Νοσήματα της καρδιάς και των πνευμόνων που προκαλούνται από φάρμακα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Νοσήματα της καρδιάς και των πνευμόνων που προκαλούνται από φάρμακα"

Transcript

1 Τόμος KA, τεύχος 12, εκέμβριος ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Τόμος KA', Τεύχος 12, Σελ ΑΡΘΡΟ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗΣ Ή ΒΡΑΧΕΙΑ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ B Παθολογική Κλινική, Γ.Ν. Τρικάλων Νοσήματα της καρδιάς και των πνευμόνων που προκαλούνται από φάρμακα ΘΕΟ ΩΡΟΣ Κ. ΓΚΑΛΕΑΣ Με τη μεγάλη διάδοση των φαρμάκων και την κυκλοφορία νέων σκευασμάτων, τα φαρμακογενή νοσήματα στην Παθολογία έχουν γίνει συχνά στις μέρες μας. Στην καθημερινή κλινική πράξη, ο γιατρός βρίσκεται συχνά αντιμέτωπος με νοσήματα της Εσωτερικής Παθολογίας που προκαλούνται από φάρμακα. Η ακριβής εκτίμηση της πιθανής συσχέτισης μεταξύ των φαρμάκων και τυχών βλαβών από τη χορήγησή τους εξαρτάται από διάφορες παραμέτρους, όπως, ο αριθμός των περιστατικών που έχουν αναφερθεί, η χρονική συσχέτιση μεταξύ της χρησιμοποίησης των φαρμάκων και της εμφάνισης των παρενεργειών, ο αποκλεισμός άλλων συνυπαρχόντων αιτίων. Οι παράγοντες στους οποίους αποδίδεται η ευαισθησία των οργάνων στην τοξικότητα μιας φαρμακευτικής ουσίας, ώστε να προκληθεί φαρμακογενές νόσημα, είναι η συγκεκριμένη κατανομή της ουσίας στους ιστούς, η εκλεκτική της συσσώρευση, η ειδική ιστική της βιοχημία, η μεταβολική της ενεργοποίηση σε δραστική τοξική ουσία, η ικανότητα του οργανισμού να αποκαθιστά τη χαρακτηριστική βλάβη. Σήμερα, ο γιατρός έχει στη διάθεσή του έναν τεράστιο αριθμό φαρμακευτικών ουσιών. Επειδή υπάρχει ποικιλία ιδιοσυγκρασιακών στοιχείων στα διάφορα άτομα, η πιθανότητα ασυμβατότητας μεταξύ φαρμάκου και αρρώστου είναι υπαρκτή. Ο κλινικός Medical γιατρός πρέπει να είναι πολύ καλά ενημερωμένος Annals σχετικά με τα φάρμακα που προκαλούν νοσήματα στην Εσωτερική Παθολογία. Χρειάζεται επαγρύπνηση για την ποιότητα, έγκριση όχι των φαρμάκων μόνο, αλλά και των όρων κυκλοφορίας τους (ενδείξεις, αντενδείξεις, φαρμακογενή νοσήματα), ανάκληση όλων όσων παρουσιάζουν απαράδεκτη σχέση ωφέλειας-κινδύνου και Εθνικό Συνταγολόγιο. Περιορισμός της συνταγογραφίας στα απαραίτητα για κάθε περίπτωση φάρμακα, εφαρμογή του χρυσού κανόνα της φαρμακοθεραπευτικής, «όπου το ένα αρκεί, τα δύο περισσεύουν». Μακριά από τα πολυσύνθετα φάρμακα, με πολλά δραστικά συστατικά, εκτός κι αν ο άρρωστος τα χρειάζεται όλα (σπάνια περίπτωση). Κατά κανόνα, η χρησιμοποίηση σύνθετων φαρμάκων δικαιολογείται μόνο στις περιπτώσεις που έχουν αποτύχει τα απλά (με μια δραστική ουσία). Οι κηλίδες του ήλιου αν δεν μπορούν να εξαφανιστούν, σίγουρα όμως μπορούν να ελαττωθούν σημαντικά. Λέξεις ευρετηρίου: νοσήματα της Εσωτερικής Παθολογίας, φάρμακα, φαρμακογενή νοσήματα καρδιάς, ιατρογενή νοσήματα πνευμόνων. 1. Εισαγωγή Πριν από εκατό περίπου χρόνια, ένας διάσημος αυστριακός καθηγητής, ο Skoda, είχε αναλάβει εκστρατεία κατά των φαρμάκων. ίδασκε ότι «όχι μόνο δεν προκαλούν καμία ωφέλεια, αλλά πολλές φορές είναι και επιβλαβή» και δεν έδινε φάρμακα καθόλου, περιμένοντας την αυτόματη ίαση. Σήμερα, δύσκολα θα μπορούσε να φανταστεί κανείς, γιατρό που θα άφηνε χωρίς φαρμακευτική αγωγή υπερτασικό ή έναν καταθλιπτικό ή επιληπτικό ή έναν με λοίμωξη ή,... Μέσα στον αιώνα αυτό, εξαφανίστηκαν τα περισσότερα αφροδίσια, πολλές παιδικές αρρώστιες, η ευλογιά, και, τα ψυχιατρεία άλλαξαν όψη. Ότι αυτά οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στα σύγχρονα φάρμακα μόνο κακόπιστοι θα το αρνιόταν 1,2. Παρόλα αυτά, και ο ήλιος έχει τις κηλίδες του. Στα φάρμακα, οι κηλίδες είναι στην εποχή μας πολλές και μια από τις χειρότερες είναι, χωρίς αμφιβολία, τα φαρμακογενή νοσήματα. Μερικές φορές είναι απλά ενοχλητικά, άλλες ακίνδυνα και άλλες προκαλούν μόνιμες βλάβες. Μπορεί ακόμα να βοηθήσουν πολύ αποτελεσματικά, ώστε να πάρει τέλος η επίγεια περιπέτεια, ο θάνατος 3. Προβληματίζεται κανείς, όταν σκέφτεται, πόσο είμαστε ακόμη μακριά από την απαίτηση του Ιπποκράτη Ωφελέειν ή μη βλάπτειν. εν το μπορούμε πάντα. Θα υπάρχουν κάποιοι άρρωστοι που ενώ παίρνουν τα φάρμακά τους σωστά, και πρέπει να τα παίρνουν (τους δόθηκαν με τη σωστή ένδειξη), θα αντιδρούν ανώμαλα, και ενδεχομένως, θα πεθαίνουν εξαιτίας όχι της αρρώστιάς τους, αλλά της θεραπείας. Είναι οι αντιδράσεις τύπου Β, καθώς λέγονται, οι απρόβλεπτες, οι ιδιοσυγκρασιακές, που είναι και οι πιο Η ανωτέρω εργασία παρουσιάσθηκε στο 13ο Πανελλήνιο Συνέδριο Εσωτερικής Παθολογίας, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα τον Οκτώβριο του 2007, από το συγγραφέα ρ Θεόδωρο Κ. Γκαλέα ως διάλεξη προσκεκλημένου ομιλητή. Book DEC.indb 617

2 618 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ επικίνδυνες. Ακόμη και τα πιο σύγχρονα φάρμακα δεν είναι ελεύθερα τέτοιων φαρμακογενών νοσημάτων 1. Όταν κατά τις κλινικές δοκιμές, πριν από την έγκριση, μελετούνται μόνο μερικές χιλιάδες περιπτώσεων, δεν είναι δυνατόν να ανακαλυφθούν τα πολύ μικρής συχνότητας, πολύ μεγάλης όμως σημασίας, νοσήματα της Εσωτερικής Παθολογίας που θα προκληθούν από τα φάρμακα 3-5, ίσως και θανατηφόρα. Αυτά θα φανούν μετά την κυκλοφορία και την ευρύτερη χρήση του νέου φαρμάκου και μετά την έκθεση στον κίνδυνο μεγάλων ομάδων του πληθυσμού. Τότε θα φανεί αν υπάρχουν κηλίδες που κάποτε καλύπτουν τον ήλιο και θα επαναξιολογηθεί ενδεχομένως η σχέση ωφέλειας-κινδύνου ιαγνωστικά κριτήρια (Α) Για να γνωρίσουμε τα όργανα που προσβάλλονται από τα φάρμακα πρέπει να έχουμε πληροφορίες από συνδυασμό κλινικών, απεικονιστικών, παθολογικών δεδομένων και την προσεκτική ανάλυση της χρονικής σχέσης μεταξύ της έκθεσης στο φάρμακο και της ανάπτυξης βλάβης στον ανθρώπινο οργανισμό. (B). Η λήψη ενός λεπτομερούς ιστορικού σχετικά με την κατανάλωση φαρμάκων έχει ιδιαίτερη σημασία. Η έκταση της βλάβης να συσχετίζεται με τη δόση και το ρυθμό της έκθεσης στο φάρμακο. Πολλά βλαπτικά ερεθίσματα να συσχετίζονται με οξεία και χρόνια φάση π.χ. αλκοόλ, δεξορουβικίνη. Τα φαρμακογενή νοσήματα αποτελούν σημαντικό πρόβλημα επειδή αφορούν το 5,96% των νοσοκομειακών ασθενών και το 2,96% των εισαγωγών 3. Είναι δυνατόν ένα στα τέσσερα να προληφθεί με καλύτερη συνεννόηση και περισσότερο φειδωλή χρήση ορισμένων φαρμάκων, κυρίως σε ηλικιωμένους ασθενείς. Πρέπει να υπάρχει σαφής έκθεση στο φάρμακο πριν από την έναρξη κάθε βλάβης, η κλινική εικόνα να είναι συμβατή με αυτά που είναι γνωστά από τη διεθνή βιβλιογραφία μετά από έκθεση στο υπό εξέταση φάρμακο, να γίνει προσεκτική έρευνα για εναλλακτικές εξηγήσεις, να υπάρχει βελτίωση των συμπτωμάτων με τη διακοπή του φαρμάκου, τα συμπτώματα να υποτροπιάζουν με την επαναχορήγηση του φαρμάκου. στην καρδιά και να βλάψουν το μυοκάρδιο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η βλάβη είναι οξεία, παροδική και συνοδεύεται από ενδείξεις φλεγμονώδους μυοκαρδιακής διήθησης με νέκρωση των μυοκυττάρων (π.χ. ουσίες που περιέχουν αρσενικό και λίθιο). Άλλοι παράγοντες που βλάπτουν το μυοκάρδιο προκαλούν χρόνιες αλλοιώσεις με αποτέλεσμα την παρουσία ιστολογικών ενδείξεων ίνωσης και την κλινική εικόνα της διατατικής μυοκαρδιοπάθειας. Σε άλλες περιπτώσεις εκδηλώνονται αντιδράσεις υπερευαισθησίας χωρίς εμφανείς εκδηλώσεις νέκρωσης (π.χ. σουλφοναμίδες), τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά Κλινική εικόνα Είναι δυνατόν να παρατηρηθούν: φλεβοκομβική ταχυκαρδία, ορθοστατική υπόταση, διαταραχές του ρυθμού, κολπικές αρρυθμίες, κοιλιακές αρρυθμίες, ανωμαλίες της κολποκοιλιακής αγωγής, αιφνίδιος θάνατος. Οι αρρυθμίες υποχωρούν με τη διακοπή του φαρμάκου συνήθως εντός 48 ωρών. Περιστασιακά, απαιτείται προσωρινή κοιλιακή βηματοδότηση. 3.3 Αλλεργική μυοκαρδίτιδα Σπάνια αναγνωρίζεται κλινικά. Συχνά ανακαλύπτεται κατά την νεκροτομική εξέταση Περιστασιακά αναγνωρίζεται με μυοκαρδιακή βιοψία. Ασθενείς με αλλεργική μυοκαρδίτιδα αρχικά παρουσιάζουν εξάνθημα και πυρετό με ηωσινόφιλα και άτυπα λεμφοκύτταρα στο περιφερικό αίμα. Εάν η διάγνωση καθυστερήσει και το υπεύθυνο φάρμακο δεν απομακρυνθεί, ο ασθενής θα αρχίσει να εμφανίζει σημεία καρδιακής βλάβης (επίμονη ταχυκαρδία μη ειδικής ST-T διαταραχής, ήπια καρδιομεγαλία, μικρή αύξηση των επιπέδων της κρεατινικής φωσφοκινάσης (CPK) και πιθανώς κοιλιακή αρρυθμία. Τουλάχιστον 20 φάρμακα έχουν ενοχοποιηθεί για την πρόκληση αλλεργικής μυοκαρδίτιδας 6-9 : πενικιλλίνη, τετρακυκλίνη, σουλφοναμίδες, στρεπτομυκίνη, αμφοτερικίνη, ανατοξίνη τετάνου (tetanus toxoid), χλωροθαλιδόνη, φαινυτουΐνη, αμινοτριπτυλίνη, φαινινδιόνη, σπυρολακτόνη, φαινυλβουταζόνη, μεθυλντόπα. Μετά τη διακοπή του φαρμάκου, οι αλλοιώσεις, που είναι όλες της ίδιας ηλικίας και που φαίνεται να είναι το αποτέλεσμα κοκκιωματώδους διήθησης και όχι αγγειίτιδας, αρχίζουν να υποχωρούν και ο ασθενής επανέρχεται, συνήθως μέσα σε λίγες μέρες. Μερικές φορές, η αποκατάσταση των βλαβών απαιτεί εβδομάδες, οπότε η παρέμβαση με στεροειδή και ανοσοκατασταλτικά φάρμακα μπορεί να είναι απαραίτητη Νοσήματα της καρδιάς που προκαλούνται από φάρμακα Κεραυνοβόλος μυοκαρδίτιδα, υποξεία μυοκαρδίτιδα, χρόνια ενεργός μυοκαρδίτιδα, χρόνια εμμένουσα μυοκαρδίτιδα, περικαρδίτιδα από φάρμακα. 3.1 Μυοκαρδίτιδες-Μυοκαρδιοπάθειες Φαρμακογενούς αιτιολογίας H διάγνωση της φαρμακογενούς μυοκαρδίτιδας αποτελεί μια από τις πιο μεγάλες προκλήσεις στην καρδιολογία. Η οντότητα αυτή σπάνια αναγνωρίζεται, η παθοφυσιολογία της είναι ελάχιστα κατανοητή, ενώ παράλληλα, δεν υπάρχει κάποια κοινώς αποδεκτή σταθερά διάγνωσης και όλες οι σύγχρονες θεραπευτικές προσεγγίσεις είναι υπό αμφισβήτηση, όπως ακριβώς συμβαίνει με όλες τις πρωτοπαθούς ή δευτεροπαθούς αιτιολογίας μυοκαρδίτιδες. Μια ευρεία ποικιλία φαρμάκων 6,7 είναι δυνατόν να επιδράσουν 3.4 Περικαρδίτιδα Από τα φάρμακα., η ισονιαζίδη και η υδραλαζίνη είναι πιθανώς οι πιο συχνές φαρμακευτικές ουσίες. Η προκαϊναμίδη ήταν άλλη μια σημαντική αιτία, αλλά η χρήση της έχει εμφανώς μειωθεί την τελευταία δεκαετία. Η πενικιλλίνη και η χρωμολίνη σπάνια προκαλούν περικαρδίτιδα με εικόνα ηωσινοφιλίας. Τα φάρμακα για τη θεραπεία του ΣΕΛ ενοχοποιούνται για μεγάλες συλλογές περικαρδιακού υγρού, επιπωματισμό, ακόμη και συμπιεστική περικαρδίτιδα. Book DEC.indb 618

3 Τόμος KA, τεύχος 12, εκέμβριος ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Συχνότητα διαγνώσεων και συνδρόμων επί 110 εισαγωγών ασθενών που οφείλονται σε φαρμακογενή νοσήματα Γαστρορραγία 45 Υπογλυκαιμία 19 Γαστρίτιδα 10 Αιμορραγικές εκδηλώσεις 6 Εξανθήματα 6 Αναιμία 3 Ίλιγγοι-ζάλες 3 Εξωπυρ. Συνδρομή 2 Αλλεργικό shock 2 ακτυλιδισμός 2 Οιδήματα 2 ΠΙΝΑΚΑΣ 2 Φάρμακα εξαιτίας των οποίων έγιναν 110 εισαγωγές ασθενών (άνω της μιας ανά φάρμακο) Ασπιρίνη 39 Ινσουλίνη 12 Αντιδιαβητικά 7 ικλοφαινάκη 6 Βαρφαρίνη 6 Ινδομεθακίνη 4 Ιβουπροφαίνη 4 ακτυλίτιδα 4 Αμπικιλλίνη 2 Τριμεθοπρίμη 2 ιεθυλπεραζίνη Φάρμακα που καταστέλλουν τη συσταλτικότητα του μυοκαρδίου ή κατακρατούν νάτριο. Α) Μη διυδροπυρινιδικοί ανταγωνιστές ασβεστίου (βεραπαμίλη,διλτιαζέμη). Πολλά αντιαρρυθμικά φάρμακα. Εισπνεόμενα και ενδοφλέβια αναισθητικά. Οι β-αδρενεργικοί αποκλειστές, που αποτελούν τώρα τη βάση της θεραπείας της χρόνιας καρδιακής ανεπάρκειας, μπορούν να μειώσουν τη συσταλτικότητα της καρδιάς. Αντινεοπλασματικά φάρμακα (κυκλοφοσφαμίδη, δοξοροβουκίνη). Η δισοπυραμίδη, οι αποκλειστές των διαύλων ασβεστίου (διλμαζέμη και βεραπαμίλη) καταστέλλουν το έργο της αριστερής κοιλίας και, σε ασθενείς με κοιλιακή δυσλειτουργία, τα φάρμακα αυτά είναι δυνατόν να προκαλέσουν καρδιακή ανεπάρκεια. Β) Τα παράγωγα της ανθρακυκλίνης δοξορουβικίνη (adriamycin) και δαουνορουβικίνης, που χρησιμοποιούνται ευρέως λόγω του μεγάλου φάσματος δραστικότητας έναντι ποικίλων όγκων, μπορεί να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν την ανεπάρκεια της αριστερής κοιλίας, αρρυθμίες, μυοκαρδιοπάθειες και περικαρδίτιδα. Γ) Είναι δυνατόν ακόμη να ενισχύσει τις προαναφερθείσες καρδιοτοξικές επιδράσεις των ανθρακυκλινών. 3.6 Καρδιοτοξική δράση κυτταροστατικών Επιβάλλεται η συστηματική παρακολούθηση των καρδιολογικών προβλημάτων ασθενών υπό αντικαρκινική θεραπεία Οι ανθρακυκλίνες, η δαουνομυκίνη, η αδριαμυκίνη και η κυκλοφωσφαμίδη μπορεί να προκαλέσουν μυοκαρδιοπάθεια όχι μόνον όταν το φάρμακο αθροιστεί σε mg/m 2 αλλά και σε ακόμα μικρότερες δόσεις, ακόμα και όταν υπάρχουν παράγοντες αυξημένου κινδύνου ή έχει προηγηθεί ακτινοβολία. Η κυκλοφωσφαμίδη, ένας αντινεοπλασματικός αλκυλιωτικός παράγοντας, μπορεί επίσης να προκαλέσει δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας, ενώ η 5-φθοριουρακίλη και τα παράγωγά της είναι δυνατόν να προκαλέσουν στηθάγχη λόγω σπασμού των στεφανιαίων αγγείων. Η ακτινοθεραπεία του θώρακα προκαλεί οξεία και χρόνια περικαρδίτιδα, πανκαρδίτιδα ή νόσο των στεφανιαίων αρτηριών. Η μιτομυκίνη μπορεί να προκαλέσει συμφορητική καρδιακή μυοκαρδιοπάθεια σε δοσολογία από mg/ m 2, >55%. Οι ιντερφερόνες συνδυάζονται με στεφανιαία ανεπάρκεια ή οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου. Στις βηματοδοτικές ανωμαλίες που προκαλούνται από φάρμακα, αν αυτά τα φάρμακα χορηγούνται σε ασθενείς με βηματοδότη, ειδικά σε κάποιον που εξαρτάται από τον βηματοδότη, οι ουδοί θα πρέπει να παρακολουθούνται για να μεταβληθούν. Η αμιοδαρόνη δεν επηρεάζει σταθερά τους οδούς βηματοδότησης. Οι μεταβολές της φαρμακευτικής θεραπείας πρέπει να παρακολουθούνται στενά επίσης σε ασθενείς με ICD. Τα μόνα φάρμακα που συνήθως προκαλούν προβλήματα είναι της κατηγορίας IC. Η φλεκαϊνίδη και η προπαφενόνη έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν τους ουδούς βηματοδότησης της αίσθησης. 3.7 Υπέρταση που προκαλείται από φάρμακα Εξωγενείς ορμόνες, οιστρογόνα, γλυκοκορτικοειδή, μεταλοκορτικοειδή, συμπαθητικομιμητικά, ερυθροποιητίνη, αναστολείς της μονο-αμινο-οξειδάσης, ανοσοκατασταλτικά φάρμακα. 3.8 Υπόταση που προκαλείται από φάρμακα ιουρητικά, α-αδρενεργικοί αναστολείς (π.χ. τεραζοσίνη), αναστολείς των αδρενεργικών νευρώνων (γουανεθιδίνη), αναστολείς μετατρεπτικού ενζύμου α-μεα, αντικαταθλιπτικά, αναστολείς της μονοαμινοοξειδάσης, αλκοόλ, διουρητικά, αναστολείς των γαγγλίων (εξαμεθόνιο-μεταμελαμίνη), ηρεμιστικά, φαινοθειαζίδες, βαρβιτουρικά, αγγειοδιασταλτικά, methyl-dopa, κλονιδίνη, πραζοσίνη, υδραλαζίνη. 3.9 Πνευμονική εμβολή Αντισυλληπτικά που λαμβάνονται από το στόμα για εγκυμοσύνη-λοχεία. Ο κίνδυνος για μια θανατηφόρα πνευμονική εμβολή (ΠΕ) σε μια μελέτη ασθενώνμαρτύρων στη Νέα Ζηλανδία υπολογίσθηκε ότι ήταν 1 γυναίκα στις /έτος. Η ορμονική θεραπεία υποκατάστασης με οιστρογόνα συν προγεστίνη διπλασιάζει το ποσοστό της ΠΕ και της ΘΒΦ. Το εύρημα Book DEC.indb 619

4 620 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ αυτό τεκμηριώθηκε στη μελέτη Women s Health Initiative, όπου γυναίκες τυχαιοποιήθηκαν σε θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης ή placebo. Ο κίνδυνος ΦΘΕ (φλεβοθρομβολής) αυξάνει επίσης με το toloxifene έναν εκλεκτικό ρυθμιστή του υποδοχέα των οιστρογόνων Νοσήματα των πνευμόνων που προκαλούνται από φάρμακα (ιατρογενής αναπνευστική νόσος). Ο όρος ιατρογενής αναπνευστική νόσος φαίνεται πιο κατάλληλος από τον πιο παραδοσιακό και περιοριστικό όρο προκαλούμενη από φάρμακα νόσος 20. Τα προκαλούμενα από φάρμακα νοσήματα των πνευμόνων πιστεύεται ότι ευθύνονται για το 7% περίπου όλων των ιατρογενών αναπνευστικών νοσημάτων. 4.1 Επιδημιολογία Η εκτίμηση της επιδημιολογίας μιας ιατρογενούς αναπνευστικής νόσου είναι δύσκολη γιατί απουσιάζουν ευρέως αποδεκτά κριτήρια και οι ασθενείς που λαμβάνουν πνευμονοτοξικά φάρμακα ή που υφίστανται δυνητικά πνευμονοτοξικές διαδικασίες συχνά περιθάλπονται σε μη πνευμονικά πλαίσια. Στα πλαίσια αυτά, ο αντίστοιχος ρόλος του κάθε φαρμάκου είναι δύσκολο να προσδιορισθεί. Η συχνότητα των αναπνευστικών φαρμακογενών νοσημάτων από οποιοδήποτε φάρμακο μπορεί να εκτιμηθεί κατά προσέγγιση από τον αριθμό των δημοσιευμένων αναφορών 21. ( ιευκρινίζεται ότι τα αστεράκια δηλώνουν τη συχνότητα του φαρμάκου που προκαλεί ιατρογενή αναπνευστική νόσο ). α. Φάρμακα 4άρων αστέρων**** Aminorex (ανακλήθηκε στις αρχές του 1970), αμιοδαρόνη, αναστολείς α-μεα, άλατα χρυσού, μπλεομυκίνη, μετάγγιση αίματος, μεθοτρεξάτη, νιτροφοραντουΐνη, φαινυτουΐνη, ακτινοβολία, ακτινογραφικά μέσα σκιαγράφησης, σαλβουταμόλη, στεροειδή, τρυπτοφάνη (ανακλήθηκε) 22. β. Φάρμακα 3(τριών) αστέρων*** Ακετυλοσαλικιλικό οξύ, β-αγωνιστές, βρωμοκρυπτίνη, καρβαμαζεπίνη, καρμουστίνη, αντισυλληπτικά από το στόμα, κυκλοφωσφαμίδη, ετοποσίδη, φαινυλαλανίνη/ δεσφεροξαμίνη, γοναδοτροφίνη, υδροχλωροθειαζίδη, μυτομικίνη, μινοκυκλίνη, νιτροζουρίες, ΜΣΦΑ, ιστρογόνα, προπανολόλη, πενικιλλαμίνη, τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, βαρφαρίνη, βινπλαστίνη. Φάρμακα που είναι συνήθεις υπαίτιοι για τις πνευμονικές βλάβες κατά προσέγγιση με αναφορές το καθένα: α-μεα, μπλεομυκίνη, νιτροφουραντοΐνη, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα ΜΣΑΦ. Μόνο για τα ευρέως συνταγογραφούμενα φάρμακα τα οποία προκαλούν σημαντικά ποσοστά ανεπιθύμητων ενεργειών μπορούν να συνταχθούν επιδημιολογικά δεδομένα 22. γ. Εκδηλώσεις στο αναπνευστικό σύστημα από Φάρμακα ****, ***, **, * ιάμεσες πνευμονοπάθειες, πνευμονικό οίδημα, πνευμονική αιμορραγία, νόσος των αεραγωγών, υπεζωκοτικές μεταβολές, αγγειακές μεταβολές, μεταβολές μεσοθωρακίου, μείζονα εμπλοκή αεραγωγών (απόφραξη), μύες και νεύρα, οργανικά/συστηματικά συμπτώματα, άλλες επιδράσεις Τα συμπτώματα είναι συνήθη σε πολλές μορφές ιατρογενούς πνευμονικής νόσου. Η σοβαρότητα των συμπτωμάτων (από ήπια έως απειλητική για τη ζωή). Ο χρόνος έναρξης (από δευτερόλεπτα έως χρονία, βρογχόσπασμος ή αναφυλαξία). δύσπνοια, ξηρός βήχας, πυρετός, πόνος στο θώρακα. Μερικές φορές αναπνευστική κάμψη, εξωπνευμονικές εκδηλώσεις: μεταβολές στη βιοχημεία ήπατος, δερματικό εξάνθημα, συστηματικά συμπτώματα. 4.3 ιαγνωστικά κριτήρια (ακτινογραφικά πρότυπα) Πέντε κριτήρια θα πρέπει να αξιολογηθούν προκειμένου να στηριχθεί η διάγνωση της φαρμακογενούς αναπνευστικής νόσου με ένα εύλογο βαθμό εμπιστοσύνης, ώστε να επισπευσθεί η διάγνωση. Να υπάρχει σαφής έκθεση στο φάρμακο πριν από την έναρξη κάθε βλάβης 23. Η κλινική εικόνα να είναι συμβατή με αυτά που είναι γνωστά από τη διεθνή βιβλιογραφία, μετά από έκθεση στο υπό εξέταση φάρμακο 24. Να γίνει προσεκτική έρευνα για εναλλακτικές εξηγήσεις 25. Να υπάρχει βελτίωση των συμπτωμάτων με τη διακοπή του φαρμάκου 26. Τα συμπτώματα να υποτροπιάζουν με την επαναχορήγηση του φαρμάκου 27. Η αναγνώριση της ιατρογενούς αναπνευστικής νόσου εξαρτάται από κλινικές, απεικονιστικές, παθολογικές πληροφορίες ή συνδυασμό αυτών. Ανάλυση της χρονικής σχέσης μεταξύ της έκθεσης στο φάρμακο και της ανάπτυξης της ανεπιθύμητης ενέργειας. 4.4 ιαφορική διάγνωση Τα ιατρογενή αναπνευστικά νοσήματα πρέπει να συμπεριληφθούν στη διαφορική διάγνωση πολλών αναπνευστικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων της παρεγχυματικής νόσου (ενδιάμεση πνευμονίτιδα, πνευμονική ηωσινοφιλία, οργανική πνευμονία, πνευμονική ίνωση), της υπεζωκοτικής πάχυνσης/συλλογής του πνευμονικού οιδήματος, της κυψελιδικής αιμορραγίας και της πνευμονικής υπέρτασης. 4.5 Κατάταξη φαρμακογενών νοσημάτων των πνευμόνων. Άσθμα, διηθητικές πνευμονοπάθειες, αποφρακτική βρογχιολίτιδα, υπεζωκοτική, αγγειακές πνευμονικές διαταραχές. 4.5α Άσθμα που προκαλείται από φάρμακα Β-αναστολείς, (προπρανολόλη, ατενολόλη, μεταπρολόλη, τιμολόλη), πενικιλλίνη 28 και άλλα αντιβιοτικά, σουξαμεθόνιο, Ν-ακετυλοκυστεΐνη, ασπιρίνη και άλλα μη ΜΣΑΦ. Εμφανίζεται συνήθως στο πλαίσιο προϋπάρχοντος άσθματος. Λιγότερο συχνά εμφανίζεται για πρώτη φορά και σπάνια μπορεί να επιμένει αφού σταματήσει η έκθεση. Μερικές φορές εμφανίζεται σαν μια μη ειδική βρογχική ερεθιστική δράση των εισπνεομένων φαρμάκων που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία του άσθματος (σαλβουταμόλη) 29. Φαίνεται ότι, ο πιο σημαντικός βρογχοσυσπαστικός παράγοντας είναι η ασπιρίνη. Ο βρογχόσπασμος αποτελεί μία από τις εκδηλώσεις υπερευαισθησίας σε ασπιρίνη 30,31. Book DEC.indb 620

5 Τόμος KA, τεύχος 12, εκέμβριος Έγινε περιγραφή του συνδυασμού ασπιρίνης, ρινικών πολυπόδων και άσθματος για πρώτη φορά το 1967 σε ποσοστό 0,3% φυσιολογικών ενηλίκων και 4-20% ασθματικών. Εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες. Η πλήρης αντίδραση περιλαμβάνει επιπεφυκίτιδα, ρινόρροια, ερύθημα προσώπου και ακολουθεί βρογχόσπασμος. Το πρότυπο της κλινικής εικόνας είναι παρόμοιο με αυτό του άσθματος από άλλες αιτίες. Συχνότερο στις γυναίκες από ό,τι στους άνδρες, 2/1 (ρινικός πολύποδας 60%), βρογχόσπασμος, σοβαρά ρινικά προβλήματα και οίδημα των ανωτέρω αεραγωγών, αίσθημα πνιγμονής, ταχεία απώλεια της συνείδησης, αναφυλακτοειδής καταπληξία απειλητική για τη ζωή. Η αντιμετώπιση του άσθματος που προκαλείται από φάρμακα. περιλαμβάνει αποφυγή όλων των προϊόντων που περιέχουν ασπιρίνη και τα άλλα ΜΣΑΦ, απευαισθητοποίηση στην ασπιρίνη με καλά αποτελέσματα, νατριούχος φωσφορική υδροκορτιζόνη, αδρεναλίνη ενδομυϊκά σε μικρές δόσεις, οξυγόνο, ενδομυϊκά ή ενδοφλέβια αντιϊσταμινικά, μηχανικός αερισμός. ρελμπίνη, δεοφεριοξαμίνη, σκιαγραφικά, ναλυξάνη, μεθοτρελάτη, στρεπτοκινάση, προστακυκλίνη. Έχει παρατηρηθεί επίσης: εκτεταμένη αμφοτερόπλευρη κυψελιδική σκίαση μετά τον τοκετό σε νεαρή γυναίκα που της χορηγήθηκαν ενδοφλεβίως β-αγωνιστές για την επιβράδυνση του τοκετού, Εκτός από τις κλασικές που προκαλούνται από φάρμακα διάμεσες πνευμονοπάθειες, περιγράφονται και άλλες διηθητικές πνευμονοπάθειες και νόσοι του υπεζωκότα ή της πνευμονικής κυκλοφορίας. H νιλουταμίδη προκαλεί την κλασική διάμεση φαρμακευτική πνευμονίτιδα με σκίαση των βάσεων. 4.5στ Ενώσεις θεραπευτικού ενδιαφέροντος επιπροσθέτως των φαρμάκων που μπορούν να προκαλέσουν πνευμονοπάθειες είναι: οι iντερφερόνες, οι αντιθυμοκυτταρικές σφαιρίνες, οι ανοσοσφαιρίνες, οι κυτταροκίνες, τα συστατικά του αίματος ή κλασματοποιημένου πλάσματος, τα εμβόλια, οι διαιτητικές ενώσεις και τα βότανα. 4.5β ιηθητικές πνευμονοπάθειες από φάρμακα- ιάμεση πνευμονίτιδα Μη ειδική ή κυτταρική διάμεση πνευμονία, πνευμονική ηωσινοφιλία, πνευμονίτιδα από αμιοδαρόνη (πνεύμονας της αμιοδαρόνης), οργανούμενη πνευμονία, πνευμονική ίνωση. (πνεύμονας της ΧΜΘ) (α) πνευμονία από μπλεομυκίνη, (β) πνευμονική ίνωση από βουσουλφάνη 32,33. Η αμιοδαρόνη, οι κυτταροτοξικοί παράγοντες και τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ) είναι τα πλέον συνήθη φάρμακα που προκαλούν διηθητικές πνευμονοπάθειες. 4.5ζ Άλλα νοσήματα που προκαλούνται από φάρμακα στο αναπνευστικό σύστημα. Απόφραξη ανώτερων αεραγωγών 39 από λήψη αντιπηκτικών από του στόματος ως αποτέλεσμα υπογλωσσίου αιματώματος ή ασφυκτική συμπίεση της τραχείας από περιτραχειακή μεσοθωρακική αιμορραγία/αιμάτωμα 40. Ασβέστωση των κρίκων της τραχείας σε ηλικιωμένα άτομα και διόγκωση λεμφαδένων του μεσοθωρακίου προκαλούν τα φάρμακα: πενικιλλίνη, φαινυτοΐνη, σουλφοσαλαζίνη, μεθοτρεξάτη και οι εμβολιασμοί, με ακτινολογική εικόνα που μοιάζει τη σαρκοείδωση. 4.5γ Αποφρακτική βρογχιολίτιδα από φάρμακα Πενικιλλαμίνη, χρυσοθεραπεία, μετάγγιση αίματος, διαιτητικό συμπλήρωμα sauropus androgynus, μεταμόσχευση μυελού οστών και πνεύμονα, πνευμονικές αγγειακές διαταραχές από φάρμακα, πνευμονική υπέρταση, θρομβωτική μικροαγγειοπάθεια, πνευμονική φλεβοαποφρακτική νόσος, πνευμονική εμβολή (αντισυλληπτικά φάρμακα, οιστρογόνα, δεσφεριοξαμίνη, L-ασπαργινάση, κλοζαπίνη), αγγειίτιδα 34, δ Υπεζωκοτική νόσος που προκαλείται από φάρμακα. Αναστολείς α-μεα (καπτοπρίλη), μεθυλ-ντόπα, β-αναστολείς, υδραλαζίνη, ισονιαζίδη, προκαϊναμίδη, κινιδίνη, σουλφασαλαζάνη, βρωμοκρυπτίνη, εργοταμίνη, μεθυσεργίδη, προπυλθειουρακίλη, μεθοτρεξάτη ε Οργανωμένη πνευμονία που προκαλείται από φάρμακα Αμιοδαρόνη 38, β-αναστολείς, μπλεομυκίνη, άλατα χρυσού, ιντερφερόνες, μεσαλαζίνη, νιτροφοραντουϊνη, στατίνες, σουλφασαλαζίνη, νιλουταμίδη, πνευμονική ίνωση, πνεύμονας της χημειοθεραπείας, βουσουλφάνη, μπλεομυκίνη, κυκλοφωσφαμίδη, νιτροζουρίες, πνευμονικό οίδημα, β2-αγωνιστές σε επιτόκους, υδροχλωροθειαζίδη, σαλικυλικά, οπιοειδή, βινο- 4.6 ιαγνωστικά κριτήρια Θα πρέπει να έχει υπάρξει σαφής έκθεση στο φάρμακο πριν την έναρξη του φαρμακογενούς προβλήματος. Η κλινική εικόνα θα πρέπει να είναι συμβατή με συμπτώματα μετά από έκθεση σε φάρμακα, όπως αναφέρεται στη βιβλιογραφία. Θα πρέπει να γίνει προσεκτική έρευνα για εναλλακτικές εξηγήσεις του φαρμακογενούς προβλήματος και να υπάρχει βελτίωση των συμπτωμάτων μόλις το φάρμακο διακοπεί. Τα συμπτώματα θα πρέπει να υποτροπιάζουν αν το φάρμακο επαναχορηγηθεί. 4.7 Πρόληψη φαρμακογενών νοσημάτων Να μη χρησιμοποιούνται φάρμακα χωρίς την απόλυτη ένδειξη χορήγησης. Να ερωτάται ο ασθενής εάν είχε παρουσιάσει αντιδράσεις σε φάρμακα, σε τροφές ή σε άλλες ουσίες, και αν είναι αλλεργικός. Να ερωτάται εάν λαμβάνει άλλα φάρμακα (για άλλη αιτία) και ποιά, για το ενδεχόμενο αλληλεπίδρασης. Οι υπερήλικες, οι ηπατοπαθείς και οι νεφροπαθείς μπορεί να παρουσιάσουν διαταραχές στο μεταβολισμό και την απέκκριση των φαρμάκων. Να αναγράφονται φάρμακα γνωστά και δοκιμασμένα. Να αναγράφονται όσο το δυνατόν λιγότερα φάρμακα και να δίνονται λεπτομερείς οδηγίες. Να ενημερώνονται οι ασθενείς για την πιθανότητα φαρμακογενών νοσημάτων. Book DEC.indb 621

6 622 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 4.8 Θεραπευτικές αρχές Η οξεία αναφυλαξία ή οι αναφυλακτοειδείς αντιδράσεις απαιτούν άμεση αλλά προσεκτική αγωγή με αδρεναλίνη ενδομυϊκά, με συμπτωματική χορήγηση οξυγόνου, αντιϊσταμινικών, περαιτέρω στεροειδών και νεφελοποιητικών βρογχοδιασταλτικών. Σε ασθενείς με πνευμονική διήθηση από αμιοδαρόνη, τα στεροειδή θα πρέπει να χορηγούνται για παρατεταμένη περίοδο λόγω της παρατεταμένης κατακράτησης του φαρμάκου αυτού στον πνευμονικό ιστό. Η χρήση κορτικοστεροειδών ενδείκνυται στην φαρμακοπροκαλουμένη πνευμονίτιδα ή τη φαρμακευτική πνευμονία. 4.9 Αναπάντητα ερωτήματα Η επιδημιολογία της ιατρογενούς αναπνευστικής νόσου είναι ιατρογενής. Οι μηχανισμοί με τους οποίους τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα ή οι β-αναστολείς και τα άλλα φάρμακα προκαλούν άσθμα παραμένουν αδιευκρίνιστοι. Οι μηχανισμοί (μεταβολική ενεργοποίηση, υπερευαισθησία, ποικίλη ατομική ευαισθησία (διαφορές γονιδιώματος στο μεταβολισμό/αποτοξίκωση των φαρμάκων ή η αντιδραστικότητα του ανοσοποιητικού συστήματος είναι ασαφείς. Οι θεραπευτικές στρατηγικές για την ελαχιστοποίηση του κινδύνου της πνευμονικής βλάβης από φάρμακα δεν έχουν ορισθεί σαφώς. tion as a toxic substance and the organism capacity to heal the characteristic damage. The individual genetic susceptibility in different subjects leads to the possibility of drug non compatibility. It is recommended that doctors should be well informed about drug-induced diseases and also be vigilant over the quality of drugs. Rational and limited prescription of drugs necessary for every individual case is advised. The golden standard of pharmacotherapeutics which suggests that where one pill is enough, two of them are unnecessary, should be followed. Marketing authorization of medicinal products should include the conditions of their circulation (indications and adverse reactions, also drug-induced diseases). Those presenting an improper relation, where risk outweighs benefit, should be withdrawn. An updated National Syntagologio is also necessary. Multi-complex medicines should be avoided unless one drastic substance has failed to cure. According to Hippocrates, In serious diseases, therapy should be applied with maximum possible accuracy for their best control. Key-words: Diseases in Internal Medicine, drugs, drug-induced diseases of the lungs, drug-induced diseases of the heart Συμπέρασμα Ενημέρωση των γιατρών. Επαγρύπνηση για την ποιότητα. Έγκριση όχι των φαρμάκων μόνο, αλλά και των όρων κυκλοφορίας τους (ενδείξεις, αντενδείξεις, φαρμακογενή νοσήματα). Ανάκληση όλων όσων παρουσιάζουν απαράδεκτη σχέση ωφέλειας-κινδύνου. Εθνικό Συνταγολόγιο. Περιορισμό της συνταγογραφίας στα απαραίτητα για κάθε περίπτωση φάρμακα. Εφαρμογή του χρυσού κανόνα της φαρμακοθεραπευτικής «όπου το ένα αρκεί, τα δύο περισσεύουν». Μακριά από τα πολυσύνθετα φάρμακα, με πολλά δραστικά συστατικά, εκτός κι αν ο άρρωστος τα χρειάζεται όλα (σπάνια περίπτωση). Κατά κανόνα η χρησιμοποίηση σύνθετων φαρμάκων δικαιολογείται μόνο στις περιπτώσεις που έχουν αποτύχει τα απλά (με μια δραστική ουσία). Οι κηλίδες του ήλιου, αν δεν μπορούν να εξαφανιστούν, σίγουρα όμως μπορούν να ελαττωθούν σημαντικά. ABSTRACT Drug-induced diseases of the heart and the lungs THEODOROS K. GALEAS In our days, the large scale circulation of medicines and the extreme use of new ones have made drug-induced diseases very often in Internal Medicine. To estimate exactly the adverse reactions caused by prescribed medicines we should examine parameters like the number of cases, the time lapse between use and manifestation of adverse reactions and also exclude other co-existing health problems. Toxico-sensitivity of the organs is attributed to the toixicity of the substance, its distribution to the tissues, its selective aggregation, its specific biochemical structure, the metabolic activa- ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. A. Sakula. Joseph Skoda: a centenary tribute to a pioneer of thoracic medicine. Thorax (Lond) 1981, 36(6): Josef Skoda biography ( ). Josef-Skoda.html 3. Οι κηλίδες του ηλίου. Το φάρμακο σήμερα. ΕΟΦ ίμηνη έκδοση του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων, έτος 2o, Σεπτέβριος-Οκτώβριος 1985, 80: Wertelecki W. Επιστολές προς το Lancet που έγραψαν ιστορία, IBIS. Τελευταία ενημέρωση 21 Ιανουαρίου Michael Jordan. Τα βρόμικα μυστικά της επιστημονικής έρευνας, στο: Ιατρική δεοντολογία στο μικροσκόπιο. Ελλην έκδ. Κοχλίας, Αθήνα 2003, 46-50, 6. Feenstra J, Grobbee DE, Remmε WJ, et al: Drug-induced heart failure. J Am Coll Cardiol 1999, 33: Kounis NG, Zavras GM, Soufras GD, Kitrou MP: Hypersensitivity myocarditis. Ann Allergy 1989, 62:71 8. Burke AP, Saenger J, Mullick F, et al:hypersensitivity myocarditis. Arch Pathol Lab Med 1991, 115: Garty BZ, Offer I, Livni E, et al:erythema multiforme and hypersensitivity myocarditis caused by ampicillin. Ann Pharmacother 1994, 28: Swain SM, Whaley FS, Ewer MS. Congestive heart failure in patients treated with doxorubicin: A retrospective analysis of three trials. Cancer 2003, 97: Crone SA, Zhao YY, Fan L, et al: ErbB2 is essential in the prevention of dilated cardiomyopathy. Nat Med 2002, 8:459, 12. Sohn SK, Kim JG, Lee KB: Cardiac morbidity in advanced chronic myelog-enous leukemia patients treated by successive allogeneic stem cell transplantation with busulphan/cyclophosphamide conditioning after imatinib mesylate administration. Br J Haematol 2003, 121:469, 13. Syvanen K, Ekholm E, Anttila K, Salminen E. Immediate effects of docetaxel alone or in combination with epirubicin on cardiac function in advanced breast cancer. Anticancer Res 2003, 23: Doxorubicin/paclitaxel combination does not expose breast cancer patients to excessive cardiac risk. Oncology (Huntingt) 2001, 15:830 Book DEC.indb 622

7 Τόμος KA, τεύχος 12, εκέμβριος J. Current and planned clinical trials with trastuzumab (Herceptin). Semin Oncol 2000, 27: Perez EA. Doxorubicin and paclitaxel in the treatment of advanced breast cancer: Efficacy and cardiac considerations. Cancer Invest 2001, 19: Valero V, Perez E, Dieras V. Doxorubicin and taxane combination regimens for metastatic breast cancer: Focus on cardiac effects. Semin Oncol 2001, 28: Zreik TG, Odunsi K, Cass I et al. A case of fatal pulmonary thromboembolism associated with the use of intravenous estrogen therapy. Fertility Sterility 1999, 71: Parkin L, Skegg DCG, Wilson M et al. Oral contraceptives and fatal pulmonary embolism. Lancet 2000, 355: Hartmann K, Koller Doser A, Kuhn M. Postmarketing safety information: how useful are spontaneous reports? Pharmacoepidemiol Drug Safety 1999, 8: Comus P. Respiratory disease induced by drugs. Eur Respir J 1997, 10: on the web. Producers: Foucher P, Camus P. Last update July Camus P, Foucher P, Bonniaud P, Ask K. Drug-induced inoltrative lung disease. Eur Respir J Suppl 2001, 32: 93s-100s 24. McLellan F and all that when is a literature search done? Lancet 2001, 358: Ward MM, Donald F. Pneumocystis carinii pneumonia in patients with connective tissue diseases. The role of hospital experience in diagnosis and mortality. Arthritis Rheum 1999, 42: Camus P, Piard F, Ashcroft T. The lung in inflammatory bowel disease. Medicine (Baltimore) 1993, 72: Wilkinson JRW, Roberts JA, Bradding P. Paradoxical bronchoconstriction in asthmatic patients after salmeterol by metered dose inhaler. Br Med J 1992, 305: Fallowoeld JM, Marlow HF. Propranolol is contraindicated in asthma. Br Med J 1996, 313: Israel E, Fischer AR, Rosenberg MA. The pivotal role of 5 lipoxygenase products in the reaction of aspirin sensitive asthmatics to aspirin. Am Rev Respir Dis 1993, 148: Sestini P, Armetti L, Gambaro G et al. Inhaled PGE(2) prevents aspirin- induced bronchoconstriction and urinary LTE(4) excretion in aspirin-sensitive asthma. Am J Respir Crif Care Med 1996, 153: Cowburn AS, Sladek K, Soya J. Overexpression of leukotriene C4 synthase in bronchial biopsies from patients with aspirin intolerant asthma. J Clin Invest 1998, 101: Rotmensch HH, Liron M, Tupilsky M, Laniado S. Possible association of pneumonitis with amiodarone therapy. Am Heart J 1980, 100: Adams PC, Gibson GJ, Morley AR et al. Amiodarone pulmonary toxicity clinical and subclinical features. Q J Med 1986, 59: Schwartzman KJ, Bowie DM, Yeadon C et al. Constrictive bronchiolitis obliterans following gold therapy for psoriatic arthritis. Eur Respir J 1995, 8: Dhillon SS, Singh D, Doe N et al. Diffuse alveolar hemorrhage and pulmonary capillaritis due to propylthiouracil. Chest 1999, 116: Miller DH, Haas LF. Pneumonitis, pleural effusion and pericarditis following treatment with dantlorene. J Neurol Neurosurg Psychiatry 1984, 47: Middleton KL, Santella R, Couser Jr. Eosinophilic pleuritis due to propylthiouracil. Chest 1993, 103: Chuang CL, Chern MS, Chang SC. Amiodarone toxicity in a patient with simultaneous involvement of cornea, thyroid gland and lung. Am J Med Sci 2000, 320: Moncada RM, Venta ER et al. Tracheal and bronchial cartilaginous rings: warfarin sodium-induced calciocation. Radiology 1992, 184: Reussi C, Schiavi JE, Altman R et al. Unusual complications in the course of anticoagulant therapy. Am J Med 1969, 46: Book DEC.indb 623

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock 1 Τι συμβαίνει στο σώμα σας σε μια αλλεργική αντίδραση; Μια ξένη ουσία εισέρχεται μέσω της τροφής στο σώμα Τα

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 Τυχαίο εύρημα καρδιακής αρρυθμίας σε ασυμπτωματικό παιδί Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν. «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Παθήσεις Θυρεοειδούς Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη δράση της θυρεοειδικής ορµόνης. Έτσι, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ σε δραστικά συστατικά FISH OIL (EICOSAPENTAENOIC ACID) & (DOCOSAHEXAENOIC

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία ενιαίων αεραγωγών. το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα

Θεωρία ενιαίων αεραγωγών. το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα Τί είναι το άσθμα- Θεωρία ενιαίων αεραγωγών το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα Τί είναι το άσθμα γµονή των αεραγωγών που χαρακτηρίζεται από αναστρέψιµη απόφρα των βρόγχων

Διαβάστε περισσότερα

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση.

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση. Το βρογχικό άσθμα είναι η πιο συχνή πάθηση του αναπνευστικού συστήματος στη διάρκεια της κύησης, με το ποσοστό εμφάνισης να κυμαίνεται μεταξύ 3-8%. Η πορεία της νόσου στις εγκυμονούσες γυναίκες ποικίλει,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή Υπεζωκοτικού Υγρού σε Συστηματικά Νοσήματα

Συλλογή Υπεζωκοτικού Υγρού σε Συστηματικά Νοσήματα Συλλογή Υπεζωκοτικού Υγρού σε Συστηματικά Νοσήματα Γιάννης Καλομενίδης Πνευμονολόγος B Πνευμονολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο «Αττικόν» Τύπος προσβολής «Ξηρά» Πλευρίτιδα Υπεζωκοτική συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική Ίνωση Τι είναι η Πνευμονική Ίνωση; ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση διάμεσες πνευμονοπάθειες Τι μπορεί να προκαλέσει ΙΠΙ;

Πνευμονική Ίνωση Τι είναι η Πνευμονική Ίνωση; ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση διάμεσες πνευμονοπάθειες Τι μπορεί να προκαλέσει ΙΠΙ; Πνευμονική Ίνωση Τι είναι η Πνευμονική Ίνωση; Η πνευμονική ίνωση αποτελεί μια ειδική μορφή χρόνιας νόσου του πνεύμονα που χαρακτηρίζεται από αντικατάσταση του φυσιολογικού πνεύμονα με ινώδη ιστό, που καταλήγει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΣ Κ. ΚΟΥΤΙΝΑΣ, DVM,

ΧΡΗΣΤΟΣ Κ. ΚΟΥΤΙΝΑΣ, DVM, Καρδιοφαρµακολογία ΧΡΗΣΤΟΣ Κ. ΚΟΥΤΙΝΑΣ, DVM, PhD Λέκτορας Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς Κλινική Ζώων Συντροφιάς, Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Κατηγορίες φαρµάκων ιουρητικά Αγγειοδιασταλτικά Θετικά ινοτρόπα Αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate)

ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial (Etofenamate) 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ROIPLON Ενέσιμο διάλυμα 1g/2ml vial 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1 φύσιγγα

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΦΑΣΗΣ ΙΙ 1 ος ΧΡΟΝΟΣ Χειμερινό Εξάμηνο 9 πμ-10πμ ΣΕΝΑΡΙΟ 1 σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 «Ιατρική Εξέταση» Ανατομική ορολογία (Ανατομία)

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Ηρακλής Αβραμόπουλος Παθολόγος Ιατρείο Υπέρτασης Νοσοκομείο Υγεία Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά ΒΒ Χάλαση των αγγείων Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ (Ι) Γυναίκα 34 ετών με διαβήτη προσέρχεται στο τμήμα επειγόντων περιστατικών με πυρετό, αίσθημα ρίγους, πόνο στην πλάτη, ίλιγγο και δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK Διευθυντής : Καθηγητής Ιωάννης Ν. Τσανάκας ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΝΑΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ SHOCK Πρόκειται για μια σοβαρή, απειλητική για τη ζωή, πολυοργανική αντίδραση υπερευαισθησίας, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά 2012 Ελπίδα Χατζηαγόρου Παιδοπνευµονολογική Μονάδα Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Χρόνια πνευµονοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ Τι είναι αναζωογόνηση ; Για τη διατήρηση της ζωής χρειάζεται συνεχής τροφοδοσία όλων των οργάνων με

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης

Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης Μαθήματα Πνευμονολογίας-Αθήνα Μάρτιος 2006 NSIP Κατάταξη των διάμεσων παρεγχυματικών νοσημάτων πνεύμονα Διάχυτα Παρεγχυματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Panadol 120 mg/5 ml πόσιμο εναιώρημα Παρακεταμόλη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Panadol 120 mg/5 ml πόσιμο εναιώρημα Παρακεταμόλη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Panadol 120 mg/5 ml πόσιμο εναιώρημα Παρακεταμόλη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτό το φάρμακο,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών Κωνσταντίνος Χαλκιάς Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών «Συνήθη Συµβάµατα του Χειµώνα από το αναπνευστικό και Βασικές γνώσεις αντιµετώπισής τους µε σκευάσµατα OTC- ΒΗΧΑΣ» Ο βήχας είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Panadol Cold & Flu (500+30) mg δισκία επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο Παρακεταμόλη και Ψευδοεφεδρίνη υδροχλωρική Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1.1 Oνομασία: CLOPIXOL ΑCUTARD 1.2 Σύνθεση: Δραστική ουσία: Zuclopenthixol acetate (Ζουκλοπενθιξόλη) Έκδοχα: Triglycerides, medium-chain

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικοακτινολογική Εικόνα Φυματίωσης. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος ΓΝΝΘΑ

Κλινικοακτινολογική Εικόνα Φυματίωσης. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος ΓΝΝΘΑ Κλινικοακτινολογική Εικόνα Φυματίωσης Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος ΓΝΝΘΑ Δύσκολη Διάγνωση της φυματίωσης Μη ειδικά συμπτώματα και σημεία Αρνητική δερμοαντίδραση φυματίνης Ατυπα ή απόντα απεικονιστικά ευρήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ FORTEKOR FLAVOUR 5 mg Δισκία επικαλυμμένα με υμένιο για γάτες και σκύλους

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ FORTEKOR FLAVOUR 5 mg Δισκία επικαλυμμένα με υμένιο για γάτες και σκύλους ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Δισκία επικαλυμμένα με υμένιο για γάτες και σκύλους 1. ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. 1. Προσδιορισμός φαρμακευτικού προϊόντος

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. 1. Προσδιορισμός φαρμακευτικού προϊόντος 1.1 Ονομασία ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ 1. Προσδιορισμός φαρμακευτικού προϊόντος TRIVASTAL 50 mg, δισκία παρατεταμένης αποδέσμευσης 1.2 Σύνθεση Δραστική ουσία: Πιριβεδίλη Έκδοχα: Πυρήνας: Πολυβιδόνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία βρογχιολίτιδα. Ελπίδα Χατζηαγόρου, Βασιλική Αβραμίδου Α. ΟΡΙΣΜΟΣ Β. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ

Οξεία βρογχιολίτιδα. Ελπίδα Χατζηαγόρου, Βασιλική Αβραμίδου Α. ΟΡΙΣΜΟΣ Β. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ Οξεία Ελπίδα Χατζηαγόρου, Βασιλική Αβραμίδου Α. ΟΡΙΣΜΟΣ Οξεία θεωρείται το κλινικό σύνδρομο ιογενούς λοίμωξης του αναπνευστικού που στην τυπική του μορφή χαρακτηρίζεται από: Πρόδρομα συμπτώματα από το

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχογραφία Θώρακα. Χαράλαμπος Μόσχος Πνευμονολόγος

Υπερηχογραφία Θώρακα. Χαράλαμπος Μόσχος Πνευμονολόγος Υπερηχογραφία Θώρακα Χαράλαμπος Μόσχος Πνευμονολόγος 2η Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική, Νοσοκομείο «Αττικόν» Πλευρές Αέρας Υπερηχογραφία Θώρακα Αρχές-Ιδιαιτερότητες Αναπνευστικές κινήσεις Ο φυσιολογικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΑ ΔΥΣΠΝΟΙΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Βλάικος Δηµοσθένης Ειδικευόµενος Ιατρός Πνευµονολογίας ΓΝΘΓ Παπανικολάου

ΟΞΕΙΑ ΔΥΣΠΝΟΙΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Βλάικος Δηµοσθένης Ειδικευόµενος Ιατρός Πνευµονολογίας ΓΝΘΓ Παπανικολάου ΟΞΕΙΑ ΔΥΣΠΝΟΙΑ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Βλάικος Δηµοσθένης Ειδικευόµενος Ιατρός Πνευµονολογίας ΓΝΘΓ Παπανικολάου Τι Ειναι ΔΥΣΠΝΟΙΑ?! Σε υγιή άτοµα η αναπνοή είναι υποσυνείδητη / µηχανική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Concor 5 mg και 10 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Φουμαρική Βισοπρολόλη

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Concor 5 mg και 10 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Φουμαρική Βισοπρολόλη ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Concor 5 mg και 10 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Φουμαρική Βισοπρολόλη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΗ ΟΥΣΙΑ χημική ουσία που δεν παράγεται στον οργανισμό και εισαγόμενη στον οργανισμό δεν αξιοποιείται για την εξασφάλιση ενέργειας ή σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά Π. ΠΑΠΠΑΣ Εργαστήριο Φαρµακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Αντιµετώπιση του πόνου ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ αίσθηµα πόνου Ναρκωτικά αναλγητικά Μη ναρκωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg).

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg). EMA/47517/2015 EMEA/H/C/000829 Περίληψη EPAR για το κοινό ετεξιλική δαβιγατράνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Αν έχετε πολύ χαμηλή πίεση

Αν έχετε πολύ χαμηλή πίεση Φύλλο οδηγιών χρήσης: Πληροφορίες για το χρήστη Betaloc ZOK 25 mg, 50 mg, 100 mg και 200 mg ελεγχόμενης αποδέσμευσης δισκία ηλεκτρική μετοπρολόλη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φυλλάδιο πριν αρχίσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΠΝΟΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ-ΤΟΚΕΤΟ-ΛΟΧΕΙΑ. Διαμαντής Α. Χλωρός Πνευμονολόγος Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ

ΔΥΣΠΝΟΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ-ΤΟΚΕΤΟ-ΛΟΧΕΙΑ. Διαμαντής Α. Χλωρός Πνευμονολόγος Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ ΔΥΣΠΝΟΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ-ΤΟΚΕΤΟ-ΛΟΧΕΙΑ Διαμαντής Α. Χλωρός Πνευμονολόγος Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Θεσσαλονίκη 16 Μαΐου 2011 Επιδημιολογία δύσπνοιας στη φυσιολογική κύηση Είναι συχνή 50% στον 5 ο 75% στον

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η θρομβοεμβολική νόσος επιπλέκει 1/500-2000 κυήσεις. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στη λοχεία. Τα αέρια αίματος δεν θεωρούνται ευαίσθητη ή ειδική εξέταση για

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Σημείωση: Αυτή η Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και το Φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού Επίβλεψη 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ Πρόληψη αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στην κολπική µαρµαρυγή. Η θέση των νέων αντιπηκτικών. 2. Γεώργιος Χαλικιάς Λέκτορας Καρδιολογίας.Π.Θ

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Φαιοχρωμοκύττωμα. Ευγενία Γκαλιαγκούση. Επιμελήτρια Β, B Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Φαιοχρωμοκύττωμα. Ευγενία Γκαλιαγκούση. Επιμελήτρια Β, B Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Φαιοχρωμοκύττωμα Ευγενία Γκαλιαγκούση Επιμελήτρια Β, B Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Φαιοχρωμοκύττωμα (Ι) Aπό χρωμαφινικά κύτταρα του μυελού των επινεφριδίων (85-90%)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια. Σαλβουταμόλη

Ασφάλεια. Σαλβουταμόλη Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση, κατά περίπτωση, των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 21 Επιστημονικά

Διαβάστε περισσότερα

Στέλιος Παπαβέντσης ΜRCPCH DCH IBCLC Παιδίατρος Συγγραφέας - Σύμβουλος Γαλουχίας www.pediatros-thes.gr

Στέλιος Παπαβέντσης ΜRCPCH DCH IBCLC Παιδίατρος Συγγραφέας - Σύμβουλος Γαλουχίας www.pediatros-thes.gr Φάρμακα και θηλασμός Στέλιος Παπαβέντσης ΜRCPCH DCH IBCLC Παιδίατρος Συγγραφέας - Σύμβουλος Γαλουχίας www.pediatros-thes.gr Μάρτιος 2013 ΣΥΝΟΨΗ Tα περισσότερα συνήθη φάρμακα είναι συμβατά με τη γαλουχία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΑΜΙΝΟΦΥΛΛΙΝΗ ΕΝΕΣΙΜΟ ΔΙΑΛΥΜΑ / DEMO 250mg/10ml AMP

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΑΜΙΝΟΦΥΛΛΙΝΗ ΕΝΕΣΙΜΟ ΔΙΑΛΥΜΑ / DEMO 250mg/10ml AMP ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΑΜΙΝΟΦΥΛΛΙΝΗ ΕΝΕΣΙΜΟ ΔΙΑΛΥΜΑ / DEMO 250mg/10ml AMP 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΑΜΙΝΟΦΥΛΛΙΝΗ ΕΝΕΣΙΜΟ ΔΙΑΛΥΜΑ / DEMO 250mg/10ml AMP 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α.

Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α. Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α. Πνευμονική υπέρταση σε χρόνιες υποξυγοναιμικές πνευμονοπάθειες ορίζεται ως μέση πνευμονική πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Επιστημονικά πορίσματα Λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση αξιολόγησης της PRAC σχετικά με την PSUR για το ζολεδρονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΟΥ ΤΑΤΙΑΝΑ ακτινολόγος ΚΑΡΑΔΗΜΗΤΡΑΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ καρδιολόγος Τι είναι αξονική στεφανιογραφία; Είναι μέθοδος απεικόνισης των στεφανιαίων αγγείων με πολυτομικό αξονικό τομογράφο

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικό σκληρόδερμα

Συστηματικό σκληρόδερμα Συστηματικό σκληρόδερμα Π.Γ. Βλαχογιαννόπουλος En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο συστηματικό σκληρόδερμα είναι μία χρόνια νόσος η οποία λειτουργεί με αυτοάνοσο μηχανισμό. Τα ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. (τρεπροστινίλη)

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ. (τρεπροστινίλη) ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ REMODULIN, 1 mg/ml διάλυμα για έγχυση REMODULIN, 2,5 mg/ml διάλυμα για έγχυση REMODULIN, 5 mg/ml διάλυμα για έγχυση REMODULIN, 10 mg/ml διάλυμα για έγχυση

Διαβάστε περισσότερα

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Μια υποτιμημένη ασπίδα προστασίας Παναγιώτης Ζώης Όλγα Καράμπαλη Ιδιώτες Πνευμονολόγοι Πνευμονιοκοκκική νόσος Προκαλείται: από τον πνευμονιόκοκκο (Streptococcus pneumoniae)

Διαβάστε περισσότερα

Meloxicam/Generics 15 mg δισκία µελοξικάµη

Meloxicam/Generics 15 mg δισκία µελοξικάµη ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Meloxicam/Generics 15 mg δισκία µελοξικάµη ιαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε αυτό το φάρµακο. Φυλάξτε αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΗ & ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΔΥΣΚΟΛΗ & ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΥΣΚΟΛΗ & ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Ανδρέας Πιτταράς MD Καρδιολόγος Αντιπρόεδρος Ελλ.Ετ Ετ.Υπέρτασης & Καρδ/κής Προστασίας VAMC & Georgetown Univ. Washington DC USA Hypertension Specialist ESH Υπερτασικό ιατρείο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ MUPHORAN 200 mg, κόνις και διαλύτης για διάλυμα (προς αραίωση) για έγχυση. Fotemustine Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς Αγαπητοί/ές συνάδελφοι, Για 10 η συνεχή χρονιά η Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο «Αττικόν» Νοσοκομείο πραγματοποιεί το Ετήσιο Διεθνές Συνέδριο «Εξελίξεις και Προοπτικές στην Καρδιολογία». Κατά

Διαβάστε περισσότερα

4 o Συνέδριο Eπεμβατικής καρδιολογίας και Ηλεκτροφυσιολογίας Μέλανη Κωνσταντινίδου Καρδιολόγος - Ηλεκτροφυσιολόγος

4 o Συνέδριο Eπεμβατικής καρδιολογίας και Ηλεκτροφυσιολογίας Μέλανη Κωνσταντινίδου Καρδιολόγος - Ηλεκτροφυσιολόγος Αρρυθμίες στις γυναίκες. Τι ιδιαίτερο; 4 o Συνέδριο Eπεμβατικής καρδιολογίας και Ηλεκτροφυσιολογίας Μέλανη Κωνσταντινίδου Καρδιολόγος - Ηλεκτροφυσιολόγος Karen Yee A recent report of the Euro Heart project

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Aridol, κόνις για εισπνοή (σκληρό καψάκιο) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1 καψάκιο περιέχει 0 mg, 5 mg, 10 mg, 20 mg

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Δηλητηρίαση Η έκθεση σε τοξίνη που δύναται να έχει βλαπτική επίδραση στον οργανισμό Τοξίνη είναι η ουσία που προκαλεί βλάβη στη λειτουργία ενός ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

Βήχας: Προβληµατισµοί στη διάγνωση και αντιµετώπιση. Θεοφάνης Τσιλιγιάννης Παιδίατρος - Παιδοπνευµονολόγος

Βήχας: Προβληµατισµοί στη διάγνωση και αντιµετώπιση. Θεοφάνης Τσιλιγιάννης Παιδίατρος - Παιδοπνευµονολόγος Βήχας: Προβληµατισµοί στη διάγνωση και αντιµετώπιση Θεοφάνης Τσιλιγιάννης Παιδίατρος - Παιδοπνευµονολόγος Τι είναι ο βήχας (ένα ή δύο παρόµοια πράγµατα;) Widdicombe J Fonata G: Cough: What s in a name?

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή «Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή Ορισμός Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα τυπικό μη οργανοειδικό αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα