βραίους στους ψαλµούς και στις προσευχές της Συναγωγής.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "βραίους στους ψαλµούς και στις προσευχές της Συναγωγής."

Transcript

1 Το όνοµα του Θεού στην Παλαιά ιαθήκη Το όνοµα του Θεού που γράφεται στα εβραϊκά µε τέσσερα γράµµατα (βλέπε παρακάτω το τετραγράµµατο) διαβάζεται Γιαχβέ. Όταν αργότερα (τον 3ο αι. π.χ.) η Παλαιά ιαθήκη µεταφράστηκε στα ελληνικά το ό- νοµα αποδόθηκε µε τη φράση «[åãþ å[éìß ]ï { Ùí». Οι ειδικοί επιστήµονες κατέληξαν ότι σηµαίνει: α) ότι είναι ένας και µοναδικός, β) είναι αιώνιος και γ) δίνει ζωή σε ό,τι υπάρχει. Αργότερα οι Ισραηλίτες χρησιµοποίησαν για το Θεό και το όνοµα Α- δωνάι, που σηµαίνει «Κύριος». Το ό- νοµα αυτό επικράτησε και χρησιµοποιείται µέχρι σήµερα από τους Ε- βραίους στους ψαλµούς και στις προσευχές της Συναγωγής. Μωυσής, άγαλµα του Μιχαήλ Αγγέλου στον Άγιο Πέτρο του Βίνκολι (16ος αι., Ιταλία). Θεωρείται το ωριµότερο έργο του καλλιτέχνη. Λέγεται µάλιστα ότι όταν το τέλειωσε στάθηκε µπροστά του και είπε: «Γιατί δε µιλάς;» Åñãáóßá óôçí ôüîç 1. Âñåßôå óôï Üñôç ôïõò ôüðïõò ðïõ áíáöýñïíôáé óôá êåßìåíá. 2. Áöçãçèåßôå óôçí ôüîç ôéò ðáñ. á êáé â üóï ðéï ðáñáóôáôéêü ìðïñåßôå ñçóéìïðïéþíôáò áêüìç êáé äéüëïãï. 3. Óôçí ðáñ. ã ï Èåüò öáíåñþíåôáé óôï ÌùõóÞ. Ôé ôïõ áðïêáëýðôåé êáé ôé ôïõ æçôüåé íá êüíåé; Õðïãñáììßóôå ôéò ó åôéêýò åêöñüóåéò óôï êåßìåíï. 4. ÄéêáéïëïãÞóôå ôéò äõóêïëßåò ôïõ ÌùõóÞ íá áíôáðïêñéèåß óôçí êëþóç ôïõ Èåïý. Ðþò êñßíåôå ôçí ôåëéêþ ôïõ áðüöáóç; 5. ÅêöñÜóôå ôéò éäýåò óáò ãýñù áðü ôï ôé ìðïñåß íá öáíåñþíåé ãéá ôç äýíáìç êáé ôç äñüóç ôïõ Èåïý ç öëåãüìåíç âüôïò. 6. Óôçí ðáñ. ã ôé äåß íïõí ôá ëüãéá ôïõ Èåïý ãéá ôç ó Ýóç ôïõ ìå ôïí ÉóñáÞë; Óå óõíåñãáóßá ìå ôï äéðëáíü óáò êáé óõìâïõëåõüìåíïé êáé ôéò ó åôéêýò ðëçñïöïñßåò áðü ôï ìüèçìá 3 âñåßôå åéêüíåò êáé óýìâïëá ðïõ ìðïñïýí íá åêöñüóïõí ìéá ôýôïéá ó Ýóç. 7. Ìå ôï üíïìü ôïõ ï Èåüò äçëþíåé üôé «åßíáé ðüíôá åäþ»: ÐñïóðáèÞóôå íá öáíôáóôåßôå êáé íá åêöñüóåôå ôéò óêýøåéò êáé ôá óõíáéóèþìáôá ôùí êáôáðéåóìýíùí Éóñáçëéôþí, üôáí ï ÌùõóÞò ôïõò ôï öáíýñùóå. 8. ÓõæçôÞóôå ðáñáäåßãìáôá öáéíïìýíùí êáôáðßåóçò êáé êáôáäõíüóôåõóçò áíèñþðùí êáé ëáþí óôçí åðï Þ ìáò. Ôé ìáò âïçèïýí íá êáôáëüâïõìå ðåñéóóüôåñï ãéá ôïõò áíèñþðïõò áõôïýò ïé âéâëéêýò äéçãþóåéò; È å ü ò G o d D i e u G o t t D i o D i o s }ju 50

2 Ο Χριστός Παντοκράτωρ, τοιχογραφία του Θεοφάνη του Κρητικού στον τρούλο της Μονής Σταυρονικήτα (16ος αι., Άγιον Όρος) Ελέγχω τι έµαθα 1. Πώς βρέθηκαν οι Ισραηλίτες να ζούν στην Αίγυπτο; 2. Πότε και γιατί άρχισαν οι Αιγύπτιοι να καταπιέζουν τους Ισραηλίτες; Με ποιους τρόπους σκέφτηκαν να τους εξοντώσουν; 3. Πώς διασώθηκε και πώς ανατράφηκε ο Μωυσής; 4. Γιατί αναγκάστηκε να καταφύγει στη Μαδιάµ; 5. Πώς παρουσιάστηκε ο Θεός στο Μωυσή, πώς µίλησε για τους Ισραηλίτες και τι υποσχέθηκε; 6. Ποιο είναι το όνοµα του Θεού και τι σηµαίνει; 7. Ποιες ήταν και πού οφείλονταν οι επιφυλάξεις του Μωυσή; 8. Πώς ενήργησε τελικά ο Μωυσής; 9. Πώς ονοµάζεται η φανέρωση του Θεού στο Σινά; 10. Ποια ήταν η στάση των Ισραηλιτών, όταν πληροφορήθηκαν το σχέδιο του Θεού; Προτάσεις για εργασία και δραστηριότητες Προσπαθώ να καταλάβω περισσότερο 1. Συγκρίνετε την κλήση του Μωυσή µε την κλήση του Αβραάµ. 2. Παρατηρήστε τη διπλανή εικόνα του Χριστού. Ανακαλύψτε τη σχέση της µε τη διήγηση της φλεγοµένης βάτου. Τι µπορείτε να καταλάβετε για τον Ιησού Χριστό; 3. «Εγώ θα είµαι µαζί σας πάντα ως τη συντέλεια του κόσµου» (Μτ 28, 20): Ποια σχέση έχουν αυτά τα λόγια του Χριστού µε τα λόγια του Θεού στο Μωυσή; Τι µπορεί να σηµαίνουν για τη ζωή ενός σύγχρονου πιστού; 4. Οι χριστιανοί παρουσιάζουν το Χριστό µαζί µε το Μωυσή στις εικόνες της Μεταµόρφωσης και της Ανάστασης. Τι σηµαίνει αυτό για τη θέση του Μωυσή στην Εκκλησία; Ãéá âý Ï { Ùí Öëåãüìåíç âüôïò Επιλέγω και πραγµατοποιώ 1. Βρείτε σε συνεργασία µε το φιλόλογό σας την προέλευση της λέξης «}ùí». 2. Γράψτε ένα γράµµα σαν ένας υπόδουλος Ισραηλίτης ή φανταστείτε τις συζητήσεις των Ισραηλιτών µετά τις ανακοινώσεις των Μωυσή - Ααρών. Παρουσιάστε την εργασία σας στην τάξη. 3. Κάντε µια έρευνα στο περιβάλλον σας και βρείτε χαρακτηρισµούς που χρησιµοποιούν οι σύγχρονοι άνθρωποι για να µιλήσουν για το Θεό. 4. Βρείτε στοιχεία για ονόµατα του Θεού που χρησιµοποιούν οι µουσουλµάνοι. 5. Βρείτε και παρουσιάστε στοιχεία για σύγχρονους λαούς που καταδυναστεύονται. 51

3 9. Οι Ισραηλίτες ελευθερώνονται: η Έξοδος α) Οι Ισραηλίτες φεύγουν από την Αίγυπτο Ο Μωυσής και ο Ααρών παρουσιάστηκαν στο φαραώ ζητώντας του, στο όνοµα του Θεού, να επιτρέψει στους Ισραηλίτες να αναχωρήσουν από την Αίγυπτο. Εκείνος εξαγριωµένος όχι µόνο δεν τους το επέτρεψε αλλά αύξησε τις καταναγκαστικές τους εργασίες. Τότε συνέβη µια σειρά από καταστροφές που έπληξαν άγρια τη χώρα, οι γνωστές «10 πληγές του φαραώ». Παρ όλα αυτά η καρδιά του φαραώ παρέµενε σκληρή σαν πέτρα... Όταν οι καταστροφές έγιναν δυσβάσταχτες, ο φαραώ αποφάσισε ε- πιτέλους να αφήσει τους Ισραηλίτες να φύγουν. Αφού πήραν ό,τι µπορούσαν µαζί τους, καθώς και τα ζώα τους, ξεκίνησαν από τη Ρα- µεσσή... Μπροστά πήγαινε ο Μωυσής µε τον Ααρών και πίσω ακολουθούσε ο λαός. Όµως πιο µπροστά κι α- πό το Μωυσή προχωρούσε ο ίδιος ο Θεός τη µέρα µέσα σε µια στήλη νεφέλης για να τους δείχνει το δρόµο (και να τους προστατεύει από τον ήλιο) και τη νύχτα µέσα σε στήλη φωτιάς, για να τους φωτίζει, ώστε να πορεύονται µέρα και νύχτα. Οι Ισραηλίτες κατευθύνθηκαν προς την Ερυθρά Θάλασσα. β) Οι Ισραηλίτες περνούν την Ερυθρά Θάλασσα O φαραώ όµως µετάνιωσε που άφησε τους Ισραηλίτες να φύγουν. Έ- στειλε λοιπόν στρατό να τους σταµατήσει και να τους οδηγήσει πίσω στην Αίγυπτο. Οι Αιγύπτιοι τους πρόλαβαν στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου είχαν στρατοπεδεύσει. Τρόµος µεγάλος κατέλαβε τους Ισραηλίτες. Τότε ο Μωυσής άπλωσε το χέρι του πάνω στη θάλασσα, και ο Κύριος, µ έναν ισχυρότατο ανατολικό άνεµο έκανε τα νερά να υποχωρήσουν. Έτσι η θάλασσα έγινε στεριά. Τα νερά χωρίστηκαν στα δύο και οι Ισραηλίτες πέρασαν από µέσα Οι Αιγύπτιοι τους ακολούθησαν Όµως τα νερά ξαναγύρισαν και σκέπασαν όλο το στρατό του φαραώ που καταδίωκε τους Ισραηλίτες Εκείνη την ηµέρα ο Κύριος γλίτωσε τους Ισραηλίτες από τη δύναµη των Αιγυπτίων Τότε ο Μωυσής και οι Ισραηλίτες έψαλαν τον ύµνο αυτό: Στον Κύριο θα ψάλω Κέρδισε νίκη λαµπρή και ένδοξη Ο Κύριος είναι η δύναµή µου κι αυτόν υµνώ εκείνος µ έσωσε. Αυτός είναι ο Θεός µου και του πατέρα µου ο Θεός. Ποιος, Κύριε, απ τους θεούς συγκρίνεται µ εσένα; Θα βασιλεύεις, Κύριε, παντοτινά στους αιώνες τους ατέλειωτους Έτσι άρχισε η πορεία των Ισραηλιτών προς τη Γη της Επαγγελίας. 52

4 γ) Στο δρόµο προς το Σινά Η περιοχή της χερσονήσου του Σινά, όπου πορεύτηκαν οι Ισραηλίτες, είναι και σήµερα γεµάτη ε- ρήµους, άνυδρες* στέπες* και απότοµες πλαγιές γεµάτες πέτρες. Σπάνιες είναι οι οάσεις και οι πηγές. Σήµερα, όλο και κάποιος δρόµος υπάρχει. Τον καιρό εκείνο όµως υπήρχαν µόνο λιγοστά περάσµατα για τα καραβάνια. Τροµερή αλλά και ταυτόχρονα θαυµαστή ήταν αυτή η πορεία. Τροµερή ε- ξαιτίας της πείνας, της δίψας, των κινδύνων, της κακουχίας, της απελπισίας, των πειρασµών. Θαυµαστή, επειδή ο παντοδύναµος Θεός δεν έλειψε ποτέ από ανάµεσά τους. Ξεδιψούν µε το νερό της πηγής Μερά Ακολούθησαν το δρόµο για την έρηµο Σουρ και βάδισαν στην έρηµο τρεις µέρες δρόµο χωρίς να βρουν νερό. Μετά έφτασαν στη Μερά, αλλά δεν µπόρεσαν να πιουν απ τα νερά της, γιατί ήταν πικρά Τότε ο λαός τα βαλε µε το Μωυσή και τον ρωτούσε: «Τι θα πιούµε τώρα;» Ο Μωυσής προσευχήθηκε µε δυνατή φωνή στον Κύριο κι αυτός του υπέδειξε ένα κοµµάτι ξύλο. Ο Μωυσής το πήρε και το έριξε στα νερά και τα νερά έγιναν γλυκά. Χορταίνουν µε µάννα και ορτύκια Έφτασαν στην έρηµο Σιν Τότε ολόκληρη η ισραηλιτική κοινότητα άρχισε τα παράπονα ενάντια στο Μωυσή και στον Ααρών: «Καλύτερα να µας είχε θανατώσει ο Κύριος στην Αίγυπτο, εκεί που είχα- µε άφθονο το κρέας και χορταίναµε το ψωµί, παρά που µας φέρατε εδώ στην έρηµο, για να πεθάνει ό- λο αυτό το πλήθος από την πείνα» Μίλησε τότε ο Κύριος στο Μωυσή και του είπε: «Άκουσα τα παράπονα των Ισραηλιτών. Πες τους... ότι το βράδυ θα φάνε κρέας και το πρωί θα χορτάσουν ψωµί» Πράγµατι, το βράδυ ήρθε ένα σµήνος από ορτύκια και σκέπασε το στρατόπεδο. Και το πρωί τριγύρω στο στρατόπεδο υπήρχε ένα στρώ- µα δροσιάς. Όταν διαλύθηκε η δροσιά, σχηµατίστηκε πάνω στην επιφάνεια της ερήµου κάτι λεπτό σαν πάχνη Οι Ισραηλίτες µάζεψαν άλλος πολύ και άλλος λίγο και ονόµασαν αυτό που µάζευαν «µάννα». Ήταν λευκό και η γεύση του ήταν σαν γλύκισµα από µέλι. Νικούν ισχυρούς εχθρούς Στη Ραφιδίν ήρθαν οι Αµαληκίτες να πολεµήσουν µε τους Ισραηλίτες. Σε όλη τη διάρκεια της µάχης ο Μωυσής στεκόταν στην κορυφή του λόφου µε υψωµένα τα χέρια του προς το Θεό. Έτσι οι Ισραηλίτες πέτυχαν µια µεγάλη νίκη Τα θαύµατα στην Παλαιά ιαθήκη Στις πολύ παλιότερες εποχές οι άνθρωποι έβλεπαν ως θαύµατα πολλά συµβάντα που για µας σήµερα είναι φυσικά: τις κινήσεις του ήλιου, του φεγγαριού και των αστεριών, τις αλλαγές του καιρού, το θάνατο. Ο κόσµος, συχνά, τους προκαλούσε όχι µόνο θαυµασµό και έκπληξη, αλλά και αγωνία και φόβο. Όλοι, λοιπόν, αποδέχονταν ότι ο κόσµος ήταν γεµάτος θαύµατα, χωρίς βέβαια να αναρωτιούνται τι ήταν φυσικό και τι ό- χι. Και τα θαύµατα που περιγράφονται στις διηγήσεις της Παλαιάς ιαθήκης σχετίζονται µε τον τρόπο που α- ντιλαµβάνονταν τον κόσµο οι άνθρωποι της εποχής της. Ότι δηλαδή ο Θεός κατοικεί στον ουρανό κι από κει κατευθύνει τη ζωή και το µέλλον του κόσµου. Όταν, λοιπόν, ο Θεός επενέβαινε στον κόσµο µε µια ενέργειά του, την αναγνώριζαν ως θαυµαστή, χωρίς όµως να θεωρούν ότι αυτή γκρέµιζε τους νόµους της φύσης. Ούτε βέβαια αναρωτιόντουσαν αν κάτι τέτοιο ήταν φυσικό ή όχι. Για την Παλαιά ιαθήκη δηλαδή τα θαύ- µατα ήταν εξαιρετικά συµβάντα, στα οποία οι πιστοί άνθρωποι αναγνώριζαν την παρουσία και τα έργα του Θεού. Το σπουδαιότερο απ όλα ήταν γι αυτούς η Έξοδος και η σωτηρία του λαού από την Αίγυπτο, όπου οι Ισραηλίτες αναγνώρισαν το Θεό ως ελευθερωτή και οδηγό τους. Πολλά συµβάντα πριν ή µετά την Έξοδο αναγνωρίστηκαν ως θαύµατα. Αιώνες µετά όλες αυτές οι διηγήσεις καταγράφηκαν µε στόχο όχι να περιγράψουν τι ακριβώς έγινε τότε αλλά να βροντοφωνάξουν την πίστη των ανθρώπων στη δύναµη του µοναδικού Θεού και να δώσουν το µήνυµα ότι δεν είµαστε µόνοι µας στον κόσµο. Γι αυτό κι εµείς που σήµερα διαβάζουµε τις διηγήσεις δεν έχει νόηµα να ψάχνουµε να βρούµε σ αυτές τι ακριβώς έγινε τότε, αλλά τι νόηµα είχαν για τη ζωή εκείνων των ανθρώπων τότε και τι φανερώνουν για το Θεό σε µας σήµερα. 53

5 Το Πάσχα των Εβραίων: η πιο µεγάλη τους γιορτή τότε και τώρα! Το γεγονός της Εξόδου σηµάδεψε όσο κανένα άλλο την ιστορία και τη θρησκεία των Εβραίων. Γι αυτό και ό,τι έκαναν εκείνη τη νύχτα, τότε που ο Κύριος ξαγρύπνησε για να βγάλει το λαό του από την Αίγυπτο, συνεχίζουν να το επαναλαµβάνουν κάθε χρόνο µέχρι και σήµερα. Εκείνο το βράδυ κάθε οικογένεια πρόσφερε ως θυσία στο Θεό ένα αρνί για τη σωτηρία όλου του λαού. Το έφαγαν, χωρίς να σπάσουν τα κόκαλά του, µαζί µε άζυµο* ψωµί και πικρά χόρτα. Έτσι και σήµερα, κάθε εβραϊκή οικογένεια γιορτάζει το Πάσχα στο σπίτι της. ειπνούν τρώγοντας αρνί, άζυµο ψωµί και πικρά χόρτα και θυµούνται τα σπουδαία γεγονότα της Εξόδου. Η γιορτή του Πάσχα (στα εβραϊκά Πεσάχ, που σηµαίνει διάβαση) είναι η µεγαλύτερη γιορτή των Εβραίων και διαρκεί µαζί µε την Εβδοµάδα των Αζύµων οκτώ µέρες. Οι Χριστιανοί, όταν γιορτάζουν το δικό τους Πάσχα, θυµούνται τον Ιησού Χριστό, που µε τη Σταύρωση και την Ανάστασή του τους ελευθέρωσε από κάθε κακό. Åñãáóßá óôçí ôüîç 1. ÐñïóðáèÞóôå íá öáíôáóôåßôå ôçí êáôüóôáóç ôùí Éóñáçëéôþí, êáèþò îåêéíïýí ôï ôáîßäé ôïõò. Ôé åßíáé áõôü ðïõ ôïõò äõíáìþíåé êáé ôïõò óôçñßæåé; 2. ÐñïóÝîôå ôéò èáõìáóôýò åíýñãåéåò ôïõ Èåïý. Óå ðïéåò ðåñéóôüóåéò óõìâáßíïõí; Ôé óõíýðåéåò Ý ïõí ãéá ôïõò Éóñáçëßôåò; Ðþò âëýðïõí ôï Èåü ìýóá áð' áõôýò ôéò åíýñãåéåò; 3. ÁîéïëïãÞóôå ôï ñüëï ôïõ ÌùõóÞ óôçí åîýëéîç ôùí ãåãïíüôùí. 4. ¼ëåò ïé äéçãþóåéò ôçò Åîüäïõ ðïõ äéáâüóáìå ãñüöôçêáí üðùò åßðáìå êáé óôçí åéóáãùãþ ðïëý áñãüôåñá áð' ôçí åðï Þ ðïõ óõíýâçóáí ôá ãåãïíüôá. Ôé Üñáãå Þèåëáí íá äåßîïõí ïé óõããñáöåßò ðåñéãñüöïíôáò ôüóï ðáñáóôáôéêü êáé ìå ôç ãëþóóá ôçò ðßóôçò, ôéò èáõìáóôýò åíýñãåéåò ôïõ Èåïý; 5. ÓõæçôÞóôå ãýñù áðü ôá óýã ñïíá öáéíüìåíá áðåëüóåùí* êáé ëáèñïìåôáíüóôåõóçò*. ÌåôÜ ôçí áíüãíùóç ôùí äéçãþóåùí ôçò Åîüäïõ ßóùò ìðïñïýìå ðéï åýêïëá íá åðé åéñþóïõìå íá ìðïýìå óôç èýóç ôýôïéùí áíèñþðùí. Óå óõíåñãáóßá ìå ôï äéðëáíü óáò óõíèýóôå êáé ðáñïõóéüóôå óôçí ôüîç Ýíá ó åôéêü äéüëïãï Þ óêçíþ. Ð Ü ó á E a s t e r P a s q u e s O s t e r n P a s q u a P a s c u a Gfc[f 54

6 Προτάσεις για εργασία και δραστηριότητες Προσπαθώ να καταλάβω περισσότερο 1. Γιατί το Πάσχα είναι η σπουδαιότερη γιορτή και για τη χριστιανική και για την ιουδαϊκή θρησκεία; 2. Καταγράψτε ρήµατα που να αποδίδουν τις ενέργειες του Θεού προς τους Ισραηλίτες. 3. Σε ποια λάθη µπορεί να οδηγηθεί ένας σύγχρονος αναγνώστης που διαβάζει τις διηγήσεις της Εξόδου «κατά γράµµα», δηλαδή µε στόχο να καταλάβει τι ακριβώς έγινε τότε; îïäïò ÐÜó á Ελέγχω τι έµαθα 1. Πώς τελικά πείστηκε ο φαραώ να επιτρέψει στους Ισραηλίτες να φύγουν από την Αίγυπτο; 2. Με ποιον τρόπο οι Ισραηλίτες πέρασαν την Ερυθρά θάλασσα; 3. Με ποιον τρόπο τους οδηγούσε ο Θεός στην πορεία τους; 4. Προς τα πού πορεύτηκαν και από πού πέρασαν; είξτε την πορεία στο χάρτη. 5. Γιατί δεν ακολούθησαν το συντοµότερο παραλιακό δρόµο; 6. Ποιες δυσκολίες των Ισραηλιτών περιγράφονται στα κείµενα; 7. Με ποιον τρόπο τις ξεπέρασαν τελικά; 8. Ποιος υπήρξε ο ρόλος του Μωυσή στα γεγονότα της Εξόδου; 9. Ποια ήταν η στάση των Ισραηλιτών προς το Μωυσή; Χαρακτηρίστε την. 10. Τι γιορτάζουν οι Ισραηλίτες το Πάσχα; Επιλέγω και πραγµατοποιώ 1. Η Έξοδος θεωρήθηκε ανά τους αιώνες σύµβολο ελευθερίας. Οι µαύροι σκλάβοι της Αµερικής τραγουδούν την Έξοδο ως κεντρικό θέµα στα τραγούδια τους, τα spirituals. Παρακάτω παραθέτουµε ένα πασίγνωστο από αυτά. Σε συνεργασία µε τον καθηγητή σας των αγγλικών και της µουσικής βρείτε, ακούστε και µεταφράστε κι άλλα τέτοια τραγούδια. Επιπλέον, µπορείτε να ενηµερωθείτε για την εποχή της σκλαβιάς των µαύρων στις Η.Π.Α. 2. Οργανώστε µια επίσκεψη στη Συναγωγή της πόλης σας (αν υπάρχει) και συζητήστε µε το ραββίνο για τα έθιµα της γιορτής του Πάσχα. Go down Moses When Israel was in Egyptland, let my people go, oppressed so hard they could not stand let my people go. Go down Moses, Way down in Egyptland, tell ole Pharaoh, to let my people go. «Thus spoke the Lord», bold Moses said. Let my people go, «If not I'll smite your first born dead», let my people go. 55

7 10. Ο λαός της ιαθήκης γεννιέται, καθώς πορεύεται στην έρηµο α) Θεός και Ισραήλ συνάπτουν ιαθήκη. Ο εκάλογος Οι Ισραηλίτες την πρώτη µέρα του τρίτου µήνα µετά την έξοδό τους από την Αίγυπτο έφτασαν στην έρηµο Σινά. Εκεί κατασκήνωσαν απέναντι από το όρος Σινά, κι ο Μωυσής ανέβηκε στο βουνό για να συναντήσει το Θεό. Τον κάλεσε ο Κύριος και του είπε: «Νά τι θα αναγγείλεις στους Ισραηλίτες, στους απογόνους του Ιακώβ: Είδατε τα όσα έκανα και πώς σας σήκωσα πάνω σε φτερούγες αετού και σας έ- φερα κοντά µου. Τώρα, αν πραγµατικά θελήσετε ν ακούσετε τα λόγια µου και να φυλάξετε τη ιαθήκη µου, θα γίνετε ο λαός µου ανά- µεσα σε όλα τα έθνη» Αφού κατέβηκε, λοιπόν, ο Μωυσής και τους ανακοίνωσε όλα αυτά τα λόγια, όλος ο λαός αποκρίθηκε ο- µόφωνα: «Ό,τι είπε ο Κύριος θα το πράξουµε» Ο Μωυσής ανέβηκε πάλι στο Σινά και ανέφερε τα λόγια του λαού στον Κύριο. Έ- πειτα ήρθε κοντά στο λαό και φρόντισε να τους προετοιµάσει για τη συνάντησή τους µε το Θεό. Την τρίτη µέρα, λοιπόν, όταν ξηµέρωσε, άρχισαν βροντές και αστραπές, κι ένα πυκνό σύννεφο ήρθε και κάθισε πάνω στο βουνό Φόβος µεγάλος κατέλαβε όλο το λαό Τότε ο Μωυσής κάλεσε το λαό να βγει από το στρατόπεδο για να συναντήσει το Θεό και στάθηκαν κοντά στους πρόποδες του βουνού Ο καπνός ανέβαινε σαν από καµίνι και το βουνό ολόκληρο σειόταν δυνατά Ο Θεός µίλησε στο λαό και είπε αυτούς τους λόγους: Åãþ åßìáé ï Êýñéïò ï Èåüò óïõ, ðïõ óå Ýâãáëá áðü ôçí Áßãõðôï, ôïí ôüðï ôçò äïõëåßáò. Äåí èá õðüñ ïõí ãéá óýíá Üëëïé èåïß åêôüò áðü ìýíá. Ìçí êáôáóêåõüóåéò ãéá óýíá åßäùëá êáé ïìïéþìáôá ðïõ Ý ïõí ôç ìïñöþ ï- ðïéïõäþðïôå ðñüãìáôïò ðïõ âñßóêåôáé øçëü óôïí ïõñáíü Þ åäþ êüôù óôç ãç Þ ìýóá óôá íåñü, êüôù áð' ôç ãç. ÁõôÜ íá ìçí ôá ðñïóêõíüò ïýôå íá ôá ëáôñåýåéò... Ìçí ðñïöýñåéò ãéá êáíýíá ëüãï ôï üíïìá ôïõ Êõñßïõ, ôïõ Èåïý óïõ... Íá èõìüóáé ôçí çìýñá ôïõ ÓáââÜôïõ, ãéá íá ôçí îå ùñßæåéò êáé íá ôçí áöéåñþíåéò óôïí Êýñéï. îé ìýñåò èá åñãüæåóáé êáé èá êüíåéò üëåò ôéò åñãáóßåò óïõ. ÁëëÜ ç Ýâäïìç ìýñá åßíáé ìýñá áíüðáõóçò, áöéåñùìýíç ó' åìýíá, ôïí Êýñéï, ôï Èåü óïõ. Íá ôéìüò ôïí ðáôýñá óïõ êáé ôç ìçôýñá óïõ... Ìç öïíåýóåéò. Ìç ìïé åýóåéò*. Ìçí êëýøåéò. Ìçí êáôáèýóåéò øåýôéêç ìáñôõñßá åíüíôéá óôïõò óõíáíèñþðïõò óïõ. Ìçí åðéèõìþóåéò ôßðïôå áð' ü,ôé áíþêåé óôï óõíüíèñùðü óïõ... Αργότερα αυτές οι έκα Εντολές γράφτηκαν πάνω σε δυο πέτρινες πλάκες. Ύ- στερα ο Μωυσής... τις διάβασε στο λαό. Και είπαν όλοι: «Όλα όσα είπε ο Κύριος θα τα υπακούσουµε και θα τα εφαρµόσουµε». Η Εκλογή του Ισραήλ Ο Θεός επιλέγει τον Ισραήλ και τον εµπιστεύεται όχι για να του παρέχει αποκλειστικά προνόµια, αλλά για να γίνει αυτός ο λαός γέφυρα ανάµεσα στο Θεό και σε όλα τα έθνη. Να υ- πηρετήσει δηλαδή το σχέδιο του Θεού για τη σωτηρία όλων των ανθρώπων. Γι αυτό το λόγο σε πολλές βιβλικές ιστορίες βλέπουµε ότι ο Θεός δε νοιάζεται µόνο για τον Ισραήλ, αλλά για όλα τα έθνη του κόσµου. Αργότερα, όταν η ανθρωπότητα θα έχει προετοιµαστεί κατάλληλα, ο Χριστός θα καλέσει τους ανθρώπους όλου του κόσµου να γίνουν παιδιά του. 56

8 β) Ο Θεός βρίσκεται ανάµεσα στο λαό του: η Κιβωτός της ιαθήκης Οι πέτρινες πλάκες µε το εκάλογο φυλάχτηκαν σε ένα κιβώτιο από ε- πιχρυσωµένο ξύλο, την Κιβωτό της ιαθήκης, που ήταν κατασκευασµένη έ- τσι ώστε οι Ισραηλίτες να µπορούν να τη µεταφέρουν στις µετακινήσεις τους. Γι αυτό κατασκεύασαν και ένα κινητό ιερό που επίσης το µετέφεραν όπου κι αν πήγαιναν. Μια σκηνή, δηλαδή, µέσα στην οποία τοποθέτησαν την Κιβωτό της ιαθήκης. Για την κατασκευή της οι Ισραηλίτες πρόσφεραν πολύτιµα υφάσµατα και κοσµήµατα. Ονοµάστηκε Σκηνή του Μαρτυρίου, επειδή «µαρτυρούσε», φανέρωνε δηλαδή, την παρουσία του Θεού α- νάµεσα στο λαό του. γ) Μέσα στην έρηµο µε οδηγό τον Κύριο Σαράντα χρόνια διήρκεσε, κατά τις διηγήσεις της Παλαιάς ιαθήκης, η πορεία των Ισραηλιτών προς τη Γη της Επαγγελίας. Αυτή η πορεία περιγράφεται κυρίως στο βιβλίο των Áñéèìþí. Και τότε, όπως και σήµερα, η έρηµος ήταν ο τόπος όπου δοκιµάζονται οι αντοχές των ανθρώπων. Και οι Ισραηλίτες, όπως είδαµε στο προηγούµενο µάθηµα, δοκιµάστηκαν σκληρά. Στερήθηκαν, κουράστηκαν, κινδύνεψαν από αρρώστιες, απειλήθηκαν από εχθρικές φυλές. Πάντα όµως µε την προστασία του Θεού τα κατάφερναν. Και συνέχιζαν την πορεία τους. Όµως ο πιο µεγάλος κίνδυνος που αντιµετώπισαν βρισκόταν µέσα τους. Ήταν η έλλειψη εµπιστοσύνης στο Θεό. Όπως τότε που ο Μωυσής ανέβηκε στο όρος Σινά για να πάρει τις πλάκες µε το Νόµο και έµεινε εκεί σαράντα µερόνυχτα. Οι Ισραηλίτες νόµισαν ότι χάθηκε δείλιασαν και ζήτησαν από τον Ααρών να κατασκευάσει είδωλα για να τους οδηγούν στην πορεία τους. Έτσι κι έ- γινε. Λειώνοντας τα χρυσά τους κοσµήµατα ο Ααρών κατασκεύασε το άγαλµα ενός χρυσού µοσχαριού. Άρχισαν τότε να του προσφέρουν θυσίες τρώγοντας και χορεύοντας. Η οργή του Μωυσή, όταν κατέβηκε από το βουνό, ήταν µεγάλη. Ζήτησε µάλιστα ο ίδιος συγγνώµη από το Θεό εκ µέρους του λαού. Όπως γίνεται φανερό, οι δυσκολίες και τα αδιέξοδα της ζωής των Ισραηλιτών στην έρηµο τους έφερναν συχνά στη θέση να επιλέγουν: εµπιστεύονται το Θεό και τη ιαθήκη που έκλεισαν µαζί του ή δειλιάζουν και την ξεχνούν; Πολλές φορές ο λαός δυσκολευόταν να αποφασίσει. Άλλοτε πάλι δεν έµενε σταθερός στις αποφάσεις που είχε πάρει. Ωστόσο, µέσα από όλες αυτές τις περιπέτειες οι Ισραηλίτες ωρίµασαν. Απέκτησαν νέα ταυτότητα. Από καταπιεσµένοι δούλοι έ- γιναν ένας λαός µε ενότητα και προορισµό. Και η σχέση τους µε το Θεό έφτασε να γίνει σχέση πατέρα - γιου. Με αρχηγό τους λοιπόν το φίλο του Θεού, Μωυσή, και κουβαλώντας πάντα µαζί τους την Κιβωτό της ιαθήκης συνέχισαν να πορεύονται προς τη Γη που τους υποσχέθηκε ο Θεός, τη Γη της Επαγγελίας. Ο Κύριος λέει: «Όταν ο Ισραήλ ήταν παιδί, τον αγάπησα και τον κάλεσα από την Αίγυπτο να γίνει γιος µου». Ωσ 11, 1 57

9 Οι σηµερινοί Εβραίοι θυµούνται τη θαυµαστή περίοδο της ερήµου µε τη γιορτή της Σκηνοπηγίας («Σουκώθ»). Γιορτάζεται το φθινόπωρο και διαρκεί εφτά µέρες, κατά τις οποίες κάθε οικογένεια µένει σε σκηνή, που τη φτιάχνει στον κήπο ή µέσα στο ίδιο της το σπίτι. Έτσι οι Εβραίοι θυµούνται την πορεία των προγόνων τους µέσα στην έρηµο και τις θαυµαστές ενέργειες του Θεού που τους στήριξαν. «Εφτά µέρες θα µένετε σε σκηνές, όλοι οι Ισραηλίτες Για να ξέρουν οι απόγονοί σας ότι έβαλα τους Ισραηλίτες να µείνουν σε σκηνές, ό- ταν τους έβγαλα από την Αίγυπτο». Λευιτ 23, Επτά εβδοµάδες µετά τη γιορτή του Πάσχα οι Ισραηλίτες γιορτάζουν την Πεντηκοστή («Σαβουώτ»). Μ αυτήν θυµούνται την προσφορά του Νόµου από το Θεό στο όρος Σινά. Ο προφήτης Μωυσής, τοιχογραφία του Θεοφάνη στη Μονή Αγίου Νικολάου Αναπαυσά (16ος αι., Μετέωρα) Åñãáóßá óôçí ôüîç 1. Äåßôå óôï Üñôç ôçí ðïñåßá ôùí Éóñáçëéôþí. 2. Óôçí ðáñ. á îåêáèáñßóôå ôïõò üñïõò ôçò ÄéáèÞêçò óõìðëçñþíïíôáò êáôüëëçëá ôï ðëáßóéï: Ðïéïò ðáßñíåé ôçí ðñùôïâïõëßá; Ôé èõìßæåé ï Èåüò óôïõò Éóñáçëßôåò êáé ôé ôïõò êáëåß íá äéáöõëüîïõí; Ôé ôïõò õðüó åôáé; Ç ÄéáèÞêç åðéâüëëåôáé óôïõò Éóñáçëßôåò; Ðþò áíôáðïêñßíåôáé ôåëéêü ï ëáüò; 3. Ðïéïò åßíáé ï ñüëïò ôïõ ÌùõóÞ óôç óýíáøç* ôçò ÄéáèÞêçò; 4. ÄéáâÜóôå ðñïóåêôéêü ôéò ÅíôïëÝò ôïõ Äåêáëüãïõ êáé óå óõíåñãáóßá ìå ôï äéðëáíü óáò åðéóçìüíåôå ôá ðáñáêüôù: Ðñüêåéôáé ãéá êáíüíåò ðïõ ìðïñïýí íá åðéâëçèïýí óôïõò áíèñþðïõò áêüìç êáé ðáñü ôç èýëçóþ ôïõò; Ðñüêåéôáé ãéá ïäçãßåò «êáëþò åîùôåñéêþò óõìðåñéöïñüò»; Ôé åßäïõò ó Ýóåéò ñõèìßæïõí; Ðïéåò èñçóêåõôéêýò óõíþèåéåò êáôáñãïýíôáé ïñéóôéêü; Ôé áíáãíùñßæåôáé ãéá ôï Èåü ìéá ãéá ðüíôá; 58

10 5. ÐåñéãñÜøôå öáíôáóôéêü ðáñáäåßãìáôá ðïõ íá öáíåñþíïõí ìå ðïéïí ôñüðï ç ôþñçóç ôùí äýêá åíôïëþí âåëôßùíå ôç æùþ ôçò êïéíüôçôáò. 6. Öáíôáóôåßôå êáé ðåñéãñüøôå óáí Üíèñùðïé åêåßíçò ôçò åðï Þò ôïõò ëüãïõò ðïõ ùèïýóáí ôïõò Éóñáçëßôåò, üôáí âñßóêïíôáí óôçí Ýñçìï, íá óôñýöïíôáé óôá åßäùëá. (Íá ëüâåôå õðüøç üóá îýñåôå ãéá ôçí åðï Þ êáé ôéò óõíèþêåò). 7. Óå óõíåñãáóßá ìå ôï äéðëáíü óáò áñáêôçñßóôå ôç óôüóç ôïõò êáé îåêáèáñßóôå ôé ðñüäéäáí ì' áõôþí. 8. Èõìçèåßôå ôéò äõóêïëßåò êáé ôéò ðåñéðýôåéåò ôùí Éóñáçëéôþí óôçí Ýñçìï, üðùò ôéò åßäáìå óôá ìáèþìáôá 9 êáé 10. Óôç óõíý åéá óõæçôþóôå: á) Ðþò áðáíôïýóå ï Èåüò êüèå öïñü ðïõ ï ëáüò áðïìáêñõíüôáí áð áõôüí; Âñåßôå ìéá åéêüíá Þ Ýíá óýìâïëï ðïõ íá ðåñéãñüöåé ôç óôüóç ôïõ. â) Ôé èåôéêü áðïêüìéóáí ïé Éóñáçëßôåò ãéá ôéò ó Ýóåéò ôïõò ìå ôï Èåü êáé ìåôáîý ôïõò; 9. ÓõæçôÞóôå óôçí ôüîç: ÕðÜñ ïõí åßäùëá óôç óçìåñéíþ åðï Þ; ÊáôáãñÜøôå óôï ðáñáêüôù ðëáßóéï üóá íïìßæåôå üôé åðçñåüæïõí ðåñéóóüôåñï ôïõò íýïõò áíèñþðïõò. Η λέξη είδωλο από θρησκευτική άποψη σηµαίνει άγαλµα ή σύµβολο ψεύτικου θεού. Όσοι τα λάτρευαν πίστευαν ότι τα είδωλα έκρυβαν και τη δύναµη των θεών που αναπαριστούσαν κι έτσι µπορούσαν να τους βοηθήσουν. Η λατρεία τέτοιων ανθρωπόµορφων ή ζωόµορφων ειδώλων ονοµάζεται ειδωλολατρία. Συνδέεται κυρίως µε πολυθεϊστικές θρησκείες, όπως των Ασσυρίων, των αρχαίων Αιγυπτίων και Ελλήνων, των Ρωµαίων κ.ά. 59

11 Προτάσεις για εργασία και δραστηριότητες Προσπαθώ να καταλάβω περισσότερο 1. Προσέξτε την περιγραφή της φανέρωσης του Θεού στη παρ. α. Τι εκφράζει; Ποια άλλη διήγηση σας θυµίζει; 2. Ο λαός στην έρηµο συχνά φέρθηκε µε αγνωµοσύνη στο Θεό. Σκεφτείτε περιπτώσεις αγνωµοσύνης που δείξατε ή σας έδειξαν. Ποιες ήταν οι συνέπειές της; 3. Η εκλογή (σε µια θέση, ένα όργανο κ.α.) έχει νόηµα µόνον όταν την αντιλαµβανόµαστε ως ευθύνη και υπηρεσία των άλλων. Αναλογιστείτε αν σκεφτήκατε τα πράγµατα µ αυτόν τον τρόπο, όταν εκλέξατε το 5/µελές συµβούλιο της τάξης σας ή το 15/µελές µαθητικό συµβούλιο του σχολείου σας. Ο Μωυσής, του Ρέµπραντ (17ος αι.) ÅêëïãÞ ÄåêÜëïãïò Íüìïò Êéâùôüò ôçò ÄéáèÞêçò Ελέγχω τι έµαθα 1 Πού πραγµατοποιήθηκε η ιαθήκη του Θεού µε τους Ισραηλίτες; 2. Ποια ήταν η απόφαση του λαού για τη ιαθήκη και το εκάλογο; 3. Να µάθετε απ έξω τις εντολές του εκαλόγου (το νόηµά τους). 4. Τι είδους σχέσεις ρυθµίζει ο εκάλογος; 5. Πώς εννοούµε την «Εκλογή» του Ισραήλ από το Θεό; 6. Τι ήταν η Κιβωτός της ιαθήκης και η Σκηνή του Μαρτυρίου; 7. Πόσο διάστηµα χρειάστηκαν οι Ισραηλίτες, σύµφωνα µε τα βιβλικά κείµενα, για να φτάσουν στη Γη της Επαγγελίας; 8. Τι είδους κινδύνους αντιµετώπισαν οι Ισραηλίτες στην έρηµο; 9. Ποιο ήταν το δίληµµα* που συχνά αντιµετώπισαν; 10. Με ποιες γιορτές θυµούνται οι σύγχρονοι Ισραηλίτες την έρηµο και την προσφορά του Νόµου; Επιλέγω και πραγµατοποιώ 1. Βρείτε από το µάθηµα της Γεωγραφίας στοιχεία για την έρηµο του Σινά και τη ζωή των σύγχρονων βεδουΐνων στην περιοχή. 2. Συζητήστε και αποφασίστε να δηµιουργήσετε ένα δεκάλογο που θα βοηθούσε τη σχολική ζωή της τάξης σας. Συζητήστε πάνω στη φράση µε την οποία νοµίζετε πως θα έπρεπε να αρχίζει (π.χ. όχι απλώς «Μη», «Να», αλλά κάτι άλλο). 60

12

13 είχαν ξεχειλίσει από τα νερά του ποταµού. Παρ όλα αυτά οι Ισραηλίτες, κρατώντας ψηλά στους ώµους τους την Κιβωτό της ιαθήκης, πέρασαν τα ορµητικά νερά και διάβηκαν τον Ιορδάνη. Στην πορεία τους βρέθηκαν µπροστά στην Ιεριχώ. Η Ιεριχώ είχε τα τείχη της κλειστά κι αµπαρωµένα, για να µην µπορέσουν να µπουν οι Ισραηλίτες. Κανείς δεν έβγαινε ούτε έµπαινε στην πόλη Και πάλι µε τις οδηγίες του Θεού, µόλις οι Ισραηλίτες άρχισαν να σαλπίζουν µε τις σάλπιγγές τους, τα τείχη της πόλης κατέρρευσαν. Τότε ο στρατός επιτέθηκε στην πόλη, όρµησαν κατ ευθείαν µέσα και την κατέλαβαν. Με την πάροδο των χρόνων οι Ισραηλίτες εγκαταστάθηκαν στη Χαναάν. δ) Οι Ισραηλίτες εγκαθίστανται στη Χαναάν Ο Κύριος έδωσε στους Ισραηλίτες ολόκληρη τη χώρα που είχε υποσχεθεί µε όρκο στους προπάτορές τους. Την πήραν ιδιοκτησία τους κι εγκαταστάθηκαν σ αυτήν. Για τους Ισραηλίτες, που είχαν ζήσει για χρόνια στην άγονη έρηµο, η Χαναάν έµοιαζε µε παράδεισο: µια χώρα µε άφθονα σιτάρια και κριθάρια, µε αµπέλια, συκιές και ροδιές, ελιές και µέλι. Ο Ιησούς µοίρασε µε κλήρο τη χώρα σε τµήµατα, όσα και οι φυλές του Ισραήλ που κατάγονταν από τους δώδεκα γιους του Ιακώβ. Μόνο στη φυλή του Λευί δεν έδωσε τµήµα γης, γιατί οι Λευίτες ήταν οι ιερείς της χώρας και έπρεπε να ζουν διασκορπισµένοι ανάµεσα στις άλλες φυλές προσφέροντας τις υπηρεσίες τους. Στην πόλη Σηλώ ο Ιησούς έστησε τη Σκηνή του Μαρτυρίου κι έβαλε µέσα την Κιβωτό της ιαθήκης. Η Ιεριχώ είναι η αρχαιότερη πόλη του κόσµου. Αρχαιολογικά ευρήµατα επιβεβαιώνουν ότι πρωτοκατοικήθηκε γύρω στα 6000 π.χ. Ήταν ιδανικός τόπος εγκατάστασης, καθώς διέθετε πηγή µε γλυκό νερό, γύρω από την ο- ποία υπήρχε όαση. Οι Χαναναίοι ήταν οργανωµένοι σε πόλεις - κράτη και για ένα µεγάλο χρονικό διάστηµα της 2ης χιλιετίας π.χ. βρίσκονταν υπό την κυριαρχία των Αιγυπτίων. Η κύρια ασχολία τους ήταν η γεωργία και το ε- µπόριο. Ο Ιησούς του Ναυή, τοιχογραφία του 10ου αι. στη Μονή Οσίου Λουκά (Λειβαδιά Βοιωτίας) ε) Ο Ιησούς του Ναυή αποχαιρετά το λαό υπενθυµίζοντας τη ιαθήκη Πέρασε πολύς καιρός από τότε που ο Θεός ε- ξασφάλισε την ειρήνη στο λαό του. Ο Ιησούς είχε πια γεράσει. Τότε κάλεσε όλους τους Ισραηλίτες στη Συχέµ και τους είπε: «Εγώ σήµερα παίρνω το δρόµο που κάποτε παίρνει όλος ο κόσµος. Αλλά εσείς πρέπει ν αναγνωρίσετε µε όλη την καρδιά σας και την ψυχή σας ότι καµιά από τις ω- ραίες υποσχέσεις που σας έδωσε ο Κύριος, ο Θεός σας, δεν έµεινε ανεκπλήρωτη». Συνέχισε λέγοντας ότι ο Θεός ήταν αυτός που πολέµησε γι αυτούς. Ότι τους πρόσφερε µια χώρα για την οποία ποτέ δεν κοπίασαν ούτε για να χτίσουν τις πόλεις της ούτε για να φυτέψουν τα δέντρα της. Τους ζήτησε να µην ακολουθούν τους θεούς των ειδωλολατρών και να πάρουν τη µεγάλη απόφαση να α- φοσιωθούν µε όλη τους την καρδιά στο Θεό. Και ο λαός απάντησε στον Ιησού: «Ναι, θα λατρεύου- µε τον Κύριο, το Θεό µας, και θα υπακούµε στα λόγια του». Έτσι εκείνη την η- µέρα ο Ιησούς έκανε ιαθήκη µε το λαό και τους έδωσε νό- µους και εντολές. Μετά τα γεγονότα αυτά πέθανε ο Ιησούς, ο γιος του Ναυή. 62

14 Είναι άραγε ο Θεός µε το µέρος ενός λαού; Και στην εποχή της Παλαιάς ιαθήκης, όπως και σήµερα, γίνονταν πόλεµοι. Λαοί αιχµαλωτίζονταν από εισβολείς, γίνονταν σφαγές και καταστροφές, άνθρωποι έχαναν τη ζωή τους. Στους πολέµους αυτούς ο Θεός παρουσιάζεται να παίρνει το µέρος των Ισραηλιτών και να φέρεται σκληρά στους εχθρούς τους. Πώς εξηγείται αυτό; Είναι ανάγκη να έχουµε υπόψη µας ότι για αιώνες οι αρχαίοι πίστευαν ότι κάθε λαός είχε το δικό του θεό, που του χάριζε τη νίκη ενάντια στους εχθρούς του (χαρακτηριστικό παράδειγµα όσα βλέπουµε στην Ιλιάδα και στην Οδύσσεια του Οµήρου). Έτσι και οι Ισραηλίτες κάθε τους νίκη την απέδιδαν στον Κύριο. Γι αυτό και διαβάζουµε στην Παλαιά ιαθήκη: «ο Θεός µας νίκησε». Μ αυτόν τον τρόπο διακήρυσσαν ε- πίσης ότι ο αληθινός Θεός είναι ισχυρότερος από τους θεούς των ειδωλολατρών. Στην πραγµατικότητα, ο Θεός είναι ο υποστηρικτής της ζωής κάθε ανθρώπου και κάθε λαού. Αυτήν την α- λήθεια όµως έπρεπε να περάσουν αιώνες ώσπου να την αποδεχτούν οι άνθρωποι. Εντούτοις κοµµατάκια αυτής της αλήθειας είχαν αρχίσει να καταλαβαίνουν και οι Ισραηλίτες, όπως φαίνεται στο βιβλίο του ÉùíÜ, ό- που οι ειδωλολάτρες κάτοικοι της Νινευί παρουσιάζονται πιο άξιοι από τους Εβραίους. Αργότερα, όταν η ανθρωπότητα θα έχει ετοιµαστεί για να το ακούσει, ο Χριστός θα διακηρύξει πολλές φορές καθαρά ότι ο Θεός είναι Πατέρας όλων των ανθρώπων. Åñãáóßá óôçí ôüîç 1. Óôï äßëçììá ðïõ âüæåé ï ÌùõóÞò óôïõò Éóñáçëßôåò åßíáé óáí íá ôïõò ëýåé: «ÄéáëÝîôå, æù- Þ ìáêñéü Þ êïíôü óôï Èåü». ÅîçãÞóôå ãéáôß ôï êüíåé ëßãï ðñéí ìðïõí óôç áíáüí. Óå ôé èá ôïõò âïçèþóåé ìéá ôýôïéá áðüöáóç; 2. Ãéáôß ôï «êïõ ëáý ôïõ ÉóñáÞë» èåùñåßôáé ùò ç âáóéêþ ïäçãßá ôïõ Íüìïõ; Ðïéïò ìðáßíåé óôï êýíôñï ôçò æùþò ôïõ ëáïý; 3. Ôé åßäïõò Èåüò ðåñéãñüöåôáé óôéò åéêüíåò ôïõ ýìíïõ ðïõ åßðå ï ÌùõóÞò ëßãï ðñéí ðåèüíåé; 4. áñáêôçñßóôå ôïí Éçóïý ôïõ ÍáõÞ. 5. ÓõæçôÞóôå ãéá ôï ñüëï ðïõ Ýðáéîå ï ÌùõóÞò óå üëá ôá ãåãïíüôá ôçò Åîüäïõ êáé ôçò ðïñåßáò ôùí Éóñáçëéôþí ùò ôç Ãç áíáüí. Ο Μωυσής διδάσκει στο λαό και αναθέτει την αρχηγία στον Ιησού του Ναυή, µικρογραφία από χειρόγραφο του 13ου αι. (Μονή Βατοπεδίου, Άγιον Όρος) Προτάσεις για εργασία και δραστηριότητες Προσπαθώ να καταλάβω περισσότερο Πολλοί χριστιανοί διαβάζοντας την Παλαιά ιαθήκη βγάζουν το συµπέρασµα ότι ο Θεός είναι σκληρός και υπερασπίζεται αποκλειστικά τον Ισραήλ. Φανταστείτε ότι έχετε να συνοµιλήσετε µ έναν τέτοιον άνθρωπο και προετοιµάστε τα δικά σας επιχειρήµατα (συµβουλευθείτε το παραπάνω παράθε- µα, καθώς και το παράθεµα για τα θαύµατα στη σελ. 53). Ελέγχω τι έµαθα 1. Πότε και πού πέθανε ο Μωυσής; 2. Τι ορίζει η πιο βασική οδηγία του Νόµου του Μωυσή και πώς ονοµάζεται στα εβραϊκά; 3. Τι είναι το ευτερονόµιο; 4. Ποιος διαδέχτηκε το Μωυσή στην αρχηγία των Ισραηλιτών; 5. Ποια µεγάλα εµπόδια είχαν να ξεπεράσουν οι Ισραηλίτες για να εγκατασταθούν στη χώρα; 6. Ποιες ήταν οι ενέργειες του Ιησού του Ναυή όταν έφτασαν στη χώρα; 7. Τι θύµισε στους Ισραηλίτες λίγο πριν πεθάνει και τι τους ζήτησε να κάνουν; 63

15 Ανακαλύπτουµε κρυµµένες σηµασίες Στη ζωή της Εκκλησίας κάποια γεγονότα της Παλαιάς ιαθήκης θυµίζουν γεγονότα της Καινής ιαθήκης Η χριστιανική Εκκλησία θεωρεί ότι ορισµένα γεγονότα της Παλαιάς ιαθήκης µοιάζουν µε κάποια γεγονότα της Καινής ιαθήκης που βέβαια θα συµβούν πολύ αργότερα. Μοιάζουν µάλιστα τόσο πολύ σαν κατά κάποιον τρόπο να είναι εικόνες τους. Π.χ. ο Ισαάκ µοιάζει µε το Χριστό. Ας δούµε γιατί: - Όπως ο Ισαάκ ήταν µοναχοπαίδι του Αβραάµ, έτσι και ο Χριστός είναι ο µονογενής* γιος του Θεού. - Όπως ο Ισαάκ οδηγήθηκε στη θυσία χωρίς να φταίει, έτσι και ο Χριστός οδηγήθηκε στο Σταυρό, ενώ ήταν αθώος. - Όπως ο Ισαάκ γλίτωσε το θάνατο, έτσι και ο Χριστός νίκησε το θάνατο και αναστήθηκε. Γι αυτό οι χριστιανοί είδαν τον Ισαάκ σαν µια εικόνα του Χριστού πριν ακόµη γεννηθεί, δηλαδή σαν προεικόνιση, του Χριστού Στην Καινή ιαθήκη ο Απ. Παύλος γράφει: Θέλω να ξέρετε, αδελφοί, ότι όλοι οι πρόγονοί σας προστατεύονταν από τη νεφέλη και όλοι πέρασαν µέσα από τη θάλασσα. Όλοι έφαγαν την ίδια θεόσταλτη τροφή και ήπιαν το ίδιο ποτό. Όλα αυτά τα γεγονότα ήταν για κείνους προεικονίσεις και γράφτηκαν για να µας νουθετήσουν*. Α Κορ 10, Επιχειρήστε να ανακαλύψετε τη σηµασία των προεικονίσεων δουλεύοντας µε τον πίνακα της σελίδας 65: Στις τρεις πρώτες στήλες µπορείτε να θυµηθείτε τη σηµασία που έχουν τα γεγονότα και τα πρόσωπα της Παλαιάς ιαθήκης για τους Ισραηλίτες και να δείτε µε ποια γεγονότα και πρόσωπα τα συσχέτισε η Εκκλησία. Στη συνέχεια, σε συνεργασία µε το διπλανό σας ανακαλύψτε τη σηµασία τους για τη ζωή των χριστιανών, χρησιµοποιώντας ως βοήθεια και τα κείµενα που παρατίθενται. 64

16 Παλαιά ιαθήκη Κλίµαξ Ιακώβ Φλεγόµενη βάτος Πάσχα ιάβαση Ερυθράς Θ. Μωυσής Μάννα Νερό από το βράχο Προσευχή του Μωυσή Σηµασία για τους Ισραηλίτες ο Θεός φανερώνεται σε τόπους που γίνονται ιεροί η φανέρωση του αιώνιου και µοναδικού Θεού η απελευθέρωση από την υποδούλωση η σωτηρία από τον κίνδυνο του αφανισµού ο οδηγός τους στην ελευθερία η τροφή που τους έσωσε το νερό που τους έσωσε η σωτηρία από τους εχθρούς Καινή ιαθήκη Παναγία Παναγία Ανάσταση Βάπτισµα Χριστιανών Χριστός Άρτος Θείας Ευχαριστίας Οίνος Θείας Ευχαριστίας ο Σταυρός του Χριστού Σηµασία για τους χριστιανούς Αναφορές στην Καινή ιαθήκη και στη λατρεία της Εκκλησίας á~éñå, êë~éìáî [åðïõñüíéå, äé' #çò êáôýâç ]ï Èåüò. á~éñå, ãýöõñá ìåôüãïõóá ôï`õò [åê ã~çò ðñ`ïò ï[õñáíüí. (ÁêÜèéóôïò ¾ìíïò) ÌùõóÞò ]åþñáêå ðõñöüñïí âüôïí, óý ôü ð~õñ âáóôüóáóáí, ô`ï ô`áò øõ Üò öùôáãùãï~õí (Åóðåñéíüò 10çò Öåâñïõáñßïõ) ] Ùò [åíéáýóéïò [áìíüò, ]ï å[õëïãïýìåíïò ]çì~éí, óôýöáíïò ñéóôüò ]åêïõóßùò, ]õðýñ ðüíôùí ôýèõôáé, ÐÜó á ôï êáèáñôþñéïí. (¼ñèñïò ôçò ÊõñéáêÞò ôùí Ìõñïöüñùí) ÍåöÝëç ðïôý êá`é èüëáóóá èåßïõ ðñïåéêüíéæå âáðôßóìáôïò ô`ï èá~õìá, [åí ï#éò ]ï ðñ`éí âáðôßæåôáé äéåîïäéê~ùò ô~?ù íïìïèýô?ç ëáüò. (¼ñèñïò Èåïöáíåßùí)...[áíôß óôýëïõ ðõñüò, äéêáéïóýíçò [áíýôåéëåí ]Þëéïò, [áíôß ÌùõóÝùò ñéóôüò, ]ç óùôçñßá ô~ùí øõ ~ùí ]çì~ùí. (Åóðåñéíüò ôïõ ÐÜó á) Ï]é ðáôýñåò ]çì~ùí ðüíôåò ô`ï á[õô`ï âñ~ùìá ðíåõìáôéê`ïí {åöáãïí (Á Êïñ 10, 3) Êá`é ðüíôåò ô`ï á[õôü ðüìá ðíåõìáôéêüí {åðéïí.. ôá~õôá äå ðüíôá ôýðïò... (Á Êïñ 10, 4. 11) Ìùó~çò ðñïåôýðïõ óå, å~éñáò [åêôåßíáò å[éò õøïò êá`é êáôáôñïðïýìåíïò [ÁìáëÞê ô`ïí ôýñáííïí, ÓôáõñÝ ôßìéå (Åóðåñéíüò Õøþóåùò Ôéìßïõ Óôáõñïý) 65

17 Ξανακοιτώντας τα µαθήµατα του Β κεφαλαίου Α. Τα παρακάτω είναι λόγια του Μωυσή λίγο πριν από την είσοδο των Ισραηλιτών στη Χαναάν. Ποιες από τις Επαγγελίες του Θεού στους Πατριάρχες αναγνωρίζει ότι εκπληρώθηκαν; Ένας περιπλανώµενος Αραµαίος ήταν ο προπάτοράς µου. Κατέβηκε στην Αίγυπτο κι έζησε εκεί σαν ξένος, µε λίγους ανθρώπους γύρω του. Εκεί έγινε έθνος µεγάλο, ισχυρό και πολυάριθµο. Αλλά οι Αιγύπτιοι µας κακο- µεταχειρίζονταν, µας καταπίεζαν και µας επέβαλλαν σκληρή δουλεία. Τότε επικαλεστήκαµε τον Κύριο, το Θεό των προγόνων µας κι εκείνος άκουσε τη φωνή µας και είδε τη δυστυχία µας, την ταλαιπωρία µας και την καταπίεσή µας. Μας έβγαλε από την Αίγυπτο µε το δυνατό του χέρι, µε την ακαταµάχητη δύναµή του, µε σηµεία και θαύµατα Και µας έφερε σ αυτόν τον τόπο και µας έδωσε τη χώρα αυτή, χώρα που ρέει γάλα και µέλι. ευτ 26, 5-9 Β. Αφού διαβάσετε το Óïößá ÓåéñÜ 45, 1-5: δικαιολογήστε τους χαρακτηρισµούς που αποδίδει ο συγγραφέας στο Μωυσή στηριζόµενοι στα γεγονότα του κεφαλαίου. Από τους απογόνους του Ιακώβ, ο Κύριος ανέδειξε έναν άντρα, που τον αγάπησε και που έγινε αποδεκτός απ όλους. Αγαπήθηκε απ το Θεό κι απ τους ανθρώπους. Ήταν ο Μωυσής αυτός που η µνήµη του είναι ευλογηµένη. Τον τίµησε όµοια µε τους αγίους αγγέλους και τον ανέδειξε µεγάλον, ώστε να εµπνέει φόβο στους εχθρούς. Τον δόξασε µπροστά σε βασιλιάδες. Με τα λόγια του Μωυσή ο Θεός έκανε να σταµατήσουν τα µαγικά σηµεία (των ειδώλων). Του έδωσε εντολές για το λαό του και του φανέρωσε ένα µέρος απ τη δόξα του. Τον καθιέρωσε χάρη στην πίστη του τον αξίωσε ν ακούσει τη φωνή του του έδωσε απευθείας τις εντολές, το νόµο της ζωής και της γνώσης, για να διδάξει τη ιαθήκη του στους απογόνους του Ιακώβ, και στο λαό του Ισραήλ τις αποφάσεις του Σειρ 45, 1-5 Γ. Σε ποια σηµεία των διηγήσεων της Εξόδου µπορείτε να επισηµάνετε την παρουσία και τη δράση του Θεού µέσα στην ιστορία των ανθρώπων;. Στο Εξ 34, 6 ο Θεός λέει: «Εγώ είµαι ο Κύριος, ο Κύριος ο Θεός. Είµαι γεµάτος καλοσύνη και έλεος, υποµονετικός, πιστός και πρόθυµος να συγχωρήσω». Αναγνωρίστε αυτά τα χαρακτηριστικά του Θεού / Πατέρα στις διηγήσεις του κεφαλαίου. Ε. Ξαναγυρνώντας στις διηγήσεις όλου του κεφαλαίου να επισηµάνετε τις στιγµές που οι ηγέτες του λαού χρειάστηκε να ξαναθυµίσουν στο λαό τη ιαθήκη του µε το Θεό. ΣΤ. Να επισηµάνετε σηµεία των διηγήσεων, όπου οι Ισραηλίτες καλούνται να αποφασίσουν ελεύθερα «ζωή µακριά ή κοντά στο Θεό». Ζ. Στην Καινή ιαθήκη ο Απόστολος Παύλος γράφει: Πίστη σηµαίνει σιγουριά γι αυτά που ελπίζουµε και βεβαιότητα γι αυτά που δε βλέπουµε (Εβρ 11, 5). Φέρ- νει µάλιστα ως παραδείγµατα τέτοιας πίστης πρόσωπα από την Παλαιά ιαθήκη αρχίζοντας από τον Αβραάµ. Θυµηθείτε γεγονότα στα οποία είδαµε να εκδηλώνεται µια τέτοια πίστη. Η. ίπλα βλέπουµε καταστάσεις ζωής και συναισθήµατα που αφορούν όλους τους ανθρώπους κάθε εποχής. Προσπαθήστε να τα αναγνωρίσετε στα γεγονότα της Εξόδου. Åßìáé óå áäéýîïäï ÓðÜù ôá äåóìü ØÜ íù êáéíïýñéïõò äñüìïõò Êáëëéåñãþ ó Ýóåéò Ìåãáëþíù, ùñéìüæù ÊÜíù ëüèç Ìåôáíéþíù Ðñïäßäù ÄåéëéÜæù / öïâüìáé ÅðéëÝãù åëåýèåñá Åìðéóôåýïìáé Êáèïäçãïýìáé 66

18 ÊåöÜëáéï Ã Ï ëáüò ïñãáíþíåôáé Ý ïíôáò ùò êýíôñï ôçò æùþò ôïõ ôï Èåü 67

19 Ôï åíùìýíï âáóßëåéï ôïõ ÉóñáÞë ñïíïëïãéêü ðëáßóéï ôçò åðï Þò ôùí Êñéôþí êáé ÂáóéëÝùí ð.. Áõôïêñáôïñßåò êáé çãåìïíßåò óôç ÌÝóç ÁíáôïëÞ ÍÝá ÁóóõñéáêÞ áõôïêñáôïñßá ( ) ÁñáìáúêÜ âáóßëåéá ( ) ÖïéíéêéêÝò ðüëåéò-êñüôç ( ) Áßãõðôïò Åëëçíéêüò þñïò Ãåãïíüôá ôçò ÐáëáéÜò ÄéáèÞêçò ÑáìóÞò à ( ) Íßêç êáôü ôùí «ëáþí ôçò èüëáóóáò» / ÅãêáôÜóôáóç Öéëéóôáßùí óôá ðáñüëéá (1175) ÃåùìåôñéêÞ åðï Þ ( ) ÊñéôÝò ( ) íáñîç äñüóçò ÓáìïõÞë (1040) Óáïýë ( ) Äáâßä ( ) Óïëïìþí ( ) Ïéêïäüìçóç ôïõ Íáïý ( ) 68

20 Οι βιβλικές διηγήσεις για τους Κριτές και τους βασιλείς Τα κείµενα των µαθηµάτων προέρχονται από τα βιβλία Éçóïýò ôïõ ÍáõÞ, ÊñéôÝò, Âáóéëåéþí Á,  και Ã, ÐáñáëåéðïìÝíùí Á και Â. Ποια ήταν η εποχή των Κριτών; Πρόκειται για µια ταραγµένη περίοδο που διαρκεί δύο περίπου αιώνες ( π.χ.). Μετά την είσοδό τους στη Γη της Επαγγελίας οι Ισραηλίτες δεν κατέκτησαν αµέσως όλη τη χώρα, αλλά σταδιακά. Στα χρόνια που ακολούθησαν, οι ειρηνικές περίοδοι εναλλάσσονταν µε πολεµικές. Εναντίον των Ισραηλιτών στράφηκαν όχι µόνον οι Χαναναίοι, που επιδίωκαν να διατηρήσουν τα εδάφη τους, αλλά και άλλοι λαοί που διεκδικούσαν τις ίδιες περιοχές: Φιλισταίοι, Αµµωνίτες, Μωαβίτες, Εδωµίτες, Μαδιανίτες. Στις κρίσιµες αυτές περιόδους οι ισραηλιτικές φυλές, αν και ήταν διασκορπισµένες (βλ. χάρτη σελ.75), βοηθούσαν η µια την άλλη ή ενώνονταν ενάντια στους εχθρούς. Αρχηγοί τους ήταν κάποιοι χαρισµατικοί στρατιωτικοί ηγέτες, οι Κριτές, που αναλάµβαναν να οδηγήσουν τους Ισραηλίτες στη νίκη. Τι άλλαξε στη ζωή του λαού µετά την εγκατάσταση στη Χαναάν; Αρχικά οι ισραηλιτικές φυλές εγκαταστάθηκαν κυρίως στις ορεινές και πιο άγονες περιοχές, ενώ οι κοιλάδες και οι πεδιάδες παρέµεναν στην κατοχή των Χαναναίων. Στη Χαναάν, όπως επιβεβαιώνεται και αρχαιολογικά, υπήρχε κοσµοπολίτικος πολιτισµός, δηλαδή µε επιδράσεις από άλλους πολιτισµούς, όπως της Αιγύπτου, της Μεσοποταµίας, της Αραβίας, των Μυκηνών, του Αιγαίου, της Κύπρου. Γρήγορα οι Ισραηλίτες ήρθαν σε επαφή µε τον πολιτισµό των Χαναναίων και γνώρισαν τη ζωή των πόλεων. Όπως ήταν φυσικό, η καθηµερινή τους ζωή άλλαξε. Από νοµάδες και κτηνοτρόφοι έ- γιναν ιδιοκτήτες γης και γεωργοί. Εγκαταστάθηκαν στις πόλεις, είχαν πια περισσότερα αγαθά και ευηµερούσαν. Σιγά σιγά υιοθέτησαν το χαναανιτικό τρόπο ζωής. Έτσι, η λιτότητα και η αυστηρότητα της ερήµου αντικαταστάθηκε από την πολυτέλεια και τη χαλαρότητα της ζωής στην πόλη και η ισότητα των µελών της φυλής από τις κοινωνικές διαφορές. Όµως και θρησκευτικά επηρεάστηκαν. Η θρησκεία των Χαναναίων ήταν πολυθεϊστική µε κύρια χαρακτηριστικά τη µαγεία και τη λατρεία της φύσης. Ως σηµαντικότεροι θεοί λατρεύονταν ο Βάαλ, θεός της βλάστησης και της βροχής, και η Αστάρτη, θεά της γονιµότητας. Ζώντας λοιπόν κοντά στους Χαναναίους οι Ισραηλίτες ξεχνούσαν κάποιες φορές τις παραδόσεις τους. Εγκατέλειπαν τον Κύριο και λάτρευαν το Βάαλ και την Αστάρτη. Ποια ήταν η εποχή των βασιλέων; Είναι τα χρόνια από το 1012 έως το 926 π.χ. Οι µεγάλοι βασιλείς αυτής της περιόδου ήταν ο Σαούλ, ο αβίδ και ο Σολοµών. Στην εποχή των βασιλέων και στο χώρο της βασιλικής αυλής, κάποιοι µορφωµένοι άνθρωποι άρχισαν να συγκεντρώνουν τις παλιές παραδόσεις της ιστορίας των Ισραηλιτών και να τις καταγράφουν µε στόχο να τις διασώσουν. Τα κείµενα αυτά αποτέλεσαν το πρώτο υλικό για τη σύνθεση και τη συγγραφή των βιβλίων της Παλαιάς ιαθήκης, που θα ολκληρωθεί αιώνες αργότερα. Στα µαθήµατα του κεφαλαίου: α) θα γνωρίσουµε τη ζωή του λαού αυτή την περίοδο και τα σπουδαιότερα πρόσωπα και β) θα αξιολογήσουµε το έργο τους, µε σκοπό να διακρίνουµε µε ποιους τρόπους προχωρά µέσα από την ιστορία του Ισραήλ το σχέδιο του Θεού για τη σωτηρία των ανθρώπων. 69

21 12. Αγώνες για εγκατάσταση στη Γη της Επαγγελίας: η σχέση µε το Θεό δοκιµάζεται α) Ο Θεός ορίζει Κριτές Στα δύσκολα χρόνια της εγκατάστασης στη Χαναάν ο Κύριος τους έδωσε για αρχηγούς Κριτές, οι οποίοι τους γλίτωναν από τους επιδρο- µείς Κάθε φορά που ο Κύριος τους έστελνε έναν Κριτή, ήταν ο ίδιος µαζί του και γλίτωνε τους Ισραηλίτες α- πό τους εχθρούς τους όσον καιρό ζούσε ο Κριτής Έτσι, οι Ισραηλίτες εγκαταστάθηκαν ανάµεσα στους Χαναναίους, στους Χετταίους, στους Αµορραίους και στους Ιεβουσαίους. Οι Κριτές δεν ήταν άνθρωποι µε ιδιαίτερη κοινωνική θέση (µορφωµένοι, πλούσιοι κ.λπ.). Το κριτήριο εκλογής τους από το Θεό ήταν η µεγάλη τους εµπιστοσύνη σ αυτόν. Ήταν ηγέτες που τους καλούσε ο ίδιος ο Θεός να βοηθήσουν το λαό του σε κρίσιµες ώρες. Μετά τη δράση τους ε- πέστρεφαν στην ιδιωτική τους ζωή ή υπηρετούσαν το λαό ως ισόβιοι άρχοντες, χωρίς όµως να µεταβιβάζουν το αξίωµα αυτό στα παιδιά τους. Σπουδαιότεροι Κριτές ήταν η εββώρα, ο Γεδεών, ο Σαµψών, ο Ιεφθάε και ο Σαµουήλ. β) Ένας νεαρός Κριτής νικά τους Μαδιανίτες: ο Γεδεών Για εφτά χρόνια οι Μαδιανίτες καταπίεζαν σκληρά τους Ισραηλίτες. Κι αυτοί, για να προστατεύονται, έφτιαξαν κρησφύγετα πάνω στα βουνά, σε σπηλιές και ο- χυρά. Όποτε οι Ισραηλίτες έσπερναν, οι Μαδιανίτες... έκαναν επιδροµές εναντίον τους και κατέστρεφαν τις καλλιέργειες Επίσης, δεν άφηναν στους Ισραηλίτες ούτε πρόβατα ούτε βόδια ούτε γαϊδούρια Εξαιτίας, λοιπόν, των Μαδιανιτών οι Ισραηλίτες είχαν τροµερά εξαθλιωθεί και επικαλέστηκαν τον Κύριο. Τότε εµφανίστηκε άγγελος Κυρίου στο νεαρό ακόµη Γεδεών και του είπε: «Ο Κύριος είναι µαζί σου, γενναίε πολεµιστή Μ αυτή τη δύναµη που έχεις πήγαινε και θα ελευθερώσεις τον Ισραήλ από τους Μαδιανίτες. Εγώ σε στέλνω» «Μα πώς, Κύριέ µου, θα γλιτώσω εγώ τον Ισραήλ;» αποκρίθηκε ο Γεδεών. «Η συγγένειά µου είναι η πιο ταπεινή ανάµεσα στη φυλή Μανασσή κι εγώ ο πιο µικρός της οικογένειας του πατέρα µου». Τότε του είπε ο Κύριος: «Ναι, αλλά εγώ θα είµαι µαζί σου, και θα νικήσεις τους Μαδιανίτες σαν να ταν ένας µόνον άνθρωπος». Έτσι, λοιπόν, ο Γεδεών µε τις οδηγίες του Θεού άρχισε να ετοιµάζει στρατό για να αντιµετωπίσει τους Μαδιανίτες. Προηγουµένως όµως γκρέµισε το θυσιαστήριο του Βάαλ που είχαν κτίσει οι συµπατριώτες του κι έχτισε θυσιαστήριο για τον αληθινό Θεό. Στο κάλεσµά του ανταποκρίθηκαν χιλιάδες στρατιώτες α- πό όλες τις φυλές του Ισραήλ. Ωστόσο, ο Κύριος είπε στο Γεδεών: «Μόνο µε τριακόσιους άντρες θα σας ελευθερώσω... Όλοι οι υπόλοιποι ας πάνε στα σπίτια τους». Στη συνέχεια ο Γεδεών µοίρασε τους τριακόσιους άντρες σε τρία µέρη και έδωσε στον καθένα τους από µια σάλπιγγα και µια άδεια στάµνα µε µια λα- µπάδα µέσα. Μετά τους είπε: «Όταν σαλπίσω µε τη σάλπιγγα, εγώ κι αυτοί που είναι µαζί µου, τότε θα σαλπίσετε κι εσείς γύρω από το στρατόπεδο και θα φωνάξετε: Για τον Κύριο και το Γεδεών». Έτσι κι έγινε. Από τον ξαφνικό κρότο που έκαναν οι στάµνες, καθώς έσπαζαν, και από τη λάµψη των δαυλών οι Μαδιανίτες αιφνιδιάστηκαν, κατατρόµαξαν, έστρεψαν το ξίφος τους ο ένας εναντίον του άλλου και αλληλοσκοτώθηκαν. Όσοι γλίτωσαν τράπηκαν σε άτακτη φυγή. Ύστερα απ αυτά οι Ισραηλίτες είπαν στο Γεδεών: «Γίνε εσύ κυβερνήτης µας, έπειτα ο γιος σου και µετά ο εγγονός σου, γιατί εσύ µας ελευθέρωσες από τους Μαδιανίτες». Ο Γεδεών όµως τους απάντησε: «ε θα σας κυβερνήσω εγώ ούτε κι ο γιος µου. Ο Κύριος θα σας κυβερνάει». 70

22 γ) Ο τελευταίος Κριτής: Σαµουήλ Ο Σαµουήλ ήταν από παιδί αφιερωµένος στο Θεό. Ήταν άνθρωπος που µπορούσε να διακρίνει την αλήθεια µέσα στα γεγονότα της ζωής. Καλούσε, λοιπόν, συνεχώς το λαό να αποµακρυνθεί από τα είδωλα και να µην ξεχνάει τον αληθινό Θεό. Ό- λες οι φυλές του Ισραήλ από τη αν µέχρι τη Βέερ - Σεβά τον α- ναγνώριζαν ως «άνθρωπο του Θεού». Όλα αυτά τα κρίσιµα χρόνια της εγκατάστασης στη Χαναάν, οι Ισραηλίτες ζούσαν ανάµεσα σε λαούς που είχαν βασιλείς. Για πολλούς µάλιστα λαούς ο βασιλιάς ήταν θεός. Οι Ισραηλίτες, καθώς ήταν οργανωµένοι σε φυλές, κατ αρχάς δεν είχαν βασιλιά. Έτσι όµως δυσκολεύονταν π.χ. στο να παίρνουν γρήγορα στρατιωτικές αποφάσεις. Επηρεασµένοι, λοιπόν, από τους γείτονές τους άρχισαν να πιστεύουν ότι µε ένα βασιλιά θα ήταν ευκολότερο να νικήσουν τους εχθρούς τους και να ευηµερήσουν. Γι αυτό απευθύνθηκαν στο Σαµουήλ και του ζήτησαν να εκλέξει ένα βασιλιά γι αυτούς. Ο Σαµουήλ θεώρησε την απαίτησή τους ασέβεια προς τον Κύριο. Κι αυτό επειδή πίστευε ότι ο Θεός ήταν το µοναδικό στήριγµα του Ισραήλ από την εποχή της Εξόδου. Προσευχήθηκε, λοιπόν, στο Θεό ο οποίος του απάντησε: «Άκουσε το λαό και δέξου όλα όσα σου ζητούν. εν περιφρόνησαν εσένα, αλλά εµένα, κι αρνήθηκαν να είµαι πια βασιλιάς τους... Τώρα λοιπόν κάνε ό,τι σου ζητάνε, αλλά ξεκαθάρισέ τους... ποια θα είναι τα δικαιώµατα του βασιλιά». Ο Σαµουήλ ανακοίνωσε όλα τα λόγια του Κυρίου στο λαό «Νά ποια θα είναι τα δικαιώµατα του βασιλιά που θα σας κυβερνάει: Θα παίρνει τους γιους σας και θα τους χρησιµοποιεί... για να οργώνουν τα χωράφια του ή για να του κατασκευάζουν τα πολεµικά του ό- πλα.. Θα παίρνει τις κόρες σας για να του φτιάχνουν αρώµατα, να του µαγειρεύουν και να του ζυµώνουν. Θα πάρει τα καλύτερα χωράφια σας και τα αµπέλια σας Από τα πρόβατά σας θα παίρνει το δέκατο κι εσείς θα είστε δούλοι του Θ αρχίσετε τότε να παραπονιέστε στον Κύριο για το βασιλιά σας που εσείς εκλέξατε να σας κυβερνάει, αλλά ο Κύριος δε θα σας απαντάει». Ο Σαµουήλ, τοιχογραφία του 16ου αι. στη Μονή Σταυρονικήτα (Άγιον Όρος) Åñãáóßá óôçí ôüîç 1. Ðþò áíáäåéêíýïíôáí ïé ÊñéôÝò êáé ôé óçìáóßá åß å ôï Ýñãï ôïõò ãéá ôç æùþ ôïõ ëáïý; 2. Íá áñáêôçñßóåôå ôï Ãåäåþí êáé íá åðéóçìüíåôå ôï ñüëï ôïõ Èåïý óôçí éóôïñßá ôïõ. 3. Öáíôáóôåßôå ôéò áëëáãýò ôïõ ôñüðïõ æùþò ôùí Éóñáçëéôþí ìåôü ôçí åãêáôüóôáóþ ôïõò óôç áíáüí (óõìâïõëåõüìåíïé êáé ôá óôïé åßá ôçò ÅéóáãùãÞò). Óå óõíåñãáóßá ìå ôï äéðëáíü óáò ðñïåôïéìüóôå Ýíá äéüëïãï Þ ìéá óêçíþ áðü ôç æùþ óå ìéá ðüëç ôçò åðï Þò Þ óôçí Ýñçìï êáé ðáñïõóéüóôå ôç äïõëåéü óáò óôçí ôüîç. 4. Ðïéïò íïìßæåôå üôé Þôáí ï ìåãáëýôåñïò êßíäõíïò ãéá ôïõò Éóñáçëßôåò ìåôü ôçí åãêáôüóôáóþ ôïõò óôç Ãç áíáüí êáé ãéáôß; Óõìâïõëåõèåßôå êáé ôï ìüèçìá Ðïéïò Þôáí ï óïâáñüôåñïò êßíäõíïò ðïõ äéýâëåðå ï ÓáìïõÞë óôçí åðéèõìßá ôùí Éóñáçëéôþí íá áðïêôþóïõí âáóéëéü; ÐñïóðáèÞóôå íá êáôáëüâåôå ãéáôß. 71

23 Προτάσεις για εργασία και δραστηριότητες Προσπαθώ να καταλάβω περισσότερο 1. Ποια χαρακτηριστικά του Θεού αποκαλύπτονται στις ιστορίες των Κριτών; 2. Εξηγήστε, χρησιµοποιώντας φανταστικά παραδείγµατα, τις αρνητικές συνέπειες που επέφερε στον τρόπο ζωής των Ισραηλιτών η αποµάκρυνσή τους από το Θεό και τις παραδόσεις της ερήµου. 3. Όταν οι άνθρωποι απλώς µιµούνται ένα µοντέρνο τρόπο ζωής και εγκαταλείπουν εύκολα και απροβληµάτιστα οτιδήποτε παραδοσιακό, η καθηµερινή τους ζωή και οι σχέσεις τους επηρεάζονται αρνητικά. Συµφωνείτε µ αυτό; Στηρίξτε την άποψή σας µε παραδείγµατα. Ελέγχω τι έµαθα 1. είξτε στο χάρτη τους λαούς µε τους οποίους χρειάστηκε να πολεµήσουν οι Ισραηλίτες. 2. Ποιες ήταν οι αλλαγές στη ζωή των Ισραηλιτών µετά την εγκατάστασή τους στη Χαναάν; 3. Ποιος και µε ποιο κριτήριο όριζε τους Κριτές; 4. Ποια ήταν η περίοδος των Κριτών (χρονολογία) και ποιος ήταν ο ρόλος τους; 5. Αναφέρετε τα ονόµατα των µεγάλων Κριτών. 6. ιηγηθείτε την ιστορία της κλήσης του Γεδεών και της νίκης του ενάντια στους Μαδιανίτες. 7. Τι ακριβώς ήταν ο Σαµουήλ για τους Ισραηλίτες; 8. Ποιον κίνδυνο θεωρούσε µεγαλύτερο για το λαό του ο Σαµουήλ και γιατί; 9. Γιατί οι Ισραηλίτες ζητούσαν βασιλιά; 10. Ποιες ήταν οι προειδοποιήσεις του Σαµουήλ, όταν οι Ισραηλίτες ζήτησαν να τους ορίσει βασιλιά; Οι γειτονικοί λαοί του Ισραήλ Επιλέγω και πραγµατοποιώ 1. Στην εποχή µας αναγνωρίζουµε ότι όλοι οι άνθρωποι είναι καλό να ζουν µε ευηµερία και ασφάλεια. Συχνά ωστόσο λέγεται ότι οι δυσκολίες και οι στερήσεις µπορούν να παίζουν θετικό ρόλο στη ζωή µας. Συζητήστε αυτή την άποψη µε τους γονείς σας ή άλλους µεγαλύτερους και γράψτε τα επιχειρήµατά σας. 2. Γράψτε ένα κείµενο ή διάλογο µε θέµα: «Ένας Ισραηλίτης που ήρθε από την έρηµο και τώρα ζει σε µια χαναανιτική πόλη εξηγεί στο παιδί του τις διαφορές της τωρινής του ζωής από τη ζωή στην έρηµο». 72

24 13. Η ζωή οργανώνεται µε βάση το Νόµο του Μωυσή Σ όλη την ταραγµένη περίοδο των Κριτών οι δώδεκα φυλές των Ισραηλιτών ήταν οργανωµένες σαν µια συνοµοσπονδία*. Κάθε φυλή ήταν εγκατεστη- µένη στη δική της περιοχή, την οποία διοικούσε και υπερασπιζόταν. Αυτό που έδενε τις φυλές µεταξύ τους ήταν η πίστη στον ίδιο Θεό το Θεό µε τον οποίο είχαν κλείσει ιαθήκη. Μια φορά, λοιπόν, το χρόνο οι αρχηγοί των φυλών συγκεντρώνονταν µπροστά στην Κιβωτό της ιαθήκης, που την είχαν εγκαταστήσει στη Σηλώ. Εκεί θυµόντουσαν και διηγούνταν όλα όσα είχε κάνει ο Θεός γι αυτούς στο διάβα της ιστορίας τους. ήλωναν την πίστη τους σ αυτόν και αναγνώριζαν τις υποχρεώσεις τους απέναντί του,που πήγαζαν από τη ιαθήκη του Σινά και περιέχονταν στο Νόµο. ιάβαζαν τον Νόµο και ανανέωναν την υπόσχεσή τους να τον τηρούν. Η καρδιά βέβαια του Νόµου ήταν πάντα η εντολή: Άκου Ισραήλ Ν αγαπάς τον Κύριο το Θεό σου µ όλη την καρδιά σου, µ όλη την ψυχή σου και µ όλη τη δύναµή σου. Οι Ισραηλίτες λοιπόν, µετά την εγκατάστασή τους στη Χανάαν, βάσισαν και οργάνωσαν την καθηµερινή τους ζωή πάνω στο Νόµο του Θεού. Γι αυτό έχει σηµασία να γνωρίσουµε µερικές χαρακτηριστικές διατάξεις του. α) Οι σχέσεις µε τους συνανθρώπους Μην κρατάς πικρία στην καρδιά σου για τον άλλο. Εξηγήσου µαζί του ανοιχτά, για να µη σε βαραίνει τίποτα. Μην είσαι εκδικητικός και µνησίκακος* απέναντι στους άλλους, αλλά ν αγαπάς τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου. Μη διαδίδεις φήµες ψεύτικες. Να µην ακολουθείς τους πολλούς στο κακό. Αν πάρεις το πανωφόρι κάποιου για ενέχυρο*, φρόντισε να του το επιστρέψεις πριν από τη δύση του ήλιου, γιατί είναι το µοναδικό του σκέπασµα, µε το οποίο προστατεύεται από το κρύο. Αν συναντήσεις το βόδι του εχθρού σου ή το υποζύγιό* του να περιπλανιέται, πρέπει να το οδηγήσεις στον αφέντη του. Αν κάποιος κάψει ενός τον αγρό ή τον αµπελώνα ή αφήσει τα ζώα του ελεύθερα να βόσκουν στο χωράφι του άλλου, τότε ο δράστης θα δώσει αποζηµίωση µέρος από τα καλύτερα προϊόντα του δικού του αγρού και του δικού του αµπελώνα. β) Η συµπεριφορά προς τους ξένους και τους αδύναµους εν πρέπει να καταπιέζετε ξένο, ούτε να τον εκµεταλλεύεστε, γιατί κι εσείς ή- σασταν κάποτε ξένοι στην Αίγυπτο. Όταν θερίζετε τα χωράφια σας, µην κόβετε τα στάχυα ως την τελευταία γωνιά του χωραφιού σας. Και µη γυρίζετε πίσω, µετά το θερισµό, για να µαζέψετε τα στάχυα που παράπεσαν. Ούτε να γυρνάτε πίσω στο αµπέλι σας για να µαζέψετε τα τσαµπιά που έµειναν ή τις ρώγες που έχουν πέσει. Να τ αφήνετε για το φτωχό και για τον ξένο. Όταν δανείζεις χρήµατα σε ένα φτωχό συµπολίτη σου, µην του φέρεσαι όπως οι άλλοι δανειστές. Μην του ζητάς τόκο. Μην εκµεταλλεύεσαι ποτέ το µισθωτό, το δυστυχισµένο και το φτωχό συµπατριώτη σου ή τον ξένο που ζει σε µια από τις πόλεις της χώρας σου. Να του δίνεις κάθε µέρα το ηµεροµίσθιό του πριν απ τη δύση του ήλιου. Γιατί είναι φτωχός και το έχει ανάγκη. 73

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του H εποχή των Πατριαρχών Από τον πολυθεϊσμό στην πίστη στον ένα Θεό Ο Θεός σχεδιάζει τη σωτηρία του κόσμου Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:M. Maillot; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που ονομάζεται ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ποια σύγχρονα κράτη αποτελούν την περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΟΥΛΑΝΟΥ. Εικονογράφηση ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΛΗΔΑ ΒΑΡΒΑΡΟΥΣΗ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΟΥΛΑΝΟΥ. Εικονογράφηση ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΛΗΔΑ ΒΑΡΒΑΡΟΥΣΗ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΟΥΛΑΝΟΥ Εικονογράφηση ΛΗΔΑ ΒΑΡΒΑΡΟΥΣΗ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Ï ðéï ìåãüëïò êáé ï ðéï óçìáíôéêüò ðáéäáãùãéêüò êáíüíáò äåí åßíáé ôï íá

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:M. Maillot; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΝώεκαιο Κατακλυσμός Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Byron Unger; Lazarus Διασκευή:M. Maillot; Tammy S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ÊåöÜëáéï Á. Ç åðï Þ ôùí Ðáôñéáñ þí Áðü ôïí ðïëõèåúóìü óôçí ðßóôç óôïí Ýíá Èåü

ÊåöÜëáéï Á. Ç åðï Þ ôùí Ðáôñéáñ þí Áðü ôïí ðïëõèåúóìü óôçí ðßóôç óôïí Ýíá Èåü ÊåöÜëáéï Á Ç åðï Þ ôùí Ðáôñéáñ þí Áðü ôïí ðïëõèåúóìü óôçí ðßóôç óôïí Ýíá Èåü 27 Ç ðïñåßá ôùí Ðáôñéáñ þí ñïíïëïãéêü ðëáßóéï ôçò åðï Þò ôùí Ðáôñéáñ þí ð.. 3000 2500 2000 1500 ÌÝóç ÁíáôïëÞ ÓïõìåñéáêÝò ðüëåéò-êñüôç

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου

Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Aφιερωμένο στην Παυλίνα Κ. για το νόστο και τη θλίψη πού έχει για το Μαγικό Ψάρι του Αιγαίου Ένα Ψάρι στο Αγκίστρι Μια φορά και έναν καιρό πριν περίπου δυο αιώνες μεγάλη καταιγίδα με βροντές και αστραπές

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η χαρά της αγάπης Καρδιά που εργάζεται για όλους Ο Απόστολος Παύλος, ο διδάσκαλος Ο Σαούλ ήταν ένας πολύ μορφωμένος Ιουδαίος, που ζούσε στην Παλαιστίνη, μια χώρα πολύ κοντά στο νησί μας.

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

TA ΠΑΘΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΦΡΟΥΚΤΟΥΟΣΟΥ, ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ, ΑΟΥΓΟΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΕΥΛΟΓΟΥ, ΔΙΑΚΟΝΩΝ ΠΟΥ ΥΠΕΜΕΙΝΑΝ ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΣΤΗΝ ΤΑΡΡΑΓΟΝΑ, ΣΤΙΣ 21 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ, ΥΠΟ

TA ΠΑΘΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΦΡΟΥΚΤΟΥΟΣΟΥ, ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ, ΑΟΥΓΟΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΕΥΛΟΓΟΥ, ΔΙΑΚΟΝΩΝ ΠΟΥ ΥΠΕΜΕΙΝΑΝ ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΣΤΗΝ ΤΑΡΡΑΓΟΝΑ, ΣΤΙΣ 21 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ, ΥΠΟ TA ΠΑΘΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΦΡΟΥΚΤΟΥΟΣΟΥ, ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ, ΑΟΥΓΟΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΕΥΛΟΓΟΥ, ΔΙΑΚΟΝΩΝ ΠΟΥ ΥΠΕΜΕΙΝΑΝ ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΣΤΗΝ ΤΑΡΡΑΓΟΝΑ, ΣΤΙΣ 21 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ, ΥΠΟ ΤΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ ΒΑΛΕΡΙΑΝΟΥ ΚΑΙ ΓΚΑΛΙΕΝΟΥ 1. Κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ.

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. Ι. (151) Όλα τα πράγµατα είναι αντίλαλοι της Φωνής του Θεού. 2 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας Ύµνος των Αγίων Ανδρόνικου και Αθανασίας Έχει του «αύριο» κρυµµένη την ελπίδα και τη φυλάει σαν τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Ç íýá Ýííïéá ôïõ ýðíïõ!

Ç íýá Ýííïéá ôïõ ýðíïõ! ΑΞΕΣΟΥΑΡ Ç íýá Ýííïéá ôïõ ýðíïõ! ÅããõÜôáé ôçí áóöüëåéá êáé õãåßá ôïõ ìùñïý êáôü ôç äéüñêåéá ôïõ ýðíïõ! AP 1270638 Õðüóôñùìá Aerosleep, : 61,00 AP 125060 ÊÜëõììá Aerosleep, : 15,30 ÁóöáëÞò, ðüíôá áñêåôüò

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ετυµολογία της λέξης µας µεταφέρει στην αρχαιότητα όπου άγγελοι ονοµάζονταν οι αγγελιαφόροι, οι µεταφορείς µηνυµάτων. Τέτοιους αγγέλους έχει κι ο θεός για να κάνει γνωστό το θέληµά

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 3. ο Χριστος εγκαινιαζει την αληθινη Λατρεια

Μαθημα 3. ο Χριστος εγκαινιαζει την αληθινη Λατρεια Μαθημα 3. ο Χριστος εγκαινιαζει την αληθινη Λατρεια ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να διακρίνουν την πραγματική, πνευματική λατρεία από την τυπική, εξωτερική, και να επιχειρηματολογούν. 2. Να ερμηνεύουν τα κύρια

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ... 11 ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 17 ΜΕΡΟΣ Α ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΒΙΒΛΙΚΟΣ ΙΣΡΑΗΛ Εισαγωγικά... 27 1. Αρχαιολογία του βιβλικού Ισραήλ... 29

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Δ.Ε. 13: «Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για το Θεό. Προσέγγιση της γιορτής της Μεταμόρφωσης» (σελίδες εγχειριδίου 69-76) Δ.Ε. 19: «Η μνήμη των Αγίων, αφορμή για

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες;

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες; Ονόματα Η μητέρα της Άννας έχει άλλους τρεις μεγαλύτερους γιους. Επειδή έχει πάθος με τα χρήματα, τους έχει βαφτίσει ως εξής: Τον μεγάλο της γιο "Πενηνταράκη", τον μεσαίο "Εικοσαράκη" και τον μικρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Στις 17 Φεβρουαρίου 2014, οι τετάρτες τάξεις του Θ Δημοτικού Σχολείου Πάφου πήγαν εκδρομή στο Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού. Ο σκοπός τους ήταν να περπατήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

εβραϊκά "Shelomoh" (=ειρηνικός)

εβραϊκά Shelomoh (=ειρηνικός) Σολομών, ο σοφός βασιλιάς του Ισραήλ Σολομών, ο σοφός βασιλιάς του Ισραήλ εβραϊκά "Shelomoh" (=ειρηνικός) Ο Σολομών χρίεται βασιλιάς Την ίδια εκείνη εποχή ο Αδωνίας, γιος του Δαβίδ και της Χαγγίθ, ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Χριστούγεννα και την πρωτοχρονιά. Colindul românesc: Το

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός)

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Φύλλο εργασίας 1 Ερµηνεύουµε σύµβολα! Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; Επικοινωνούµε έτσι κι αλλιώς 26 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; Σύνολο: (Κάθε σωστή.

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ο Παράδεισος χάθηκε και βρέθηκε (Γεν. 2:4-3:24) Διάλεξη 2 η από την σειρά Η Αρχέγονη Ιστορία Οδηγός μελέτης

Ο Παράδεισος χάθηκε και βρέθηκε (Γεν. 2:4-3:24) Διάλεξη 2 η από την σειρά Η Αρχέγονη Ιστορία Οδηγός μελέτης Ο Παράδεισος χάθηκε και βρέθηκε (Γεν. 2:4-3:24) Διάλεξη 2 η από την σειρά Η Αρχέγονη Ιστορία Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το περίγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Πότε θα φανεί η Φανή

Πότε θα φανεί η Φανή ...... Πότε θα φανεί η Φανή Η συγγραφέας χαίρεται να έρχεται σε επαφή με τους αναγνώστες της. Η διεύθυνσή της είναι: Αγίου Πολυκάρπου 51, Νέα Σμύρνη 171 24, Αθήνα. Τηλ.: 210 9335830, FAX: 210 9351603 e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας του Γέροντος Παϊσίου Μια ψυχούλα που στάζει αγάπη για όλους χωρίς να διαλέγει. Μια στιγµούλα ν ακούσεις τα

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΩΡΙΣ ΤΟ ΧΡΙΣΤΟ Η ΖΩΗ ΜΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΝΟΗΜΑ

ΧΩΡΙΣ ΤΟ ΧΡΙΣΤΟ Η ΖΩΗ ΜΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΝΟΗΜΑ ΧΩΡΙΣ ΤΟ ΧΡΙΣΤΟ Η ΖΩΗ ΜΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΝΟΗΜΑ Όταν συνάντησα τους Μαριανούς Αδελφούς βρήκα το νόημα της ζωής μου : ένοιωσα περισσότερο άνθρωπος και αυθεντικότερος χριστιανός. Για μένα ΜΑΡΙΑΝΟΣ ΑΔΕΛΦΟΣ σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ÓÕÃ ÑÏÍÇ ÅËËÇÍÉÊÇ ÐÅÆÏÃÑÁÖÉÁ

ÓÕÃ ÑÏÍÇ ÅËËÇÍÉÊÇ ÐÅÆÏÃÑÁÖÉÁ ÓÕÃ ÑÏÍÇ ÅËËÇÍÉÊÇ ÐÅÆÏÃÑÁÖÉÁ 13 Íåïé ÓõããñáöåéΣ, Äéáãùíéóìüò ÄéçãÞìáôïò 12,48 13,28 Åëåõèåñïôõðßáò, 2001 2002, óåë. 140, ISBN: 960-211-645-5 Γιώργος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΝΟΣ Σενάριο για Μια χαμένη αγάπη 15,81 16,84

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η χαρά της αγάπης Καρδιά που φιλοξενεί όλους Ο Αβραάμ και η Σάρρα Μια μέρα, ο Αβραάμ καθόταν μπροστά στη σκηνή του κάτω από μια βελανιδιά. Ήταν μεσημέρι κι έκανε πολλή ζέστη. Τρεις άγνωστοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΟ-ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Ονοματεπώνυμο: Κωνσταντίνα Γεωργακάκου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ : ΑΣΠΡΟΝΗΣΟΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΠΛΟΥ

ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ : ΑΣΠΡΟΝΗΣΟΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΠΛΟΥ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ : ΑΣΠΡΟΝΗΣΟΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΠΛΟΥ 1. ΩΡΑ Η επίσημη ώρα για τον αγώνα "ΑΣΠΡΟΝΗΣΟΣ 2007" είναι 9η του αστεροσκοπείου Αθηνών. Η πληροφόρηση γίνεται με τηλεφωνική κλήση του αριθμού 141. 2. ΠΡΟΓΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά

Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά Μιχελή Ελένη 2Γ Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά συγχρόνως και μεγάλης κοινωνικής σπουδαιότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Μια φορά κι έναν καιρό μια παρέα από μαθητές και μαθήτριες που αγαπούσαν την περιπέτεια και ήθελαν να γνωρίσουν τον κόσμο αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι μακρινό.

Διαβάστε περισσότερα