικαστική πλαισίωση του συμβάντος δένει το κείμενο με τον τόπο (φτωχογειτονιά της Θεσσαλονίκης) και με μια λαγαρή χρονική αίσθηση (νυχτερινό επεισόδιο). Τα ρεαλιστικά στοιχεία πλεονάζουν συγκρινόμενα με την αφαιρετική απόσταξη στην οποία ο Χειμωνάς υπέβαλε, στη συνέχεια, την αφήγησή του. Ακόμη και η υπερρεαλιστική απόδοση του χεριού αβίαστα ανάγεται σε συμβολική μετωνυμία του θανάτου, εφιαλτικά εντυπωμένη και επανερχόμενη. Το χέρι έχει παγώσει σε στάση προσφοράς, δώρο του νεκρού στη συνοχή της κοινότητας ή και το δώρο του ίδιου του θανάτου ως του προορισμένου να θρέφει τη συγκινησιακή λειτουργία της ζωής. Ο Χειμωνάς δεν θα αποποιηθεί ποτέ την αξιοποίηση του συγκεκριμένου. Στο τελευταίο κείμενο του Πεισίστρατου, «φιλοσοφία», ο αφηγητής εξομολογείται: «Είμαι μια σημαία κι ένα καρφί στερεώνει την άκρη μου πάνω σε κάποιον αόρατο τοίχο και δεν μπορώ να πλαταγίσω ελεύθερα στον αέρα που με ταράζει εξαιτίας του καρφιού κι η ψυχολογία μου είναι η ψυχολογία της καρφωμένης σημαίας». 47 Ο ίδιος, σε συνέντευξή του, καρπώνεται τη μεταφορά της καρφωμένη σημαίας για το είδος της τέχνης που κομίζει: «Υπάρχουν όλα αυτά τα συγκεκριμένα στοιχεία που θα έλεγα ότι καρφώνουν το κείμενό μου πάνω στον τόπο και πάνω στον χρόνο. Συνειρμικά μου ρχεται στον νου η φράση από τον Πεισίστρατο: Έχω την ψυχολογία της καρφωμένης σημαίας. Και τα καρφιά μ εμποδίζουν να κυματίσω. Ναι αυτά τα συγκεκριμένα στοιχεία, [ ], ορισμένες μορφές οικείες, γνώριμες, είναι ακριβώς αυτά τα καρφιά που καρφώνουν το κείμενό μου πάνω στην γη. Γιατί ένα κείμενο πρέπει οπωσδήποτε να είναι καρφωμένο στην γη. Αλλιώς είναι χαμένο» Χειμωνάς, Πεισίστρατος, σ Χειμωνάς, ό.π., σ «Γιώργος Χειμωνάς: Ένα κείμενο δεν τελειώνει ποτέ (Συζήτηση με τη Ν. Χατζιδάκι)». Διαβάζω, 80 (2 Νοεμβρίου 1983)

18 Μέσω μιας άλλης ερμηνευτικής γραμμής, επίσης εύκολα, οδηγούμαστε σε μεταγλωσσικό πεδίο. Όλη η σκηνή, με τη θεατρική της χάρη και το ανθρωπιστικό της υπόβαθρο, μπορεί να εκληφθεί ως ένα πολυπρισματικό σχόλιο για την τέχνη του λόγου. Η διακειμενικότητα ως παράθεμα (ενσωματώνεται ο πρώτος στίχος του παιδικού τραγουδιού «Περπατώ, περπατώ εις το δάσος»), αλλά κυρίως ως παρακειμενικότητα διατρέχει το απόσπασμα. 49 Η τελευταία αναλύεται στην οροθέτηση της τραγικής σκηνής: φωτισμένη γειτονιά, τα πρόσωπα μάσκες, οι γειτόνισσες με τις μακριές φαρδιές νυχτικές εν είδει χορού, το νεκρό παιδικό σώμα σε φορείο - εκκύκλημα, το επεισόδιο με την Ηλέκτρα. Ο λόγος της Ηλέκτρας καταφέρνει να μετατοπίσει όλη τη σκηνή, μα και τον Πεισίστρατο ως λογοτεχνικό ήρωα στο θεωρητικό πεδίο: «Όλα είναι αντιγραμμένα, είπε η γυναίκα ήσυχα». Είναι σα να ομολογεί ότι ακόμη και η ίδια δεν είναι η γειτόνισσα της οδού Αρχιμήδους, αλλά αυτή η ίδια η άμοιρη κόρη του Αγαμέμνονα, που ακόμη περιμένει τον Ορέστη: «Είμαι η Ηλέκτρα και τον περιμένω. Μπας και τόνε συνάντησες πουθενά;» Το χαμόγελό της «ειρωνικό», σαν τους καλλιτεχνικούς προγόνους που από την αταραξία του θανάτου επιθεωρούν την αναπαραγωγή τους, η φωνή της «πολλαπλασιασμένη» σαν από το μακρύ ταξίδι που έκανε για να συναντήσει τον αφηγητή και το γέλιο της «τσιριχτό» σαν αγωνία -της επίδρασης ίσως; «Μοναχά που άλλαξες το όνομα και τον ιππότη εσύ τον λες Λεονάρντο, ενώ εκεί τον λεν Λεονάρντο», 50 θα πει στο νεαρό φιλόδοξο σκαπανέα του λόγου, αποσιωπώντας το όνομα του ιππότη εδώ, για να μετεωριστεί μέσα στην αμφισημία το όνομα του Ορέστη. Μες την αμφισημία περατώνεται το απόσπασμα, ένα τέλος εμφατικό, το οποίο ο Χειμωνάς σφραγίζει με μία γραμμή. Το «χέρι υπερφυσικό με ανοιχτά δάχτυλα, το μικρό είναι διπλωμένο, νεκρό χέρι που έδινε» θα μπορούσε να είναι το μικρό παιδί, ο γιος που στοιχειώνει την Ηλέκτρα, η τραυματική απώλεια που δημιουργεί παραισθήσεις, ο θάνατος ως μακάβριος χορηγός, ο Ορέστης που τραβά την αδελφή του στους δαίδαλους του μύθου κι αυτή η ίδια η τέχνη των προγόνων, που σθεναρά, σχηματικά, εφιαλτικά συνεχίζει να δίνει. Από αυτό το πρίσμα, ακόμη και ο τίτλος Πεισίστρατος του αφηγήματος μας οδηγεί σε μια μεταγλωσσική και αυτοαναφορική επισήμανση. Πεισίστρατος είναι ο φιλότεχνος Αθηναίος τύραννος του 6 ου π.χ. αιώνα που συνέδεσε το όνομά του με την πρώτη καταγραφή των ομηρικών επών. «Τώρα σε γνώρισα», δυνάμεθα να αναφωνήσουμε, όπως ακριβώς ο αφηγητής προς την Ηλέκτρα. Ο νεαρός ήρωας του Χειμωνά αναγνωρίζει και εγκολπώνεται τον κόσμο μέσα από μια διαλεκτική και παθιασμένη σχέση με το δημιούργημά του, τον Πεισίστρατο, για τον οποίο προείπαμε ότι συχνά δραπετεύει από την ακινησία της κατασκευής, διεκδικώντας αυθεντική ύπαρξη. Οι φιγούρες του Τζεπέτο και του Πινόκιο του Carlo Goldoni φέρουν τον ίδιο συνθετικό αρχι-μύθο, που, ασφαλώς, στα καθ ημάς αναγάγεται στο μύθο του Πυγμαλίωνα και της Γαλάτειας. Πάμπολλα αποσπάσματα του αφηγήματος φωτογραφίζουν την εφηβική και επώδυνη εσωτερική αστάθεια του ήρωα, την απεμπόληση της αυτοπεποίθησής του, το μετεωρισμό του ανάμεσα σε ριζικά παράταιρες συναισθηματικές αντιδράσεις και εκτιμήσεις. Συμπερασματικά, πρόκειται για ένα αρχετυπικό, σχεδιασμένο με έντονο περίγραμμα, πορτρέτο εφήβου, εφήβου που, παρά τις δυσκολίες προσαρμογής στον περίγυρό του και τη δηλητηριώδη, ανατρεπτική, 49 Βλ. Genette, Εισαγωγή στο Αρχικείμενο, ό.π., σ Η υπογράμμιση με πλάγια γραφή δική μου. 18

19 σχεδόν, αμφιβολία από την οποία διυλίζει τον εαυτό του, τον κόσμο και τον οικείο «άλλο» υπό τη μορφή του Πεισίστρατου, θα επιτρέψει, όταν αισθανθεί σχετικά αυτάρκης, την αυτοκτονία του «άλλου» και θα ποθήσει να κατακτήσει, μέσω του συγγραφικού του τάλαντου τον κόσμο, ανακηρυσσόμενος «βασιλιάς της Καρθαγένης». Κάτι από την αύρα του «ηλίθιου», του ήρωα του ομώνυμου έργου του Dostoyevsky, τυλίγει το νεαρό φοιτητή, χάρη στην αγαπητική προδιάθεσή του για τον κόσμο, αλλά κυρίως εξαιτίας της βαθιάς του επίγνωσης ότι είναι καλύτερος από αυτό που είναι. Ο Χειμωνάς, εξάλλου, έχει διατρανώσει την επίδραση του Ρώσου μυθιστοριογράφου στα πρώτα του συγγραφικά βήματα: 51 + Δεν εκτιμάω καθόλου τον εαυτό μου κι έχω μία προσωπικότητα ασπόνδυλη σαν ρευστή μάζα, τρεμουλιαστή και διαρρέουσα. Με χαρακτηρίζει κυρίως η επιπολαιότητα: στο παραμικρό, τυχαίο αίσθημα χάνω τον λόγο μου κι υποδουλώνομαι η κρίση μου είναι υποτυπώδης, σπάνια την χρησιμοποιώ. Έχω πολλήν αντίφαση. Δεν μου είναι ευχάριστο να θυμάμαι τα γεγονότα της ζωής μου, που είναι γεμάτη αψυχολόγητες αλλαγές του εαυτού μου απέναντι στα ίδια πράγματα. Δεν έχω τίποτα για να περηφανεύομαι, καμμιάν αξιόλογη ενέργεια, δεν μου έτυχε τίποτε που να με τραντάξει, να μου δώσει την αίσθηση μιας σφριγηλής πραγματικότητας, να με γεμίσει ευτυχισμένη έξαψη. Έχω μοναχά τις τεράστιες ώρες της πλαδαρής ανίας, τον σταματημένο χρόνο σαν από νεύμα κάποιου κακού άριελ. Στην αρχή ποθούσα μια πλήρωση από οποιαδήποτε εντύπωση, ακόμα και από έναν κρότο ή μια ξαφνική θύελλα. Ύστερα βαρέθηκα και βούλιαξα στην απάθεια Είμαι άσκημος είμαι άσκημος πολύ είμαι ασήμαντος δεν αξίζω πεντάρα. Είμαι κοντός κι αδύνατος έχω στενούς καρπούς και μεγάλες χλομές παλάμες και δάχτυλα που τρέμουν όλη την ώρα. Το πρόσωπό μου το πρόσωπό μου είναι άσκημο είναι ασήμαντο τα μάτια μου δεν έχουν καμμιά λάμψη τα χείλια μου είναι πανιασμένα κι απέχουν πολύ από την μύτη που είναι μικρή κι ακανόνιστη. Το πρόσωπό μου είναι άσκημο και καμμιά έκφραση δεν του πηγαίνει ούτε η χαρά είμαι άσκημος κι ασήμαντος σαν κουράδι. Είμαι μια ασκήμια μέσα στο αμφιθέατρο που είναι γεμάτο δροσιά και φως και με πνίγει η αγανάκτηση κανείς δεν με προσέχει κανένας δεν με λογαριάζει ξεχνάν να με χαιρετήσουν στο δρόμο αυτό πια δεν το ανέχομαι: ρίχνουν μια ματιά αφηρημένη επάνω μου αποφεύγουν την δική μου ματιά και δεν με χαιρετάν. Με πληγώνουν! 53 + Εμπεδόκλειο σχήμα είναι ο κυκλοθυμισμός να μεταπέφτεις αυθαίρετα από την πιο ειλικρινή αγάπη στο πιο παράλογο μίσος αναφορικά στο ίδιο πράγμα και μου συμβαίνει καμμιά φορά δείχνει πως κάποιο φράγμα έχει σπάσει μέσα μου κι αλλοίμονο αν τα φράγματα που έχει η ψυχή αρχινάν να καταρρέουν. Κάποτε νιώθω μίσος δυνατό ενάντια σε μερικούς ανθρώπους που δε με βλάψαν και δεν σκεφτήκαν ποτέ να μου κάνουν κακό. Θαρρώ πως αυτό το αναίτιο μίσος είναι η αληθινή κακία Χειμωνάς, Πεζογραφήματα, ό.π., σ : «Όλα τα παιδιά, όλοι οι νέοι τότε διάβαζαν πολύ. Εγώ τουλάχιστον προσωπικά θυμάμαι ότι άρχισα να διαβάζω τα κλασικά έργα, τον Ντοστογιέφσκι, που είναι τόσο ιδιαίτερα αγαπητός στους Έλληνες αναγνώστες, σε ηλικία χρονών. [ ]»Ποιοι συγγραφείς με επηρέασαν; Ναι, φυσικά ο -δεν ξέρω ακριβώς αν πρόκειται για συγγραφική επίδραση, συγγραφική επιρροή, με επηρέασαν ως άνθρωπο χωρίς αμφιβολία, δηλαδή ως αναγνώστη-, φυσικά ο Ντοστογιέφσκι και ο Κάφκα [ ]». (Από ραδιοφωνική συνέντευξη στην Ελένη Καλλία, μάλλον στο τέλος του 1984.) 52 Χειμωνάς, Πεισίστρατος, σ Χειμωνάς, ό.π., σ Χειμωνάς, ό.π., σ

20 Ο Πεισίστρατος προσδιορίζεται πάντα μέσα από τη σταθερή εσωτερική εστίαση του δημιουργού του, ήτοι, με όρους αφηγηματολογίας, του ομοδιηγητικού, αυτοδιηγητικού αφηγητή, ενώ η αφηγούμενη ιστορία προσιδιάζει άλλοτε στη διήγηση και άλλοτε στη μίμηση. 55 Αρχικά συνιστά το θετικό αντίγραφο αυτού του αφηγητή, ένας όμορφος και ενδιαφέρων φοιτητής της Ιατρικής. Εντρυφά στη φιλοσοφία, εμβαθύνει σε ζητήματα αυτογνωσίας, διατυπώνει μια πεσιμιστική βιοσοφία. Ο αφηγητής, αφού διέλθει από το στάδιο ενός ισχυρού πρωταρχικού θαυμασμού, σταδιακά τον φθονεί, τον μισεί και αδιαφορεί γι αυτόν. Αντίθετα, ο Πεισίστρατος, αφού επιδείξει την πνευματική του ρώμη και την αταλάντευτη, σε πρώτη εντύπωση αυτοπεποίθησή του, σταδιακά θα αναζητήσει απεγνωσμένα την αγάπη του αφηγητή και, μόλις πιστέψει στην απουσία της, θα απειλήσει ότι θα αυτοκτονήσει. Πάντως, και το δημιούργημα υιοθετεί κάποτε τις αιφνιδιαστικές συναισθηματικές μεταστροφές του δημιουργού του. 56 Ο αφηγητής συγγραφέας ψύχραιμα ενεργοποιεί το βουλητικό του, για να αποφανθεί ότι θα τον ξαναγράψει καλύτερο. Ο ρεαλισμός καταφέρει ένα πλήγμα στην ενσαρκωμένη φαντασίωση, έστω κι αν πρόκειται για φαντασίωση λογοτεχνικής τάξης: + (γράφω ένα βιβλίο που μ αυτό θα βρω τον εαυτό μου και το λέω «Πεισίστρατος») [ ] δίπλα μου κάθεται ο Πεισίστρατος που είναι όμορφος και ψηλός μιλάει έξυπνα με φωνάζει μελαγχολική σουλφαμίδα και γελάν οι άλλοι και μου είπε μ ια φορά στα σοβαρά έχω πολλές γκόμενες μα καλλίτερη γκόμενα έχω την πραγματικότητα. Με φαρμακώνει ο φθόνος κι έχω πίκρα και θυμό γι αυτή την αδικία και μια μανία μου μαστιγώνει το μυαλό [ ] Ο Πεισίστρατος ήταν άσκημος κι αντιπαθητικός, δεν ήταν φίλος μου, δεν τον καταλάβαινα, μου φαινόταν τρελλός είχε μια μεγαλοστομία κι ένα φέρσιμο όλο νεύρωση. Οι ιδέες του μ επηρεάζανε δηλαδή όχι αυτές οι ίδιες τόσο, όσο κάτι πιο ακαθόριστο και πιο ανησυχητικό: οι κινήσεις, οι μορφασμοί η έκφραση εκείνης της θεατρινίστικης προσωπικότητάς του με ερέθιζε. Η ατμόσφαιρά του με κάλυπτε και με βούβαινε [ ] Ξαφνικά ο Πεισίστρατος είπε αλλάζοντας την φωνή του κι ήταν σα να μπήκε ξαφνικά ένας ξένος στο δωμάτιο και είπε -Ε δ ι ζ η σ ά μ η ν ε μ ε ω υ τ ό ν. 60 Στράφηκε και μ αγκάλιασε με βία και μου είπε λαχανιάζοντας, με κλειστά μάτια -Δεν μπορείς να καταλάβεις, σ αγαπώ. Αγαπώ εσένα και τον θάνατο. Σε μπερδεύω με τον θάνατο, δεν ξέρω γιατί. [ ] Άνοιξε τα μάτια του, ένα πελώριο σελάγισμα φώτισε τις σκοτεινές του κόγχες. Ανάσαινε γρήγορα κι άργησε να συνεχίσει αυτή τη φορά ο τόνος του ήταν άγριος. -Εσένα σε μισώ. Εσένα που με κοιτάζεις έκπληχτα. Και ξένα. Και ξένα Βλ. Δημήτρης Τσατσούλης, Η περιπέτεια της αφήγησης. Δοκίμια Αφηγηματολογίας για την ελληνική και ξένη πεζογραφία. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 1997, σ Χειμωνάς, ό.π., σ Χειμωνάς, ό.π., σ Χειμωνάς, ό.π., σ Χειμωνάς, ό.π., σ Η αραίωση των γραμμάτων αποτελεί επιλογή του συγγραφέα. 20

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα

Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα Χρήστος Τερζίδης: Δεν υπάρχει το συναίσθημα της αυτοθυσίας αν μιλάμε για πραγματικά όνειρα 21/04/2015 Το φως της λάμπας πάνω στο τραπέζι αχνοφέγγει για να βρίσκουν οι λέξεις πιο εύκολα το δρόμο τους μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σχολική Χρονιά 2012-2013 Κ ε ί μ ε ν α Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κείμενα προς συνανάγνωση συνεξέταση Έριχ Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού

Κριτική για το βιβλίο της Άννας Γαλανού Όταν φεύγουν τα σύννεφα εκδ. Διόπτρα, από τη Βιργινία Αυγερινού Ημερομηνία 20/5/2016 Μέσο Συντάκτης Link vivlio-life.gr Βιργινία Αυγερινού http://vivlio-life.gr/%ce%ba%cf%81%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae- %CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF-%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BF-

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το ερωτικό παιχνίδι του άντρα και της γυναίκας είναι μια μικρή εκδήλωση του παιχνιδιού όλης της ζωής. Το ζευγάρι γνωρίζει και ζει τους κραδασμούς που το διαπερνούν, συμμετέχοντας έτσι στις δονήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

Σιωπάς για να ακούγεσαι

Σιωπάς για να ακούγεσαι Σιωπάς για να ακούγεσαι 01/12/2014 Γράφει η Αίγλη Τούμπα Μάρω Βαμβουνάκη Εκδόσεις Ψυχογιός σελ. 272 Ίσως από τα καλύτερα μυθιστορήματα της Μάρως Βαμβουνάκη να ήταν το «Οι παλιές αγάπες πάνε στον Παράδεισο».

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Η Σόφη Θεοδωρίδου στο arive.gr

Η Σόφη Θεοδωρίδου στο arive.gr Η Σόφη Θεοδωρίδου στο arive.gr συνέντευξη πωλίνα_ταϊγανίδου Με αφορμή την παρουσίαση του νέου της βιβλίου, Στεφάνι από ασπάλαθο Λίγα λόγια για το έργο: Μια όμορφη καλοκαιρινή μέρα του 1939, η Κασσιανή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ»

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Στόχοι: Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η ανάπτυξη, δηλαδή, μέσα στην τάξη-λογοτεχνικό εργαστήρι εσωτερικών κινήτρων, ώστε να εδραιωθεί μια σταθερότερη

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιο ήταν το πρώτο ερέθισμα που έπλασε στο μυαλό σας την υπόθεση του νέου σας πονήματος;

2. Ποιο ήταν το πρώτο ερέθισμα που έπλασε στο μυαλό σας την υπόθεση του νέου σας πονήματος; 1. Από τις 30 Μαρτίου το νέο σας πόνημα, το «Όταν φεύγουν τα σύννεφα», θα αποκτήσει μια θέση στις προθήκες των βιβλιοπωλείων! Αφού σας ευχηθώ να είναι καλοτάξιδο, θα σας ζητήσω να μας το παρουσιάσετε με

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21 Ημερομηνία 12/12/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Μαίρη Γκαζιάνη http://now24.gr/i-singrafeas-giota-gouveli-ke-i-proti-kiria/ Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της "Φως στις σκιές"

Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της Φως στις σκιές Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της "Φως στις σκιές" Κυρία Παπαδάκη, το βιβλίο σας Φως στις Σκιές που επανεκδίδεται από τις εκδόσεις Ψυχογιός, πραγματεύεται δύσκολα κοινωνικά

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Σχολική Σύμβουλος 6ης Περιφέρειας Π.Ε. ν. Λάρισας Ελασσόνα, 19 Νοεμβρίου 2012 Επιμέρους τομείς στο γλωσσικό μάθημα 1. Προφορικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Γαληνού: Τους ήρωες μου ποτέ δεν τους ξεχνώ

Ελένη Γαληνού: Τους ήρωες μου ποτέ δεν τους ξεχνώ Ημερομηνία 22/11/2016 Μέσο Συντάκτης Link lionnews.gr Τίνα Πανωρίου https://lionnews.gr/%ce%b5%ce%bb%ce%ad%ce%bd%ce%b7- %ce%b3%ce%b1%ce%bb%ce%b7%ce%bd%ce%bf%cf%8d- %cf%84%ce%bf%cf%85%cf%82-%ce%ae%cf%81%cf%89%ce%b5%cf%82-

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Περίληψη είναι μικρής έκτασης κείμενο, με το οποίο αποδίδεται συμπυκνωμένο το περιεχόμενο ενός ευρύτερου κειμένου. Έχει σαν στόχο την πληροφόρηση των άλλων, με λιτό και περιεκτικό τρόπο, για

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ Διδασκαλία της λογοτεχνίας με τη μέθοδο project ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠ/ΚΟΣ: ΗΛΙΑΔΗ ΑΜΑΛΙΑ ΠΕ02, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ-ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ: Απελευθέρωση του μαθητή αναγνώστη από το άγχος

Διαβάστε περισσότερα

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..»

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..» Ημερομηνία 11/8/2016 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασόλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%cf%84%ce%af%cf%84%cf%83%ce%b1- %CF%80%CE%B9%CF%80%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CE%BF%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288)

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου

Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου Το Σενάριο Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου... 2-10 Σενάριο Ντοκιμαντέρ Σημειώσεις της Μαριάννας Κουτάλου. 11 12 Σημειώσεις για ένα Σενάριο Ντοκιμαντέρ Σημειώσεις του Άγγελου Κοβότσου... 13-19 Το σενάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Μ. ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ Η ΑΠΟΚΡΙΑ

Μ. ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ Η ΑΠΟΚΡΙΑ Μ. ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ Η ΑΠΟΚΡΙΑ Ο ΠΟΙΗΤΗΣ Ανήκει στην 1η μεταπολεμική γενιά. Βιώνει έντονα τα δραματικά γεγονότα της εποχής του και τα μετουσιώνει σε ποιητικές φόρμες. Διακρίνεται για το αντιλυρικό ύφος και την

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα.

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. Ο ρομαντισμός προβάλλει το συναίσθημα και τη φαντασία. Στα ποιήματα υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ «ΤΑ ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙΑ» Ἡ Ποίηση εἶναι μιά πόρτα ἀνοιχτή. Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς να βλέπουν

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ «ΤΑ ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙΑ» Ἡ Ποίηση εἶναι μιά πόρτα ἀνοιχτή. Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς να βλέπουν ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ «ΤΑ ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙΑ» Ἡ Ποίηση εἶναι μιά πόρτα ἀνοιχτή. Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς να βλέπουν τίποτα καί προσπερνοῦνε. Ὃμως μερικοί κάτι βλέπουν, τό

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Διδάσκουσα: Δέσποινα Καραβαγγέλη 1. Αφηγηματικές τεχνικές Η αφηγηματολογία είναι η επιστήμη που μελετά την αφηγηματική λειτουργία και µας προσφέρει ό,τι απαιτείται για να

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

2 - µεταδιηγητικό ή υποδιηγητικό επίπεδο = δευτερεύουσα αφήγηση που εγκιβωτίζεται στη κύρια αφήγηση, π.χ η αφήγηση του Οδυσσέα στους Φαίακες για τις π

2 - µεταδιηγητικό ή υποδιηγητικό επίπεδο = δευτερεύουσα αφήγηση που εγκιβωτίζεται στη κύρια αφήγηση, π.χ η αφήγηση του Οδυσσέα στους Φαίακες για τις π 1 ΟΡΟΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Εστίαση (πρόκειται για τη σχέση του αφηγητή µε τα πρόσωπα της ιστορίας). Μηδενική = όταν έχουµε αφηγητή έξω από τη δράση (αφηγητής παντογνώστης). Εξωτερική = ο αφηγητής γνωρίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Γ.Ε.Λ Κ. ΑΧΑΪΑΣ ΤΑΞΗ: Β ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ: Νεότερη ποίηση «Ο τόπος μας», Γ. Ρίτσου, σ. 237 Προβλεπόμενος χρόνος: 2 περίπου διδακτικές ώρες Διδάσκων: ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Γιάννης Ρίτσος «Ο τόπος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Υπάρχουν άνθρωποι, δημιουργικοί, που λατρεύουν την τέχνη και διαθέτουν πολλά ταλέντα, χωρίς να είναι επαγγελματίες.

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα σαν κι αυτή μια νύχτα σαν κι αυτή θέλω να σου πω πόσο σ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. καθημερινό λεξιλόγιο: «κάτι», «ἀρμαθιά»

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος :13

Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος :13 Πένυ Παπαδάκη : «Με οδηγούν και οι ίδιοι οι ήρωες στο τέλος που θα ήθελαν» Τετάρτη, 29 Μάρτιος 2017-11:13 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη καταπιάνεται με ένα ακόμα κοινωνικό θέμα στο νέο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ικανότητα για προφορική έκφραση σε συνδυασμό με την ικανότητα για προσεκτική και κριτική ακρόαση αποτελούν τους σημαντικότερους παράγοντες για αποτελεσματική επικοινωνία. Τα Ελληνόπουλα της

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 Ο β κύκλος του διήμερου καλλιτεχνικού, βιωματικού σεμιναρίου «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Μάνσφηλντ: «Το µάθηµα µουσικής» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β14, σσ. 263-270)

Κ. Μάνσφηλντ: «Το µάθηµα µουσικής» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β14, σσ. 263-270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Κ. Μάνσφηλντ: «Το µάθηµα µουσικής» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Β14, σσ. 263-270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Σαμπάνη «Σκανταλόπετρα» από την Ιουλία Ιωάννου

Σκέψεις για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Σαμπάνη «Σκανταλόπετρα» από την Ιουλία Ιωάννου Ημερομηνία 20/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://agrinio-life.gr/ Ιουλία Ιωάννου http://bit.ly/1skxbmb Σκέψεις για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Σαμπάνη «Σκανταλόπετρα» από την Ιουλία Ιωάννου 42 Views November

Διαβάστε περισσότερα

Από τη Ζάκυνθο με αγάπη

Από τη Ζάκυνθο με αγάπη Ημερομηνία 21/09/2015 Μέσο Συντάκτης Link metropolispress.gr Βάσια Ρούσσου http://goo.gl/ycr4u6 Από τη Ζάκυνθο με αγάπη Ο Στέφανος Λίβος μας ταξιδεύει με το βιβλίο του στη Ζάκυνθο του Β Παγκοσμίου Πολέμου

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Σιδέρης. Μιλώ για την κρίση με το παιδί. Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝΤΙΤΥΠΑ

Νίκος Σιδέρης. Μιλώ για την κρίση με το παιδί. Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΑΝΤΙΤΥΠΑ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΟΣΗ 12.000 ΑΝΤΙΤΥΠΑ Νίκος Σιδέρης Μιλώ για την κρίση με το παιδί Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται Από τον συγγραφέα του μπεστ σέλερ Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

#VresXrono για το βιβλίο της εβδομάδας

#VresXrono για το βιβλίο της εβδομάδας Ημερομηνία 29/06/2015 Μέσο Συντάκτης Link athensvoice.gr AV Team http://goo.gl/azhlca 29/06/2015-13:00 0 Σχόλια #VresXrono για το βιβλίο της εβδομάδας «Τελευταίο αίνιγμα», Marisha Pessl, εκδ. Διόπτρα Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία;

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία; Δευτέρα, Ιουνίου 23, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΛΙΑ ΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΘΟΔΩΡΗ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Η Λία Ζώτου και ο Θοδωρής Καραγεωργίου γεννήθηκαν σε δύο γειτονικά χωριά της Καβάλας. Η Λία σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61)

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία

Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία 1. Εισαγωγή 2. Τύποι 3. Ασκήσεις Γρηγοριάδης Ιωάννης Φυσική Η φυσική αποτελεί πεδίο στο οποίο μπορούν να διαπρέψουν οι μαθητές με δυσλεξία καθώς η ιδιαιτερότητα τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία του Θοδωρή Μάρκου Α 3 Γυμνασίου. στο λογοτεχνικό ανάγνωσμα. «ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ» της Μαρίας Παπαγιάννη

Εργασία του Θοδωρή Μάρκου Α 3 Γυμνασίου. στο λογοτεχνικό ανάγνωσμα. «ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ» της Μαρίας Παπαγιάννη Εργασία του Θοδωρή Μάρκου Α 3 Γυμνασίου στο λογοτεχνικό ανάγνωσμα «ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ» της Μαρίας Παπαγιάννη Α ομάδα 1. Στο βιβλίο παρουσιάζονται δύο διαφορετικοί κόσμοι. Ο πραγματικός κόσμος της Ρόζας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ. ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωτσελένη Σοφία Μητρούλια Σοφία

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ. ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωτσελένη Σοφία Μητρούλια Σοφία ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωτσελένη Σοφία Μητρούλια Σοφία Σκοπός του Ομίλου Ρητορικής είναι : α) η καλλιέργεια του «καλώς λέγειν», δηλαδή του λόγου, και μάλιστα

Διαβάστε περισσότερα

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία - Aimer lire Η θετικά προσδιορισμένη σχέση του αναγνώστη με το βιβλίο ως το κατεξοχήν είδος

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου :25

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου :25 Ημερομηνία 14/2/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Κυριάκος Κουζούμης http://now24.gr/o-singrafeas-giorgos-papadopoulos-milai-sto-now24/ Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή,

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Αναγνωστάκης ( )

Μανόλης Αναγνωστάκης ( ) Μανόλης Αναγνωστάκης (1925 2005) Ένας από τους κορυφαίους ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς Χαρακτηρίστηκε ως ο «ποιητής της ήττας», γιατί εξέφρασε τη διάψευση των οραμάτων της Αριστεράς Τα ποιήματα

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρο ιαμβικό (U _ ) : αργά ντυθεί, αργά αλλαχθεί, / αργά να πάει το γιόμα U- / U- / U- / U- / U- / U-/ U-/ U Μέτρο τροχαϊκό ( _ U ) : Έπεσε το πούσι

Μέτρο ιαμβικό (U _ ) : αργά ντυθεί, αργά αλλαχθεί, / αργά να πάει το γιόμα U- / U- / U- / U- / U- / U-/ U-/ U Μέτρο τροχαϊκό ( _ U ) : Έπεσε το πούσι Μέτρο ιαμβικό (U _ ) : αργά ντυθεί, αργά αλλαχθεί, / αργά να πάει το γιόμα U- / U- / U- / U- / U- / U-/ U-/ U Μέτρο τροχαϊκό ( _ U ) : Έπεσε το πούσι αποβραδίς -U / -U / -U / -U / -U Μέτρο αναπαιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΝΤΕΧΝΗΣ ΓΡΑΦΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Το στίγμα της γενιάς του 30 στην ποίηση. Τάσος Λειβαδίτης

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΝΤΕΧΝΗΣ ΓΡΑΦΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Το στίγμα της γενιάς του 30 στην ποίηση. Τάσος Λειβαδίτης Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Σχολικό έτος: 2013-2014 ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΝΤΕΧΝΗΣ ΓΡΑΦΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Το στίγμα της γενιάς του 30 στην ποίηση Τίτος Πατρίκιος Νίκος Καββαδίας Τάσος Λειβαδίτης

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά

Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά Βασίλης Κωνσταντούδης Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά Τίτλος του Πρωτοτύπου: Παιχνίδια στην Ακροθαλασσιά Συγγραφέας: Βασίλης Κωνσταντούδης Η φωτογραφία στο εξώφυλλο του συγγραφέα ISBN: 978-960-93-5365-6 Επίλεκτες

Διαβάστε περισσότερα

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!!

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2016 Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! «Ώρες να χα να σ ακούω», ήταν μια αυθόρμητη πρόταση που... έφυγε από το στόμα μου, αναγκάζοντας την Ισμήνη να χαμογελάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 5/1/2017 Μέσο biblioparousiaseiskritikes.blogspot.gr Συντάκτης Link Γιούλη Τσάκαλου Πέμπτη, 5 Ιανουαρίου 2017 http://biblioparousiaseiskritikes.blogspot.gr/2017/01/blog-post_5.html Αποκλειστική

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη...

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... τον Δάσκαλο μου, Γιώργο Καραθάνο την Μητέρα μου Καλλιόπη και τον γιο μου Ηλία-Μάριο... Ευχαριστώ! 6 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου!

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πόσο χρόνο σας πήρε η συγγραφή; Ε.Τ.: Κοιμάμαι + τρώω + περπατάω +

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Δυναμική ομάδας Η θεωρία

Δυναμική ομάδας Η θεωρία Δυναμική ομάδας Η θεωρία Η ψυχοδυναμική προσέγγιση του Lewin θεωρεί ότι η συμπεριφορά των ανθρώπων σε μία ομάδα, έχει τις ρίζες της στην παιδική ηλικία και συγκεκριμένα στις οικογενειακές σχέσεις και στην

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ

ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ 1901-1975 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ο Ανδρέας Εμπειρίκος γεννήθηκε στην Μπράϊλα της Ρουμανίας στις 2 Σεπτεμβρίου 1901 και εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα το 1902. Η μητέρα του ήταν ρωσικής καταγωγής,

Διαβάστε περισσότερα