ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Θέμα πτυχιακής εργασίας: ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΕΡΓΙΑ. Οικονομικές εξελίξεις στη Ρωσία του 21ου αιώνα. Υποβληθείσα στον Καθηγητή ΖΟΥΜΠΟΥΛΙΔΗ ΒΑΣΙΛΕΙΟ από την σπουδάστρια ΤΟΚΑΡ - ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ ΣΒΕΤΛΑΝΑ (Πτολεμαίων 1, Αθήνα) Έναρξη: Παράδοση: Καβάλα 2012

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ...1 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΥΝΤΜΗΣΕΩΝ...2 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΠΙΝΑΚΩΝ...3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΕΡΓΙΑ ΣΤΗ ΡΩΣΙΑ Η έννοια της ανεργίας και οι μορφές της Η έννοια και ο ορισμός της ανεργίας Τα είδη της ανεργίας και η εμφάνισή τους στη ρωσική οικονομία Τα είδη της ανεργίας Οι μορφές της ανεργίας στην ρωσική οικονομία Κατάσταση της αγοράς εργασίας στη σύγχρονη Ρωσία Οι ιδιαιτερότητες της ανεργίας στη Ρωσία, τα αίτια και οι συνέπειές της Τα αίτια της ανεργίας στη Ρωσία Δομή και επίπεδο ανεργίας στη Ρωσία Οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της ανεργίας Οι μέθοδοι καταπολέμησης της ανεργίας στη Ρωσία Κρατική Υπηρεσία Απασχόλησης και οι λειτουργίες της Οι ιδιαιτερότητες της κρατικής πολιτικής απασχόλησης και οι τρόποι επίλυσης προβλημάτων ανεργίας Το νέο κρατικό πρόγραμμα μείωσης ανεργίας Η ανεργία στην Ρωσία κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΠΛΗΘΩΡΙΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΣΤΗ ΡΩΣΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ο ορισμός του πληθωρισμού, τα είδη και οι συνέπειές του Η έννοια του πληθωρισμού και τα αίτιά του Τα είδη του πληθωρισμού Οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις του πληθωρισμού Οι ιδιαιτερότητες του πληθωρισμού στη Ρωσική Ομοσπονδία Οι μεταβολές των πληθωριστικών διαδικασιών στη Ρωσία του 21ου αιώνα Η παγκόσμια οικονομική κρίση και ο πληθωρισμός στη Ρωσία μετά το Οι προοπτικές ανάπτυξης των πληθωριστικών διαδικασιών στη Ρωσία και οι τρόποι αντιμετώπισής του Η αντιπληθωριστική πολιτική: οι βασικές μέθοδοι και τα εργαλεία της... 74

3 Τα κύρια μέτρα αντιμετώπισης πληθωρισμού Η αντιπληθωριστική πολιτική της ρωσικής κυβέρνησης Προοπτικές ανάπτυξης πληθωρισμού και αντιπληθωριστικών μέτρων στη Ρωσική Ομοσπονδία Η αλληλεπίδραση της ανεργίας και του πληθωρισμού στην ρωσική οικονομία...86 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...92 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ... 96

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην μακροοικονομία οι παράμετροι όπως η απασχόληση και η ανεργία, και ο πληθωρισμός, σε πολύ μεγάλο βαθμό χαρακτηρίζουν την οικονομική κατάσταση ενός κράτους. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να εξετασθούν αυτά τα πολύ σημαντικά και επίκαιρα οικονομικά φαινόμενα καθώς και η αλληλεπίδραση μεταξύ τους, σε μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, στη Ρωσική Ομοσπονδία. Για να επιτευχθεί ο σκοπός αυτός, αρχικά μελετήθηκε η θεωρητική και εμπειρική βιβλιογραφία, σχετική με την μακροοικονομική εξέλιξη της Ρωσίας την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα, και στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε η οικονομική ανάλυση των σημερινών δεδομένων, αλλά και των προβλέψεων για το μέλλον. Η εκτίμηση των δεικτών έγινε ξεχωριστά για κάθε φαινόμενο. Τα αποτελέσματα των εκτιμήσεων παρουσιάζονται αναλυτικά και εκτενώς, με σκοπό την καλύτερη κατανόηση της οικονομικής πορείας της Ρωσίας τα τελευταία δέκα χρόνια, καθώς και για την εμφάνιση των κυρίων χαρακτηριστικών της. Το θέμα της εργασίας είναι ιδιαίτερα επίκαιρο, λόγω της κρίσης στην παγκόσμια οικονομία που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη με δυσμενείς συνέπειες για την παγκόσμια κοινότητα. Τα βασικά χαρακτηριστικά της κρίσης είναι ο αρνητικός ρυθμός ανάπτυξης, η αύξηση της ανεργίας και η μείωση των μισθών, φαινόμενα τα οποία πραγματεύεται η παρούσα εργασία. Λέξεις-κλειδιά: οικονομικοί δείκτες, πληθωρισμός, ανεργία, οικονομικές πολιτικές. 1

5 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΥΝΤΜΗΣΕΩΝ Δ.Ν.Τ. Δ.Ο.Ε. Η.Π.Α. κ.α. κ.λπ. κ.ο.κ. Π.Ο.Ε. π.χ. Διεθνές Νομισματικό Ταμείο Διεθνής Οργάνωση Εργασίας Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και άλλα και λοιπά και ούτω καθεξής Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου παραδείγματος χάριν 2

6 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ/ΣΧΗΜΑΤΩΝ Σχήμα 1.1. Οι μορφές της ανεργίας...10 Σχημα 1.2. Οι κύριες κατευθύνσεις της πολιτικής απασχόλησης...43 Διάγραμμα 1.1. Δυναμική της ανεργίας στη Ρωσία από το 1992 έως το Διάγραμμα 1.2. Η δομή των ανέργων ανάμεσα σε Ρώσους ανάλογα με το φύλο και την ηλικία...29 Διάγραμμα 1.3. Η σύνθεση των ρώσων ανέργων με βάση την εκπαίδευσή το υ ς Διάγραμμα 2.1. Επίπεδο πληθωρισμού στη Ρωσία στον 21ο αιώνα Διάγραμμα 3.1. Συσχέτιση της ανεργίας και του πληθωρισμού στη ρωσική οικονομία...87 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1.1. Οικονομικά ενεργός πληθυσμός στην Ρωσική Ομοσπονδία Πίνακας 1.2. Αριθμός απασχολουμένων στην παραγωγή στην Ρωσική Ομοσπονδία Πίνακας 1.3. Ιδιαιτερότητες ρώσων ανέργων ανάλογα με το φύλο και την οικογενειακή κατάσταση,%

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο πληθωρισμός και η ανεργία είναι δύο προβλήματα που μαστίζουν σχεδόν όλες τις χώρες και κατά καιρούς απειλούν την ευημερία και την εύρυθμη λειτουργία των σύγχρονων οικονομιών. Έτσι και στη Ρωσία, τα φαινόμενα αυτά δημιουργούν έντονο προβληματισμό και η αντιμετώπισή τους βρίσκεται στο επίκεντρο της οικονομικής της πολιτικής. Η φύση αυτών των φαινομένων δυσκολεύει την κυβέρνησή της στην λήψη αποφάσεων για τον περιορισμό τους, γιατί υπάρχει μία αντίθετη σχέση μεταξύ τους. Η επιδίωξη μείωσης της έντασης του ενός, συνήθως μεγαλώνει την ένταση του άλλου, όμως υπάρχουν χώρες που έχουν καταφέρει να απαλλαγούν και από τους δύο αυτούς παράγοντες για σχετικά μεγάλα χρονικά διαστήματα. Η σοβαρότητα των προβλημάτων αυτών μας οδηγεί στην ανάγκη μελέτης των δύο φαινομένων και των παραγόντων που τα προσδιορίζουν (Rajchlin, 2002). Ας πάρουμε για παράδειγμα το φαινόμενο της ανεργίας. Η ανεργία εκφράζει την κατάσταση κατά την οποία ένα άτομο αναζητά και δεν βρίσκει εργασία. Για πολλούς από αυτούς τους ανθρώπους, καθώς και για τις οικογένειές τους η κατάσταση της ανεργίας είναι συχνά καταστροφική αφού, εκτός από την έλλειψη εισοδήματος, μειώνει την κοινωνική θέση, δημιουργεί προβλήματα αυτοσεβασμού, οικογενειακών τριβών κ.α. Επίσης η ανεργία ωθεί πολλά άτομα, οικογένειες ολόκληρες, στην εξαθλίωση και στο κοινωνικό περιθώριο γιατί χάνουν τη δυνατότητα να αποκτούν νέες δεξιότητες, να μπορούν να ενταχθούν ξανά στην παραγωγή όταν αυξηθεί και πάλι η ζήτηση εργασίας. Η μακροχρόνια ανεργία θεωρείται ευρέως ως η βασική αιτία της φτώχειας, πριν από τον αλκοολισμό, τη διάλυση της οικογένειας και την τοξικομανία (Breev, 2005). Σε ό,τι αφορά τον πληθωρισμό, είναι φανερό ότι ο πληθωρισμός πλήττει όλα τα άτομα που το χρηματικό τους εισόδημα είναι σταθερό ή αυξάνεται με ρυθμό μικρότερο από το ρυθμό του πληθωρισμού, γιατί σε αυτήν την περίπτωση μειώνεται το πραγματικό τους εισόδημα και, κατά συνέπεια, το βιοτικό τους επίπεδο. Τα άτομα αυτά είναι συνταξιούχοι και μισθωτοί που ο μισθός τους δεν αναπροσαρμόζεται συχνά. Αποτέλεσμα είναι να βλέπουν το βιοτικό τους επίπεδο να μειώνεται συνεχώς. Αντίθετα, ο πληθωρισμός ευνοεί, ή τουλάχιστον δεν πλήττει, τα άτομα που το εισόδημα τους προέρχεται από κέρδη, γιατί τα κέρδη συνήθως αυξάνονται μαζί με τον πληθωρισμό. Μια άλλη κατηγορία που πλήττεται από τον πληθωρισμό είναι οι μικροί αποταμιευτές που δεν έχουν δυνατότητα έγκαιρης και ασφαλούς επένδυσης των χρημάτων τους. Έτσι, μερικές φορές μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα, οι άνθρωποι αυτοί χάνουν αυτά τα λίγα που προσπαθούσαν να κερδίσουν δουλεύοντας ολόκληρα χρόνια (Moiseev, 2004). 4

8 Ο πληθωρισμός και η ανεργία είναι πολύ επίκαιρα θέματα, τόσο για τη Ρωσία, όσο και για άλλες χώρες. Τα τελευταία χρόνια, η ανεργία έχει αυξηθεί κατά πολύ και η δυνατότητα εύρεσης εργασίας από τα άτομα που ανήκουν σε ενεργό πληθυσμό παραμένει αρκετά σοβαρό πρόβλημα. Οι περισσότεροι από τους αποφοίτους των ιδρυμάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για μεγάλο χρονικό διάστημα είτε δεν μπορούν να βρουν δουλειά λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού στην αγορά εργασίας, είτε δεν απασχολούνται στον τομέα τους. Η αύξηση των τιμών συνεχίζεται, όπως αποδεικνύεται από τις υψηλότερες τιμές για τα αγαθά και τις υπηρεσίες (ΚηίοΜίπ, 2002). Κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης στη Ρωσία και στον κόσμο, η εξέταση των μακροοικονομικών δεικτών, όπως ο πληθωρισμός και η ανεργία, είναι πολύ σημαντική, διότι μία ορθή οικονομική πολιτική είναι το κλειδί για την ευημερία μιας χώρας. Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να μελετηθούν τα είδη της ανεργίας και του πληθωρισμού, που εμφανίζονται στη Ρωσία, να εξεταστεί η φύση της αλληλεξάρτησης και της αλληλεπίδρασής τους και να παρουσιαστούν οι τρόποι της αντιμετώπισής τους από την ρωσική κυβέρνηση. Η μελέτη αυτών των στοιχείων παρουσιάζει μεγάλο ερευνητικό ενδιαφέρον λόγω της μεγάλης γεωγραφικής έκτασης της χώρας και των ταχέων ρυθμών ανάπτυξής της τα τελευταία δέκα χρόνια. Εξετάζοντας τα μακροοικονομικά φαινόμενα διαχρονικά, μπορούμε να σχηματίσουμε μία πλήρης εικόνα για τις ιδιαιτερότητες της ρωσικής οικονομίας, και συνεπώς, να προσδιορίσουμε τις πηγές των προβλημάτων που αντιμετωπίζει, καθώς και να βρούμε τις κατάλληλες πολιτικές για την καταπολέμησή τους. Οι βασικότεροι στόχοι της παρούσας εργασίας είναι: > Να εξεταστούν οι έννοιες της ανεργίας και του πληθωρισμού και ο ρόλος τους στη σύγχρονη οικονομία της Ρωσίας > Να εντοπιστούν οι ιδιαιτερότητες της αγοράς εργασίας στη Ρωσία και οι παράγοντες που ρυθμίζουν τα θέματα της απασχόλησης στην ρωσική οικονομία > Να παρουσιαστούν το επίπεδο και η διάρθρωση της ανεργίας και του πληθωρισμού στη Ρωσία > Να αναλυθούν τα αίτια της ανεργίας και του πληθωρισμού στη Ρωσία, καθώς και οι επιπτώσεις τους > Να εξεταστεί η σχέση της αλληλεπίδρασης των δεικτών μεταξύ τους 5

9 > Να γίνει η θεωρητική αιτιολόγηση των στόχων και της εφαρμογής της μακροοικονομικής πολιτικής από την ρωσική κυβέρνηση. Οι παραπάνω στόχοι της εργασίας υλοποιούνται μέσα από την παρουσίαση των τριών κεφαλαίων της. Το πρώτο κεφάλαιο αναφέρεται στο φαινόμενο της ανεργίας. Αρχικά παρουσιάζεται συνοπτικά η έννοια της ανεργίας και το πώς γίνεται η μέτρησή της, κατόπιν ακολουθεί μια ιστορική αναδρομή για την απασχόληση στη Ρωσία από το έτος 2000 έως και το 2010 μέσω της οποίας αποσαφηνίζεται η διαφορά μεταξύ ανεργίας και απασχόλησης. Κατόπιν, εξετάζονται οι συνέπειες της ανεργίας στη ρωσική κοινωνία και παρατίθενται οι διάφορες μορφές της που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου σε μια προσπάθεια να εντοπιστούν τα κύρια αίτια δημιουργίας της. Επίσης, στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται και το πώς επηρεάζεται η απασχόληση στη Ρωσία από την παγκοσμιοποίηση. Το δεύτερο κεφάλαιο ασχολείται με τον πληθωρισμό. Αφού οριστεί η έννοια του πληθωρισμού και παρατεθούν μερικοί δείκτες που χρησιμοποιούνται για την μέτρησή του, αναφέρονται οι μορφές του πληθωρισμού, που συναντάμε στη ρωσική οικονομία, μέσω των οποίων αναλύονται τα αίτια της δημιουργίας του, ενώ ακολουθούν οι δυσμενείς οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις του βλαβερού πληθωρισμού. Στη συνέχεια, παρατίθενται μέτρα καταπολέμησης του πληθωρισμού που διεξάγονται στη Ρωσία. Στο τέλος του δεύτερου κεφαλαίου εξετάζονται οι σχέσεις μεταξύ των δεικτών, δηλαδή η αλληλεπίδραση του πληθωρισμού και της ανεργίας, η οποία αναλύεται μέσω της καμπύλης PhiΠips που δείχνει την αντίστροφη σχέση μεταξύ τους (όταν μειώνεται ο πληθωρισμός αυξάνεται η ανεργία και αντίστροφα), λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ρωσικής οικονομίας. Τέλος, το τρίτο κεφάλαιο περιλαμβάνει ορισμένα συμπεράσματα που αποτελούν σύνοψη και κριτική θεώρηση αυτών που προηγήθηκαν. 6

10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΕΡΓΙΑ ΣΤΗ ΡΩΣΙΑ 1.1. Η έννοια της ανεργίας και οι μορφές της Η έννοια και ο ορισμός της ανεργίας Η ανεργία είναι ένα περίπλοκο και πολυλειτουργικό οικονομικό φαινόμενο, χαρακτηριστικό για κοινωνίες που εφαρμόζουν οικονομίες της αγοράς, όταν ένα μέρος του ενεργού πληθυσμού δεν απασχολείται στην παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών, δεν μπορεί να ενταχθεί στην αγορά εργασίας λόγω ανεπάρκειας (απόλυτης ή σχετικής έλλειψης) κατάλληλων θέσεων εργασίας, με αποτέλεσμα την απώλεια του μισθού του ως κύριας πηγής εισοδήματος για τη ζωή του (Σκουτέλης, 1996). Σε μακροοικονομικό επίπεδο η ανεργία σημαίνει πάντα την υποεκμετάλλευση του εργατικού δυναμικού της χώρας ως συντελεστή παραγωγής. Με αυτή την έννοια, η ανεργία ισοδυναμεί με περίσσιες παραγωγικές δυνάμεις (εγκαταστάσεις) ή ανεκμετάλλευτα εδάφη, αλλά, σε αντίθεση με το πλεόνασμα άλλων συντελεστών παραγωγής, η «περίσσια» εργατική δύναμη είναι ένα μόνιμο φαινόμενο σε μία οικονομία της αγοράς (Πετράκη-Κώττη και Κώττης, 2000). Στην οικονομική πραγματικότητα, η ανεργία είναι το πλεόνασμα του εργατικού δυναμικού μιας χώρας επί της ζήτησής του (Kamaeva, 1999). Σε κοινωνικό επίπεδο, η ανεργία, που συνδέεται με την αδυναμία πραγματοποίησης ενός από τα θεμελιώδη δικαιώματα του ανθρώπου - δικαιώματος στην εργασία, εκτιμάται σαφώς αρνητικά. Ακριβώς αυτή τη στάση κρατάει και η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ), η οποία, προκειμένου να επιτευχθεί μία σχεδόν πλήρη απασχόληση, διακηρύττει τις αρχές για μία ενεργή πολιτική στην αγορά εργασίας και συμβάλλει στην αποτελεσματική τους εφαρμογή σε όλο τον κόσμο (Κατσανέβας, 1997). Η πλήρης απασχόληση είναι ο σκοπός, που πρέπει να επιδιώκεται από όλες τις οικονομίες. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί όταν η ζήτηση του εργατικού δυναμικού συμπίπτει με την προσφορά του. Αυτό όμως είναι βραχυχρόνιο φαινόμενο, που συνεχώς διαταράσσεται λόγω αλλαγών στις ανάγκες της κοινωνίας και στη διάρθρωση της παραγωγής (Κορλίρας, 1999). Ένα ορισμένο επίπεδο ανεργίας θεωρείται κανονικό, δικαιολογημένο και ονομάζεται «φυσικό επίπεδο ανεργίας». 7

11 Κριτήρια για την αναγνώριση κάποιου ως ανέργου συνήθως καθορίζονται από το νόμο ή τα κυβερνητικά διατάγματα και μπορεί να διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνεται από τους διεθνείς οργανισμούς (ΔΟΕ και Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης), άνεργοι θεωρούνται τα άτομα, που δεν εργάζονται, είναι διαθέσιμοι να εργαστούν, και βρίσκονται σε αναζήτηση εργασίας κατά τη διάρκεια των τελευταίων τεσσάρων εβδομάδων, ή που έχουν ήδη βρει θέση εργασίας, αλλά ακόμη δεν έχουν ξεκινήσει να εργάζονται. Για παράδειγμα, στις ΗΠΑ σύμφωνα με τον νόμο, άνεργοι θεωρούνται τα άτομα, τα οποία: δεν είχαν απασχόληση την τελευταία εβδομάδα έχουν καταβάλει προσπάθειες για να βρουν εργασία τις προηγούμενες τέσσερις εβδομάδες (είτε είχαν έρθει απευθείας σε επαφή με τον εργοδότη ή με την Κρατική Υπηρεσία Απασχόλησης, είτε είχαν απευθυνθεί σε φίλους) είχαν την δυνατότητα να εργάζονται κατά την τελευταία εβδομάδα τα άτομα, που έχουν απολυθεί και βρίσκονται σε προσωρινή παύση, ή τα άτομα, που έχουν προσληφθεί στην καινούργια τους δουλειά και θα πρέπει να αρχίσουν να εργάζονται εντός 30 ημερών (Branson and Litvack, 1998). Στην Ιαπωνία, άνεργος θεωρείται κάποιος, που δεν εργάστηκε ούτε μια ώρα κατά τη διάρκεια της τελευταίας εβδομάδας, στη Αγγλία - κάποιος, που δεν έχει εργασία κατά την εβδομάδα της έρευνας, αναζητά εργασία κατά τη διάρκεια αυτής της εβδομάδας ή δεν μπορεί να βρει εργασία λόγω ασθένειας ή όποιος περιμένει τα αποτελέσματα από τις συνεντεύξεις για πρόσληψη σε κάποια θέση εργασίας (Mankiw, 2000). Η ρωσική νομοθεσία στον τομέα της απασχόλησης ορίζει πως ως άνεργοι αναγνωρίζονται οι ικανοί να εργαστούν πολίτες, στην ηλικία 16 ετών και άνω, οι οποίοι κατά την εξεταζόμενη περίοδο: ^ δεν είχαν εργασία (δηλαδή απασχόληση ως πηγή εισοδήματος) ^ βρίσκονταν σε αναζήτηση εργασίας, π. χ. είχαν έλθει σε επαφή με την κρατική ή ιδιωτική υπηρεσία απασχόλησης, χρησιμοποιούσαν ή είχαν βάλει αγγελίες στον Τύπο, είχαν έρθει απευθείας σε επαφή με τη διοίκηση της επιχείρησης (εργοδότη), χρησιμοποιούσαν τις προσωπικές τους γνωριμίες και άλλα μέσα, είχαν επιχειρήσει να οργανώσουν μία δική τους δουλειά ^ ήταν έτοιμοι να ξεκινήσουν να εργάζονται. Για να θεωρηθεί κάποιος άνεργος στη Ρωσία, θα πρέπει να πληρούνται και οι τρεις από τις παραπάνω υποθέσεις (Plaksa, 2005). 8

12 Στους ανέργους, που είναι καταχωρημένοι στην Κρατική Υπηρεσία Απασχόλησης, ανήκουν τα άτομα, τα οποία δεν έχουν θέση εργασίας, αναζητούν εργασία και ακολουθώντας τις καθορισμένες διαδικασίες έχουν αναγνωριστεί ως άνεργοι στα όργανα της Κρατικής Υπηρεσίας Απασχόλησης (Ostapenko, 2006). Θα πρέπει να τονιστεί, ότι στους ανέργους περιλαμβάνονται όχι μόνο αυτοί που απολύθηκαν για διάφορους λόγους, αλλά και τα πρόσωπα που αποχώρησαν οικιοθελώς από την προηγούμενη θέση εργασίας τους και προσπαθούν να βρουν καινούργια. Η διάρθρωση της ανεργίας ανάλογα με τις αιτίες της περιλαμβάνει τέσσερις κύριες κατηγορίες των εργαζομένων: - αυτοί, που έχασαν την εργασία τους λόγω απόλυσης - αυτοί, που αποχώρησαν οικιοθελώς από την εργασία - αυτοί, που προσήλθαν στην αγορά εργασίας μετά από διακοπή - αυτοί, που προσήλθαν στην αγορά εργασίας για πρώτη φορά. Η ισορροπία ανάμεσα σε αυτές τις κατηγορίες εξαρτάται, πρώτον και κύριον, από την φάση της τρέχουσας οικονομικής περιόδου (Roschin and Razumova, 2000). Αύξηση ή μείωση των οικονομικών δραστηριοτήτων αποτελούν τον κύριο λόγο της αύξησης ή μείωσης της απασχόλησης και της ανεργίας στη χώρα. Η κυκλική ανάπτυξη της οικονομίας, οι άνοδοι και οι πτώσεις της οικονομικής δραστηριότητας, που εναλλάσσονται μεταξύ τους μέσα σε λίγα χρόνια ή δεκάδες χρόνια, οδηγούν σε ορισμένες διακυμάνσεις του αριθμού απασχολουμένων και ανέργων (Σκουτέλης, 1996) Τα είδη της ανεργίας και η εμφάνισή τους στη ρωσική οικονομία Τα είδη της ανεργίας Οι σύγχρονοι οικονομολόγοι εξετάζουν την ανεργία ως φυσικό και αναπόσπαστο μέρος της οικονομίας της αγοράς. Για αυτό το λόγο δίνεται μεγάλη προσοχή στην ανάλυση των ειδών ανεργίας. Γραφικά αυτό μπορεί να απεικονιστεί με τον εξής τρόπο (Θεοχαράκης, 2005): 9

13 Σχήμα 1.1.: Οι μορφές της ανεργίας (Πηγή: Θεοχαράκης, 2005, σελ. 82) Ο βαθμός της ανεργίας χαρακτηρίζεται από δύο δείκτες, οι οποίοι αλληλοσυμπληρώνονται. Οι δείκτες αυτοί είναι το ποσοστό της ανεργίας και η διάρκειά της. Ο δείκτης του ποσοστού της ανεργίας χρησιμοποιείται για τη καταμέτρηση της στην χώρα και υπολογίζεται ως το ποσοστό των επίσημα καταγεγραμμένων ανέργων προς τον αριθμό των απασχολουμένων στην παραγωγή (Πουρναράκης και Κιντής, 1995). 1998). Η διάρκεια της ανεργίας χαρακτηρίζει τον μέσο χρόνο διακοπής εργασίας (Χολέβας, 10

14 Διάρκεια ανεργίας Βραχυχρόνια Διαρκής Μακροχρόνια Συνεχής Μέχρι 4 μήνες 4-8 μήνες 8-18 μήνες Πάνω από 18 μήνες Όλες οι μορφές της ανεργίας μπορούν να καταταχθούν σε δύο ομάδες - κανονική ανεργία (φυσικό ποσοστό ανεργίας) και ακούσια (μη εθελοντική). Η κανονική ανεργία περιλαμβάνει εκείνες τις μορφές, οι οποίες είναι ανεξάλειπτες και μακροπρόθεσμα συμβάλουν στην ισορροπία στην αγορά εργασίας η μη εθελοντική ανεργία περιλαμβάνει τις υπόλοιπες μορφές της και αυξάνει το συνολικό επίπεδο της ανεργίας (Borisov, 2005). Το φυσικό ποσοστό ανεργίας - είναι το ποσοστό, που, με ορισμένη δομή της ζήτησης και της προσφοράς στην οικονομία, διατηρεί στο ίδιο επίπεδο τον πραγματικό μισθό και στις συνθήκες αναιμικής έως μηδενικής αύξησης παραγωγικότητας, κρατά αμετάβλητο το γενικό επίπεδο των τιμών (Αγαπητός, 2002). Η κανονική ανεργία διαχωρίζεται σε διάφορες μορφές: ανεργία τριβής, εθελοντική και θεσμική ανεργία. Η ανεργία τριβής είναι η μορφή της ανεργίας, που προκαλείται από επανειλημμένες αλλαγές στην κατανομή του εργατικού δυναμικού μεταξύ των τομέων και των κλάδων παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών. Οι αλλαγές αυτές διαφοροποιούν τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας για συγκεκριμένα προσόντα, γνώσεις, δεξιότητες. Ως συνέπεια, ο εργοδότης δεν βρίσκει τον κατάλληλο εργαζόμενο, και ο εργαζόμενος τον εργοδότη, μολονότι ο εργαζόμενος παραμένει εξειδικευμένος και με επαρκή προσόντα, τα οποία όμως δεν απαιτούνται πλέον στην αγορά εργασίας. Την ανεργία τριβής σήμερα την θεωρούν εκείνη την τιμή, που πληρώνει η κοινωνία για τη διατήρηση της οικονομικής αποτελεσματικότητας και τη συνεχή ανανέωση της παραγωγής, ώστε να ανταποκρίνεται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες των καταναλωτών. Το βασικό στοιχείο αυτής της μορφής ανεργίας είναι η μικρή της διάρκεια. Και για αυτό η ανεργία τριβής είναι ένα φαινόμενο, το οποίο όχι μόνο δεν είναι δυνατόν να εξαλειφτεί, αλλά και κάτι τέτοιο θα ήταν άσκοπο (Σκουτέλης, 1996). Η επόμενη μορφή της κανονικής ανεργίας είναι η εθελοντική. Με την καθαρά σημασιολογική έννοια αυτού του όρου, η ανεργία τριβής έχει και αυτή, κατά κανόνα, εθελοντικό χαρακτήρα. Ωστόσο, όταν μιλάμε για εθελοντική ανεργία ως μια μορφή του φυσικού ποσοστού ανεργίας, εννοούμε εκείνη την κατηγορία ανέργων, ικανών να εργαστούν ατόμων, που λόγω της ψυχολογικής τους αντίληψης ή για άλλους λόγους δεν θέλουν να 11

15 εργάζονται. Η εθελοντική ανεργία δημιουργείται ως αποτέλεσμα των οικιοθελών αποχωρήσεων των εργαζομένων από την εργασία, κυρίως για προσωπικούς λόγους. Μπορεί να είναι οι εργαζόμενοι που δεν είναι ικανοποιημένοι από το ύψος της αμοιβής τους, τις συνθήκες εργασίας ή να έχουν άλλους λόγους, για τους οποίους ο εργαζόμενος αποχωρεί από την εργασία ακόμα και όταν ο εργοδότης του δεν συμφωνεί με αυτό (Inshakovskij, 2002). Μια άλλη μορφή της κανονικής ανεργίας είναι η θεσμική. Η ανεργία αυτή προκαλείται από την λειτουργία των υποδομών της αγοράς εργασίας, καθώς και από τους παράγοντες που διαμορφώνουν την προσφορά και την ζήτηση στην αγορά αυτή. Ένα σχετικά υψηλό επίδομα ανεργίας μπορεί να προκαλέσει την μεγαλύτερη παράταση του διαστήματος αναζήτησης εργασίας, κάτι που προκαλεί αισθητές επιπτώσεις στην προσφορά εργασίας. Αργότερα αυτό μπορεί να εκδηλωθεί ως αποτέλεσμα προσαρμογής στην ανεργία, όταν οι άνθρωποι, που έχουν «γευτεί» την αργοσχολία, συνοδευόμενη από τις παροχές του επιδόματος ανεργίας, στο μέλλον συχνά από καιρού εις καιρόν καταφεύγουν σε αυτή τη πηγή του εισοδήματος (Agapova, 1999). Ορισμένες επιπτώσεις στην ανεργία έχει και το σύστημα εξασφάλισης του εγγυημένου ελαχίστου μισθού, το οποίο έχει αρνητικά αντίκτυπα στην ευελιξία της αγοράς εργασίας. Από τη μία πλευρά, το εγγυημένο ελάχιστο ύψος των μισθών αποτρέπει την απασχόληση με χαμηλότερη αμοιβή, κάτι που συμβάλλει στην αύξηση της ανεργίας. Από την άλλη πλευρά, το ελάχιστο αυτό έχει θετικό αντίκτυπο στον περιορισμό των επισφαλών επιχειρήσεων, καθώς και, καθορίζοντας την ελάχιστη επιτρεπόμενη τιμή για εργασία, το κράτος καθορίζει με έμμεσο τρόπο το κατώτατο όριο της αποδοτικότητας των επιχειρήσεων, οι οποίες δεν πρέπει να πραγματοποιούν κέρδη μειώνοντας το κόστος ενός από τους συντελεστές παραγωγής - το κόστος της εργασίας. Προς την κατεύθυνση της μείωσης της προσφοράς εργασίας ενεργούν και τα υψηλά ποσοστά του φόρου εισοδήματος, ο οποίος μειώνει σημαντικά το ύψος του εισοδήματος που απομένει στον εργαζόμενο. Αυτό με την σειρά του μειώνει το ενδιαφέρον των μισθωτών να προσφέρουν τις εργασίες τους. Η θεσμική ανεργία περιλαμβάνει και τη λεγόμενη μηαπασχόληση του εργατικού δυναμικού, που συνδέεται με την ελαττωματική λειτουργία των πληροφοριακών συστημάτων, τα οποία ασχολούνται με την επιτήρηση του ποσοστού και τη διάρθρωση των διαθέσιμων θέσεων εργασίας, καθώς και του ελεύθερου εργατικού δυναμικού (Bulatov, 2003). Ένα άλλο είδος ανεργίας είναι η λεγόμενη ακούσια ανεργία, που επιβάλλεται ή καθορίζεται από τις μεταβολές στη βιομηχανική δραστηριότητα, συνδεόμενες με την 12

16 τεχνολογική επανάσταση, τις εξελίξεις στην κλαδική δομή της εθνικής παραγωγής, τις αλλαγές στην γεωγραφική εξάπλωση παραγωγικών δυνάμεων. Ανάλογα με αυτές τις διαδικασίες διαχωρίζουν τρεις μορφές μη εθελοντικής ανεργίας: τεχνολογική, διαρθρωτική και περιφερειακή ^ί^ούυν, 2005). Η τεχνολογική ανεργία είναι ιδιαίτερα αισθητή στις χώρες όπου η επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος συνδυάζεται με υψηλά εισοδήματα. Η ανεργία αυτή συνεπάγεται με τους τεχνολογικούς κανόνες λειτουργίας παραγωγής, που έρχονται να αντικαταστήσουν ο ένας τον άλλον, και οι κυριότεροι των οποίων είναι η μηχανοργάνωση, η εκμηχάνιση και η αυτοματοποίηση. Αυτή η μορφή της ανεργίας ανήκει στις πιο σύγχρονες μορφές μείωσης απασχόλησης εργατικού δυναμικού και συνδέεται με την εισαγωγή των τεχνολογιών που χρησιμοποιούν ελάχιστους ανθρώπους ή που δεν τους χρησιμοποιούν καθόλου, βασιζόμενες στον ηλεκτρονικό εξοπλισμό και σε τεχνικά μέσα. Οι τεχνολογικές καινοτομίες καθιστούν αναξιόπιστες ακόμη και τις θέσεις εργασίας, που είναι επικεντρωμένες στους πιο σύγχρονους τομείς της οικονομίας. Οι πληροφοριακές τεχνολογίες αλλάζουν ριζικά και την ίδια την έννοια «θέση εργασίας». Για παράδειγμα, η εξάπλωση των προσωπικών υπολογιστών, συνδεδεμένων σε ολοκληρωμένα συστήματα επικοινωνιών, οδηγεί σε αύξηση της κατ οίκον απασχόλησης. Είναι σαφές ότι μειώνεται αισθητά το κόστος, που συνδέεται με τη δημιουργία μιας θέσης εργασίας, ενώ αυξάνεται η αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων καταπολέμησης της μη-εθελοντικής ανεργίας. Δεν αποκλείεται η μηχανοργάνωση αφενός να συμβάλει στην τεχνολογική μετατροπή της οικονομίας, αφετέρου να βοηθήσει να αυξηθεί ο αριθμός των κενών και των ξαναδημιουργημένων θέσεων εργασίας. Επιπλέον, οι σύγχρονες τεχνολογίες συμβάλουν στην αναβάθμιση των υπηρεσιών απασχόλησης, βελτιώνοντας την ποιότητα των πληροφοριών σχετικά με τις κενές θέσεις εργασίας, που επίσης οδηγεί στην μείωση της διάρκειας και του βαθμού της ανεργίας (Πετράκη-Κώττη και Κώττης, 2000). Η διαρθρωτική ανεργία είναι η ανεργία που προκαλείται από σημαντικές διαρθρωτικές αλλαγές στην οικονομία, όταν η κοινωνία ξεφορτώνεται τις απαρχαιωμένες επιχειρήσεις, τομείς, μερικές φορές ακόμη και ολόκληρους κλάδους, φαινόμενο το οποίο συνεπάγεται την εξαφάνιση του μεγάλου αριθμού θέσεων απασχόλησης για τους ανθρώπους, που εργάζονταν σε αυτές. Η διαρθρωτική ανεργία είναι αναπόφευκτη. Αυτή η μορφή της ανεργίας συνοδεύεται από σκληρή αντίσταση των συνδικάτων, που προσπαθούν να διασώσουν τις θέσεις εργασίας, να παρατείνουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα τις συλλογικές συμβάσεις κ.ο.κ. Οι ενέργειες αυτές των συνδικαλιστικών οργανώσεων μεγαλώνουν την αδράνεια στην αγορά εργασίας, αλλά 13

17 δεν επιλύουν το πρόβλημα. Η κοινωνική προστασία των ατόμων που έχουν επηρεαστεί από τη διαρθρωτική ανεργία, η μέγιστη δυνατή μείωση της διάρκειάς της βρίσκονται συνήθως στο επίκεντρο της δημόσιας πολιτικής απασχόλησης (Πουρναράκης και Κιντής, 1995). Η διάκριση ανάμεσα σε διαρθρωτική ανεργία και ανεργία τριβής είναι αρκετά απροσδιόριστη. Η σημαντική διαφορά είναι ότι οι εργαζόμενοι που έχουν χάσει τη δουλεία τους λόγω της ανεργίας τριβής έχουν τις δεξιότητες, που μπορούν να τις «πουλήσουν», ενώ στην διαρθρωτική ανεργία οι άνεργοι δεν μπορούν αρχίσουν να εργάζονται χωρίς επανεκπαίδευση. Η ανεργία τριβής έχει περισσότερο βραχυπρόθεσμο χαρακτήρα, ενώ η διαρθρωτική ανεργία είναι περισσότερο μακροπρόθεσμη και, επομένως, θεωρείται ότι αποτελεί ένα πιο σοβαρό πρόβλημα. Η σύνθεση των ανέργων στην διαρθρωτική ανεργία είναι πιο σταθερή, κάτι που μπορεί να επιφέρει τον σχηματισμό ομάδων σύγκρουσης, οι οποίες επιδεινώνουν την κοινωνικο -πολιτική κατάσταση στη χώρα, αντιθέτως με την εθελοντική ανεργία τριβής, η διαρθρωτική ανεργία πάντα έχει υποχρεωτικό χαρακτήρα (Chepurin, 2005). H περιφερειακή ανεργία σχετίζεται με ένα ευρύ φάσμα παραγόντων ιστορικής, δημογραφικής, πολιτιστικο-εθνικής και κοινωνικο-ψυχολογικής φύσεως. Για το λόγο αυτό, για την αντιμετώπισή της θα πρέπει να υπάρχει στενή συνεργασία των τοπικών διοικητικών, εθνικών και κρατικών αρχών με τις κεντρικές, ομοσπονδιακές αρχές, χωρίς να αποκλείεται η συνεργασία με τις κυβερνήσεις γειτονικών κρατών (Mikloshevskaya and Holopov, 2000). Μια ιδιαίτερη θέση στη δομή της μη-εθελοντικής ανεργίας κατέχει η συγκαλυμμένη ανεργία, που χαρακτηρίζεται από την ημιαπασχόληση κατά τη διάρκεια της εργάσιμης ημέρας, εβδομάδας, μήνα, έτους εργασίας. Η ανεργία αυτή περιλαμβάνει εκείνο το μέρος του απασχολούμενου εργατικού δυναμικού, που πραγματοποιεί έναν εμφανώς μειωμένο όγκο εργασιών (Iochin, 2004). Ένα άλλο είδος ανεργίας είναι η εποχιακή ανεργία. Το είδος αυτό της ανεργίας προέρχεται από τους φυσικούς παράγοντες, εύκολα προβλέπεται και αναμένεται λόγω της κυκλικής του φύσεως. Η ανεργία αυτή είναι συνδεδεμένη με διαφορετικούς όγκους παραγωγής, που εκτελούνται από ορισμένες βιομηχανίες σε διάφορες χρονικές περιόδους, δηλαδή τους μερικούς μήνες η ζήτηση για εργατικό δυναμικό στους τομείς αυτούς αυξάνεται (και, κατά συνέπεια, μειώνεται η ανεργία), τους άλλους μήνες η ζήτηση μειώνεται (και η ανεργία αυξάνεται) (Δεδουσόπουλος, 2000). Ίσως, μόνο η εποχιακή ανεργία θεωρείται φυσική και κανονική, τόσο στις αναπτυγμένες χώρες, όσο και στη Ρωσία. Αυτό το είδος της ανεργίας είναι χαρακτηριστικό για 14

18 τουριστικές επιχειρήσεις, γεωργία, ορισμένες χειροτεχνίες (συλλογή καρπών, κυνήγι, αλιεία, ξυλεμπόριο), κατασκευαστικές επιχειρήσεις. Στην περίπτωση αυτής της ανεργίας, ορισμένοι εργαζόμενοι, αλλά ακόμη και ολόκληρες επιχειρήσεις συμβαίνει να εργάζονται εντατικά αρκετές εβδομάδες ή μήνες τον χρόνο, μειώνοντας σημαντικά τις δραστηριότητές τους τον υπόλοιπο χρόνο. Την περίοδο της εντατικής εργασίας γίνονται οι μαζικές προσλήψεις, και κατά τη διάρκεια της περιόδου αδράνειας - οι μαζικές απολύσεις. Αυτό το είδος της ανεργίας σε κάποια ορισμένα χαρακτηριστικά μοιάζει στην κυκλική ανεργία, σε κάποια άλλα στην ανεργία τριβής, γιατί όπως και η τελευταία η εποχιακή ανεργία είναι εθελοντική. Η εποχιακή ανεργία αποτελεί πραγματικό πρόβλημα μόνο σε εκείνες τις περιφέρειες, όπου επικρατούν τα παραπάνω είδη της οικονομικής δραστηριότητας. Οι προβλέψεις για τους δείκτες εποχιακής ανεργίας μπορούν να μετρηθούν με μεγάλη ακρίβεια, δεδομένου ότι η ανεργία αυτή επαναλαμβάνεται από έτος σε έτος, και, συνεπώς, υπάρχει δυνατότητα οι εργαζόμενοι και το κράτος να προετοιμαστούν για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που αυτή προκαλεί ^ ί^ Λ υ ν, 2005). Μία από τις μορφές της ανεργίας αποτελεί και η μερική απασχόληση, που είναι ένα αποτέλεσμα της μειωμένης ζήτησης για προϊόντα της επιχείρησης. Στην περίπτωση αυτή υπάρχουν δύο πιθανές επιλογές για την συμπεριφορά του επιχειρηματία: είτε θα κρατήσει μόνο ένα μέρος του προσωπικού του με πλήρη απασχόληση, και το άλλο μέρος θα απολυθεί, είτε χωρίς να πραγματοποιεί απολύσεις δίνει την ευκαιρία να εργάζονται όλοι οι απασχολούμενοι, αλλά λιγότερες εργάσιμες ώρες, κάτι που οδηγεί σε μία μερική ανεργία (ΙοοΜη, 2004). Η συνεχής μακροχρόνια ανεργία περιλαμβάνει εκείνο το μέρος του ενεργού πληθυσμού, που έχει χάσει εργασία, έχει χάσει το δικαίωμα να λαμβάνει το επίδομα ανεργίας, έχει απελπιστεί από τις αποτυχημένες προσπάθειες να βρουν μία θέση εργασίας, έχουν ήδη προσαρμοστεί στην συγκεκριμένη κατάσταση και έχει χάσει κάθε ενδιαφέρον στην ενεργή εργασιακή δραστηριότητα. Η ανεργία αυτή μπορεί να χαρακτηριστεί και από την έλλειψη της δυνατότητας να βρουν εργασία οι άνεργοι στις περιφέρειες, που πλήττονται από την οικονομική ύφεση, όταν ακόμη και ο συνολικός αριθμός των κενών θέσεων εργασίας είναι μικρότερος από τον αριθμό των ανέργων (Ο^ΗοοΜνοή 2005). Μία ξεχωριστή σημασία έχει η κυκλική ανεργία, η οποία είναι προκαθορισμένη από την κυκλική φύση της δημόσιας αναπαραγωγής και εμφανίζεται σε φάση ύφεσης της παραγωγή ή σε περίοδο οικονομικής κρίσης. Οι διακυμάνσεις του επιπέδου της απασχόλησης εξαρτώνται από εκείνη τη φάση που περνά η οικονομία: σε φάση ανάπτυξης η απασχόληση αυξάνεται, σε 15

19 φάση πτώσης της οικονομικής δραστηριότητας - μειώνεται απότομα, σε φάση ύφεσης διατηρείται σε χαμηλό επίπεδο και σε φάση ανάκαμψης αρχίζει η εντατική της «απορρόφηση». Το επίπεδο της κυκλικής ανεργίας στη χώρα καθορίζει το φυσικό ποσοστό της ανεργίας. Η ύπαρξη ή μη της κυκλικής ανεργίας στη χώρα ορίζει το φυσικό ποσοστό ανεργίας, όταν δεν υπάρχει η κυκλική ανεργία η απασχόληση ορίζεται ως πλήρης (Δεδουσόπουλος, 2000). Η πλήρης απασχόληση του ενεργού πληθυσμού είναι το αντίθετο της ανεργίας. Μία τέτοια απασχόληση σημαίνει την εκπλήρωση κάποιων ορισμένων δραστηριοτήτων ή άλλων καθηκόντων από τον πληθυσμό, που του επιτρέπουν να βρίσκει πόρους για να καλύψει τις ανάγκες του. Από θεωρητική άποψη, η πλήρης απασχόληση δεν είναι δυνατή, γιατί η εξάλειψη της ανεργίας τριβής και της διαρθρωτικής ανεργίας ισοδυναμεί με το τέλος της ανάπτυξης και γενικά την διακοπή της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας. Για το λόγο αυτό, το συνολικό επίπεδο αυτών των δύο ειδών ανεργίας θεωρείται φόντο του φυσικού ποσοστού ανεργίας. Σχεδόν σε όλες τις παγκόσμιες οικονομίες η απασχόληση θεωρείται πλήρης, αν οι άνεργοι αποτελούν μέχρι 4-5% του συνολικού αριθμού ενεργού πληθυσμού. Στην περίπτωση αυτή, ένα τέτοιο επίπεδο ανεργίας σημαίνει, πως η κυκλική ανεργία επιφέρει σημαντικές οικονομικές απώλειες για την κοινωνία (ΌΗορυτίπ, 2005) Οι μορφές της ανεργίας στην ρωσική οικονομία Η ανεργία στη Ρωσία εμφανίζεται με τις μορφές της τεχνολογικής, διαρθρωτικής και περιφερειακής ανεργίας. Σχετικά με τη διαρθρωτική ανεργία, η ιδιαιτερότητα της ρωσικής οικονομίας εντοπίζεται στο ότι οι διαρθρωτικές αλλαγές στην οικονομία σπάνια συνδέονται με τις τεχνολογικές αλλαγές (με εξαίρεση την καθολική μηχανοργάνωση πολλών διαχειριστικών και τραπεζικών συστημάτων, που απαιτεί, κατά κανόνα, όχι την επανεκπαίδευση, αλλά μόλις κάποιες επιπλέον δεξιότητες). Οι διαρθρωτικές μεταβολές στη Ρωσία είναι μία αντικατάσταση των οικονομικά αναποτελεσματικών, ή «μη εμπορικών», τομέων δραστηριότητας με άλλους, ιδιαίτερα κερδοφόρους ή αποδοτικούς. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο πυρήνας της διαρθρωτικής ανεργίας αποτελείται από τους ανθρώπους όχι με τα ξεπερασμένα επαγγέλματα, αλλά με τις απαρχαιωμένες μεθόδους εργασίας και τον τρόπο σκέψης. Όταν μιλάμε για διαρθρωτικές αλλαγές στη ρωσική οικονομία και τη διαρθρωτική ανεργία, αναφέρεται συχνά η μετατροπή του στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος Ρωσίας. Είναι αλήθεια ότι το ΣΒΣ είναι ένας από τους μεγαλύτερους «προμηθευτές» ανέργων στην ρωσική αγορά εργασίας. Αλλά μπορούμε να θεωρούμε αυτή την ανεργία διαρθρωτική, και, κατά συνέπεια, «φυσική» για τη ρωσική 16

20 οικονομία; Από την μία πλευρά, η ύπαρξη των πολλών βιομηχανιών άμυνας δεν συμβαδίζουν με το σύστημα της οικονομίας της αγοράς, αποσπώντας ένα τεράστιο μέρος του εθνικού εισοδήματος και χωρίς να παράγουν κάποια προϊόντα, που θα μπορούσαν αργότερα να χρησιμοποιηθούν για την προσωπική ή βιομηχανική κατανάλωση. Υπό αυτή την έννοια, η μετατροπή του ΣΒΣ είναι πράγματι μία διαρθρωτική αλλαγή. Από την άλλη πλευρά, παρά τις προσπάθειες της πραγματικής μετατροπής (μεταστροφή στην παραγωγή καταναλωτικών προϊόντων), το παλαιό ΣΒΣ δεν μπόρεσε ποτέ να ανταποκριθεί στις ανάγκες ανάπτυξης της οικονομίας, χάνοντας σταδιακά τις στάσεις του (με εξαίρεση την παραγωγή των παγκοσμίως ανταγωνιστικών στρατιωτικών προϊόντων). Από αυτή την άποψη, η μετατροπή του ΣΒΣ δεν είναι διαρθρωτική αλλαγή, αλλά στασιμότητα, ύφεση, «σήψη» ενός ολόκληρου κλάδου παραγωγής (Breev 2005, Plaksa 2005). Η ανεργία τριβής εμφανίζεται επίσης στη Ρωσία, αλλά σε ειδικές μορφές, οι οποίες τονίζουν πως είναι αναγκαστική, και όχι προαιρετική. Πρώτον, η πολύ γνωστή διατύπωση «αποχώρησε οικιοθελώς» στη Ρωσία πολύ συχνά δεν προκύπτει ως αποτέλεσμα ελεύθερης επιλογής, αλλά κρύβει έναν εξαναγκασμό. Δεύτερον, αυτοί που αποφασίζουν να αλλάξουν θέση εργασίας, κατά κανόνα, δεν παραιτούνται από την παλιά τους εργασία, χωρίς να ανιχνεύσουν άλλες επιλογές και χωρίς την προκαταβολική συμφωνία με το νέο εργοδότη μόνο εκείνα τα άτομα, που για κάποιο λόγο δεν έχουν προσληφθεί σε άλλη θέση εργασίας, αποτελούν στη Ρωσία τον πυρήνα της ανεργίας τριβής, επειδή επιστρέφουν συχνά στον προηγούμενο τόπο εργασίας. Τρίτον, η ανεργία τριβής συχνά δεν καταγράφεται στη Ρωσία, γιατί μία διακοπή διάρκειας 1-2 μήνες δεν εκλαμβάνεται από τους εργαζομένους ως λόγος να καταφύγουν στην υπηρεσία απασχόλησης. Έτσι, σε ό,τι αφορά την ρωσική ανεργία τριβής, μπορούμε να μιλάμε μόνο για την αναγκαστική ανεργία, που προκαλείται όχι τόσο από την επιθυμία των εργαζομένων, όσο από τις οικονομικές συνθήκες (Vechkanov and Vechkanova, 2006). Η ανεργία τριβής καταγράφεται από την Κρατική Στατιστική Υπηρεσία της Ρωσικής Ομοσπονδίας από το 1992 με τη μορφή των δεικτών του μέσου χρόνου αναζήτησης εργασίας, του αριθμού αποχωρήσεων προσωπικού, του συνολικού χρόνου ανανέωσης εργατικού δυναμικού (Rajsberg and Starodubtseva, 2000). 17

21 Κατάσταση της αγοράς εργασίας στη σύγχρονη Ρωσία Η αγορά εργασίας είναι ένα σύστημα των κοινωνικών σχέσεων με συμφερόντων των εργοδοτών και των μισθωτών. συμβιβασμό Η αγορά εργασίας αποτελεί ένα από τα πιο περίπλοκα στοιχεία στην οικονομία της αγοράς. Η ύφανση των ενδιαφερόντων του εργαζομένου και εργοδότη κατά την πρόσληψη και απόλυση, οι κυκλικές αλλαγές της οικονομίας, το επίπεδο της επενδυτικής δραστηριότητας, το ύψος των εργατικών εισοδημάτων του πληθυσμού, οι καθιερωμένες παραδόσεις στον τομέα της απασχόλησης, η ιδιαιτερότητα της εθνικής συμπεριφοράς και άλλοι παράγοντες έχουν σημαντικές επιπτώσεις στον όγκο και στην διάρθρωση της προσφοράς και της ζήτησης στην αγορά εργασίας. Για αυτό οι αγορές εργασίας έχουν έντονα εθνικά χαρακτηριστικά. Η αγορά εργασίας μπορεί να οριστεί ως κοινωνικο-οικονομικό σύστημα σχέσεων μεταξύ των «ιδιοκτητών» εργατικής δύναμης, που χρειάζονται την μισθωμένη εργασία, και των ιδιοκτητών εργαλείων παραγωγής, που αναζητούν μισθωμένο εργατικό δυναμικό, για να το χρησιμοποιήσουν στην παραγωγή, την λειτουργία της και αναπαραγωγή, καθώς επίσης και στην διανομή και την αναδιανομή, παροχή θέσεων εργασίας (Κατσανέβας, 1997). Μία ανεπτυγμένη αγορά εργασίας επιτρέπει την όσο δυνατόν πλήρη και αποτελεσματική χρήση του υλικού, επιστημονικού και ανθρώπινου δυναμικού της χώρας, βοηθάει να ξεπεραστούν οι επικρατούσες διαμορφώσεις στον τομέα της απασχόλησης, να ρυθμίζονται τα προβλήματα της ανεργίας (Πατσουράτης, 2002). Η αγορά εργασίας στη Ρωσία χαρακτηρίζεται σήμερα από τα ακόλουθα φαινόμενα (Κα^ύΠη, 2010): > μεταβολές στην δομή της απασχόλησης, την ανακατανομή της στον τομέα υπηρεσιών, όπου εργάζονται πάνω από τους μισούς απασχολούμενους, και τον ιδιωτικό τομέα - 37% απασχολούμενων. Εκτός του δημόσιου τομέα εργάζεται 63% απασχολούμενων > υψηλή συγκέντρωση απασχολούμενων στις μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις (67% όλων των απασχολούμενων) > υψηλή κινητικότητα του εργατικού δυναμικού (η αναλογία του συνόλου των αποχωρήσεων και των προσλήψεων στην εργασία προς το μέσο ετήσιο αριθμό απασχολούμενων υπερβαίνει το 30%, ωστόσο η κινητικότητα για εργασιακούς λόγους είναι σχετικά χαμηλή - 20% από όλους τους μετανάστες) 18

22 > διαφορά μεταξύ της αύξησης και της διαφοροποίησης των πραγματικά δεδουλευμένων μισθών και της διαφοροποίησης της παραγωγικότητας > επικράτηση των συγκαλυμμένων διαδικασιών πάνω από τις ανοικτές (άδειες άνευ αποδοχών ή εν μέρει άδειες μετ'αποδοχών, αναγκαστικές μεταφορές σε μερική απασχόληση, καθυστερήσεις στην καταβολή των μισθών, υποαπασχόληση εις βάρος του κανονικού ωραρίου) > ενεργοποίηση αποχωρήσεων λόγω της μείωσης του αριθμού των εργαζομένων (μέχρι σήμερα λιγότερο από 10% των αιτιών ανεργίας) > αύξηση της μέσης διάρκειας ανεργίας. Η ρωσική αγορά εργασίας έχει μία σειρά από ορισμένες σημαντικές ιδιαιτερότητες. Πρώτον, την χαρακτηρίζει η εξαιρετικά άνιση τοποθέτηση εργατικού δυναμικού. Η Βόρεια Ρωσία, που καλύπτει τα 2/3 της επικράτειάς της, είναι μια ζώνη ξεχωριστών οικισμών. Εδώ είναι συγκεντρωμένο μόνο το 1/5 του ρωσικού πληθυσμού, που διαμένουν σε κατοικήσιμες περιοχές, απομακρυσμένες η μία από την άλλη και που βρίσκονται διάσπαρτα σε όλη την τεράστια έκταση εδάφους. Το ευρωπαϊκό μέρος της Ρωσίας είναι μία πυκνοκατοικημένη ζώνη, όπου είναι συγκεντρωμένο το 93% του πληθυσμού. Δεύτερον, η ρωσική αγορά εργασίας χαρακτηρίζεται από πολύ χαμηλή κινητικότητα του εργατικού δυναμικού. Αφενός, αυτό εξηγείται από τις σημαντικές αποστάσεις μεταξύ των κέντρων οικονομικής ζωής, αφετέρου, από τη φτώχεια των ανθρώπων. Επιπλέον, δεν υπάρχουν κατάλληλες συνθήκες για τις μετακινήσεις του ενεργού πληθυσμού (για παράδειγμα, δεν έχει αναπτυχθεί ακόμα μια ολοκληρωμένη αγορά ακινήτων, δεν έχουνε ξεπεραστεί οι διοικητικοί περιορισμοί για την μετακίνηση και τα λοιπά). Τρίτον, πολύ ιδιόμορφη είναι η ποιοτική σύνθεση του εργατικού δυναμικού της χώρας. Από τη μία πλευρά, την χαρακτηρίζει ένα πολύ χαμηλό επίπεδο εργατικής πειθαρχίας και οι αρνητικές στάσεις, από την άλλη - ένα πολύ υψηλό επίπεδο μόρφωσης. Το ποσοστό των μορφωμένων ενηλίκων στη Ρωσία αποτελεί 99,6% και είναι ένα από τα υψηλότερα στον κόσμο, πτυχίο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης έχει το 95% του πληθυσμού. Συγκριτικά, το ποσοστό αυτό για την Γερμανία, χώρα με το υψηλότερο επίπεδο μόρφωσης στην ΕΕ, είναι 78%, για την Βρετανία - 76%, την Ισπανία - 30%, την Πορτογαλία - λιγότερο από 20% (Λ8ίαπίπα, 2010). Σήμερα η αγορά εργασίας στη Ρωσία δεν είναι ισορροπημένη. Οι περισσότερες περιοχές της χώρας έχουν «περίσσιες» κενές θέσεις εργασίας. Σε ορισμένες περιοχές και περιφέρειες της Ρωσίας η προσφορά εργασίας είναι πολύ μεγαλύτερη από τη ζήτησή της 19

23 (Ιβάνοβο, Τούλα, Αρχάνγκελσκ, Ταμπόβ, Ουντμουρτία, Μπουράτια, Καλμίκια, Νταγκεστάν). Την ίδια στιγμή όμως, στις περιοχές της βόρειας Ρωσίας εξακολουθεί να υπάρχει έλλειψη εργατικού δυναμικού, ειδικά του εξειδικευμένου. Υπάρχει επίσης ανικανοποίητη ζήτηση για κάποια ορισμένα επαγγέλματα ταυτόχρονα με την αυξανόμενη ανεργία στις περισσότερες επαγγελματικές κατηγορίες εργατικού δυναμικού (Breev, 2005). Μετά το 2005, όταν στο εργατικό δυναμικό προστέθηκαν άτομα, που είχαν γεννηθεί στην περίοδο χαμηλής γεννησιμότητας της δεκαετίας του 90, σημειώνεται όχι μόνο ποσοτική μείωση της απασχόλησης, αλλά και η ποιοτική της αλλοίωση, που προέκυψε ως αποτέλεσμα γήρανσης του οικονομικά ενεργού πληθυσμού. Σύμφωνα με το κριτήριο του ΟΗΕ, ένας πληθυσμός θεωρείται δημογραφικά γερασμένος, εάν το ποσοστό των ατόμων στην ηλικία 60 ετών και άνω είναι 12%. Το ποσοστό αυτό για τη Ρωσία είναι σχεδόν 17%. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, ήδη τα επόμενα χρόνια στη Ρωσία αναμένεται έλλειμμα εργατικού δυναμικού από 5 έως 7 εκατομμύρια άτομα (Solovej, 2011). Η δημογραφική κατάσταση στη Ρωσία σήμερα εκτιμάται ως δυσμενής: παρατηρείται σταδιακή απώλεια πληθυσμού, υφίσταται η διαδικασία της γήρανσής του, μειώνεται η μέση διάρκεια ζωής. Η υπογεννητικότητα στη Ρωσία παρουσιάστηκε το 1992 και συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Η μέση διάρκεια ζωής των ρώσων σήμερα είναι 65 έτη. Στις τριτοκοσμικές χώρες ο δείκτης αυτός είναι 62 έτη, στις ανεπτυγμένες Η προβλεπόμενη διάρκεια ζωής για τους άνδρες είναι κατά 12 χρόνια μικρότερη από αυτή της γυναίκας. Με βάσει τα στοιχεία που δίνονται από τον ΟΗΕ, μία τόσο μεγάλη διαφορά δεν υπάρχει σε καμία από τις ανεπτυγμένες χώρες (στην Ιαπωνία είναι 6 χρόνια, στις ΗΠΑ και την Ισπανία - 7, στην Αγγλία, Σουηδία και Ελλάδα - μόλις 5 χρόνια) (Kovalyov, 2009). Παρόλα αυτά, ο αριθμός του οικονομικά ενεργού πληθυσμού τα τελευταία χρόνια αυξάνεται συνεχώς. Από τα 72,7 εκ. το έτος 2000 έχει φτάσει στα 75,4 εκ. ή περίπου 50% του συνολικού πληθυσμού της χώρας για το έτος

24 Πίνακας 1.1. Οικονομικά ενεργός πληθυσμός στην Ρωσική Ομοσπονδία ΕΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ (χιλ. άτομα) , , , , , , , , , , ,9 (Πηγή: Ρωσική Στατιστική Υπηρεσία) Ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός αποτελείται από 51,8% των ανδρών και 48,2% των γυναικών. Ο αριθμός των απασχολούμενων το 2010 ανήλθε σε 69,8 εκατ. άτομα (93% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού), ενώ το 2000 ήταν μόλις 65.1 εκ. άτομα. Πίνακας 1.2. Αριθμός απασχολουμένων στην παραγωγή στην Ρωσική Ομοσπονδία ΕΤΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ (χιλ. άτομα) , , , , , , , , , , ,6 (Πηγή: Ρωσική Στατιστική Υπηρεσία) 21

25 1.2. Οι ιδιαιτερότητες της ανεργίας στη Ρωσία, τα αίτια και οι συνέπειες της Τα αίτια της ανεργίας στη Ρωσία1 Η αποτελεσματικότητα καταπολέμησης της ανεργίας εξαρτάται άμεσα από την αντιμετώπιση των αιτιών της. Υπάρχουν ορισμένες βασικές θεωρητικές κατευθύνσεις, που εξηγούν το φαινόμενο της ανεργίας: κλασική θεωρία (κυριαρχούσε μεταξύ των οικονομολόγων την δεκαετία του 30 μέχρι την εμφάνιση της κεϋνσιανής θεωρίας), μαρξιστική, κεϋνσιανή και σύγχρονη θεωρία. Αλλά μέχρι στιγμής κανένα οικονομικό δόγμα δεν θεωρείται αναμφισβήτητο από την άποψη της εξήγησης που δίνουνε για τα αίτια της ανεργίας και της απασχόλησης. Όμως όλες οι υπάρχουσες απόψεις μπορούν να συνοψιστούν με τον παρακάτω τρόπο. 1) την ανεργία μπορεί να την προκαλέσει ένας σχετικά μεγάλος αριθμός κατοίκων μίας χώρας, με τον λεγόμενο «πλεονάζοντα» πληθυσμό σε σύγκριση με το επίπεδο εθνικής παραγωγής και ανάπτυξης. Αυτός ο παράγοντας της ανεργίας επηρεάζει ιδιαίτερα τις αναπτυσσόμενες χώρες. 2) η ανεργία μπορεί να προκύψει ως αποτέλεσμα των αλλαγών στην δομή της οικονομίας, συμπεριλαμβανομένων και αυτών στον τομέα της τεχνολογίας (διαρθρωτική ανεργία). Η ανεργία αυτή είναι προσωρινή, επειδή οι παλιές βιομηχανίες και τεχνολογίες αντικαθιστώνται με καινούριες. 3) η ανεργία μπορεί να αυξάνεται προσωρινά λόγω φυσικών επιθυμιών των ανθρώπων να βρουν μία εργασία, που να τους ενδιαφέρει περισσότερο και με καλύτερες συνθήκες εργασίας και αμοιβής (ανεργία τριβής). 4) ιδιαίτερα έντονη αύξηση του ποσοστού της ανεργίας προκύπτει ως αποτέλεσμα κυκλικής ύφεσης στην οικονομία (κυκλική ανεργία). Αυτό το είδος της ανεργίας είναι το πιο επικίνδυνο, επειδή δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: μείωση παραγωγής - ανεργία - μείωση του συνολικού επιπέδου εισοδημάτων - ελάττωση της συνολικής ζήτησης - πτώση της παραγωγής - ανεργία, κλπ. 5) σε ορισμένες περιπτώσεις παραγωγός της ανεργίας μπορεί να γίνει η ενεργή παρέμβαση του κράτους και των συνδικαλιστικών οργανώσεων στις σχέσεις μεταξύ εργαζομένου και εργοδότη, που οδηγεί στην δυσκαμψία της αγοράς σε σχέση με τον καθορισμό των μισθών και αναγκάζει τους επιχειρηματίες να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα επίτευξης μέγιστου κέρδους με μείωση του απασχολούμενου προσωπικού. 1Σκουτέλης 1996, Kovalyov 2009, Κοίο

26 Συχνά τα αίτια της ανεργίας εξηγούνται από την ανισορροπία της αγοράς εργασίας ή τις δυσμενείς μετατροπές στην αγορά αυτή. Όλες αυτές οι αιτίες της ανεργίας παρουσιάζουν περισσότερο τους παράγοντες, που επηρεάζουν το μέγεθος και την δυναμική της ανεργίας. Οι κύριες πηγές ανεργίας δεν είναι οι αναλογίες της αγοράς και οι συνθήκες, που δημιουργούνται στην αγορά εργασίας, γιατί η αγορά εργασίας αντανακλά μόνο τις υπάρχουσες την δεδομένη στιγμή αναλογίες μεταξύ ζήτησης και προσφοράς εργασίας, αλλά δεν συμμετέχει απευθείας στην διαμόρφωσή τους. Οι αναλογίες αυτές εξαρτώνται από τις διαδικασίες, που βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας. Η αγορά αυτή απλά τους αποκαλύπτει, αναδεικνύει την ανεργία, την καθιστά εμφανή για την κοινωνία. Σύμφωνα με την ήδη αποκτηθείσα από την Υπηρεσία Απασχόλησης εμπειρία και την άποψη των εμπειρογνωμόνων, στην αύξηση του αριθμού των ανέργων στην Ρωσική Ομοσπονδία την τελευταία δεκαετία συνέβαλαν οι ακόλουθοι παράγοντες: - καταστολή ανεργίας (πρόωρη συνταξιοδότηση των ανδρών στα 58 χρόνια, των γυναίκες - στα 53) - μερική ακούσια ανεργία (μείωση του ωραρίου εργασίας, μειωμένη εργάσιμη εβδομάδα, παρατεταμένες άδειες) - υποθετική ανεργία (μη σταθερή απασχόληση) - προσωρινή ανεργία (άδεια μητρότητας, φροντίδα των παιδιών, των παιδιών με ειδικές ανάγκες, σοβαρά άρρωστων και των ηλικιωμένων, άδεια άνευ αποδοχές) - δυνητική ανεργία (συνταξιοδότηση για λόγους αναπηρίας) - ανεργία λόγω απαλλαγής των γυναικών από την εργασία σε επιβλαβείς και επικίνδυνες συνθήκες - διαρθρωτική ανεργία (αναπροσανατολισμός, εκκαθάριση, πτώχευση) - ακούσια ανεργία (έλλειψη πρώτων υλών, ενέργειας, εξαρτημάτων, που οδήγησε σε παύση εργασιών) - ανεργία λόγω αύξησης παραγωγικότητας και εντατικοποίησης εργασίας - ανεργία λόγω αποστράτευσης, απόλυσης και διαρθρωτικής προσαρμογής των στρατευμάτων - ανεργία μελών οικογενειών των στρατιωτικών και των στρατιωτικών συμβούλων, που έχουν επιστρέψει στην Ρωσική Ομοσπονδία από το εξωτερικό - ανεργία στις κλειστές πόλεις λόγω μετατροπής και στις πόλεις-εργοστάσια λόγω εκκαθάρισης επιχειρήσεων - πρωτογενής ανεργία (απόφοιτοι λυκείου, σχολών επαγγελματικής κατάρτισης, πανεπιστημίων) 23

27 - ανεργία ανάμεσα στους νέους, που είχαν διαγραφεί από εκπαιδευτικά ιδρύματα ή είχαν διακόψει τις σπουδές τους με τη δική τους θέληση - ανεργία λόγω της ανεπαρκούς επαγγελματικής κατάρτισης - υποκειμενική ανεργία ως αποτέλεσμα της απροθυμίας ή ανικανότητας επανεκπαίδευσης και κατάρτισης καινούργιου επαγγέλματος - ανεργία λόγω αναγκαστικής μετανάστευσης (πρόσφυγες) - ανεργία ανάμεσα σε ειδικούς που εργάζονταν με μακροπρόθεσμες συμβάσεις στο εξωτερικό - ανεργία ανάμεσα στους αποφυλακισμένους - ανεργία εκείνων που μετά από μακρά παύση εργασίας θέλουν να ξαναρχίσουν να εργάζονται - ανεργία λόγω φυσικών καταστροφών και ακραίων καταστάσεων (ατυχήματα, σεισμοί, πλημμύρες, καταστροφές επιχειρήσεων και υπηρεσιών λόγω βομβιστικών επιθέσεων ή στρατιωτικής δράσης) - ανεργία λόγω αδυναμίας μετακίνησης χωρίς να παραβιάζεται ο νόμος περί διαβατηρίων και χωρίς την απώλεια στέγης, από περιοχές με υπερβολική ανεργία σε περιοχές που υπάρχουν πολλές κενές θέσεις εργασίας. Το πρόβλημα της ανεργίας επιδεινώνεται από τη δύσκολη οικονομική κατάσταση, που ωθεί στην αναζήτηση εργασίας τις νοικοκυρές, συνταξιούχους και φοιτητές. Παραπάνω δεν περιλαμβάνονται όλοι οι πραγματικοί τρόποι αύξησης του συνολικού αριθμού των ανέργων. Σε αυτούς που δεν έχουν αναφερθεί ανήκουν μερικές ορισμένες κοινωνικές ομάδες. Όπως σε κάθε κράτος, έτσι και στη Ρωσία υπάρχουν ορισμένοι άνθρωποι οι ποίοι δεν επιθυμούν να εργάζονται, τα λεγόμενα «λούμπεν» στοιχεία της κοινωνίας. Αυτή η ομάδα εξαρτάται μόνιμα από το κράτος, δεν καταφεύγει ποτέ στις υπηρεσίες απασχόλησης και για αυτό δεν εγγράφονται ποτέ στα μητρώα ανέργων. Ωστόσο, αυτή η ομάδα ανθρώπων, που σύμφωνα με μερικές πηγές φτάνει μερικά εκατομμύρια, χωρίς να ασκεί πίεση στην αγορά εργασίας, παρόλα αυτά συνεχώς ασκεί πίεση στον κρατικό προϋπολογισμό. Η δεύτερη ομάδα είναι οι άμεσα ή έμμεσα συνδεδεμένοι με τον κόσμο του εγκλήματος. Όσο το κράτος καταπολεμά την εγκληματικότητα, τα πρώην μέλη των εγκληματικών ομάδων θα μπαίνουν στις «στρατιές» των ανέργων. Μια τρίτη ομάδα είναι οι ευκατάστατοι πολίτες, που επίσημα δεν εργάζονται πουθενά, και τυπικά θεωρούνται και αυτοί άνεργοι Δομή και επίπεδο ανεργίας στη Ρωσία Στις κοινωνιολογικές και οικονομικές μελέτες ανεργίας πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η διάρθρωσή της, στην οποία διακρίνουν: 24

28 > ανοικτή ανεργία, που αποτελείται από τους «εγγεγραμμένους ανέργους», καταχωρημένους δηλαδή στις υπηρεσίες απασχόλησης στον τόπο κατοικίας τους. Το 2009 ο αριθμός τους ήταν άτομα > κρυφή ανεργία, που καλύπτει τους «μη εγγεγραμμένους» ανέργους, δηλαδή τα άτομα που είναι χωρίς εργασία ή την αναζητούν, αλλά δεν είναι καταχωρημένοι στα κέντρα απασχόλησης ή στην Κρατική Υπηρεσία Απασχόλησης. Ο αριθμός τους το 2009 αποτελούσε άτομα (Breev 2005, Ρωσική Στατιστική Υπηρεσία). Η μορφή της ανεργίας καθορίζει την οικονομική συμπεριφορά ατόμων και την κοινωνική τους υπόσταση, το επίπεδο της προσωπικής και της κοινωνικής κινητικότητας στην αγορά εργασίας, της απασχόλησης και των επαγγελμάτων (Καμινιώτη, 1996). Η ανεργία στη Ρωσία μπορεί να χαρακτηριστεί από τα εξής στοιχεία2: - η ανεργία παραμένει σε υψηλό επίπεδο - στην κοινωνικο-επαγγελματική δομή της ανεργίας το ποσοστό των φοιτητών, μαθητών και συνταξιούχων από το 1992 μειώθηκε σημαντικά, αλλά το 2009 υπήρχε μια τάση της αύξησής του - ο αριθμός των ανέργων στις αγροτικές περιοχές έχει αυξηθεί σημαντικά, από το 16, 8% το 1992 στο 32,4% το η ανεργία ανάμεσα σε γυναίκες είχε αλλάξει την πορεία της. Μεταξύ «εγγεγραμμένων» ανέργων οι γυναίκες αποτελούν πλειοψηφία, μεταξύ «μη εγγεγραμμένων» περισσότεροι είναι οι άνδρες. Η χρηματοδοτική και οικονομική κρίση οδήγησε στον αυξημένο ανταγωνισμό στην αγορά εργασίας και μεγαλύτερες διακρίσεις μεταξύ των ανδρών και των γυναικών. Το ποσοστό των γυναικών ανάμεσα στους καταχωρημένους ανέργους το 2008 ανήλθε σε 65%, και σε πολλές βόρειες περιφέρειες - σε 70-80%.3 Ανάλογα με τις περιφέρειες η καταχωρημένη ανεργία είναι άνισα κατανεμημένη. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην πραγματική αναδιάρθρωση των παραγωγικών διαδικασιών ή τις διαφορές στις τακτικές διατήρησης εργατικού δυναμικού, που εφαρμόζονται από τους διευθυντές βιομηχανικών και γεωργικών οικονομικών μονάδων. Παρόλα αυτά μεγαλύτερη σημασία έχουνε άλλοι παράγοντες, μεταξύ των οποίων είναι η αποτελεσματικότητα των τοπικών υπηρεσιών απασχόλησης και η συγκαλυμμένη ανεργία. Το κύριο χαρακτηριστικό της 2 3 Βλ. παράρτημα 1. 25

Φυσική ανεργία φ σ υ ικό ό π ο π σ ο οσ ο τό τ ό α νε ν ργί γ ας

Φυσική ανεργία φ σ υ ικό ό π ο π σ ο οσ ο τό τ ό α νε ν ργί γ ας ΑΝΕΡΓΙΑ Κατηγορίες ανεργίας Φυσική ανεργία (υπάρχει µακροχρονίως σε µια οικονοµία) το σύνηθες ποσοστό ανεργίας [δεν παραµένει σε σταθερό ύψος και επηρεάζεται από την οικονοµική πολιτική, απλά υποδηλώνει

Διαβάστε περισσότερα

1. Τα στάδια από τα οποία περνάει η οικονομία στη διάρκεια ενός κύκλου, λέγονται φάσεις του οικονομικού κύκλου.

1. Τα στάδια από τα οποία περνάει η οικονομία στη διάρκεια ενός κύκλου, λέγονται φάσεις του οικονομικού κύκλου. ΑΘ. ΧΑΡΙΤΩΝΙΔΗΣ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΛ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9Ο : ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΕΙΣ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ - ΑΝΕΡΓΙΑ 9.1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ Για τις παρακάτω προτάσεις, να γράψετε στην κόλλα σας τον αριθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Κυριάκος Φιλίνης Εργασιακές Σχέσεις και Αγορά Εργασίας Τα βασικά μεγέθη της αγοράς εργασίας Απασχολούμενοι είναι τα άτομα που απασχολούνται έναντι αμοιβής. Το ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία Βιογραφικό σημείωμα Η Ζιζή Σαλίμπα γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στη Νομική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών (DEA) και διδακτορικό δίπλωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 11 : Διαπεριφερειακή Αγορά εργασίας (κεφάλαιο 9, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Διαπεριφερειακή αγορά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23. Ανεργία

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23. Ανεργία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 Ανεργία ΑΝΕΡΓΙΑ Εργατικό δυναμικό (N) = απασχολούμενοι (Ε) + άνεργοι (U). ή Ν=Ε+U Ποσοστό ανεργίας (u) = (άνεργοι /εργατικό δυναμικό)*100. ή u=u/n*100 ή u=(n-e)/100. Ποσοστό συμμετοχής στο

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα: Μάρκετινγκ και Διοίκηση Λειτουργιών Μακρο-οικονομική: Εισαγωγή στην Μακροοικονομία Διδάσκων: Μποζίνης Η. Αθανάσιος Πληθωρισμός Φαινόμενο με σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

Το φυσικό ποσοστό της ανεργίας

Το φυσικό ποσοστό της ανεργίας Το φυσικό ποσοστό της ανεργίας Κεφάλαιο 26 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Διαχωρισμός ειδών ανεργίας Τοπρόβληματηςανεργίαςσυνήθως χωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α1 Υποερώτημα Α Εξηγήστε πώς συνδέεται ο σχεδιασμός και η λειτουργία των συστημάτων εκπαίδευσης, κατάρτισης, επανακατάρτισης και δια βίου μάθησης με το επίπεδο της διαρθρωτικής ανεργίας σε μία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

/ Απαντήσεις επαναληπτικών πανελληνίων εξετάσεων ημερησίων λυκείων 2007

/ Απαντήσεις επαναληπτικών πανελληνίων εξετάσεων ημερησίων λυκείων 2007 ΟΜΑΔΑ Α Α.1 Α.2 Α.3 Α.4 Α.5 Α.6 Α.7 Λάθος Σωστό Σωστό Λάθος Σωστό δ γ ΟΜΑΔΑ Β Υπάρχουν τέσσερα είδη ή κατηγορίες ανεργίας: η εποχιακή ανεργία, η ανεργία τριβής, η διαρθρωτική ανεργία και η ανεργία λόγω

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας Η θεωρία VoC, βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στην ανάλυση των δύο βασικών μοντέλων καπιταλισμού των φιλελεύθερων

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Έννοιες των Οικονομικών της Εργασίας οικονομικά της εργασίας αγορά αγορά εργασίας μισθός

Βασικές Έννοιες των Οικονομικών της Εργασίας οικονομικά της εργασίας αγορά αγορά εργασίας μισθός Βασικές Έννοιες των Οικονομικών της Εργασίας - Τα οικονομικά της εργασίας μελετούν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η αγορά εργασίας. - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ (Μακροοικονομική) Mankiw Gregory N., Taylor Mark P. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΖΙΟΛΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 30 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ (Μακροοικονομική) Mankiw Gregory N., Taylor Mark P. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΖΙΟΛΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 30 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ (Μακροοικονομική) Mankiw Gregory N., Taylor Mark P. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΖΙΟΛΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 30 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Η συνολική οικονομική δραστηριότητα είναι ένας σημαντικός παράγοντας που

Διαβάστε περισσότερα

Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2013 και η Ελλάδα

Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2013 και η Ελλάδα Βασικές διαπιστώσεις Μέρος Πρώτο Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον κατά το 2013 και η Ελλάδα Η παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα παρέμεινε ασθενής και επιβραδύνθηκε περαιτέρω το 2013 (2,9% από 3,2% το

Διαβάστε περισσότερα

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Η μελέτη της Ευαγγελίας Παπαπέτρου για την απασχόληση - ανεργία και τις μισθολογικές διαφορές ανδρών

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 8: Περιβάλλον και Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ειρήνη Τριάρχη Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστικά απασχόλησης στην ΕΕ

Στατιστικά απασχόλησης στην ΕΕ Στατιστικά απασχόλησης στην ΕΕ Κύρια στατιστικά στοιχεία Ποσοστά απασχόλησης κατά φύλο, ηλικία και μορφωτικό επίπεδο Το 2014, στις χώρες της ΕΕ (EU-28) το ποσοστό απασχόλησης για τα άτομα ηλικίας 15 έως

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε οικονομία έχει ένα ορισμένο μέγεθος πληθυσμού. Για

Κάθε οικονομία έχει ένα ορισμένο μέγεθος πληθυσμού. Για Μάθημα: Αρχές οιικονομίίας (Α.Ο.) Θέμα : > Μαθήτριια : Καλυψώ Αγγελική Κουκουβίνη Καθηγητής : Τζουμερκιιώτης Χρήστος Τάξη : Α2 Έτος : 2010-2011 !! Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2002 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ICAP Group για την Απασχόληση και την Ανεργία Για πρώτη φορά λιγότεροι οι απασχολούμενοι από τους οικονομικά ανενεργούς πολίτες

ΜΕΛΕΤΗ ICAP Group για την Απασχόληση και την Ανεργία Για πρώτη φορά λιγότεροι οι απασχολούμενοι από τους οικονομικά ανενεργούς πολίτες ΜΕΛΕΤΗ ICAP Group για την Απασχόληση και την Ανεργία Για πρώτη φορά λιγότεροι οι απασχολούμενοι από τους οικονομικά ανενεργούς πολίτες 10 Ιουνίου 2011 Η δραματική επιδείνωση της ελληνικής οικονομίας την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1ο Παράδειγµα κριτηρίου αξιολόγησης (µάθηµα της ηµέρας) Σκοπός της εξέτασης: Η αξιολόγηση της γνώσης του µαθητή σχετικά µε το περιεχόµενο της παραγράφου 1.6:

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 3 Παραγωγικότητα, Προϊόν και Απασχόληση

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 3 Παραγωγικότητα, Προϊόν και Απασχόληση Μακροοικονομική Κεφάλαιο 3 Παραγωγικότητα, Προϊόν και Απασχόληση 3.1 Πόσο παράγει η οικονομία; Η συνάρτηση παραγωγής 1) Στη συνάρτηση παραγωγής Y = AF(K, N), η συνολική παραγωγικότητα συντελεστών είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ Άνεργος είναι εκείνος ο οποίος είναι ικανός προς εργασία και επιθυμεί να εργαστεί με τον τρέχοντα μισθό αλλά δεν βρίσκει απασχόληση. Η ανεργία υπολογίζεται ως ποσοστό του συνολικού εργατικού δυναμικού,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΠΥΛΑΙΑΣ-ΧΟΡΤΙΑΤΗ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί το προτεινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ Ενότητα 1: Οικονομικοί Κύκλοι Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

θυσιάζονται, όταν παράγεται μία επιπλέον μονάδα από το αγαθό Α. Μονάδες 3

θυσιάζονται, όταν παράγεται μία επιπλέον μονάδα από το αγαθό Α. Μονάδες 3 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς:

Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων. Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: Καθοδηγόντας την ανάπτυξη: αγορές εναντίον ελέγχων Δύο διαφορετικά συστήματα καθοδήγησης της ανάπτυξης εκ μέρους της αγοράς: 1) Το πρώτο σύστημα είναι η καπιταλιστική οικονομία ή οικονομία της αγοράς:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Εισαγωγή 1.1 Μια οικονομική ιστορία για την αγορά εργασίας 1.2 Οι δρώντες στην αγορά εργασίας 1.3 Γιατί χρειαζόμαστε τη θεωρία; Παράρτημα: Μια εισαγωγή στην ανάλυση παλινδρόμησης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι, Σας ευχαριστώ όλους που ήρθατε στη χώρα μας και

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 1.1. Γενικά... 21 1.2. Η σχέση της οικονομικής με τις άλλες κοινωνικές επιστήμες... 26 1.3. Οικονομική Περιγραφή και Ανάλυση...

Διαβάστε περισσότερα

B Μελέτη Απορρόφησης Αποφοίτων ΤΕΙ Κρήτης [ ]

B Μελέτη Απορρόφησης Αποφοίτων ΤΕΙ Κρήτης [ ] B Μελέτη Απορρόφησης Αποφοίτων ΤΕΙ Κρήτης [2006 2009] Το Γραφείο Διασύνδεσης του ΤΕΙ Κρήτης τον Αύγουστο του 2013, ολοκλήρωσε την B Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων για τους απόφοιτους 2006 2009. Για την διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία των Διεθνών Μετακινήσεων Εργατικού Δυναμικού

Η Θεωρία των Διεθνών Μετακινήσεων Εργατικού Δυναμικού Η Θεωρία των Διεθνών Μετακινήσεων Εργατικού Δυναμικού Περιεχόμενα Κεφαλαίου Α. Θεωρητική Προσέγγιση των Αιτίων των Μετακινήσεων Εργατικού Δυναμικού Η Κλασική Οικονομική Σκέψη και η Μετανάστευση Η Μαρξιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Εισαγωγή 1-1 Μια οικονομική ιστορία για την αγορά εργασίας 1-2 Οι Δρώντες στην αγορά εργασίας 1-3 Γιατί χρειαζόμαστε τη θεωρία; Παράρτημα: Μια εισαγωγή στην ανάλυση παλινδρόμησης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ

ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 2 0 0 0 2 0 0 4 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΙΟΥΝΙΟΣ 2005 Υπεύθυνοι Λειτουργοί Κυριάκος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε:

Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: 3 Επανάληψη ΕΣΔΔΑ με ασκήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Στην Οικονομική επιστήμη ως οικονομικό πρόβλημα χαρακτηρίζουμε: α) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει μια οικονομία β) Την έλλειψη χρημάτων που αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ

Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 01: «ΜΈΣΟ-ΜΑΚΡΟΠΡΌΘΕΣΜΗ ΣΤΉΡΙΞΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΏΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΎ ΠΟΥ ΥΦΊΣΤΑΤΑΙ ΤΙΣ ΣΥΝΈΠΕΙΕΣ ΑΠΡΌΒΛΕΠΤΩΝ ΤΟΠΙΚΏΝ Ή ΤΟΜΕΑΚΏΝ ΚΡΊΣΕΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝΔΈΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΦΥΡΩΝΟΝΤΑΣ ΤΟ ΧΑΣΜΑ ΑΜΟΙΒΩΝ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΑ ΦΥΛΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ: ΚΥΠΡΟΣ, ΕΛΛΑΔΑ, ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ

ΓΕΦΥΡΩΝΟΝΤΑΣ ΤΟ ΧΑΣΜΑ ΑΜΟΙΒΩΝ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΑ ΦΥΛΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ: ΚΥΠΡΟΣ, ΕΛΛΑΔΑ, ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ ΓΕΦΥΡΩΝΟΝΤΑΣ ΤΟ ΧΑΣΜΑ ΑΜΟΙΒΩΝ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΑ ΦΥΛΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ: ΚΥΠΡΟΣ, ΕΛΛΑΔΑ, ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ Γιώργος Κρητικίδης, Επιστημονικός Συνεργάτης ΙΝΕ-ΓΣΕΕ Τιτάνια 4 Ιουλίου 2016 Πιλοτική εφαρμογή ενός Οδηγού

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσια Έκθεση Ελληνικού Εμπορίου 2010

Ετήσια Έκθεση Ελληνικού Εμπορίου 2010 Ετήσια Έκθεση Ελληνικού Εμπορίου 2010 Μέρος Πρώτο: Το οικονομικό περιβάλλον Μέρος Δεύτερο: Η απασχόληση στο εμπόριο Μέρος Τρίτο: Εμπορική επιχειρηματικότητα: οικονομικά αποτελέσματα, κεφαλαιουχική διάρθρωση

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η Ευρώπη διέρχεται μια περίοδο αναπόφευκτης γήρανσης του πληθυσμού της. Από το 2010 ο αριθμός των πολιτών ηλικίας 15-60 έχει αρχίσει να συρρικνώνεται,

Διαβάστε περισσότερα

Α.4 Η καμπύλη ζήτησης με ελαστικότητα ζήτησης ίση με το μηδέν σε όλα τα σημεία της είναι ευθεία παράλληλη προς τον άξονα των ποσοτήτων.

Α.4 Η καμπύλη ζήτησης με ελαστικότητα ζήτησης ίση με το μηδέν σε όλα τα σημεία της είναι ευθεία παράλληλη προς τον άξονα των ποσοτήτων. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος στην ελληνική έκδοση, Ευαγγελία Παπαπέτρου 17 Σημείωμα του επιμελητή, Θεόδωρος Κουτρούκης 19 Πρόλογος στη νέα έκδοση 21 Ευχαριστίες 29

Πρόλογος στην ελληνική έκδοση, Ευαγγελία Παπαπέτρου 17 Σημείωμα του επιμελητή, Θεόδωρος Κουτρούκης 19 Πρόλογος στη νέα έκδοση 21 Ευχαριστίες 29 Περιεχόμενα Πρόλογος στην ελληνική έκδοση, Ευαγγελία Παπαπέτρου 17 Σημείωμα του επιμελητή, Θεόδωρος Κουτρούκης 19 Πρόλογος στη νέα έκδοση 21 Ευχαριστίες 29 1 Εισαγωγή 31 1.1 Μια οικονομική αφήγηση για

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική κρίση και μετανάστευση κοινωνικο-οικονομικοί παράμετροι και τρόποι διαχείρισης. Γρηγόρης Νεοκλέους Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

Οικονομική κρίση και μετανάστευση κοινωνικο-οικονομικοί παράμετροι και τρόποι διαχείρισης. Γρηγόρης Νεοκλέους Πανεπιστήμιο Λευκωσίας Οικονομική κρίση και μετανάστευση κοινωνικο-οικονομικοί παράμετροι και τρόποι διαχείρισης Γρηγόρης Νεοκλέους Πανεπιστήμιο Λευκωσίας 1 Παγκοσμιοποίηση και μετανάστευση Η παγκοσμιοποίηση δεν είναι νέο φαινόμενο.

Διαβάστε περισσότερα

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Η Κεϋνσιανή Προσέγγιση Η πιο διαδεδομένη

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιφερειακή Επιστήμη.

Η Περιφερειακή Επιστήμη. VII. Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η Περιφερειακή Επιστήμη. Τι είναι; Τι την συνέθεσε; ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι δυνατότητες της περιφερειακής οικονομικής ανάλυσης είναι περιορισμένες. Η φύση των προβλημάτων

Διαβάστε περισσότερα

με θέμα: Οικονομική κρίση και κρίση απασχόλησης στον τομέα των κατασκευών

με θέμα: Οικονομική κρίση και κρίση απασχόλησης στον τομέα των κατασκευών Ιπ/βπ/140410 ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΓΕΕ ΣΗΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΟΤ ΣΕΕ με θέμα: Οικονομική κρίση και κρίση απασχόλησης στον τομέα των κατασκευών Αθήνα, 16 ΑΠΡΙΛΙΟΤ 2010 2 Κυρίες και Κύριοι, Υίλες και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Η επικαιρότητα. της μελέτης. Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες

Η επικαιρότητα. της μελέτης. Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες Η επικαιρότητα Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της μελέτης 0 Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες Συνέχιση της διαρθρωτικής κρίσης του κυπριακού τουρισμού Υιοθέτηση του ευρώ Έλλειμμα στο

Διαβάστε περισσότερα

Α.1 Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) σε σταθερές τιμές μετράει την αξία της συνολικής παραγωγής σε τιμές του έτους βάσης.

Α.1 Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) σε σταθερές τιμές μετράει την αξία της συνολικής παραγωγής σε τιμές του έτους βάσης. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου 18/11/2014

Δελτίο Τύπου 18/11/2014 Δελτίο Τύπου 18/11/2014 Ο ΟΑΕΔ / EURES και η BBi Communication ανταποκρίνονται στις ανάγκες της Φινλανδίας για απασχόληση στον τομέα της δημόσιας υγείας και περίθαλψης - Έλληνες γιατροί και νοσηλευτές

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Ενότητα 9: Ανεργία Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μακροοικονομική. Ενότητα 9: Ανεργία Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μακροοικονομική Ενότητα 9: Ανεργία Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως

Διαβάστε περισσότερα

9650/17 ΧΜΑ/νκ 1 DGG 1A

9650/17 ΧΜΑ/νκ 1 DGG 1A Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 23 Μαΐου 2017 (OR. en) 9650/17 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Αποστολέας: Αποδέκτης: Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου Αντιπροσωπίες Θέμα: Ευρωπαϊκό Εξάμηνο 2017: ECOFIN

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 2 ο

ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 2 ο ΔΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ Γ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΟΣΤΟΥΣ Ι ΜΑΘΗΜΑ 2 ο 1. Γενικά για την επιχείρηση Η επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας μας, το ίδιο σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Σταύρος Ιωαννίδης Στελίνα Χατζηχρήστου 26 Ιανουαρίου 2012 Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας GEM Παρατηρητήριο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Επιχειρηματικότητα: Πραγματικότητα & Προοπτικές

Ελληνική Επιχειρηματικότητα: Πραγματικότητα & Προοπτικές Ελληνική Επιχειρηματικότητα: Πραγματικότητα & Προοπτικές Νικόλαος Μυλωνίδης Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Ιούνιος 2012 1 Επιχειρηματικό κλίμα στην Ελλάδα και στην

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL A8-0037/1. Τροπολογία

EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL A8-0037/1. Τροπολογία 13.2.2017 A8-0037/1 1 Παράγραφος 6 α (νέα) 6α. Επισύρει την προσοχή στη μείωση του μεριδίου των μισθών στην ΕΕ, στη διεύρυνση των ανισοτήτων όσον αφορά τους μισθούς και τα εισοδήματα και στην αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα

2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Τμήματος Στατιστικής του Ο.Π.Α.

2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Τμήματος Στατιστικής του Ο.Π.Α. 2. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ Ο.Π.Α. 2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Τμήματος Στατιστικής του Ο.Π.Α. Από το σύνολο των πτυχιούχων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ (Μακροοικονομική) Mankiw Gregory N., Taylor Mark P. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΖΙΟΛΑ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ (Μακροοικονομική) Mankiw Gregory N., Taylor Mark P. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΖΙΟΛΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ (Μακροοικονομική) Mankiw Gregory N., Taylor Mark P. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΖΙΟΛΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 34 Η ΒΡΑΧΥΧΡΟΝΙΑ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ (ΑΝΤΑΛΛΑΚΤΙΚΗ) ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΕΡΓΙΑΣ Η ΒΡΑΧΥΧΡΟΝΙΑ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ (ΑΝΤΑΛΛΑΚΤΙΚΗ)

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Εμπορικό & Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ ΕΒΕΘ. Palmos Analysis Ltd.

Εμπορικό & Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ ΕΒΕΘ. Palmos Analysis Ltd. Εμπορικό & Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ ΕΒΕΘ Palmos Analysis Ltd. Μάρτιος 2016 ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ ΕΒΕΘ (Executive Summary) Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ζ Έρευνα του Τ.Ε.Ε. 2006

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ζ Έρευνα του Τ.Ε.Ε. 2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ζ Έρευνα του Τ.Ε.Ε. 2006 196 Πέτρου Πατιά Πηγή: Τ.Ε.Ε., Έρευνα για την επαγγελματική κατάσταση και απασχόληση των διπλωματούχων μηχανικών, Φεβρουάριος 2007 http://portal.tee.gr/portal/page/portal/professional_issues/neoi_mixanikoi/

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία, 2014 Η Παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2013

ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2013 14 Οκτωβρίου 2013 Γραµµατοσειρά: Calibri, 14 pt, Γραµµατοσειρά: Calibri, 14 pt, Έντονα, Πλάγια, Ελληνικά Οι προβλέψεις του ΚΕΠΕ για τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές των βασικών μακροοικονομικών μεγεθών της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΗ: 24 Ανάπτυξη πλαισίου Κοινωνικού Διαλόγου σε επίπεδο κλάδου και επιχείρησης για την ανάδειξη των προσαρμογών των

ΔΡΑΣΗ: 24 Ανάπτυξη πλαισίου Κοινωνικού Διαλόγου σε επίπεδο κλάδου και επιχείρησης για την ανάδειξη των προσαρμογών των ΔΡΑΣΗ: 24 Ανάπτυξη πλαισίου Κοινωνικού Διαλόγου σε επίπεδο κλάδου και επιχείρησης για την ανάδειξη των προσαρμογών των καταστατικών κειμένων διοίκησης ανθρώπινου ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΗΣ: δυναμικού ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ETHΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ME MIA MATIA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ&ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ETHΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ME MIA MATIA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ&ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ETHΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 2016 ME MIA MATIA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ&ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ To οικονομικό και επιχειρηματικό περιβάλλον Οι αναπτυγμένες οικονομίες έχασαν το 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. B Τρίμηνο 2010

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. B Τρίμηνο 2010 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα B Τρίμηνο 2010 Αθήνα, Ιούλιος 2010 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Β Τρίμηνο 2010 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σχέση Μεταξύ Ανεργίας και Πληθωρισμού Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Η Κεϋνσιανή Προσέγγιση Η πιο διαδεδομένη προσέγγιση στην ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

«Η αγορά Εργασίας σε Κρίση»

«Η αγορά Εργασίας σε Κρίση» «Η αγορά Εργασίας σε Κρίση» Θέμα: «Εξελίξεις και προοπτικές στην Ανταγωνιστικότητα» Παναγιώτης Πετράκης Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, ΕΚΠΑ 9 Ιουλίου 2012 1 Περιεχόμενα Διάλεξης 1. Η εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά δασκάλων 101

Η αγορά δασκάλων 101 Η αγορά δασκάλων Η αγορά δασκάλων Τα νούμερα των δασκάλων στην Ελλάδα, 2012 Βαθμίδα Σύνολο Άνδρες Γυναίκες Νηπιαγωγείο 14018 162 13856 % [100.0] [1.00] [99.0] Δημοτικό 67314 20565 46749 % [100.0] [31.0]

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τμήμα: Βιολογίας 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Το μέλλον της εργασίας

Το μέλλον της εργασίας Κείμενο Το μέλλον της εργασίας - 16382 Η επανάσταση της πληροφορικής και της υψηλής τεχνολογίας, που διαδέχτηκε τη βιομηχανική επανάσταση, επέφερε ρηξικέλευθες I αλλαγές στο είδος και στη σύνθεση των επαγγελμάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών B1. Ποια από τις παρακάτω πολιτικές θα αυξήσει το επιτόκιο ισορροπίας και θα μειώσει το εισόδημα ισορροπίας; A. Η Κεντρική τράπεζα πωλεί κρατικά ομόλογα, μέσω πράξεων ανοικτής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ V PRC «Συνδικαλισμός, συνδικάτα και συνδικαλιστική συμμετοχή στη συγκυρία της οικονομικής κρίσης», ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αντικείμενο της παρούσας έρευνας αποτέλεσε η διερεύνηση του βαθμού συνδικαλιστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH

ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σταδιακή Προσαρμογή του Επιπέδου Τιμών. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σταδιακή Προσαρμογή του Επιπέδου Τιμών. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σταδιακή Προσαρμογή του Επιπέδου Τιμών Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Η Κεϋνσιανή Προσέγγιση Η πιο διαδεδομένη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΛΛΑΔΙΚΣ ΞΤΑΣΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΡΗΣΙΩΝ ΠΑΓΓΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΙΩΝ ΗΜΡΟΜΗΝΙΑ ΞΤΑΣΗΣ: 15 / 06 /2017 ΞΤΑΖΟΜΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: Αρχές Οικονομικής θεωρίας ΠΡΟΤΙΝΟΜΝΣ ΑΠΑΝΤΗΣΙΣ ΘΜΑΤΩΝ ΘΜΑ Α Α1. α) Σωστό β) Λάθος γ) Λάθος δ) Σωστό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

- SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool

- SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool UNIVERSITY OF PATRAS Laboratory on Sociology and Education - SELF-EVALUATION project - Self-evaluation tool Σας παρακαλούμε να σημειώσετε, σε ποιο βαθμό σας ταιριάζει προσωπικά η καθεμιά από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα 1: Ομόρρυθμος εμπορική επιχείρηση με φορολογητέα κέρδη ευρώ και απασχόληση 3 ατόμων (μισθωτών)

Παράδειγμα 1: Ομόρρυθμος εμπορική επιχείρηση με φορολογητέα κέρδη ευρώ και απασχόληση 3 ατόμων (μισθωτών) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 3318807 -FAX 33.10.285 Αθήνα, 22 Αυγούστου 2011 ΘΕΜΑ: Σενάρια μείωσης της φορολογικής επιβάρυνσης εμπορικών επιχειρήσεων σε συνδυασμό

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μορφές απασχόλησης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Νέες μορφές απασχόλησης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Νέες μορφές απασχόλησης 1 Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Ποιες είναι οι νέες μορφές απασχόλησης; Σύμβαση ορισμένου χρόνου Μερική απασχόληση Προσωρινή απασχόληση Σύμβαση έργου Υπεργολαβία Εκ

Διαβάστε περισσότερα

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Σύνοψη και συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Φεβρουάριος 2009 Η σημερινή ύφεση της οικοδομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 6 ο. Η Καµπύλη της Συνολικής Προσφοράς

Μάθηµα 6 ο. Η Καµπύλη της Συνολικής Προσφοράς Μάθηµα 6 ο Η Καµπύλη της Συνολικής Προσφοράς Εισαγωγή Η Καµπύλη της συνολικής προσφοράς (AS) δείχνει την ποσότητα του προϊόντος (Y) το οποίο εγχώριοι παραγωγοί είναι πρόθυµοι και ικανοί να παραγάγουν και

Διαβάστε περισσότερα