Συλλογικές πρακτικές και δημόσιος χώρος. Η περίπτωση του Δεκέμβρη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Συλλογικές πρακτικές και δημόσιος χώρος. Η περίπτωση του Δεκέμβρη"

Transcript

1 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page 13 Κριτική Επιστήμη και εκπαίδευση 11/2011, Συλλογικές πρακτικές και δημόσιος χώρος. Η περίπτωση του Δεκέμβρη Χριστίνα Πάλλιου Ερωφίλη Παπασταύρου Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εισαγωγή Η παρούσα εργασία αποτελεί μια προσπάθεια να μελετηθεί η σχέση των συλλογικών πρακτικών που υιοθετούν τα εκάστοτε κινήματα με τον δημόσιο χώρο και, ειδικότερα, να εντοπιστεί η σχέση αυτή στην κοινωνική έκρηξη του Δεκέμβρη του Δεν πιστεύουμε, προφανώς, ότι μια αποτίμηση του Δεκέμβρη εξαντλείται στην ανάγνωση της σχέσης των συλλογικών αυτών πρακτικών με τον δημόσιο χώρο, ούτε συνίσταται κυρίως σε αυτό. Αντιθέτως, το ξέσπασμα του Δεκέμβρη αποτελεί ένα πολύ πιο σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο με ιδιαίτερα πολιτική σημασία. Στόχος μας εδώ δεν είναι μια λεπτομερής ανάλυση της νεολαιίστικης εξέγερσης και των αιτιών της, ούτε, όμως, και μια γενική και αφαιρετική μελέτη της σύνδεσης της παραγωγής και του σχεδιασμού του δημόσιου χώρου με τις κοινωνικές εξεγέρσεις εν γένει. Αντίθετα, επιχειρείται η αποτύπωση των χωρικών μετασχηματισμών, λειτουργικών και μορφικών, που παρατηρούνται στο συγκεκριμένο κίνημα (κυρίως εντοπίζονται στην Αθήνα) και η ανάγνωσή τους υπό τη σκοπιά της, έστω πρόσκαιρης και κατά τόπους, αναστροφής της σχέσης ισχύος, με τις καταπιεζόμενες κοινωνικές ομάδες (μαθητές, φοιτητές, νέοι εργαζόμενοι, άνεργοι, μετανάστες κ.ά.) να αποκτούν το πάνω χέρι έναντι των καταπιεστών. Χώρος και κοινωνική πρακτική Ξεκινώντας να μιλήσει κανείς για τις χωρικές δομές της πόλης και τις μεταλλαγές τους δεν μπορεί παρά να αναμετρηθεί με το πρόβλημα της λειτουργίας. Στο λόγο για την πόλη έχει επιβληθεί με διάφορους τρόπους μια κυρίαρχη άποψη που αντιμετωπίζει τη σχέση χώρου και λειτουργίας με θετικιστικό και τεχνοκρατικό τρόπο, άποψη που είναι, φυσικά, κατεξοχήν πολιτική και δεν πηγάζει

2 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page Χριστίνα Πάλλιου, Ερωφίλη Παπασταύρου απλώς από λανθασμένες παραδοχές ή συγκυριακές σκοπιμότητες. Η αντίληψη αυτή εγγράφεται στην ευρύτερη τάση της αστικής σκέψης να αντιμετωπίζει τις κοινωνικές συγκρούσεις σαν τεχνικά προβλήματα και έχει, επομένως, τις ρίζες της σε θεμελιώδη χαρακτηριστικά και προϋποθέσεις του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και της νεωτερικής πόλης. «Ο χώρος περνάει για αθώος, δηλαδή για μη πολιτικός» (Λεφέβρ 1977: 221). Έτσι το πρόβλημα του αστικού χώρου ανάγεται πρώτιστα σε πρόβλημα βέλτιστης λειτουργικής διευθέτησης, τη λύση του οποίου αναλαμβάνει ο πολεοδομικός σχεδιασμός (μεταπολεμικά προγράμματα κοινωνικής κατοικίας, προάστια Παρισιού-HLM, αναπλάσεις σύγχρονων ευρωπαϊκών μητροπολιτικών κέντρων κλπ.). Οι ίδιες οι λειτουργίες εκλαμβάνονται ως αντικειμενικά δεδομένα, ως αναντίρρητες αναγκαιότητες. Το πρόβλημα στη συζήτηση της σχέσης χώρου και λειτουργίας βρίσκεται στον καθορισμό της ίδιας της έννοιας της λειτουργίας, η οποία δεν μπορεί να περιοριστεί σε ένα ουδέτερο τεχνικό χαρακτηριστικό, αλλά θα πρέπει να εκληφθεί ευρύτερα, ως κοινωνική πρακτική. Η διεύρυνση αυτή της έννοιας της λειτουργίας δεν καλύπτει απλώς κατηγορίες που πολλές φορές υποτιμώνται, αλλά περιλαμβάνει επίσης την περιπλοκότητα και αντιφατικότητα των λειτουργιών (της κοινωνικής πρακτικής) στο χώρο, όπως και τον ιστορικό χαρακτήρα του καθορισμού τους. Ο ορισμός των λειτουργιών δεν αποτελεί μια ουδέτερη διαδικασία. Οι λειτουργίες έρχονται να εξυπηρετήσουν ανάγκες οι οποίες γεννιούνται και συναρτώνται άμεσα με τις εκάστοτε παραγωγικές και κοινωνικές σχέσεις. Το ποιες ανάγκες (ή ακριβέστερα οι ανάγκες ποιων) θα επικρατήσουν εις βάρος των άλλων είναι ζήτημα συσχετισμού δύναμης. Ο γενικός ταξικός συσχετισμός δύναμης στον καπιταλιστικό οικονομικό-κοινωνικό σχηματισμό, παρότι μεταβάλλεται διαρκώς, είναι ιστορικά κλειδωμένος υπέρ της αστικής τάξης. Στο πλαίσιο του ευρύτερου αυτού συσχετισμού δεν είναι λεπτομέρεια ότι η αστική τάξη, διαμέσου και του αστικού κράτους, έχει τον πρώτο λόγο και στο ζήτημα του χώρου, και δη του δημόσιου χώρου άλλωστε «ο χώρος είναι βασικός σε κάθε σύστημα εξουσίας (Φουκώ 1987: 65). Το γεγονός, ωστόσο, ότι η χωρική οργάνωση διαμορφώνεται (προς το παρόν) στο ιστορικό περιβάλλον της κυριαρχίας της αστικής τάξης δεν σημαίνει ότι δεν αποτελεί διαρκές διακύβευμα της ταξικής πάλης. Αν εξαιρέσει κανείς το διαχρονικό στον καπιταλισμό ζήτημα της κατοικίας, ο κοινωνικός ανταγωνισμός επικεντρώνεται προνομιακά στον δημόσιο χώρο, που, ως κατεξοχήν πεδίο όπου οργανώνεται η κοινωνική αλληλεπίδραση στο πλαίσιο της εκάστοτε ταξικής κυριαρχίας, είναι πιο εμφανώς πολιτικός, και άρα πιο άμεσα διεκδικήσιμος.

3 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page 15 Συλλογικές πρακτικές και δημόσιος χώρος 15 Αυτό γίνεται πολύ πιο σαφές στις στιγμές και τους τόπους όπου οι σχέσεις ισχύος αναστρέφονται, έστω προσωρινά, υπέρ αντίπαλων προς το κράτος υποκειμένων. Θέτοντας τους δικούς τους όρους, τα υποκείμενα αυτά αμφισβητούν έμπρακτα τις συμβατικές λειτουργίες και τους κανόνες συμπεριφοράς στο χώρο, και κυρίαρχα στον δημόσιο χώρο ως το κατεξοχήν πεδίο κοινωνικής διαπάλης και αντιπαράθεσης. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι συλλογικές κινηματικές πρακτικές μεταβάλλουν τις χωρικές διατάξεις, τη χρονική τους διευθέτηση, αλλά και τις ταυτότητες που επάγει η χωρική οργάνωση. Η εξέγερση του Δεκέμβρη πρόσφερε, ασφαλώς, πολλά τέτοια παραδείγματα. Αυτού του είδους η ρήξη προϋποθέτει ένα είδος βίας ή, από μιαν άλλη άποψη, αντι-βίας, αντίδρασης στην «επικυρωμένη βία» (Μπένγιαμιν 2002: 8) του κράτους, όχι μόνο ως φυσική επιβολή των καταπιεστικών μηχανισμών, αλλά και όπως αποτυπώνεται στο δίκαιο: «[...]το δίκαιο βασίζεται στη συμβολική αυθεντία, που ο Φρόιντ θεωρεί ως αναγκαία επιρροή επέκεινα της άμεσης βίας. Βασίζεται στην κατοχή μιας δύναμης, αλλά είναι δυνατή μόνο μέσω της μεταφοράς της σε ιδεατές, συμβολικές αξίες και στάσεις» (Λίποβατς 2005: 17). Η αμφισβήτηση αυτής της «αυθεντίας» είναι από μόνη της μια πράξη, έστω συμβολικής, βίας. Δεν είναι το ζητούμενο εδώ να αποτιμήσουμε την ηθική και πολιτική σημασία ή αποτελεσματικότητα των διαφόρων εκδοχών της κινηματικής βίας του Δεκέμβρη. Αυτό που μας αφορά από τη σκοπιά της συγκεκριμένης εργασίας είναι ότι στη μικροκλίμακα του χώρου η κινηματική βία είχε, τηρουμένων των αναλογιών, κάτι από το χαρακτήρα της «θεϊκής βίας», στη γλώσσα του Β. Μπένγιαμιν: «Αν η μυθική βία θεσπίζει το δίκαιο, η θεϊκή καταστρέφει το δίκαιο, αν η πρώτη θέτει όρια, η δεύτερη τα καταστρέφει απεριόριστα...» (Μπένγιαμιν 2002: 26). Οι συλλογικές κινηματικές πρακτικές υπονομεύουν την αποδοχή της κατεστημένης οργάνωσης και διάταξης του χώρου ως αυτονόητης, φυσικής ή αντικειμενικής. Η εξέγερση αντιπροσωπεύει ακριβώς εκείνο το άλμα της συνείδησης με το οποίο η κανονικότητα του καπιταλιστικού οικονομικοκοινωνικού σχηματισμού παύει να γίνεται δεκτή ως αναντίρρητη αναγκαιότητα. Σε αυτό το (έστω προσωρινό) περιβάλλον ο χώρος και η λειτουργία του δεν μπορούν πλέον να εκλαμβάνονται ως ουδέτερα δεδομένα. Η προσωρινή αναστολή της κανονικότητας μέσα από την πρακτική των κινηματικών υποκειμένων του Δεκέμβρη ανέδειξε τον σχετικό και ιστορικό χαρακτήρα του αστικού χώρου. Είναι σε αυτές τις «έκρυθμες» καταστάσεις που αποκαλύπτεται με πιο έντονο τρόπο η ιστορικότητα της πόλης στην πιο ουσια-

4 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page Χριστίνα Πάλλιου, Ερωφίλη Παπασταύρου στική της διάσταση: όχι με την έννοια της εμμονής στην αυτοδύναμη (και κάπως υπερβατική) ιστορική συνέχεια του αστικού φαινομένου, μέσα από την οποία οι μεταμοντέρνοι ιστορικοί περιπίπτουν συχνά στην ίδια αντιιστορικότητα την οποία επικρίνουν, αλλά με αυτή της συνειδητοποίησης ότι ο χώρος είναι προϊόν και ανατροφοδότησης της συγκεκριμένης ιστορίας των ανθρώπινων κοινωνιών στο σύνολό της. Στο πλαίσιο αυτής της ιστορίας γίνεται, σε τέτοιες περιπτώσεις, σαφές ότι καμία λειτουργία, χωρική δομή, μορφή ή ταυτότητα δεν είναι αυτονόητη ή υπεριστορική. Και αν πρέπει να δώσουμε μια απάντηση στο δίλημμα της λειτουργίας ή της μορφής, ίσως θα ήταν ακριβέστερο να πούμε ότι το καθοριστικό στοιχείο δεν είναι η λειτουργία καθ εαυτή, αλλά η σχέση ισχύος στο χώρο. Χωρικοί μετασχηματισμοί στον δημόσιο χώρο Δρόμοι Οι δρόμοι αποτελούν αναπόσπαστο συντελεστή της αστικής δομής αφού συνιστούν τον κατεξοχήν δημόσιο χώρο της πόλης. Ο ρόλος των δρόμων στο αστικό σύνολο, οι λειτουργίες που φιλοξενούν και η μορφή τους, στοιχεία αλληλένδετα, εξελίσσονται και διαμορφώνονται με παράλληλο τρόπο με την πόλη. Τα χαρακτηριστικά της πόλης και, άρα, και των αστικών συντελεστών μεταβάλλονται ιστορικά με τις εκάστοτε κοινωνικές και παραγωγικές σχέσεις, τις μορφές εξουσίας, αλλά και τις αντιλήψεις για το χώρο να παίζουν καταλυτικό ρόλο στη διαμόρφωσή τους, παρά τις αδράνειες που εμφανίζει η πόλη ως υλικό κατασκεύασμα διατηρώντας κατάλοιπα από τις προηγούμενες φάσεις ανάπτυξής της. Σε αντίθεση με τις εκάστοτε κυρίαρχες αντιλήψεις για την πόλη, ο χαρακτήρας του δρόμου είναι πολύ πιο σύνθετος και πολύπλοκος από απλώς ένα δομικό στοιχείο της πόλης. Ο δρόμος αποτελεί τον κατεξοχήν αστικό χώρο οικονομικής συναλλαγής αλλά και κοινωνικής πρακτικής και αλληλεπίδρασης, γεγονός το οποίο τον καθιστά ίσως το βασικότερο πεδίο όπου συναντώνται οι διαφορετικές κοινωνικές τάξεις και ομάδες που κατοικούν σε μια πόλη. Η πολλαπλότητα των υποκειμένων και η πληθώρα αντιφάσεων και ετεροτήτων, την απόκρυψη των οποίων επιχειρεί η άρχουσα τάξη με τις διάφορες σύγχρονες στρατηγικές για τον αστικό χώρο (π.χ. αναπλάσεις ιστορικών κέντρων), αποτελούν καταστατικά στοιχεία του συνόλου της σύγχρονης πόλης. Ο δρόμος, λοιπόν, αποκτά έναν διπλό και αντιφατικό χαρακτήρα. Από τη μια πλευρά, μπορεί να αποτελεί έναν χώρο πειθαρχίας και αποτύπωσης των

5 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page 17 Συλλογικές πρακτικές και δημόσιος χώρος 17 σχέσεων εξουσίας και, από την άλλη, μπορεί χώρο αταξίας και αντίστασης των καταπιεσμένων. Εξάλλου, ο απόλυτος έλεγχος της άρχουσας τάξης πάνω στο δρόμο και, εν γένει, τον δημόσιο χώρο καθίσταται αδύνατος λόγω της απρόβλεπτης πολυλειτουργικότητας και αταξίας, καταστατικά χαρακτηριστικά αυτού (Σταυρίδης 2005: 145). Στον ίδιο δρόμο είναι δυνατόν άλλοτε να διεξάγεται μια στρατιωτική παρέλαση λόγω εθνικής γιορτής και άλλοτε μια πορεία εργαζομένων που διεκδικούν καλύτερες συνθήκες εργασίας. Ο δρόμος, επομένως, αποτελεί προνομιακό πεδίο άσκησης εξουσίας από τους καταπιεστές (για παράδειγμα ο δρόμος είναι το πιο ορατό και σημαντικό κομμάτι της πόλης όπου η αστυνομία εξασκεί την εξουσία της (Herbert 1998: 273), αλλά και συλλογικής διεκδίκησης και αντεπίθεσης των καταπιεσμένων. Στη συνέχεια, θα εντοπίσουμε και θα αναγνώσουμε τις αλλαγές στις λειτουργίες και τη μορφή των δρόμων κατά την εξέγερση του Δεκέμβρη, όταν αυτοί περνούν στα χέρια των εξεγερμένων. Η προσωρινή αλλαγή του συσχετισμού δύναμης πάνω στο δρόμο και οι έντονες κοινωνικές διεργασίες που κάνουν την άρχουσα τάξη να χάνει τον έλεγχο απομυθοποιούν τις συμβατικές συνθήκες ύπαρξης δημιουργώντας ενδιαφέρουσες καταστάσεις στο πεδίο αυτό. Μία από τις παραμέτρους που κάνουν έναν δρόμο ενεργό είναι η δυνάμει χρήση του για μη σχεδιασμένες ούτε και συγκεκριμένες λειτουργίες (Schumacher 2005: 50). Στην εξέγερση του Δεκέμβρη, οι δρόμοι επανοηματοδοτούνται και λειτουργούν υπό άλλους όρους τους όρους που βάζει το κίνημα αμφισβητώντας τις καθιερωμένες νόρμες. Οι εξεγερμένοι εγκαθιστούν, σε αυτή την προσωρινή συνθήκη, νέους τρόπους έκφρασης και επικοινωνίας, νέες σχέσεις συντροφικότητας, καινούργια πρότυπα και κανόνες συμπεριφοράς που έρχονται αντιμέτωποι με τους τυπικούς κανόνες οι οποίοι διέπουν το χώρο, καθώς και νέες συμβάσεις οικειοποίησης και χρήσης των χωρικών αυτών σχηματισμών. Καθιερωμένες πρακτικές μεταμορφώνονται (π.χ., οι μεγάλες συγκεντρώσεις δεν απαγορεύονται, αλλά δεν είναι μια «κανονική» πρακτική) και αμφισβητούνται κυρίαρχοι συμβολισμοί των δρόμων, συμβολισμοί οι οποίοι συμβάλλουν στη διαμόρφωση της πόλης. α)κινήσεις Κατά τη διάρκεια των γεγονότων του Δεκέμβρη, η τυπική συνθήκη χρήσης του δρόμου, δηλαδή η κυριαρχία της κυκλοφορίας των οχημάτων, άλλαξε, αφού οι δρόμοι είναι από τις πρώτες χωρικές δομές όπου ο προσωρινός έλεγχος περνά, για μεγάλα και διάσπαρτα μέσα στη μέρα χρονικά διαστήματα, στους εξεγερμένους. Λίγα μόλις λεπτά μετά την επιβεβαίωση του θανάτου του 15χρονου

6 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page Χριστίνα Πάλλιου, Ερωφίλη Παπασταύρου αγοριού, οι δρόμοι των Εξαρχείων αλλά και της ευρύτερης περιοχής μετατράπηκαν κυριολεκτικά σε πεδία μάχης μεταξύ των εξεγερμένων και των δυνάμεων καταστολής, στοιχείο το οποίο από μόνο είναι απαγορευτικό για την κίνηση των οχημάτων. Η εικόνα αυτή έγινε καθημερινότητα για μεγάλο χρονικό διάστημα, με τα γεγονότα να επεκτείνονται σε πολλές περιοχές αλλά και σε άλλες πόλεις (αργότερα, ακόμη και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις). Οι κινήσεις στο δρόμο γίνονται πιο πολύπλοκες και ακαθόριστες, καθώς και πιο ελεύθερες, χωρίς να έχουν υποχρεωτική κατεύθυνση. Δεδομένου του γεγονότος ότι, κατά μία έννοια, ο χώρος σχηματίζεται και μέσω της κίνησης, η αλλαγή της καθιερωμένης ταχύτητας προσπέλασης και διέλευσης από τους χώρους της πόλης μεταβάλλει τη σχέση χώρου-χρόνου. Η μορφή λοιπόν παρουσιάζεται ως δυνάμει κίνηση, ενώ η κίνηση παρουσιάζεται ως δυνάμει μορφή (Πεπονής 1997: 170). Σχηματίζονται νέα, νοητά ή και φυσικά, πλέγματα χώρων και κινήσεων μέσα στην πόλη. Ο χάρτης της πόλης, κατά κάποιον τρόπο, επανασχεδιάζεται αποτυπώνοντας τις νέες αυτές κινηματικές διαδρομές, με τις διαδηλώσεις να αποτελούν τις γραμμές που τις υλοποιούν, τα νέα τοπόσημα που ορίζονται από το κίνημα αλλά και τις καινούργιες χρήσεις που αποδίδονται στον, δημόσιο κυρίως, χώρο. β) Όρια-Σχήματα Κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Δεκέμβρη, τα σχεδιασμένα-καθιερωμένα όρια των δρόμων εντός του ιδιαίτερα σφιχτού αστικού ιστού όπου λαμβάνουν χώρα κινηματικά γεγονότα γίνονται ασαφή, οι διαφορές ύψους μεταξύ των επιπέδων ουσιαστικά εξαλείφονται και αναδιαμορφώνονται. Η αναίρεση των υπαρκτών ορίων του δρόμου και ο επαναπροσδιορισμός τους βρίσκεται σε άμεση συνάφεια με τη γενικότερη διάχυση των ανθρώπων και των πράξεων στο χώρο. Κατά τη διάρκεια των διάφορων αυθόρμητων εκδηλώσεων του κινήματος, σχηματίζονται νησίδες στην πόλη, τα όρια των οποίων δεν προκύπτουν από πολεοδομικές ανάγκες αστικής οργάνωσης, αλλά από την ανάγκη ύπαρξης ενός χώρου «οχυρωμένου» έναντι των κατασταλτικών δυνάμεων. Αντίστοιχα, αναδιαμόρφωση των θεσμοποιημένων ορίων παρατηρείται και κατά την διεξαγωγή περισσότερο συντονισμένων κινηματικών δράσεων (διαδηλώσεις, συναυλίες, κ.ά.). Οι διαδηλωτές, ορισμένες φορές, δημιουργούν τα δικά τους όρια, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις ανθρώπινες αλυσίδες περιμετρικά των διαδηλώσεων, μέθοδο που, εξαιτίας και του ξεκάθαρα ανθρωπογενούς χαρα-

7 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page 19 Συλλογικές πρακτικές και δημόσιος χώρος 19 κτήρα της, έρχεται σε πλήρη αντιδιαστολή με τις καθιερωμένες μεθόδους σχηματισμού ορίων. Η κατάληψη των δρόμων για ώρες από τους εξεγερμένους, εκτός από νέες συνθήκες ύπαρξης στους χώρους αυτούς, δημιουργεί και νέες ανάγκες. Η καθιερωμένη χρήση στοιχείων του αστικού εξοπλισμού αμφισβητείται και επαναπροσδιορίζεται για να ανταποκριθεί στα νέα ζητούμενα των κινηματικών υποκειμένων (π.χ. χρήση απορριμματικών κάδων ως οδοφραγμάτων). γ) Πολιτικοί-ιδεολογικοί-συμβολικοί επαναπροσδιορισμοί Τα γεγονότα της εξέγερσης του Δεκέμβρη, πέρα από τους λειτουργικούς και μορφολογικούς χωρικούς μετασχηματισμούς του δρόμου, σήμαναν και, σε έναν βαθμό, τον επαναπροσδιορισμό της χωρικής αυτής δομής σε πολιτικό, ιδεολογικό αλλά και συμβολικό επίπεδο. Ο προσωρινός έλεγχος πάνω στο δρόμο περνά στα χέρια των κινηματικών υποκειμένων, αμφισβητώντας έμπρακτα, έτσι, τα υποκείμενα εκείνα που ορίζουν τις κυρίαρχες λειτουργίες αλλά, σε έναν βαθμό, και τις διαδικασίες μέσω των οποίων αυτές ορίζονται. Οι παρεμβάσεις στα στοιχεία εκείνα που συνθέτουν την εικόνα και το χαρακτήρα του δρόμου ως δημόσιου χώρου κινούνται στην κατεύθυνση αποσυμβολοποίησης των στοιχείων αυτών και πρόσκαιρης αναίρεσης της κυρίαρχης λειτουργίας για την οποία προορίζονται. Η μαζική και εκτεταμένη καταστροφή συμβόλων του κράτους και της κυριαρχίας/ηγεμονίας της αστικής τάξης, καθώς και συμβόλων του αστικού πολιτισμού και του έθνους αποτελούν βασική συλλογική πρακτική και ιδιαιτερότητα της εξέγερσης του Δεκέμβρη (αποκορύφωμα των δράσεων αυτών αποτελεί η πυρπόληση του χριστουγεννιάτικου δέντρου στο Σύνταγμα). Π.χ., η βιτρίνα που εκθέτει προϊόντα, σύμβολο της καπιταλιστικής εμπορευματικής κυκλοφορίας, γίνεται βιτρίνα που εκθέτει μηνύματα. Τα μνημεία, η καθαρή εμφάνιση των οποίων, ως κομμάτι της δημόσιας εικόνας που υποστηρίζει σε συμβολικό επίπεδο την αίγλη του κράτους, επιβάλλεται, «λερώνονται» με μπογιές και σπρέι κι έτσι γίνονται φορείς μηνυμάτων και ανατροπής. Ακόμα πιο σαφώς, οι παρεμβάσεις σε αγάλματα λειτουργούν απομυθοποιητικά των συμβόλων της ευημερίας του αστικού πολιτισμού και της εθνικής ενότητας. Κατά τη διεξαγωγή περισσότερο ομαδικών και συντεταγμένων μορφών αγώνα, όπως οι διαδηλώσεις, ο δρόμος, κατά κάποιον τρόπο, σχηματίζεται μέσω του πλήθους των ανθρώπων που τον οικειοποιείται. Δεν θα ήταν ακραίο να πούμε ότι, σε τέτοιες περιπτώσεις, το μετρικό σύστημα των δρόμων αλλάζει. Υπολογίζουμε το μέγεθος ενός δρόμου ή συγκρίνουμε δυο δρόμους μεταξύ

8 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page Χριστίνα Πάλλιου, Ερωφίλη Παπασταύρου τους με βάση τον αριθμό των ανθρώπων που χωρούν και όχι μετρώντας το πλάτος ή το μήκος τους σε μέτρα. Η ενοποίηση των κινηματικών υποκειμένων πίσω από κοινά αιτήματα και η συμπόρευσή τους στο δρόμο τους καθιστά και πιο επικίνδυνους για την κυβέρνηση και το κράτος συνολικά. Γι αυτό, όταν οι πορείες φτάνουν μπροστά από κτίρια του κρατικού μηχανισμού, οι εξεγερμένοι έρχονται αντιμέτωποι με τις παρατεταγμένες δυνάμεις καταστολής που τα φυλάνε. Εκείνη την ώρα, τα ΜΑΤ (σε συνδυασμό με τις κλούβες) μετατρέπονται από μονάδες ή ομάδες διάχυτης επιτήρησης σε ανάχωμα που απαγορεύει τη διέλευση και είσοδο των εξεγερμένων στα κτίρια, φτιάχνοντας τα δικά τους, ανθρώπινα κυρίως, «οδοφράγματα». Το κίνημα εξαναγκάζει, κατά κάποιον τρόπο, το κράτος να αμυνθεί, γιατί το δεύτερο δεν ελέγχει τα πάντα όπως σε περιόδους κανονικότητας. Θεσμικά κτίρια Διαβάζοντας τους χωρικούς μετασχηματισμούς στον δημόσιο χώρο κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Δεκέμβρη, δεν θα μπορούσαμε να μην αναφερθούμε στις αλλαγές που υπέστησαν τα θεσμικά κτίρια ως οργανικό κομμάτι οργάνωσής του. Τα κτίρια αυτά συνιστούν σημαντικούς αστικούς συντελεστές, αφού, από τη μια πλευρά, αποτελούν συχνά κομμάτι της ιστορικής συνέχειας και του πολιτισμού μιας πόλης, και, από την άλλη, λειτουργούν ως σύμβολα της κυριαρχίας της άρχουσας τάξης και της εθνικής ευημερίας. Αλλά, ακόμα πιο απλά, συνιστούν τοπόσημα, σημεία-κλειδιά κατά την κίνηση και τον προσανατολισμό των χρηστών μιας πόλης. Πολλά από τα θεσμικά κτίρια παραμένουν τοπόσημα και κατά τη διάρκεια της εξέγερσης, αλλά με διαφορετικό συμβολισμό και λειτουργία σε σύγκριση με περιόδους «ομαλότητας». Η «άλωση» τέτοιων κτιρίων (π.χ. δημαρχείο Αγρινίου), κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Δεκέμβρη, τα οποία, υπό συνθήκες κανονικότητας, εμφανίζονται ως κατά πολύ ευνοϊκότερα πεδία για την αστική τάξη, αποτέλεσε πρακτική απόδειξη αυτής ακριβώς της αντιφατικότητας του δημόσιου χώρου και ανέδειξε διάφορα θεσμικά κτίρια σε πεδία εκδίπλωσης κινηματικών γεγονότων. Μπορούμε να πούμε με κάποια σιγουριά ότι ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης δεν είναι εργαλείο απελευθέρωσης, πρέπει όμως να παίρνουμε πάντα υπόψη μας κι αυτό δεν είναι γενικά αναγνωρισμένο ότι, εκτός από τα βασανιστήρια και τις εκτελέσεις που αποκλείουν κάθε αντίσταση, πάντα υπάρχουν δυνατότητες για αντίσταση, ανυπακοή και αντιπολιτευτικές ομαδοποιήσεις, ανεξάρτητα

9 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page 21 Συλλογικές πρακτικές και δημόσιος χώρος 21 από το πόσο τρομακτικό μπορεί να ναι ένα δεδομένο σύστημα (Φουκώ 1987: 57). Ο δημόσιος χώρος συνιστά το πεδίο αποτύπωσης των κυρίαρχων κοινωνικών πρακτικών αλλά, ταυτόχρονα, αποτελεί το χώρο που διεκδικεί να ανακαταλάβει το κίνημα για να εκφραστεί και να δράσει. Οι καταλήψεις ποικίλων θεσμικών κτιρίων αποτέλεσαν μία από τις βασικότερες κινηματικές πρακτικές της εξέγερσης του Δεκέμβρη και έρχονται, βέβαια, σε συνέχεια προηγούμενων καταλήψεων, οι οποίες εμφανίζονται ως κυρίαρχο μέσο πάλης σε πολλά μεγάλα κινηματικά γεγονότα των τελευταίων χρόνων (βλ. φοιτητικό κίνημα). Το στοιχείο, όμως, που σε μεγάλο βαθμό διαφοροποιεί τον Δεκέμβρη από τα πρόσφατα κινήματα είναι το γεγονός ότι οι καταλήψεις αυτές δεν περιορίζονται σε κτίρια σχολείων και σχολών, αλλά επεκτείνονται σε διοικητικά κτίρια (π.χ. δημαρχεία), κτίρια πολιτισμού (π.χ. Λυρική Σκηνή), κ.ά., ενώ, επιπροσθέτως, η συμμετοχή στις αποφάσεις και στη στήριξη των καταλήψεων είναι περισσότερο διευρυμένη (πέρα από φοιτητές και μαθητές, αλλά και γενικότερα νεολαία, στις καταλήψεις συμμετέχουν εργατικά σωματεία, καθηγητές, κ.ά.). Οι καταλήψεις τέτοιων κτιρίων, πολλές από τις οποίες συνεχίζονται και μετά το πέρας της εξέγερσης, και η μετατροπή τους σε ανοιχτούς κοινωνικούς χώρους (π.χ. κατάληψη Γαλαξία στην κεντρική πλατεία της Ν. Σμύρνης, που παλιότερα λειτουργούσε ως δημοτικό αναψυκτήριο) για τους κατοίκους της εκάστοτε γειτονιάς, και όχι μόνο, είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία διαφόρων κέντρων αγώνα συμπληρωματικών προς τα κεντρικά, που ήταν η Νομική, το Πολυτεχνείο και η ΑΣΟΕΕ. Σε άμεση συνέχεια και συνάρτηση με τη δυναμική και τη μαζικότητα του Δεκέμβρη, καθώς και με τη διεύρυνση της κατάληψης ως κινηματικής πρακτικής, βρίσκονται και οι καταλήψεις δημόσιων υπαίθριων χώρων που ακολουθούν (π.χ. πάρκο Κύπρου και Πατησίων, πάρκο Ζ. Πηγής-Ναυαρίνου-Χ. Τρικούπη). Τα κινηματικά υποκείμενα, καταλαμβάνοντας ορισμένα θεσμικά κτίρια και βάζοντας, έστω προσωρινά, τους δικούς τους όρους σε αυτά, αποκτούν ένα σημαντικό όπλο για τον αγώνα τους, αφού τα συγκεκριμένα κτίρια δεν χρησιμεύουν απλώς ως ένα κέντρο εξόρμησης και οργάνωσης των δράσεών τους, αλλά, επιπλέον, παρεμποδίζουν την ομαλή λειτουργία ορισμένων πτυχών του κρατικού μηχανισμού. Το κίνημα αμφισβητεί, με λιγότερο ή περισσότερο συνειδητό τρόπο, τις καθιερωμένες κοινόχρηστες λειτουργίες και τις άμεσες ή έμμεσες οδηγίες που μεταφέρει η οργάνωση των συγκεκριμένων χώρων. Π.χ., στα κατειλημμένα θεσμικά κτίρια, η άλλοτε υπό όρους είσοδος σε αυτά αντικαθίσταται από το δικαίωμα της ελεύθερης πρόσβασης (αν και η ελευθερία εισόδου δεν ήταν σε όλες τις καταλήψεις το ίδιο αυτονόητη). Υπονομεύεται έτσι η υπο-

10 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page Δημήτρης Αθανασάκης χρέωση του χρήστη να συμμορφωθεί με το αντίστοιχο πρωτόκολλο χρήσης ενώ, παράλληλα, αμφισβητούνται και τα υποκείμενα που ορίζουν αυτά τα πρωτόκολλα χρήσης (Σταυρίδης 2005: 148). Σε αντίθεση με την κυρίαρχη κριτική και προπαγάνδα, τα θεσμικά κτίρια κατά τη διάρκεια της κατάληψής τους δεν νεκρώνονται αλλά, αντίθετα, αναδιαμορφώνονται και επαναλειτουργούν, μάλιστα με πιο ζωντανό τρόπο και αποτελώντας πεδίο ανάπτυξης διαφορετικών σχέσεων επικοινωνίας και κοινωνικοποίησης. Οι εξεγερμένοι ανατρέπουν τη λειτουργία που επιτελούσαν μέχρι πριν από την κατάληψή τους και εγκαθιστούν λειτουργίες που είναι απαραίτητες για το κίνημα, μεταμορφώνοντας το εσωτερικό τους ούτως ώστε να ανταποκρίνεται στις νέες λειτουργικές ανάγκες. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό παράδειγμα αποτελεί η μετατροπή της κεντρικής αίθουσας παραστάσεων της Εθνικής Λυρικής Σκηνής σε συνελευσιακό χώρο. Ένα βασικό χαρακτηριστικό της πλειονότητας των θεσμικών κτιρίων, το οποίο αναιρείται ή καλύτερα τείνει να αναιρεθεί, κυρίως σε συμβολικό επίπεδο, στα κατειλημμένα κτίρια τέτοιου τύπου κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Δεκέμβρη, είναι η πολυδιάσπαση του εσωτερικού τους σε μικρές αίθουσες, χωρική οργάνωση που υπαγορεύεται από τον πολυλειτουργικό χαρακτήρα τους και την αναγκαιότητα αυστηρού διαχωρισμού των λειτουργιών που φιλοξενούν, αλλά και από τον κατακόρυφο καταμερισμό των δικαιωμάτων και της διοίκησής τους. Επιδιώκοντας να εντοπίσουμε και να διαβάσουμε πιο συγκεκριμένα τους λειτουργικούς, χωρικούς, ιδεολογικούς και συμβολικούς επαναπροσδιορισμούς στο επίπεδο των δημόσιων κτιρίων κατά την κοινωνική έκρηξη του Δεκέμβρη, θα ήταν χρήσιμη μια ταξινόμηση των κτιρίων αυτών με βάση την κοινωνική τους λειτουργία στη σημερινή πραγματικότητα. Σε μια τέτοια ταξινόμηση, ο χαρακτηρισμός ενός κτιρίου ως διοικητικού, εκπαιδευτικού, πολιτιστικού κλπ. περιγράφει την κοινωνική και όχι την τεχνική του λειτουργία, δηλαδή τη λειτουργία εκείνη η οποία ορίζεται από τον κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας με την ευρεία έννοια και περιλαμβάνει εκτός από την παραγωγική και την αναπαραγωγική διαδικασία. Η κατηγοριοποίηση των κτιρίων με βάση το προηγούμενο σκεπτικό είναι οχυρωμένη απέναντι στο χαρακτηρισμό της ως απλοϊκού φονξιοναλισμού, σύμφωνα και με τον προβληματισμό του Rossi για την ταξινόμηση των αστικών συντελεστών. Ο Rossi κατηγορεί τους φονξιοναλιστές ότι στις ταξινομήσεις κτιρίων (αλλά και γενικότερα των αστικών συντελεστών) ταυτίζουν τη δομή με την συγκεκριμένη λειτουργία που εμφανίζουν σε μια δεδομένη στιγμή αντιμετωπίζοντας τη διαμόρφωση της πόλης σαν ένα στατικό φαινόμενο. Αντίθετα, εκείνος υποστηρίζει ότι, στο πέρασμα του χρόνου, οι λειτουργίες μιας πόλης δεν

11 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page 23 Συλλογικές πρακτικές και δημόσιος χώρος 23 είναι παρά κάποιες στιγμές της δομής της μέσα στην ιστορική της συνέχεια, η οποία επιτυγχάνεται μέσω των μεταμορφώσεών της (Rossi 1991: 58). Ασφαλώς, το κάθε κτίριο δεν μπορεί να ιδωθεί αποχωρισμένο από την ιστορική του πορεία, η οποία προβάλλεται στη συλλογική μνήμη. Παρ όλ αυτά, το αποφασιστικό χαρακτηριστικό των κτιρίων στην προκειμένη περίπτωση είναι η κοινωνική λειτουργία που επιτελούν στη σημερινή πραγματικότητα. α) Κτίρια διοίκησης/διακυβέρνησης Μέσω των καταλήψεων διοικητικών κτιρίων, με την ιδιότητά τους ως κέντρων συσσώρευσης ισχύος, αλλά και της φυσικής και ιδεολογικής στοχοποίησης των λειτουργικών και συμβολικών κέντρων διακυβέρνησης (π.χ. Βουλή) με άλλα μέσα πάλης πέραν των καταλήψεων, το κίνημα του Δεκέμβρη απονομιμοποίησε, σε συμβολικό επίπεδο, τον κρατικό μηχανισμό και τους κυβερνώντες. Το μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη, το συμβολικό επίκεντρο του έθνους και της εθνικής ενότητας και, άρα, της διασφάλισης της ταξικής κυριαρχίας, χάνει την καθολική αποδοχή που εμφανίζει σε περιόδους κανονικότητας και από επιθετικό σύμβολο μετατρέπεται σε τελευταία γραμμή άμυνας. Το κράτος, σε τέτοιες περιόδους, αλλά και στην προσπάθειά του να περισώσει την αξιοπρέπειά του και τη συμβολική ισχύ της νομιμότητας, βάζει την αστυνομία να υπερασπίζεται τα κουβούκλια και τους τσολιάδες. Μεταξύ των διοικητικών κτιρίων μπορούν να συμπεριληφθούν και τα αστυνομικά Τμήματα, αφού οι αστυνομικές δυνάμεις είναι υπεύθυνες για την ομαλή, σύμφωνα με την αστική τάξη, εξέλιξη της κοινωνικής ζωής, τα οποία από κέντρα διασφάλισης της αστικής νομιμότητας και κοινωνικής νηνεμίας γίνονται στόχοι απόδοσης κινηματικής δικαιοσύνης. Οι επιθέσεις σε αστυνομικά Τμήματα ως κινηματική πρακτική κατακρημνίζουν στη συλλογική συνείδηση το ιδεολόγημα της ασφάλειας και φαντάζουν η «δίκαιη» απάντηση των εξεγερμένων στο τραγικό γεγονός. Μια ιδιάζουσα περίπτωση διοικητικού κτιρίου αποτελούν τα κεντρικά γραφεία του ΗΣΑΠ στην Αθηνάς, η κατάληψη των οποίων στις έρχεται ως απάντηση του κινήματος στην εργοδοτική απόπειρα δολοφονίας της καθαρίστριας Κωνσταντίνας Κούνεβα. Τα αιτήματα των εξεγερμένων ενάντια συνολικά στην αντεργατική πολιτική της κυβέρνησης, καθώς και το γεγονός ότι η κατάληψη του ΗΣΑΠ τροφοδοτείται και ανατροφοδοτεί τα κινηματικά γεγονότα του Δεκέμβρη συνιστούν επιπλέον στοιχεία, πέραν της χρονικής ταύτισης, τα οποία συνδέουν την κατάληψη αυτή με την κοινωνική έκρηξη.

12 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page Χριστίνα Πάλλιου, Ερωφίλη Παπασταύρου β) Κτίρια πολιτισμού Οι καταλήψεις κτιρίων πολιτισμού, με κορυφαία αυτή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, και οι παρεμβάσεις σε θέατρα εν ώρα παραστάσεων από τη μια πλευρά αποτελούν απλώς μέσα πίεσης για την επίτευξη των αιτημάτων των εξεγερμένων και τρόπους παρέμβασης στην κοινωνία ή αυθόρμητες κινήσεις αντίδρασης. Από την άλλη, μέσω τέτοιων κινηματικών πρακτικών γίνεται, συνειδητά ή ασυνείδητα, κριτική στα κυρίαρχα πολιτισμικά πρότυπα, ενώ, ταυτόχρονα, τίθεται το ζήτημα της αναδημιουργίας του πολιτισμού σε μια νέα βάση και προβάλλονται εναλλακτικές πολιτισμικές πρακτικές. Το κίνημα οικειοποιούμενο χώρους τέχνης αναιρεί την υποχρέωση της πληρωμής για την παρακολούθηση της συντριπτικής πλειονότητας των πολιτιστικών δρωμένων και θέτει ως, οραματικό κατά βάση, στόχο τη δυνατότητα όχι απλώς της ελεύθερης πρόσβασης στα προϊόντα/παράγωγα του πολιτισμού αλλά και της παραγωγής τους. γ) Κτίρια εκπαίδευσης Το γεγονός ότι η νεολαία είχε τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην κοινωνική έκρηξη του Δεκέμβρη εξηγεί μερικώς γιατί τα κτίρια της εκπαίδευσης αποτέλεσαν έναν από τους πρώτους στόχους του κινήματος. Το ειδικό χαρακτηριστικό του ασύλου ανώτατων σχολών όπως η Νομική, το Πολυτεχνείο και η ΑΣΟΕΕ (αλλά και άλλες μικρότερες, όπως τα ΕΜΜΕ και η Ιατρική), το οποίο τις καθιστά έναν χώρο φαινομενικά εκτός νομιμότητας αφού δεν επιτρέπεται η άμεση παρέμβαση της αστυνομίας (παρά μόνο σε περίπτωση κακουργηματικής πράξης), σε συνδυασμό με την κεντρική τοποθεσία τους έπαιξαν αποφασιστικό ρόλο στην ανάδειξή τους ως κέντρων αγώνα, όχι μόνο στην εξέγερση του Δεκέμβρη αλλά και σε πολλά προηγούμενα κινήματα. Από το πρώτο κιόλας βράδυ καταλαμβάνονται και οι τρεις σχολές στην προσπάθεια των εξεγερμένων να δώσουν, με τον δικό τους τρόπο, μια πρώτη απάντηση στην κρατική δολοφονία. Κουβαλώντας μνήμες και συμβολισμούς από προηγούμενα κινήματα, τα κτίρια αυτά μετατρέπονται σε πυρήνες κινηματικών αποφάσεων και δράσεων, με τα υποκείμενα που τα καταλαμβάνουν να εγκαθιστούν σε αυτά νέες λειτουργίες. Οι εξεγερμένοι προβάλλουν ένα διαφορετικό μοντέλο διαχείρισης του χώρου από τη συμβατική διοίκηση της σχολής και αναπτύσσουν διαφορετικούς δεσμούς επικοινωνίας και συνεργασίας. Με αντίστοιχο τρόπο λειτούργησαν και οι καταλήψεις των σχολείων, οι οποίες ήταν πολυάριθμες και μαζικές, αφού οι μαθητές αποτέλεσαν το βασικό κομμάτι αυτών που συμμετείχαν στην εξέγερση του Δεκέμβρη. Οι μαθητές καταλαμβάνοντας τα σχολεία τους παίρνουν τον έλεγχό τους στα χέρια τους. Τα

13 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page 25 Συλλογικές πρακτικές και δημόσιος χώρος 25 γραφεία των καθηγητών, οι αίθουσες διδασκαλίας, τα εργαστήρια, η αυλή όπου έκαναν προσευχή κ.ά. γίνονται χώροι ύπνου, διεξαγωγής συνελεύσεων και εκδηλώσεων, χώροι απλώς εκτόνωσης. Το σχολείο μετατρέπεται σε πυρήνα αντίστασης, καθώς μέσω της κατάληψης και οικειοποίησής του αναδεικνύονται οι πραγματικές ή δυνητικές αντιθέσεις των υποκειμένων-χρηστών του σχολείου, οι οποίες, σε συνθήκες κανονικότητας, αποκρύπτονται ή και εκτρέπονται. Ο μηχανισμός του σχολείου τείνει να ομογενοποιήσει το σύνολο των υποκειμένων που τον υφίστανται μέσω της τυποποίησης και των προτύπων συμπεριφορών (Φιλντ και Μπρομ 2007: 72). Οι καταληψίες αποτινάσσουν, σε συμβολικό επίπεδο, την ιδιότητα του μαθητή και τα χαρακτηριστικά που υπαγορεύει, ιδιότητα η οποία προκύπτει από το πρωτόκολλο χρήσης του σχολείου με το οποίο οφείλουν να συμμορφώνονται οι χρήστες. Τέλος, είναι σημαντικό να αναφερθούμε σε μια ιδιότυπη μορφή θεσμικού κτιρίου το οποίο μετατρέπεται σε κέντρο αγώνα για λίγες μέρες του Δεκέμβρη. Πιο συγκεκριμένα, οι εξεγερμένοι, και κυρίως εργαζόμενοι, καταλαμβάνουν το κτίριο της ΓΣΕΕ μεταμορφώνοντάς το σε ανοιχτό χώρο όπου λαμβάνουν χώρα εκδηλώσεις, συνελεύσεις κ.ά. σε σχέση με το εργατικό κίνημα και την οργάνωσή του, τις διεκδικήσεις και τα μέσα πάλης του. Οι εργαζόμενοι παίρνουν το κτίριο της ΓΣΕΕ στα χέρια τους και προβάλλουν έναν διαφορετικό συνελευσιακό τρόπο διαχείρισης αυτού. Συμπεράσματα Η ανάγνωση των γεγονότων του Δεκέμβρη, εστιασμένη στους χωρικούς μετασχηματισμούς, μας οδήγησε στην εξαγωγή ορισμένων συμπερασμάτων όσον αφορά τη σχέση των συλλογικών πρακτικών με τον δημόσιο χώρο εν γένει, αλλά και, πιο συγκεκριμένα, στην περίπτωση της συγκεκριμένης εξέγερσης. Αν και το ζήτημα του δημόσιου χώρου δεν αποτέλεσε, τουλάχιστον με ξεκάθαρο τρόπο, αίτημα του κινήματος του Δεκέμβρη, ο ρόλος του ως του κατεξοχήν πεδίου ώσμωσης των χρηστών μιας πόλης, αλλά και της κοινωνικής πρακτικής, τον αναδεικνύει σε βασικό υποδοχέα των κινηματικών πρακτικών. Τα κινηματικά υποκείμενα αναζητούν νέους χώρους επικοινωνίας και δράσης, αφού τα συμβατικά χαρακτηριστικά του δημόσιου χώρου είτε δεν επαρκούν για τις ανάγκες τους είτε, κυρίως, έρχονται αντιμέτωπα με αυτές.

14 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page Χριστίνα Πάλλιου, Ερωφίλη Παπασταύρου Η διεκδίκηση της διεύρυνσης του δημόσιου χώρου αποτελεί κεντρικό αίτημα ενός πλήθους κινημάτων που αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια. Η διάσωση των ελάχιστων εναπομεινάντων ελεύθερων χώρων και η απόδοσή τους σε όλους τους χρήστες μιας πόλης, καθώς και η αναζήτηση περισσότερων έχουν γίνει πρωτεύον μέλημα για ένα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού των μεγαλουπόλεων. Οι ελεύθεροι χώροι δεν είναι πολυτέλεια αλλά ζήτημα επιβίωσης. Αν και το ξέσπασμα του Δεκέμβρη δεν έθεσε αυτό το ζήτημα άμεσα, σχετίζεται με αυτούς τους κοινωνικούς αγώνες, όχι μόνο στο βαθμό που η δυναμική τους υπήρξε υπόστρωμα της εξέγερσης, αλλά και στο μέτρο που η εξέγερση τροφοδότησε τους αγώνες που ακολούθησαν. Αυτό, ωστόσο, αποτελεί ίσως την πιο επιφανειακή σύνδεση του Δεκέμβρη με τη διεκδίκηση του δημόσιου χώρου. Οι εξεγερμένοι διεκδικούν την, κατά κάποιο τρόπο, ανακατάληψη τμημάτων του δημόσιου χώρου, ο οποίος συρρικνώνεται ολοένα και περισσότερο, όχι μόνο σε απόλυτα μεγέθη αλλά κυρίως ως πεδίο κοινωνικής δραστηριότητας. Κατά την εξέγερση του Δεκέμβρη, λοιπόν, η διεκδίκηση του δημόσιου χώρου δεν ταυτίζεται απλώς με την ποσοτική του διεύρυνση. Τα κινηματικά υποκείμενα προχωρούν, συνειδητά ή μη, στον ποιοτικό επαναπροσδιορισμό του ήδη υπάρχοντος χώρου που χαρακτηρίζεται δημόσιος. Η αμφισβήτηση των κυρίαρχων κοινωνικών λειτουργιών και κανόνων συμπεριφοράς που αυτές υπαγορεύουν συνδυάζεται με την προσπάθεια των εξεγερμένων να αναδιοργανώσουν τον δημόσιο χώρο με βάση τις δικές τους ανάγκες. Οι εξεγερμένοι αποκτούν την υπεροχή στον δημόσιο χώρο έναντι των αντιπάλων τους (δηλαδή την αστυνομία και τον κρατικό μηχανισμό ή, σε τελική ανάλυση, την αστική τάξη) και εγκαθιστούν νέες, συλλογικές πρακτικές σε αυτόν, προσπαθώντας, ταυτόχρονα, να τον απογυμνώσουν από την ιδιότητά του να αποδίδει στους χρήστες συγκεκριμένες ταυτότητες. Η συνάντηση και συνύπαρξη πολλαπλών και διαφορετικών υποκειμένων στο κινηματικό πεδίο έρχεται να υπονομεύσει, έστω προσωρινά, την τυποποίηση των χρηστών του δημόσιου χώρου της πόλης, αναιρώντας, ταυτόχρονα, την αναγκαιότητα συμμόρφωσης σε συγκεκριμένα πρότυπα συμπεριφοράς και χρήσης. Η ταυτόχρονη αμφισβήτηση, τουλάχιστον σε συμβολικό επίπεδο, των οικονομικών και κοινωνικών σχέσεων, καθώς και των σχέσεων εξουσίας, που αλληλεπιδρούν με την παραγωγή και την οργάνωση του δημόσιου χώρου, είναι σχεδόν αναπόφευκτη και άρρηκτα συνδεδεμένη με τις νέες, έστω πρόσκαιρες, σχέσεις επικοινωνίας και συντροφικότητας που αναπτύσσονται. Δεν θα ήταν υπερβολικό να πούμε ότι ακόμη και η ίδια η δολοφονία του 16χρονου μαθητή αποτελεί, κατά κάποιον τρόπο, και ζήτημα χωρικής τάξης. Οι

15 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page 27 Συλλογικές πρακτικές και δημόσιος χώρος 27 προσπάθειες των εκάστοτε κυβερνήσεων, αλλά και των δυνάμεων καταστολής (οι οποίες δεν αποτελούν απλώς τυφλά κατασταλτικά όργανα του κρατικού μηχανισμού, αλλά η συμπεριφορά τους έχει ένα βαθμό αυτονομίας) να επιβληθούν στο «άβατο» των Εξαρχείων δεν αποτελούν φαινόμενο των τελευταίων χρόνων. Ήδη από τη Μεταπολίτευση, τα Εξάρχεια συνιστούν πυρήνα έντονων πολιτικών διεργασιών και αμφισβήτησης των κυρίαρχων προτύπων. Ο Αλέξης Γρηγορόπουλος το βράδυ της δολοφονίας του διεκδικούσε την ύπαρξή του σε έναν δημόσιο χώρο, παρεκκλίνοντας ίσως από τα συμβατικά πρότυπα χρήσης του, πράγμα που δεν ήταν ανεκτό. Η δολοφονία του 16χρονου αποτελεί μια κορύφωση της διαμάχης αυτής, ίσως την πιο ακραία, αλλά όχι τη μόνη. Πέρα, όμως, από τη διεκδίκηση για περισσότερο ή έναν άλλο δημόσιο χώρο, στην εξέγερση του Δεκέμβρη αναδεικνύεται και το ζήτημα της κεντρικότητας. Αν και, σε σύγκριση με προηγούμενα κινήματα, κατά την εξέγερση παρατηρείται διασπορά των δράσεων στις διάφορες γειτονιές της Αθήνας, αλλά και σε πλήθος άλλων πόλεων, η έννοια της κεντρικότητας αποκτά εδώ μια διαφορετική σημασία, όχι από τη σκοπιά της μη αποκέντρωσης, αλλά από αυτή της διεκδίκησης του κέντρου της πόλης από τα χαμηλά κοινωνικά στρώματα. Η απελευθέρωση της υποβόσκουσας έντασης και η έκταση της κοινωνικής αναταραχής δεν ευνόησε μόνο την έκρηξη των πιο καταπιεσμένων κομματιών (π.χ. μετανάστες, εργάτες) στις περιοχές όπου διαμένουν, όπως ήταν, για παράδειγμα, οι συγκρούσεις των Ρομά με τους αστυνομικούς στο Ζεφύρι. Η μαζική εμπλοκή των μεταναστών στα γεγονότα στο κέντρο της Αθήνας, αλλά και το παράδειγμα των οπαδών του Αιγάλεω που κατευθύνθηκαν ομαδικά προς το κέντρο της Αθήνας καταδεικνύουν την τάση ανακατάληψης του κέντρου από τους ανθρώπους που βρίσκονται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο στο περιθώριο. Αν και το κέντρο της πόλης αποτελεί το πεδίο συνάντησης και αλληλεπίδρασης του συνόλου της κοινωνίας (ή ακριβώς γι αυτό), η ουσιαστική ύπαρξη σε αυτό των κοινωνικών ομάδων που αποκλίνουν από τις προβλεπόμενες ταυτότητες και τα αντίστοιχα πρότυπα συμπεριφοράς αποκλείεται. Ημεδαποί και αλλοδαποί, άνθρωποι από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα επιτίθενται στα σύμβολα της αστικής τάξης, αλλά και, συγκεκριμένα, στις κατεξοχήν ευνοϊκές γι αυτήν περιοχές, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα το Κολωνάκι, διεκδικώντας για τον εαυτό τους το πιο επιφανές τμήμα του δημόσιου χώρου. Στο επίπεδο των εντοπισμένων χωρικών μετασχηματισμών που σημειώθηκαν στην εξέγερση του Δεκέμβρη μπορούμε συμπερασματικά να επισημάνουμε τη γενικότερη τάση για ενοποίηση του χώρου, είτε αυτό αφορά το πολυδιασπασμένο εσωτερικό των θεσμικών κτιρίων είτε τον εξίσου κατατμημένο ελεύθερο δημό-

16 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page Χριστίνα Πάλλιου, Ερωφίλη Παπασταύρου σιο χώρο. Σε αντιδιαστολή με την πρόθεση της κυρίαρχης τάξης και των εκπροσώπων της στη διακυβέρνηση, οι συλλογικές πρακτικές ευνοούν τον επαναπροσδιορισμό της γεωγραφίας των τμημάτων του δημόσιου χώρου της πόλης στην κατεύθυνση της άρσης των περιορισμών και του κομματιάσματος του δημόσιου χώρου. Ο κατακερματισμός δυσχεραίνει την αλληλεπίδραση των διαφόρων κοινωνικών τάξεων και ομάδων και, παράλληλα, υπονομεύει την ώσμωση των διαφόρων εμπειριών και ταυτοτήτων των χρηστών της πόλης. Τα κινηματικά υποκείμενα, όμως, μέσω της κατάληψης και οικειοποίησης θεσμικών κτιρίων, καθώς και δρόμων και πλατειών, σε συνδυασμό με τα οργανωμένα κινηματικά γεγονότα, όπως οι διαδηλώσεις, δημιουργούν νέα πλέγματα κινήσεων τα οποία συνενώνουν τα θραύσματα του δημόσιου χώρου οργανώνοντας την κοινή παρουσία στο πεδίο αυτό. Οι κατειλημμένοι δρόμοι ορίζουν μια περιοχή που ενοποιείται μέσω μιας πορείας ή μέσω πιο αυθόρμητων εκδηλώσεων. Η ενοποίηση αυτή του δημόσιου χώρου δεν συνιστά απλώς το προϊόν της εφαρμογής των συλλογικών πρακτικών σε αυτόν, αλλά και το αντικείμενο ανατροφοδότησής τους. Η προσωρινή, λοιπόν, εγκατάσταση συλλογικών πρακτικών δεν θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστη τη μορφή και τις λειτουργίες του δημόσιου χώρου. Θα ήταν, όμως, αφελές να υποστηρίξουμε ότι οι χωρικοί μετασχηματισμοί, αποτέλεσμα ακριβώς της πρόσκαιρης αναστροφής της σχέσης ισχύος, αποτέλεσαν μια μόνιμη μεταμόρφωση του δημόσιου χώρου. Ο δημόσιος χώρος, αλλά και συνολικά η πόλη, αποτελεί χωρική αποκρυστάλλωση της διαλεκτικής αλληλεπίδρασης των κοινωνικών τάξεων και ομάδων, των τρόπων παραγωγής, των μορφών εξουσίας και των αντιλήψεων για το χώρο στην εκάστοτε ιστορική περίοδο. Οι μαζικές κινηματικές διεργασίες μετασχηματίζουν το χώρο κατά τη διάρκεια της διεξαγωγής τους και, σε πολλές περιπτώσεις, ευνοούν τη δημιουργία νησίδων δημόσιου χώρου όπου επικρατούν διαφορετικοί, όσο αυτό είναι δυνατό, κανόνες συμπεριφοράς και ύπαρξης με την παράλληλη αναίρεση της αναγκαιότητας συγκεκριμένης ιδιότητας του χρήστη, αλλά συμβάλλουν και στην ανάπτυξη της δυναμικής για την περαιτέρω διεκδίκηση του δημόσιου χώρου. Παρ όλ αυτά, δεν μπορούμε να πούμε ότι ο Δεκέμβρης μεταμόρφωσε τη μορφή και την κοινωνική λειτουργία του δημόσιου χώρου στο σύνολό του, στο βαθμό που δεν μπορούν να νοηθούν στεγανοί χώροι εκτός ταξικής κυριαρχίας. Εξάλλου, δεν πρέπει να ξεχνάμε και την αντίδραση που επέφερε η εξέγερση του Δεκέμβρη και στο χωρικό επίπεδο, με τον κρατικό μηχανισμό να προχωρεί στον ακόμα πιο ασφυκτικό έλεγχο του χώρου. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η σύσταση της νέας μηχανοκίνητης κατασταλτικής μονάδας άμεσης επέμβασης, της λεγόμενης ομάδας Δ, αλλά και η οχύρωση θεσμικών κτιρίων

17 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page 29 Συλλογικές πρακτικές και δημόσιος χώρος 29 όπως τα ΑΤ σε όλη την Αθήνα. Πέρα από κάποιες καταλήψεις, λοιπόν, το στοιχείο που άφησε ως κεκτημένο ο Δεκέμβρης στο επίπεδο του χώρου είναι η κατάδειξη του γεγονότος ότι η κοινωνική λειτουργία, η δομή και η μορφή του, καθώς και οι σχέσεις που αυτές μεταφέρουν και αναπαράγουν, δεν είναι δεδομένες αλλά συνεχές διακύβευμα της ταξικής πάλης και επίδικο του ταξικού συσχετισμού δύναμης. Ο αγώνας για έναν άλλο δημόσιο χώρο εγγράφεται στη συλλογική μνήμη και, πιθανόν, θα αποτελέσει έμπνευση για επόμενους αγώνες. Σημειώσεις 1 Νεωτερική χαρακτηρίζουμε την πόλη μετά τον Διαφωτισμό (προκαπιταλιστική και καπιταλιστική πόλη). 2 Χρησιμοποιούμε τον όρο «σχέση ισχύος» για να ορίσουμε έναν ευρύτερο της σχέσης φυσικής ή στρατιωτικής δύναμης συσχετισμό, που επεκτείνεται σε οικονομικό, πολιτικό και ιδεολογικό επίπεδο. Η σχέση ισχύος διαφέρει από την εξουσία κατά το ότι η πρώτη είναι συγκυριακή και τοπικά διαφοροποιήσιμη, ενώ η δεύτερη αποτυπώνει τον ιστορικό ταξικό συσχετισμό δύναμης. Είναι φανερό ότι η προσωρινή και κατά τόπους αναστροφή της σχέσης ισχύος τον Δεκέμβρη δεν σήμανε και αναστροφή της εξουσίας. 3 Εξάλλου αυτή η απόλυτη κυριαρχία του κράτους, και σε περιόδους κανονικότητας, είναι τυπική/ συμβολική, αφού οι κρατικοί θεσμοί στην πραγματικότητα ποτέ δεν μπορούν να ελέγξουν απολύτως τα πάντα. 4 Ο όρος «θεσμικά κτίρια» είναι δανεισμένος από τον Μισέλ Φουκώ (1987: 65). Με τον όρο αυτό εννοούμε τα κτίρια τα οποία είτε είναι κοινόχρηστα, είτε αφορούν κοινωνικές παροχές ή, ακόμα, αυτά που αφορούν σχηματισμούς οι οποίοι συνδέονται πιο έμμεσα με το κράτος (π.χ. συνδικάτα). Ο λόγος που επιλέγουμε να δανειστούμε αυτό τον όρο είναι γιατί, στη συγκεκριμένη εργασία, ο διαχωρισμός των κτιρίων σε δημόσια και ιδιωτικά δεν επαρκεί. 5 Παρ όλο που η κατάληψη της Εθνικής Λυρικής Σκηνής άρχισε στις 29 Ιανουαρίου, δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί κομμάτι του κινήματος του Δεκέμβρη, αφού αποτελεί άμεση συνέχειά του ενώ, επίσης, τα αιτήματα είναι κοινά και οι πρακτικές αντίστοιχες, αν και μικρότερης δυναμικής. Βιβλιογραφικές αναφορές Benjamin, W. (2002), Για μια κριτική της βίας, Ελευθεριακή Κουλτούρα, Αθήνα. Herbert, St. (1998), Policing contested space. On patrol at Smiley and Hauser, στο Nicholas R. Fyfe, (ed.), Images of the street. Planning, identity and control in public space, Routledge, London and New York. Rossi, Α. (1991), Η αρχιτεκτονική της πόλης, University Studio Press, Θεσσαλονίκη. Schumacher, T. (2005), Σημειώσεις Πολεοδομία 2, ΕΜΠ, Αθήνα. Λεφέβρ, Α. (1977), Το δικαίωμα στην πόλη, Παπαζήσης, Αθήνα. Λίποβατς, Θ. (2005), «Περί βίας», Επιστημονικό συμπόσιο Σύγχρονοι μηχανισμοί βίας και καταπίεσης, Εταιρεία Σπουδών, Αθήνα.

18 002:Layout 1 5/26/11 4:15 PM Page Χριστίνα Πάλλιου, Ερωφίλη Παπασταύρου Πεπονής, Γ. (1997), Χωρογραφίες. Ο αρχιτεκτονικός τονισμός του νοήματος, Αλεξάνδρεια, Αθήνα. Σταυρίδης, Στ. (2005), «Σύγχρονη πόλη και κατάσταση έκτακτης ανάγκης», Επιστημονικό συμπόσιο Σύγχρονοι μηχανισμοί βίας και καταπίεσης, Εταιρεία Σπουδών, Αθήνα. Φλιντ, Μ., Μπρομ, Ζαν-Μαρί (2007), Νεολαία και επανάσταση, Εργατική Πάλη, Αθήνα. Φουκώ, Μ. (1987), Εξουσία, γνώση και ηθική, Ύψιλον/ βιβλία, Αθήνα.

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη, πολιτική και δημόσιος χώρος

Τέχνη, πολιτική και δημόσιος χώρος Τέχνη, πολιτική και δημόσιος χώρος -Ιστορία, πολιτική και δημόσια γλυπτική -Land Art περιβαλλοντική τέχνη -Μνημειακή, αντι-μνημειακή τέχνη -Εφήμερες παρεμβάσεις -Συμμετοχικές Πρακτικές -Σύγχρονη Τέχνη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Τ Μ Η Μ Α Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ ΟΔΟΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 42 ΤΚ: 106 82 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.

Διαβάστε περισσότερα

1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED:

1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED: Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED: «Πολιτικές χωρικού σχεδιασμού και διευθέτησης

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός Ενότητα 2 Λειτουργισμός και θεωρίες κοινωνικής σύγκρουσης Δομολειτουργισμός ΗΠΑ, δεκαετία του 50 και μετά Επιρροές: λειτουργισμός, και ιδίως το έργο του Durkheim, και οργανικισμός Μελέτη μακρο- επιπέδου

Διαβάστε περισσότερα

ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς

ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς 50 ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς Συναίσθημα, Γοητεία, Ενστικτο, Φαντασία, Επιθυμία... Εμπειρία... Αστικό και Ανθρώπινο σώμα... Μάζα... Υπάρχουν φορές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΚΕΙΜΕΝΟ Η Δημοκρατία στην εποχή της παγκόσμιας ανομίας Θα αρχίσω από μιαν αναδρομή. Οι έννοιες του «Λαού» και της «Κοινωνίας» δεν είναι ούτε διϊστορικές ούτε αυτονόητες. Αποκρυσταλλώθηκαν από τη νεωτερική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΕΡΙΔΩΝ 104 ΚΑΛΛΙΘΕΑ & ΑΙΓΑΙΟΥ 109 ΝΕΑ ΣΜΥΡΝΗ. www.proodos.gr

ΕΣΠΕΡΙΔΩΝ 104 ΚΑΛΛΙΘΕΑ & ΑΙΓΑΙΟΥ 109 ΝΕΑ ΣΜΥΡΝΗ. www.proodos.gr ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΠΡΟΟΔΟΣ» ΕΣΠΕΡΙΔΩΝ 104 ΚΑΛΛΙΘΕΑ & ΑΙΓΑΙΟΥ 109 ΝΕΑ ΣΜΥΡΝΗ www.proodos.gr 1 Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 5 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 «Ελεύθερος χρόνος και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ CENTER FOR SECURITY STUDIES. EXPOSEC- DEFENSE WORLD 2015, Τετάρτη 6 Μαΐου 2015, Athens Lydra Hotel

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ CENTER FOR SECURITY STUDIES. EXPOSEC- DEFENSE WORLD 2015, Τετάρτη 6 Μαΐου 2015, Athens Lydra Hotel ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ CENTER FOR SECURITY STUDIES EXPOSEC- DEFENSE WORLD 2015, Τετάρτη 6 Μαΐου 2015, Athens Lydra Hotel «εκεί που αρχίζει η ασφάλεια τελειώνουν οι ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Αλλαγή στα κοινωνικά, οικονομικά και πολεοδομικά δεδομένα της περιοχής του Κέντρου της Πόλης

Αλλαγή στα κοινωνικά, οικονομικά και πολεοδομικά δεδομένα της περιοχής του Κέντρου της Πόλης Αλλαγή στα κοινωνικά, οικονομικά και πολεοδομικά δεδομένα της περιοχής του Κέντρου της Πόλης Ο Δήμος Λεμεσού πρωτοστάτησε για την δημιουργία του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου στο κέντρο της πόλης αφού πίστευε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΛΕΣΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΡΧΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΛΕΣΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΡΧΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΛΕΣΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΑΡΧΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ Εισαγωγή Το ακόλουθο κείμενο αποτελεί κάλεσμα της πρωτοβουλίας για τη συγκρότηση αναρχικής πολιτικής οργάνωσης. Η πρωτοβουλία αποτελείται από τις συλλογικότητες:

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε Αθήνα, 30.6.2015 ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημίας 60, 10679 Αθήνα Τηλ. 210-33.98.270, 71 Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες και τη μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Ο Σ Σ Χ Ε Δ Ι Α Σ Μ Ο Σ 3 : Κ Α Τ Ο Ι Κ Ι Α / Α Κ Α Δ Η Μ Α Ι Κ Ο Ε Τ Ο Σ

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Ο Σ Σ Χ Ε Δ Ι Α Σ Μ Ο Σ 3 : Κ Α Τ Ο Ι Κ Ι Α / Α Κ Α Δ Η Μ Α Ι Κ Ο Ε Τ Ο Σ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ III ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Ο Σ Σ Χ Ε Δ Ι Α Σ Μ Ο Σ 3 : Κ Α Τ Ο Ι Κ Ι Α / Α Κ Α Δ Η Μ Α Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΔΕΟ 33 ΤΟΜΟΣ Α «ΜΚΤ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΤΟΥΣ. ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ορισμοί Υπηρεσιών. Κάθε δραστηριότητα ή ωφέλεια που κάποιος μπορεί να δώσει

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1.1. Ερευνητικό πλαίσιο

1. Εισαγωγή. 1.1. Ερευνητικό πλαίσιο 1. Εισαγωγή 1.1. Ερευνητικό πλαίσιο Η ανάδειξη των προβλημάτων στέγασης, όπως είναι οι εξώσεις, οι πλειστηριασμοί, ο ελλιπής σχεδιασμός εναλλακτικών πολιτικών στέγασης αλλά και η υποδοχή των μεταναστευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ 1. Ιστορική εξέλιξη της Χωροταξίας Η Χωροταξία στην Ελλάδα αρχίζει να εμφανίζεται ως ιδιαίτερος κλάδος (discipline) μεταπολεμικά, στις αρχές του δεύτερου μισού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α)

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) Στέργιος Κεχαγιάς, Δάσκαλος, Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Παγγαίου Η εκπαίδευση αποτελεί στην ουσία και στην πράξη μια βασική λειτουργία της κοινωνίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ ΤΩΝ Ι ΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΣΤΟΝ 20

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ;

ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ; ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ; Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΩΘΗΣΕΙ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ; ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ποδόσφαιρο, τι είναι?

Ποδόσφαιρο, τι είναι? ΟΜΑΔΙΚΗ ΤΑΚΤΙΚΗ Ποδόσφαιρο, τι είναι? επίθεση Κύκλος τεσσάρων φάσεων σκοράρισμα εναλλαγή + - παρεμπόδιση ανάπτυξης άμυνα ανάπτυξη + - εναλλαγή αποσόβηση σκοραρίσματος Στόχος του παιχνιδιού: Νίκη Ομαδικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ: Η περίπτωση του Φαληρικού Όρµου

ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ: Η περίπτωση του Φαληρικού Όρµου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΠΜΣ: Αρχιτεκτονική-Σχεδιασµός του χώρου- Κατεύθυνση: Πολεοδοµία-Χωροταξία Μάθηµα: Περιβαλλοντικές συνιστώσες του σχεδιασµού και της οικιστικής ανάπτυξης. ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ:

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις

Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις Ε.Μ.Π. ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: Πολεοδομία και Χωροταξία Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΑ Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Αθήνας

ΕΚΑ Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Αθήνας ΕΚΑ Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Αθήνας ] Ηµερίδα ΤΕΕ «Επιτυχία σηµαίνει κανένα ατύχηµα» Χαιρετισµός του Προέδρου του ΕΚΑ Γρηγόρη Φελώνη Παρασκευή, 2 Νοεµβρίου 2001 1 Το ζήτηµα των συνθηκών εργασίας αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΕΜΠ ΣΧΟΛΗΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΙΣ Ι,ΙΙ,ΙΙΙ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 07 9ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΙΤΕΚΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ 9: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΟΜΑ Α 2 ΠΕΡΙΟΧΗ Β

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

έργα και ημέρες του ΗΣΑΠ

έργα και ημέρες του ΗΣΑΠ Παράρτημα ΙΙΙ ÒΠρέπει να έχουμε και συλλήψειςó νεκρό πάντως είχαμε Τα δύο αποσπάσματα που ακολουθούν προέρχονται από πολυσέλιδο έγγραφο του Γραφείου Φύλαξης και Πυρασφάλειας του ΗΣΑΠ και αφορούν τη φύλαξη

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Χανιά, Απρίλιος 2014 Τον Αύγουστο του 2010, ενεργοί πολίτες των Χανίων προχωρήσαμε στη δημιουργία της ανεξάρτητης δημοτικής μας κίνησης με επικεφαλής τον Τάσο Βάμβουκα. Με διαφορετικές αφετηρίες,

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων

Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων Το Δυτικό 'Παράδειγμα' ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων. Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων Στόχος του μαθήματος είναι η διερεύνηση της μορφής του εγχειρήματος του 'Μουσείου', ως προνομιακού πεδίου για την

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΒΙΟΤΕΧΝΩΝ ΕΜΠΟΡΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Γ.Σ.Ε.Β.Ε.Ε. Ομιλία Προέδρου ΓΣΕΒΕΕ κ. Δ. Ασημακόπουλου

ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΒΙΟΤΕΧΝΩΝ ΕΜΠΟΡΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Γ.Σ.Ε.Β.Ε.Ε. Ομιλία Προέδρου ΓΣΕΒΕΕ κ. Δ. Ασημακόπουλου ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΒΙΟΤΕΧΝΩΝ ΕΜΠΟΡΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Γ.Σ.Ε.Β.Ε.Ε. Ομιλία Προέδρου ΓΣΕΒΕΕ κ. Δ. Ασημακόπουλου Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη την περίοδο οικονομικής κρίσης και ΜΜΕ στο Συνέδριο του Ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ ΠΡΟΣ: ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ, ΣΥΛΛΟΓΟ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ», ΔΟΕ

ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ ΠΡΟΣ: ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ, ΣΥΛΛΟΓΟ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ», ΔΟΕ ΠΡΟΣ: ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ, ΣΥΛΛΟΓΟ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ», ΔΟΕ ΣΤΗΝ ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ» ΚΑΙ ΑΙΡΕΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΣΤΟ ΠΥΣΠΕ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Η Γενική Συνέλευση του Συλλόγου μας

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Α.Μ 30437 Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 1. Εισαγωγή... 7 2. Θέματα νομικής ορολογίας... 9 2.1. Η νομική έννοια του διαδικτύου και του κυβερνοχώρου... 9 2.2. Το πρόβλημα της νομικής

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Εξέλιξη του λιανικού εμπορίου. Προς νέες κεντρικότητες στον αστικό χώρο.

Εξέλιξη του λιανικού εμπορίου. Προς νέες κεντρικότητες στον αστικό χώρο. Εξέλιξη του λιανικού εμπορίου. Προς νέες κεντρικότητες στον αστικό χώρο. Βάλια Αρανίτου, ΙΝΕΜΥ, Πανεπιστήμιο Κρήτης Ιων Σαγιάς, ΕΜΠ ΟΡΣΑ-ΕΣΕΕ ΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΙ ΠΟΛΗ. Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρείου και Μουσείο Μεταλλείας- Μεταλλουργίας Λαυρείου

Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρείου και Μουσείο Μεταλλείας- Μεταλλουργίας Λαυρείου Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρείου και Μουσείο Μεταλλείας- Μεταλλουργίας Λαυρείου Γιώργος Ν. Δερμάτης, Δρ. Ιστορίας, μέλος της Επιστ. Επιτρ. του ΜΜΜΛ (ΕΜΠ και ΥΠΠΟΤ), Εταιρεία Μελετών Λαυρεωτικής Το

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Το φύλο δεν είναι ένα απλό γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Πυρίδου Κωνσταντίνα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Πυρίδου Κωνσταντίνα ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19341 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 4\12\2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Πυρίδου Κωνσταντίνα ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 Α. Σχεδιαγραμματική απεικόνιση της περίληψης ΘΕΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα.

Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα. Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα. Τα άτομα κατασκευάζουν με ενεργό τρόπο τον κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Υ...Τ. 18.3.09.35 Χαιρετισµός Υπουργού ικαιοσύνης και ηµοσίας Τάξεως Κ. Σοφοκλή Σοφοκλέους Στην παρουσίαση των Αποτελεσµάτων της Έρευνας µε θέµα: «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Φύλου των Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Επ. fcoiv. Ερ., Gr. R. So. Re. 1983 Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη* Το πρώτο διεθνές συνέδριο για την «Έρευνα και εκπαίδευση γύρω από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία

Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστική και Δημιουργική Βιομηχανία Πολιτιστικές βιομηχανίες, ως όρος εισάγεται στις αρχές του εικοστού αιώνα, Αρχικά εμφανίστηκε από τους Μαξ Χορκ-χάιμερ και Τίοντορ Αντόρνο (Μax Horkheimer, Theodor

Διαβάστε περισσότερα