ΕΝΔΟΠΥΕΛΙΚΗ ΚΑΙ ΕΞΩΠΥΕΛΙΚΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΝΔΟΠΥΕΛΙΚΗ ΚΑΙ ΕΞΩΠΥΕΛΙΚΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ"

Transcript

1 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΕΙΣ ΕΝΔΟΠΥΕΛΙΚΗ ΚΑΙ ΕΞΩΠΥΕΛΙΚΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ Ε. Ζιώγος, Α. Καμπούρογλου, Γ. Κουμαντάκης, Ι. Ματαλλιωτάκης ΠΕΡΙΛΗΨΗ H ενδομητρίωση ορίζεται ως ο πολλαπλασιασμός και η διαφοροποίηση ιστού παρόμοιου με το ενδομήτριο εκτός της κοιλότητας της μήτρας. Συνήθως πρόκειται για ενδοπυελική ενδομητρίωση. Η ενδομητρίωση είναι μια δύσκολη, από άποψη θεραπευτικής αντιμετώπισης, πάθηση, ενώ θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι στην πράξη η αντιμετώπισή της είναι εξατομικευμένη. Η εξωπυελική ενδομητρίωση είναι αρκετά σπάνια. Πρόκειται για έκτοπο ιστό, προερχόμενο από το ενδομήτριο, με εντόπιση εκτός της πυελικής κοιλότητας. Εξωπυελική ενδομητρίωση έχει αναφερθεί σχεδόν σε κάθε σύστημα του γυναικείου οργανισμού. Οι εστίες εύρεσης εξωπυελικής ενδομητρίωσης είναι το γαστρεντερικό, το ουροποιητικό (ουρητήρας και ουροδόχος κύστη), οι χειρουργικές ουλές και σπάνια το αναπνευστικό. Στην παρούσα ανασκόπηση δίνεται έμφαση στην εξωπυελική ενδομητρίωση και παρουσιάζονται στοιχεία που αφορούν την επιδημιολογία, την ιστολογική εικόνα, τη συμπτωματολογία, τη διάγνωση και τη θεραπεία. Όροι ευρετηρίου: Ενδομητρίωση, ενδοπυελική, εξωπυελική. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ενδοπυελική ενδομητρίωση είναι η δεύτερη σε συχνότητα γυναικολογική πάθηση με 7-10% επίπτωση στο συνολικό πληθυσμό. Η διαφοροδιάγνωσή της είναι πολύ σημαντική, καθώς και η έγκαιρη θεραπευτική αντιμετώπισή της. Η εξωπυελική ενδομητρίωση συχνά αποτελεί διαφοροδιαγνωστικό πρόβλημα, ενώ συχνά η αντιμετώπισή της είναι εξίσου δύσκολη. Είναι σημαντική λοιπόν η αναγνώριση των πιθανών περιστατικών ενδομητρίωσης και η διερεύνηση προς αυτή την κατεύθυνση. ΕΝΔΟΠΥΕΛΙΚΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ Το εσωτερικό της μήτρας, το ενδομήτριο, αποτελείται από κύτταρα που σε φυσιολογικές συνθήκες υπάρχουν μόνο μέσα στην κοιλότητα της μήτρας. Όταν όμως με κάποιο τρόπο, κυρίως μέσω των σαλπίγγων, τα κύτταρα του ενδομητρίου μεταφερθούν έξω από την κοιλότητα της μήτρας, τότε μπορεί να προσκολληθούν σε άλλες περιοχές, να αναπτυχθούν και να εξελιχθούν σε ενδομητρίωση. Έτσι η ενδομητρίωση ορίζεται ως ο πολλαπλασιασμός και η διαφοροποίηση ιστού παρόμοιου με το ενδομήτριο εκτός της κοιλότητας της μήτρας. Η ενδομητρίωση είναι η δεύτερη σε συχνότητα γυναικολογική πάθηση που προκαλεί πολλά προβλήματα (7-10% επίπτωση στο συνολικό πληθυσμό). Πρόσφατες μελέτες αναφέρουν ότι η δυσμηνόρροια συνδέεται άμεσα με τον αριθμό των εστιών ενδομητρίωσης. Ο πόνος της ενδομητρίωσης περιγράφεται ως ένας βαθύς πόνος στην πύελο που αντανακλά χαμηλά στην οσφυϊκή χώρα και αρκετά συχνά επεκτείνεται στην περιοχή του ορθού. Επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου και διαρκεί περισσότερες μέρες κατά τη διάρκεια του έμμηνου κύκλου. Η ενδομητρίωση και η διάμεση κυστίτιδα/σύνδρομο επίπονης κύστης, παρουσιάζουν κοινά συμπτώματα. Είναι λοιπόν απαραίτητη η σωστή διαφοροδιάγνωση σε περιπτώσεις χρόνιου πόνου στην πύελο, καθώς η ενδιάμεση κυστίτιδα δεν είναι τόσο σπάνια όσο θεωρείτο παλαιότερα. Σύγχρονες μελέτες επιβεβαιώνουν τη δυσμενή επίπτωση της ενδομητρίωσης στην αναπαραγωγή τόσο στο αρχικό όσο και στο προχωρημένο στάδιο της νόσου. Στα αρχικά στάδια της νόσου, ενδέχεται να μην έχουν ακόμη «μπλοκαριστεί» ανατομικά οι σάλπιγγες, όμως αυτό δεν αποκλείει την αποτυχία της αναπαραγωγικής διαδικασίας. Αυτό συμβαίνει γιατί λόγω της ενδομητρίωσης παράγονται τοξικές ουσίες που επηρεάζουν είτε τα ωάρια είτε το σπέρμα. Στα προχωρημένα στάδια της νόσου, η εμφάνιση συμφύσεων παίζει έναν επιπλέον ρόλο στην αποτυχία της αναπαραγωγικής διαδικασίας, εμποδίζοντας την ομαλή διακίνηση τόσο του ωαρίου όσο και του σπερματοζωαρίου. 288

2 Πίνακας 1. Συχνά συμπτώματα ενδομητρίωσης Σύμπτωμα Ποσοστό (%) Δυσμηνόρροια Πυελικός πόνος Υπογονιμότητα Δυσπαρεύνια Διαταρραχές εμμήνου ρύσσεως Περιοδική δυσουρία/αιματουρία 1-2 Δυσχεσία (περιοδική) 1-2 Αιμορραγία από το ορθό (περιοδική) <1 Αίσθημα κόπωσης Με βάση τις μελέτες που έχουν γίνει ως τώρα, η ενδομητρίωση δε θα πρέπει να θεωρείται ως κλινική οντότητα που σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης οποιουδήποτε καρκίνου 1,2. ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗΣ Η παθοφυσιολογία της ενδομητρίωσης δεν έχει πλήρως διερευνηθεί. Η ανεύρεση πολλαπλών ενδομητρικών εστιών υποδηλώνει μια πολυπαραγοντική, υβριδική θεωρία για την ανάπτυξη της νόσου. Στην προσπάθεια ανεύρεσης της αιτίας της ενδομητρίωσης, διατυπώθηκαν πολλές θεωρίες. Τρεις θεωρίες ιστογένεσης έχουν τη μεγαλύτερη αποδοχή: 1. Η πλέον αποδεκτή θεωρία είναι η μεταναστευτική, κατά την οποία ενδομητρικός ιστός μεταναστεύει από τον ενδομήτριο βλεννογόνο και φτάνει σε έκτοπες θέσεις, τόσο μέσω αιμοφόρων ή λεμφικών αγγείων, όσο και δια της ανιούσης οδού, μέσω των σαλπίγγων, ενώ πιθανή είναι και η μετανάστευση με άμεση διήθηση. 2. Κατά τη μεταπλαστική θεωρία, το επιθήλιο της γενετικής οδού προέρχεται από το μεσοθήλιο του σπλαχνικού κοιλώματος. Έτσι, μετά από διέγερσή του, το σπλαχνικό περιτόναιο μπορεί να παράγει ενδομήτριους αδένες. 3. Κατά την εμβρυϊκή θεωρία, εμβρυϊκά υπολείμματα των πόρων του Wolff και του Müller, όταν διεγερθούν, μπορούν και παράγουν ενδομητρικό ιστό. Η θεωρία αυτή προσφέρει την καλύτερη εξήγηση της ενδομητρίωσης της ουροδόχου κύστης σε άνδρες, που για μεγάλο χρονικό διάστημα πριν την εμφάνιση των συμπτωμάτων ελάμβαναν οιστρογόνα. Εκτός από τις παραπάνω θεωρίες που δεν καλύπτουν την παθογένεση της πάθησης, φαίνεται ότι επιπρόσθετοι παράγοντες είναι απαραίτητοι για την δημιουργία της παθολογικής αυτής κατάστασης. Η πλέον πρόσφατη υπόθεση είναι ότι η εμφάνιση και εξέλιξη της ενδομητρίωσης σχετίζεται με διαταραχές της λειτουργίας του συστήματος τόσο της κυτταρικής όσο και της χημικής ανοσίας, με αποτέλεσμα ανεπαρκή απάντηση του αμυντικού συστήματος του περιτοναίου στον ενδομητρικό ιστό που παλινδρομεί. Η εμπλοκή του ανοσοποιητικού συστήματος στην παθογένεση της ενδομητρίωσης ενισχύεται από την εναπόθεση συμπληρώματος γύρω από ενδομητριωτικές εστίες, την ανεύρεση αντισωμάτων κατά αντιγόνων του ενδομητρίου, την αύξηση των συγκεντρώσεων στοιχείων του συμπληρώματος στον ορό και στο ελεύθερο περιτοναϊκό υγρό, την αύξηση ανοσοσφαιρίνων και αυτοαντισωμάτων, την αυξημένη ενεργοποίηση των περιτοναϊκών μακροφάγων και τις αυξημένες συγκεντρώσεις ιντερλευκινών και αυξητικών παραγόντων στο περιτοναϊκό υγρό. Έτσι, η ανεπαρκής απάντηση του αμυντικού συστήματος του περιτοναίου επιτρέπει ή ακόμη και διευκολύνει την εμφύτευση των υπολειμμάτων ενδομητρίου, που με το μηχανισμό της παλίνδρομης διασποράς φθάνουν στην περιτοναϊκή κοιλότητα. Ακόμη, φαίνεται ότι υπάρχουν διαφορετικοί μηχανισμοί παθογένεσης για διαφορετικές εντοπίσεις της πάθησης και πιο συγκεκριμένα για τις εντοπίσεις στο τοιχωματικό περιτόναιο, στις ωοθήκες και στο ορθοκολπικό διάφραγμα. Τέλος είναι πιθανόν και ο παράγοντας της κληρονομικότητας να παίζει ρόλο στην εμφάνιση της πάθησης, καθώς γυναίκες με βεβαρημένο οικογενειακό ιστορικό φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν ενδομητρίωση και μάλιστα σε νεαρότερη ηλικία και μεγαλύτερης βαρύτητας

3 ΚΛΙΝΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗΣ Γυναίκες με ενδομητρίωση ενδέχεται κατά τη γυναικολογική εξέταση να μην παρουσιάσουν κανένα κλινικό εύρημα. Συχνά όμως παρουσιάζουν: 1) πόνο κατά τη μετατόπιση της μήτρας και των ωοθηκών. 2) έντονο πόνο κατά την ψηλάφηση στο σημείο που συνδέεται η μήτρα με την πύελο (ιερομητρικοί σύνδεσμοι). 3) πόνο στα εξαρτήματα (ωοθήκες, σάλπιγγες). 4) οπίσθια κλίση της μήτρας. 5) μειωμένη κινητικότητα μήτρας ή/και εξαρτημάτων. 6) μικρές συμπαγείς μάζες. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗΣ Επειδή η κλινική εικόνα της ενδομητρίωσης ποικίλλει, δεν είναι παράξενο ότι αρκετές φορές διαφεύγει της προσοχής του γιατρού ή ακόμη τίθεται διάγνωση άλλων παθολογικών καταστάσεων όπως πυελικής φλεγμονώδους νόσου, συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου ή ψυχοσωματικών προβλημάτων, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η αντιμετώπιση της πάθησης. Συχνότερα η διάγνωση γίνεται βάσει των συμπτωμάτων και κλινικών ευρημάτων. Από το ιστορικό θα εκτιμηθεί ιδιαίτερα η ύπαρξη δυσμηνόρροιας, δυσπαρεύνειας, υπογονιμότητας και το βεβαρημένο οικογενειακό ιστορικό, ενώ σε προχωρημένες καταστάσεις η υποψία είναι δυνατόν να τεθεί απλά και μόνο από την κλινική εξέταση. Επίσης χρησιμοποιούνται και οι παρακάτω τεχνικές: Διαγνωστική λαπαροσκόπηση με βιοψία ιστού: Παραμένει η πιο αξιόπιστη διαγνωστική μέθοδος καθώς ο σύγχρονος λαπαροσκοπικός εξοπλισμός εξετάζει όλη την πύελο. Δυστυχώς όμως πολλές φορές η λήψη βιοψιών δεν είναι εφικτή. Επιπλέον, υπάρχουν μορφές ενδομητρίωσης που δύσκολα μπορούν να διαγνωστούν ακόμη και από έμπειρους γιατρούς. Πυελικό υπερηχογράφημα: Από τις διαθέσιμες απεικονιστικές τεχνικές, το πυελικό υπερηχογράφημα έχει αποδειχτεί χρήσιμο στη διάγνωση πυελικής ενδομητρίωσης, κυρίως σε σοβαρές μορφές της νόσου στις οποίες συνυπάρχουν κύστες ενδομητρίωσης στις ωοθήκες. Μαγνητική τομογραφία: Σε αμφιλεγόμενες περιπτώσεις μπορεί να επιβεβαιώσει τη διάγνωση της ενδομητρίωσης, βοηθώντας στον αποκλεισμό άλλων παθήσεων των γεννητικών οργάνων. Μελέτες έχουν δείξει ότι η διάγνωση της ενδομητρίωσης γίνεται νωρίτερα στις γυναίκες που εξετάζονται για στειρότητα απ ότι σε αυτές που παρουσιάζουν πυελικό πόνο, στις οποίες η νόσος διαγιγνώσκεται σε πιο προχωρημένα στάδια, κυρίως λόγω της καθυστερημένης επίσκεψης στο γυναικολόγο 1. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗΣ Η ενδομητρίωση είναι μια δύσκολη, από άποψη θεραπευτικής αντιμετώπισης, πάθηση. Αρκετές φαρμακευτικές ουσίες και αρκετοί τρόποι χειρουργικής αντιμετώπισης έχουν χρησιμοποιηθεί και χρησιμοποιούνται. Για την εκλογή του καταλλήλου θεραπευτικού σχήματος λαμβάνονται υπόψη η ηλικία της ασθενούς, η επιθυμία τεκνοποίησης, το στάδιο της πάθησης, η ένταση και το είδος των συμπτωμάτων, ο τύπος και τα χαρακτηριστικά των ενδομητριωτικών εστιών αλλά και η εμπειρία του θεράποντος ιατρού. Θα μπορούσε λοιπόν να υποστηριχθεί ότι στην πράξη η αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης είναι εξατομικευμένη. Για ασθενείς με ενδομητρίωση σταδίου Ι ή που πλησιάζουν στην εμμηνόπαυση μπορεί να συσταθεί αναμονή και παρακολούθηση. Συμπληρωματικά, η άσκηση βοηθά σημαντικά και αυτό γιατί προκαλεί μια σημαντική πηγή οιστρογόνων, κάτι που εμποδίζει την επανεμφάνιση των συμπτωμάτων ή αν υπάρχουν αυτά εξασθένηση τους. Απλά παυσίπονα ή αντιφλεγμονώδη μπορούν να βοηθήσουν σε συγκεκριμένες περιπτώσεις ή μη φαρμακευτικές ομοιοπαθητικές θεραπείες έχουν αναφερθεί ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς ωστόσο να υπάρχει καμία επιστημονική ένδειξη. Η δίαιτα παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης. Καθώς η ενδομητρίωση σχετίζεται με το ανοσοποιητικό σύστημα, η αποφυγή τροφίμων που μπορεί να προκαλέσουν δυσανεξία (κυρίως σιτάρι και γαλακτοκομικά) μπορεί να αμβλύνει τα συμπτώματα. Πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι η συχνή κατανάλωση κρέατος αυξάνει σημαντικά την ανάπτυξη και την εξέλιξη της νόσου όπως και η λήψη μεγάλων ποσοτήτων σιδήρου είτε μέσω της τροφής είτε μέσω συμπληρωμάτων. Αντιθέτως αποδείχτηκε ότι τα φρούτα και τα λαχανικά όπως και η βιταμίνη Ε και C βοηθούν στην ελάττωση τους. Τέλος η ελάττωση της καφεΐνης βοηθά σημαντικά προς αυτήν την κατεύθυνση. Είναι ενδιαφέρον ότι σε έρευνα, στο ένα τρίτο των γυναικών, η ενδομητρίωση υποχώρησε χωρίς καμία θεραπευτική αντιμετώπιση 4,5,6. 290

4 Πίνακας 2. Κατάταξη Εξωπυελικής ενδομητρίωσης Τάξη Ι (Γ) Τάξη U(Ο) Τάξη L(Π) Τάξη Ο (Δ) Ενδομητρίωση που προσβάλλει το γαστρεντερικό Ενδομητρίωση που προσβάλλει το ουροποιητικό Ενδομητρίωση που προσβάλλει πνεύμονες και θωρακική κοιλότητα Ενδομητρίωση που προσβάλλει περιοχές εκτός κοιλιακής κοιλότητας ΕΞΩΠΥΕΛΙΚΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ Πρόκειται για έκτοπο ιστό, προερχόμενο από το ενδομήτριο, με εντόπιση εκτός της πυελικής κοιλότητας. Σπάνια παρατηρείται εντόπιση στον ομφαλό ή το διάφραγμα. Εξωπυελική ενδομητρίωση έχει αναφερθεί σχεδόν σε κάθε σύστημα του γυναικείου οργανισμού, αν και είναι πιο σπάνια από την ενδοπυελική. Επίσης, συχνά είναι πιο δύσκολη η διάγνωσή της καθώς και η αντιμετώπισή της. Η εξωπυελική ενδομητρίωση πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στη διαφοροδιάγνωση όλων των γυναικών, που βρίσκονται σε εμμηνορρυσία με συμπτώματα κοιλιακού άλγους που έχει κυκλικό χαρακτήρα και σχετίζεται με δυσπαρεύνια, δυσμηνόρροια, ή υπογονιμότητα 1. ΕΞΩΠΥΕΛΙΚΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΚΟΥ Αποτελεί την πιο συχνή θέση εξωπυελικής ενδομητρίωσης, με συχνότητα 5% όλων των περιπτώσεων ενδομητρίωσης. Η μέση ηλικία των ασθενών είναι τα 39 έτη, με συνυπάρχουσα ενδοπυελική ενδομητρίωση στην πλειονότητα των περιπτώσεων (80%). Ο επιπολασμός της εξωπυελικής ενδομητρίωσης στη σκωληκοειδή απόφυση υπολογίζεται κατά προσέγγιση σε 0,8%, ενώ εξαιρετικά σπάνιες είναι οι περιτοναϊκές εστίες, όπως το εγκάρσιο κόλο και η χοληδόχος κύστη και οι ενδομητριωτικές κύστεις του ήπατος και του παγκρέατος. Οι περιοχές που επηρεάζονται συνήθως βρίσκονται κοντά στα γεννητικά όργανα (ορθοσιγμοειδές, σκωληκοειδής απόφυση, περιφερικός ειλεός, τυφλό). Πρόκειται για μικροσκοπικές βλάβες, που περιτριγυρίζονται από αραιό ινώδη ιστό και συνήθως περιορίζονται στις ορογόνες επιφάνειες. Παρατηρείται πολλαπλασιασμός των λείων μυικών ινών και ίνωση γύρω από τις ενδομητριωτικές εστίες, οδηγώντας στις σοβαρότερες εστίες της ενδομητρίωσης, που επιμένουν και μετά την εμμηνόπαυση. Μπορεί να δημιουργηθεί εν τω βάθει ίνωση και πάχυνση του γαστρεντερικού τοιχώματος, προκαλώντας στένωση ή απόφραξη του αυλού. Έχουν αναφερθεί και περιπτώσεις συστροφής, εγκολεασμού, οξείας σκωληκοειδίτιδας και διάτρησης των ενδομητριωτικών βλαβών. Τέλος έχει αναφερθεί διάτρηση του κόλου στο τελευταίο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, με εικόνα οξείας κοιλίας, η οποία είναι εξαιρετικά σπάνια. Οι περισσότερες γαστρεντερικές βλάβες είναι γενικά ασυμπτωματικές. Τα συνήθη συμπτώματα (δυσμηνόρροια, δυσπαρεύνια, υπογονιμότητα) εμφανίζονται ως αποτέλεσμα της συχνά συνυπάρχουσας πυελικής νόσου. Τοπικά συμπτώματα προκαλούνται από την παραμόρφωση ή λειτουργική δυσλειτουργία του γαστρεντερικού αυλού, που προκαλούνται από τις εξελισσόμενες ενδομητριωτικές βλάβες. Συχνή είναι η εμφάνιση μεσοκοιλιακού άλγους, μετεωρισμού και οξείας απόφραξης του λεπτού ή παχέος εντέρου, η δυσκοιλιότητα (σε βλάβη του περιφερικού κόλου) ή η διάρροια (σε βλάβη του λεπτού εντέρου), ενώ σπάνια εμφανίζεται διάτρηση του κόλου στο τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Τα συμπτώματα αρχικά έχουν κυκλικό χαρακτήρα, τον οποίο χάνουν, καθώς οι βλάβες εξελίσσονται και γίνονται ορμονικά ανεξάρτητες. Η διάγνωση είναι δύσκολη και καθυστερεί, λόγω μίμησης στην κλινική εικόνα γαστρεντερικών παθήσεων. Πρέπει να διαφοροδιαγνωστεί από το σύνδρομο του ευερέθιστου εντέρου, τη νόσο του Crohn, την ελκώδη κολίτιδα, τη γαστρεντερίτιδα, την οξεία σκωληκοειδίτιδα και τις νεοπλασματικές εξεργασίες. Τα ακτινολογικά ευρήματα είναι συνήθως μη ειδικά, με μικρή διαγνωστική αξία. Τα ευρήματα της υπολογιστικής τομογραφίας (CT) περιλαμβάνουν εστιακές βλάβες στο εντερικό τοίχωμα, ή βλάβες που συμπιέζουν το κόλο. Η ενδοσκόπηση ή λαπαροσκόπηση μπορεί να βοηθήσει στον αποκλεισμό φλεγμονώδους εντερικής νόσου, αλλά δε μπορεί να θέσει διάγνωση. Η χρήση ενδοκολπικού υπερήχου μπορεί να βοηθήσει για την εκτίμηση του ορθοσιγμοειδούς διαφράγματος και τον προσδιορισμό του μεγέθους, της μορφής και της θέσης της ενδομητριωτικής μάζας. Συχνά, η διενέργεια βιοψίας είναι απαραίτητη για να τεθεί η διάγνωση. Η ορμονική θεραπεία και η ταυτόχρονη χειρουργική αντιμετώπιση αποτελούν το θεραπευτικό σχήμα εκλογής 291

5 Πίνακας 3. Σταδιοποίηση Εξωπυελικής ενδομητρίωσης Στάδιο Ι Μη οργανική ανωμαλία 1. Εξωτερικά: επιφάνεια του οργάνου (ορογόνος, υπεζωκότας) (α) μέγεθος βλάβης<1cm (β) μέγεθος βλάβης 1-4cm (γ) μέγεθος βλάβης>4cm 2. Εσωτερικά: βλεννογόνος, μυς, παρέγχυμα (α) μέγεθος βλάβης<1cm (β) μέγεθος βλάβης 1-4cm (γ) μέγεθος βλάβης >4cm Στάδιο ΙΙ Οργανική ανωμαλία 1. Εξωτερικά: επιφάνεια του οργάνου (ορογόνος υπεζωκότας) (α) μέγεθος βλάβης<1cm (β) μέγεθος βλάβης 1-4cm (γ) μέγεθος βλάβης>4cm 2. Εσωτερικά: βλεννογόνος, μυς, παρέγχυμα (α) μέγεθος βλάβης<1cm (β) μέγεθος βλάβης 1-4cm (γ) μέγεθος βλάβης >4cm για τη γαστρεντερική ενδομητρίωση. Σε απουσία απόφραξης, η θεραπεία μπορεί να αρχίσει με προγεστερινοειδή, αντισυλληπτικά δισκία, νταναζόλη ή αγωνιστές του εκλυτικού παράγοντα των γοναδοτροπινών (GnRH-ανάλογα). Τα φάρμακα αυτά αντιγράφουν τη λειτουργία της φυσιολογικής ορμόνης GnRH που εκκρίνεται στον υποθάλαμο και διακόπτουν την παραγωγή ορμονών από τις ωοθήκες. Η θεραπεία διαρκεί τρεις με έξι μήνες και μειώνει το μέγεθος των ενδομητρικών εστιών. Σε αποφρακτικά συμπτώματα ή υποψία κακοήθειας ενδείκνυται χειρουργική αντιμετώπιση. Συχνά, ο χειρουργός βρίσκεται σε δίλημμα σχετικά με τη χειρουργική αντιμετώπιση, η οποία μπορεί να μη φαίνεται απαραίτητη, αν τα συμπτώματα δεν είναι οξέα, κυρίως σε νεαρές γυναίκες, σε αναπαραγωγική ηλικία. Γι αυτό το λόγο είναι πολύ σημαντική η συνεργασία του χειρουργού που θα ασχοληθεί με το γαστρεντερικό και του γυναικολόγου και η από κοινού λήψη της απόφασης σχετικά με την αναγκαιότητα της χειρουργικής αντιμετώπισης 1,7,8. ΕΞΩΠΥΕΛΙΚΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ Το ουροποιητικό σύστημα προσβάλλεται στο 1% των περιπτώσεων, με συχνότερη εντόπιση την ουροδόχο κύστη, σπανιότερα τον ουρητήρα και ακόμα πιο σπάνια το νεφρό (κύστη:ουρητήρας:νεφρός = 40:5:1). Η ουροδόχος κύστη αποτελεί τη συχνότερη θέση εντόπισης εκτόπου ενδομητρικού ιστού στο ουροποιητικό σύστημα. Η πρώτη περίπτωση περιγράφηκε το Η ενδομητρίωση του ουρητήρα δε σχετίζεται με ταυτόχρονη ενδομητρίωση της ουροδόχου, αν και σχετίζεται με αυξημένα επίπεδα ASRM και με ορθοκολπικές και ορθοσιγμοειδικές βλάβες, σύμφωνα με λαπαροσκοπική και ιστολογική εξέταση σε 690 ασθενείς. Η κυστική ενδομητρίωση κατατάσσεται σε δύο κατηγορίες: την αυτόματη και την ιατρογενή και παρουσιάζουν διαφορετική παθογένεια. Η πρώτη εμφανίζεται στα πλαίσια γενικευμένης νόσου, με αντίστοιχες ενδομητρικές αλλοιώσεις και σε άλλα όργανα. Στην ιατρογενή έχουμε εμφύτευση ενδομητρικών στοιχείων στην ουροδόχο κύστη κατά τη διάρκεια καισαρικής τομής ή χειρουργικών επεμβάσεων στην πύελο. Εμφανίζονται στην ηλικία των ετών και οι δύο κατηγορίες κυστικής ενδομητρίωσης παρουσιάζοντας τα ίδια συμπτώματα, που συχνά δεν είναι παθογνωμονικά. 292

6 Το κύριο ιστολογικό κριτήριο για τη διάγνωση της κυστικής ενδομητρίωσης είναι η εμφάνιση εκτός του στρώματος και ενδομητρικών αδένων. Η πλειοψηφία των ασθενών παρουσιάζει αίσθηση υπερηβικού βάρους, το οποίο υποχωρεί με την ούρηση. Είναι πιθανό να υπάρχει πυελικό άλγος, δυσμηνόρροια, δυσπαρευνία και μη περιοδική αιματουρία. Είναι πιθανό να εμφανίζονται περιοδικά συμπτώματα, όπως η υποτροπιάζουσα κυστίτιδα ή η μικροσκοπική αιματουρία, λίγες ημέρες πριν από την εμφάνιση της εμμήνου ρύσης. Ωστόσο πιθανολογείται ότι μόνον το 33% των ασθενών παρουσιάζει μικροσκοπική αιματουρία καθώς ο ενδομητρικός ιστός εμφανίζεται κάτω από το ανέπαφο ουροθήλιο. Κατά την κλινική εξέταση είναι πιθανό να αποκαλύπτεται ψηλαφητή μάζα, επώδυνος, η οποία εντοπίζεται κατά κανόνα στο οπίσθιο κυστικό τοίχωμα, στο θόλο της ουροδόχου κύστης και στην περιοχή των έσω γεννητικών οργάνων. Αντίθετα, στην ιατρογενή μορφή της πάθησης, η κλινική εξέταση δεν αποδίδει, καθώς συνήθως είναι φυσιολογική, ενώ με μια καλή λήψη ιστορικού είναι εύκολη η συσχέτιση της εμφάνισης των συμπτωμάτων με προηγηθείσα καισαρική τομή ή κάποια άλλη επέμβαση στην περιοχή. O έλεγχος με υπερήχους ή ενδοφλέβιο πυελογραφία μπορεί να είναι βοηθητικός για τη διάγνωση, καθώς μπορεί να αποκαλύψει υδρονέφρωση σε προσβολή των ουρητηρικών στομίων, ενώ η κυστεογραφία μπορεί να αποκαλύψει κάποιο έλλειμμα πλήρωσης, το οποίο ωστόσο δεν είναι δυνατόν να διαφοροδιαγνωστεί με αυτό τον τρόπο από πιθανό καρκίνο στην ουροδόχο κύστη. Η αξονική τομογραφία είναι χρήσιμη καθώς μπορεί να καθορίσει με σχετική ακρίβεια την έκταση και τα όρια της εξεργασίας. Με τη χρήση της λαπαροσκοπικής τεχνικής μπορούμε σχετικά εύκολα να διαφοροδιαγνώσουμε τις δύο κατηγορίες ενδομητρίωσης, καθώς στην αυτόματη, αποκαλύπτονται ενδοπεριτοναϊκές εντοπίσεις. Στην κυστεοσκόπηση είναι πιθανό να παρατηρηθούν καστανόφαιες ή κυανές κύστεις, σε περιοχές όπου ο βλεννογόνος παρουσιάζεται οιδηματώδης, ωστόσο δε θεωρείται εξέταση επιλογής. Σύμφωνα με τους Aberhouse B και Aberhouse G, τα ευρήματα της κυστεοσκόπησης σχετίζονται με τον καταμήνιο κύκλο: 1. Προεμμηνορρυσιακά, το ουροθήλιο είναι οιδηματώδες, με πτυχές και κυστικούς σχηματισμούς. 2. Κατά τη διάρκεια της έμμηνης ρύσης, το ουροθήλιο εμφανίζει οιδηματώδεις διογκώσεις, με κυανές περιοχές, αιμορραγία και επιθηλιακές διαβρώσεις. 3. Μετεμμηνοπαυσιακά, υποχωρεί το οίδημα, ενώ το χρώμα των κύστεων γίνεται λιγότερο έντονο. 4. Στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα, υποχωρεί η αγγειακή συμφόρηση και ελαττώνεται ο αριθμός των κύστεων. Η θεραπεία της κυστικής ενδομητρίωσης είναι φαρμακευτική ή χειρουργική. Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας γίνεται με βάση την ηλικία, την επιθυμία για μελλοντική τεκνοποίηση, τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων καθώς και την έκταση της νόσου, για παράδειγμα η χειρουργική θεραπεία ενδείκνυται σε νεαρές ασθενείς, που επιθυμούν να τεκνοποιήσουν ή παρουσιάζουν εκτεταμένη νόσο. Για πληρέστερη διερεύνηση της πυέλου, προτείνεται η διαπεριτοναϊκή προσπέλαση. Επιχειρείται η διατήρηση της μήτρας και η απελευθέρωση των ωοθηκών και των σαλπίγγων από το συνδετικό ιστό που τις περιβάλλει, η λύση των υπαρχουσών συμφύσεων και η μερική κυστεκτομή. Η διουρηθρική εκτομή δεν προτιμάται στη θεραπεία της κυστικής ενδομητρίωσης, επειδή η νόσος είναι διατοιχωματική. Επομένως, σε πιθανή επέμβαση με διουρηθρική προσπέλαση, η εκτομή θα γίνει ατελώς, με συνέπεια μια γρήγορη υποτροπή, ενώ ελοχεύει σοβαρός κίνδυνος διάτρησης της ουροδόχου κύστης. Η λαπαροσκοπική προσπέλαση προτείνεται ως μια ενδιαφέρουσα προοπτική σε εντοπισμένη νόσο. Εναλλακτικά για ασθενείς με υπολειπόμενη συμπτωματική ενδομητρίωση χορηγείται ορμονική θεραπεία, για να ακολουθήσει τη χειρουργική θεραπεία. Πρόκειται για συνεχή χορήγηση προγεστερόνης για διάστημα 4-6 μηνών, ή χορήγηση Danazol και GnRH-αναλόγων. Δεύτερη σε συχνότητα ενδομητρίωση του ουροποιητικού είναι η ενδομητρίωση του ουρητήρα, που αναπτύσσεται κυρίως σε έδαφος εκτεταμένης ενδομητρίωσης της πυέλου, συνήθως είναι μονόπλευρη (η αμφοτερόπλευρη είναι πολύ σπάνια), με συνηθέστερη εντόπιση το κατώτερο τριτημόριό του. Η ενδομητρίωση του ουρητήρα χωρίζεται στην εξωγενή και την ενδογενή. Στην εξωγενή, που είναι συχνότερη (80% των περιπτώσεων), οι εστίες ενδομητρίωσης βρίσκονται στον ορογόνο χιτώνα του ουρητήρα και τον περιβάλλοντα αυτού συνδετικό ιστό, ενώ στην ενδογενή μορφή εντοπίζονται στον υποβλεννογόνιο και το μυϊκό χιτώνα. Oι ενδομητρικές εστίες, στην εξωγενή μορφή εμφανίζονται ως ερυθρόφαιες ή λευκόφαιες εστίες και δίνουν την όψη πολυποειδούς όγκου, που μακροσκοπικά είναι δύσκολο να διακριθεί από εξωφυτικά θηλώδη νεοπλάσματα. Η εικόνα αυτή των ενδομητρικών εστιών οφείλεται σε υποτροπιάζουσες αιμορραγίες και στην επακολουθούσα ανάπτυξη ινώδους συνδετικού ιστού. Η ανάπτυξη αυτή του ινώδους συνδετικού ιστού μπορεί να οδηγήσει σε απόφραξη. Και στις δύο μορφές ενδομητρίωσης, αλλά κυρίως στην εξωγενή, είναι δυνατόν να αναπτυχθεί συνοδός υδρονέφρωση, η οποία είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτή (μπορεί να είναι ασυμπτωματική ή να εμφανίζεται ως οσφυαλγία) και μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή του νεφρού. Η εμφάνισή της γίνεται συνήθως στα πλαίσια ενδομητρίωσης του γεννητικού συστήματος, της οποίας τα συμπτώματα καθορίζουν την κλινική εικόνα. Αιματουρία, που συχνά εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως (χωρίς να αποκλείεται πριν ή μετά) αφορά μόνο την ενδογενή μορφή, αν και μόνο σε ποσοστό 15%, σε επικοινωνία των εστιών με τον αυλό του ουρητήρα. 293

7 Η ενδογενής μορφή αποτελεί διαφοροδιαγνωστικό πρόβλημα. Συμπτώματα που θα οδηγήσουν στη διερεύνηση όπως υδρονέφρωση, αιματουρία, άλγος στην οσφυϊκή χώρα, δεν είναι παθογνωμονικά, καθώς πολλές παθήσεις όπως η λιθίαση, η φυματίωση, η αμυλοείδωση, οι καλοήθεις εξεργασίες και τα νεοπλάσματα του ουρητήρα, είναι δυνατόν να εμφανίζονται με τα ίδια συμπτώματα. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι σε γυναίκες υψηλού κινδύνου (με άτυπα άλγη στην οσφυϊκή χώρα και ιστορικό ενδομητρίωσης, όπως επίσης και πριν την εμμηνόπαυση και αποφρακτικού τύπου συμπτωματολογία αγνώστου αιτιολογίας) η ενδομητρίωση του ουρητήρα πρέπει πάντα να λαμβάνεται υπ όψην για σωστή διαφορική διάγνωση. Η διάγνωση της ενδομητρίωσης του ουρητήρα βασίζεται καταρχάς στον υπερηχοτομογραφικό έλεγχο, που αποτελεί την εξέταση επιλογής και πρέπει να γίνεται σε όλες τις γυναίκες με ιστορικό ενδομητρίωσης ή σε γυναίκες με σχετικά συμπτώματα ύποπτα ενδομητρίωσης. Η ενδοφλέβιος πυελογραφία δρά βοηθητικά παρέχοντας πληροφορίες για πιθανή στένωση του ουρητήρα (θέση στένωσης και μήκος) καθώς και για τη λειτουργικότητα των νεφρών. Η αξονική τομογραφία είναι δυνατόν να απεικονίζει πάχυνση του τοιχώματος του ουρητήρα, δεν είναι διαγνωστική όμως, ενώ έχει μεγάλη σημασία σε ποια φάση του καταμήνιου κύκλου θα διενεργηθεί η εξέταση. Η ουρητηροσκόπηση έχει το σημαντικό μειονέκτημα ότι σε στένωση του ουρητήρα είναι αδύνατη η προσπέλαση. Ωστόσο η ουρητηροσκόπηση παρέχει τη δυνατότητα της άμεσης επισκόπησης του ουρητήρα, την προσέγγιση της βλάβης, καθώς και τη λήψη ιστού για ιστολογική εξέταση. Η ενδομητρίωση του ουρητήρα είναι δυνατόν να έχει ως επιπλοκή την υπερκυστική διάταση, η οποία αντιμετωπίζεται με τοποθέτηση αυτοσυγκρατούμενου καθετήρα Double-J ή με τοποθέτηση διαδερμικής νεφροστομίας, ώστε να περισωθεί η νεφρική λειτουργία. Η θεραπεία εκλογής της εξωπεριτοναϊκής ενδομητρίωσης είναι η χειρουργική. Ωστόσο είναι πιθανό να προκύπτουν τεχνικά προβλήματα, λόγω συμφήσεων ή εκτεταμένης νόσου, με αποτέλεσμα την ατελή αφαίρεση του έκτοπου ενδομητρικού ιστού. Γι αυτό σε σίγουρη διάγνωση και όταν δεν απαιτείται άμεση χειρουργική παρέμβαση συνιστάται να προηγείται ορμονική θεραπεία, ώστε να περιοριστεί η έκταση αλλά και να μειωθεί η αιμάτωση του ενδομητρικού ιστού. Στην ενδογενή μορφή της ενδομητρίωσης του ουρητήρα, συνιστάται μερική εκτομή του παθολογικού τμήματος και αποκατάσταση της συνέχειας με ουρητηροκυστεονεοστομία. Επί απώλειας της νεφρικής λειτουργίας, συνιστάται η νεφροουρητηρεκτομή. Συνήθως, τη χειρουργική θεραπεία ακολουθεί συμπληρωματική ορμονική θεραπεία, για την υποστροφή τυχόν εναπομείναντων εστιών. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι η ορμονική θεραπεία από μόνη της δεν περιορίζει τη νόσο, διότι ο αντιδραστικός ιστός που περιβάλλει το ενδομητρίωμα δεν είναι ορμονοευαίσθητος, με αποτέλεσμα ακόμα και εάν οι ορμονοευαίσθητοι ιστοί υποστρέψουν να εξακολουθεί να υπάρχει το πρόβλημα της απόφραξης. Συνεπώς, η ενδομητρίωση είναι μία σπάνια νόσος, η οποία όμως πρέπει να περιλαμβάνεται πάντοτε στη διαφορική διάγνωση ασθενειών του ουροποιητικού συστήματος γυναικών, που βρίσκονται πριν την εμμηνόπαυση 1,9,10,11,12. ΕΞΩΠΥΕΛΙΚΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ ΣΕ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΟΥΛΕΣ Η ιατρογενής ενδοµητρίωση του κοιλιακού τοιχώματος, με συχνότητα εμφάνισης λιγότερη από 1%, χαρακτηρίζεται από μια επώδυνη μάζα μέσα σε ουλή του κοιλιακού τοιχώματος, που σχετίζεται µε κυκλικό άλγος και διόγκωση. Κυρίαρχα συμπτώματα είναι ο πόνος και η δυσπαρεύνια, ενώ σπάνια αναφέρεται κνησμός. Τα συµπτώµατα τείνουν να εμφανίζονται ανάμεσα στις ηλικίες των 21 και 40 ετών, κατά μέσο όρο 4,5 έτη ύστερα από την ηµεροµηνία της επέμβασης. Οι προδιαθεσικοί παράγοντες, που αυξάνουν τον ενοφθαλµισµό στο κοιλιακό τραύμα, περιλαμβάνουν την εµφύτευση του ενδοµητρίου, όπως συμβαίνει στον επιπωµατικό πλακούντα, ή και το βίαιο καθαρισμό της ενδοµήτριας κοιλότητας µε τολύπιο. Η ενδομητρίωση του περινέου σχεδόν πάντα σχετίζεται με προηγούμενη περινεοτομή, ενώ σπάνια είναι η ενδομητρίωση του περινέου χωρίς την παρουσία τραύματος. Σε αυτή την περίπτωση, είναι πιθανό η μετανάστευση των κυττάρων του ενδομητρίου στο περίνεο να έγινε μέσω της λεμφικής οδού.η δακτυλική αποκόλληση του πλακούντα και η σπάνια επιπλοκή της εκστροφής της μήτρας μετά τον τοκετό φαίνεται να αυξάνουν τον κίνδυνο ενδομητρίωσης του περινέου. Το 1971 οι Paull και συν., σε μελέτη τοκετών με απόξεση του ενδομητρίου ανέφεραν συσχέτιση ανάμεσα στην απόξεση μετά την υστεροτοκία και την περινεϊκή ενδομητρίωση. Κατά την ίδια περίοδο γυναίκες γέννησαν με φυσιολογικό τοκετό με περινεοτομή, χωρίς μαιευτική απόξεση, χωρίς να εμφανιστεί καμία περίπτωση ενδομητρίωσης του περινέου. Συμπεραίνεται ότι με τη μαιευτική απόξεση περισσότερα βιώσιμα κύτταρα από τη βασική ζώνη του ενδομητρίου εμφυτεύονται στο σημείο της ανοιχτής περινεοτομής. Φαίνεται πως η καθυστέρηση της συρραφής της περινεοτομής μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη της ενδομητρίωσης, παρατείνοντας το χρόνο επαφής του ανοιχτού τραύματος με τα λόχια. Στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι ο λανθάνων χρόνος από τον τοκετό μέχρι την εμφάνιση των συμπτωμάτων κυμαίνεται από 6 μήνες μέχρι και 17 έτη, με το χρονικό αυτό διάστημα να οφείλεται στο γεγονός ότι μικροσκοπικές εμφυτεύσεις κυττάρων του ενδομητρίου απαιτούν αρκετό χρόνο μέχρι να 294

8 αποκτήσουν μέγεθος ικανό να προκαλέσει συμπτώματα. Παρόλο που η ενδοµητρίωση των χειρουργικών ουλών έχει αναφερθεί ύστερα από χειρουργικές επεμβάσεις σε µη κυοφορούσες γυναίκες, ένας προδιαθεσικός παράγοντας κινδύνου είναι η προηγηθείσα υστεροτοµή. Ο φθαρτός, κατά την έναρξη της κύησης, φαίνεται να έχει μια προτίμηση για τις κοιλιακές ουλές. Πέρα από τη θεωρία της άμεσης εµφύτευσης, η ενδοµητρίωση των χειρουργικών ουλών, έχει επίσης ερμηνευθεί και από τη θεωρία της μετάπλασης του κοιλωµατικού επιθηλίου. Ορισμένοι συγγραφείς πιστεύουν μάλιστα ότι δεν ευθύνεται ο πολλαπλασιασμός των κυττάρων του φθαρτού, αλλά ότι η εµφύτευση διεγείρει μια παρόμοια «μεταπλασία» στον περινεϊκό ιστό. Ένας ακόμη προδιαθεσικός παράγοντας κινδύνου για την ενδοµητρίωση του κοιλιακού τοιχώματος, φαίνεται να είναι και οι επαναλαµβανόµενες εισαγωγές της σύριγγας κατά την αµνιοπαρακέντηση. H ενδομητρίωση του περινέου συνήθως παρουσιάζεται σαν ψηλαφητό, επώδυνο οζίδιο επάνω στην ουλή παλιάς περινεοτομής. Το μέγεθος του οζιδίου είναι δυνατό να αυξομειώνεται με την έμμηνο ρύση, ενώ σπάνια αναφέρεται κνησμός στο περίνεο και το αιδοίο. Αν η επούλωση του τραύματος της περινεοτομής είναι καθυστερημένη, μπορεί να συμβεί διάνοιξη του τραύματος. Αιμορραγία από την ουλή της περινεοτομής μπορεί να αναφερθεί πριν από την εμμηνορυσία, ενώ αιμορραγία από το ορθό αναφέρεται σπάνια σε εμπλοκή του έξω σφιγκτήρα του πρωκτού. Σε αυτή την περίπτωση είναι απαραίτητη η δακτυλική εξέταση από το ορθό. Η κλινική διάγνωση βασίζεται αποκλειστικά στο ιστορικό και την κλινική εξέταση κατά τη διάρκεια της εμμηνορυσίας. Το υπερηχογράφημα μπορεί να δείξει αν μια μάζα είναι συμπαγής ή κυστική και την επέκτασή της. Η αξονική τομογραφία μπορεί και αυτή να δράσει βοηθητικά, αλλά σε καμία περίπτωση διαγνωστικά. Η κυτταρολογική εξέταση με τη χρήση FNA (αναρρόφηση με λεπτή βελόνα) μπορεί να βοηθήσει, αποκλείοντας την κακοήθεια. Κατά την κλινική εξέταση η ενδομητρίωση του περινέου φαίνεται σαν ένα επώδυνο οζίδιο στην ουλή της περινεοτομής, με μέγεθος που μπορεί να κυμαίνεται από μερικά χιλιοστά μέχρι 2-3 εκατοστά, χρώματος ερυθρού ή κυανού ανάλογα με το βάθος της διήθησης. Είναι σημαντική η διαφοροδιάγνωση της ενδομητρίωσης του περινέου από συρίγγια, αποστήματα από εναπομείναντα ράμματα, θρομβωμένες αιμορροΐδες, σμηγματογόνες κύστεις και νεοπλασματικές βλάβες συμπεριλαμβανομένου του κακοήθους μελανώματος. Η ορθή διάγνωση πολλές φορές τίθεται καθυστερημένα, επειδή λόγω της σπανιότητας της κατάστασης η διαγνωστική προσπάθεια στρέφεται προς λάθος κατευθύνσεις. Η ευρεία τοπική χειρουργική εκτομή είναι η θεραπεία εκλογής και είναι συνήθως θεραπευτική, καθώς αποκλείει ταυτόχρονα διαφορετική παθολογία, καθώς και τη σπάνια περίπτωση της κακοήθειας. Συμπληρωματικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί ορμονική θεραπεία. Η διεθνής βιβλιογραφία αναφέρει μόνο μία περίπτωση υποστροφής χωρίς θεραπεία μετά από εγκυμοσύνη, προφανώς λόγω των ορμονικών μεταβολών που αυτή προκάλεσε. Η φαρμακευτική θεραπεία φαίνεται ότι μπορεί να ελέγξει τα συμπτώματα αλλά μονάχα για βραχεία χρονική περίοδο 1,13,14,15,16,17. ΕΞΩΠΥΕΛΙΚΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ Η ενδοθωρακική ενδοµητρίωση είναι σπάνια µε λιγότερες από 200 περιπτώσεις στη βιβλιογραφία. Εντούτοις, η υπεζωκοτική και η παρεγχυµατική ενδοµητρίωση παρατηρούνται στο 51% των εξωκοιλιακών εντοπίσεων της νόσου. Ο καταµηνιαίος πvευµoθώρακας είναι το συχνότερο πvευµονικό εύρημα που σχετίζεται µε την ενδοµητρίωση. Έχει ηλικία έναρξης τις δεκαετίες των 30 και 40 χρονών. Συνυπάρχουσα πυελική ενδοµητρίωση ανευρίσκεται στο 22% έως 37% των περιπτώσεων. Ως σημεία και συµπτώµατα αναφέρονται ακόμα ο αιµοθώρακας και η αιµόπτυση σχετιζόµενα µε την εµµηνορρυσία, καθώς και τα ασυµπτωµατικά πvευµονικά οζίδια, τα οποία μπορεί να είναι ένα διαγνωστικό εύρημα. Ενδοµητριωτικές εστίες στον υπεζωκότα ή στο διάφραγµα παρατηρούνται στο 23% µε 35% των περιπτώσεων, µε διαφραγµατικές θυρίδες στο 19% µε 33% και µε πνευµονικές κύστες στο 33%. Η ενδοµητρίωση του αναπνευστικού χαρακτηρίζεται από ρηχή αναπνοή συνοδευόµενη από άλγος στο δεξιό ηµιθωράκιο, µε έναρξη μέσα σε 72 ώρες από την έµµηνο ρύση, και τάση για υποτροπή. Υπάρχει απουσία συµπτωµάτων κατά τη διάρκεια των ανωοθυλακιορρηκτικών κύκλων. Η κλινική εικόνα καθορίζεται από την εντόπιση των ενδομητριωτικών εστιών. Όταν οι βλάβες εντοπίζονται στους βρόγχους, το κύριο σύµπτωµα είναι η αιµόπτυση. Όταν οι βλάβες βρίσκονται στον υπεζωκότα και στο διάφραγµα, το κύριο σύµπτωµα είναι ο αιµοθώρακας. Η παρουσία πνευµονικών οζιδίων σχετίζεται µε προηγηθείσα γυναικολογική επέμβαση ή μαιευτικό ιστορικό. Τα ευρήματα αυτά στηρίζουν τη θεωρία εμβολής και αιµατογενούς διασποράς ενδοµήτριου ιστού στους πνεύμονες µε τη νόσο στο παρέγχυμα. Η παρουσία ενδοµητριωτικών εστιών στο δεξιό πνεύμονα σε 11 από τις 12 περιπτώσεις ιστολογικά αποδεδειγµένης παρεγχυµατικής πνευμονικής ενδοµητρίωσης, υποδηλώνει ότι η παρεγχυµατική ενδοµητρίωση μπορεί, ορισμένες φορές, να εξηγηθεί και µε τη θεωρία της µεταπλασίας σπλαχνικού επιθηλίου. Μπορούμε να υποπτευθούμε αυτή τη διάγνωση µε βάση το ιστορικό και τη φυσική εξέταση και να την επιβεβαιώσουμε µε την ακτινογραφία θώρακος, τη βρογχοσκόπηση, τη βιοψία του υπεζωκότα, ή τη θωρακοτοµή. Η βιοψία από αναρρόφηση έχει χρησιµοποιηθεί µε επιτυχία για την κυτταρολογική ανάλυση και την ιστολογική επιβεβαίωση της 295

9 ενδοθωρακικής ενδοµητρίωσης, αφού αποτρέπει τη χειρουργική προσπέλαση για βιοψία πνευμονικού παρεγχύµατος σε γυναίκα παραπονούµενη για διαξιφιστικό θωρακικό άλγος. Οι ακτινογραφίες θώρακος µε τα σπινθηρογραφήματα αερισμού-αιµάτωσης, μπορούν να βοηθήσουν στη διάγνωση ελλείμµατος στον πνεύμονα ή πνευµοθώρακα, αλλά δεν μπορούν να θέσουν τη διάγνωση της ενδοµητρίωσης. Το καρκίνωμα, καθώς και οι αρτηριοφλεβικές ανωμαλίες, πρέπει, επίσης, να συμπεριληφθούν στη διαφορική διάγνωση. Η αντιμετώπιση του πνευµοθώρακα, που είναι αποτέλεσμα της ενδοµητρίωσης, είναι η ίδια, όπως ενός πνευµοθώρακα άλλης αιτιολογίας. Οι περιπτώσεις µε ήπια συµπτωµατολογία μπορούν να αντιμετωπισθούν συντηρητικά µε υποστηρικτική θεραπεία, όπως αναλγητικά, αντιβηχικά και παροχή οξυγόνου, ενώ οι σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να απαιτήσουν επανέκπτυξη των πνευμόνων µε αναπνευστήρα και κυτταρολογική εξέταση της παροχέτευσης για ενδοµητριωτικά κύτταρα. Οι θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν φάρμακα για την καταστολή της ωοθυλακιορρηξίας ή πιο ριζική αντιμετώπιση, εάν η μελλοντική εγκυμοσύνη δεν είναι επιθυμητή. Έχουν, επίσης, αναφερθεί περιπτώσεις, όπου η καταµηνιαία αιμόπτυση αντιµετωπίσθηκε µε νταναζόλη, µε επιτυχή υποχώρηση των συµπτωµάτων. Η υποτροπιάζουσα ή η παραμένουσα νόσος, ίσως, χρειαστεί θωρακοτοµή και πιθανή υπεζωκοτοµή ή πλευρoδεσία µε ερεθιστικές ουσίες, που προκαλούν καταστροφή των µεσοθηλιακών κυττάρων. Ωστόσο, φαίνεται πως είναι πολύ σημαντικό η θεραπεία να εξατοµικεύεται στην κάθε ασθενή. Γενικά, η εξωπυελική ενδομητρίωση είναι μια σπάνια περίπτωση που μπορεί να προσβάλλει κάθε όργανο ή σύστημα ή ιστό του ανθρώπινου σώματος, ενώ η ανάμιξη πολλαπλών και απομακρυσμένων περιοχών είναι εξαιρετικά σπάνια. Σε τέτοιες περίπλοκες και σπάνιες περιπτώσεις είναι πολύ σημαντική η σωστή προσέγγιση από το θεράποντα ιατρό, η σωστή και έγκαιρη αναγνώρισή της 1,18,19,20. SUMMARY Endometriosis is defined as the multiplication and differentiation of tissue similar to the endometrial, outside the uterus. Most of the cases concern endopelvic endometriosis. Endometriosis is difficult to cure and it could be claimed that in everyday practice the treatment provided depends on the patient. Extrapelvic endometriosis, an ectopic tissue derived from the endometrium, is rather rare, localized outside the pelvic cavity. Reports of extrapelvic endometriosis exist for almost every system of the female body. Extrapelvic endometriosis can be found in the gastrointestinal system, in the urinary (ureter and urinary bladder), at surgical lesions and rarely in the respiratory system. In this review, extrapelvic endometriosis is emphasized and data concerning epidemiology, the pathoanatomical profile, the symptoms, diagnosis and cure are presented. Keywords: Endometriosis, endopelvic, extrapelvic. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Ι. Ματαλλιωτάκης, Δ. Πανίδης, Γ. Κουμαντάκης, Α. Γούμενου, Ε. Κουμαντάκης. Εξειδικευμένα Θέματα, Ενδομητρίωση-Αδενομύωση. Εκδόσεις Τμήματος Ιατρικής Πανεπιστημίου Κρήτης 2. Somigliana E, Vigano P, Parazzini F, Stoppelli S, Giambattista E, Vercellini P. Association between endometriosis and cancer: a comprehensive review and a critical analysis of clinical and epidemiological evidence. Gynecol Oncol 2006 May; 1 01(2): Epub 2006 Feb Baldi A, Campioni M, Signorile PG. Endometriosis: Pathogenesis, diagnosis, therapy and association with cancer. Oncol Rep 2008 Apr; 19(4): Farquhar CM. Extracts from Clinical Evidence, Endometriosis. BMJ 2000 May 27; 320(7247): Mills DS, Vernon M. Endometriosis: A key to healing through nutrition. ISBN-10: Harrison RF, Barry-Kinsella C. Efficacy of medroxyprogesterone treatement in infertile women with endometriosis: a prospective, randomized, placebo controlled study.fertil Steril Jul 2000; 74 (1): Dimoulios P, Koutroubakis IE, Tzardi M, Antoniou P, Matalliotakis IM, Kouroumalis EA. A case of sigmoid endometriosis difficult to differentiate from colon cancer. BMC Gastroenterol 2003 Aug 7; 3: Houtmeyers P, Ceelen W, Gillardin JM, Dhondt M, Pattyn P. Surgery for gastrointestinal endometriosis: indications and results. Acta Chir Belg Jul-Aug; 106(4): Ε. Αραβαντινός, Κ. Σκριάπας. Eνδομητρίωση του ουροποιητικού συστήματος. ΙNFO UROLOGY, Τεύχος 30, Απρίλιος, Μάιος, Ιούνιος Gustilo-Ashby AM, Paraiso MF. Treatment of urinary tract endometriosis. J Minim Invasive Gynecol 2006 Nov-Dec; 13(6): Butrick J. CW. Patients with chronic pelvic pain: endometriosis or interstitial cystitis/painful bladder syndrome? SLS 2007 Apr-Jun; 11(2): Abrao MS, Dias JA Jr, Bellelis P, Podgaec S, Bautzer CR, Gromatsky C. Endometriosis of the ureter and bladder are not associated diseases. Fertil Steril 2008 Apr Hashim Hashim, Shukri Shami. Abdominal Wall Endometriosis In General Surgery. The Internet Journal of Surgery TM, ISSN: Α. Τολίκας, Clerk N. Amso N. Ενδομητρίωση στην ουλή περινεοτομής. Eλληνική Mαιευτική & Γυναικολογία, Tόμος 16, Tεύχος 1, Coeman V, Sciot R, Van Breuseghem I. Case report : Rectus abdominis endometriosis: a report of two cases. The British Journal of Radiology, 296

10 78 (2005); E 2005, The British Institute of Radiology DOI: /bjr/ Villaltaa J, Custardoya AL, Carrasquera JA, Pujalab M, Gambóc P. Endometriosis en la cicatriz de una cesarean. Cirurgia Espaniola, Lunes 1 Mayo Volumen 79- Nimero 05 p Teng CC, Yang HM, Chen KF, Yang CJ, Chen LS, Kuo CL. Abdominal wall endometriosis: an overlooked but possibly preventable complication. Taiwan J Obstet Gynecol 2008 Mar; 47(1): Augoulea A, Lambrinoudaki I, Christodoulakos G. Thoracic Endometriosis Syndrome. Respiration 2008; 75: (DOI : / ). 19. Johnson MM. Catamenial Pneumothorax and other thoracic manifestations of endometriosis. Clinics in Chest Medicine 2004; Vol 25, Issue 2, p , DOI: /j.ccm Jubanyik KJ, Comite F. Extrapelvic endometriosis. Obstetrics and Gynecology clinics of North America, Vol 24, Issue 2, 1 June 1997, p , DOI: /S (05) Ζιώγος Ελευθέριος, Καμπούρογλου Άλκηστη, Κουμαντάκης Γεώργιος, Ματαλλιωτάκης Ιωάννης Μαιευτική Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου Κρήτης 297

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Ασυνήθεις απεικονιστικές εκδηλώσεις ενδομητρίωσης: Παρουσίαση ενδιαφερόντων περιστατικών

Ασυνήθεις απεικονιστικές εκδηλώσεις ενδομητρίωσης: Παρουσίαση ενδιαφερόντων περιστατικών Ασυνήθεις απεικονιστικές εκδηλώσεις ενδομητρίωσης: Παρουσίαση ενδιαφερόντων περιστατικών Α Εργαστήριο Ακτινολογίας, Ιατρική Σχολή, Αρεταίειο Νοσοκομείο Πρέζα Ουρανία, Μπουργιώτη Χάρις, Κουρέας Ανδρέας,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

7. ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΤΟΠΙΣΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ

7. ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΤΟΠΙΣΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Η ενδομητρίωση ορίζεται ως η παρουσία ενδομητριοειδούς ιστού εκτός της ενδομητρικής κοιλότητας, η οποία προκαλεί χρόνια φλεγμονώδη αντίδραση. Είναι μια γυναικολογική πάθηση που

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ Τι είναι η "λιθίαση του ουροποιητικού" Λιθίαση ουροποιητικού είναι η δημιουργία λίθου ή λίθων μέσα στην αποχετευτική μοίρα του

Διαβάστε περισσότερα

Μια συνηθισμένη, αλλά πολύ συχνά αδιάγνωστη αιτία, χρόνιου πυελικού πόνου στις γυναίκες

Μια συνηθισμένη, αλλά πολύ συχνά αδιάγνωστη αιτία, χρόνιου πυελικού πόνου στις γυναίκες Γράφει: Αθανάσιος Σιαφάκας, Αγγειοχειρουργός Μια συνηθισμένη, αλλά πολύ συχνά αδιάγνωστη αιτία, χρόνιου πυελικού πόνου στις γυναίκες Υπολογίζεται πως το 1/3 σχεδόν των γυναικών θα παρουσιάσουν κάποια στιγμή

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Αλίκη Τσερκέζογλου, Γυναικολόγος Ογκολόγος, Τέως Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκομείου «Ο Άγιος Σάββας», Συνεργάτις Ευρωκλινική Αθηνών

Γράφει: Αλίκη Τσερκέζογλου, Γυναικολόγος Ογκολόγος, Τέως Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκομείου «Ο Άγιος Σάββας», Συνεργάτις Ευρωκλινική Αθηνών Γράφει: Αλίκη Τσερκέζογλου, Γυναικολόγος Ογκολόγος, Τέως Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκομείου «Ο Άγιος Σάββας», Συνεργάτις Ευρωκλινική Αθηνών Ο καρκίνος του ενδομητρίου αναπτύσσεται στο ενδομήτριο, που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Θάνος Παπαθανασίου, Μευτήρας - Γυναικολόγος

Γράφει: Θάνος Παπαθανασίου, Μευτήρας - Γυναικολόγος Γράφει: Θάνος Παπαθανασίου, Μευτήρας - Γυναικολόγος Ένα πέπλο μυστηρίου καλύπτει τη γυναικολογική πάθηση που λέγεται "ενδομητρίωση". Έχει δύσκολο όνομα, άγνωστη προέλευση, ποικιλία στη εμφάνιση και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Dr. Μιχάλης Λαζανάκης M.R.C.O.G, C.C.S.T, Γυναικολόγος - Χειρουργός - Μαιευτήρας

Γράφει: Dr. Μιχάλης Λαζανάκης M.R.C.O.G, C.C.S.T, Γυναικολόγος - Χειρουργός - Μαιευτήρας Γράφει: Dr. Μιχάλης Λαζανάκης M.R.C.O.G, C.C.S.T, Γυναικολόγος - Χειρουργός - Μαιευτήρας Τί είναι η λαπαροσκόπηση; Λαπαροσκόπηση είναι μια χειρουργική μέθοδος η οποία μέσω μιάς μικρής «τρύπας» στην κοιλιά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στις απορίες μας απαντά ο κος Θεμιστοκλής Σ. Ευκαρπίδης, Γενικός Χειρουργός

Στις απορίες μας απαντά ο κος Θεμιστοκλής Σ. Ευκαρπίδης, Γενικός Χειρουργός Στις απορίες μας απαντά ο κος Θεμιστοκλής Σ. Ευκαρπίδης, Γενικός Χειρουργός Όταν μιλάμε για σκωληκοειδίτιδα αναφερόμαστε στη φλεγμονή της σκωληκοειδούς απόφυσης του τυφλού που οφείλεται σε απόφραξη του

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Παθολόγο - Ογκολόγο, Στυλιανό Γιασσά

Συνέντευξη με τον Παθολόγο - Ογκολόγο, Στυλιανό Γιασσά Συνέντευξη με τον Παθολόγο - Ογκολόγο, Στυλιανό Γιασσά Ο καρκίνος του παχέος εντέρου ορθού αποτελεί το δεύτερο πιο συχνό καρκίνο σε γυναίκες και άνδρες και αντιπροσωπεύει το 13% όλων των καρκίνων. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ιωάννης Μπολάνης, Χειρουργός, Εξειδικευθείς στις παθήσεις του γαστρεντερικού συστήµατος & τη Λαπαροσκοπική χειρουργική

Γράφει: Ιωάννης Μπολάνης, Χειρουργός, Εξειδικευθείς στις παθήσεις του γαστρεντερικού συστήµατος & τη Λαπαροσκοπική χειρουργική Γράφει: Ιωάννης Μπολάνης, Χειρουργός, Εξειδικευθείς στις παθήσεις του γαστρεντερικού συστήµατος & τη Λαπαροσκοπική χειρουργική Η σκωληκοειδής απόφυση θεωρείται εµβρυϊκό κατάλοιπο και βρίσκεται στην αρχή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας ηλικίας 47 ετών προσέρχεται λόγω πνευματουρίας και απώλειας κοπράνων από την ουρήθρα, από δεκαημέρου. Ο ασθενής αναφέρει γριππώδη συνδρομή που προηγήθηκε της παρούσης κατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής!

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής! Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής Το θαύµα... της ζωής! Οι Υπέρηχοι Εγκυμοσύνης... Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής Στο Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής της ΡΕΑ Μαιευτικής Γυναικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ Ανωορρηκτικοί κύκλοι Εξωγενή οιστρογόνα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Παχυσαρκία Όγκοι ωοθηκών Εφηβία Παραγωγική ηλικία Κλιμακτήριο εμμηνόπαυση ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα

Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα Καρκίνος του Νεφρού Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα Λιθίαση ουροποιητικού συστήματος Στένωση Πυελοουρητηρικής Συμβολής Τα Επινεφρίδια Nεφρικές κύστες Καρκίνος του Νεφρού Το Νεφρικό Καρκίνωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

14. ΠΡΟΠΤΩΣΕΙΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ

14. ΠΡΟΠΤΩΣΕΙΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Οι προπτώσεις των γεννητικών οργάνων αναφέρονται σε ένα ή περισσότερα όργανα και περιλαμβάνουν το τράχηλο, τη μήτρα και τα τοιχώματα του κόλπου. Οι προπτώσεις του κόλπου μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Κάθε κατάσταση που εμφανίζεται με αιφνίδιο, οξύ κοιλιακό πόνο και άλλοτε άλλα συνοδά συμπτώματα ανήκει στα διαφοροδιαγνωστικά πλαίσια της οξείας κοιλίας. Ο γιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθεις παθήσεις των μαστών

Καλοήθεις παθήσεις των μαστών Καλοήθεις παθήσεις των μαστών Dr. Παναγιώτης Παπαλάμπρος MD, DFFP, BMS, BSCCP, CCST Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος Εισαγωγή Ως γνωστόν, όπως όλα τα θηλαστικά ζώα, έτσι και ο άνθρωπος έχουν μαστούς.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης Καρκίνος Προστάτη Ο συχνότερος καρκίνος στον άνδρα Ηλικία > 65, αλλά εµφανίζεται και σε νεώτερους

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες:

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες: Δυσκοιλιότητα. Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του κατώτερου πεπτικού σωλήνα, επηρεάζοντας κάθε χρόνο ένα μεγάλο αριθμό ασθενών, κυρίως των χωρών του δυτικού κόσμου. Εικόνα 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΗΛΕΣ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΤΟΙΧΩΜΑΤΟΣ Τετάρτη, 01 Σεπτέμβριος :33 - Τελευταία Ενημέρωση Παρασκευή, 15 Οκτώβριος :13

ΚΗΛΕΣ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΤΟΙΧΩΜΑΤΟΣ Τετάρτη, 01 Σεπτέμβριος :33 - Τελευταία Ενημέρωση Παρασκευή, 15 Οκτώβριος :13 ΚΗΛΕΣ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΤΟΙΧΩΜΑΤΟΣ 1. ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ: είναι η προβολή ενδοκοιλιακού σπλάχνου διαμέσου ενός χάσματος, το οποίο μπορεί ανατομικά να υπάρχει αλλά να είναι ευένδοτο ή να δημιουργηθεί δευτερογενώς: Βουβωνικός

Διαβάστε περισσότερα

Νεφροβλάστωμα (Wilms )

Νεφροβλάστωμα (Wilms ) Νεφροβλάστωμα (Wilms ) Γιώργος Σπυρίδης Παιδοχειρουργός Ειδικός Παιδοχειρουργικής Ογκολογίας Επιδημιολογία 2η πιο συχνή συμπαγής ενδοκοιλιακή κακοήθεια 7.6 νέα περιστατικά ανα 1 εκατ. παιδιά κάτω των 15

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα:

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: Ο καρκίνος της κύστης αποτελεί τον δεύτερο συχνότερο ουρολογικό καρκίνο. ευθύνονται για το 3% των

Διαβάστε περισσότερα

Κοιλιακός πόνος στους ηλικιωμένους. Πέππας Γεώργιος Χειρουργός

Κοιλιακός πόνος στους ηλικιωμένους. Πέππας Γεώργιος Χειρουργός Κοιλιακός πόνος στους ηλικιωμένους Πέππας Γεώργιος Χειρουργός Σημαντικά Δεδομένα Περίπου 60% ηλικιωμένων με κοιλιακό πόνο που προσέρχονται στο ΤΕΠ με κοιλιακό πόνο χρήζουν εισαγωγής και 40% χρήζουν χειρουργείο

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία;

1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία; Γράφει: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών, Διευθυντής Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού 1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία;

Διαβάστε περισσότερα

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ 14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ Υδατιδώδης μύλη κύηση ολική μερική Διεισδυτική μύλη κύηση Χοριοκαρκίνωμα PSTT (placental site trophoblastic tumors) Η ολική και μερική υδατιδώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ Κοίλο μυώδες όργανο που υποδέχεται, αποθηκεύει και αποβάλλει τα ούρα Μέρη της κύστης Κορυφή Σώμα Πυθμένας Ανατομικά

Διαβάστε περισσότερα

Τραυματικές κακώσεις νεφρών Κακώσεις του ουρητήρα Κάκωσης ουροδόχου κύστεως Κακώσεις της ουρήθρας Κακώσεις έξω γεννητικών οργάνων

Τραυματικές κακώσεις νεφρών Κακώσεις του ουρητήρα Κάκωσης ουροδόχου κύστεως Κακώσεις της ουρήθρας Κακώσεις έξω γεννητικών οργάνων Τραυματικές κακώσεις νεφρών Κακώσεις του ουρητήρα Κάκωσης ουροδόχου κύστεως Κακώσεις της ουρήθρας Κακώσεις έξω γεννητικών οργάνων Νεφρικό Τραύμα Οι νεφροί συμμετέχουν στο 8-10% των κλειστών κακώσεων της

Διαβάστε περισσότερα

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Αιτιολογία: επίμονη λοίμωξη με ογκογόνο στέλεχος HPV (16, 18, 31, 33, 35, 45 κλπ) Πρωτογενής πρόληψη: εμβολιασμός (2 εμβόλια τετραδύναμο, διδύναμο) Δευτερογενής πρόληψη: προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ

ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ ΣΤΕΝΩΣΗ ΠΥΕΛΟΟΥΡΗΤΗΡΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ: από το Α ως το Ω 5 ο Διαδραστικό Σχολείο Ουρολογίας Πορταριά 2012 Στυλιανός Θ. Γιαννακόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Ποια τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ. Είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος της στον Δυτικό κόσμο. Η μέση ηλικία κατά την διάγνωση είναι τα 60 με 65 έτη.είναι πιο συχνός στους

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΑΘΗΝΑ 2008 ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς»

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Θεσσαλονίκη 8 Ιανουαρίου 2007 Προδιηθητικές επίπεδο ενδοεπιθηλιακό καρκίνωμα δυσπλασία Ο όρος «ουροθηλιακή ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία» (urothelial intraepithelial

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ Η περινεοτομία είναι μια από τις πιο συνήθεις παρεμβάσεις στη μαιευτική. Ιστορικά ο σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η διευκόλυνση του 2ου σταδίου του τοκετού, με απώτερο στόχο τη βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

Ευριπίδης Μαντούδης FRCOG Γυναικολόγος Αναπαραγωγής Μαιευτήρας

Ευριπίδης Μαντούδης FRCOG Γυναικολόγος Αναπαραγωγής Μαιευτήρας Ευριπίδης Μαντούδης FRCOG Γυναικολόγος Αναπαραγωγής Μαιευτήρας Λαπαροσκόπηση Πρόκειται για μία χειρουργική επέμβαση μικρής βαρύτητας, όταν είναι απλά διαγνωστική, η οποία επιτρέπει την άμεση εξέταση και

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού.

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα της λιθίασης του ουροποιητικού. Τι είναι η λιθίαση του ουροποιητικού ; Λιθίαση του ουροποιητικού Είναι η ύπαρξη των λίθων σε οποιοδήποτε σημείο του ουροποιητικού.

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής στην πράξη - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Δευτέρα, 27 Δεκέμβριος :17

Τα οφέλη της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής στην πράξη - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Δευτέρα, 27 Δεκέμβριος :17 Απαντά ο κ. Θεμιστοκλής Ευκαρπίδης, Γενικός Χειρουργός Ίσως λίγοι από εμάς να είμαστε ενημερωμένοι για τη σπουδαία εργασία που εκτελεί στο σώμα μας, ένα από τα όργανα του, η χοληδόχος κύστη. Εκεί μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΑΘΗΝΑ 2015 ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ Τι είναι και πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του παχέος εντέρου;

Διαβάστε περισσότερα

VATS VATS ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΤΟΜΟΣ ΒΧ ΛΑΙΚΟ V=VINTEO A=ASSISTED T=THORACIC S=SURGERY ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ VATS ΕΠΙΚ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡ. ΘΩΡΑΚΟΣ ΘΩΡΑΚΟΣΚΟΠΗΣΗ ΘΩΡΑΚΟΣΚΟΠΗΣΗ

VATS VATS ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΤΟΜΟΣ ΒΧ ΛΑΙΚΟ V=VINTEO A=ASSISTED T=THORACIC S=SURGERY ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ VATS ΕΠΙΚ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡ. ΘΩΡΑΚΟΣ ΘΩΡΑΚΟΣΚΟΠΗΣΗ ΘΩΡΑΚΟΣΚΟΠΗΣΗ VATS ΘΩΡΑΚΟΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΤΟΜΟΣ ΕΠΙΚ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡ. ΘΩΡΑΚΟΣ ΒΧ ΛΑΙΚΟ 1 VATS ΘΩΡΑΚΟΣΚΟΠΗΣΗ V=VINTEO A=ASSISTED T=THORACIC S=SURGERY ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ VATS 1 1922 CHRISTIAN JACOBEOUS χρησιμοποιώντας τοπική αναισθησία

Διαβάστε περισσότερα

Περινεοτομία Ρήξεις περινέου

Περινεοτομία Ρήξεις περινέου 5 Περινεοτομία Ρήξεις περινέου ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ Η περινεοτομία είναι μια από τις πιο συνήθεις παρεμβάσεις στη μαιευτική. Ιστορικά ο σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η διευκόλυνση του 2 ου σταδίου του τοκετού,

Διαβάστε περισσότερα

Γυναικολογικη επισκεψη

Γυναικολογικη επισκεψη Γυναικολογικη επισκεψη ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΙΣΚΕΦΤΩ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΤΗΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟ; Η πρώτη επίσκεψη στο γυναικολόγο είναι πολύ σημαντική όχι μόνο για τις κοπέλες που έχουν ξεκινήσει τη σεξουαλική τους ζωή,

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Δημήτριος Μιχ. Γιάλβαλης, MD.MSc, Γενικός Χειρουργός-Χειρουργός Ενδοκρινών Αδένων

Γράφει: Δημήτριος Μιχ. Γιάλβαλης, MD.MSc, Γενικός Χειρουργός-Χειρουργός Ενδοκρινών Αδένων Γράφει: Δημήτριος Μιχ. Γιάλβαλης, MD.MSc, Γενικός Χειρουργός-Χειρουργός Ενδοκρινών Αδένων Τι είναι οι χολόλιθοι; Οι χολόλιθοι (πέτρες στη χολή) είναι κρύσταλλοι κυρίως χοληστερόλης που δημιουργούνται στη

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΟΥΣ ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΥΣ, ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΒΙΟΨΙΑ ΗΠΑΤΟΣ Πρόδρομος Χυτίρογλου Εργαστήριο Γενικής Παθολογίας και Παθολογικής Ανατομικής Τμήματος Ιατρικής Α.Π.Θ. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΗΠΑΤΟΣ Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Βασίλειος Ι. Τζελέπης Χειρουργός -- Ουρολόγος Δντης Ουρολογικής Κλινικής 401 ΓΣΝΑ

Βασίλειος Ι. Τζελέπης Χειρουργός -- Ουρολόγος Δντης Ουρολογικής Κλινικής 401 ΓΣΝΑ Βασίλειος Ι. Τζελέπης Χειρουργός -- Ουρολόγος Δντης Ουρολογικής Κλινικής 401 ΓΣΝΑ Τα συμπτώματα από το κατώτερο ουροποιητικό (LUTS) είναι η πιο συχνή κατάσταση στους ενήλικους άνδρες. Αύξηση LUTS με την

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org www.uterinefibroids.eu

www.cirse.org www.uterinefibroids.eu Εμβολισμός Ινομυωμάτων Μήτρας Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org www.uterinefibroids.eu Cardiovascular and Interventional Radiological Society of

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης. 2. Νοσήματα της ουρήθρας. 3.

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης. 2. Νοσήματα της ουρήθρας. 3. ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Γυναίκα 42 ετών προσέρχεται στα εξωτερικά ιατρεία παραπονούμενη για δυσουρία ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης 1.1. Κυστίτιδα 1.2. Σκλήρυνση του αυχένα της κύστης

Διαβάστε περισσότερα

Οι σκοποί της Εταιρείας μας είναι επιστημονικοί και κοινωνικοί και αφορούν στην:

Οι σκοποί της Εταιρείας μας είναι επιστημονικοί και κοινωνικοί και αφορούν στην: Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη νεοπλασματική νόσο που προσβάλλει τις γυναίκες, με αρνητικές επιπτώσεις όχι μόνο για την ίδια την ασθενή, αλλά και για το οικογενειακό και φιλικό της περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Επίκουρη Καθηγήτρια. Επίκουρη Καθηγήτρια. Ακτινολόγος

Καθηγητής Επίκουρη Καθηγήτρια. Επίκουρη Καθηγήτρια. Ακτινολόγος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιατρική Σχολή Εργαστήριο Ακτινολογίας Ιατρικής Απεικόνισης Μέλη ΔΕΠ Ιωάννης Φεζουλίδης, Μαριάννα Βλυχού, Έφη Καψαλάκη, Χρήστος Ρούντας Καθηγητής Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας»

Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Στασινοπούλου Μυρσίνη, Στεφανιώτη Ασπασία, Ανδριώτης Ευθύμιος, Δεληβελιώτης Κωνσταντίνος, Ταβερναράκη Αγγελική Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Σκοπός: Η εκτίμηση του πρωτοκόλλου της αξονικής

Διαβάστε περισσότερα

- ΚΑΘΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ - ΚΑΘΕ ΑΝΔΡΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ

- ΚΑΘΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ - ΚΑΘΕ ΑΝΔΡΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ - ΚΑΘΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ - ΚΑΘΕ ΑΝΔΡΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ Τι είναι η ακράτεια ούρων; Η ακράτεια ούρων είναι ένας γενικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει καταστάσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία ΜΕΣΟΘΗΛΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΟΥ: CT ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία Τμήμα Κλινικής Ακτινολογίας και Απεικόνισης Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

Ουρολοιμώξεις: Απεικονιστικός έλεγχος ποιος και πότε. Παπαχρήστου Φώτιος Καθηγητής Παιδιατρικής Νεφρολογίας Διευθυντής Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ.

Ουρολοιμώξεις: Απεικονιστικός έλεγχος ποιος και πότε. Παπαχρήστου Φώτιος Καθηγητής Παιδιατρικής Νεφρολογίας Διευθυντής Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. Ουρολοιμώξεις: Απεικονιστικός έλεγχος ποιος και πότε Παπαχρήστου Φώτιος Καθηγητής Παιδιατρικής Νεφρολογίας Διευθυντής Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. Σημαντικό παιδιατρικό πρόβλημα Συχνότητα Έως τα 2 χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Α Μέρος Παθογένεια Συμπτώματα - Διάγνωση Λ.Β. Αθανασίου ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΑ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Καλοήθης υπερπλασία Οξεία και χρόνια προστατίτιδα Αποστήματα του προστάτη Μεταπλασία

Διαβάστε περισσότερα

Η ρομποτική χειρουργική στον καρκίνο του παχέος εντέρου - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 21 Σεπτέμβριος :49

Η ρομποτική χειρουργική στον καρκίνο του παχέος εντέρου - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 21 Σεπτέμβριος :49 Συνέντευξη με τον Χειρουργό, Νικόλαο Τσαγκούλη Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι ο τρίτος πιο συχνά εμφανιζόμενος καρκίνος σε άνδρες και γυναίκες. Παρόλα αυτά η θνησιμότητα από καρκίνο του παχέος εντέρου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΑ ΚΟΙΛΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΑΤΡΟ

ΟΞΕΙΑ ΚΟΙΛΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΑΤΡΟ ΟΞΕΙΑ ΚΟΙΛΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΑΤΡΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ ΑΜΕΣΗ / ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ 1,5% επισκέψεων εξωτερικών ιατρείων (>) 5% επισκέψεων ΤΕΠ 10% Επικίνδυνη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΕΓΠΠΑ, Α.Π.Θ. Μαστός Λοβοί: εκβάλουν στη θηλή με γαλακτοφόρο πόρο. Διακλαδιζόμενοι πόροι κατάληξη-λοβιακές λοβιακές μονάδες. Λοβιακή μονάδα: αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Ιατρικής Εργαστήριο Ακτινολογίας Ιατρικής Απεικόνισης

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Ιατρικής Εργαστήριο Ακτινολογίας Ιατρικής Απεικόνισης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Ιατρικής Εργαστήριο Ακτινολογίας Ιατρικής Απεικόνισης Διδάσκοντες Ιωάννης Β. Φεζουλίδης Καθηγητής Μαριάννα Βλυχού Αναπλ. Καθηγήτρια Έφη Καψαλάκη Αναπλ. Καθηγήτρια Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Λυμπερόπουλος Γ.Ν.Α «Γ.Γεννηματάς»

Κ. Λυμπερόπουλος Γ.Ν.Α «Γ.Γεννηματάς» Κ. Λυμπερόπουλος Γ.Ν.Α «Γ.Γεννηματάς» Χολαγγειοκαρκίνωμα Ιστολογικά τα χολαγγειοκαρκινώματα αποτελούνται απο: Κύτταρα βλεννοεκκριτικού αδενοκαρκινώματος Ινώδη συνδετικό ιστό σε άλλοτε άλλη αναλογία Τα

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ Απεικονιστικές μέθοδοι και διάγνωση. Παρασκευή Ε. Κώστα Επιμελήτρια Α Ακτινολογικού Τμήματος ΠΓΝΙ

ΙΦΝΕ Απεικονιστικές μέθοδοι και διάγνωση. Παρασκευή Ε. Κώστα Επιμελήτρια Α Ακτινολογικού Τμήματος ΠΓΝΙ ΙΦΝΕ Απεικονιστικές μέθοδοι και διάγνωση Παρασκευή Ε. Κώστα Επιμελήτρια Α Ακτινολογικού Τμήματος ΠΓΝΙ Καμία σύγκρουση συμφερόντων O ρόλος της απεικόνισης στην ΙΦΝΕ Επιβεβαίωση της διάγνωσης Εκτίμηση βαρύτητας

Διαβάστε περισσότερα

Είδη όγκων της κύστης

Είδη όγκων της κύστης Μάθημα: Xειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ Ενότητα: Όγκοι ουροδόχου κύστης & Νοσηλευτική Διεργασία ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ & νοσηλευτική διαργασία Είδη όγκων της κύστης Θηλώματα Κακοήθεις όγκοι Πιθανή συμπτωματολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η µήτρα (εικόνα 1) είναι κοίλο µυώδες όργανο µήκους περίπου 8 cm που προέρχεται από την συνένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΓΑΣΤΡΙΚΟ ΑΠΟΣΤΗΜΑ ΣΚΩΛΗΚΟΕΙΔΟΥΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ

ΕΠΙΓΑΣΤΡΙΚΟ ΑΠΟΣΤΗΜΑ ΣΚΩΛΗΚΟΕΙΔΟΥΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Σ.1, Προδρομίδης Α.1, 1.Χειρουργική κλινική Γ.Ν.Λαμίας 2.Τμήμα αξονικού Τομογράφου Γ.Ν.Λαμίας. Από το σύνολο των παθήσεων της σκωληκοειδούς απόφυσης, η οξεία φλεγμονή της

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MEDICAL THORACOSCOPY ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Πιλιλίτσης Λεωνίδας Ειδικός πνευμονολόγος Γ.Ν.Λαμίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Ο όρος θωρακοσκόπηση εισήχθη από τον Hans Christian Jacobaeus περίπου πριν

Διαβάστε περισσότερα

Παθολογία Σαλπίγγων. Ηβη Αρβανίτη

Παθολογία Σαλπίγγων. Ηβη Αρβανίτη Παθολογία Σαλπίγγων Ηβη Αρβανίτη Κακοήθεις Επιθηλιακοί Όγκοι Πρωτοπαθές καρκίνωμα ο όγκος πρέπει να βρίσκεται μέσα στον αυλό ή στο κωδωνικό άκρο η μήτρα και η ωοθήκη ή να μην έχουν όγκο ή να είναι ξεκάθαρα

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ:

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΕΚΤΟΜΗΣ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ Β. Τζιούφα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατοµικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανίχνευση νεφρικών όγκων αυξάνει περίπου κατα 1% κατ' έτος. Η τυχαία ανεύρεση μικρών όγκων είναι σήμερα η πλειονότητα των νεφρικών όγκων.

Η ανίχνευση νεφρικών όγκων αυξάνει περίπου κατα 1% κατ' έτος. Η τυχαία ανεύρεση μικρών όγκων είναι σήμερα η πλειονότητα των νεφρικών όγκων. Ενδείξεις και περιορισμοί στη διαδερμική βιοψία των νεφρικών μαζών Αδαμόπουλος Βασίλειος Md.- FEBU Επιμ.Β' Γ.Ν.Καβάλας- Ουρολογική Κλινική Το Πρόβλημα... Η ανίχνευση νεφρικών όγκων αυξάνει περίπου κατα

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Αρχές Σεξουαλικής Διαπαιδαγώγησης Θωμάς Γεωργ. Γκίκας Μαιευτήρας Χειρουργός Γυναικολόγος Αθήνα 188 Μαρτίου 2009 Σιβιτανίδειος Σχολή Αναπαραγωγικό Σύστημα Γυναίκας Έξω Γεννητικά Όργανα Αναπαραγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ: Ca ΝΕΦΡΟΥ Κλαµπάτσας Αθανάσιος Ουρολόγος Επ. Α Ουρολογικό-Ογκολογικό Τµήµα Α.Ν.Θ. «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Άνδρας ασθενής ηλικίας 64 ετών Με ατοµικό αναµνηστικό ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΚΟΛΠΩΜΑΤΩΣΗ. Σπήλιος Μανωλακόπουλος

ΕΚΚΟΛΠΩΜΑΤΩΣΗ. Σπήλιος Μανωλακόπουλος ΕΚΚΟΛΠΩΜΑΤΩΣΗ Σπήλιος Μανωλακόπουλος Εισαγωγή Η συχνότερη πάθηση του ΠΕ στη Δύση 1849, Jean Cruveilhier Ασθένεια του 20 ου αιώνα Το φάσμα ευρύ ασυμπτωματική εως αιμορραγία και φλεγμονή Επιδημιολογία Σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Υπεζωκοτικές συλλογές σε παθήσεις κάτω του διαφράγματος

Υπεζωκοτικές συλλογές σε παθήσεις κάτω του διαφράγματος Υπεζωκοτικές συλλογές σε παθήσεις κάτω του διαφράγματος Γιάννης Καλομενίδης 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής Αθηνών ΔΙΙΔΡΩΜΑΤΑ Κίρρωση Περιτοναϊκή κάθαρση Ουροθώρακας Γλυκινοθώρακας ΕΞΙΔΡΩΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ινοθώρακας. Γιάννης Καλομενίδης. 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν»

Ινοθώρακας. Γιάννης Καλομενίδης. 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» Ινοθώρακας Γιάννης Καλομενίδης 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» Μηχανισμοί ίνωσης Σύνθεση κολλαγόνου Ανισορροπία πήξης και ινοδώλυσης Οι μηχανισμοί αυτοί κινητοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα