Διαφορές στη μικροχλωρίδα ανάμεσα σε περιεμφυτευματίτιδα και περιοδοντίτιδα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διαφορές στη μικροχλωρίδα ανάμεσα σε περιεμφυτευματίτιδα και περιοδοντίτιδα"

Transcript

1 Περιοδοντολογία ΣTOMA 2010; 38 : Bιβλιογραφική ανασκόπηση Διαφορές στη μικροχλωρίδα ανάμεσα σε περιεμφυτευματίτιδα και περιοδοντίτιδα Δ. ΖΩΤΟΥ 1, Δ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ 1, Μ. ΒΑΚΑΛΗΣ 1 Οδοντιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Differences in microflora between periimplantitis and periodontitis D. ZOTOU 1, D. VASILIADIS 1, B. VAKALIS 1 Dental School Aristotle University of Thessaloniki Περίληψη Σκοπός: Ο σκοπός της εργασίας είναι η αναζήτηση διαφορών στη μικροβιακή χλωρίδα ανάμεσα στην περιεμφυτευματίτιδα και την περιοδοντική νόσο, μέσα από την ανασκόπηση της σύγχρονης βιβλιογραφίας. Υλικά-Μέθοδοι: Αναζήτηση στο PubMed σε έρευνες και άρθρα που δημοσιεύτηκαν μέχρι το Αποτελέσματα-Συμπεράσματα: Οι περισσότερες έρευνες αποδεικνύουν την παρουσία παρόμοιας μικροβιακής χλωρίδας στην περιεμφυτευματίτιδα σε σχέση με την περιοδοντίτιδα. Ωστόσο, όσον αφορά τον αριθμό των μικροβίων σε περιοδοντικούς και περιεμφυτευματικούς θυλάκους, τα αποτελέσματα είναι αντικρουόμενα, με τις περισσότερες μελέτες να βρίσκουν ότι είναι περίπου στα ίδια επίπεδα. Οι σπουδαιότερες διαφοροποιήσεις, σχετίζονται με το γεγονός πως στην περιεμφυτευματίτιδα εμφανίζονται μικροοργανισμοί που δεν σχετίζονται άμεσα με την περιοδοντίτιδα όπως: Staphylococcus spp. (ιδιαίτερα S. aureus), Candida spp κ.ά. Τα μικρόβια αυτά είναι ανθεκτικά στις διάφορες μορφές αντιμικροβιακής θεραπείας, πράγμα που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στο σχεδιασμό της θεραπευτικής αντιμετώπισης. Μελετώντας τη βιβλιογραφία διαπιστώθηκε πως δεν υπάρχουν σαφή κλινικά δεδομένα που να απαντούν απολύτως καταφατικά στο ερώτημα, αν ασθενείς με προϋπάρχουσα περιοδοντική νόσο είναι επιρρεπείς στην ανάπτυξη περιεμφυτευματικής φλεγμονής. Ωστόσο, για πολλούς συγγραφείς, ιστορικό περιοδοντίτιδας συνιστά παράγοντα κινδύνου στη θεραπεία ασθενών με εμφυτεύματα. Από τους περισσότερους ερευνητές θεωρείται πλέον δεδομένη η άποψη ότι η παρουσία δοντιών λειτουργεί σαν «δεξαμενή» μικροβίων και καθορίζει τη σύνθεση της μικροχλωρίδας στις επιφάνειες των εμφυτευμάτων. ΛEΞEIΣ KΛEI IA: Mικροχλωρίδα, περιεμφυτευματίτιδα, περιοδοντίτιδα. Στάλθηκε στις Εγκρίθηκε στις Φοιτητές Summary Objectives: The aim of this paper is to locate differences in microflora between periimplantitis and periodontitis, through a review of the recent literature. Materials and Methods: A search in PubMed in articles and researches published until Results-Conclusions: Most studies have shown similarities in the microflora between periimplantitis and periodontitis, with the main anaerobic putative periodontal pathogens being common for both diseases. However, regarding the bacterial load in periodontal and periimplant pockets, the results are controversial, with most studies showing that the loads are at about the same level in periodontitis and periimplantitis. The most significant differences pointed out in the researches that studied, are related to the fact that in periimplantitis there have been found several microorganisms, that are not directly associated with periodontitis, such as Staphylococcus spp. (especially S. aureus), Candida spp. etc. Some of these species are quite resistant to various forms of antimicrobial treatment. This should be considered in the treatment strategy of periimplantitis. Furthermore, according to some studies the presence of Streptococcus oralis and Fusobacterium periodonticum is increased in tooth sites rather than implant sites. Careful study of the literature has led to the conclusion that there is no explicit clinical data that positively respond to the question whether patients with a history of periodontal disease are prone to develop periimplant inflammation. Nevertheless, many authors consider a history of periodontitis as a risk factor for periimplantitis, as it is suggested that permanent presence of several periopathogens can lead to the emergence of periodontitis. Most researchers a priori accept the view that the presence of natural teeth serves as a «reservoir» of bacteria and defines the composition of the microflora on implant surfaces, whereas there is no ground for the older opinion that the elimination of the subgingival environment by extracting all teeth initiates the disappearance of several pathogens, including A. actinomycetemcomitans and P. gingivalis. Some recent studies report that deep periodontal pockets host bigger loads of bacteria in comparison with deep periimplant pockets. Finally it is suggested that the ratio of anaerobic bacteria increases as the periimplant pocket depth increases. KEY WORDS: Microflora, periimplantitis, periodontitis. Receivet on 10 th Dec., Accepted on31 th May, Student

2 298 Εισαγωγή Η πολυπλοκότητα της υποουλικής μικροχλωρίδας αναγνωρίστηκε από τον Ολλανδό έμπορο Anton Van Leeuwenhoek ήδη από το 1683 στην πρώτη ανάλυση αυτού του οικοσυστήματος 1. Σε πιο πρόσφατες έρευνες, αποδείχθηκε η σύνθεση ορισμένων μικροβιακών συμπλεγμάτων της υποουλικής πλάκας 2,3. Δεδομένα σαν αυτά προσφέρουν το πεδίο για μία σειρά αναλύσεων για την καλύτερη κατανόηση του πολυσύνθετου οικοσυστήματος που παρατηρείται στη στοματική μικροχλωρίδα, τόσο γύρω από δόντια όσο και γύρω από οστεοενσωματούμενα εμφυτεύματα. Οι σύγχρονες έρευνες έχουν συνδέσει την παρουσία και τη σύνθεση του μικροβιακού βιοϋμένα γύρω από τα δόντια με την κλινική διάγνωση περιοδοντικής υγείας, ουλίτιδας ή περιοδοντίτιδας. Αντίστοιχα, οι έρευνες έχουν συσχετίσει την παρουσία μικροβίων στα οδοντικά εμφυτεύματα με την κλινική διάγνωση της περιεμφυτευματικής υγείας, περιβλεννογονίτιδας ή περιεμφυτευματίτιδας 4-7. Στο σημείο αυτό κρίνεται σκόπιμο να δοθούν οι ορισμοί των νοσολογικών καταστάσεων που θα συζητηθούν. Ως ουλίτιδα (gingivitis) ορίζεται η χρόνια φλεγμονώδης αντίδραση των ούλων η οποία δεν προκαλεί απώλεια περιοδοντικής πρόσφυσης και οφείλεται στη συγκέντρωση μικροβιακής πλάκας στους αυχένες των δοντιών 8. Όσον αφορά την περιοδοντίτιδα, όπως ορίστηκε στο Διεθνές Συμπόσιο Ταξινόμησης Περιοδοντικών Νόσων (1999), διακρίνονται δύο τύποι: η χρόνια και η επιθετική περιοδοντίτιδα. Ως χρόνια περιοδοντίτιδα (chronic periodontitis) ορίζεται η φλεγμονή των στηρικτικών περιοδοντικών ιστών του δοντιού που οδηγεί σε προοδευτική απώλεια πρόσφυσης και οστικής στήριξης. Χαρακτηρίζεται από την παρουσία θυλάκων, υφίζησης των ούλων ή και των δύο. Μπορεί να εμφανισθεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά κυρίως αφορά ενήλικες. Η αιτιολογία της είναι μικροβιακή, αλλά η βαρύτητα της κλινικής εικόνας καθορίζεται από την αλληλεπίδραση των βακτηρίων με τους μηχανισμούς άμυνας του ξενιστή 9. Η επιθετική περιοδοντίτιδα (aggressive periodontitis) είναι μια ειδική μορφή περιοδοντίτιδας με καθορισμένα και αναγνωρίσιμα κλινικά, ακτινογραφικά και εργαστηριακά ευρήματα, που την διαχωρίζουν σαφώς από την χρόνια 10. Σε αντιστοιχία με την ταξινόμηση των περιοδοντικών νόσων οι περιεμφυτευματικές νόσοι περιλαμβάνουν δύο οντότητες: την περιεμφυτευματική βλεννογονίτιδα (peri-implant mucositis) και την περιεμφυτευματίτιδα (peri-implantitis). Έτσι, ως περιεμφυτευματική βλεννογονίτιδα ορίζεται η αντιστρεπτή φλεγμονώδης αντίδραση των μαλακών ιστών που περιβάλλουν ένα οστεοενσωματωμένο εμφύτευμα χωρίς οστική απώλεια, ενώ ως περιεμφυτευματίτιδα ορίζεται μία φλεγμονώδης αντίδραση Ζώτου και συν που επηρεάζει τους περιεμφυτευματικούς ιστούς και οδηγεί σε απώλεια οστικής στήριξης και δημιουργία περιεμφυτευματικού θυλάκου 11. Ένα μεγάλο ποσοστό του συνόλου των νόσων, συμπεριλαμβανομένων των περιοδοντικών και των περιεμφυτευματικών, σχετίζεται με την παρουσία βιοϋμένων, που αποτελούνται από αποικίες διαφόρων μικροβιακών ειδών και στελεχών 7, Ακόμα έχει αποδειχθεί ότι υπάρχουν συγκεκριμένοι συσχετισμοί ανάμεσα στα βακτήρια, στην εσωτερική οργάνωση των οδοντικών βιοϋμένων 15,16, καθώς επίσης κι ότι η προσκόλληση των βακτηρίων εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά των διαφόρων επιφανειών 17. Κατά συνέπεια θα περίμενε κανείς, η μικροχλωρίδα να είναι διαφορετική στους βιοϋμένες ανάμεσα στις οδοντικές και στις επιφάνειες των εμφυτευμάτων 18. Ωστόσο, πολλές έρευνες αποδεικνύουν την παρουσία παρόμοιας μικροβιακής χλωρίδας στην περιεμφυτευματίτιδα σε σχέση με την περιοδοντίτιδα, που περιλαμβάνει τα γνωστά περιοπαθογόνα Gram _ αρνητικά αναερόβια μικρόβια 18,24. Το γεγονός αυτό αποδίδεται από πολλούς συγγραφείς στην θεωρία ότι οι περιοδοντικοί θύλακοι σε μερικώς νωδούς ασθενείς που φέρουν επιεμφυτευματικές αποκαταστάσεις λειτουργούν σαν «δεξαμενή» μικροβίων για την αποίκιση των περιεμφυτευματικών ιστών 5,25,26. Άλλοι ερευνητές παρόλα αυτά έχουν συνδέσει περιεμφυτευματικές βλάβες με μικροοργανισμούς που δεν συσχετίζονται άμεσα με την περιοδοντίτιδα 7,20,27 Γνωρίζοντας πλέον την αιτιολογική σχέση ανάμεσα στα βακτήρια και τη φλεγμονή γύρω από δόντια και εμφυτεύματα και σε μία προσπάθεια να κατανοήσουμε καλύτερα την αιτιοπαθογένεια των νόσων των περιοδοντικών και περιεμφυτευματικών ιστών, έχει ιδιαίτερη σημασία να κατανοήσουμε και να συγκρίνουμε τη σύνθεση της μικροβιακής χλωρίδας ανάμεσα σε δόντια και εμφυτεύματα σε καταστάσεις υγείας και φλεγμονής. Ο σκοπός αυτής της εργασίας είναι η αναζήτηση διαφορών στη μικροβιακή χλωρίδα ανάμεσα στις περιεμφυτευματικές και περιοδοντικές νόσους, όπως παρουσιάζεται μέσα από πρόσφατες μελέτες. Η μικροβιακή χλωρίδα στην περιοδοντική νόσο. Οι μικροοργανισμοί που προκαλούν τις νόσους του περιοδοντίου αποικίζουν την οδοντική επιφάνεια υπερουλικά ή υποουλικά σχηματίζοντας βιοϋμένες. Ως βιοϋμένας (biofilm), ορίζεται γενικά ένας μικροβιακός πληθυσμός που περικλείεται από ένα οργανικό υπόστρωμα και αναπτύσσεται μέσα σε αυτό 28. Ο ρόλος της ύπαρξης του βιοϋμένα είναι, ότι επιτρέπει την αλληλοσυγκόλληση των μικροοργανισμών και την προσκόλληση στις επιφάνειες. Επίσης, προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα, όπως η προ-

3 Διαφορές στη μικροχλωρίδα ανάμεσα σε περιεμφυτευματίτιδα και περιοδοντίτιδα στασία των μικροοργανισμών από τους αμυντικούς μηχανισμούς του ξενιστή και αυξημένη ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά. Αυτό συμβαίνει, διότι μεταβάλλεται η μεταβολική συμπεριφορά των μικροβίων που συμμετέχουν στον σχηματισμό του βιοϋμένα, από όταν αυτά αναπτύσσονται σε πλαγκτονική καλλιέργεια. Οι αποικίες των μικροβίων διατάσσονται με τη μορφή πύργων ή μανιταριών, μέσα σε υπόστρωμα κυρίως εξωπολυσακχαριτών με δίκτυα καναλιών που επιτρέπουν την κυκλοφορία θρεπτικών συστατικών και την απομάκρυνση των άχρηστων μεταβολικών προϊόντων. Η αρχική προσκόλληση των μικροοργανισμών γίνεται με τη βοήθεια ειδικών πρωτεϊνικών σχηματισμών που διαθέτουν και οι οποίοι αποκαλούνται ινίδια. Ακόμη, έχει αποδειχθεί ότι τα διάφορα είδη μικροβίων συνδέονται με συγκεκριμένους τρόπους. Έτσι έχουν αναγνωριστεί έξι, στενά συνδεδεμένες, ομάδες μικροβίων οι: Actinomyces, το «κίτρινο» σύμπλεγμα που αποτελείται από μέλη του γένους Streptococcus, το «πράσινο» σύμπλεγμα αποτελούμενο από Capnocytophaga, Actinobacillus actinomycetemcomitans ορότυπος a, Eikenella corrodens και Campylobacter concisus και το «μωβ» σύμπλεγμα αποτελούμενο από Veillonella parvula και Actinomyces odontolyticus. Τα είδη αυτά αποικίζουν αρχικά την οδοντική επιφάνεια και προηγούνται του πολλαπλασιασμού των Gram _ αρνητικών «πορτοκαλί» Prevotella intermedia, Prevotella nigrescens, Peptostreptococcus micros, Fusobacterium nucleatum και «κόκκινου» συμπλεγμάτων A. actinomycetemcomitans, Porphyromonas gingivalis και Tannerella forsythia. Εν συνεχεία έχουμε με τα παραπάνω συμπλέγματα μια διακυτταρική σύνδεση των βακτηρίων της στοματικής κοιλότητας που ονομάζεται προσκόλληση (coaggregation). Η αναφορά μας στη βιολογία του βιοϋμένα μας βοηθά να αντιληφθούμε την πολύ σύνθετη κοινωνία των μικροοργανισμών που αποικίζουν την οδοντική επιφάνεια και οδηγούν στις παθήσεις του περιοδοντίου. Σε δείγματα από τη στοματική κοιλότητα έχουν ανευρεθεί περισσότερα από 700 είδη μικροβίων 29. Τα περισσότερα από αυτά είναι γνωστά, ενώ ένα ποσοστό έχει ανιχνευθεί αλλά χωρίς να είναι δυνατή η καλλιέργειά τους. Το γεγονός αυτό καθιστά τον οδοντικό βιοϋμένα ανάμεσα στους πιο πολύπλοκους που υπάρχουν στη φύση. Τα βακτήρια που σχετίζονται με τις παθήσεις του περιοδοντίου ανευρίσκονται μέσα στο βιοϋμένα, υπερουλικά αλλά και υποουλικά. Ο υπερουλικός βιοϋμένας είναι προσκολλημένος στην οδοντική επιφάνεια, όπου κυριαρχούν τα είδη των Actinomyces και σε υγιείς και σε νοσούντες ιστούς. Όλα τα είδη μπορούν να ανευρεθούν σε υγεία και νόσο, ωστόσο οι αριθμοί των περιοπαθογόνων είναι σημαντικά υψηλότερα στους νοσούντες περιοδοντικούς ιστούς. Η φύση του υποουλικού βιοϋμένα είναι περισσότερο πολύπλοκη, με τους 299 υμένες δόντι-επιφάνεια και επιφάνεια-ιστός να διαχωρίζονται από ένα μικρό όριο πλανκτονικών κυττάρων. Παρομοίως με τον υπερουλικό βιοϋμένα το είδος που κυριαρχεί είναι οι Actinomyces, αλλά σε σημαντικά υψηλότερα ποσοστά ανευρέθηκαν τα είδη του «κόκκινου» και «πορτοκαλί» συμπλέγματος. Όταν κανείς προχωρά από υπερουλικά προς υποουλικά και από την υγεία στη νόσο, υπάρχει μια σημαντική μείωση στα είδη Actinomyces, και μια αύξηση στα μεγέθη των μελών του «κόκκινου» συμπλέγματος. Οι έρευνες, μετά τη σύγκριση της μικροβιακής χλωρίδας σε υγιείς και μη περιοδοντικούς ιστούς, κατέληξαν στο συμπέρασμα πως μια ομάδα βακτηριακών ειδών παίζει σημαντικό ρόλο στην περιοδοντική νόσο. Τρία είδη, οι A. actinomycetemcomitan, Porphyromonas gingivalis και Bacteroides forsythus (Tannerella forsythia), συνδέθηκαν ισχυρά με την πρόκληση και την πρόοδο της περιοδοντικής νόσου. Έτσι, ορίστηκαν αυτά τα είδη ως περιοπαθογόνα στο Διεθνές Συμπόσιο Ταξινόμησης Περιοδοντικών Νόσων (1999). Άλλα είδη, όπως Fusobacterium nucleatum, Campylobacter rectus, Prevotella intermedia, Prevotella nigrescens, Eubacterium nodatum, Peptostreptococcus micros και διάφορα είδη σπειροχαίτης, έχουν ανά-μειξη στην πρόκληση περιοδοντικής νόσου, χωρίς όμως αυτό να έχει τεκμηριωθεί πλήρως. Πρόσφατες έρευνες έχουν επεκτείνει τα δεδομένα για το ρόλο αυτών των ειδών, με βασική διαφοροποίηση την αυξημένη παρουσία των T. forsythia, P. gingivalis και T. denticola σε νοσούντες περιοδοντικούς ιστούς. Επιπροσθέτως, άλλα θεωρούμενα περιοπαθογόνα είναι F. nucleatum subsp. vincentii, C. rectus και P. intermedia. Τα αποτελέσματα των πρόσφατων μελετών, όσον αφορά τις διαφοροποιήσεις στην μικροβιακή χλωρίδα στην χρόνια και την επιθετική περιοδοντίτιδα, είναι αντικρουόμενα 30. Πιο συγκεκριμένα, ο A. actinomycetemcomitans ανευρέθηκε σε υψηλότερα ποσοστά και συχνότητα σε ασθενείς με επιθετική περιοδοντίτιδα, από αυτούς με χρόνια 31. Ο A. actinomycetemcomitans συνδέεται ισχυρά με την εντοπισμένη περιοδοντίτιδα και η ανίχνευσή του μπορεί να αποτελέσει δείκτη για παρουσία επιθετικής περιοδοντίτιδας 31. Ιδιαίτερα ένας κλώνος του, ο JP2, έχει ισχυρή λοιμογόνο ικανότητα και είναι ο μοναδικός που έχει συνδεθεί με ασθενείς που πάσχουν από επιθετική περιοδοντίτιδα 32. Η υποουλική χλωρίδα ατόμων που πάσχουν από την γενικευμένη μορφή της επιθετικής περιοδοντίτιδας είναι πιο πολύπλοκη και περιλαμβάνει τα γνωστά περιοπαθογόνα, P. gingivalis, T. forsynthia, P. intermedia/p. nigrescens, F. nucleatum και είδη του γένους Campylobacter που συνδέονται και με την χρόνια περιοδοντίτιδα, ενώ ο A. actinomycetemcomitans εμφανίζεται σε μικρότερη συχνότητα 33,34. Επιπρόσθετα, συχνά ανιχνεύονται σε ενεργή

4 300 επιθετική περιοδοντίτιδα διάφοροι ιοί έρπητα, όπως ο Epstein Barr (EBV-1) και ο κυτταρομεγαλοϊός, που ενδεχομένως παίζουν ρόλο στην ανάπτυξη και στην εξέλιξη της επιθετικής περιοδοντίτιδας 33. Η εξέταση ενός ευρύτερου φάσματος βακτηριακών ειδών μπορεί να προσφέρει μια καλύτερη διαφοροποίηση μεταξύ των περιοδοντικών νόσων. Για παράδειγμα, στη μελέτη των B. Zinsli Fritschi και συν. 2008, δείχνουν μια ισχυρή παρουσία των P. intermedia, Staphylococcus aureus και Streptococcus mutans στην επιθετική περιοδοντίτιδα 30. Η μικροβιακή χλωρίδα στην περιεμφυτευματίτιδα Τα οδοντικά εμφυτεύματα χρησιμοποιούνται πλέον με μεγάλη επιτυχία για τη θεραπεία μερικώς και ολικώς νωδών ασθενών. Παρόλα αυτά, έχουν αναφερθεί απώλειες εμφυτευμάτων. Κατά τον Quirynen 21, οι πρώιμες απώλειες των οδοντικών εμφυτευμάτων αποδίδονται σε χειρουργικό τραύμα, ανεπαρκή όγκο και ποιότητα οστού, έλλειψη αρχικής σταθερότητας, συστηματικά νοσήματα, χημειοθεραπεία και βακτηριακή μόλυνση κατά τη διάρκεια της χειρουργικής διαδικασίας. Μεταγενέστερες απώλειες αποδίδονται στην μηχανική υπερφόρτιση των εμφυτευμάτων και κυρίως στην παρουσία περιεμφυτευματίτιδας. Όπως προαναφέρθηκε, ως περιεμφυτευματίτιδα ορίζεται η φλεγμονώδης διαδικασία που επηρεάζει τους μαλακούς και σκληρούς ιστούς γύρω από οστεοενσωματούμενα εμφυτεύματα και οδηγεί σε απώλεια οστικής στήριξης και δημιουργία περιεμφυτευματικού θυλάκου, ενώ η αιτιολογική σχέση ανάμεσα στην παρουσία μικροοργανισμών και την ανάπτυξη περιεμφυτευματίτιδας θεωρείται πλέον δεδομένη. Πλήθος ερευνών αναφέρονται στη σύνθεση της μικροχλωρίδας στην περιεμφυτευματική φλεγμονή: ο Leonhard, τo , βρίσκει σε 37 ασθενείς με περιεμφυτευματίτιδα σε μεγάλες αναλογίες (60%) κάποια από τα κυριότερα αναερόβια περιοπαθογόνα μικρόβια, όπως P. gingivalis, P. intermedia, P. nigrescens, A. actinomycetemcomitans, καθώς επίσης και μικροοργανισμούς που δεν σχετίζονται άμεσα με την περιοδοντίτιδα, όπως Staphylococcus spp., Εντεροβακτηριοειδή και Candida spp. Ο J. Gerber, το , εξετάζοντας 40 ασθενείς με τουλάχιστον ένα εμφύτευμα, βρήκε - με εξαίρεση τις αναλογίες των Streptococcus oralis και Fusobacterium periodonticum, που ήταν πιο αυξημένες στις οδοντικές επιφάνειες - παρόμοια μικροχλωρίδα μεταξύ οδοντικών και εμφυτευματικών επιφανειών. Οι A. Rutar και N. P. Lang το , εξετάζοντας 45 ασθενείς με 64 συνολικά εμφυτεύματα, βρήκαν αυξημένα ποσοστά μικρού και μεσαίου μεγέθους σπειροχαιτών, ενώ επισήμαναν κι αυτοί πως η μικροχλωρίδα περιεμφυτευματικά και περιοδοντικά, τόσο σε υγεία όσο και σε Ζώτου και συν νόσο, δεν παρουσιάζει σημαντικές διαφορές. Έτσι, στο σύνολο των εμφυτευμάτων που εξέτασαν, βρήκαν την ίδια περίπου συχνότητα παρουσίας των περιοπαθογόνων P. gingivalis, P. intermedia, A. actinomycetemcomitans, ενώ μικρές διαφορές βρέθηκαν για τα Selemonas spp., E. corrodens και Actinomyces odontolyticus, που ανευρέθηκαν σε υψηλότερα ποσοστά στις εμφυτευματικές επιφάνειες. Στην έρευνα των Quirynen και συν. το , αποδείχθηκε ότι ο αρχικός αποικισμός των περιεμφυτευματικών θυλάκων πραγματοποιείται μέσα στις δύο πρώτες εβδομάδες από την τοποθέτηση των εμφυτευμάτων. Στη συγκεκριμένη έρευνα, όπως και σε σύνολο άλλων ερευνών 19,35, καταδεικνύεται πως η περιεμφυτευματίτιδα σχετίζεται αιτιολογικά με την παρουσία δυνητικά περιοπαθογόνων μικροβίων, όπως P. gingivalis, P. intermedia, A. actinomycetemcomitans, T. forsythia, Peptostreptococcus micros, Campylobacter rectus, Fusobacterium και Capnocytophaga και ιδιαίτερα αυτών από το «κόκκινο» και «πορτοκαλί» σύμπλεγμα. Ακόμα από εργασίες που εστίασαν περισσότερο στις διαφορές της μικροχλωρίδας ανάμεσα στην περιεμφυτευματίτιδα και την περιοδοντίτιδα βρέθηκαν τα εξής: στην έρευνα των G.E. Salvi και συν. το αναφέρονται μικρές διαφορές στη μικροχλωρίδα σε δόντια και εμφυτεύματα, με σημαντικότερη διαφορά την κυριαρχία των Fusobacterium και Streptococcus spp., P. micros και S. aureus, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα βακτήρια που σχετίζονται με την περιοδοντίτιδα και βρίσκονται σε χαμηλότερες αναλογίες. Στην έρευνα των Leonhard και συν. το , αναφέρεται ότι, εκτός από τα γνωστά περιοπαθογόνα μικρόβια που σχετίζονται με την περιεμφυτευματίτιδα, ανευρίσκονται σε υψηλά ποσοστά μικρόβια που φυσιολογικά σπανίως αποικίζουν τη στοματική κοιλότητα προκαλώντας φλεγμονή. Ο Staphylococcus aureus, για παράδειγμα, ανευρίσκεται σε σημαντικά υψηλότερα επίπεδα σε ασθενείς με περιεμφυτευματίτιδα απόότι σε ασθενείς με περιοδοντική νόσο, ειδικά σε περιπτώσεις μερικής νωδότητας. Από τη συγκεκριμένη έρευνα, προκύπτει ακόμη εμφανής συσχέτιση μεταξύ των εντεροβακτηριοειδών, όπως Escherichia coli, Enterobacter spp., Klebsiella spp. και Pseudomonas, και της περιεμφυτευματίτιδας. Ακόμη, στην εργασία των J. E. Botero και συν. το , σε ασθενείς με κλινικά σημεία περιεμφυτευματικής φλεγμονής, ανιχνεύτηκαν μικροοργανισμοί της οικογένειας των εντεροβακτηριοειδών και ψευδομονάδων καθώς και κάποια άλλα περιοπαθογόνα μικρόβια. Έτσι αναφέρονται υψηλά επίπεδα παρουσίας μικροοργανισμών, που δεν αποικίζουν συνήθως τη στοματική κοιλότητα, όπως Gram-αρνητικά εντερικά ραβδία, ενώ ανιχνεύονται και τα περιοπαθογόνα βακτήρια P. gingivalis και Fusobacterium spp., σε

5 Διαφορές στη μικροχλωρίδα ανάμεσα σε περιεμφυτευματίτιδα και περιοδοντίτιδα αρκετά υψηλότερα επίπεδα συγκρινόμενα με τη φυσική οδοντοφυΐα. Τέλος, η μικροβιολογική ανάλυση στην έρευνα των Hultin και συν. το , αποκαλύπτει περιοπαθογόνο μικροχλωρίδα (P. gingivalis, P. intermedia, A. actinomycetemcomitans, T. denticola, T. forsythia) στους ασθενείς τόσο γύρω από δόντια όσο και γύρω από εμφυτεύματα, αλλά μόνο σε ασθενείς με περιεμφυτευματίτιδα βρέθηκαν βακτηριακοί αριθμοί 10 6 βακτηριακά κύτταρα ανά δείγμα και για τα πέντε είδη. Τέτοια επίπεδα A. actinomycetemcomitans βρέθηκαν μόνο σε εμφυτεύματα με περιεμφυτευματίτιδα και όχι σε δόντια και σταθερά εμφυτεύματα με υγιείς περιεμφυτευματικούς ιστούς. Από τη μελέτη της βιβλιογραφίας προκύπτουν σημαντικά ευρήματα για τη μικροχλωρίδα της περιεμφυτευματίτιδας για πιο εξειδικευμένα ζητήματα, όπως η σημασία του προηγούμενου ιστορικού περιοδοντικής νόσου και του βάθους του περιεμφυτευματικού θυλάκου. Σήμερα, το ιστορικό περιοδοντίτιδας θεωρείται από πολλούς σαν παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη περιεμφυτευματίτιδας, όπως εξάλλου και το κάπνισμα. Υπάρχουν αναφορές ότι ασθενείς με ιστορικό περιοδοντίτιδας φαίνεται να είναι πιο επιρρεπείς στην ανάπτυξη περιεμφυτευματικής φλεγμονής 39. Aκόμα, η περιοδοντική κατάσταση της εναπομένουσας οδοντοφυΐας είναι αυτή που θα καθορίσει τη σύνθεση της μικροχλωρίδας περιεμφυτευματικά 25,26. Για παράδειγμα στην έρευνα των De Boever και συν , που αναφέρεται σε ασθενείς με ιστορικό προχωρημένης επιθετικής περιοδοντίτιδας, εντοπίζεται μεγάλη ομοιότητα στη μικροχλωρίδα των εμφυτευμάτων και της εναπομένουσας οδοντοφυΐας από τη δέκατη κιόλας μέρα σε μικρότερες όμως συγκεντρώσεις. Στην έρευνα των Mombelli και συν , συγκρινόμενα με ολικά νωδούς και μη επιρρεπείς σε περιοδοντική νόσο ασθενείς, τα άτομα με ιστορικό περιοδοντίτιδας εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά παρουσίας αναερόβιων δυνητικά παθογόνων μικροοργανισμών όπως P. gingivalis, P. intermedia και F. nucleatum. Επιπλέον, στην έρευνα των G.E. Salvi και συν. 36, εντοπίζονται κάποιες διαφορές ανάμεσα σε υγιείς περιοδοντικά ασθενείς και ασθενείς με ιστορικό περιοδοντίτιδας, με αυξημένα τα επίπεδα των F. nucleatum sp. vincentii και N. mucosa στους ασθενείς που έχασαν τα δόντια τους από περιοδοντική νόσο. Ακόμη, μια σειρά ερευνών προτείνουν ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ περιεμφυτευματικού βάθους θυλάκου και της αναλογίας των αναερόβιων μικροβίων. Πιο συγκεκριμένα στην έρευνα των A. Rutar και συν. 35, αποδείχθηκε στατιστικά σημαντική σχέση ανάμεσα στο μέγιστο βάθος θυλάκου και στα αυξημένα ποσοστά μικρού και μεσαίου μεγέθους σπειροχαιτών, στα συνολικά ποσοστά αναερόβιων καλλιερ- γήσιμων βακτηρίων και στη συχνότητα ανεύρεσης του P. gingivalis. Ακόμα, η έρευνα των Quirynen και συν , τα αποτελέσματα της οποίας αναφέρονται σε 42 μερικώς νωδούς ασθενείς, βρίσκει θετική συσχέτιση μεταξύ βάθους περιεμφυτευματικού θυλάκου και παθογενετικότητας της μικροχλωρίδας. Έτσι η σύγκριση ανάμεσα σε εμφυτεύματα με μικρού και μεσαίου βάθους περιεμφυτευματικούς θυλάκους έδειξε παρόμοιες αναλογίες μικροβίων από το κόκκινο και πορτοκαλί σύμπλεγμα, ενώ βαθύτεροι θύλακοι ( 5 mm) φιλοξενούν περισσότερα αναερόβια παθογόνα. Παρόμοια αποτελέσματα αναφέρονται και στην έρευνα των W. Papaioannou και συν , όπου επισημαίνεται υψηλότερη αναλογία σπειροχαιτών και κινητών μικροοργανισμών σε μεγαλύτερα βάθη θυλάκων. Ενδιαφέρουσα είναι και η εργασία των M.R. Agerbaek, N.P. Lang και συν Στη συγκεκριμένη έρευνα βρέθηκαν αυξημένα βακτηριακά φορτία σε βάθος περιεμφυτευματικών θυλάκων (PPD) 4 mm σε σχέση με PPD <4 mm για 13 είδη, συμπεριλαμβανομένων των S. mitis, S. sanguis, E. corrodens και N. mucosa. Αξίζει να σημειωθεί, ότι στην ίδια έρευνα σε PPD 4 mm σε οδοντικές επιφάνειες βρέθηκαν τριπλάσιες ποσότητες των παθογόνων μικροβίων που μελετήθηκαν σε σχέση με τις συγκρινόμενες επιφάνειες των εμφυτευμάτων, ενώ στην έρευνα των Quirynen και συν , διαπιστώνεται ακόμη ότι βαθύτεροι περιοδοντικοί θύλακοι φιλοξενούν περισσότερα μικρόβια του κόκκινου συμπλέγματος από τους αντίστοιχου βάθους περιεμφυτευματικούς θυλάκους. Μικροχλωρίδα στην περιεμφυτευματίτιδα σε μερικώς και ολικώς νωδούς ασθενείς 301 Ένα θέμα, για το οποίο γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στη βιβλιογραφία, είναι η διαφορά στη μικροχλωρίδα που ανευρίσκεται μεταξύ ολικώς και μερικώς νωδών ασθενών που δέχθηκαν θεραπεία με εμφυτεύματα. Η έρευνα των Quirynen και συν , καταδεικνύει ότι μέσα στην πρώτη εβδομάδα από την τοποθέτηση των εμφυτευμάτων σε μερικώς νωδούς ασθενείς, η υποουλική μικροχλωρίδα εγκαθίσταται στους περιεμφυτευματικούς θυλάκους, ενώ 7 μέρες μετά τον αποικισμό, παρατηρείται μία αύξηση της αναλογίας των κυρίαρχων περιοπαθογόνων μικροοργανισμών (κυρίως από το κόκκινο και πορτοκαλί σύμπλεγμα). Όταν μάλιστα συγκρίνονται οι μερικώς νωδοί με τους ολικά νωδούς ασθενείς, που θεραπεύτηκαν με οδοντικά εμφυτεύματα, τότε ο ρόλος της παρουσίας των δοντιών γίνεται ακόμη πιο εμφανής. Έτσι εμφυτεύματα που χρησιμοποιούνται για να αποκαταστήσουν ολική νωδότητα, χαρακτηρίζονται από σημαντικά χαμηλότερες αναλογίες κινητών μικροοργανισμών, σπειροχαιτών και άλλων

6 302 Ζώτου και συν περιοπαθογόνων μικροβιακών ειδών, κάτι που έρχεται σε συμφωνία με την άποψη πολλών ερευνητών, ότι η παρουσία δοντιών, σε ασθενείς που δέχονται θεραπεία με εμφυτεύματα, λειτουργεί σαν «δεξαμενή» μικροβίων και καθορίζει τη σύνθεση της μικροχλωρίδας στις εμφυτευματικές επιφάνειες. Αλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τη σύνθεση της μικροχλωρίδας γύρω από εμφυτεύματα Από τη μελέτη της βιβλιογραφίας φαίνεται ακόμη, ότι τη σύνθεση της μικροχλωρίδας γύρω από τα εμφυτεύματα μπορούν να επηρεάσουν κι άλλοι παράγοντες, όπως η μικροδιείσδυση στην ένωση εμφυτεύματος-κολοβώματος, η επιφανειακή αδρότητα εμφυτεύματος-κολοβώματος, καθώς και ο χρόνος έκθεσης των εμφυτευμάτων στη στοματική κοιλότητα. Στο μικροκενό που δημιουργείται στη σύνδεση μεταξύ εμφυτεύματος-κολοβώματος μπορούν να εγκλωβιστούν μικρόβια και δυνητικά να εξαπλωθούν στον περιεμφυτευματικό χώρο 43. Tο μικροκενό αυτό μετρήθηκε και κυμαίνεται ανάμεσα σε 1 με 10 μm 44 και 1 με 49 μm 45. Παρότι το κενό αυτό είναι σημαντικά μικρότερο, συγκρινόμενο με αυτό των προσθετικών αποκαταστάσεων, που κυμαίνεται από 50 μm μέχρι 150 μm, επιτρέπει τη διαρροή μικροβίων στον περιεμφυτευματικό χώρο 46,47. Πολλές έρευνες ασχολήθηκαν ακόμα με το κατά πόσο η επιφανειακή αδρότητα του εμφυτεύματος μπορεί να επηρεάσει τη σύνθεση της μικροχλωρίδας σε ποιοτικό και ποσοτικό επίπεδο. Έτσι στην έρευνα των Quirynen και συν , βρέθηκαν σημαντικά μεγαλύτερα ποσοστά κόκκων στην υπερουλική μικροχλωρίδα των αδρών εμφυτευμάτων, ενώ υποουλικά οι αδρές εμφυτευματικές επιφάνειες φιλοξενούν 25 φορές περισσότερα βακτήρια, με μία ελαφρώς χαμηλότερη πυκνότητα σε κόκκους. Παρόμοια αποτελέσματα βρίσκει και η έρευνα των Rimondini και συν , όπου διαπιστώνεται ότι παρόλο που οι λείες εμφυτευματικές επιφάνειες φιλοξενούν συγκρίσιμα ποσά βακτηρίων, οι αδρές επιφάνειες φιλοξενούν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά. Η έρευνα πάντως των Weenerberg και συν , δεν βρίσκει σημαντικές διαφορές στους δείκτες πλάκας και αιμορραγίας γύρω από εμφυτεύματα με διαφορετικό βαθμό αδρότητας. Τέλος η έρευνα των Teughels και συν , καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η επιφανειακή αδρότητα εμφυτεύματος-κολοβώματος επηρεάζει τη σύνθεση της μικροχλωρίδας, καθώς ο αρχικός αποικισμός των βακτηρίων συνήθως ξεκινά σε περιοχές προστατευμένες από τις έντονες δυνάμεις, γιατί έτσι βρίσκουν το χρόνο να μεταβούν από την αντιστρεπτή στη μη αντιστρεπτή προσκόλληση. Επίσης, αδροποιώντας μια επιφάνεια, αυξάνεται η διαθέσιμη περιοχή για προσκόλληση των βακτηρίων κατά 2-3 φορές και τέλος οι αδρές επιφάνειες καθαρίζονται πιο δύσκολα, καταλήγοντας σε ραγδαία επανανάπτυξη του βιοϋμένα από τον πολλαπλασιασμό των βακτηρίων που έχουν απομείνει παρά από επαναποίκηση. Όσον αφορά το πώς επηρεάζεται η σύνθεση της μικροχλωρίδας περιεμφυτεματικά από το χρόνο έκθεσης των εμφυτευμάτων στη στοματική κοιλότητα, αρχικά πρέπει να τονιστεί ότι φαίνεται πως ακολουθείται συγκεκριμένος τρόπος και σειρά αποικισμού των μικροβίων γύρω από τα εμφυτεύματα, που είναι παρόμοιος με αυτόν γύρω από τις οδοντικές επιφάνειες. Έτσι ο αρχικός αποικισμός γίνεται από μικρόβια του κίτρινου κυρίως συμπλέγματος και από είδη ακτινομυκήτων, όπως A. israeli, ακολουθεί η εγκατάσταση μικροβίων του πράσινου και μωβ συμπλέγματος και ολοκληρώνεται από μικρόβια του πορτοκαλί και κόκκινου συμπλέγματος 52. Μια σειρά ερευνών έχει δείξει ξεκάθαρη αύξηση στην πολυπλοκότητα της υποουλικής μικροχλωρίδας γύρω από τα εμφυτεύματα με την πάροδο του χρόνου. Συγκεκριμένα η έρευνα των Mengel και συν , έδειξε αύξηση της αναλογίας των κινητών ραβδόμορφων βακτηρίων και σπειροχαιτών σε εμφυτεύματα με μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής στη στοματική κοιλότητα, αποτελέσματα με τα οποία συμφωνούν και οι έρευνες των Papaioannou και συν και των Sbordone και συν Τέλος, σύμφωνα με την έρευνα των George και συν , σε εμφυτεύματα που ήταν παρόντα για 3-4 χρόνια στη στοματική κοιλότητα, είχαν σημαντικά συχνότερη αποίκιση από A. actinomycetemcomitans, P. gingivalis και P. intermedia σε σχέση με τα εμφυτεύματα που ήταν παρόντα μόλις 1-2 χρόνια. Συζήτηση Το συμπέρασμα που προκύπτει από τις διάφορες μελέτες όσον αφορά τις ομοιότητες και τις διαφοροποιήσεις που προκύπτουν στην μικροχλωρίδα ασθενών με περιοδοντίτιδα και περιεμφυτευματίτιδα είναι, πως τα κυριότερα αναερόβια περιοπαθογόνα μικρόβια είναι κοινά και στις δύο νόσους. Ο αριθμός τους όμως παρουσιάζει διαφοροποιήσεις σε κάποιες εργασίες 37,38, αν και στις περισσότερες μελέτες είναι περίπου στα ίδια επίπεδα σε περιοδοντίτιδα και περιεμφυτευματίτιδα. Οι σπουδαιότερες διαφοροποιήσεις, που εντοπίζονται στις μελέτες που εξετάσαμε, σχετίζονται με το γεγονός, πως στην περιεμφυτευματίτιδα εμφανίζονται μικροοργανισμοί που δεν σχετίζονται άμεσα με την περιοδοντίτιδα όπως: Staphylococcus spp. (ιδιαίτερα S. aureus), Candida spp, Selοmonas spp., Eikenella corrodens, Actinomyces odontolyticus και εντεροβακτηριοειδών, όπως Escherichia coli, Enterobacter spp., Klebsiella spp. και Pseudomonas. Ακόμα στις διαφορές περιλαμβά-

7 Διαφορές στη μικροχλωρίδα ανάμεσα σε περιεμφυτευματίτιδα και περιοδοντίτιδα 303 νονται η αυξημένη παρουσία Streptococcus oralis και Fusobacterium periodonticum στις οδοντικές επιφάνειες σε σχέση με τις εμφυτευματικές καθώς επίσης και τα αυξημένα ποσοστά μικρού και μεσαίου μεγέθους σπειροχαιτών στην περιεμφυτευματίτιδα. Συγκεκριμένα για τον S. aureus, ο Leonhard και συν. 20, αναφέρουν πως ανευρίσκεται σπάνια στη στοματική κοιλότητα, ενώ θεωρείται ότι είναι το πιο συχνά συσχετιζόμενο βακτήριο με τις μολύνσεις σε μεταλλικά βιοϋλικά. Επίσης, για τα εντεροβακτηριοειδή, οι ίδιοι αναφέρουν ότι τα βακτήρια αυτά σχετίζονται με φλεγμονές του βλεννογόνου, σε ηλικιωμένους, σε ασθενείς με ολική νωδότητα και σε ασθενείς με μειωμένη άμυνα, παίζοντας ρόλο στην ανάπτυξη περιεμφυτευματικών νόσων. Αξίζει να σημειωθεί ότι ευκαιριακά περιοπαθογόνα μικρόβια ανευρίσκονται στις περιεμφυτευματικές αλλοιώσεις με την ίδια συχνότητα με τα κλασσικά αναερόβια περιοπαθογόνα. Ακόμα αναφέρεται ότι αυτά τα είδη είναι αρκετά ανθεκτικά σε διάφορες μορφές αντιμικροβιακής θεραπείας, τόσο σε αντισηπτικά όσο και σε αντιβιοτικά, κάτι που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στο σχεδιασμό της θεραπευτικής αντιμετώπισης. Όπως είδαμε στις έρευνες των De Boever και συν , A. Mombelli και συν και G. E. Salvi και συν , διαπιστώνονται κάποιες διαφορές στη μικροχλωρίδα ανάμεσα σε περιοδοντικά υγιείς και ασθενείς με ιστορικό περιοδοντίτιδας, με αυξημένα τα ποσοστά κάποιων περιοπαθογόνων βακτηρίων στους δεύτερους. Έτσι προκύπτει το ερώτημα, εάν οι ασθενείς, που εμφάνισαν κατά το παρελθόν περιοδοντική νόσο, είναι πιο επιρρεπείς στην ανάπτυξη περιεμφυτευματικής φλεγμονής. Όπως αναφέρει ο Mombelli 5, δεν υπάρχουν σαφή κλινικά δεδομένα που να απαντούν απολύτως καταφατικά στο συγκεκριμένο ερώτημα. Ωστόσο η παρουσία περιοπαθογόνων αποτελεί πιθανό παράγοντα κινδύνου στην εμφάνιση περιεμφυτευματίτιδας. Η περιστασιακή επαφή με αυτά τα μικρόβια μπορεί να είναι ανεκτή από τους περιεμφυτευματικούς ιστούς, όμως η μόνιμη παρουσία τους, έστω και σε χαμηλά επίπεδα, μπορεί να αποτελέσει παράγοντα εμφάνισης περιεμφυτευματίτιδας, καθώς οι ασθενείς αυτοί είναι επιρρεπείς στη νόσο. Η άποψη αυτή βρίσκει σύμφωνους και τους M. R. Agerbaek και συν. 42 και S. Renvert και συν. 24. Όσον αφορά την παρουσία μικροβίων σε σχέση με το βάθος περιεμφυτευματικού θυλάκου από την μελέτη των εργασιών που παραθέσαμε παραπάνω, προκύπτει ότι σε βαθύτερους περιεμφυτευματικούς θυλάκους έχουμε αυξημένη αναλογία αναερόβιων μικροβίων, τόσο σε δόντια όσο και σε εμφυτεύματα. Ένα άλλο ζήτημα που προκύπτει, σύμφωνα με τα αποτελέσματα των ερευνών των M. R. Agerbaek, και συν και M. Quirynen και συν , είναι ότι στα μεγαλύτερα βάθη περιοδοντικών θυλάκων φιλοξενούνται περισσότερα μικρόβια σε σύγκριση με τα μεγαλύτερα βάθη περιεμφυτευματικών θυλάκων. Τέλος, όσον αφορά το ζήτημα της μικροβιακής χλωρίδας στις εμφυτευματικές επιφάνειες σε μερικά και ολικά νωδούς ασθενείς, θεωρείται πλέον δεδομένη για τους περισσότερους ερευνητές η άποψη ότι η παρουσία δοντιών λειτουργεί σαν «δεξαμενή» μικροβίων και καθορίζει τη σύνθεση της μικροχλωρίδας στις επιφάνειες των εμφυτευμάτων. Ενδιαφέρον στο συγκεκριμένο θέμα ωστόσο, είναι το εύρημα στην εργασία των A. Leonhard και συν. του , που αποδεικνύει την παρουσία των P. gingivalis και A. actinomycetemcomitans, όχι μόνο σε μερικά αλλά και σε ολικά νωδούς ασθενείς. Η θέση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την μέχρι τότε επικρατούσα άποψη, όπως προτάθηκε και από τον Danser το , ότι με την εξάλειψη του υποουλικού περιβάλλοντος, μετά την εξαγωγή των δοντιών, ξεκινάει και η εξάλειψη αυτών των δύο βακτηριακών ειδών. Ευχαριστίες Ευχαριστούμε θερμά την Αν. Καθηγήτρια του εργαστηρίου Προληπτικής Οδοντιατρικής, Περιοδοντολογίας και Βιολογίας Εμφυτευμάτων του Α.Π.Θ. κ. Δήμητρα Σακελλάρη, για την πολύτιμη καθοδήγησή της στην συγγραφή του παρόντος. Βιβλιογραφία 1. Tal M. Periodontal disease and oral hygiene. Described by Antonie van Leeuwenhoek. J Periodontol (1980) 51: Socransky SS, Haffajee AD, Cugini MA, Smith C, Kent RLJr Microbial complexes in subgingival plaque. J Clin Periodontol (1998) 25: Socransky SS, Haffajee AD, Smith C, Martin L, Haffajee JA, Uzel NG και συν. Use of checkerboard DNA-DNA hybridization to study complex microbial ecosystems. Oral Microbiol and Immunol (2004) 19: Mombelli A, van Oosten MAC, Schürch E.Jr, Lang NP. The microbiota associated with successful or failing osseointergrated titanium implants. Oral Microbiol and Immunol (1987) 2: Mombelli A, Marxer M, Gaberthüel T, Grunder U, Lang NP. The microbiota of ossoointergrated implants in patients with a history of periodontal disease. J Clin Periodontol (1995) 22: Pontoriero R, Tonelli MP, Carnevale G, Mombelli A, Nyman SR, Lang NP. Experimentally induced periimplant mucositis.a clinical study in humans. Clin Oral Impl Res (1994) 5: Leonhardt Ǻ, Dahlén G, Renvert S. Five-year clinical, microbiological and radiological outcome following treatment of periimplantitis in man. J Periodontol (2003)

8 304 Ζώτου και συν 74: Κωνσταντινίδης ΑΒ, Νόσοι των ούλων που οφείλονται στη μικροβιακή πλάκα, Περιοδοντολογία, Δεύτερος Τόμος/Μέρος Α, Παθολογία και Θεραπευτική των νόσων του περιοδοντίου, Θεσσαλονίκη, 2007, Κωνσταντινίδης ΑΒ, Ταξινόμηση των νόσων του περιοδοντίου, Περιοδοντολογία, Πρώτος τόμος, Θεσσαλονίκη, 2003, Loesche Wj, Giordano JR, Stoll JK. Early-onset periodontitis. A tale of two infections. In: Dental plaque revised. Newman HN.& Wilson M. eds. Cardiff: Bioline, pp Alberktsson T, Isidor F. Consensus report of Session IV. In: Lang N.P. & Karring T. eds. Proceedings of the First European Workshop on Periodontology London, Berlin: Quintessence Publishing Company, 1993; Costerton JW, Stewart PS, Greenberg EP. Bacterial biofilms; a common cause of persistent infections. Science (1999) 284: Lamont RJ, Jenkinson HF. Subgingival colonization by Porphyromonas gingivalis. Oral Microbiol and Immunol (2000) 15: Socransky SS, Haffajee AD. Periodontal microbial ecology. Periodontology (2005) 38: Sutherland IW. Biofilm matrix polymers-role in adhesion. In: Newman H.N. & Wilson M. Dental Plaque Revisited. Cardiff: Bioline, 1999: Socransky SS, Haffajee AD. Dental biofilms: difficult therapeutic targets. Periodontology (2000) 28: Carlen A, Nikdel K, Wennerberg A, Holmberg K, Olsson J. Surface characteristics and in vitro biofilm formation on glass ionomer and composite resin. Biomaterials (2001) 22: Gerber J, Wenaweser D, Lisa-Heitz-Mayfield, Lang NP., Persson GR. Comparison of bacterial plaque samples from titanium implant and tooth surfaces by different methods. Clin Oral Impl Res (2006) 17: Mombelli A, Lang NP. The diagnosis and treatment of periimplantitis. Periodontology (1998) 17: Leonhardt Ǻ, Renvert S, Dahlén G. Microbial findings at failing implants. Clin Oral Impl Res (1999) 10: Quirynen M, De Soete M, Daniel van Steenberghe Infectious risks for oral implants: a review of the literature. Clin Oral Impl Res (2002) 13: Quirynen M, Vogels R, Peeters W, Daniel van Steenberghe, Naert I, Haffajee A. Dynamics of initial subgingival colonization of peri-implant pockets. Clin Oral Impl Res (2006) 17: Buchmann R, Khoury F, Pingel D, Lange D.E. The microflora recovered from the outer-surfaces of the Frialit-2 implantoprosthetic connector. Clin Oral Impl Res (2003) 14: Renvert S, Roos-Jansåker AM, Lindahl C, Renvert H, Persson GR. Infection at titanium implants with or without a clinical diagnosis of inflammation. Clin Oral Impl Res (2007) 18: Apse P, Ellen RP, Overall CM., Zarb GA. Microbiota and crevicular fluid collagenase activity in the osseointergrated dental implant sulcus: a comparison of sites in edentulous and partially edentulous patients. J Periodontol Res (1989) 24: Quirynen M, Listgarten MA. The distribution of bacterial morpho types around natural teeth and titanium implants ad modum Brånemark. Clin Oral Impl Res (1990) 4: Slots J, Rams TE. New viewson periodontal microbiota in special patient categories. J Clin Periodontol (1991) 18: Κωνσταντινίδης ΑΒ, Αιτιολογία των νόσων του περιοδοντίου, Περιοδοντολογία, Πρώτος Τόμος, Θεσσαλονίκη, 2003: Rylev M, Kilian M. Prevalence and distribution of principal periodontal pathogens worldwide. J Clin Periodontol (2008) 35: Zinsli Fritschi B, Albert-Kiszely A, Persson GR. Staphylococcus aureus and other Bacteria in Untreated Periodontitis. J Dent Res (2008) 87: Schacher B, Baron F, Roßberg M, Wohlfeil M, Arndt R, Eickholz P. Aggregatibacter actinomycetemcomitans as indicator for aggressive periodontitis by two analyzing strategies. J Clin Periodontol (2007) 34: Mombelli A, Casagni F, Madianos PN. Can presence or absence of periodontal pathogens distinguish between subjects with chronic and aggressive periodontitis? A systematic review. J Clin Perodontol (2002) 29: Kamma JJ, Nakou M, Gmϋr R, Baehni PC. Microbiological profile of early onset/aggressive periodontitis patients. Oral Microbiol Immunol (2004) 19: Κωνσταντινίδης ΑΒ., Επιθετική περιοδοντίτιδα, Περιοδοντολογία, Δεύτερος Τόμος/Μέρος Α, Παθολογία και Θεραπευτική των νόσων του περιοδοντίου, Θεσσαλονίκη, 2007: Rutar A, Lang NP, Buser D, Bürgin W, Mombelli A. Retrospective assessment of clinical and microbiological factors affecting periimplant tissue conditions. Clin Oral Impl Res (2001) 12: Salvi GE, Fürst MM, Lang NP, Persson GR One-year bacterial colonization patterns of Staphylococcus aureus and other bacteria at implants and adjancent teeth. Clin Oral Impl Res (2008) 19: Botero JE, González AM, Mercado RA, Olave G, Contreras A. Subgingival Microbiota in Peri-implant Mucosa Lesions and Adjacent Teeth in Partially Edentulous Patients. J Periodontol (2005) 76: Hultin M, Gustafsson A, Hallström H, Johansson L-Ǻ, Ekfeldt A, Klinge B. Microbiological findings and host response in patients with periimplantitis. Clin Oral Impl Res (2002) 13: Van der Weijden GA, van Bemmel KM, Renvert S Implant therapy in partially edentulous, periodontally compromised patients: a review. J Clin Periodontol. (2005) 32: De Boever AL, De Boever JA. Early colonization of non-bubmerged dental implants in patients with a history of advanced aggressive periodontitis. Clin Oral Impl Res (2006) 17: Papaioannou W, Quirynen M,Nys M, van Steenberghe D. The effect of periodontal parameters on the subgingival microbiota around implants. Clin Oral Impl Res (1995) 6:

9 Διαφορές στη μικροχλωρίδα ανάμεσα σε περιεμφυτευματίτιδα και περιοδοντίτιδα Agerbaek MR., Lang NP., Persson GR. Comparisons of bacterial patterns present at implant and tooth sites in subjects on supportive periodontal therapy. Clin Oral Impl Res (2006) 17: Quirynen M, Bollen CM., Eyssen H, van Steenbarghe D. Microbial penetration along the implant components of the Branemark system. An in vitro study. Clin Oral Impl Res (1994) 5: Jansen VK, Conrands G, Richter EJ. Microbial leakage and marginal fit of the implant-abutment interface. Int J Oral Maxillofac Implants. (1997) 12: Binon PP, Weir DJ, Marshall SJ. Surface analysis of an original Branemark implant and three related clones. Int J Oral Maxillofac Implants. (1992) 7: Wahl G, Müller F, Schaal KP. The microbial colonization of implant elements made of plastics and titanium. Schweiz Monatsschr Zahnmed. (1992) 102: Quirynen M, van Steenberghe D. Bacterial colonization of the internal part of two-stage implants. An in vivo study. Clin Oral Implants Res. (1993) 4: Quirynen M, van der Mei HC, Bollen CM, Schotte A, Marechal M, Doornbusch GI, Naert I, Busscher HJ, van Steenberghe D. An in vivo study of the influence of the surface roughness of implants on the microbiology of supra- and subgingival plaque. J Dent Res. (1993) 72: Rimondini L, Farè S, Brambilla E, Felloni A, Consonni C, Brossa F, Carrassi A. The effect of surface roughness on early in vivo plaque colonization on titanium. J Periodontol. (1997) 68: Wennerberg A, Sennerby L, Kultje C, Lekholm U. Some soft tissue characteristics at implant abutments with different surface topography. A study in humans. J Clin Periodontol. (2003) 30: Teughels W, Van Assche N, Sliepen I, Quirynen M. Effect of material characteristics and/or surface topography on biofilm development. Clin Oral Implants Res. (2006) 17( Suppl 2): Quirynen M, Vogels R, Pauwels M, Haffajee AD, Socransky SS, Uzel NG, van Steenberghe D. Initial subgingival colonization of 'pristine' pockets. J Dent Res. (2005) 84(4): Mengel R, Flores-de-Jacoby L. Implants in patients treated for generalized aggressive and chronic periodontitis: a 3-year prospective longitudinal study. J Periodontol. (2005) 76(4): Sbordone L, Barone A, Ciaglia RN, Ramaglia L, Iacono VJ. Longitudinal study of dental implants in a periodontally compromised population. J Periodontol. (1999) 70(11): George K, Zafiropoulos GG, Murat Y, Hubertus S, Nisengard RJ. Clinical and microbiological status of osseointegrated implants. J Periodontol. (1994) 65(8): Danser MM, van Wilkelhoff AJ, van der Valden U. Perodontal bacteria colonizing oral mucous membranes in edentulous patients wearing dental implants. J Periodontol (1997) 68:

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 Κάπνισμα, περιοδοντική νόσος και υγιεινή του στόματος Νίκος Α. Ευθυμιάδης, D.D.S., M.Sc. Οδοντίατρος-Περιοδοντολόγος Τι είναι η περιοδοντίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντικά Εμφυτεύματα. Μπορείτε να δώσετε στους ασθενείς τον Οδηγό Εμφυτευμάτων για Ασθενείς, που συνοδεύει τον παρόντα οδηγό.

Οδοντικά Εμφυτεύματα. Μπορείτε να δώσετε στους ασθενείς τον Οδηγό Εμφυτευμάτων για Ασθενείς, που συνοδεύει τον παρόντα οδηγό. Μπορείτε να δώσετε στους ασθενείς τον Οδηγό Εμφυτευμάτων για Ασθενείς, που συνοδεύει τον παρόντα οδηγό. Βιβλιογραφία Claffey N, Clarke E, Polyzois I, Renvert S. (2008) Surgical treatment of peri-implantitis.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΤΙΑ 2007-2009 Πρόεδρος: Ε. Μαλάμου-Λαδά Αντιπρόεδρος: Γ. Κατσάνης

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντικά Εμφυτεύματα. Τι χρειάζεται να γνωρίζετε: Θεραπεία Φροντίδα Συντήρηση ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ. Με την υποστήριξη της

Οδοντικά Εμφυτεύματα. Τι χρειάζεται να γνωρίζετε: Θεραπεία Φροντίδα Συντήρηση ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ. Με την υποστήριξη της Οδοντικά Εμφυτεύματα Τι χρειάζεται να γνωρίζετε: Θεραπεία Φροντίδα Συντήρηση Με την υποστήριξη της ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η επιτυχία στη θεραπεία με εμφυτεύματα δεν εξαρτάται μόνο από την

Διαβάστε περισσότερα

Diagnosis and treatment of peri-implantitis

Diagnosis and treatment of peri-implantitis Diagnosis and treatment of peri-implantitis I. Karoussis 1, S. Kotsovilis 2, A. Felutzis 3, J. Fourmousis 4 Peri-implantitis may be defined as inflammatory process affecting both soft and hard peri-implant

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΝΤΟΛΟΓΙΑ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΝΤΟΛΟΓΙΑ Ζ.Σ. ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟΣ Οδοντίατρος Ιατρός Ειδικευθείς στην Περιοδοντολογία στο Πανεπιστήμιο Pennsylvania ΗΠΑ Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Περιοδοντολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Fellow

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Αποκαθιστώντας την αυτοπεποίθηση του φυσικού σας χαμόγελου. Αντικαθιστώντας χαμένα δόντια με εμφυτεύματα

Αποκαθιστώντας την αυτοπεποίθηση του φυσικού σας χαμόγελου. Αντικαθιστώντας χαμένα δόντια με εμφυτεύματα Αποκαθιστώντας την αυτοπεποίθηση του φυσικού σας χαμόγελου Αντικαθιστώντας χαμένα δόντια με εμφυτεύματα Τι είναι τα οδοντικά εμφυτεύματα; Τα οδοντικά εμφυτεύματα είναι μικρές βίδες τιτανίου που εκτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ 10 ο σνέδριο Φοιηηηών Οδονηιαηρικής τολής Πανεπιζηημίοσ Αθηνών ΓΝΩΣΙΚΟ ΑΝΣΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΟΛΟΓΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΗ ΣΗ ΕΓΚΤΜΟΤΝΗ ΣΗΝ ΚΑΣΑΣΑΗ ΣΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝΣΙΚΩΝ ΙΣΩΝ σμμεηέτονηες: Λαμπροπούλοσ Ν. Οσρανία* Παπαγεωργίοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή ανίχνευση παθογόνων βακτηρίων που ενέχονται στη περιοδοντίτιδα

Μοριακή ανίχνευση παθογόνων βακτηρίων που ενέχονται στη περιοδοντίτιδα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Εφαρμογές στις Βασικές Ιατρικές Επιστήμες Κατεύθυνση: Μοριακή γενετική- Κυτταρογενετική Διπλωματική Εργασία Μοριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας»

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ για την έρευνα «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» Η Έρευνα - γενικά Η έρευνα αυτή αφορά τη σχεδίαση και διεξαγωγή μιας πανελλαδικής έρευνας για την καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντιατρική Επιστήμη

Οδοντιατρική Επιστήμη Οδοντιατρική Επιστήμη Επιστήμη της Yγείας του Στόματος & των Δοντιών «Επιστήμη των Mεταμορφώσεων» Ανδρεάδης Δημήτριος Οδοντίατρος-Στοματολόγος Λέκτορας Εργαστηρίου Στοματολογίας Οδοντιατρικής Σχολής ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

FotoSan. Αντιβακτηριακή δράση σε δευτερόλεπτα

FotoSan. Αντιβακτηριακή δράση σε δευτερόλεπτα FotoSan Αντιβακτηριακή δράση σε δευτερόλεπτα Περίληψη FotoSan αντιβακτηριακή θεραπεία Εντοπισμένη θεραπεία Καταστρέφει βακτήρια, ιούς, μύκητες, πρωτόζωα Χωρίς παρενέργειες Χωρίς αντενδείξεις ΕΝΤΕΛΩΣ ΑΣΦΑΛΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

BioGaia Υγεία της Στοματικής Κοιλότητας

BioGaia Υγεία της Στοματικής Κοιλότητας BioGaia Υγεία της Στοματικής Κοιλότητας Κλινικά Πιστοποιημένα Προβιοτικά Περιοδοντική νόσος, η σιωπηλή επιδημία Η περιοδοντική νόσος αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα υγείας αφού το 60-80% του πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Δοκιμασίες ευαισθησίας αντιμικροβιακών χημειοθεραπευτικών φαρμάκων στην ενδοδοντία

Δοκιμασίες ευαισθησίας αντιμικροβιακών χημειοθεραπευτικών φαρμάκων στην ενδοδοντία Ενδοδοντολογία ΣTOMA 2011; 39 : 235-240 Bιβλιογραφική ανασκόπηση Δοκιμασίες ευαισθησίας αντιμικροβιακών χημειοθεραπευτικών φαρμάκων στην ενδοδοντία Α. ΚΟΚΚΑΣ 1Α, ΧΡ. ΣΤΑΥΡΙΑΝΟΣ 2Α, Ο. ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ 3Β, Λ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Περιοδοντολογία Στην καθημερινή Πράξη

Κλινική Περιοδοντολογία Στην καθημερινή Πράξη Κλινική Περιοδοντολογία Στην καθημερινή Πράξη Διοργάνωση: Ελληνική Περιοδοντολογική Εταιρεία Στοματολογική Εταιρεία Θεσσαλίας Οδοντιατρικός Σύλλογος Λάρισας Τόπος διεξαγωγής: Ξενοδοχείο DIVANI PALACE,

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού

Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού Στρογγυλό τραπέζι Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού Συντονιστής: Η. Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και ιαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ [ Αναστασία Πέτρου ] 2009625164 Λευκωσία 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΛΗΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

ΛΗΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΛΗΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Βασιλική Κουλουρίδα Βιοπαθολόγος Συντ. δ/ντρια, ΓΠΝ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Λοίμωξη του διαβητικού ποδιού (DFI) Όλες οι δερματικές βλάβες, έλκη, είναι επιμολυσμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ Εβελίνα Θεμιστοκλέους

Διαβάστε περισσότερα

Η φάση διατήρησης του θεραπευτικού αποτελέσματος στα πλαίσια της συνολικής αντιμετώπισης του οδοντιατρικού ασθενή

Η φάση διατήρησης του θεραπευτικού αποτελέσματος στα πλαίσια της συνολικής αντιμετώπισης του οδοντιατρικού ασθενή Περιοδοντολογία ΣTOMA 2010; 38 : 29 41 Bιβλιογραφική ανασκόπηση Η φάση διατήρησης του θεραπευτικού αποτελέσματος στα πλαίσια της συνολικής αντιμετώπισης του οδοντιατρικού ασθενή Δ. ΞΥΓΚΑΣ-ΕΥΘΥΜΙΟΥ 1, Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Periodontal treatment: the view of the general dentist

Periodontal treatment: the view of the general dentist Periodontal treatment: the view of the general dentist M. Komboli 1, E. Mouzakiti 2 Periodontal diseases especially plaque induced gingivitis and chronic periodontitis affect the majority of the population

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Συγκριτική μελέτη εφαρμογής διαφορετικών χειρουργικών τεχνικών για αποκάλυψη οδοντικών εμφυτευμάτων Πιλοτική μελέτη ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ ΒΑΣΩ Εργαστήριο Προληπτικής Οδοντιατρικής, Περιοδοντολογίας

Διαβάστε περισσότερα

TePe Μεσοδόντιο Βουρτσάκι πολύ μαλακό - extra soft

TePe Μεσοδόντιο Βουρτσάκι πολύ μαλακό - extra soft 1 2 3 4 5 6 Μέγεθος βούρτσας TePe Μεσοδόντιο Βουρτσάκι πολύ μαλακό - extra soft Αυτή η μοναδική σειρά από μεσοδόντια βουρτσάκια έχει ειδικά επιλεγμένες, πολύ μαλακές ίνες για απαλό καθάρισμα. Περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Η στοματική υγεία στην τρίτη ηλικία

Η στοματική υγεία στην τρίτη ηλικία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Η στοματική υγεία στην τρίτη ηλικία Ενημερωτική Ομιλία για την επιτροπή Προληπτικής, Σεληνίδου Αγγελική Οδοντίατρος Δημόσιας Υγείας Πρόεδρος της Επιτροπής Προληπτικής ΟΣΠ

Διαβάστε περισσότερα

Dental Expert. Ο Εξειδικευµένος Συνεργάτης του Οδοντιατρείου σας

Dental Expert. Ο Εξειδικευµένος Συνεργάτης του Οδοντιατρείου σας Dental Expert Ο Εξειδικευµένος Συνεργάτης του Οδοντιατρείου σας Αεροαποτριβή Άννα Ελµάογλου Ε.Π.Ε. - Φειδιππίδου 30, 11527, Aθήνα Tηλ 210 7770739, 210 7770757 Φαξ 210 7770716 email: info@dental-expert.gr

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Κολπίτιδες-Τραχηλίτιδες

Θέμα: Κολπίτιδες-Τραχηλίτιδες Πανεπιστήμιο Αθηνών Αρεταίειο Νοσοκομείο Θέμα: Κολπίτιδες-Τραχηλίτιδες Ευαγγελία Κουσκούνη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Διευθύντρια Μικροβιολογικού, Bιοχημικού, Ορμονολογικού Εργαστηρίου Ανατομία κόλπου-τραχήλου

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ISBN 978-960-372-099-7 ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΗ Ομότιμη Καθηγήτρια Προληπτικής και Κοινωνικής Οδοντιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών ΟΥΡΑΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΤΟΥ - ΓΑΛΙΤΗ Αναπληρώτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε Αιμίλιος Τίγκος Χειρουργός Οδοντίατρος - Ενδοδοντολόγος Κάθε δόντι αποτελείται από τη «μύλη», το τμήμα δηλαδή που βρίσκεται έξω από τα ούλα και είναι ορατό

Διαβάστε περισσότερα

Τ α οστεοενσωµατούµενα εµφυτεύµατα αποτελούν πλέον µέρος της καθηµερινής οδοντιατρικής πράξης στη

Τ α οστεοενσωµατούµενα εµφυτεύµατα αποτελούν πλέον µέρος της καθηµερινής οδοντιατρικής πράξης στη ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2009,66(4): 155-164 ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΘΕΜΑ ΑΛΛΑΓΗ ΤΗΣ ΙΑΜΕΤΡΟΥ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΙΑΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΟΥ ΕΠΙΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΑΤΟΣ. (PLATFORM SWITCH). Ν. ΣΟΛ ΑΤΟΣ*, Μ. ΜΗΤΣΙΑΣ**, Γ. ΚΟΝΤΑΚΙΩΤΗΣ***, Π. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ****,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ RIFACOL 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ RIFACOL 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ RIFACOL 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ RIFACOL 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ & ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ σε δραστικά συστατικά 1. Επικαλυμμένα δισκία 200mg/Τab Kάθε δισκίο

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβια Βακτήρια Ταξινόμηση Ο ρόλος των Αναεροβίων στη Φυσιολογική Χλωρίδα του Ανθρώπου

Αναερόβια Βακτήρια Ταξινόμηση Ο ρόλος των Αναεροβίων στη Φυσιολογική Χλωρίδα του Ανθρώπου Αναερόβια Βακτήρια Ταξινόμηση Ο ρόλος των Αναεροβίων στη Φυσιολογική Χλωρίδα του Ανθρώπου Ευαγγελία Ε. Κουσκούνη Επικ. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Μικροβιολογικού Ορμονολογικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση μεταξύ οστεοπόρωσης και περιοδοντίτιδας Association between osteoporosis and periodontitis

Συσχέτιση μεταξύ οστεοπόρωσης και περιοδοντίτιδας Association between osteoporosis and periodontitis Ξ. Δερέκα: Συσχέτιση μεταξύ οστεοπόρωσης και περιοδοντίτιδας 1 Συσχέτιση μεταξύ οστεοπόρωσης και περιοδοντίτιδας Association between osteoporosis and periodontitis Ξανθίππη E. Δερέκα Λέκτορας, Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης. 2. Νοσήματα της ουρήθρας. 3.

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης. 2. Νοσήματα της ουρήθρας. 3. ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Γυναίκα 42 ετών προσέρχεται στα εξωτερικά ιατρεία παραπονούμενη για δυσουρία ΣΥΝΗΘΗ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΟΥΡΙΑΣ 1. Νοσήματα της ουροδόχου κύστης 1.1. Κυστίτιδα 1.2. Σκλήρυνση του αυχένα της κύστης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1

ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΣΚΥΛΟΥ & ΤΗΣ ΓΑΤΑΣ Λ.Β.Α. 1 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Συχνότητα: Σκύλος >> γάτα Συχνότητα: Θηλυκά >> αρσενικά Εντόπιση: ουροδόχος κύστη, ουρήθρα Αιτιολογία: βακτήρια>μυκοπλάσματα, χλαμύδιες,

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Ι. ΒΡΟΤΣΟΣ: Διευθυντής Εργαστηρίου Περιοδοντολογίας Αναπλ. Καθηγήτρια Α. ΤΣΑΜΗ, Υπεύθυνη του 5 ου εξαμήνου

Καθηγητής Ι. ΒΡΟΤΣΟΣ: Διευθυντής Εργαστηρίου Περιοδοντολογίας Αναπλ. Καθηγήτρια Α. ΤΣΑΜΗ, Υπεύθυνη του 5 ου εξαμήνου INTERNET Ανάρτηση ερωτήσεων με σκοπό τη μελέτη και την εξοικείωση με τον τρόπο εξέτασης στο μάθημα Περιοδοντολογία Ι. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΡΙΟΔΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ Προς τους φοιτητές και φοιτήτριες του 5 ου εξαμήνου Στα

Διαβάστε περισσότερα

Τα παθογόνα μικρόβια στο ιαβητικό πόδι σε ασθενείς που παρακολουθούνται στο ιατρείο ιαβητικού ποδιού και θεραπεύονται εκτός νοσοκομείου.

Τα παθογόνα μικρόβια στο ιαβητικό πόδι σε ασθενείς που παρακολουθούνται στο ιατρείο ιαβητικού ποδιού και θεραπεύονται εκτός νοσοκομείου. Τα παθογόνα μικρόβια στο ιαβητικό πόδι σε ασθενείς που παρακολουθούνται στο ιατρείο ιαβητικού ποδιού και θεραπεύονται εκτός νοσοκομείου..σκούτας¹,.καραγιάννη¹, Ε.Ρηγάδη¹, Κ.Μικούδη¹, Κ.Σιώμος¹, Ο.Γουλή¹,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ Π. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ Γ.Ν.Ε. «ΘΡΙΑΣΙΟ» ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ Ειδικές ατμοσφαιρικές συνθήκες Ειδικά υλικά λήψης, μεταφοράς,

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία Αναεροβίων Λοιμώξεων Βασικές Αρχές

Θεραπεία Αναεροβίων Λοιμώξεων Βασικές Αρχές Θεραπεία Αναεροβίων Λοιμώξεων Βασικές Αρχές Η εντόπιση της λοιμώξεως π.χ. ενδοκοιλιακή - μαλακών μορίων κλπ Ο προσδιορισμός ή η εμπειρική γνώση των παθογόνων αιτίων Η γνώση της αντοχής και κυρίως του Β.

Διαβάστε περισσότερα

Μία Περίπτωση Σύντηξης/Διδυμίας Κάτω Τρίτου Γομφίου με Υπεράριθμο Τέταρτο Γομφίο

Μία Περίπτωση Σύντηξης/Διδυμίας Κάτω Τρίτου Γομφίου με Υπεράριθμο Τέταρτο Γομφίο Μία Περίπτωση Σύντηξης/Διδυμίας Κάτω Τρίτου Γομφίου με Υπεράριθμο Τέταρτο Γομφίο ΓΝΑΘΙΟΝ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ & ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΧΕΙΡ/ΚΗ www.gnathion.gr Μια ασυνήθης αναπτυξιακή διαταραχή των δοντιών είναι και η σύντηξη/διδυμία,

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες

Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες Κατσιαφλάκα Άννα Τεχνική Υπεύθυνος Μικροβιολογικού τομέα Ιατρός Βιοπαθολόγος,Msc στη Δημόσια Υγεία Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος Προϊόντων 2013/2014

Κατάλογος Προϊόντων 2013/2014 Κατάλογος Προϊόντων 2013/2014 Φροντίζουμε για υγιή χαμόγελα Η TePe δραστηριοποιείται ενεργά για την ευαισθητοποίηση στον τομέα της στοματικής υγιεινής και για την πρόληψη των ασθενειών της στοματικής κοιλότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντιατρική Κλινική Boston Hub Lee Dong Won / IDAS. INC. οργάνωση οδοντιατρείου

Οδοντιατρική Κλινική Boston Hub Lee Dong Won / IDAS. INC. οργάνωση οδοντιατρείου οργάνωση οδοντιατρείου Οδοντιατρική Κλινική Boston Hub Lee Dong Won / IDAS. INC. O πελάτης αυτός ήθελε να κάνει την κλινική του διαφορετική από τις άλλες κλινικές. Το σχέδιό του ήταν να λάβει ενεργό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα των ουρολοιμώξεων. Τι είναι ουρολοίμωξη; Σαν ουρολοίμωξη χαρακτηρίζουμε την βακτηριδιακή λοίμωξη κυρίως οποιοδήποτε σημείου του ουροποιητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

«Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο»

«Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο» «Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο» Μηχανισμοί Άμυνας κατά των Λοιμώξεων Παρεμπόδιση διείσδυσης μικροβίων Καλυπτήρια επιθήλια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ 1 ΘΕΜΑ 1 o Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α. Για τις ερωτήσεις 1 5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

12:00-12:30 coffee break 12:30-14:00 Συλβέστρος Σπύρος - Αργυρόπουλος Νικόλαος Α) ΣΧΕΔΙΟ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ Ή ΑΥΞΗΣΗΣ

12:00-12:30 coffee break 12:30-14:00 Συλβέστρος Σπύρος - Αργυρόπουλος Νικόλαος Α) ΣΧΕΔΙΟ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ Ή ΑΥΞΗΣΗΣ Η Οργανωτική Επιτροπή και ο φιλοξενών Οδοντιατρικός Σύλλογος Κοζάνης, σας προσκαλούν στην 7η Επιστημονική Σύνοδο Δυτικής Μακεδονίας που τελείται στην Κοζάνη 10 & 11 Δεκεμβρίου 2011. Για κάθε συμμετέχοντα

Διαβάστε περισσότερα

Οι μικροοργανισμοί αποτελούν σε κάθε περίπτωση αναπόσπαστο τμήμα

Οι μικροοργανισμοί αποτελούν σε κάθε περίπτωση αναπόσπαστο τμήμα Οι μικροοργανισμοί αποτελούν σε κάθε περίπτωση αναπόσπαστο τμήμα της ανθρώπινης εμπειρίας. Είμαστε διαρκώς εκτεθειμένοι σε μικροοργανισμούς, πολλοί από τους οποίους εγκαθίστανται μόνιμα στο εσωτερικό ή

Διαβάστε περισσότερα

Adult Treatment In: The Alexander Discipline 297-320. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά

Adult Treatment In: The Alexander Discipline 297-320. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Adult Treatment In: The Alexander Discipline 297-320 Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Ορθοδοντική Θεραπεία Στόχος της ορθοδοντικής θεραπείας ανεξάρτητα από την ηλικία των ασθενών είναι βελτίωση της στοματικής

Διαβάστε περισσότερα

Υπεροχή στη σύγχρονη τεχνική χρήσης οστικού τσιμέντου

Υπεροχή στη σύγχρονη τεχνική χρήσης οστικού τσιμέντου Υπεροχή στη σύγχρονη τεχνική χρήσης οστικού τσιμέντου PALACOS ΤΟ ΧΡΥΣΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑ. ΤΕΧΝΟΓΝΩΣΙΑ. ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ. Σύγχρονη τεχνική χρήσης οστικού τσιμέντου στην αρθροπλαστική. Για πάνω από 50 χρόνια, το

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 11: Εξωγενείς Παράγοντες Θερμοκρασία, 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή «100% Α.Π.Ε.» : ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΠΡΟΚΡΟΥΣΤΗΣ Φλώρα Κοντοπίδου Παθολόγος- Λοιμωξιολόγος (Phd) Υπεύθυνη Γραφείου Μικροβιακής Αντοχής ΚΕΕΛΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 6: Ενδογενείς Παράγοντες Ενεργότητα Ύδατος (1/2), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ)

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ) ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ) Ι) ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Οι μαθητές θα πρέπει : Να γνωρίζουν ποιο μόριο είναι ο φορέας της γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντιατρικός Σύλλογος Πειραιά

Οδοντιατρικός Σύλλογος Πειραιά Οδοντιατρικός Σύλλογος Πειραιά Οδηγίες προς τους εθελοντές οδοντιάτρους, για τη συμπλήρωση του δελτίου οδοντιατρικής εξέτασης των παιδιών των νηπιαγωγείων, δημοτικών και γυμνασίων. Σκοπός αυτής της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή(στη(στοματική(υγιεινή Pierre(Fabre(Oral(Care

Εισαγωγή(στη(στοματική(υγιεινή Pierre(Fabre(Oral(Care Εισαγωγή(στη(στοματική(υγιεινή Pierre(Fabre(Oral(Care !μορφο χαμόγελο Καθρέφτης της γενικής υγείας Η παραμέληση μπορεί να προκαλέσει προβλήματα υγείας Στοματική υγιεινή στην Ελλάδα 62% των Ελλήνων επισκέπτονται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Συγκρίνατε την πρωτογενή µε τη δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση και απεικονίστε αυτές στο ίδιο διάγραµµα αξόνων. Πρωτογενή ανοσοβιολογική απόκριση ονοµάζουµε την απόκριση του

Διαβάστε περισσότερα

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Α. Χατζοπούλου Υπεύθυνη Τμήματος Επιθεωρήσεων Πληροφορικής TÜV AUSTRIA HELLAS Οκτώβριος 2014 CLOSE YOUR EYES & THINK OF RISK Μήπως κάποια

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *6301456813* GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ & ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΑΝΑΠΛ. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΛΑΜΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2005 Η σύγχρονη ιατρική και βιοτεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

10/4/2013. Οδοντικός τύπος του κουνελιού

10/4/2013. Οδοντικός τύπος του κουνελιού Οδοντικά προβλήματα των κουνελιών και των τρωκτικών Σεραφείμ Αθ. Παπαδημητρίου επ. καθηγητής Κλινική Ζώων Συντροφιάς Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διάφορες μελέτες έχουν δείξει ότι τόσο τα κουνέλια όσο και

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης Ν. Φουρµούζης. Επίκουρος Καθηγητής Περιοδοντολογίας Πανεπιστηµίου Αθηνών ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Σπουδές Επιστηµονική Δραστηριότητα Δηµοσιεύµατα

Ιωάννης Ν. Φουρµούζης. Επίκουρος Καθηγητής Περιοδοντολογίας Πανεπιστηµίου Αθηνών ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Σπουδές Επιστηµονική Δραστηριότητα Δηµοσιεύµατα Ιωάννης Ν. Φουρµούζης Επίκουρος Καθηγητής Περιοδοντολογίας Πανεπιστηµίου Αθηνών ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Σπουδές Επιστηµονική Δραστηριότητα Δηµοσιεύµατα Αθήνα 2010 Περιεχόµενα Βιογραφικά στοιχεία 1. Προπτυχιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Dr Α. Μεντής, Ιατρός Βιοπαθολόγος, Κλινικός Μικροβιολόγος ιευθυντής ιαγνωστικού Τμήματος ιευθυντής Εργαστηρίου Ιατρικής Μικροβιολογίας ιευθυντής Εθνικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τελευταία έρευνα στην Ελλάδα: 2000-2001 Αφορούσε την επαγγελματική κατάσταση των μεταφραστών Διεξήχθη μέσω σωματείων και συλλόγων ως επί το πλείστον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΟ ΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ Κατά την επούλωση των περιοδοντικών ιστών «νέα πρόσφυση» επιτυγχάνεται όταν υπάρχει: ηµιουργία νέας οστεΐνης, νέων λειτουργικά προσανατολισµένων ινών περιρριζίου

Διαβάστε περισσότερα

- S P E C I A L R E P O R T - EMPLOYMENT. -January 2012- Source: Cyprus Statistical Service

- S P E C I A L R E P O R T - EMPLOYMENT. -January 2012- Source: Cyprus Statistical Service - S P E C I A L R E P O R T - UN EMPLOYMENT -January 2012- Source: Cyprus Statistical Service This Special Report is brought to you by the Student Career Advisory department of Executive Connections. www.executiveconnections.eu

Διαβάστε περισσότερα

Επιδηµιολογία νοσοκοµειακών λοιµώξεων

Επιδηµιολογία νοσοκοµειακών λοιµώξεων Επιδηµιολογία νοσοκοµειακών λοιµώξεων Η επιδηµιολογία των νοσοκοµειακών λοιµώξεων παρουσιάζει πολλές ιδιαιτερότητες σε σχέση µε αυτήν των λοιµωδών νοσηµάτων που εκδηλώνονται στην κοινότητα. Αφορά ένα ευρύ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ»

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» Διπλωματική Εργασία Επιβλέπων:

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Επιστημονικά πορίσματα Λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση αξιολόγησης της PRAC σχετικά με την PSUR για το ζολεδρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερο Σεμινάριο Εμφυτευματολογίας HARD AND SOFT TISSUE MANAGEMENT ΑΘΗΝΑ 7-8 ΜΑΪΟΥ 2010 ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ.

Διήμερο Σεμινάριο Εμφυτευματολογίας HARD AND SOFT TISSUE MANAGEMENT ΑΘΗΝΑ 7-8 ΜΑΪΟΥ 2010 ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ. Διήμερο Σεμινάριο Εμφυτευματολογίας HARD AND SOFT TISSUE MANAGEMENT ΑΘΗΝΑ 7-8 ΜΑΪΟΥ 2010 ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Impladend PROGRAMME th Friday May 7 09:00-10:30 Vertical and Horizontal

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΥΠΟΓΟΝΙΜΩΝ ΖΕΥΓΑΡΙΩΝ Ραφαέλλα Ζάττα Λεμεσός 2014 i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING COMMITTEE BANSKO 26-5-2015 «GREECE BULGARIA» Timeline 02 Future actions of the new GR-BG 20 Programme June 2015: Re - submission of the modified d Programme according

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΦΑΡ Η* επεµβάσεων, η ταχύτερη ολοκλήρωση της εµφυτευµατικής αποκατάστασης και η άριστη αισθητική αποκατάσταση

Α. ΦΑΡ Η* επεµβάσεων, η ταχύτερη ολοκλήρωση της εµφυτευµατικής αποκατάστασης και η άριστη αισθητική αποκατάσταση ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2011,68(2): 51-62 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΑΜΕΣΗ ΜΕΤΕΞΑΚΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΩΝ. ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΗΣ ΦΑΤΝΙΑΚΗΣ ΑΚΡΟΛΟΦΙΑΣ; Α. ΦΑΡ Η* Π Ε Ρ Ι Λ Η Ψ Η Τ α άµεσα µετεξακτικά εµφυτεύµατα έχουν

Διαβάστε περισσότερα