ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ"

Transcript

1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Σούλα Οικονομίδου Genette: «εν υπάρχει αθώα μετατροπή μετατροπή, δηλαδή, που να μην μεταβάλλει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τη σημασία του υπο-κειμένου της.» Palimpsestes, Paris, Seuil, 1982, σ.27 Καθώς διαβάζουμε, μεγαλώνοντας, όλο και περισσότερα κείμενα, ανακαλύπτουμε όλο και περισσότερους δεσμούς μεταξύ τους αντηχήσεις, παραλληλίες, σημεία σύγκλισης και σύγκρισης. Πέφτουμε έτσι πάνω στο αόρατο δίχτυ της διακειμενικότητας, της συγχρονικής και διαχρονικής, δηλαδή, σχέσης συνύπαρξης και επικοινωνίας που συνδέει τα κείμενα τόσο κατά τη δημιουργία τους όσο και κατά την ανάγνωσή τους. (Ζερβού, 1996:166) Αυτοί οι διακειμενικοί δεσμοί, οι οποίοι συνδέουν τα λογοτεχνικά κείμενα όχι μόνον μεταξύ τους αλλά και με όλα τα πολιτισμικά προϊόντα κινηματογραφικά και θεατρικά έργα, πίνακες ζωγραφικής, μουσικές συνθέσεις - παίρνουν πολλές μορφές: η Ζερβού διακρίνει τέσσερις βασικές: α. την εγγραφή ενός κειμένου μέσα σε ένα άλλο υπό μορφή αποσπασμάτων ή αναφορών, β. τη διασκευή ενός κειμένου, όπως π.χ οι διασκευές των επών του Ομήρου των επών του Ομήρου, της Αγίας Γραφής ή των μεγάλων κλασσικών μυθιστορημάτων του 19ου αιώνα, γ. τη μεταγραφή ενός κειμένου, το οποίο μπορεί να υπονομευθεί, να αντικρουστεί ή και να αντιστραφεί εντελώς και τέλος δ. την πλήρη μετουσίωση ενός κειμένου, το οποίο μπορεί να γίνει κινηματογραφική ταινία, θεατρικό έργο, πολιτική αφίσα, διαφήμιση, γελοιογραφία κ.α. (ibid.: 172,173). Είναι εύλογο ότι μπορούμε να έχουμε δευτερογενή έργα που να ανήκουν ταυτοχρόνως σε περισσότερες της μίας από τις παραπάνω κατηγορίες, όπως, για παράδειγμα, μία διασκευή, ή και μία μεταγραφή ακόμη ενός αφετηριακού / αρχικού κειμένου η οποία εγγράφει και αποσπάσματα από αυτό. Ο παρών τόμος είναι αφιερωμένος αποκλειστικά στις διασκευές, στο ευρύ πλαίσιο των οποίων μπορούμε να συμπεριλάβουμε και τις μεταφράσεις. Πιο συγκεκριμένα, είναι αφιερωμένος στις διασκευές που απευθύνονται σε ένα παιδικό κοινό για το οποίο άλλοτε προσαρμόζουν έργα που γράφηκαν για ή λέγονταν σε ενήλικες και άλλοτε επαναφηγούνται παλαιότερα έργα παιδικής λογοτεχνίας. Συνειδητά, λόγω χώρου, δεν καλύπτουμε την άλλη πλευρά του νομίσματος των διασκευών, δηλαδή τις μεταγραφές ή τις «οικειοποιήσεις» (appropriations) για ενήλικες έργων παιδικής λογοτεχνίας, οι οποίες αποτελούν από μόνες τους ένα εξαιρετικά ευρύ και πολύμορφο αντικείμενο ανάλυσης. Γι αυτές τις μεταγραφές /οικειοποιήσεις έγραψε καιρό πριν η Αλεξάνδρα Ζερβού, 7

2 θυμίζοντάς μας ότι «συναντούμε το μυστηριώδη Πρίγκιπα Νέμο στον Μεγάλο Ανατολικό του Εμπειρίκου, τη μικρή Αλίκη στην ποίηση της Νανάς Ησαΐα, το «Μικρό Πρίγκιπα» του A. De Saint Exypery στη λόγια κι ονειρική αφηγηματική του Σ. Ξεφλούδα», ακριβώς επειδή «τα φαντάσματα των παιδικών χρόνων δεν εγκαταλείπουν ποτέ δημιουργούς και αναγνώστες.» (ibid.:119) Αρκεί σ αυτό το σημείο να παρατηρήσω συμπερασματικά ότι οι διασκευές, προς όποια κατεύθυνση και αν κινούνται - από ή προς την λογοτεχνία των παιδιών και των ενηλίκων, φωτίζουν την διαρκή σχέση και αλληλεπίδραση μεταξύ των δύο αυτών χώρων, οι οποίοι «διαχωρίζονται, αλλά αλληλοτροφοδοτούνται κι εμπλουτίζονται αμοιβαία σ ένα αέναο παιχνίδι αποχωρισμού και συνάντησης.» (ibid.:115) Στα άρθρα που συγκαταλέγονται στον παρόντα τόμο ερευνώνται θέματα όπως τα θεωρητικά προβλήματα που εγείρει το φαινόμενο της διασκευής, οι πολλαπλές μεταμορφώσεις που μπορεί να υποστεί ένα αφετηριακό έργο ή προ-κείμενο κατά την διασκευή του, οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται για την διασκευή, όπως και οι ιδιαίτερες τροπές που παίρνει το φαινόμενο της διασκευής όταν αφορά το πέρασμα από ενήλικο σε παιδικό αναγνωστικό κοινό, όπως για παράδειγμα, η παιδαγωγική δεοντολογία / λογοκρισία. Πιο συγκεκριμένα, το άρθρο της κ. Ζερβού επικεντρώνεται σε μία ιστορική αλλά και συγχρόνως θεωρητική επισκόπηση των διασκευών για παιδιά, ενώ το άρθρο της κ. Γαβριηλίδου αφορά την διαδικασία της μετάφρασης και αναλύει τους τρόπους με τους οποίους η μετάφραση διασκευάζει στην ουσία το αρχικό κείμενο καθώς το μεταφέρει στους πολιτισμικούς και ιδεολογικούς κώδικες μιας διαφορετικής γλώσσας. Τα υπόλοιπα άρθρα που συγκαταλέγονται στον παρόντα τόμο διακρίνονται σε τέσσερις ενότητες. Στην πρώτη περιλαμβάνονται τα άρθρα της κ. Κανατσούλη, της κ. Καπλάνογλου και της κ. αμιανού τα οποία επικεντρώνονται στις ιδιαιτερότητες που παρουσιάζουν οι λογοτεχνικές διασκευές έργων του λαϊκού πολιτισμού όπως είναι τα λαϊκά παραμύθια και οι παραδόσεις. Στην δεύτερη, τα άρθρα της κ. Γιαννικοπούλου και της κ. Οικονομίδου τα οποία εστιάζουν στην διασκευαστική δύναμη που έχουν οι εικόνες όταν προστίθενται σε κείμενα που δεν γράφηκαν για να εικονογραφηθούν. Στην τρίτη ενότητα περιλαμβάνονται τα άρθρα της κ. Καλκάνη και της κ. Μουλά τα οποία στρέφονται στις διασκευές αρχαίων τραγωδιών αλλά και κωμωδιών του Αριστοφάνη και αναλύουν τους τρόπους με τους οποίους αυτές αλλάζουν μορφή και συχνά και ιδεολογικό περιεχόμενο όταν απευθύνονται σε ένα παιδικό κοινό. Τέλος, μία τέταρτη ενότητα αποτελούν τα άρθρα τριών δημιουργών διασκευών, δηλαδή, δύο εικονογράφων, του κ. Χαμπή Τσαγκάρη και του κ. Σβετλίν Βασίλεβ και ενός συγγραφέα- διασκευαστή, του κ. Κώστα Πούλου: οι δύο πρώτοι καταθέτουν την προσωπική εμπειρία τους ως εικαστικοί που έχουν συστηματικά ασχοληθεί με διασκευασμένα κείμενα για παιδιά, ενώ ο κ. Πούλος παρουσιάζει την δική του άποψη ως συγγραφέας πολλών διασκευών και αποδόσεων για παιδιά κλασσικών κειμένων ελληνικής λογοτεχνίας, όπως για παράδειγμα, διηγημάτων του Βιζυηνού και του Καρκαβίτσα. 8

3 Στις σελίδες που ακολουθούν καταθέτω ορισμένα θεωρητικά προλεγόμενα που αφήνουν να διαφανεί το θεωρητικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο εντάσσονται οι μελέτες που ακολουθούν. Η μελέτη των διασκευών, και ιδιαίτερα των διασκευών για παιδιά, είναι στην ουσία μία μελέτη «της λογοτεχνικότητας της λογοτεχνίας» (Sanders, 2006:1). Πράγματι, καθώς μελετούμε τις διασκευές λογοτεχνικών έργων βρισκόμαστε μοιραία αντιμέτωποι με το ευρύ ζήτημα του «πώς η τέχνη παράγει τέχνη ή του πώς η λογοτεχνία παράγεται από λογοτεχνία» (ibid.). Το κατά πόσον είναι αυθεντικό ένα δευτερογενές έργο, ή το αν υπάρχει, εντέλει, απόλυτα αυθεντικό έργο τέχνης, είναι κεντρικά ερωτήματα που γεννήθηκαν από τους ευρύτερους προβληματισμούς του μεταμοντερνισμού και βρέθηκαν, όπως μας θυμίζει η Julie Sanders, στο προσκήνιο της λογοτεχνικής θεωρίας και κριτικής τις τελευταίες δεκαετίες του εικοστού αιώνα. Οι συγκλίνουσες απόψεις γνωστών θεωρητικών αμφισβήτησαν την ιδέα της αυθεντικότητας: ο Edward Said υποστήριξε ότι «ο συγγραφέας σκέφτεται λιγότερο το να γράφει αυθεντικά και περισσότερο το να ξανα-γράφει» (Said, 1983: 135, στο Sanders: 2006), ο Jacques Derrida ότι «η επιθυμία του να γράψεις είναι η επιθυμία να αρχίσεις κάτι καινούργιο με όλα εκείνα που δέχεσαι» (Derrida, 1985: 157, στο Sanders: 2006) ενώ ο Roland Barthes διετύπωσε το ίδιο επιχείρημα με πιο απόλυτο τρόπο λέγοντας ότι «κάθε κείμενο είναι ένα διακείμενο» (Barthes, 1981:39, στο Sanders: 2006), υπονοώντας ότι τα έργα που προέρχονται από προηγούμενες ή από άλλες κουλτούρες ήταν και είναι πάντα παρόντα σε κάθε λογοτεχνία. Η αμφισβήτηση της αυθεντικότητας ως πρωταρχικής αξίας ενός λογοτεχνικού έργου και ταυτοχρόνως η αποδοχή της διακειμενικότητας ως ενός πλέγματος σχέσεων που είναι αδύνατον για τον δημιουργό να αποφύγει, έδωσε κύρος σε δευτερογενή έργα, όπως οι διασκευές ή οι παρωδίες, τις οποίες παλαιότερα ακολουθούσε το στίγμα των άνευ λογοτεχνικής αξίας μιμητικών έργων. Σήμερα, είναι κοινώς αποδεκτό από τους θεωρητικούς της λογοτεχνίας που έχουν ασχοληθεί με την μετάφραση, την διασκευή ή την μεταγραφή ότι τα δευτερογενή έργα υπερβαίνουν, κατά κανόνα, την απλή μίμηση. Αποτελούν νέα έργα εφόσον προσθέτουν, συμπληρώνουν, ανανεώνουν ή και ανατρέπουν τα αρχικά. Γι αυτό και η πιστότητα στο αφετηριακό έργο είναι, όπως υποστηρίζει η Sanders ( 2006: 20), το έσχατο κριτήριο για την αξιολόγηση μιας διασκευής. Αντίθετα, οι πιο δημιουργικές περιπτώσεις διασκευής και μεταγραφής /οικειοποίησης είναι κατά κανόνα εκείνες που, αντί να μείνουν πιστές στο αφετηριακό έργο, συνειδητά το αμφισβητούν ή και το υποσκάπτουν. Η περίπτωση των διασκευών για παιδιά, παρ όλο που μοιραία επηρεάστηκε από τις παραπάνω εξελίξεις στην θεωρία και κριτική της λογοτεχνίας, αποτέλεσε και αποτελεί μία ιδιαίτερη περίπτωση. Ο κύριος λόγος γι αυτό είναι ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, οι διασκευές αυτές έχουν de facto μία διαφορετική στόχευση: επιδιώκουν να «μεταπλάσουν σε απλούστερη μορφή την λογοτεχνία για ενήλικες ώστε να προσεγγίσουν και να 9

4 συγκινήσουν ένα διαφορετικό, μικρότερης ηλικίας, κοινό» (Καλκάνη, 2004:11, η έμφαση δική μου), το οποίο δεν διαθέτει ούτε την αναγνωστική ευχέρεια, ούτε την εμπειρία λογοτεχνικών αναγνωσμάτων που έχει ένα ενήλικο κοινό. Είναι όμως η συγκίνηση του νεαρού αναγνωστικού κοινού ένας στόχος που να εξηγεί τον τόσο μεγάλο αριθμό διασκευών για παιδιά που κυκλοφορούν γύρω μας; Ας αναλογιστούμε τις ελληνικές μόνο διασκευές: τα έπη του Ομήρου, οι μύθοι του Αισώπου, οι κωμωδίες του Αριστοφάνη, αρχαίοι ελληνικοί μύθοι και ηρωικές ιστορίες, ιστορίες από την Αγία Γραφή, θρύλοι, λαϊκά παραμύθια, και κλασσικά έργα λογοτεχνίας συγκροτούν ένα εξαιρετικά μεγάλο φάσμα αρχικών / αφετηριακών έργων που διασκευάσθηκαν αλλά και εξακολουθούν να διασκευάζονται για παιδιά. Ο βασικός λόγος, θα υποστήριζα, που όλο αυτό το ανομοιογενές υλικό εξακολουθεί να διασκευάζεται είναι ότι οι διασκευές θεωρούνται χρήσιμες. 1 ιότι, όπως υποστηρίζει η Ελένη Καλκάνη, μελετώντας τις διασκευές των κωμωδιών του Αριστοφάνη για παιδιά, τα αφετηριακά έργα, στα οποία οι διασκευαστές συστηματικά επιστρέφουν, θεωρούνται έργα που κατεξοχήν «περιέχουν και μπορούν να μεταδώσουν στα παιδιά συμπυκνωμένη γνώση και σοφία και σημαντικές διαχρονικές αξίες του πολιτισμού μας, πνευματικές, ηθικές, κοινωνικές και αισθητικές.» (Καλκάνη, 2004:11) Αναφερόμενη ειδικότερα στις διασκευές κλασσικών έργων, μας θυμίζει ότι σ αυτές αποδόθηκε από τον Soriano μία κατ αρχήν μορφωτική λειτουργία, καθώς θεωρήθηκαν ως μέσα εκλαΐκευσης της γνώσης στα πλαίσια του εκδημοκρατισμού της εκπαίδευσης. Σήμερα, όμως, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για έργα τα οποία ανήκουν στην εθνική λογοτεχνία των αναγνωστών, οι διασκευές θεωρούνται χρήσιμες για έναν άλλο λόγο: διότι φέρνουν τους νεαρούς αναγνώστες σε επαφή με την εθνική πολιτισμική τους κληρονομιά. Με αυτόν τον τρόπο τους καλούν να εκτιμήσουν τα έργα της όχι μόνον ως έργα τέχνης αλλά και ως μνημεία εθνικού πολιτισμού, συμβάλλοντας έτσι και στη διατήρηση και διαιώνιση του εκάστοτε ισχύοντος εθνικού λογοτεχνικού κανόνα. (Καλκάνη, 2004:61) Παράλληλα, όμως, όπως παρατηρεί η Κανατσούλη (2002α:141), οι διασκευές θεωρούνται χρήσιμες επειδή είναι δυνατόν να λειτουργήσουν ως μέσα ευκολότερης πρόσβασης στο πρωτότυπο αργότερα, καθώς μπορεί να ξυπνήσουν το ενδιαφέρον των νεαρών αναγνωστών γι αυτό. Ωστόσο, το πρόβλημα με την εύκολη πρόσβαση των νεαρών αναγνωστών σε κλασσικά έργα λογοτεχνίας είναι ότι ενδεχομένως πολλοί αποδέκτες θα αρκεστούν στα διασκευασμένα έργα και δεν θα επιστρέψουν ποτέ στα αφετηριακά. Πρόκειται, όπως επισημαίνει η Καλκάνη, για «το παράδοξο της διασκευής, η οποία λειτουργεί ταυτόχρονα συντηρητικά και φυγόκεντρα ως προς το αρχικό, αφετηριακό έργο.» (2004:61) Ένας τελευταίος, αλλά όχι έσχατος, λόγος για τον οποίο οι διασκευές θεωρούνται 1 Θα πρόσθετα, μάλιστα, ότι η παράμετρος της χρησιμότητας παρεμβάλλεται στην κριτική όλων των ειδών παιδικής λογοτεχνίας. Όπως υποστηρίζει ο Peter Hunt, «στην κριτική των βιβλίων για παιδιά, το «σε τι χρησιμεύει;» είναι συχνά το καθοριστικό ερώτημα.» Βλ. Introduction: The World of Children s Literature Studies στο Hunt, Peter (1999). Understanding Children s Literature, London and New York: Routledge, σ

5 χρήσιμες για παιδιά αναγνώστες είναι ότι, όπως θίχτηκε παραπάνω, χρησιμοποιούν το αρχικό κείμενο ως όχημα για την μεταβίβαση συγκεκριμένων ιδεολογιών στους αναγνώστες τους. Ένα διασκευασμένο κείμενο μπορεί να αναπαράγει τις ιδεολογίες που είναι εγγεγραμμένες στο αρχικό ή μπορεί να παράγει νέες, εναλλακτικές ή ακόμη και αντιθετικές προς το αρχικό κείμενο ιδεολογικές θέσεις, οι οποίες συνδέονται αναπόφευκτα με το κοινωνικο-πολιτισμικό πλαίσιο που ισχύει στον χωροχρόνο της διασκευής. Τί είναι όμως η διασκευή; Πολλοί ορισμοί έχουν κατά καιρούς δοθεί στο ρήμα «διασκευάζω» (Καλκάνη, 2004: 19-24). Εγώ θα χρησιμοποιήσω εδώ τον σχετικά πρόσφατο ορισμό που συναντάται στο Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1998) σύμφωνα με τον οποίο «διασκευάζω» σημαίνει «αλλάζω κάτι ώστε να είναι κατάλληλο για ορισμένη άλλη χρήση ή να ικανοποιεί ορισμένες ανάγκες», διότι το περιεχόμενό του υποδηλώνει με σχετική ακρίβεια τη λειτουργία της διασκευής, όπως αυτή διακρίνεται στους ορισμούς σύγχρονων μελετητών του διασκευαστικού φαινομένου. (ενδεικτικά, Shavit: 1986, Stephens & McCallum: 1998, Sanders: 2006). Πιο αναλυτικά, η διασκευή, η οποία, όπως προανέφερα, υπάγεται στην ευρύτερη κατηγορία των διακειμενικών σχέσεων μεταξύ κειμένων, είναι μία δημιουργική διαδικασία παραγωγής λογοτεχνικών έργων, διαφόρων ειδών, από κάποια αρχικά, αφετηριακά κείμενα. Αναφερόμενη συγκεκριμένα στην περίπτωση όπου αφετηριακά έργα για ενήλικες διασκευάζονται για παιδιά, η Καλκάνη μας δίνει έναν εμπεριστατωμένο ορισμό: «Πρόκειται», υποστηρίζει, «για μία διαδικασία «μεταφύτευσης» και ταυτόχρονα προσαρμογής μιας αρχικής υπόθεσης για ενήλικους ενός άλλου καιρού σε ιδεολογικά ρεύματα ή πρότυπα μιας μεταγενέστερης κοινωνίας, καθώς και σε τρέχουσες αντιλήψεις για το πώς «πρέπει» να είναι φτιαγμένο ένα κείμενο για παιδιά.» (2004: 51) Οι συνηθέστερες τεχνικές που χρησιμοποιούνται για τις διασκευές, γενικώς, είναι η παράλειψη, η προσθήκη και η αλλαγή είδους. Αναφερόμενη συγκεκριμένα στις διασκευές για παιδιά, η Ζερβού σημειώνει ότι η παράλειψη στη συνηθέστερη μορφή της αφαιρεί οτιδήποτε δεν θα γινόταν κατανοητό από ένα παιδί και άρα ταυτίζεται με ένα είδος απλοποίησης. Εξίσου συχνά, αφαιρεί οτιδήποτε θεωρείται άτοπο για παιδιά από πλευράς ιδεολογικών συμφραζομένων, οπότε ταυτίζεται με την παιδαγωγική λογοκρισία. Η προσθήκη, αντιθέτως, η οποία επίσης στοχεύει στο να προσαρμόσει το αφετηριακό κείμενο στα μέτρα του παιδικού αναγνωστικού κοινού, είναι, όπως υποστηρίζει, πιο καταλυτική από την παράλειψη: έχοντας συνήθως την μορφή επεξηγηματικού σχολιασμού, «δικαιολογεί πρόσωπα και γεγονότα, αποδίδει προθέσεις και κίνητρα, οδηγώντας κάποτε σε μία τρομακτική αλλοίωση». (Ζερβού,1997: 123) Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η διασκευή κάνει χρήση μιας διαδικασίας που υπάγεται στην κατηγορία της αλλαγής είδους, το διασκευασμένο έργο προσαρμόζεται στους κανόνες και τις συμβάσεις που διέπουν το νέο ειδολογικό πλαίσιο στο οποίο εγγράφεται. 11

6 Έτσι, μία θεατρική διασκευή ενός παραμυθιού καθορίζεται από άλλες συμβάσεις απ ότι μία κειμενική διασκευή του και μία ποιητική διασκευή από άλλες συμβάσεις απ ότι μία σε πεζό λόγο. Εντός ενός συγκεκριμένου ειδολογικού πλαισίου όμως, οι αισθητικές και στιλιστικές επιλογές του κάθε δημιουργού- διασκευαστή θα διαφοροποιήσουν σε μεγάλο βαθμό και τις αισθητικές παραμέτρους μίας διασκευής, γεγονός που διακρίνεται ιδιαίτερα σε περιπτώσεις διαφορετικών διασκευών του ίδιου αφετηριακού έργου. Ένας σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο διασκευάζεται ένα κείμενο είναι το φορτίο που αυτό φέρει στη διαδρομή του από το παρελθόν μέχρι την στιγμή της διασκευής του. Το κύρος, για παράδειγμα, που περιβάλλει τα έπη του Ομήρου ή μία Αριστοφανική κωμωδία και άρα η θέση που αυτά κατέχουν, ως μνημεία εθνικής κουλτούρας, στην ελληνική παιδεία θα επηρεάσουν καθοριστικά την προσέγγιση του δημιουργού-διασκευαστή. Θα επηρεάσει επίσης καθοριστικά την προσέγγισή του το ιδεολογικό φορτίο των αφετηριακών κειμένων, το οποίο παραδίδεται, κατά κανόνα, ως αδιαμφισβήτητο. Οι Stephens και McCallum διατυπώνουν το ίδιο επιχείρημα ως εξής: «[Τα αφετηριακά κείμενα] φτάνουν στους διασκευαστές με προκαθορισμένους ορίζοντες προσδοκιών και με τις αξίες τους και τις ιδέες τους για τον κόσμο ήδη νομιμοποιημένες». (1998: 6) Θα υποστήριζα μάλιστα ότι ακριβώς επειδή τέτοια αφετηριακά κείμενα είναι ήδη καταξιωμένα, αποτελούν ένα πρόσφορο πλαίσιο για την εγγραφή μεταδιηγητικών σχημάτων που εκφράζουν ιδεολογίες οι οποίες ισχύουν την στιγμή της διασκευής τους. Η εισαγωγή της έννοιας των «μεταδιηγητικών σχημάτων» από τους παραπάνω μελετητές υπήρξε μία καθοριστική εξέλιξη για την σύγχρονη μελέτη και έρευνα των διασκευών. Η βασική θέση τους είναι ότι η διασκευή ενός αφετηριακού έργου στηρίζεται σε κάποια «μεταδιηγητικά σχήματα» (metanarratives), που ισχύουν την στιγμή της διασκευής, σε «σιωπηρές», δηλαδή, «και συνήθως αθέατες ιδεολογικές παραδοχές που λειτουργούν καθολικά σε μία κοινωνία για να ρυθμίσουν τη γνώση και την εμπειρία.» (Stephens & McCallum, 1998: 3-10)Το σύνολο των μεταδιηγητικών σχημάτων που ισχύουν σε μία κοινωνία σε μία συγκεκριμένη ιστορική στιγμή, και στην προκειμένη περίπτωση την στιγμή της διασκευής, συγκροτεί ένα σώμα ιδεών το οποίο οι Stephens & McCallum ονομάζουν μετα- ήθος (metaethic). Ο εκάστοτε διασκευαστής λειτουργεί, αναπόφευκτα, μέσα στο πλαίσιο ενός τέτοιου μετα-ήθους, το οποίο συμπεριλαμβάνει ένα πλήθος ιδεολογικών παραδοχών, δηλαδή μεταδιηγητικών σχημάτων, τα οποία εντέλει διηθούνται μέσα από τις προσωπικές του θέσεις και τις αισθητικές του επιλογές. Σε αρκετά από τα άρθρα του παρόντος τόμου χρησιμοποιείται η θεωρία των μεταδιηγητικών σχημάτων και καταδεικνύεται η λειτουργία τους μέσα από χαρακτηριστικά παραδείγματα. Εγώ θα αρκεστώ εδώ να αναφέρω ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα, αυτό του φεμινιστικού μεταδιηγητικού σχήματος το οποίο χρησιμοποιήθηκε διεθνώς, κυρίως στις δεκαετίες του 70 και του 80, για την διασκευή πολλών λαϊκών παραμυθιών για παιδιά. Το φεμινιστικό 12

7 αυτό ιδεολογικό μεταδιηγητικό σχήμα εντάσσονταν στο ευρύτερο μετα-ήθος των υτικών κοινωνιών της εποχής το οποίο δημιουργήθηκε χάρη στα κινήματα απελευθέρωσης διάφορων καταπιεσμένων κοινωνικών ομάδων, μεταξύ άλλων και των γυναικών, και γι αυτό διαπνέονταν από ιδέες ελευθερίας, αυτονομίας και ισότητας. (Caplan: 1986) Ένας άλλος, επίσης καθοριστικός, παράγοντας για την δημιουργία μίας διασκευής είναι ο εννοούμενος αναγνώστης, με βάση τον οποίον ο διασκευαστής προσαρμόζει τις επιλογές του. Ευλόγως, ο παράγοντας αυτός είναι ιδιαίτερα σημαντικός στην περίπτωση που τα αφετηριακά έργα που διασκευάζονται για παιδιά είναι έργα για ενήλικες. Όπως έχω υποστηρίξει και στο παρελθόν (Οικονομίδου, 2000), η έννοια του εννοούμενου αναγνώστη είναι ιδιαίτερης σημασίας για την ανάγνωση, ανάλυση και κριτική γενικά των λογοτεχνικών έργων για παιδιά. ιότι, εάν, όπως υποστηρίζει ο Hunt, η παιδική λογοτεχνία είναι «μία λογοτεχνία η οποία προσαρμόζεται διαρκώς με τις υποτιθέμενες ανάγκες και ικανότητες των αποδεκτών της» (1991:2), τότε το μόνο που μπορούμε να κάνουμε για να την ορίσουμε είναι να ορίσουμε τον αποδέκτη της. Κατά συνέπεια «η έννοια του εννοούμενου αναγνώστη μάς είναι ιδιαίτερα χρήσιμη εφόσον μέσα απ αυτήν μπορεί να διαφανεί σε ποιον απευθύνεται ένα συγκεκριμένο λογοτεχνικό έργο.» (Οικονομίδου, 2000:64) Το πρόβλημα σε σχέση με τον εννοούμενο αναγνώστη, στον οποίον απευθύνεται ένας διασκευαστής, γίνεται ιδιαίτερα πολύπλοκο στην περίπτωση των διασκευών για παιδιά, επειδή προσκρούει σε δύο εγγενή προβλήματα. Το πρώτο είναι ότι, όπως συμφωνούν όλοι οι μελετητές και θεωρητικοί της παιδικής λογοτεχνίας, στην τελευταία ο εννοούμενος αναγνώστης είναι πάντοτε διττός, εφόσον εκτός του παιδιού-αναγνώστη συμπεριλαμβάνει και έναν ενήλικα: τον αγοραστή του βιβλίου ο οποίος θα το επιλέξει από άλλα, τον γονέα ή εκπαιδευτικό συν-αναγνώστη του βιβλίου και εντέλει τον ενήλικο κριτικό του. Κατά συνέπεια, τόσον οι αισθητικές όσο και οι ιδεολογικές επιλογές ενός διασκευαστή δεσμεύονται από τις υποτιθέμενες προσδοκίες και ανάγκες και των παιδιών, αλλά και των ενηλίκων που μεσολαβούν μέχρι το έργο του να φτάσει σ αυτά. Χρησιμοποιώ συνειδητά τον όρο «υποτιθέμενες» για να αναφερθώ στο δεύτερο πρόβλημα, στο οποίο προσκρούει το ζήτημα του εννοούμενου αναγνώστη των διασκευών για παιδιά. Πρόκειται στην ουσία για το πάγιο και εγγενές πρόβλημα κάθε έργου παιδικής λογοτεχνίας, το γεγονός δηλαδή ότι ο δημιουργός / διασκευαστής δεν γνωρίζει στην πραγματικότητα το παιδί στο οποίο απευθύνεται, αλλά το κατασκευάζει, με βάση όσα η κοινωνία των ενηλίκων, στην οποία μετέχει, φαντάζεται ή επιθυμεί γι αυτό. Λειτουργεί, δηλαδή, κατά κανόνα, με γνώμονα αυτό που η κοινωνία του αποδέχεται ως παιδαγωγικά σωστό. (Shavit, 1986: ) Στην πράξη αυτό σημαίνει πώς εξασκεί μίας μορφής παιδαγωγική λογοκρισία στα αφετηριακά κείμενα που επεξεργάζεται. Μία συνηθισμένη τακτική λογοκρισίας από πλευράς των ενήλικων διασκευαστών είναι, όπως προ-ανέφερα, η παράλειψη επεισοδίων του αφετηριακού κειμένου, τα οποία αφήνουν να διαγραφούν ιδεολογήματα 13

8 που αντιστέκονται στα κυρίαρχα ή που τα απορρίπτουν εντελώς, όπως, για παράδειγμα, επεισόδια που εγείρουν αμφιβολίες γύρω από την ύπαρξη του Θεού ή επεισόδια που αμφισβητούν την έννοια της στερεάς και προστατευτικής οικογένειας. Αλλά οι αλλαγές που ο διασκευαστής ο οποίος απευθύνεται σε παιδιά επιφέρει στα αφετηριακά κείμενα δεν αφορούν μόνο τα ιδεολογικά τους συμφραζόμενα αλλά και την ίδια την μορφή τους: και σε αυτήν την περίπτωση, o εννοούμενος αναγνώστης του διασκευασμένου έργου δεν ανταποκρίνεται στο παιδί που ο διασκευαστής γνωρίζει αλλά στο παιδί που η κοινωνία κατασκευάζει. ιότι, όπως παρατηρεί η Shavit, ο διασκευαστής «κρίνει με βάση τις κυρίαρχες κοινωνικές αντιλήψεις για τις αναγνωστικές ικανότητες και τις ικανότητες κατανόησης του παιδιού». (ibid) Έτσι, συντομεύει ή παραλείπει εντελώς μακροσκελείς περιγραφές επειδή κουράζουν, υποτίθεται, το παιδί, απλουστεύει την γλώσσα ώστε να ανταποκρίνεται στις υποτιθέμενες αναγνωστικές δεξιότητες του παιδιού ή επιφέρει αλλαγές ή και προσθήκες στην ίδια την πλοκή και τους χαρακτήρες του έργου, ώστε αυτό να γίνεται πιο εύκολα καταληπτό από το παιδί. Εάν, επομένως, μελετήσουμε μία συγκεκριμένη διασκευή για παιδιά, προσέχοντας κατ αρχήν εάν το αφετηριακό κείμενο έχει περάσει ή όχι στο είδος του εικονογραφημένου κειμένου και στη συνέχεια προσέχοντας τις αλλαγές που υπέστη ως κείμενο, τις παραλείψεις, δηλαδή, ή τις προσθήκες που έγιναν σ αυτό, μπορούμε να διακρίνουμε κατά πόσον απευθύνεται σε έναν αναγνώστη παιδί, ή, ταυτοχρόνως, και σε παιδί και σε ενήλικα αναγνώστη. Μπορούμε επίσης να διακρίνουμε το είδος του αναγνώστη, στην προκειμένη περίπτωση του παιδιού, στο οποίο απευθύνεται: τι είδους γνώσεις και εμπειρίες φαίνεται να διαθέτει ένα τέτοιο εννοούμενο παιδί αναγνώστης σχετικά με τον κόσμο που το περιβάλλει, ποιες ιδέες και αντιλήψεις του αποδίδονται; Γιατί, για παράδειγμα, ο διασκευαστής χρειάζεται να παραλείψει κάποια αναφορά του αφετηριακού κειμένου στην ερωτική πλευρά της ζωής ενός ήρωα ή γιατί χρειάζεται να απαλύνει την βιαιότητά του; Μπορούμε, ακόμη, να διακρίνουμε, διαβάζοντας μία διασκευή, το πόσο καλλιεργημένο είναι αυτό το εννοούμενο παιδί αναγνώστης: τί ευχέρεια γλώσσας υποθέτει ο διασκευαστής ότι έχει και πόσο εξοικειωμένο είναι με τις συμβάσεις ενός λογοτεχνικού κειμένου; Πόσο εύκολα αντιλαμβάνεται τα παραλειπόμενα του κειμένου; Γιατί, για παράδειγμα, ο διασκευαστής χρειάζεται να προσθέτει επεξηγηματικά σχόλια στην αρχή του δευτερογενούς κειμένου σχετικά με ό,τι πρόκειται να ακολουθήσει ή γιατί παραδείγματος χάριν πλατειάζει εξηγώντας κάθε σκοτεινό σημείο της υπόθεσης; Γιατί χρειάζεται να παραλείπει τα δύσκολα επίθετα και τα όποια σύνθετα συντακτικά φαινόμενα εμφανίζονται στο αφετηριακό έργο; Ένα τελευταίο ζήτημα σχετικά με τις διασκευαστικές τεχνικές που θα ήθελα να θίξω είναι αυτό της προσθήκης εικόνων σε ένα αφετηριακό κείμενο που δεν γράφτηκε για να εικονογραφηθεί, μίας πολύ κοινής τεχνικής που εφαρμόζεται ειδικά στις διασκευές που απευθύνονται σε παιδιά. Αρκετά από τα άρθρα του παρόντος τόμου τονίζουν και δείχνουν με παραδείγματα το γεγονός ότι η εικονογράφηση αποτελεί μία διασκευαστική δια- 14

9 δικασία με μεγάλο αισθητικό και ιδεολογικό αντίκτυπο. Εισαγωγικά, θα υποστήριζα ότι η εικονογράφηση ενός μη εικονογραφημένου αφετηριακού κειμένου αποτελεί, στην ουσία, μία αλλαγή είδους. ιότι το εικονογραφημένο διασκευασμένο έργο εκφέρει τώρα τα νοήματά του διαφορετικά απ ότι το αφετηριακό, με την βοήθεια, δηλαδή, δύο αφηγηματικών κωδίκων: των λέξεων και των εικόνων. Γενικά, όπως μας έχουν δείξει οι μελέτες για την εικονογράφηση (ενδεικτικά : Doonan :1993, Nodelman:1998, Lewis:2001, Nikolajeva & Scott:2001) οι εικόνες συνεργάζονται με τις λέξεις όχι μόνον συμπληρώνοντας ή ενίοτε αλλάζοντας τις αφηγηματικές πληροφορίες που εκείνες μεταφέρουν, αλλά εγγράφοντας ιδεολογίες, οι οποίες μπορεί να συγκλίνουν αλλά και να αποκλίνουν από εκείνες που είναι εγγεγραμμένες στο κείμενο. Σύμφωνα με την θεωρία των Stephens & McCallum περί μεταδιηγητικών σχημάτων, επομένως, το γεγονός ότι και οι εικόνες, όπως και οι λέξεις, εγγράφουν το κοινωνικο-πολιτισμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο παράγονται και μεταφέρουν ιδεολογίες, σημαίνει πώς κι αυτές, όπως και οι λέξεις, μπορούν να διασκευάσουν ένα κείμενο προσεγγίζοντάς το μέσα από ένα σύγχρονο μεταδιηγητικό σχήμα και αλλοιώνοντας, επεκτείνοντας ή, αντίθετα, περιορίζοντας τα νοήματά του. Βέβαια, στην περίπτωση των βιβλίων όπου και το κείμενο έχει διασκευασθεί και του έχουν προστεθεί εικόνες τα πράγματα μπορεί μερικές φορές να περιπλέκονται περισσότερο. ιότι υπάρχουν περιπτώσεις διασκευών στις οποίες, όπως επισημαίνει η Κανατσούλη, ο εικονογράφος επιλέγει να απεικονίσει ορισμένους χαρακτήρες, όπως αυτοί παρουσιάζονται στο αφετηριακό κείμενο και όχι όπως παρουσιάζονται στο διασκευασμένο, κατασκευάζοντας έτσι το δικό του μεταδιηγητικό σχήμα. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε σε ένα και το αυτό βιβλίο να έχουμε στην ουσία δύο μεταδιηγητικά σχήματα και επομένως δύο διασκευές: μία αυτή του κειμένου και μία αυτή των εικόνων. (Κανατσούλη, 2002β: ) Θα τελειώσω αυτή την σύντομη θεωρητική εισαγωγή με μία επισήμανση σε σχέση με τις διασκευές, την οποία έχει κάνει η Καλκάνη το 2004 και η οποία εξακολουθεί, πιστεύω, να ισχύει σήμερα. Όπως υποστήριζε τότε, «η επιστημονική ενασχόληση με τη διασκευή, τόσο ως διαδικασία, όσο και ως τελικό προϊόν-κείμενο, είναι γεγονός ότι σημειώνει μια σχετικά πρόσφατη και (ακόμη) περιορισμένη παρουσία στη λογοτεχνική θεωρία και κριτική.» (2004:45) Θα προσέθετα σήμερα ότι η παρατήρηση αφορά ιδιαίτερα τον χώρο των παιδικών διασκευών: είναι παράδοξο το ότι ενώ οι διασκευές κατείχαν πάντα μία καίρια θέση στην λογοτεχνική παραγωγή για παιδιά, δεν βρήκαν παρά σχετικά πρόσφατα την δέουσα προσοχή από τους ερευνητές και τους θεωρητικούς της παιδικής λογοτεχνίας. Πιστεύω, λοιπόν, ότι ο παρών τόμος έρχεται να συμβάλλει στον επιστημονικό διάλογο γύρω από το συγκεκριμένο ζήτημα και να καλύψει ένα κενό το οποίο διαφαίνεται να υπάρχει στην περίπτωση της ελληνικής βιβλιογραφίας. 15

10 Βιβλιογραφία: Barthes, Roland (1981). Theory of the Text στο R. Young (επιμ.) Untying the Text: A Post-structuralist Reader, London: Routledge Caplan, Cora (1986). Sea Changes: Culture and Feminism, London: Verso Derrida, Jacques (1985). The Ear of the Other: Otobiography, Transference, Translation, New York: Schocken Books Genette, Gérard (1977) [1982]. Palimpsestes: Literature in the Second Degree, Lincoln: University of Nebraska Press Hunt, Peter (1991). Criticism, Theory and Children s Literature, Oxford: Basil Blackwell Said, Edward (1983). On Originality στο The World, the Text and the Critic, Cambridge, MA: Harvard University Press Sanders, Julie (2006). Adaptation and Appropriation, London: Routledge Shavit, Zohar (1986). Poetics of Children s Literature, Athens & London : The University of Georgia Press Ζερβού, Αλεξάνδρα (1997). Στη Χώρα των Θαυμάτων: Το Παιδικό Βιβλίο ως Σημείο Συνάντησης Παιδιών Ενηλίκων, Αθήνα: Πατάκης Καλκάνη, Ελένη (2004). «Αρχαία Κωμωδία και Παιδικό Βιβλίο. Οι ιασκευές του Αριστοφάνη», Αδημοσίευτη ιδακτορική ιατριβή, Τμήμα Επιστημών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Ρόδος Κανατσούλη, Μένη (2002α). Εισαγωγή στη Θεωρία και Κριτική της Παιδικής Λογοτεχνίας, Θεσσαλονίκη: University Studio Press Κανατσούλη, Μένη (2002β). Αμφίσημα της Παιδικής Λογοτεχνίας, Αθήνα: Σύγχρονοι Ορίζοντες Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (1998) Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [Ίδρυμα Μανώλη Τριανταφυλλίδη], Θεσσαλονίκη Οικονομίδου, Σούλα (2000). Χίλιες και μία Ανατροπές: η Νεοτερικότητα στη Λογοτεχνία για Μικρές Ηλικίες, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα 16

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 8 Παρωδία Ι: Θεωρητική προσέγγιση Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 8 «Βατραχομυομαχία»: Σχέδιο του Γιώργου

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα: «Επιχειρηματικότητα» Εξάμηνο: 8 ο Κουτούγερα Άννα Λίτου Ζωή Διαδικτυακή, φιλολογικού περιεχομένου εφαρμογή για κινητά και ηλεκτρονικές ταμπλέτες (tablets).

Διαβάστε περισσότερα

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 11

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 11 Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 11 ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΠΕΚΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Παιδική λογοτεχνία

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015 Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση Παρασκευή 20/3/2015 ΕΠΠΣ-ΑΠΣ λογοτεχνίας Το Πρόγραμμα Σπουδών στη λογοτεχνία δομείται για όλη την υποχρεωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Η ΗΜΕΡΑ Η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου, την ημέρα που γεννήθηκε ο μεγάλος Δανός παραμυθάς Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Την καθιέρωσε

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ, Ε και ΣΤ Δημοτικού Νοέμβριος 2011-Μάιος 2012 Υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Μαραθώνιος

Διαβάστε περισσότερα

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Oκτώβριος 2015-Μάιος 2016 Αποστολή: Γνωρίζω την αγαπημένη συγγραφέα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης Βασικές παραδοχές : Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Αυτοί που δεν καταλαβαίνουν είναι ανίκανοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή 1 ΚΥΡΙΩΣ ΒΙΒΛΙΟ Τίτλος : Κοινωνική Ψυχολογία: Εισαγωγή στη μελέτη της κοινωνικής συμπεριφοράς Συγγραφέας : Κοκκινάκη, Φ. 2 Μάθημα 1 ον -Δομή Μαθήματος Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

H αποδόμηση του ποιητικού λόγου στις μυθικές αφηγήσεις για παιδιά

H αποδόμηση του ποιητικού λόγου στις μυθικές αφηγήσεις για παιδιά H αποδόμηση του ποιητικού λόγου στις μυθικές αφηγήσεις για παιδιά Παπαγεωργίου Αικατερίνη Εκπαιδευτικός-Διδάκτορας Παιδικής Λογοτεχνίας ΑΠΘ Τελειόφοιτη του ΠΜΣ apapage@sch.gr Η τέχνη (όπου τέχνη βλέπε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΛEΣXEΣ ANAΓNΩΣHΣ. Ανακαλύψτε τον συναρπαστικό κόσµο του βιβλίου..

ΛEΣXEΣ ANAΓNΩΣHΣ. Ανακαλύψτε τον συναρπαστικό κόσµο του βιβλίου.. ΛEΣXEΣ ANAΓNΩΣHΣ ΠAI IΩN KAI EΦHBΩN Ανακαλύψτε τον συναρπαστικό κόσµο του βιβλίου.. ηµιούργησε κι εσύ µια λέσχη ανάγνωσης! Σε µια λέσχη ανάγνωσης τα παιδιά συναντιούνται µε σκοπό να γνωρίσουν τα βιβλία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ δανεισμός βιβλίων βιβλιοπαρουσιάσεις δραματοποιήσεις παιγνιώδεις δράσεις δραματοποιήσεο ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Η ενασχόληση με το βιβλίο όχι σαν γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα Η διαδικασία που ακολουθήθηκε στο ολιγόωρο workshop εκείνου του Σαββάτου (12/11/2011) είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία 59 σχεδίων, ένα (ή και περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες 2015-2016 - Χειμερινό Εξάμηνο Διδάσκων: Σωτήρης Πετρίδης e- mail επικοινωνίας: sotospetridis@yahoo.gr Υπό την επίβλεψη της Μ. Κακλαμανίδου Περιγραφή του μαθήματος: Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΓΚΘΓΣΗΣ Β ΛΥΚΓΙΟΥ ΣΑ ΠΡΟΟΝΣΑ ΠΟΤ ΖΗΣΟΤΝ ΟΙ ΠΟΛΤΕΘΝΙΚΕ Θέσεις για νέους εργαζομένους δεν υπάρχουν μόνο στις ελληνικές εταιρείες, αλλά και σε πολλές πολυεθνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Καλύτερη-Βαθύτερη γνωριμία με την τέχνη της λογοτεχνίας. Ενδελεχής μελέτη της σχέσης λογοτεχνίας και κινηματογράφου.

Καλύτερη-Βαθύτερη γνωριμία με την τέχνη της λογοτεχνίας. Ενδελεχής μελέτη της σχέσης λογοτεχνίας και κινηματογράφου. Καλύτερη-Βαθύτερη γνωριμία με την τέχνη της λογοτεχνίας. Ενδελεχής μελέτη της σχέσης λογοτεχνίας και κινηματογράφου. Εύρεση κοινών στοιχείων των δύο αυτών μορφών τέχνης. Είναι κλασσικό βιβλίο. Ενδιαφέρουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι και διαπολιτισμικές διαδρομές

Παραμύθι και διαπολιτισμικές διαδρομές Παραμύθι και διαπολιτισμικές διαδρομές Σύντομες εννοιολογικές αποσαφηνίσεις Το παραμύθι -Οι πηγές του Είναι το παλιότερο είδος του έντεχνου λόγου. Γεννήθηκε όταν οι άνθρωποι δημιούργησαν ομάδες και συγκεντρώνονταν

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 2. ΑΔΕΙΕΣ Creative

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Παιδείας Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΔΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΑΝ Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1250 Διδάσκων Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο, 2 ο Μονάδες ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές Οι λειτουργίες του αφηγητή 0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα