Ο ρόλος της τέχνης σε µία περιβαλλοντική εκπαίδευση προσανατολισµένη στη δράση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ρόλος της τέχνης σε µία περιβαλλοντική εκπαίδευση προσανατολισµένη στη δράση"

Transcript

1 Ο ρόλος της τέχνης σε µία περιβαλλοντική εκπαίδευση προσανατολισµένη στη δράση Ίριδα Τσεβρένη Περιβαλλοντολόγος, ρ. Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή προτείνει µία εναλλακτική διδακτική κατεύθυνση για την περιβαλλοντική εκπαίδευση η οποία βασίζεται στο συνδυασµό της κριτικής περιβαλλοντικής εκπαίδευσης µε την τέχνη. Ο συνδυασµός αυτός, µέσα από συµµετοχική έρευνα σε δηµοτικά σχολεία της Αθήνας, ανέδειξε το µοντέλο δράσης, µία διδακτική πρόταση για την πορεία των παιδιών από την αδυναµία και την άρνηση στη θέληση για δράση. Στην εργασία θεµελιώνονται τα αίτια χρήσης της τέχνης στη διαµόρφωση και την εφαρµογή του µοντέλου δράσης και εξετάζεται ο τρόπος που ενσωµατώθηκε η τέχνη στην εφαρµογή της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Επίσης, αναλύονται τα οφέλη και οι ικανότητες που αποκόµισαν τα παιδιά από την εµπλοκή τους µε την τέχνη. Η εργασία αναδεικνύει την τέχνη ως µεθοδολογικό εργαλείο ενίσχυσης της συµµετοχής των παιδιών στη διαµόρφωση του περιβάλλοντός τους, και αξιολογεί τη συµβολή της στη δηµιουργία ενός πλαισίου ελευθερίας στην έκφραση και τη δράση των παιδιών, το οποίο θέτει τις βάσεις για την ενδυνάµωση και την ενεργοποίησή τους. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ Κριτική περιβαλλοντική εκπαίδευση, τέχνη, συµµετοχή των παιδιών, µοντέλο δράσης, ενδυνάµωση της αυτοπεποίθησης, δράση. ΜΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΕΝΗ ΣΤΗ ΡΑΣΗ Η εργασία αυτή πραγµατεύεται τη συµβολή της τέχνης στη διαµόρφωση µιας περιβαλλοντικής εκπαίδευσης η οποία είναι προσανατολισµένη στη δράση και έχει ως βασικό άξονα την ενδυνάµωση της αυτοπεποίθησης των παιδιών σε σχέση µε τις ιδέες τους για το περιβάλλον τους και τη συµµετοχή τους στη διαµόρφωση του περιβάλλοντός τους. Η διδακτική προσέγγιση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης η οποία υποστηρίζεται σε αυτή την εργασία είναι αντίθετη µε το µοντέλο που επικρατεί, το οποίο στηρίζεται στην κυριαρχία της επιστηµονικής γνώσης, στο ρηχό περιβαλλοντισµό, στις τεχνοκρατικές λύσεις των περιβαλλοντικών προβληµάτων, και στην αδυναµία προσέγγισης των πραγµατικών πολιτικών, κοινωνικών και οικονοµικών αιτιών. Το κυρίαρχο µοντέλο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης έχει, άλλωστε, δεχθεί κριτική για τη ρεφορµιστική και τεχνοκρατική του διάσταση (Huckle, 1999), για την τυφλή πίστη στην αντιµετώπιση των περιβαλλοντικών προβληµάτων µέσα από την επιστήµη (Robottom, 1991), για τον εκφοβισµό των παιδιών για τα αυξανόµενα περιβαλλοντικά προβλήµατα σε παγκόσµιο επίπεδο η οποία προκαλεί στα παιδιά παράλυση και αδυναµία δράσης (Jensen και Schnack, 2006). ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 406

2 Σήµερα, υπάρχει ανάγκη για µία περιβαλλοντική εκπαίδευση η οποία να είναι προσανατολισµένη στην ανάδειξη των ιδεών των παιδιών, στην ενδυνάµωση της αυτοπεποίθησής τους, στην ενθάρρυνση της δράσης τους, στην εµπλοκή τους στη φροντίδα του περιβάλλοντός τους, στην εκπαίδευσή τους να επηρεάζουν τις συνθήκες που ζουν και να διεκδικούν τη συµµετοχή τους στο περιβάλλον και στην κοινότητά τους. Η κατεύθυνση αυτή της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης βασίζεται κυρίως σε δύο ρεύµατα. Το πρώτο ρεύµα διαµορφώνεται από την κριτική περιβαλλοντική εκπαίδευση (ενδεικτικά: Robottom, 1987, Hart, 2003, Huckle, 1993, Fien, 1993, Jenscen, 1997, Jensen και Schnack, 2006). O Huckle (1991: 54) σηµειώνει ότι η περιβαλλοντική εκπαίδευση πρέπει να αντλήσει τα χαρακτηριστικά της από την παράδοση της κριτικής παιδαγωγικής όπου η µάθηση είναι ενεργή και βιωµατική, µε έµφαση στην κριτική σκέψη, ενώ οι µαθητές αναπτύσσουν την ικανότητα να διαµορφώνουν τις ζωές τους, στοχάζονται πάνω στις δοµές που επηρεάζουν και περιορίζουν τις ζωές τους, και αναπτύσσουν τη δυνατότητα διαµόρφωσης εναλλακτικών οραµάτων και δράσεων. Το δεύτερο ρεύµα διαµορφώνεται από το διεπιστηµονικό τοµέα που έχει αναπτυχθεί διεθνώς µε πυρήνα τη συµµετοχή του παιδιού στη διαµόρφωση του περιβάλλοντός του (ενδεικτικά Hart, 1997, Horelli, 1997, Mathews, 2001, Moore, 1986, Chawla, 2002, Sutton και Kemp, 2002, Malone, 2007). Ο Hart (1995) θεωρεί ότι στόχος των εκπαιδευτικών προγραµµάτων είναι τα παιδιά να εξασκηθούν στο πώς να επηρεάζουν τις συνθήκες που ζουν, έτσι ώστε σταδιακά να αρχίζουν να αναλαµβάνουν µεγαλύτερη ευθύνη στη δηµιουργία κοινοτήτων διαφορετικών από αυτές που ανέλαβαν. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΕΝΗ ΣΤΗ ΡΑΣΗ Η τέχνη µε τη µορφή της συµµετοχικής τέχνης ή της κοινοτικής τέχνης (participatory art, community art), ως µέσο έκφρασης, προωθεί την προσωπική ανάπτυξη συµβάλλοντας στην απόκτηση αυτοπεποίθησης και ικανοτήτων. Επίσης, δίνει την ευκαιρία στα άτοµα, στις οµάδες και στις κοινότητές τους να ενδυναµώσουν την αυτοπεποίθησή τους, να διαµορφώσουν την ταυτότητά τους και να συµµετέχουν στην προσωπική, κοινωνική, πολιτιστική ή πολιτική αλλαγή µε κύριο πάντα στόχο τη βελτίωση της ποιότητα ζωής τους (Austin, 2008). Τα καλλιτεχνικά πρότζεκτ έχουν αρχίσει να παίζουν σηµαντικό ρόλο στο σχεδιασµό και στη διαµόρφωση της πόλης (Landry και Matarasso, 1996, Braden και Mayo, 1999). Η χρήση της τέχνης σε τέτοιου είδους πρότζεκτ συµβάλει στη δηµιουργία δικτύων και δεσµών συνεργασίας και εµπιστοσύνης στις κοινότητες (Kay, 2000, Kay και Watt, 2000). Οι Newman, Curtis και Stephens (2003) αξιολογώντας καλλιτεχνικά πρότζεκτ ανέδειξαν τη θετική επιρροή τους στην ανάπτυξη της κοινότητας. Συγκεκριµένα, έδειξαν ότι η χρήση της τέχνης συµβάλλει στην προσωπική αλλαγή, στην κοινωνική αλλαγή, στην ανάπτυξη της τοπικής οικονοµίας και στη βελτίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 407

3 Οι Braden και Mayo (1999) ανέδειξαν το ρόλο της τέχνης ως εργαλείο επικοινωνίας, συµµετοχής και ενδυνάµωσης. Η Lowe (2000) διερευνώντας τη σχέση της τέχνης και της ανάπτυξης της κοινότητας κατέληξε ότι η τέχνη συµβάλλει στην ανάπτυξη δεσµών αλληλεγγύης, στη δηµιουργία σχέσεων µέσω της επικοινωνίας, στη δηµιουργία δικτύων υποστήριξης, στην ανάπτυξη της επικοινωνίας για τα κύρια ζητήµατα που απασχολούν µία κοινότητα, στην καλλιέργεια της ατοµικής και της τοπικής ταυτότητας. Ενώ το κυρίαρχο µοντέλο της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης βασίζεται στην επικράτηση της επιστηµονικής γνώσης για τα περιβαλλοντικά προβλήµατα, µε στόχο αυτή η γνώση να οδηγήσει σε αλλαγή συµπεριφοράς, η πρόσφατη έρευνα έχει θεµελιώσει την ανάγκη για την επικράτηση µιας προσέγγισης της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης η οποία στηρίζεται περισσότερο στο συναισθηµατικό κόσµο, και βασισµένη στην τέχνη (δηµιουργική γραφή, ποίηση, µουσική, φωτογραφία, δραµατοποίηση) επιχειρεί να εµπλέξει τα παιδιά στα περιβαλλοντικά ζητήµατα (Guveritz, 2000, Engel, 1991, Adams, 1991, Hansen-Moller και Taylor, 1991, Snow, 1991, Τσεβρένη, 2008, Τσεβρένη κ.ά. 2008). Η χρήση της τέχνης σε εκπαιδευτικά προγράµµατα για την ενίσχυση της επαφής των παιδιών µε τη φύση συµβάλλει στην ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης και τη ελευθερίας στην έκφραση (Snow, 1991). Σύµφωνα µε την Engel (1991), η βίωση του περιβάλλοντος µέσα από µία καλλιτεχνική προσέγγιση βοηθά τα παιδιά να συσφίξουν τη σχέση τους µε το περιβάλλον και να εµβαθύνουν τη γνώση τους γι αυτό. Η τέχνη συµβάλλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη της σχέσης των παιδιών µε το περιβάλλον, καθώς καλλιεργεί µέσα από µία συναισθηµατική προσέγγιση την οικείoποίηση και την ανάπτυξη δεσµού µε το χώρο (Adams, 1991). Η ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Η έρευνα Η προτεινόµενη κατεύθυνση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης βασίζεται στη σύνθεση δύο αξόνων, όπως αυτοί αναδείχθηκαν, εφαρµόστηκαν και αξιολογήθηκαν σε προγράµµατα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στο δηµοτικό σχολείο. Ο πρώτος άξονας, όπως είδαµε, περιλαµβάνει την κριτική περιβαλλοντική εκπαίδευση και τη συµµετοχή του παιδιού στη διαµόρφωση του περιβάλλοντός του. Ο δεύτερος την τέχνη ως µέσο έκφρασης, συµµετοχής και δράσης. Με βάση τη σύνθεση των δύο αυτών αξόνων, διαµορφώθηκαν, εφαρµόστηκαν και αξιολογήθηκαν δύο προγράµµατα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Το πρώτο είναι το «Η πόλη µέσα από τα µάτια των παιδιών», το οποίο πραγµατοποιήθηκε τη σχολική χρονιά στο 89 ο Ολοήµερο Πειραµατικό ηµοτικό Σχολείο Αθηνών, µε τη συµµετοχή των παιδιών της Γ, Ε και Στ ηµοτικού (Τσεβρένη, 2008). Το δεύτερο είναι το «Μεγαλώνοντας στην Αθήνα», το οποίο πραγµατοποιήθηκε τη σχολική χρονιά στην Ε τάξη του 89 ο Ολοήµερου Πειραµατικού ηµοτικού Σχολείου Αθηνών και στην τάξη του 36 ου Oλοήµερου ηµοτικού Σχολείου Αθηνών (Τσεβρένη κ.ά., 2008). ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 408

4 Πυρήνας των προγραµµάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ήταν η εµπλοκή των παιδιών στο σχεδιασµό του χώρου και στη φροντίδα του περιβάλλοντος µέσα από µία διαδικασία η οποία στοχεύει στην ενδυνάµωση και τη χειραφέτηση των παιδιών. Σκοπός ήταν να έρθουν τα παιδιά αντιµέτωπα µε τα ζητήµατα των κοινοτήτων και του περιβάλλοντός τους, όχι µέσα από κάποιο εξωτερικό ερέθισµα, αλλά από την εξωτερίκευση των εµπειριών, των απόψεών και των συναισθηµάτων τους για το αστικό περιβάλλον και από την επικοινωνία αυτών των ιδεών. Η διαδικασία αυτή θεωρήθηκε ότι θα αποτελούσε ερέθισµα για το στοχασµό και την ενεργοποίηση των παιδιών µε περαιτέρω στόχο την ενίσχυση της αυτενέργειας και της χειραφέτησης ως µέσων υπέρβασης της περιθωριοποίησης από τα ίδια τα παιδιά (Freire, 1977). Η µεθοδολογία Η µεθοδολογία της έρευνας στηρίχθηκε στο συνδυασµό της έρευνας δράσης µε µεθόδους συµµετοχικού σχεδιασµού οι οποίες βασίζονται στην τέχνη (δηµιουργική γραφή, φωτογραφία, περιβαλλοντικό δράµα). Η τέχνη ως εργαλείο έρευνας έχει σκοπό την επικοινωνία µε τους συµµετέχοντες σε ένα ευρύτερο και ουσιαστικότερο πλαίσιο από αυτό που προσφέρουν τα ερωτηµατολόγια και οι συνεντεύξεις ο γραπτός και προφορικός δηλαδή λόγος. Προσφέρει επίσης τη διαµόρφωση ενός πλαισίου συµµετοχής και ενδυνάµωσης µε την καθιέρωση κλίµατος επικοινωνίας και εµπιστοσύνης (Tolia-Kelly, 2007). Σκοπός της σύνθεσης µεθόδων που επιχειρήθηκε ήταν να διαµορφωθεί ένα µεθοδολογικό εργαλείο που να συνδυάζει το συµµετοχικό και χειραφετικό χαρακτήρα της έρευνας δράσης µε την ελεύθερη έκφραση και επικοινωνία µέσα από την τέχνη και την αίσθηση διασκέδασης και δηµιουργίας που προσφέρει στα παιδιά η ενασχόλησή τους µε µία µορφή τέχνης (Τσεβρένη, 2008, Τσεβρένη κ.ά., 2008). Η έρευνα δράσης επιλέχθηκε καθώς αποτελεί την ιδανική µέθοδο για την περιβαλλοντική εκπαίδευση, µέσα από την οποία τα παιδιά µπορούν να εµπλακούν στο περιβάλλον και στην κοινότητά τους και να αναπτύξουν κοινωνική και πολιτική συνείδηση (Hart, 1995, 3). Πρόκειται για µία µέθοδο, η οποία ξεκινώντας από τα καθηµερινά προβλήµατα των περιθωριοποιηµένων κοινωνικών οµάδων, µε µέσο το διάλογο, στοχεύει στην αυτοσυνείδηση και την αυτογνωσία των υποκειµένων για τους κοινωνικούς περιορισµούς και τις δυνατότητες δράσης που διαθέτουν για να µπορέσουν να άρουν την περιθωριοποίησή τους (Carr και Kemmis, 1997). Σηµαντική είναι και η χειραφετική διάσταση της έρευνας δράσης, όπου τα υποκείµενα της έρευνας αποτελούν αυτόνοµους και υπεύθυνους φορείς που συµµετέχουν ενεργά στη δηµιουργία των δικών τους ιστοριών και συνθηκών ζωής (Kemmis και McTaggart, 1988: 26). Η συγγραφή ιστοριών βασίζεται στη δηµιουργική γραφή των παιδιών, και έχει εφαρµοστεί σε προγράµµατα εµπλοκής των παιδιών στο περιβάλλον τους. Εµπεριέχει «τη χρήση φαντασίας, τον οραµατισµό εναλλακτικών σεναρίων και τη συγγραφή ιστορίας ως βασική µέθοδο» (Cunningham κ.ά., 2003). Η µέθοδος της φωτογραφίας στην έρευνα µε τα παιδιά έχει εφαρµοστεί σε προγράµµατα συµµετοχής των παιδιών στο σχεδιασµό της γειτονιάς τους και στη διαµόρφωση του περιβάλλοντός τους (Buss, 1995, Cosco και Μoore, 2001, Hubbard, ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 409

5 2001). Η φωτογραφία έχει χρησιµοποιηθεί και ως µέσο κοινωνικής δράσης (Comber, Thomson και Wells, 2001, Krieg και Roberts, 2007). Το περιβαλλοντικό δράµα βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν επικοινωνιακές δεξιότητες, καθώς και την ικανότητα να συνεργάζονται και να εκφράζουν τις ιδέες και τις απόψεις τους. Η απορρόφηση των παιδιών στις φανταστικές ιστορίες του εκπαιδευτικού δράµατος τα εµπλέκει συναισθηµατικά στα περιβαλλοντικά ζητήµατα. Η δραµατοποίηση προσφέρει στα παιδιά ένα περιβάλλον όπου µπορούν να διερευνήσουν και να προτείνουν εναλλακτικές λύσεις, δίνοντάς τους έτσι τη δυνατότητα να εκπαιδευτούν στο ρόλο του ενεργού πολίτη (McNaughton, 2004). Το πρόγραµµα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Τα παιδιά µέσα από τη συγγραφή ιστορίας, τη φωτογραφία και το περιβαλλοντικό δράµα κλήθηκαν αρχικά να εκφράσουν τα συναισθήµατα, τα βιώµατα και τις ιδέες τους για την πόλη. Μέσα από τις µεθόδους, τα παιδιά κατέγραψαν και αντάλλαξαν απόψεις γύρω από τρεις άξονες: Το µέρος ή την πλευρά της πόλης και της γειτονιάς τους που τους αρέσει Το µέρος ή την πλευρά της πόλης και της γειτονιάς τους που δεν τους αρέσει Το µέρος όπου παίζουν Το όραµά τους για το µέλλον Επικοινωνώντας τις ιδέες τους µέσα από κατάλληλα σχεδιασµένες δραστηριότητες που βασίζονταν στη φωτογραφία, το κολάζ και τη ζωγραφική, τα παιδιά ανέπτυξαν ένα κοινό έδαφος ιδεών, συνειδητοποίησαν τον αποκλεισµό τους στην πόλη και ενεργοποιήθηκαν. Η ενεργοποίηση αυτή περιλάµβανε διάλογο για την πιθανότητα και την επιλογή δράσης και την προετοιµασία δράσης. Στο εκπαιδευτικό πρόγραµµα «Η πόλη µέσα από τα µάτια των παιδιών», τα παιδιά επέλεξαν να δηµιουργήσουν ένα βιβλίο µε τις ιδέες τους το οποίο και έστειλαν στο ήµο Αθηναίων και να προετοιµάσουν µία παρουσίαση της δουλειάς τους στο τέλος της σχολικής χρονιάς για τους δασκάλους τους, τους συµµαθητές και τους γονείς. Στο εκπαιδευτικό πρόγραµµα «Μεγαλώνοντας στην Αθήνα», τα παιδιά δηµιούργησαν ένα βιβλίο µε τις φωτογραφίες τους το οποίο και έστειλαν µε τη βοήθεια των δασκάλων τους στο ήµο Αθηναίων (36 ο Oλοήµερο ηµοτικό Σχολείο Αθηνών) και διαµόρφωσαν µία ιστοσελίδα στο διαδίκτυο µε σκοπό την επικοινωνία των ιδεών τους - (89 ο Ολοήµερο Πειραµατικό ηµοτικό Σχολείο Αθηνών). Το µοντέλο δράσης Από τη συµµετοχική έρευνα µε τα παιδιά αναδείχθηκε το µοντέλο δράσης (Σχήµα 1), µία διδακτική πρόταση για την πορεία των παιδιών από την αδυναµία και την άρνηση στη θέληση για δράση. Το µοντέλο δράσης αποτελεί ένα µονοπάτι µετάβασης των παιδιών από την άρνηση στη θέληση για δράση. Περιγράφει τη διδακτική πορεία που οδηγεί τα παιδιά από τη συνειδητοποίηση του αποκλεισµού τους, στην ενδυνάµωση της αυτοπεποίθησής τους και την ενεργοποίησή τους (Τσεβρένη, 2008, Τσεβρένη κ.ά., 2008). ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 410

6 Άρνηση - Έκφραση - Επικοινωνία - ιαµόρφωση κοινού εδάφους ιδεών - Συνειδητοποίηση αποκλεισµού - ιαµόρφωση οράµατος - Απόκτηση αυτοπεποίθησης - Θέληση - ράση Σχήµα 1: Η πορεία των παιδιών από την άρνηση στη θέληση για δράση: το µοντέλο δράσης. Τόσο η συνειδητοποίηση του αποκλεισµού όσο και η ενεργοποίηση των παιδιών έλαβαν χώρα µέσα από τις µεθόδους οι οποίες βασίστηκαν στην τέχνη. Οι µέθοδοι αυτές επέτρεψαν στα παιδιά να εκφράσουν και να επικοινωνήσουν τα συναισθήµατα, τα βιώµατα και τις απόψεις τους για το περιβάλλον τους, να κατανοήσουν καλύτερα τις ιδέες τους και να τις θεµελιώνουν, διαµορφώνοντας ένα κοινό έδαφος ιδεών και στη συνέχεια, να διαµορφώσουν όραµα για το µέλλον της πόλης, να αποκτήσουν ικανότητες όπως η κριτική σκέψη και η φαντασία και να ενεργοποιηθούν. Η ΤΕΧΝΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΕΚΦΡΑΣΗΣ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΡΑΣΗΣ Στην προτεινόµενη διδακτική κατεύθυνση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης η οποία βασίζεται στο µοντέλο δράσης, η τέχνη χρησιµοποιείται ως εργαλείο ελεύθερης και δηµιουργικής έκφρασης των παιδιών, αλλά και ως καταλύτης για την ανάπτυξη της επικοινωνίας, της συλλογικότητας και της δράσης. Μέσα από την τέχνη, τα παιδιά κατόρθωσαν να εκφραστούν ανοιχτά και ελεύθερα, και να διαµορφώσουν τις συνθήκες για να δράσουν ενάντια στη χωρική και κοινωνική περιθωριοποίησή τους στην πόλη. Ο συνδυασµός της έρευνας-δράσης µε µεθόδους συµµετοχικού σχεδιασµού του χώρου βασισµένων στην τέχνη αποδείχθηκε δυναµικός, καθώς τα παιδιά ενεπλάκησαν στο σχεδιασµό του χώρου και στη φροντίδα του περιβάλλοντος, σχετίστηκαν µε το περιβάλλον και την κοινότητά τους, και ανέλαβαν δράση. Οι µέθοδοι του εκπαιδευτικού προγράµµατος αξιολογήθηκαν και από τα ίδια τα παιδιά τα οποία ανέδειξαν τις δυνατότητες που τους προσέφερε η τέχνη και το πλαίσιο ελευθερίας και επικοινωνίας που διαµόρφωσε. Συγκεκριµένα, τα παιδιά ανέφεραν ότι κατόρθωσαν να κατακτήσουν: Τη δυνατότητα διαµόρφωσης εναλλακτικού οράµατος για το µέλλον «Μου άρεσε η ιστορία γιατί γράψαµε για έναν αλλιώτικο κόσµο». Αλέξανδρος, Στ ηµοτικού. «Μου αρέσει φωτογραφία γιατί δείχναµε τα καλά της πόλης µας και τα κακά που ίσως µπορούσαµε να διορθώσουµε». Μυρτώ, Ε ηµοτικού. «Μου αρέσει η ιστορία γιατί είπα πως θέλω να είναι η πόλη στο µέλλον». Κωνσταντίνος, Ε ηµοτικού. ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 411

7 «Μου άρεσε ότι µπορούσαµε να αλλάξουµε την πόλη και να την κάνουµε καλύτερη». Νικόλας, ηµοτικού. Τη δυνατότητα διαµόρφωσης συλλογικότητας «Μου αρέσει το περιβαλλοντικό δράµα γιατί ήταν οµαδικό και δουλεύαµε όλοι µαζί». Αλέξης, Στ ηµοτικού. «Μου άρεσε η φωτογραφία γιατί ο καθένας δούλεψε µόνος του και µετά όλοι µαζί». άφνη, Στ ηµοτικού. «Μου άρεσε η ιστορία γιατί ήθελα να ακούσω όλες τις ιστορίες». Αθηνά, Ε ηµοτικού. «Έµαθα ότι µπορώ να αλλάξω τη γειτονιά µε τη βοήθεια των άλλων». Χρυσάνθη, Ε ηµοτικού. Τη δυνατότητα ανάπτυξης κριτικής σκέψης και φαντασίας «Μου άρεσε η συγγραφή ιστορίας γιατί η ιστορία αυτή φτιάχτηκε µε όλη µου τη φαντασία». Ελένη, Στ ηµοτικού. «Μου άρεσε η ιστορία γιατί χρησιµοποιήσαµε τη φαντασία και ακούσαµε άλλες ιστορίες παιδιών». Ζωή, Στ ηµοτικού. «Μου άρεσε η ιστορία επειδή την έγραψα ωραία. Με δυσκόλεψε γιατί δεν είχα έµπνευση αλλά µετά µου ήρθε». ηµήτρης, Ε ηµοτικού. «Μου άρεσε η ιστορία γιατί βάζαµε τη φαντασία µας να δουλέψει και γιατί παραµορφώνουµε την πόλη µας». Μυρτώ, Ε ηµοτικού. «Μου άρεσε η ιστορία γιατί λειτούργησε το µυαλό µας». Παύλος, Ε ηµοτικού. Τις βάσεις για την ενδυνάµωση και τη συµµετοχή «Μου άρεσε η ιστορία γιατί είχα την ευκαιρία να πω τα προβλήµατά µου». Ναυσικά, Ε ηµοτικού. «Μου άρεσε η ιστορία επειδή είχα το δικαίωµα να πω τη γνώµη µου». ανάη, Στ ηµοτικού. «Στο µάθηµα µου αρέσει που όλα τα παιδιά είχαν το δικαίωµα να πουν τη γνώµη τους». Ελένη, Στ ηµοτικού. «Μου αρέσει η φωτογραφία γιατί µέσα απ αυτή τα παιδιά µπορούν να µάθουν τις ιδέες µας και τον κόσµο που ζούµε». Μαργαρίτα, Στ ηµοτικού. ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 412

8 «Μου αρέσει το περιβαλλοντικό δράµα γιατί µπορέσαµε να πούµε την άποψή µας». Γιάννης, Ε ηµοτικού. «Έµαθα ότι είναι ωραίο να προσπαθήσεις να κάνεις κάτι που νοµίζεις πως δεν µπορείς». Αντογόνη, ηµοτικού. «Έµαθα ότι µπορείς να αλλάξεις τα πάντα αρκεί να το θέλεις». Γρήγορης, ηµοτικού. «Έµαθα ότι αν θέλω κάτι να κάνω µπορώ να το κάνω». Ιάσονας, ηµοτικού. Τέλος, είναι ιδιαίτερα σηµαντικό το γεγονός ότι τα παιδιά µέσα από την ενασχόλησή τους µε την τέχνη πέρασαν όµορφες, ξεκούραστες στιγµές. «Πέρασα υπέροχα δηµιουργώντας, γράφοντας κείµενα ή ζωγραφίζοντας». Γρηγόρης, ηµοτικού. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Στην εργασία αυτή παρουσιάστηκε µία διαφορετική πρόταση για τη διδακτική της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, η οποία είναι προσανατολισµένη στην ενδυνάµωση της αυτοπεποίθησης των παιδιών για τις ιδέες τους και στη δράση. Η προσέγγιση αυτή βασίστηκε µεθοδολογικά στο συνδυασµό της έρευνας δράσης µε µεθόδους συµµετοχικού σχεδιασµού που βασίζονται στην τέχνη. Από τη σύνθεση αυτή προέκυψε ένα δυναµικό µεθοδολογικό πλαίσιο που δίνει στα παιδιά τη δυνατότητα να εµπλακούν στο περιβάλλον και στην κοινότητά τους, να αναπτύξουν τις κατάλληλες ικανότητες, να αποκτήσουν τη χαµένη τους αυτοπεποίθηση όσον αφορά τις ιδέες τους για το περιβάλλον τους και να εκπαιδευτούν να συµµετέχουν στα ζητήµατα του περιβάλλοντός τους. Η τέχνη, στο πλαίσιο της εφαρµογής του µοντέλου δράσης, αλλά και ευρύτερα µιας περιβαλλοντικής εκπαίδευσης προσανατολισµένης στη δράση, αποτελεί εργαλείο ελεύθερης και δηµιουργικής έκφρασης, επικοινωνίας, διαµόρφωσης συλλογικότητας και εναλλακτικού οράµατος για το µέλλον. Η τέχνη µπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στη διαµόρφωση των βάσεων για την ενδυνάµωση, τη συµµετοχή και τη δράση των παιδιών. Και, µάλιστα, µέσα από µία διαδικασία η οποία είναι ιδιαίτερα ευχάριστη και δηµιουργική για τα παιδιά, µακριά από την αποστήθιση επιστηµονικής γνώσης και το ρηχό περιβαλλοντισµό που επιβάλλει η επικρατούσα κατεύθυνση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. ΣΗΜΕΙΩΣΗ Μέρος της εργασίας πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο της µελέτης «Μεγαλώνοντας στην Αθήνα. Ένα πρόγραµµα περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για τη συµµετοχή των παιδιών στη διαµόρφωση του περιβάλλοντός τους», η οποία διεξήχθη από το Εργαστήριο Σχεδιαστικής Μεθοδολογίας και Ρύθµισης του Χώρου, του Τοµέα Πολεοδοµίας και Χωροταξίας, της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου µε επιστηµονική υπεύθυνη την Καθηγήτρια Ε. Παναγιωτάτου και χρηµατοδοτήθηκε από το Κοινωφελές Ίδρυµα Ιωάννη Σ. Λάτση. Τα ονόµατα των παιδιών που συµµετείχαν στην έρευνα έχουν αντικατασταθεί. ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 413

9 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Adams, E. (1991). Back to Basics: Aesthetic Experience, Environments Quarterly, 8 (2), Austin, J. (2008). Τraining Community Artists in Scotland, στο Coutts, G. και Jokela, T. Art, Community and Environment, Educational Perspectives, Bristol/Chicago: Intellect books. Braden, S. και Mayo, M. (1999). Culture, community development and representation, Community Development Journal, 34(30), Buss, S. (1995). Urban Loss Angeles from young people s angle of vision, Children s Environments, 12, Carr, W. και Kemmis, S. (1997). Για µια κριτική εκπαιδευτική θεωρία. Εκπαίδευση, γνώση και έρευνα δράσης. Αθήνα: Κώδικας. Chawla, L. (επιµ.) (2002). Growing up in an Urbanizing World. London: Unesco Publishing/Earthscan Publications. Chawla, L. και Heft, H. (2002). Children s competence and the ecology of communities: a functional approach to the evaluation of participation. Journal of Environmental Psychology, 22, Comber, B., Thomson, P. και Wells, M. (2001). Critical literacy finds a Place : writing and social action in a low action in a low-income Australian grade 2/3 classroom. The Elementary School Journal, 1 (4), Cosco, N. και Moore, R. (2001). Our neighborhood is like that!, στο: Chawla, L. (επιµ.), Growing up in an Urbanizing World, Paris/London: Unesco/ Earthscan Publications. Cunningham, C. J., Jones, M. A. και Dillon, R. (2003). Children and Urban Regional Planning: Participation in the Public Consultation Process through Story Writing, Children s Geographies, 1, (2), Engel, S. (1991). The World is a White Blanket: Children Write about nature. Environments Quarterly, 8 (2), Fien, J. (1993). Education for the Environment. Critical Curriculum Theorizing and Environmental Education. Victoria: Deakin University Press. Freire, P. (1977). Η αγωγή του καταπιεζόµενου. Αθήνα: Κέδρος. Gurevitz, R. (2000). Affective Approaches to Environmental Education: Going beyond the imagined Worlds of Childhood? Ethics, Place and Environment, 393), Hansen-Moller, J. (1991). Creative Nature Interpretation for Children. Children s Environments Quarterly, 8 (2), Hart, P. (2003). Teacher s Thinking in Environmental Education. Consciousness and Responsibility. New York: Peter Lang. Hart, R. A. (1995). Children as the makers of a new Geography, Hart, R. A. (1997). Children s Participation: the Theory and Practice of Involving Young Citizens in Community Development and Environmental care. London: Unicef. Horelli, L. (1997), A methodological approach to children s participation in urban planning. Scandinavian Housing and Planning Research, 14(3), Hubbard, J. (1991). Shooting Back. A photographic View of Life by Homeless Children, San Francisco: Chronicle Books. Huckle, J. (1991). Education for sustainability: Assessing Pathways to the Future. Australian Journal of Environmental Education, 7, Huckle, J. (1993). Environmental Education and sustainability: A view from critical theory. Στο J. Fien (επιµ.) Environmental Education: A Pathway to Sustainability. Victoria: Deakin University Press, σ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 414

10 Huckle, J. (1999). Locating Environmental Education between Modern Capitalism and Postmodern Socialism: A Reply to Lucie Sauvé. Canadian Journal of Environmental Education, 4, Jensen, B. (1997). A case of two paradigms within health education. Health Education Research, 12(4), Jensen, B. B. (2002). Knowledge, Action and Pro-environmental Behaviour. Environmental Education Research, 8/3, Jensen, B. B. και Κarsten, S. (2006). The action competence approach in environmental education. Environmental Education Research, 12/3-4, Κατσαρού, Ε. και Τσάφος, Β. (2003). Από την έρευνα στη διδασκαλία. Η εκπαιδευτική έρευνα δράσης. Αθήνα: Σαββάλας. Kay, A. (2000). Art and community development: the role the arts have in regenerating communities. Community Development Journal, 35(4), Kay, A. και Watt, G. (2000). The role of the arts in regeneration. Research Findings 96, Edinburgh: Scottish Executive Central Research. Kemmis, S. και McTaggart, R. (1988). The Action research planner. Deakin: Deakin University. Krieg, B. και Roberts, M. (2007). Photovoice: insights into marginilisation through a community lens in Saskatchewan, Canada, στο Kindon, S., Pain, R. και Κesby, M. επιµ. Participatory Action Research Approaches and Methods, Connecting people, participation and place. London/New York: Routledge. Landry, C. και Matarasso, F. (1996). The art of regeneration: urban renewal through cultural activity. Social Policy Summury 8, Lowe, S. S. (2000). Creating Community: Art for Community Development. Journal of Contemporary Ethnography, 29 (3), Malone, K. (2007). Environmental education researchers as environmental activists, Environmental Education Research, 12 (3-4), Matthews, H. (1995). Living on the edge: children as outsiders. Tijdschrift voor Econimische en Sociale Geografie, 5, Matthews, H. (1998). The Geography of Children: some ethical and methodological considerations for project and dissertation work. Journal of Geography in Higher Education, 22/3, Matthews, H. (2001). Children and Community Regeneration. Creating better neighbourhoods. London: Save the Children. McNaughton, M. J. (2004). Educational drama in the teaching of education for sustainability. Environmental Education Research, 10(2), Moore, R. C. (1986). Childhood s Domain: play and place in child development. London: Croom Helm. Newman, T., Curtis, K. και Stephens, J. (2003). Do community-based arts projects result in social gains? A review of the literature, community. Development Journal, 38(4), Robottom, I. (1987). Environmental Education: Practice and Possibilities, Victoria: Deakin University Press. Robottom, I. (1991). Technocratic Environmental Education: A Critique and Some Alternatives. The Journal of Experiential Education 14, no 1: Snow, J. (1991). A Circle in the Trees: Using Art as a Way to Connect to Nature. Environments Quarterly, 8 (2), Stapp, W. B., Wals, A. και Stankorb, S. L. (1996). Environmental Education for Empowerment. Iowa: Kendall/Hunt Publishing. Sutton, S. E. (1992). Enabling children to map out a more equitable society. Children s Environments, 9, ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 415

11 Sutton, S. E. and Kemp, S. P. (2002). Children as Partners in neighborhood placemaking: lessons from intergenerational design charrettes, Journal of Environmental Psychology, 22, Tolia-Kellly, D. P. (2007). Participatory art: capturing spatial vocabularies in a collaborative visual methodology with Melanie Carvalho and South Asia women in London, UK, στο στο Κindon, S., Pain, R. και Κesby, M. επιµ. Participatory Action Research Approaches and Methods, Connecting people, participation and place. London/New York: Routledge. Τσεβρένη, Ι. (2008). Η πόλη µέσα από τα µάτια των παιδιών. Προσεγγίζοντας το συµµετοχικό σχεδιασµό του χώρου µέσα από µια εναλλακτική θεώρηση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. ιδακτορική διατριβή, Αθήνα: ΕΜΠ. Τσεβρένη, Ι., Πανταζής, Β., Τούση, Ε. και Παναγιωτάτου, Ε. (επιστηµονική υπεύθυνη) (2008). Μεγαλώνοντας στην Αθήνα. Ένα πρόγραµµα περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για τη συµµετοχή των παιδιών στη διαµόρφωση του περιβάλλοντός τους. Αθήνα: Κοινωφελές Ίδρυµα Ι. Σ. Λάτση / ΕΜΠ. ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ & Ι ΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙ ΟΥ 416

Μεγαλώνοντας στην Αθήνα Ένα πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τη συμμετοχή των παιδιών στη διαμόρφωση του περιβάλλοντός τους

Μεγαλώνοντας στην Αθήνα Ένα πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τη συμμετοχή των παιδιών στη διαμόρφωση του περιβάλλοντός τους ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ ΙΔΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΛΑΤΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Μεγαλώνοντας στην

Διαβάστε περισσότερα

Μεγαλώνοντας στην Αθήνα Ένα πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τη συμμετοχή των παιδιών στη διαμόρφωση του περιβάλλοντός τους

Μεγαλώνοντας στην Αθήνα Ένα πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τη συμμετοχή των παιδιών στη διαμόρφωση του περιβάλλοντός τους ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ ΙΔΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΛΑΤΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Μεγαλώνοντας στην

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός και υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράµµατος ΠΕ για το δάσος και την ανακύκλωση µε αφορµή µία έκθεση τέχνης για το περιβάλλον

Σχεδιασµός και υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράµµατος ΠΕ για το δάσος και την ανακύκλωση µε αφορµή µία έκθεση τέχνης για το περιβάλλον Σχεδιασµός και υλοποίηση ενός εκπαιδευτικού προγράµµατος ΠΕ για το δάσος και την ανακύκλωση µε αφορµή µία έκθεση τέχνης για το περιβάλλον Έρση Γιαννουλάτου Καλλιτέχνιδα Full Time BA(Ηοns) The Surrey Institute

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο συµµετοχής των παιδιών στις πρωτοβουλίες Ολοκληρωµένης Ανάπτυξης των ορεινών περιοχών Η περίπτωση του Μετσόβου

Σχέδιο συµµετοχής των παιδιών στις πρωτοβουλίες Ολοκληρωµένης Ανάπτυξης των ορεινών περιοχών Η περίπτωση του Μετσόβου Σχέδιο συµµετοχής των παιδιών στις πρωτοβουλίες Ολοκληρωµένης Ανάπτυξης των ορεινών περιοχών Η περίπτωση του Μετσόβου Ι. Τσεβρένη, ρ. Ε.Μ.Π., Περιβαλλοντολόγος, MSc «Περιβάλλον και Ανάπτυξη» του Ε.Μ.Π.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά ερευνούν και δρουν για το σχολείο τους Ένα εκπαιδευτικό πρόγραµµα για την εξοικονόµηση νερού.

Τα παιδιά ερευνούν και δρουν για το σχολείο τους Ένα εκπαιδευτικό πρόγραµµα για την εξοικονόµηση νερού. Τα παιδιά ερευνούν και δρουν για το σχολείο τους Ένα εκπαιδευτικό πρόγραµµα για την εξοικονόµηση νερού. Χριστίνα Κάτσενου 1, Στελλίνα Κουλουζάκη 2 1. Εκπαιδευτικός, Συντονίστρια προγραµµάτων Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

"Μια σημαία μια ιδέα"

Μια σημαία μια ιδέα Τελική Εργασία "Μια σημαία μια ιδέα" Καρακώτσογλου Αντώνης 19ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Τάξη Στ` Υπεύθυνη ομάδας εργασίας: Δούβλη Γεωργία ΜΑΙΟΣ 2014 Abstract - Περίληψη Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 11 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης H ActionAid είναι ένας διεθνής αναπτυξιακός οργανισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Νέο Πρόγραμμα iuσπcdcddccscsdcscsουδών Νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση Ελένη Παπαϊωάννου ΕΡΩΤΗΜΑ 1: Ποιους χαρακτηρίζουμε «ευάλωτους» εκπαιδευόμενους; (Δραστηριότητα 1) Εκπαίδευση Άξονες ευπάθειας Πρόωρη εγκατάλειψη εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Έφη Δαρείου Εκπαιδευτικός, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος, Ειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης

Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης Απόψεις εκπαιδευτικών για τις ερευνητικές εργασίες στο Λύκειο με θέματα Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης Γωγάκη Ηλιάννα 1, Παπαβασιλείου Βασίλης 2 1.Εκπαιδευτικός, απόφοιτη του ΠΜΣ «Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη

Καρτσιώτου Θωμαϊς M.Sc. Δασκάλα Δ.Σ. Παληού Καβάλας tzoymasn@hol.gr. Περίληψη 33 Πρόταση διδασκαλίας με τη χρήση των ΤΠΕ στο μάθημα της Μελέτης Περιβάλλοντος της Δ τάξης Δημοτικού: Μαθαίνω για τα σημαντικά έργα που υπάρχουν στην Ελλάδα μέσα από το google earth Καρτσιώτου Θωμαϊς

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Universities 4 EU Αθήνα, 21 Μαρτίου 2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Βέρα Δηλάρη Education expert veradil61@gmail.com Παγκόσμιοι Αναπτυξιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Γεωργία Πασιαρδή, ιευθύντρια Σχολείων ηµοτικής Εκπαίδευσης ρ. Γιάννης Σαββίδης, ιευθυντής Σχολείων ηµοτικής Εκπαίδευσης, Μέλος Σ.Ε.Π. Α.Π.ΚΥ.

ρ. Γεωργία Πασιαρδή, ιευθύντρια Σχολείων ηµοτικής Εκπαίδευσης ρ. Γιάννης Σαββίδης, ιευθυντής Σχολείων ηµοτικής Εκπαίδευσης, Μέλος Σ.Ε.Π. Α.Π.ΚΥ. 1 Eργαστήριο 2: Καλές Πρακτικές Παιδαγωγικής Ηγεσίας ρ. Γεωργία Πασιαρδή, ιευθύντρια Σχολείων ηµοτικής Εκπαίδευσης ρ. Γιάννης Σαββίδης, ιευθυντής Σχολείων ηµοτικής Εκπαίδευσης, Μέλος Σ.Ε.Π. Α.Π.ΚΥ. «Η

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ3 ΕΞΑΜΗΝΟΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΙ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή Γενική περιγραφή Σχεδιασμός της μαθησιακής εισήγησης Εφαρμογή της μαθησιακής εισήγησης Αναστοχασμός

Περιεχόμενα. Εισαγωγή Γενική περιγραφή Σχεδιασμός της μαθησιακής εισήγησης Εφαρμογή της μαθησιακής εισήγησης Αναστοχασμός Ο Ελ Γκρέκο μάς ταξιδεύει από την Ελλάδα στην Κύπρο: «Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα». El Greco travels us from Greece to Cyprus: You have the brushes, you have

Διαβάστε περισσότερα

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας ΤΥΠΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας Δίνεται έμφαση κυρίως στις γραπτές δοκιμασίες Το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Επιµμορφωτικόό σεµμινάάριο

Επιµμορφωτικόό σεµμινάάριο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πράξη «Εκπαίδευση αλλοδαπών και παλιννοστούντων µαθητών» Δράση: Επιµόρφωση εκπαιδευτικών και µελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Επιστηµονική υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούµ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία στην Εκπαίδευση. Ηλίας Χούστης, Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 28/3/2014

Τεχνολογία στην Εκπαίδευση. Ηλίας Χούστης, Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 28/3/2014 Τεχνολογία στην Εκπαίδευση Ηλίας Χούστης, Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 28/3/2014 Τεχνολογία για μάθηση Μάθηση πιο ευρεία έννοια από την εκπαίδευση Μέσα στην τάξη και έξω από αυτή Στην εργασία Στο παιχνίδι Στην

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης Η σύγχρονη εκπαίδευση στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη του µαθητή τόσο σε ατοµικό όσο και σε

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Μπενάκη 110ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio)

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Δρ Γιώργος Γιαλλουρίδης, ΕΔΕ Εκπαιδευτική Ημερίδα ΥΠΠ - ΠΚ Σκοπός Προσδοκώμενο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας. των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση

Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας. των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση Στόχοι και άξονες της έρευνας-δράσης Στόχος του προγράµµατος ήταν η επιµόρφωση εκπαιδευτικών ευτεροβάθ- µιας εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ Γενικές πληροφορίες Οι «Δημιουργικές Συνεργασίες με Καλλιτέχνες» στοχεύουν στην επαφή και εξοικείωση των παιδιών με τους καλλιτέχνες της Κύπρου. Παράλληλα στοχεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ζαχαρούλα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικοί και τεχνολογία Ο ρόλος των στελεχών εκπαίδευσης στην ανάπτυξη και ενίσχυση της εκπαιδευτικής καινοτομίας

Εκπαιδευτικοί και τεχνολογία Ο ρόλος των στελεχών εκπαίδευσης στην ανάπτυξη και ενίσχυση της εκπαιδευτικής καινοτομίας Εκπαιδευτικοί και τεχνολογία Ο ρόλος των στελεχών εκπαίδευσης στην ανάπτυξη και ενίσχυση της εκπαιδευτικής καινοτομίας Μαργαρίτα Γερούκη PhD Σχολική Σύμβουλος Α/θμιας 4 η περιφέρεια Ν. Χανίων 4 η περιφέρεια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό!

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! Βιώσιμη διαχείριση αστικού νερού: Βασικές αρχές & καλές πρακτικές σε θέματα επικοινωνίας, διαβούλευσης, εκπαίδευσης Νερό: δημόσιο αγαθό, μοναδικός φυσικός

Διαβάστε περισσότερα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα των συζητήσεων των 2 σεμιναρίων σε Αθήνα και Βόλο που διοργανώθηκαν σε συνεργασία του Systemic Innovation Zone και μελών του δικτύου Imagine the City. Σκοπός των

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΧΑΡΑ ΣΕ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΜΕ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΥΤΗΣ»

«ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΧΑΡΑ ΣΕ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΜΕ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΥΤΗΣ» «ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΧΑΡΑ ΣΕ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΜΕ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΥΤΗΣ» Δραμιλαράκη Σοφία Πιλάκη Σαββίνα Τμήμα Ψυχολογίας- Προφορική παρουσίαση στο μάθημα της «Οικολογικής και Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Teachers Action Research in Designing, Producing and Using Education Material for Intercultural Understanding

Teachers Action Research in Designing, Producing and Using Education Material for Intercultural Understanding Teachers Action Research in Designing, Producing and Using Education Material for Intercultural Understanding Name of organisation: University of Thessaly, Department of Early Childhood Education Μια έρευνα-δράση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο

Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο Μαρία Στρατογιαννάκου Βάσια Γαρταγάνη Ιδιωτικό Νηπιαγωγείο Ε.Κοκκώνη Ητεχνολογίακηανάπτυξητου παιδιού Τα παιδιά χρειάζονται τη διαμεσολάβηση νοητικών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

Μ ΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

Μ ΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Μ ΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Πολιτιστικό πρόγραμμα στα πλαίσια της Ευέλικτης Ζώνης 6/θ Δ.Σ. ΚΟΝΤΙΑ ΛΗΜΝΟΥ 2009 2010 ΤΑΞΗ Ε Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Κουρίτα Αγγελική ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Ομάδα εργασίας: Γάβανου

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Σχεδιασμός εκπαιδευτικών δράσεων για μουσεία

Τίτλος Μαθήματος: Σχεδιασμός εκπαιδευτικών δράσεων για μουσεία Τίτλος Μαθήματος: Σχεδιασμός εκπαιδευτικών δράσεων για μουσεία Κωδικός Μαθήματος: ΚΤ1390 Διδάσκων: Νίκη Νικονάνου, niknik@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 5ο Μονάδες ECTS: 5 Περιγραφή του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση του Scratch στο πλαίσιο εκπόνησης ομαδικών εργασιών στο μάθημα της Πληροφορικής της Γ' Γυμνασίου

Αξιοποίηση του Scratch στο πλαίσιο εκπόνησης ομαδικών εργασιών στο μάθημα της Πληροφορικής της Γ' Γυμνασίου Αξιοποίηση του Scratch στο πλαίσιο εκπόνησης ομαδικών εργασιών στο μάθημα της Πληροφορικής της Γ' Γυμνασίου Ελισάβετ Μαυρουδή 3ο Γυμνάσιο Ρόδου Εργαστηριακή Συνεδρία - Εφαρμογές του SCRATCH στη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΒΥ2 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Β ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

http://new-twinspace.etwinning.net/web/p102609/welcome

http://new-twinspace.etwinning.net/web/p102609/welcome Σεργιάνι στο χρόνο, σε ένα ταξίδι ιστορίας, πολιτισμού, περιβάλλοντος, γεμάτο Ελλάδα και Κύπρο! Όχημά μας το γραμματόσημο! Stroll in time, in a journey of history, culture, environment, full of Greece

Διαβάστε περισσότερα

()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$

()#µ*&+,-./ (0)1#2345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ !"µ#$%&#' ()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ 8"4&%2#' (&91-#5$!.µ"#5-"#/ (0)1#2":4: (;7$.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Χαράλαµπος Βρασίδας ρ. Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου

ρ. Χαράλαµπος Βρασίδας ρ. Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου Αξιολόγηση Προγραµµάτων Επιµόρφωσης Εκπαιδευτικών ρ. Χαράλαµπος Βρασίδας ρ. Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Τοµέας Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας Κυπριακή ηµοκρατία Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗΑΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΑΚΟ ΓΗΑΣΜΖΜΑΣΗΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΔ ΣΖ ΠΛΖΡΟΦΟΡΗΑ ΚΑΗ ΣΖ ΔΠΗΚΟΗΝΧΝΗΑ ΓΗΑ ΣΖΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΓΙΠΛΧΜΑΣΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ

ΓΗΑΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΑΚΟ ΓΗΑΣΜΖΜΑΣΗΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΔ ΣΖ ΠΛΖΡΟΦΟΡΗΑ ΚΑΗ ΣΖ ΔΠΗΚΟΗΝΧΝΗΑ ΓΗΑ ΣΖΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΓΙΠΛΧΜΑΣΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ ΔΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΓΙΣΡΙΑΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΑΘΗΝΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΚΟΗΝΧΝΗΑ ΚΑΗ ΜΔΧΝ ΜΑΕΗΚΖ ΔΝΖΜΔΡΧΖ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΘΔΑΛΙΑ ΣΜΖΜΑ ΑΡΥΗΣΔΚΣΟΝΧΝ ΜΖΥΑΝΗΚΧΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΑ.Λ.

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΑ.Λ. 52 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2012 «Η προσφορά της Τέχνης και του μαθήματος της Εικαστικής

Διαβάστε περισσότερα

PROFESSIONALIZATION OF LITERACY AND BASIC EDUCATION BASIC MODULES FOR TEACHER TRAINING TRAIN

PROFESSIONALIZATION OF LITERACY AND BASIC EDUCATION BASIC MODULES FOR TEACHER TRAINING TRAIN Προσόντα για λειτουργούς Εγχειρίδιο Εισαγωγή αλφαβητισµού PROFESSIONALIZATION OF LITERACY AND BASIC EDUCATION BASIC MODULES FOR TEACHER TRAINING TRAIN Contract Number: 229564CP120061-DEGRUNDTVIGG1 Project

Διαβάστε περισσότερα

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,.

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 77 : patrhenis@keda.gr -,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. Abstract Constructivism constitutes a broad theoretical-cognitive movement encompassing

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Απασχόληση:

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Απασχόληση: ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Επώνυμο: ΣΥΝΩΔΗ Όνομα: ΕΥΑΝΘΙΑ Θέση: ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο: ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Διεύθυνση: Πανεπιστήμιο Κρήτης Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Τέρατα της αρχαίας Ελλάδας Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 64ο Νηπιαγωγείο Αθηνών

ποδράσηη Τέρατα της αρχαίας Ελλάδας Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 64ο Νηπιαγωγείο Αθηνών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο 64ο Νηπιαγωγείο Αθηνών Τέρατα της αρχαίας Ελλάδας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

«Η µετάβαση των νηπίων στο ηµοτικό Σχολείο. ράσεις εκπαιδευτικής παρέµβασης και ψυχοπαιδαγωγικής υποστήριξης».

«Η µετάβαση των νηπίων στο ηµοτικό Σχολείο. ράσεις εκπαιδευτικής παρέµβασης και ψυχοπαιδαγωγικής υποστήριξης». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡ/ΚΗ /ΝΣΗ Π.Ε. &.Ε. ΑΤΤΙΚΗΣ 49 η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ρ. ΑΝ ΡΕΑΣ Ν. ΖΕΡΓΙΩΤΗΣ Ταχ. /νση : Εθν.

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία: Οι αναδυόμενες κοινωνικές ικανότητες

Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία: Οι αναδυόμενες κοινωνικές ικανότητες Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία: Οι αναδυόμενες κοινωνικές ικανότητες Αναστασιάδου Βασιλική Ειρήνη Εκπαιδευτικός πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (Ελλάδα) Η σύγχρονη εναλλασσόμενη και ρευστή

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεσαιωνικά κάστρα Λεμεσού και Πάφου

Μεσαιωνικά κάστρα Λεμεσού και Πάφου ΙΓ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού (Κ.Β ) Μεσαιωνικά κάστρα Λεμεσού και Πάφου Δρ. Παύλος Ρήγας Χριστιάνα Λιασίδου Εισαγωγή Πώς προέκυψε η ιδέα ενότητα Κατοικία / Γλώσσα ενότητα Οι εξελίξεις στην Ευρώπη κατά τους

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη: 8-11-2013 Αριθµ. Πρωτ.: 1492 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ & Β/ΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Θάλασσα Οικολογία» Καθηγητής: Αναστασιάδης Παναγιώτης

«Θάλασσα Οικολογία» Καθηγητής: Αναστασιάδης Παναγιώτης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Ι ΑΣΚΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκϖαίδευση αϖό Αϖόσταση ΤΕΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Όλγα Χ. Βερικάκη. Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής. Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός»

Όλγα Χ. Βερικάκη. Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής. Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» Όλγα Χ. Βερικάκη Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» Ηκοινωνικήεργασίακαλείταιναλειτουργήσεισυμπληρωματικάμετην ιατρική παρέμβαση, παρέχοντας παράλληλα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαµπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy info@cardet.org Ανασκόπηση Σύγχρονες τάσεις Στοιχεία από ΕΕ Προκλήσεις Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες Έξι συν Ένα λάθη των διδασκόντων και τρόποι αντιμετώπισής τους Αθήνα 2 Νοεμβρίου 2012 Γιάννης Τζωρτζάκης Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ1201 Περιφέρειας Κρήτης & Κυκλάδων Ερευνητικές Εργασίες:

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός. Mονογραφίες υπό έκδοση 2007-10 1. Ευθυμίου, Η., Βιτσιλάκη, Χ. (2007). Φύλο και Νέες Τεχνολογίες: Εμπειρικές Προσεγγίσεις. Επιστημονική Σειρά Σπουδών Φύλου, Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διαβάστε περισσότερα