ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗ ΜΕΤΑ VIKING ΚΑΙ LAVAL ΕΠΟΧΗ - Θεσμικές και νομολογιακές εξελίξεις

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗ ΜΕΤΑ VIKING ΚΑΙ LAVAL ΕΠΟΧΗ - Θεσμικές και νομολογιακές εξελίξεις"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΣΤΙΚΟΥ, ΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗ ΜΕΤΑ VIKING ΚΑΙ LAVAL ΕΠΟΧΗ - Θεσμικές και νομολογιακές εξελίξεις Όνομα: Κωνσταντίνος Δ. Βουλγαράκης Μάθημα: Εργατικό Δίκαιο Επιβλέπων Καθηγητής: Α. Στεργίου ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012

2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 ΙΙ. ΤΟ «ΚΟΥΑΡΤΕΤΟ LAVAL»... 3 α) Οι υποθέσεις Viking και Laval... 3 αα) Οι πρώτες συνέπειες των Viking και Laval... 4 i) Η υπόθεση BALPA... 4 ii) Η επιστροφή της υπόθεσης Laval στη Σουηδία... 6 β) Η υπόθεση Rüffert... 8 γ) Η υπόθεση Επιτροπή κατά Λουξεμβούργου... 9 ΙΙΙ. ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗ ΜΕΤΑ «ΚΟΥΑΡΤΕΤΟ LAVAL» ΕΠΟΧΗ ) Οι εξελίξεις σε θεσμικό επίπεδο α) Η Συνθήκη της Λισαβόνας και ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων β) Η Πράξη για την Ενιαία Αγορά και η Πρόταση Κανονισμού Monti ΙΙ ) Οι εξελίξεις σε νομολογιακό επίπεδο α) Οι πρώτες απόπειρες για μια «κοινωνική νομολογία» του ΔΕΕ i) Η υπόθεση Επιτροπή κατά Γερμανίας ii) Η υπόθεση Palhota β) Το συλλογικό εργατικό δίκαιο και η νομολογία του Δικαστηρίου του Στρασβούργου Ίσως η τελευταία ελπίδα για μια μεταστροφή της νομολογίας του ΔΕΕ i) Η απόφαση Demir και Baykara κατά Τουρκίας ii) Η απόφαση Enerji Yapi-Yol Sen κατά Τουρκίας iii) Συμπεράσματα IV. ΠΑΡΕΚΒΑΣΗ: ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ Η ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ V. ΕΠΙΛΟΓΟΣ VI. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 52

3 Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμβατότητα των τεσσάρων θεμελιωδών οικονομικών ελευθεριών με τα θεμελιώδη δικαιώματα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θέματα για τον προσδιορισμό της ταυτότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 1. Ιδιαίτερα αποφασιστικό ρόλο για τον προσδιορισμό αυτής της σχέσης διαδραμάτισε πρόσφατα το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο με αφορμή το γνωστό πλέον «κουαρτέτο Laval» 2 (υποθέσεις Viking, C-438/05, Laval, C-431/05, Rüffert, C-346/06, και Επιτροπή κατά Λουξεμβούργου, C-319/06), κατέληξε μάλλον σε μια υποταγή των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων, και συγκεκριμένα των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων 3, στις οικονομικές ελευθερίες. Περαιτέρω, οι αποφάσεις αυτές υπήρξαν η αφορμή για τη στοιχειοθέτηση ευθύνης των συνδικαλιστικών σωματείων σε αποζημίωση, όταν η συνδικαλιστική τους δράση παραβιάζει τις διατάξεις των Συνθηκών 4. Θεωρώντας γνωστά 5 πλέον τα βασικότερα ζητήματα που σχετίζονται με το «κουαρτέτο Laval» καθαυτό, δεν θα προβούμε παρά 1 Maduro, Striking the Elusive Balance Between Economic Freedom and Social Rights in the EU, σε Alston (επιμ.), The EU and human rights. Academy of European Law, European University Institute, New York: Oxford University Press, σελ. 449, Skouris, Das Verhaltnis der Grundfreiheiten zu den Gemeinschaftsgrundrechten, Recht der Arbeit 2009, σελ Για τον ορισμό βλ. ενδεικτικά Weiss, Fundamental rights, market freedoms and the European Court of Justice, σε Schömann (επιμ.), Mélanges à la mémoire de Yota Kravaritou: a trilingual tribute, 2011, σελ Για την κατάταξη των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων στα κοινωνικά δικαιώματα βλ. αναλυτικά Κουκιάδη, Εργατικό Δίκαιο Συλλογικές Εργασιακές Σχέσεις, τόμος Ι, 1997, σελ. 16 επ, αλλά και την εκτενή ανάλυση της Mantouvalou, Are Labour Rights Human Rights?, European Labour Law Journal 2012, σελ Malmberg, Trade Union Liability for EU-Unlawful Collective Action, European Labour Law Journal 2012, σελ. 5, Apps, Damages Claims against Trade Unions after Viking and Laval, European Law Review 2009, σελ. 141, κάτι που άλλωστε επιβεβαιώθηκε και από την εξέλιξη της ίδιας της υπόθεσης Laval ενώπιον των Σουηδικών δικαστηρίων, βλ. Rönnmar, Laval returns to Sweden: The Final Judgment of the Swedish Labour Court and Swedish Legislative Reforms, Industrial Law Journal 2010, σελ Για τις υποθέσεις Viking και Laval βλ. Κουκιάδη, Εργατικό δίκαιο - Συλλογικές εργασιακές σχέσεις - Τόμος ΙΙ, Β' έκδοση, 2011, σελ. 91 επ., Καζάκο, Συλλογικό Εργατικό Δίκαιο, 2011, σελ. 37 επ., Παπαδημητρίου, Η απόσπαση εργαζομένων και η εφαρμογή κατώτατων ορίων προστασίας (πρώτες σκέψεις), σε Οικονομικές ελευθερίες, κοινωνικά δικαιώματα & η απαγόρευση των διακρίσεων στο δίκαιο της Ε.Ε., 10 ο 1

4 μόνο σε μια πολύ σύντομη παρουσίαση των σχετικών αποφάσεων. Βασικός σκοπός της εργασίας είναι η ανάλυση των εξελίξεων του ευρωπαϊκού συλλογικού εργατικού δικαίου μετά την έκδοση των εν λόγω αποφάσεων. Αναλύονται έτσι οι εξελίξεις σε θεσμικό επίπεδο μετά τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισαβόνας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επιρροή που ενδεχομένως να έχει στην εξέλιξη του ευρωπαϊκού συλλογικού εργατικού δικαίου ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσης αναλύεται η Πρόταση Κανονισμού Monti II, με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεδίωξε (ανεπιτυχώς) να συμφιλιώσει τις θεμελιώδεις οικονομικές ελευθερίες με τα συνδικαλιστικά δικαιώματα. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται οι σχετικές εξελίξεις σε νομολογιακό επίπεδο, οι οποίες προέρχονται τόσο από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και από το Ευρωπαϊκό Πανελλήνιο Συνέδριο της ΕΔΕΚΑ, 2010, σελ. 19, Σκουρή, Οι οικονομικές ελευθερίες και τα κοινωνικά δικαιώματα κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, σε Οικονομικές ελευθερίες, κοινωνικά δικαιώματα & η απαγόρευση των διακρίσεων στο δίκαιο της Ε.Ε., 10 ο Πανελλήνιο Συνέδριο της ΕΔΕΚΑ, 2010, σελ. 3, Παπαδημητρίου, Η απόφαση Viking για το δικαίωμα απεργίας των ναυτικών εν όψει αλλαγής της σημαίας του πλοίου και η σημασία της για την πορεία της κοινωνικής Ευρώπης, ΕΕργΔ 2012, σελ. 1, Λεβέντη, Το δικαίωμα απεργίας ως θεμελιώδες κοινοτικό δικαίωμα, σε Οικονομικές ελευθερίες, κοινωνικά δικαιώματα & η απαγόρευση των διακρίσεων στο δίκαιο της Ε.Ε., 10 ο Πανελλήνιο Συνέδριο της ΕΔΕΚΑ, 2010, σελ. 37, Αλιπράντη/Κατρούγκαλο, Το ΔΕΕ ως απορρυθμιστής του εργατικού δικαίου. Με αφορμή τις αποφάσεις Viking και Laval, ΕφημΔΔ 2008, σελ. 679, Σκανδάλη, Οι επιπτώσεις των αποφάσεων του ΔΕΚ Viking και Laval στις οικονομικές ελευθερίες και στα συλλογικά εργατικά δικαιώματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ΔΕΝ 2009, σελ. 1105, Αργυρός, Η κινητικότητα των επιχειρήσεων στην ευρωπαϊκή αγορά και η ανάληψη συλλογικής δράσης από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, ΕΕργΔ 2007, σελ. 153, Μπουλούκος, Κοινοτικές ελευθερίες εναντίον κοινωνικής Ευρώπης: Συνδικαλιστική δράση κατά μετανηολόγησης πλοίου ως δικαιολογημένος περιορισμός της ελευθερίας εγκατάστασης, ΕΕμπΔ 2008, σελ. 664, σχόλιο Τσαδήρα σε ΕΕΕυρΔ 2007, σελ. 791, αλλά και από την εκτενή αλλοδαπή αρθρογραφία ενδεικτικά μόνο βλ. von Danwitz, Grundfreiheiten und Kollektivautonomie, Europäische Zeitschrift für Arbeitsrecht 2010, σελ. 6, Reich, Free Movement v. Social Rights in an Enlarged Union the Laval and Viking Cases before the ECJ, German Law Journal 2008, σελ. 125, Davies, One Step Forward, Two Steps Back? The Viking and Laval Cases in the ECJ, Industrial Law Journal 2008, σελ. 126, Hinarejos, Laval and Viking: The Right to Collective Action versus EU Fundamental Freedoms, Human Rights Law Review 2008, σελ. 714, Zahn, The Viking and Laval Cases in the Context of European Enlargement, Web JCLI 2008, διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση: Bercusson, The Trade Union Movement and the European Union: Judgment Day, European Law Journal 2007, σελ. 279, Achtsioglou, The judicial treatment of the conflicts between trade union rights and economic freedoms in EU legal order: a critical analysis of the ECJ rulings in Laval and Viking cases, διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση 2

5 Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Η νομολογία του τελευταίου θα αποτελέσει άλλωστε χρήσιμο εργαλείο για την μελλοντική ερμηνεία του ενωσιακού δικαίου, ενόψει της επικείμενης προσχώρησης της Ένωσης στην ΕΣΔΑ, αλλά και ενόψει των σχετικών παραπομπών του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ στην ΕΣΔΑ. Τέλος, δεν θα μπορούσαμε να παραλείψουμε μια σχετική αναφορά στην κρίση χρέους που πλήττει την Ελλάδα και στο πώς αυτή ανέδειξε μια σύγκρουση στο επίπεδο της ΣΛΕΕ ανάμεσα στα εργασιακά δικαιώματα αφενός και στην οικονομική και νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης αφετέρου. ΙΙ. ΤΟ «ΚΟΥΑΡΤΕΤΟ LAVAL» α) Οι υποθέσεις Viking και Laval Η υπόθεση Viking αφορούσε συλλογικές δράσεις συνδικάτων κατά της ομώνυμης φινλανδικής εταιρίας, που είχαν ως σκοπό να αποτρέψουν την εταιρία από το να αλλάξει τη φινλανδική σημαία ενός πλοίου της και να το νηολογήσει υπό τη σημαία άλλου κράτους μέλους (Εσθονία). Το Δικαστήριο απεφάνθη ότι τέτοιες συλλογικές δράσεις εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 49 ΣΛΕΕ (πρώην 43 ΣΕΚ), το οποίο αφορά την ελευθερία εγκατάστασης. Επικαλούμενο, την ανάγκη διαφύλαξης του χρήσιμου αποτελέσματος των κανόνων της Συνθήκης, το Δικαστήριο τάχθηκε υπέρ του άμεσου αποτελέσματος των κανόνων για την ελεύθερη κυκλοφορία έναντι των συνδικαλιστικών οργανώσεων. Έτσι, δέχθηκε τελικά ότι οι επίδικες συλλογικές δράσεις συνιστούν περιορισμούς κατά την έννοια του εν λόγω άρθρου. Οι περιορισμοί αυτοί μπορούν, κατ αρχήν, να δικαιολογούνται από επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος, όπως είναι η προστασία των εργαζομένων, υπό την προϋπόθεση ότι αποδεικνύεται ότι οι εν λόγω περιορισμοί μπορούν να εξασφαλίσουν την επίτευξη του επιδιωκόμενου θεμιτού σκοπού και δεν βαίνουν πέραν αυτού που είναι αναγκαίο για την επίτευξη του. Ο έλεγχος αυτός με βάση την αρχή της αναλογικότητας αφέθηκε από το 3

6 ΔΕΕ στον εθνικό δικαστή, κάτι όμως που δεν χρειάστηκε να γίνει, καθώς τα μέρη κατέληξαν τελικά σε συμβιβασμό. Η υπόθεση Laval αφορούσε την ομώνυμη λετονική κατασκευαστική εταιρία, η οποία ανέλαβε το έργο της ανακαίνισης και επέκτασης ενός σχολικού κτιρίου στη Σουηδία, αναθέτοντας την εκτέλεση του έργου στη σουηδική θυγατρική της, στην οποία απέσπασε Λετονούς εργάτες. Η Laval τότε ήρθε αντιμέτωπη με τα σουηδικά συνδικάτα, τα οποία προχώρησαν σε συλλογικές δράσεις για τους μισθούς των αποσπασμένων εργατών και για την υπογραφή συλλογικής σύμβασης εργασίας. Η εν λόγω σ.σ.ε. περιείχε όρους που, (α) για τα ζητήματα που εντάσσονταν στον σκληρό πυρήνα της Οδηγίας 96/71/ΕΚ (άρθρο 3 παρ. 1), ήταν ευμενέστεροι από τα κατώτατα όρια που εγγυούνταν η εθνική νομοθεσία, και (β) αφορούσαν άλλα ζητήματα που δεν περιλαμβάνονταν στον σκληρό πυρήνα της Οδηγίας. Το Δικαστήριο απεφάνθη ότι η ανάληψη συλλογικής δράσης με σκοπό τον εξαναγκασμό της εγκατεστημένης επιχείρησης εντός άλλου κράτους να προσχωρήσει σε συλλογική σύμβαση, της οποίας οι όροι είτε είναι ευνοϊκότεροι από αυτούς που προβλέπονται στις οικίες εθνικές διατάξεις είτε αφορούν ζητήματα μη περιλαμβανόμενα στον σκληρό πυρήνα της Οδηγίας 96/71/ΕΚ, αντιβαίνει στο άρθρο 56 ΣΛΕΕ (πρώην άρθρο 49 ΣΕΚ), καθότι καθιστά δυσχερή την παροχή υπηρεσιών στο έδαφος του κράτους μέλους υποδοχής. αα) Οι πρώτες συνέπειες των Viking και Laval i) Η υπόθεση BALPA Oι συνέπειες των αποφάσεων Viking και Laval έκαναν ήδη την εμφάνιση τους στην υπόθεση BALPA, όπου η British Airways (BA) επικαλέστηκε την εν λόγω απόφαση, προκειμένου να εμποδίσει νόμιμες συλλογικές δράσεις του σωματείου των πιλότων των Βρετανικών Αερογραμμών (BALPA). Συγκεκριμένα, η BALPA αντιτάχθηκε στην απόφαση της BA να ιδρύσει μια θυγατρική αεροπορική εταιρεία με έδρα το Παρίσι, η οποία θα διενεργούσε πτήσεις μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ 4

7 στο πλαίσιο της Συμφωνίας Αεροπορικών Μεταφορών 6, που συνάφθηκε το 2007 μεταξύ αφενός της Ε.Κ. και των κρατών μελών και αφετέρου των ΗΠΑ. Αυτό διότι θεώρησε ότι η θυγατρική αυτή θα χρησιμοποιούνταν ως μέσο για την χειροτέρευση των συνθηκών εργασίας των πιλότων της BA. Η συντριπτική πλειοψηφία των πιλότων της BA ψήφισε την έναρξη απεργιακών κινητοποιήσεων. Η βρετανική εταιρία ωστόσο, παρά το γεγονός ότι δεν προέβαλλε ενστάσεις σύμφωνα με την βρετανική νομοθεσία, απείλησε το σωματείο πως σε περίπτωση απεργίας, θα διεκδικούσε εξαιρετικά υψηλή αποζημίωση (περίπου 100 εκατομμύρια λίρες ανά ημέρα), καθώς θα παραβιάζονταν η ελευθερία εγκατάστασης (άρθρο 49 ΣΛΕΕ) και η ελευθερία παροχής υπηρεσιών (άρθρο 56 ΣΛΕΕ) 7. Το αποτέλεσμα ήταν η BALPA να μη προχωρήσει σε απεργιακές κινητοποιήσεις, φοβούμενη το βάσιμο των ισχυρισμών της BA. Στα συμπεράσματά που εξέδωσε σχετικά με την εν λόγω διαφορά η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) εκτίμησε 8 ότι οι επίμαχες αποφάσεις του ΔΕΕ είναι πιθανό να έχουν «στην πράξη ένα σημαντικό περιοριστικό αποτέλεσμα στην άσκηση του δικαιώματος της απεργίας, κατά τρόπο αντίθετο προς τη δ.σ.ε. αρ. 87». Τα βασικά επιχειρήματα που οδήγησαν σε αυτό το συμπέρασμα ήταν δύο. Πρώτον, ότι μετά τις Viking και Laval, η «πανταχού παρούσα απειλή μιας αγωγής αποζημιώσεως, που θα μπορούσε να χρεοκοπήσει το σωματείο» θα έθετε σημαντικά εμπόδια στα συνδικάτα, όταν αυτά σχεδιάζουν να προσφύγουν σε συλλογικές δράσεις. Δεύτερον, σχετικά με τους περιορισμούς των δικαιωμάτων, που προστατεύονται βάσει της δ.σ.ε. αριθ. 87, η Επιτροπή απέκλεισε ρητώς το κριτήριο της αναλογικότητας κατά των έλεγχο των αντικρουόμενων συμφερόντων. 6 Για το κείμενο της εν λόγω Συμφωνίας βλ. την Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, L 134/5, , διαθέσιμη στην ηλεκτρονική διεύθυνση: 7 Ewing, Fighting Back: Resisting Union Busting and Strike Breaking in the BA Dispute, Liverpool: Institute of Employment Rights Publications, Έκθεση της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για την Εφαρμογή των Συμβάσεων και των Συστάσεων, 24 Φεβρουαρίου 2010, σελ. 209, το κείμενο είναι διαθέσιμο (αγγλ.) στην ηλεκτρονική διεύθυνση: relconf/documents/meetingdocument/wcms_ pdf. 5

8 ii) Η επιστροφή της υπόθεσης Laval στη Σουηδία Η απόφαση «Laval» υπήρξε η αφορμή για τη στοιχειοθέτηση ευθύνης των συνδικαλιστικών σωματείων σε αποζημίωση, όταν η συνδικαλιστική τους δράση παραβιάζει τις διατάξεις των Συνθηκών. Αυτό κατέδειξε άλλωστε και η απόφαση του σουηδικού εργατικού δικαστηρίου (Arbetsdomstolen) 9 που είχε υποβάλλει το σχετικό προδικαστικό ερώτημα. Δεδομένου ότι το ΔΕΚ είχε ήδη αποφανθεί ότι οι επίδικες συλλογικές ενέργειες ήταν αντίθετες με το δίκαιο της Ένωσης, στο σουηδικό δικαστήριο έμενε απλώς να κρίνει εάν, εξαιτίας των παράνομων αυτών συλλογικών δράσεων, τα συνδικάτα ενέχονταν στο να καταβάλουν αποζημίωση στη Laval, καθώς η τελευταία αξίωνε αποζημίωση της τάξης των Ευρώ και περίπου άλλα τόσα ως «τιμωρητική αποζημίωση» (punitive damages). Το σουηδικό δικαστήριο πρώτα ερεύνησε εάν υπήρχε κάποια εθνική διάταξη που να υποχρέωνε τα σωματεία σε αποζημίωση. Αφού αποφάνθηκε πως δεν υπήρχε καμία σχετική διάταξη, η νομική θεμελίωση θα έπρεπε να αναζητηθεί στο δίκαιο της Ένωσης. Έτσι, το Arbetsdomstolen επικαλέστηκε τη νομολογία του ΔΕΚ, σχετικά με την ευθύνη των κρατών μελών σε αποζημίωση, όταν αυτά παραβιάζουν το δίκαιο της Ένωσης. Η θεμελιώδεις αποφάσεις του ΔΕΚ για το εν λόγω ζήτημα είναι οι Brasserie du Pecheur και Factortame 10. Σύμφωνα με την εν λόγω νομολογία, για να συντρέχει ευθύνη αποζημίωσης ενός Κράτους, λόγω έκδοσης νόμου αντίθετου προς το Κοινοτικό Δίκαιο, πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις: α) ο κανόνας δικαίου που 9 Μια ανεπίσημη μετάφραση (αγγλ.) της απόφασης είναι διαθέσιμη στην ηλεκτρονική διεύθυνση: %20nr%2089 %20Laval%20English.pdf. Το σουηδικό εργατικό δικαστήριο έχει τριμελή σύνθεση και δικάζει σε πρώτο και τελευταίο βαθμό αρκετές εργατικές διαφορές, μεταξύ των οποίων και τις συλλογικές εργατικές διαφορές, βλ. Malmberg, Trade Union Liability for EU- Unlawful Collective Action, European Labour Law Journal 2012, σελ C-46/93 και C-48/93, Brasserie du Pecheur και Factortame, [1996] ECR I Βλ. επίσης για την εξέλιξη της νομολογίας αυτής C-224/01, Köbler, [2003] ECR I και C-445/06, Danske Slagterier [2009] ECR I Πρβλ. Σαχπεκίδου, Ευρωπαϊκό Δίκαιο, 2011, σελ

9 παραβιάστηκε να είχε σκοπό να αποδώσει δικαιώματα σε ιδιώτες, β) η παραβίαση του κανόνα να ήταν κατάφορη και γ) ανάμεσα στην παραβίαση του κανόνα και τη ζημία του ιδιώτη να υπήρχε άμεση αιτιώδης σύνδεση. Περαιτέρω, το εργατικό δικαστήριο επικαλέστηκε δύο αποφάσεις του ΔΕΕ από το χώρο του δικαίου του ανταγωνισμού 11 και μια που σχετίζονταν με την ελεύθερη κυκλοφορία εργαζομένων 12, προκειμένου να υποστηρίξει ότι, όταν ο κανόνας ευρωπαϊκού δικαίου που παραβιάζεται έχει οριζόντιο αποτέλεσμα, η παραβίαση αυτή μπορεί να θεμελιώσει ευθύνη σε αποζημίωση και μεταξύ ιδιωτών. Ενόψει λοιπόν των ανωτέρω, τα συνδικαλιστικά σωματεία ευθύνονται σε αποζημίωση όταν παραβιάζουν κανόνα ευρωπαϊκού δικαίου, αρκεί να πληρούνται αφενός οι προϋποθέσεις θεμελίωσης αυτής της ευθύνης, όπως αυτές διατυπώθηκαν στις υποθέσεις Brasserie du Pecheur και Factortame, και αφετέρου ο παραβιαζόμενος κανόνας να έχει οριζόντιο αποτέλεσμα 13. Το σουηδικό δικαστήριο, αφού αποφάνθηκε ότι οι παραπάνω προϋποθέσεις συνέτρεχαν στην επίδικη περίπτωση, καταδίκασε τα συνδικάτα να καταβάλουν στη Laval «τιμωρητική αποζημίωση» (punitive damages) που ανέρχονταν περίπου στο ποσό των 55, C-453/99 Courage κατά Crehan [2001], ECR I-6297 και C-295/04 μέχρι C-298/04 Manfredi κατά Lloyd [2006], ECR I C-94/07 Raccanelli [2008], ECR I Η πλειοψηφία της θεωρίας κατέκρινε το σουηδικό δικαστήριο ότι μπήκε σε «άγνωστα λημέρια», καθώς δεν υπάρχει σχετική νομολογία του ΔΕΕ που να καθιερώνει ευθύνη ιδιωτών για παραβίαση του άρθρου 56 ΣΛΕΕ βλ. Rönnmar, Laval returns to Sweden: The Final Judgment of the Swedish Labour Court and Swedish Legislative Reforms, Industrial Law Journal 2010, σελ. 280., βλ. χαρακτηριστικά Prechal/De Vries, Seamless Web of Judicial Protection in the Internal Market? European Law Review 2009, σελ. 5, Apps, Damages Claims against Trade Unions after Viking and Laval, European Law Review 2009, σελ. 141 και Reich, Horizontal Liability in EC Law: Hybridization of Remedies for Compensation in Case of Breaches of EC Rights, CMLRev 2007, σελ

10 β) Η υπόθεση Rüffert 14 Μια γερμανική εταιρεία ανέλαβε την ανέγερση ενός σωφρονιστικού καταστήματος στην κάτω Σαξονία, ενώ παράλληλα ανέλαβε την υποχρέωση τόσο η ίδια όσο και οι υπεργολάβοι της να καταβάλλουν στους εργαζόμενους τουλάχιστον τις αποδοχές που προβλέπονταν στη συλλογική σύμβαση «Οικοδομικός τομέας και δημόσια έργα», που ίσχυε στη συγκεκριμένη επικράτεια, όπως υποχρεούνταν άλλωστε σύμφωνα με διάταξη τοπικού νόμου. Η υπεργολάβος πολωνική εταιρεία απέσπασε στη Γερμανία πολωνούς εργαζόμενους και κατέβαλλε σε αυτούς μισθούς κατώτερους από τους προβλεπόμενους στην παραπάνω αναφερθείσα συλλογική σύμβαση. Εξαιτίας αυτού, η αναθέτουσα αρχή κατήγγειλε τη σύμβαση έργου με την γερμανική εταιρία και ζήτησε με αγωγή την προβλεπόμενη ποινική ρήτρα, λόγω αθέτησης της συμφωνίας. Το Δικαστήριο απεφάνθη ότι η υποχρέωση καταβολής των μισθών που προβλέπονταν στις σχετικές σ.σ.ε. δεν συμβιβάζονταν με την Οδηγία 96/71/ΕΚ και το άρθρο 56 ΣΛΕΕ. Σύμφωνα με την Οδηγία, οι εφαρμοστέοι στους αποσπασμένους εργαζομένους κανόνες πρέπει να καθορίζονται από νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις, όπως και από συλλογικές συμβάσεις ή διαιτητικές αποφάσεις που έχουν αναγορευθεί σε κανόνες γενικής εφαρμογής. Περαιτέρω, η Οδηγία ορίζει περιοριστικώς τους τομείς στους οποίους το κράτος υποδοχής μπορεί να εφαρμόζει κατά προτεραιότητα τους κανόνες του. Έτσι, η εφαρμογή των κανόνων του εργατικού δικαίου στους αποσπώμενους εργαζομένους αποτελεί, κατά το Δικαστήριο, έναν περιορισμό της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών (άρθρο 56 ΣΛΕΕ), η οποία μόνο κατ εξαίρεση γίνεται ανεκτή, 14 Βλ. ενδεικτικά για την εν λόγω απόφαση Στάμελο, Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, συμβάσεις δημοσίων έργων και προστασία των εργαζομένων, Ευρωπαίων Πολιτεία 2008, σελ. 745, Mestre, The ECJ strikes down (again) decentralized collective bargaining in the context of posted workers, European Law Reporter 2008, σελ. 226, Schierle, Balance zwischen Dienstleistungesfreiheit und Arbeitsnehmerschutz gewahrt?, Recht der Arbeit 2008, σελ. 233, Kaupa, Does the ECJ Aim to Limit Labour Standards for Posted Workers?, Juridikum: Zeitschrift fur Arbeitsrecht 2009, σελ. 183, Thasing/Granetzny, Noch einmal: Was folgt aus Rüffert?, Neue Zeitschrift fur Arbeitsrecht 2009, σελ. 183, Davies, Case C-346/06, Rüffert v Land Niedersachsen [2008], IRLR 467 (ECJ), Industrial Law Journal 2008, σελ

11 δηλαδή μόνο όταν είναι αναγκαία και ανάλογη 15. Έτσι, στην υπόθεση Rüffert, όπου το αποτέλεσμα της συλλογικής σύμβασης «Οικοδομικός τομέας και δημόσια έργα» περιορίζονταν σε ένα μόνο τμήμα του κλάδου, και όχι σε όλη του την έκταση, το κράτος υποδοχής δεν μπορούσε να επιβάλει την τήρηση της σύμβασης αυτής και στους αποσπασμένους εργαζομένους. γ) Η υπόθεση Επιτροπή κατά Λουξεμβούργου 16 Στην υπόθεση C-319/06, το ΔΕΕ έκρινε ότι το Λουξεμβούργο μετέφερε εσφαλμένα την εθνική του έννομη τάξη την Οδηγία 96/71/ΕΚ, για την απόσπαση των εργαζομένων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί εδώ η ερμηνεία του άρθρου 3(10) της Οδηγίας, σύμφωνα με το οποίο, τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν όρους εργασίας και απασχόλησης στις εθνικές επιχειρήσεις και στις επιχειρήσεις άλλων κρατών και για θέματα πέραν αυτών που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 3 της Οδηγίας, μόνον όμως εφόσον πρόκειται για διατάξεις δημοσίας τάξεως. Σύμφωνα όμως με το ΔΕΕ, ο χαρακτηρισμός εθνικών διατάξεων ως νόμων δημόσιας τάξεως και ασφάλειας, εκ μέρους κράτους μέλους, αφορά μόνο τις διατάξεις «η τήρηση των οποίων κρίνεται πρωταρχικής σημασίας για τη διαφύλαξη της πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής οργανώσεως του συγκεκριμένου κράτους μέλους, ούτως ώστε να επιβάλλεται η τήρησή τους από όλα τα πρόσωπα που βρίσκονται επί του εδάφους του κράτους μέλους αυτού ή σε κάθε έννομη σχέση που 15 Παπαδημητρίου, Η απόσπαση εργαζομένων και η εφαρμογή κατώτατων ορίων προστασίας (πρώτες σκέψεις), σε Οικονομικές ελευθερίες, κοινωνικά δικαιώματα & η απαγόρευση των διακρίσεων στο δίκαιο της Ε.Ε., 10 ο Πανελλήνιο Συνέδριο της ΕΔΕΚΑ, 2010, σελ Βλ. για την εν λόγω απόφαση ενδεικτικά Donnette, A propos d une rencontre mouvementee entre droit social et droit du marche. Les arrest Viking, Laval, Rüffert et Luxembourg, Revue des affaires europeennes 2008, σελ. 341, von Danwitz, Grundfreiheiten und Kollektivautonomie, Europäische Zeitschrift für Arbeitsrecht 2010, σελ. 6, Kamanabrou, Arbeitsrecht im Binnenmarkt, Europäische Zeitschrift für Arbeitsrecht 2010, σελ. 157, Ganesh, Appointing Foxes to Guard Henhouses: The European Posted Workers Directive, διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση: 9

12 εντοπίζεται εντός του κράτους αυτού». Τονίζεται έτσι από το Δικαστήριο ότι η εξαίρεση της δημόσιας τάξεως συνιστά παρέκκλιση από την αρχή της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών, την οποία χαρακτηρίζει ως θεμελιώδη, ώστε η έννοια αυτή πρέπει να ερμηνεύεται στενά και το περιεχόμενο της δεν μπορεί να καθορίζεται μονομερώς από τα κράτη μέλη. ΙΙΙ. ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗ ΜΕΤΑ «ΚΟΥΑΡΤΕΤΟ LAVAL» ΕΠΟΧΗ Όπως ήταν αναμενόμενο, το «κουαρτέτο Laval» πυροδότησε μια έντονη αντιπαράθεση μεταξύ των οργάνων της ΕΕ, του ακαδημαϊκού κλάδου και των κοινωνικών εταίρων. Η αντιπαράθεση αυτή οδήγησε σταδιακά στη δημιουργία ενός διαφορετικού status quo, καθώς οι εξελίξεις, όσον αφορά την προστασία των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων στο ενωσιακό δίκαιο 17 υπήρξαν τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερα σημαντικές. 1) Οι εξελίξεις σε θεσμικό επίπεδο α) Η Συνθήκη της Λισαβόνας και ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων Μία πολύ σημαντική εξέλιξη είναι η θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισαβόνας 18, η οποία προσέδωσε ισοδύναμη με αυτήν δεσμευτικότητα στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ 19. Η 17 Για τις εξελίξεις που σημειώθηκαν στα εγχώρια δίκαια των κρατών μελών, ως «απάντηση» στη νομολογία του «κουαρτέτου Laval» βλ. τη συγκριτική μελέτη του Rebhahn, Die Zukunft der Kollektivautonomie in Europa Tarifautonomie im Rechtsvergleich, Europäische Zeitschrift für Arbeitsrecht 2010, σελ. 62, αλλά και αναλυτικά για την Ιταλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο σε Guadagno, Viking, Laval and All That: Consequences of ECJ Rulings and Developments in the Area of Industrial Conflict in an enlarged EU (διδακτ. διατρ.), διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση: 18 Επίσημη Εφημ. ΕΕ C 306/ Κυρώθηκε στην Ελλάδα με τον ν. 3671/2008. Για μια συνοπτική παρουσίαση των αλλαγών που επήλθαν στο εργατικό δίκαιο με τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης βλ. Krebber, Das Arbeitsrecht im Vertrag von Lissabon, Europäische Zeitschrift für Arbeitsrecht 2010, σελ Βλ. άρθρο 6 παρ. 1 ΣΕΕ. Για την γενικότερη προβληματική της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση βλ. ενδεικτικά Στάγκο, Η δικαστική προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην κοινοτική έννομη τάξη, 2004, passim, 10

13 Συνθήκη αντιπροσωπεύει το αποκορύφωμα της διαδικασίας με την οποία έχει εξελιχθεί στο πέρασμα των χρόνων η θέση που καταλάμβαναν τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ενωσιακή έννομη τάξη, με τη σταδιακή ενσωμάτωση τους στην πρώτη γραμμή του δικαίου της ΕΕ, ιδιαίτερα μέσα από τις νομολογιακές πρωτοβουλίες του ΔΕΕ 20. Με την θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισαβόνας, η θεώρηση της Ευρώπης γίνεται πιο κοινωνική, καθώς αποτυπώνεται (άρθρο 2 ΣΕΕ) η αντίληψη ότι η Ένωση δεν είναι μόνο μια εσωτερική αγορά, αλλά εξίσου μια Ευρώπη των αξιών, όπως του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου, καθώς και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων 21. Διευρύνονται επίσης οι κοινωνικοί στόχοι της Ένωσης καθώς, σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 3 ΣΕΕ, η ένωση καλείται να δημιουργήσει «μια άκρως ανταγωνιστική κοινωνική οικονομία της αγοράς, με στόχο την πλήρη απασχόληση και την κοινωνική πρόοδο». Αξίζει λοιπόν να αναρωτηθεί κανείς το εάν αυτή η αναδιατύπωση των στόχων της Ένωσης θα είχε κάποια επιρροή σε περίπτωση που επανέρχονταν υπό εξέταση τα ζητήματα που τέθηκαν στη νομολογία του «κουαρτέτου Laval». Εξάλλου, και στις υποθέσεις Viking και Laval το Δικαστήριο αναφέρθηκε ρητά στους στόχους της Ένωσης, όπως αυτοί ορίζονταν στα τότε άρθρα 2 και 3 ΣΕΕ, κρίνοντας ότι θα πρέπει να σταθμιστούν οι οικονομικές ελευθερίες με βάση τους σκοπούς της ευρωπαϊκής κοινωνικής πολιτικής 22. Γκιζάρη-Ξανθοπούλου, Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ μετά τη Συνθήκη της Λισαβόνας, ΕΕΕυρΔ 2011, σελ Χαρακτηριστική η Internationale Handelsgesellschaft GmbH, Υπόθεση 11-70, 17 Δεκεμβρίου 1970, Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1970, σελ. 1125, βλ. Mahoney, Σκέψεις για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά τη Συνθήκη της Λισαβόνας, Αρμ 2012, σελ Στεργίου, Η Κοινωνική Ευρώπη στη Συνθήκη της Λισαβόνας, ΕΕργΔ 2011, σελ. 1, Bercusson, The Lisbon Treaty and Social Europe, δημοσιευμένο στις 14 Μαρτίου 2009 στην ηλεκτρονική σελίδα της Ακαδημίας Ευρωπαϊκού Δικαίου (ERA). 22 Syrpis, The Treaty of Lisbon: Much Ado But About What?, Industrial Law Journal 2008, σελ

14 Η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα μάλλον θα πρέπει να είναι αρνητική. Όπως τονίζει και ο καθηγητής Syrpis 23, θα ήταν υπερβολικά αισιόδοξο να περιμένει κανείς από το ΔΕΕ να αλλάξει την προσέγγιση του, όσον αφορά τις οικονομικές ελευθερίες, μόνο και μόνο από το γεγονός ότι δόθηκε μεγαλύτερη έμφαση σε κάποια επί μέρους στοιχεία των κοινών διατάξεων των Συνθηκών, οι οποίες απλώς αναφέρουν τις αξίες και τους σκοπούς της Ένωσης. Εξάλλου, και στις Viking και Laval το Δικαστήριο στάθμισε το «κοινωνικό» με το «οικονομικό», προτιμώντας τελικά το δεύτερο. Το πιο πιθανό είναι οι αλλαγές αυτές που αποδίδουν πλέον μεγαλύτερη έμφαση στα κοινωνικά χαρακτηριστικά της Ένωσης, να επηρεάσουν τους Δικαστές του ΔΕΕ, όταν θα σταθμίζουν τις οικονομικές ελευθερίες με τα συνδικαλιστικά δικαιώματα με βάση την αρχή της αναλογικότητας. Εκτός όμως από την επαναδιατύπωση των στόχων της Ένωσης, σημαντικό βήμα προς μια αναθεώρηση της νομολογίας του «κουαρτέτου Laval» αποτελεί και η αναγνώριση της δεσμευτικότητας του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Αυτό διότι το ευρωπαϊκό δίκαιο εγγυάται πλέον, μεταξύ άλλων, και δικαιώματα που ανήκουν στον πυρήνα του εργατικού δικαίου και των εργασιακών σχέσεων, όπως το δικαίωμα διαπραγμάτευσης, σύναψης συλλογικών συμβάσεων και ανάληψης συλλογικών δράσεων (άρθρο 28) 24. Σχετικά με την εμβέλεια του Χάρτη, αυτός σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως ένα είδος ομοσπονδιακού Χάρτη δικαιωμάτων για τα κράτη μέλη 25. Ο Χάρτης δεν ιδρύει νέα δικαιώματα 23 Syrpis, The Treaty of Lisbon: Much Ado But About What?, Industrial Law Journal 2008, σελ Όπως θα αναλυθεί διεξοδικά και παρακάτω, η νεότερη νομολογία του ΔΕΕ δείχνει ότι οι Δικαστές προς το παρόν ναι μεν λαμβάνουν υπόψη τους τις νέες αυτές διατάξεις των Συνθηκών, αλλά επί της ουσίας πάλι αποφαίνονται υπέρ των οικονομικών ελευθεριών. 24 Εκτενής η ανάλυση της Kamanabrou για την εν λόγω διάταξη και τη σημασία της για το μέλλον του ευρωπαϊκού εργατικού δικαίου, βλ. Kamanabrou, Arbeitsrecht im Binnenmarkt, Europäische Zeitschrift für Arbeitsrecht 2010, σελ Γκιζάρη-Ξανθοπούλου, Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ μετά τη Συνθήκη της Λισαβόνας, ΕΕΕυρΔ 2011, σελ

15 αλλά επιβεβαιώνει, όπως άλλωστε αναφέρεται και στο Προοίμιό του 26, δικαιώματα που πηγάζουν από άλλες νομοθετικές πηγές. Θα πρέπει άλλωστε να υπογραμμιστεί ότι και στην ίδια τη Συνθήκη (άρθρο 6 ΣΕΕ) προβλέπεται ρητά ότι «τα δικαιώματα, οι ελευθερίες και οι αρχές του Χάρτη ερμηνεύονται σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις του Τίτλου VII του Χάρτη που διέπουν την ερμηνεία και την εφαρμογή του και λαμβανομένων δεόντως υπόψη των επεξηγήσεων 27 οι οποίες αναφέρονται στον Χάρτη και στις οποίες μνημονεύονται οι πηγές των εν λόγω διατάξεων». Επιπλέον, στον εν λόγω Τίτλο ορίζεται ρητά ότι ο Χάρτης απευθύνεται στους θεσμούς και τα λοιπά όργανα και οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τηρουμένης της αρχής της επικουρικότητας, καθώς και στα κράτη μέλη μόνο όμως όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης (κάθετο αποτέλεσμα). Βέβαια, δεν θα πρέπει να ξεχνάει κανείς ότι και οι σχετικές με τις οικονομικές ελευθερίες διατάξεις της Συνθήκης δεν έχουν κατά κανόνα οριζόντιο αποτέλεσμα. Αυτό όμως δεν εμπόδισε το ΔΕΚ στην υπόθεση Viking να αποφανθεί ότι «το γεγονός ότι ορισμένες διατάξεις της Συνθήκης απευθύνονται ρητά στα κράτη μέλη δεν αποκλείει τη δυνατότητα ταυτόχρονης παροχής δικαιωμάτων σε κάθε ιδιώτη που ενδιαφέρεται για 26 Στο Προοίμιο αναφέρεται συγκεκριμένα ότι «ο παρών Χάρτης επιβεβαιώνει, σεβόμενος τις αρμοδιότητες και τα καθήκοντα της Ένωσης, καθώς και την αρχή της επικουρικότητας, τα δικαιώματα που απορρέουν ιδίως από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις και τις διεθνείς υποχρεώσεις των κρατών μελών, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, τους Κοινωνικούς Χάρτες που έχουν υιοθετηθεί από την Ένωση και το Συμβούλιο της Ευρώπης καθώς και από τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Εν προκειμένω, ο Χάρτης θα ερμηνεύεται από τα δικαστήρια της Ένωσης και των κρατών μελών, λαμβανομένων δεόντως υπόψη των επεξηγήσεων που καταρτίσθηκαν υπό την εποπτεία του Προεδρείου της Συνέλευσης που συνέταξε τον Χάρτη και αναπροσαρμόστηκαν υπ ευθύνη του Προεδρείου της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης». 27 Για το άρθρο 28 του Χάρτη σημειώνεται ότι βασίζεται στο άρθρο 6 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη, στον κοινοτικό Χάρτη των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων (σημεία 12 έως 14), καθώς και στο άρθρο 11 της ΕΣΔΑ. Τα ενδεδειγμένα επίπεδα, τα οποία μπορεί να αφορά η συλλογική διαπραγμάτευση, προβλέπονται από το δίκαιο της Ένωσης ή από το εθνικό δίκαιο και τις εθνικές πρακτικές, πράγμα που μπορεί να περιλαμβάνει το ευρωπαϊκό επίπεδο, εφόσον προβλέπεται από την νομοθεσία της Ένωσης. Ο τρόπος και οι περιορισμοί άσκησης συλλογικών δράσεων, μεταξύ των οποίων και η απεργία, εμπίπτουν στις εθνικές νομοθεσίες και πρακτικές, συμπεριλαμβανομένου του κατά πόσον μπορούν να διεξαχθούν παράλληλα σε διάφορα κράτη μέλη 13

16 την τήρηση των υποχρεώσεων που καθορίζονται κατά τον τρόπο αυτό» 28 και να καταλήξει στο ότι το άρθρο 43 ΣΕΚ έχει την έννοια ότι μια ιδιωτική επιχείρηση μπορεί να επικαλεστεί ευθέως το άρθρο αυτό κατά συνδικαλιστικής οργανώσεως ή ενώσεως συνδικαλιστικών οργανώσεων 29. Η ίδια υπόθεση δείχνει επίσης ότι στις περιπτώσεις που το Δικαστήριο δέχεται το οριζόντιο αποτέλεσμα των διατάξεων της Συνθήκης, αναγνωρίζει παράλληλα το ίδιο (οριζόντιο) αποτέλεσμα και στις γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης (άρα και στα άρθρα του Χάρτη, με τα οποία αυτές επιβεβαιώνονται) 30. Περαιτέρω, ήδη από το , δηλαδή αρκετά πριν ο Χάρτης αποκτήσει αυτή τη δεσμευτικότητα, το Δικαστήριο αναφέρεται σε αυτόν ως πηγή προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Στις αποφάσεις Viking και Laval, το Δικαστήριο αναφέρθηκε σε μια σωρεία νομοθετικών πηγών, όπως ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης, η υπ αριθμ. 87 Σύμβαση της ΔΟΕ αλλά και ο ίδιος ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, οπότε και κατέληξε στο ότι το δικαίωμα ανάληψης συλλογικών δράσεων αποτελεί τόσο θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα όσο και γενική αρχή του δικαίου της ΕΕ 32. Ενόψει των ανωτέρω, και ιδιαίτερα εάν θεωρήσουμε πιθανή την οριζόντια εφαρμογή των διατάξεων του Χάρτη στην περίπτωση που συγκρούονται με κάποια οικονομική ελευθερία, η αυξημένη πλέον τυπική ισχύς τους, τους προσδίδει ιδιαίτερη αξία. Οι συλλογικές δράσεις προστατεύονται πλέον σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κάτι που ίσως να μπορέσει να αλλάξει την αντιμετώπιση του ΔΕΕ, όσον αφορά τη σχέση των 28 Σκέψη Σκέψη Spaventa,The horizontal application of fundamental rights as general principles of Union Law, σε A constitutional order of states: essays in honour of Alan Dashwood, 2011, σελ Βλ. την Υπόθεση C-540/03, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά Συμβουλίου, ECR I-5769, σκέψη Καζάκος, Συλλογικό Εργατικό Δίκαιο, 2011, σελ. 37, Αλιπράντης/Κατρούγκαλος, Το ΔΕΕ ως απορρυθμιστής του εργατικού δικαίου. Με αφορμή τις αποφάσεις Viking και Laval, ΕφημΔΔ 2008, σελ

17 οικονομικών ελευθεριών και των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων. Άλλωστε, το Δικαστήριο έχει ήδη στείλει κάποια αισιόδοξα μηνύματα, όσον αφορά την επιρροή που θα έχει πλέον ο Χάρτης στη νομολογία του. Ενδεικτικά, μπορούμε να αναφέρουμε ότι στην υπόθεση C-236/09 33, η Ολομέλεια του ΔΕΕ έκρινε ότι διάταξη δευτερογενούς ενωσιακού δικαίου είναι ανίσχυρη, επειδή ερχόταν σε αντίθεση με την αρχή της ίσης μεταχείρισης, και συνεπώς με τα άρθρα 21 και 23 του Χάρτη. Αντίστοιχα, στην υπόθεση C-555/07 34 και πάλι η Ολομέλεια του ΔΕΕ έκρινε αντίθετη στην αρχή της ίσης μεταχείρισης και στο άρθρο 21 του Χάρτη εθνική κανονιστική ρύθμιση, η οποία προέβλεπε ότι τα χρονικά διαστήματα απασχόλησης που διανύθηκαν πριν τη συμπλήρωση του 25ου έτους ηλικίας των εργαζομένων δεν λαμβάνονταν υπόψη για τον υπολογισμό της προθεσμίας καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας. Μάλιστα, στην τελευταία υπόθεση, παρατηρεί κανείς ότι το ΔΕΕ επικαλείται τις διατάξεις του Χάρτη σε διαφορά που ανέκυψε μεταξύ ιδιωτών, προσδίδοντας έτσι σε αυτόν οριζόντιο άμεσο αποτέλεσμα. Τέλος, όπως αναφέραμε και για την επιρροή των αναδιατυπωμένων στόχων της Ένωσης, η νομική δεσμευτικότητα του Χάρτη πιθανότατα θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο και κατά τη στάθμιση που κάνει το ΔΕΕ με βάση την αρχή της αναλογικότητας Απόφαση της 1ης Μαρτίου 2011, Υπόθεση C-236/09, Association belge des Consommateurs Test-Achats ASBL κ.λπ. κατά Conseil des ministres, ΝΟΜΟΣ. Βλ. ωστόσο τις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C-297/10 και C-298/10, όπου το ΔΕΕ απεφάνθη ότι «καθόσον το δικαίωμα σε συλλογικές διαπραγματεύσεις που κατοχυρώνεται με το άρθρο 28 του Χάρτη αποτελεί τμήμα των διατάξεων του δικαίου της Ένωσης, πρέπει, εντός του πεδίου εφαρμογής του εν λόγω δικαίου, να ασκείται σύμφωνα με αυτό». 34 Απόφαση της 19ης Ιανουαρίου 2010, Υπόθεση C-555/07, Seda Kücükdeveci κατά Swedex GmbH & Co. KG, ΝΟΜΟΣ. 35 Syrpis, The Treaty of Lisbon: Much Ado But About What?, Industrial Law Journal 2008, σελ

18 ΙΙ 36 β) Η Πράξη για την Ενιαία Αγορά και η Πρόταση Κανονισμού Monti Πέρα όμως από τα παραπάνω, οι νεοεισαχθείσεςαναδιατυπωθείσες διατάξεις των ΣΕΕ και ΣΛΕΕ φαίνεται ότι επηρέασαν τις γενικότερες πολιτικές κατευθύνσεις της Ένωσης αλλά και την παραγωγή κανόνων δευτερογενούς ενωσιακού δικαίου, οι οποίοι αναμφισβήτητα μπορούν να επηρεάσουν σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό το ευρωπαϊκό εργατικό δίκαιο. Ήδη από τις 15 Σεπτεμβρίου του 2009, ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Jose Manuel Barroso, σε ομιλία του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 37, δήλωσε την «προσήλωσή του στο σεβασμό των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων και στην αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων», επισημαίνοντας παράλληλα ότι «η εφαρμογή και η ερμηνεία της Οδηγίας για την απόσπαση των εργαζομένων υστερεί και στους δύο τομείς». Προκειμένου να καταπολεμηθούν τα υπάρχοντα προβλήματα αλλά και το κοινωνικό ντάμπινγκ εν γένει, ο Barroso πρότεινε, αντί για την τροποποίηση της Οδηγίας, την υιοθέτηση Κανονισμού, ο οποίος θα εφαρμόζεται παράλληλα με την Οδηγία. Με τον τρόπο αυτό θα επιτυγχάνονταν μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου αλλά και ταχύτερα αποτελέσματα, καθώς δεν θα απαιτούνταν η πάροδος μιας περιόδου εναρμόνισης. Περαιτέρω, στο έγγραφο «Πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές για την επόμενη Επιτροπή», ο Πρόεδρος Barroso αναγνώρισε την ενιαία αγορά ως βασικό στρατηγικό στόχο για την Ευρώπη που θα πρέπει να επιδιωχθεί με ανανεωμένη πολιτική αποφασιστικότητα και ανέθεσε στον πρώην 36 Βλ. αναλυτικά για την εν λόγω Πρόταση Rocca, The Proposal for a (so-called) Monti II Regulation on the Exercise of the Right to Take Collective Action within the Context of the Freedom of Establishent and the Freedom to Provide Services, European Labour Law Journal 2012, σελ. 19, Hendrickx, Waiting for the Full Monti/y, European Labour Law Journal 2012, σελ Το κείμενο της ομιλίας είναι διαθέσιμο (αγγλ.) στην ηλεκτρονική διεύθυνση: 16

19 Επίτροπο Mario Monti να προετοιμάσει μια Έκθεση με προτάσεις για την επανεκκίνηση της ενιαίας αγοράς 38. Η Έκθεση Monti αναγνώρισε, μεταξύ άλλων, ότι το «κουαρτέτο Laval» αναζωπύρωσε τον διχασμό ανάμεσα στους υποστηρικτές της ευρύτερης ολοκλήρωσης της αγοράς και σε εκείνους που πιστεύουν ότι η προτροπή για οικονομικές ελευθερίες και για κατάρρευση των κανονιστικών εμποδίων είναι ένα μέσο για τη διάλυση των κοινωνικών δικαιωμάτων που προστατεύονται σε εθνικό επίπεδο 39. Η αναζωπύρωση του διχασμού αυτού μπορεί μελλοντικά να αποξενώσει από την ενιαία αγορά και την ΕΕ μια μερίδα της κοινής γνώμης, κινήματα εργαζομένων και συνδικαλιστικές οργανώσεις, που υπήρξαν παραδοσιακά βασικοί υποστηρικτές της οικονομικής ολοκλήρωσης. Η αποσαφήνιση τον εν λόγω ζητημάτων δεν θα πρέπει λοιπόν να αποτελέσει θέμα μελλοντικών τυχαίων υποθέσεων ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου ή εθνικών δικαστηρίων, αλλά οι πολιτικές δυνάμεις οφείλουν να δεσμευτούν και να επιδιώξουν μια λύση που θα εναρμονίζεται με τον στόχο της Συνθήκης για μια «κοινωνική οικονομία της αγοράς». Αναγνωρίστηκαν έτσι δύο στρατηγικές για την εξισορρόπηση της ενιαίας αγοράς και των κοινωνικών αιτημάτων. Η πρώτη σχετίζονταν με δράσεις που θα οδηγήσουν στην αποσαφήνιση της εφαρμογής της Οδηγίας για την απόσπαση εργαζομένων και στην ενίσχυση της διάδοσης πληροφοριών για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των εργαζομένων και των εταιρειών, τη διοικητική συνεργασία και τις κυρώσεις στο πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων και της διασυνοριακής παροχής υπηρεσιών, ενώ η δεύτερη σχετίζονταν με το πώς θα αντιμετωπιστεί η ανησυχία των συνδικαλιστικών οργανώσεων για 38 Μια Νέα Στρατηγική για την Ενιαία Αγορά στην Υπηρεσία της Οικονομίας και της Κοινωνίας της Ευρώπης Έκθεση προς τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Jose Manuel Barroso, 9 Μαΐου 2010, εφεξής «Έκθεση Monti», διαθέσιμη στην ηλεκτρονική διεύθυνση: 0_el.pdf. 39 Βλ. σελ. 87 της Έκθεσης. 17

20 το ότι η εφαρμογή των οικονομικών ελευθεριών ελαττώνει την προστασία του δικαιώματος στην απεργία 40. Η Έκθεση Monti, αφού απέρριψε ως μη ρεαλιστική την πρόταση της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων (ETUC) 41, που πρότεινε την τροποποίηση της Συνθήκης, προκειμένου να εισαχθεί ρήτρα που αποκλείει το δικαίωμα της απεργίας από το πεδίο εφαρμογής της (αποκαλούμενη και ως «ρήτρα κοινωνικής προόδου»), θεώρησε ότι το ζήτημα είναι να διασφαλιστεί ένα επαρκές περιθώριο δράσης για τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και τους εργαζομένους, ώστε να υπερασπίζονται τα συμφέροντά τους και να προστατεύουν τα δικαιώματά τους, χωρίς να αισθάνονται αδικαιολόγητα περιορισμένοι από τους κανόνες της ενιαίας αγοράς 42. Προκειμένου να επιτευχθεί αυτό, ελήφθη ως σημείο αναφοράς ο Κανονισμός 2679/1998/ΕΚ 43, σκοπός του οποίου είναι να ανανεώσει τη δέσμευση για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, αποκλείοντας ταυτόχρονα οποιονδήποτε αρνητικό αντίκτυπο στην άσκηση του δικαιώματος στην απεργία 44. Προτάθηκε λοιπόν ότι θα μπορούσε αντίστοιχα να εισαχθεί στην ευρωπαϊκή εργατική νομοθεσία μια διάταξη που θα διασφαλίζει ότι η απόσπαση των εργαζομένων δεν θα επηρεάζει το δικαίωμα ανάληψης συνδικαλιστικής δράσης και το δικαίωμα στην απεργία, καθώς αυτό 40 Βλ. σελ. 89 της Έκθεσης. 41 Η ETUC πρότεινε την ενσωμάτωση ως παράρτημα στις Συνθήκες ενός Πρωτοκόλλου Κοινωνικής Προόδου, με το οποίο αναγνωρίζεται η υπεροχή των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων έναντι των οικονομικών ελευθεριών. Το κείμενο είναι διαθέσιμο (αγγλ.) στην ηλεκτρονική διεύθυνση: 42 Βλ. σελ της Έκθεσης. 43 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2679/1998 του Συμβουλίου της 7 ης Δεκεμβρίου 1998 για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς σε σχέση με την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων μεταξύ των κρατών μελών, Επίσημη Εφημ. ΕΕ L 337 της 12/12/1998, σελ Σύμφωνα με το άρθρο 2 του Κανονισμού «o παρών κανονισμός δεν μπορεί να ερμηνευθεί ότι με οιονδήποτε τρόπο θίγει την άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων όπως αυτά αναγνωρίζονται στα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος ή της ελευθερίας της απεργίας. Τα δικαιώματα αυτά μπορούν επίσης να περιλαμβάνουν το δικαίωμα ή την ελευθερία ανάληψης και άλλων δράσεων που καλύπτονται από τα ειδικά καθεστώτα εργασιακών σχέσεων στα κράτη μέλη». 18

21 προστατεύεται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και συνάδει με το εθνικό δίκαιο και τις πρακτικές με σεβασμό του κοινοτικού δικαίου. Εξάλλου, παρεμφερής διάταξη για τη διασφάλιση του εργατικού δικαίου έχει εισαχθεί και στο κείμενο της Οδηγίας για τις υπηρεσίες, με ελαφρώς διαφορετικούς όρους από εκείνους του Κανονισμού 2679/1998/ΕΚ 45. Τέλος, προτάθηκε ότι η εν λόγω διάταξη θα μπορούσε να συμπληρωθεί από ένα σύστημα για την άτυπη επίλυση διαφορών που αφορούν την εφαρμογή της Οδηγίας σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων, όταν υπάρχει κίνδυνος πρόκλησης σοβαρού κωλύματος στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς 46. Οι βασικές ιδέες της Έκθεσης Monti περιέχονταν και στην από 11/11/2010 Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 47, καθώς η τελευταία υπέβαλε δύο προτάσεις (αριθ. 29 και 30), οι οποίες απέβλεπαν στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και της στήριξης εκ μέρους των πολιτών και αφορούσαν, η μία, τη χρυσή τομή μεταξύ των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων και των οικονομικών ελευθεριών 48, και η άλλη την απόσπαση των εργαζομένων 49. Τελικά, και μετά από ευρεία δημόσια συζήτηση, η Επιτροπή εξέδωσε, στις 13 Απριλίου 2011, Ανακοίνωση με 45 Άρθρο 1 παρ. 6 της Οδηγίας 2006/123/ΕΚ της 12 ης Δεκεμβρίου 2006 σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά. Βλ. επίσης αιτιολογική σκέψη Βλ. σελ. 90 της Έκθεσης. 47 Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών Προς μια Πράξη για την Ενιαία Αγορά Για μια άκρως ανταγωνιστική κοινωνική οικονομία της αγοράς - 50 προτάσεις για τη βελτίωση της συνεργασίας, της από κοινού ανάληψης επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και των συναλλαγών, COM(2010) 608 τελικό/2, διαθέσιμη (αγγλ.) στην ηλεκτρονική διεύθυνση: Πρόταση 29: «Βάσει της νέας στρατηγικής της για την αποτελεσματική εφαρμογή του Χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Επιτροπή θα μεριμνήσει ώστε τα δικαιώματα που εγγυάται ο Χάρτης, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος ανάληψης συλλογικών δράσεων, να λαμβάνονται υπόψη». 49 Πρόταση 30: «Η Επιτροπή θα θεσπίσει νομοθετική πρόταση το 2011 που αποσκοπεί στη βελτίωση της εφαρμογής της οδηγίας σχετικά με την απόσπαση των εργαζομένων, η οποία θα μπορεί να συμπεριλάβει ή να συμπληρωθεί από διευκρίνιση της άσκησης των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων στο πλαίσιο των οικονομικών ελευθεριών της ενιαίας αγοράς». 19

22 τίτλο «Η Πράξη για την Ενιαία Αγορά Δώδεκα δράσεις για την τόνωση της ανάπτυξης και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης» 50. Όσον αφορά το κεφάλαιο για την κοινωνική συνοχή, προβλέπονται νομοθετικές πρωτοβουλίες «για τη βελτίωση και την ενίσχυση της μεταφοράς, εφαρμογής και τήρησης της οδηγίας για την απόσπαση εργαζομένων, η οποία περιλαμβάνει μέτρα για την πρόληψη της κατάχρησης και της καταστρατήγησης των κανόνων και την επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση κατάχρησης ή καταστρατήγησής τους, συνοδευόμενη από νομοθεσία με στόχο την αποσαφήνιση του τρόπου άσκησης του δικαιώματος της ελεύθερης εγκατάστασης και παροχής υπηρεσιών καθώς και των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων». Τις ίδιες προτεραιότητες φαίνεται να βάζουν τόσο το Συμβούλιο 51, όσο και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 52, ενώ, παραδόξως, η απόσπαση των εργαζομένων δεν φαίνεται να συγκαταλέγεται μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 53. Οι παραπάνω προγραμματικές θέσεις απέδωσαν τελικά καρπούς στις 21/3/2012, οπότε και η Επιτροπή εξέδωσε μια Πρόταση για την έκδοση Κανονισμού για την άσκηση του δικαιώματος ανάληψης συλλογικής δράσης στο πλαίσιο της ελευθερίας εγκατάστασης και της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών 54 (εφεξής «Πρόταση Κανονισμού Monti II»), καθώς και μια Πρόταση για την έκδοση Οδηγίας για την επιβολή της Οδηγίας 96/71/ΕΚ σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο 50 COM (2011) 206 τελικό η Σύνοδος του Συμβουλίου «Ανταγωνιστικότητα», 30 Μαΐου Γνωμοδότηση των Federspiel, Siecker και Voles, ΙΝΤ 548, 15 Μαρτίου Αυτό προκύπτει από τα τρία Ψηφίσματα που εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μετά την έκδοση της Πράξης για την Ενιαία Αγορά, στις 6 Απριλίου 2011 και συγκεκριμένα το Ψήφισμα σχετικά με μια ενιαία αγορά για τις επιχειρήσεις και την ανάπτυξη [2010/2277(INI)], το Ψήφισμα σχετικά με την Ενιαία Αγορά για τους Ευρωπαίους [2010/2278(INI)] και το Ψήφισμα σχετικά με τη διακυβέρνηση και την εταιρική σχέση στην ενιαία αγορά [2010/2289(INI)]. 54 COM (2012) 130 τελικό, διαθέσιμη στην ηλεκτρονική διεύθυνση: 20

23 παροχής υπηρεσιών 55. Θεωρώντας ότι η Πρόταση Οδηγίας δεν θίγει ζητήματα που θα μπορούσαν ενδεχομένως να επηρεάσουν τις θέσεις του ΔΕΕ, όπως αυτές διατυπώθηκαν στο «κουαρτέτο Laval», στην παρούσα εργασία θα ασχοληθούμε κατά κύριο λόγο με την Πρόταση Κανονισμού Monti II, καθώς η τελευταία έχει ακριβώς ως σκοπό την αποσαφήνιση της αλληλεπίδρασης μεταξύ, αφενός, της άσκησης κοινωνικών δικαιωμάτων και, αφετέρου, της άσκησης της ελευθερίας εγκατάστασης και της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών, που κατοχυρώνονται στη Συνθήκη. Η Πρόταση ευθυγραμμίζεται έτσι με έναν από τους βασικούς στόχους της Συνθήκης, δηλαδή «μια κοινωνική οικονομία της αγοράς με υψηλό βαθμό ανταγωνιστικότητας», χωρίς όμως να μπορούμε να θεωρήσουμε ότι έχει ως σκοπό να μεταστρέψει τη νομολογία του Δικαστηρίου 56. Στο άρθρο 1 παρ. 2 του Κανονισμού περιλαμβάνεται η συχνά αποκαλούμενη και ως «ρήτρα Monti». Σύμφωνα με αυτήν «ο παρών κανονισμός δεν θίγει με οποιονδήποτε τρόπο την άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται στα κράτη μέλη, περιλαμβανομένου του δικαιώματος ή της ελευθερίας για απεργία ή για ανάληψη άλλων ενεργειών που καλύπτονται από τα ειδικά συστήματα εργασιακών σχέσεων στα κράτη μέλη, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο και τις εθνικές πρακτικές. Δεν θίγει επίσης το δικαίωμα διαπραγμάτευσης, σύναψης και εφαρμογής συλλογικών συμβάσεων και το δικαίωμα ανάληψης συλλογικής δράσης σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο και τις εθνικές πρακτικές». Πρόκειται ουσιαστικά για το ίδιο κείμενο με αυτό του άρθρου 2 του Κανονισμού 2679/98/ΕΚ, ενώ παρατηρείται ότι η ίδια διάταξη έχει ήδη ενσωματωθεί τόσο στην Πρόταση Κανονισμού για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (αναδιατύπωση του Κανονισμού 44/2001/ΕΚ) 57, όσο και στον 55 COM (2012) 131 τελικό, διαθέσιμη στην ηλεκτρονική διεύθυνση: 56 Βλ. την Αιτιολογική Έκθεση της Πρότασης Κανονισμού, σελ Βλ. άρθρο 85 της Πρότασης Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, COM (2010) 748 τελικό, διαθέσιμη στην ιστοσελίδα 21

24 πρόσφατα εκδοθέντα Κανονισμό για τις μακροοικονομικές ανισορροπίες 58. Σύμφωνα με το άρθρο 2 του Κανονισμού «η άσκηση της ελευθερίας εγκατάστασης και της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών που κατοχυρώνονται στη Συνθήκη σέβεται το θεμελιώδες δικαίωμα ανάληψης συλλογικής δράσης, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος ή της ελευθερίας της απεργίας και, αντιστρόφως, η άσκηση του θεμελιώδους δικαιώματος ανάληψης συλλογικής δράσης, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος ή της ελευθερίας της απεργίας, σέβεται τις εν λόγω οικονομικές ελευθερίες». Από το ίδιο το κείμενο δεν μπορούν να εξαχθούν και πολλά πρακτικά συμπεράσματα, καθώς από το γράμμα της διάταξης, προκύπτει μόνο μια υποχρέωση αμοιβαίου σεβασμού ανάμεσα στα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα και στις οικονομικές ελευθερίες, χωρίς να μπορεί να προκύψει η οποιαδήποτε ιεράρχηση. Έτσι, χρήσιμα εργαλεία μπορούν να αποτελέσουν η Αιτιολογική Έκθεση της Πρότασης και οι αιτιολογικές σκέψεις του Κανονισμού, από όπου και μπορούν να εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα, όσον αφορά την πραγματική βούληση του νομοθέτη. Συγκεκριμένα, στην Αιτιολογική Έκθεση προβλέπεται 59 ότι το άρθρο 2, ναι μεν τονίζει ότι δεν υπάρχει εγγενώς σύγκρουση μεταξύ της άσκησης του θεμελιώδους δικαιώματος για ανάληψη συλλογικής δράσης και της άσκησης των ελευθεριών εγκατάστασης και παροχής υπηρεσιών, ούτε υπερίσχυση του ενός έναντι του άλλου, αναγνωρίζει ωστόσο ότι μπορεί να ανακύψουν καταστάσεις, σε περιπτώσεις εργατικών διαφορών, στις οποίες ίσως πρέπει να βρεθεί μια ισορροπία για την άσκηση του εν λόγω δικαιώματος και των εν λόγω ελευθεριών, βάσει της αρχής της lex.europa.eu/lexuriserv/lexuriserv.do?uri=com:2010:0748:fin:el:pdf. Το ίδιο κείμενο αποτελεί περιεχόμενο και του άρθρου 1 της Πρότασης για την έκδοση Οδηγίας για την επιβολή της Οδηγίας 96/71/ΕΚ σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών. 58 Βλ. άρθρο 1 παράγραφος 3 τελευταία πρόταση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών, ΕΕ L 306 της , σελ Βλ. σελ. 14 της Πρότασης Κανονισμού. 22

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

9011/15 ΔΑ/μκρ 1 DG B 3A

9011/15 ΔΑ/μκρ 1 DG B 3A Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 4 Ιουνίου 2015 (OR. en) Διοργανικός φάκελος: 2008/0140 (CNS) 9011/15 ΕΚΘΕΣΗ Αποστολέας: Αποδέκτης: Προεδρία SOC 330 ANTIDISCRIM 6 JAI 338 MI 326 FREMP 114 Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ"

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ" Εισαγωγικός Διαγωνισμός για την Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 2014 Δείγμα Σημειώσεων για το μάθημα Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση ΠΗΓΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ & ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. Η ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΕ Η έννομη προστασία

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» Το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1995 εξέδωσε Σύσταση για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των τηλεπικοινωνιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Αναφορών 28.11.2014 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 0824/2008, του Kroum Kroumov, βουλγαρικής ιθαγένειας, η οποία συνοδεύεται από 16 υπογραφές, σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση της ισχύουσας ενωσιακής νομοθεσίας για την ισότητα και ορισμοί των βασικών εννοιών

Επισκόπηση της ισχύουσας ενωσιακής νομοθεσίας για την ισότητα και ορισμοί των βασικών εννοιών Επισκόπηση της ισχύουσας ενωσιακής νομοθεσίας για την ισότητα και ορισμοί των βασικών εννοιών Nicola Countouris Το δίκαιο της ΕΕ για την Ισότητα των Φύλων, EC/ERA Σεμινάριο για τα μέλη του Δικαστικού Σώματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ;...7 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...7 ΤΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1 Πεδίο εφαρμογής 4. Άρθρο 2 Αγωγές παραλείψεως 5. Άρθρο 3 Φορείς νομιμοποιούμενοι προς έγερση αγωγής 5. Άρθρο 4 Ενδοκοινοτικές παραβάσεις 6

Άρθρο 1 Πεδίο εφαρμογής 4. Άρθρο 2 Αγωγές παραλείψεως 5. Άρθρο 3 Φορείς νομιμοποιούμενοι προς έγερση αγωγής 5. Άρθρο 4 Ενδοκοινοτικές παραβάσεις 6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 166 της 11.6.1998 ΟΔΗΓΙΑ 98/27/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 19ΗΣ ΜΑΪΟΥ 1998 ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΓΩΓΩΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΩΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ TRADUCTION OFFICIELLE OFFICIAL TRANSLATION Νο. F.092.22/4269

ΕΠΙΣΗΜΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ TRADUCTION OFFICIELLE OFFICIAL TRANSLATION Νο. F.092.22/4269 ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Ψήφισμα CM/ResDH(2012)31 2 Εκτέλεση της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην υπόθεση Γ. Π., Ε. Κ. και Κ.Ζ. κατά Ελλάδος (Προσφυγές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Declaration on freedom of political debate in the media Greek version* ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ιακήρυξη για την Ελευθερία του Πολιτικού ιαλόγου στα Μέσα (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦ. Ε.Κ. 28/606/22.12.2011

ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦ. Ε.Κ. 28/606/22.12.2011 ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦ. Ε.Κ. 28/606/22.12.2011 Ι. Σκοπός Η Πολιτική Αποδοχών θεσπίζει το πλαίσιο και καθορίζει τις αρχές, σύμφωνα με τις οποίες η Εθνική

Διαβάστε περισσότερα

1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34

1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34 1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1.1 Δραστηριότητες Γνωριμία & συνεργασία των μελών της ομάδας γνωριμίας & σ. 19 συνεργασίας των εκπαιδευομένων ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1.1 (Ανά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Αναφορών 16.12.2014 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 0171/2012, του Klaus Träger, γερμανικής ιθαγένειας, σχετικά με διαφορετικές προθεσμίες παραγραφής στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7)

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7) C 326/266 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 26.10.2012 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7) ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΠΡΟΝΟΜΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΥΛΙΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΑ ΥΨΗΛΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ, ΕΠΕΙΔΗ τα άρθρα 343 της Συνθήκης για τη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με την τριμερή κοινωνική σύνοδο κορυφής για την ανάπτυξη και την απασχόληση

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με την τριμερή κοινωνική σύνοδο κορυφής για την ανάπτυξη και την απασχόληση ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 31.10.2013 COM(2013) 740 final 2013/0361 (APP) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την τριμερή κοινωνική σύνοδο κορυφής για την ανάπτυξη και την απασχόληση EL EL 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Ακρόαση Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Ακρόαση Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων LIBE_OJ(2011)1208_1 ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Ακρόαση Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Αρ. Πρωτ. 1290 Αθήνα 26/11/2014 Προς Συλλόγους Εκπαιδευτικών Π.Ε. ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Το Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. έχει τονίσει

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Σ.Ε.Ε. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ υπ αριθµ Αθήνα 4/1/2011 ΠΡΟΣ Τα Εργατικά Κέντρα και Οµοσπονδίες ύναµης Γ.Σ.Ε.Ε. Θέµα: Συλλογικές διαπραγµατεύσεις & Συλλογικές Συµβάσεις Εργασίας. 10 κρίσιµα σηµεία. Συνάδελφοι, Στις

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά θέματα προς συζήτηση:

Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 8. ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΚΟΙΝΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Η ανάπτυξη της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Η λήψη των αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ... 2 1. Η έννοια της μεταβολής του προσώπου του εργοδότη... 2 Πηγές... 7 Συντακτική ομάδα... 7 1 ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του παραπέμποντος δικαστηρίου

κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του παραπέμποντος δικαστηρίου ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ της 20ής Φεβρουαρίου 1979 * Στην υπόθεση 120/78, που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Hessisches Finanzgericht προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177

Διαβάστε περισσότερα

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.;

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; 1 Ενημερωτικό Σημείωμα # 04 / Απρίλιος 2011 Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; της Σύλβιας Ράντου M.Sc. στις Ευρωπαϊκές Σπουδές Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δόκιμης Ερευνήτριας Κ.Ε.ΔΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα!

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα! Ιστορική αναδρομή Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδικάτων Δημόσιων Υπηρεσιών (EPSU) αποφάσισε να προβεί στην συλλογή ενός εκατομμυρίου υπογραφών υπέρ της καθιέρωσης της ύδρευσης ως ανθρώπινου δικαιώματος στο

Διαβάστε περισσότερα

Έως 12/2010 (Ν. 3871/2010 και Ν.3899/2010)

Έως 12/2010 (Ν. 3871/2010 και Ν.3899/2010) Μεσολάβηση και Διαιτησία (ΟΜΕΔ)/ Συμφιλίωση Ρύθμιση διαδικασίας προσφυγής στον ΟΜΕΔ. Θέσπιση δυνατότητας μονομερούς προσφυγής στην μεσολάβηση και στην διαιτησία και των δύο μερών. Εξαγγελία προεδρικού

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Α. Μπαξεβάνης

Δρ. Χρήστος Α. Μπαξεβάνης Ασυνόδευτος ανήλικος &προσδιορισμός του «υπεύθυνου» κράτους («Δουβλίνο II») Με αφορμή την απόφαση του ΔΕΕ της 6 ης Ιουνίου 2013 στην υπόθεση C 648/11 MA, BT, DA κατά Secretary of State for the Home Department

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ Στην Ειδική Επιτροπή για την επεξεργασία και εξέταση του Σχεδίου Νόµου "Κύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας που τροποποιεί τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17)

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 12ης Μαρτίου 2013 σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 4 Μαρτίου 2013 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

http://hdl.handle.net/11728/6817 Downloaded from HEPHAESTUS Repository, Neapolis University institutional repository

http://hdl.handle.net/11728/6817 Downloaded from HEPHAESTUS Repository, Neapolis University institutional repository Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Law and Social Sciences http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿ ÅÁÉÀ±Êº ˆ½Éà º±¹ ı ±½ þÿ º º±, œ±á ± þÿ Á̳Á±¼¼± ¹µ ½  º±¹ ÅÁÉÀ±ÊºÌ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΓΙΑ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΛΟΓΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ --------------------- Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μια νέα συνθήκη, ένας νέος ρόλος για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές

Μια νέα συνθήκη, ένας νέος ρόλος για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές Μια νέα συνθήκη, ένας νέος ρόλος για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές Συνέλευση των περιφερειακών και των τοπικών εκπροσώπων της ΕΕ 1 Η Επιτροπή των Περιφερειών σήμερα ένας ρόλος σε πλήρη εξέλιξη «Είμαστε

Διαβάστε περισσότερα

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης 14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης Υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης στο Στρασβούργο

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC. ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 6ης Αυγούστου 2013 σχετικά με την ειδική εκκαθάριση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/57)

ECB-PUBLIC. ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 6ης Αυγούστου 2013 σχετικά με την ειδική εκκαθάριση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/57) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 6ης Αυγούστου 2013 σχετικά με την ειδική εκκαθάριση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/57) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 3 Ιουλίου 2013 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

GROSOLI ΑΠΟΦΑΣΗ TOY ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ

GROSOLI ΑΠΟΦΑΣΗ TOY ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ GROSOLI ΑΠΟΦΑΣΗ TOY ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ της 12ης Δεκεμβρίου 1973 * Στην υπόθεση 131/73, που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Tribunale του Τρέντο προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177

Διαβάστε περισσότερα

: ERA Romanian Institute of Magistracy. : Bucharest. : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar for Judges

: ERA Romanian Institute of Magistracy. : Bucharest. : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar for Judges Φορέας Υλοποίησης : ERA Romanian Institute of Magistracy Τόπος ιεξαγωγής : Bucharest Ηµεροµηνία : 22-23/4/2013 Τίτλος Σεµιναρίου : The Charter of Fundamental Rights of the European Union in Practice: Seminar

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 14.6.2014 L 175/9 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 634/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 13ης Ιουνίου 2014 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1126/2008 για την υιοθέτηση ορισμένων διεθνών λογιστικών προτύπων σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 11.11.2011

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 11.11.2011 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Νομικών Θεμάτων 11.11.2011 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο και την αναγνώριση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 20.11.2012 COM(2012) 697 τελικό 2012/0328 (COD) C7-0385/12 Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για προσωρινή παρέκκλιση από την οδηγία 2003/87/ΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης 1 Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Μερικά απλά λόγια για την κρίση Η κρίση ξεκίνησε στις ΗΠΑ το 2008

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1 ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ AF/CE/LB/el 1 Οι πληρεξούσιοι: ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 17ης Φεβρουαρίου 2012

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 17ης Φεβρουαρίου 2012 EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 17ης Φεβρουαρίου 2012 σχετικά με τους όρους των τίτλων έκδοσης ή εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου (CON/2012/12) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 2

Διαβάστε περισσότερα

LEGAL INSIGHT. Γιώργος Ψαράκης ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2015

LEGAL INSIGHT. Γιώργος Ψαράκης ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2015 LEGAL INSIGHT ΕΛΕΓΧΟΣ ΡΕΥΣΤΩΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΩΝ (ΜΕΤΡΗΤΩΝ) ΠΟΥ ΕΙΣΕΡΧΟΝΤΑΙ Ή ΕΞΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ Ε.Ε. Γιώργος Ψαράκης Βάσει κοινοτικής και εθνικής νομοθεσίας κάθε εξερχόμενο ή εισερχόμενο στην Ε.Ε. φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ τ ο υ Υ π ο υ ρ γ ε ί ο υ Ο ι κ ο ν ο μ ί α ς, Υ π ο δ ο μ ώ ν, Ν α υ τ ι λ ί α ς κ α ι Το υ ρ ι σ μ ο ύ μ ε τ η ν Αν ε ξά ρ τ η τ η Α ρ χ ή «Σ υ ν ή γ ο ρ ο ς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2.6.2015 L 135/29 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ ΓΡΑΜΜΗ (ΕΕ) 2015/856 ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 12ης Μαρτίου 2015 για τον καθορισμό των αρχών πλαισίου δεοντολογίας του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (ΕΚΤ/2015/12)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 17.9.2015 COM(2015) 460 final 2015/0218 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Σχετικά με την εφαρμογή έκτακτων αυτόνομων εμπορικών μέτρων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. για την εισαγωγή στην Ένωση γεωργικών προϊόντων καταγωγής Τουρκίας (κωδικοποίηση)

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. για την εισαγωγή στην Ένωση γεωργικών προϊόντων καταγωγής Τουρκίας (κωδικοποίηση) ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 24.9.2014 COM(2014) 586 final 2014/0272 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την εισαγωγή στην Ένωση γεωργικών προϊόντων καταγωγής Τουρκίας

Διαβάστε περισσότερα

Συνθήκη της Λισαβόνας

Συνθήκη της Λισαβόνας Συνθήκη της Λισαβόνας Α. Εισαγωγή Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχηγοί των είκοσι επτά χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Με τη Συνθήκη τροποποιούνται οι δύο βασικές Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Βρυξέλλες, 26-X-2004 E(2004) 4287

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Βρυξέλλες, 26-X-2004 E(2004) 4287 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 26-X-2004 E(2004) 4287 Θέµα: Κρατικές ενισχύσεις/ελλάδα Ενίσχυση αριθ. N 132/04 Πρόγραµµα ενισχύσεων FROST (δυσµενείς καιρικές συνθήκες κατά την περίοδο από 12 έως 15 Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 126 Έκδοση στην ελληνική γλώσσα Νομοθεσία 58ο έτος 21 Μαΐου 2015 Περιεχόμενα I Νομοθετικές πράξεις ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ Κανονισμός (ΕΕ) 2015/779 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την παράταση της περιόδου ανάκαμψης σε περίπτωση έκτακτων αντίξοων καταστάσεων

Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την παράταση της περιόδου ανάκαμψης σε περίπτωση έκτακτων αντίξοων καταστάσεων EIOPA-BoS-15/108 EL Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την παράταση της περιόδου ανάκαμψης σε περίπτωση έκτακτων αντίξοων καταστάσεων EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΕΣ ΗΛΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ

ΚΟΙΝΕΣ ΗΛΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΚΟΙΝΕΣ ΗΛΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΚΟΙΝΗ ΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΗ ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τα συµβαλλόµενα µέρη τονίζουν τη σηµασία της έγκαιρης

Διαβάστε περισσότερα

της επαγγελματικής ελευθερίας και της προστασίας του ανταγωνισμού. Διατάξεις πο υ

της επαγγελματικής ελευθερίας και της προστασίας του ανταγωνισμού. Διατάξεις πο υ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Θέμα : Η απελευθέρωση του ιατρικού επαγγέλματος. Έγκριση των καταστατικών ιατρικών εταψειών από το ΔΙ του ΙΣΑ. Η νέα εγκύκλιος και οι περαιτέρω δυνατότητες. (α)

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου xna Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΠΟΘΕΣΗΣ Δελτίο διαμονής πολίτη τρίτης χώρας που είναι σύζυγος πολίτη χώρας μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Χειριστές:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 10.9.2014 SWD(2014) 274 final ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ που συνοδεύει το έγγραφο Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΜΝΗΜΟΝΙΟΥ

ΟΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΜΝΗΜΟΝΙΟΥ ΟΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΜΝΗΜΟΝΙΟΥ Dr. Antonis Metaxas, Managing Partner, M & A Law Firm Lecturer of EU Law, University of Athens Εισαγωγή Δομή Παρουσίασης I. Η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ (MIFID)

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ (MIFID) Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ (MIFID) Χρήστος Βλ. Γκόρτσος Επίκουρος Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου, Πάντειο Πανεπιστήμιο Αθηνών Γενικός Γραμματέας ΕΕΤ Μάρτιος 2007 1 ΠΙΝΑΚΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 2232/96 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 28ης Οκτωβρίου 1996 σχετικά µε τη θέσπιση κοινοτικής διαδικασίας για τις αρωµατικές ύλες που χρησιµοποιούνται ή προορίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 1 Ο ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ... 5 ΦΥΣΗ ΣΣΕ...

ΜΕΡΟΣ 1 Ο ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ... 5 ΦΥΣΗ ΣΣΕ... Πίνακας περιεχομένων ΜΕΡΟΣ 1 Ο ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ... 5 ΦΥΣΗ ΣΣΕ... 6 ΕΙΔΗ ΣΣΕ ΚΑΙ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΣΥΝΑΨΗΣ ΤΟΥΣ...

Διαβάστε περισσότερα

21.12.2004 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 373/37

21.12.2004 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 373/37 21.12.2004 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 373/37 ΟΔΗΓΙΑ 2004/113/ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 13ης Δεκεμβρίου 2004 για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στην πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 10 Μαρτίου 2015 (OR. en)

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 10 Μαρτίου 2015 (OR. en) Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 10 Μαρτίου 2015 (OR. en) Διοργανικός φάκελος: 2014/0258 (NLE) 6731/15 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Θέμα: SOC 149 EMPL 76 MIGR 12 JAI 148 ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 11.6.2013 COM(2013) 404 final 2013/0185 (COD) C7-0170/13 Πρόταση ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με ορισμένους κανόνες που διέπουν τις αγωγές

Διαβάστε περισσότερα

MARKT/2094/01 EL Orig. EN E-ΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

MARKT/2094/01 EL Orig. EN E-ΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ MARKT/2094/01 EL Orig. EN E-ΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Σκοπός του εγγράφου Το παρόν έγγραφο περιγράφει την τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά το ηλεκτρονικό εµπόριο και τις χρηµατοπιστωτικές υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Λίνα Παπαδοπούλου Επ Καθ Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή, ΑΠΘ [Σύνδεση με τα προηγούμενα] Η τυπική υπεροχή του Σ ως θεμέλιο του ελέγχου της συνταγματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:

18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4430, 21.2.2014 Ν. 18(Ι)/2014 18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ: L. 280, 26.10.2010,

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών Ημερίδα της 30.3.2015 Ζητήματα Φορολογικού Δικαίου

Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών Ημερίδα της 30.3.2015 Ζητήματα Φορολογικού Δικαίου Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών Ημερίδα της 30.3.2015 Ζητήματα Φορολογικού Δικαίου Η αρχή της αναδρομικής εφαρμογής του ηπιότερου νόμου περί φορολογικών κυρώσεων Ι. Δημητρακόπουλος Πάρεδρος Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Συγχρηματοδότηση από το Κοινοτικό Πρόγραμμα PROGRESS

Συγχρηματοδότηση από το Κοινοτικό Πρόγραμμα PROGRESS Συγχρηματοδότηση από το Κοινοτικό Πρόγραμμα PROGRESS Η αρχή της ίσης μεταχείρισης και της μη διάκρισης κατά το ευρωπαϊκό και το ελληνικό δίκαιο Κομοτηνή 10,11 & 12 Μαρτίου 2010 1η ΗΜΕΡΑ Τετάρτη, 10 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

(EEL 280/29.10.1994) την απόκτηση δικαιώματος χρήσης ενός ή περισσοτέρων ακινήτων υπό καθεστώς χρονομεριστικής

(EEL 280/29.10.1994) την απόκτηση δικαιώματος χρήσης ενός ή περισσοτέρων ακινήτων υπό καθεστώς χρονομεριστικής 5. ΟΔΗΓΙΑ 94/47/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 26ης Οκτωβρίου 1994 περί της προστασίας των αγοραστών ως προς ορισμένες πλευρές των συμβάσεων που αφορούν την απόκτηση δικαιώματος

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες γραμμές για τα όρια των συμβάσεων

Κατευθυντήριες γραμμές για τα όρια των συμβάσεων EIOPA-BoS-14/165 EL Κατευθυντήριες γραμμές για τα όρια των συμβάσεων EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel. + 49 69-951119-20; Fax. + 49 69-951119-19; email: info@eiopa.europa.eu

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΘΕΜΑ: Νομική αξιολόγηση των διατάξεων του σχεδίου νόμου για τις προτεινόμενες «Ρυθμίσεις για την εξυγίανση του Ειδικού Λογαριασμού του άρθρου 40 ν. 2773/1999 και λοιπές διατάξεις»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2015/2107(INI) 29.5.2015

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2015/2107(INI) 29.5.2015 EΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 29.5.2015 2015/2107(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με το στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Πρόσβαση αναγνωρισμένων πολιτικών προσφύγων σε Ι.Ε.Κ. (Αναφορά υπ αρ. πρωτ: 14976/2008) Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Χειριστής: Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ JEAN MONNET Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ-ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΤΑ ΕΘΝΙΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ JEAN MONNET Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ-ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΤΑ ΕΘΝΙΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ JEAN MONNET ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ JEAN MONNET ΘΕΜΑ : Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ-ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΤΑ ΕΘΝΙΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ Δρ.Σωκρ.Καπλάνης ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΜΑΪΟΣ 2001 Η Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Η Π Ο Λ Ι Τ Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 14.6.2014 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 183/5 Ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνερχομένων στα πλαίσια του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2014/2236(INI) 15.4.2015

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2014/2236(INI) 15.4.2015 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 15.4.2015 2014/2236(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με την κοινωνική επιχειρηματικότητα και την κοινωνική καινοτομία στην καταπολέμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2005 Αριθ.Πρωτ.: 893 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 2α Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 5.3.2014 COM(2014) 117 final 2014/0064 (CNS) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με την οποία επιτρέπεται στην Πορτογαλία η εφαρμογή μειωμένου συντελεστή ειδικού φόρου κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Οδικές μεταφορές: διεθνείς μεταφορές και ενδομεταφορές

Οδικές μεταφορές: διεθνείς μεταφορές και ενδομεταφορές Οδικές μεταφορές: διεθνείς μεταφορές και ενδομεταφορές Μετά από την έγκριση διαφόρων ευρωπαϊκών νομοθετικών πράξεων, τόσο οι διεθνείς οδικές μεταφορές όσο και οι εμπορευματικές και επιβατικές ενδομεταφορές

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Περιοδικό ΕΠΙΛΟΓΗ Ιούνιος 2008. Η επικείμενη αναθεώρηση του κοινοτικού δικαίου για την έκδοση και διαχείριση ηλεκτρονικού χρήματος

Οικονομικό Περιοδικό ΕΠΙΛΟΓΗ Ιούνιος 2008. Η επικείμενη αναθεώρηση του κοινοτικού δικαίου για την έκδοση και διαχείριση ηλεκτρονικού χρήματος Οικονομικό Περιοδικό ΕΠΙΛΟΓΗ Ιούνιος 2008 Η επικείμενη αναθεώρηση του κοινοτικού δικαίου για την έκδοση και διαχείριση ηλεκτρονικού χρήματος Του Κωνσταντίνου Τασάκου Ph. D, Ειδικού Συμβούλου Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

31987L0343. EUR-Lex - 31987L0343 - EL. Avis juridique important

31987L0343. EUR-Lex - 31987L0343 - EL. Avis juridique important Avis juridique important 31987L0343 Οδηγία 87/343/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1987 για την τροποποίηση, όσον αφορά την ασφάλιση πιστώσεων και εγγυήσεων, της οδηγίας 73/239/ΕΟΚ περί συντονισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Αναφορών 27.2.2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα : Αναφορά 0881/2012, του/της M. Livcane, λετονικής ιθαγένειας, εξ ονόματος της οργάνωσης «Biedriba Lauberiete Ozolmuiza»,

Διαβάστε περισσότερα

6353/1/13 REV 1 ADD 1 ΑΒ/γπ 1 DQPG

6353/1/13 REV 1 ADD 1 ΑΒ/γπ 1 DQPG ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 16 Μαΐου 2013 (15.05) (OR. en) Διοργανικός φάκελος: 2011/0137 (COD) 6353/1/13 REV 1 ADD 1 UD 39 PI 19 COMER 22 CODEC 317 PARLNAT 111 ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Θέμα:

Διαβάστε περισσότερα