Η ανάγνωση / κατανόηση των μύθων στο νηπιαγωγείο μέσω παιγνιώδους διδακτικής παρέμβασης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ανάγνωση / κατανόηση των μύθων στο νηπιαγωγείο μέσω παιγνιώδους διδακτικής παρέμβασης"

Transcript

1 Η αναγνωση / κατανοηση των μυθων στο νηπιαγωγειο Η ανάγνωση / κατανόηση των μύθων στο νηπιαγωγείο μέσω παιγνιώδους διδακτικής παρέμβασης Ειρήνη Σιβροπούλου και Αγγελική Τσαπακίδου Reading and understanding myths through play in pre-school education: The present paper aims at evaluating the contribution of play to the procedure of reading and understanding myths in Greek pre-school education. Specifically, it describes the results of a pilot study that took place in kindergartens of Thessaloniki over a period of three months in Fifty pre-school children were involved in the study, forming two groups: a control-group and a group under experimentation. The research was carried out in two stages separated by a teaching intervention based on a game. In the first stage the two groups were given a pre-test, then the intervention took place and during the second stage both groups were given a meta-test. Statistical analysis of the test results yielded valuable conclusions concerning the extent to which, the aforementioned teaching intervention, contributed to the pre-schoolers reading and understanding of myths. 1. Εισαγωγή Η γλωσσική αγωγή στο ελληνικό νηπιαγωγείο καλλιεργείται σύμφωνα με το αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών (ΦΕΚ 93/τ.β ), μέσω της ανάγνωσης/κατανόησης ενός κειμένου. Πέντε τύποι κειμένων προτείνονται: Τα απαριθμητικά, τα ενημερωτικά, τα λογοτεχνικά, τα κείμενα παρουσίασης, και τα κείμενα με οδηγίες χρήσης. Ο μύθος είναι κείμενο της παιδικής/λαϊκής λογοτεχνίας. Είναι λογοτεχνικό είδος του οποίου δημιουργός θεωρείται ο Αίσωπος, μια ταπεινή, γραφική αλλά ξεχωριστή φιγούρα των Eλληνιστικών χρόνων. Βαθύς παρατηρητής της φύσης και ανατόμος της κοινωνικής ζωής, έγινε διάσημος ως λογοποιός, επινοητής και αφηγητής ιστοριών σε πεζό λόγο. Πρώτος που ασχολήθηκε με τους Αισώπειους μύθους ήταν ο Σωκράτης (Τροβάς, 1987) και αργότερα ο Αριστοφάνης, ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης (5ο και 4ο π.χ. αιών.). Οι μύθοι του Αισώπου διατηρήθηκαν με την προφορική παράδοση για παρέμβασης. In E. Close, G. Couvalis, G. Frazis, M. Palaktsoglou, 501 and M. Tsianikas (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of

2 Ειρηνη Σιβροπουλου/ Αγγελικη Τσαπακιδου αρκετούς αιώνες, έως ότου ο μαθητής του Θεόφραστου, Δημήτριος Φαληρεύς (300 π.χ.) έκανε την πρώτη συλλογή Αισώπειων μύθων (Jacobs, 1970 Tροβάς, 1987). Στη συνέχεια ακολούθησαν κι άλλες μεταφράσεις από Έλληνες, Ρωμαίους και αργότερα από Γάλλους (Λαφονταίν), Γερμανούς, Βρετανούς και Ρώσους (Κρυλώφ) συγγραφείς. Κατά συνέπεια υπάρχουν πολλές παραλλαγές των μύθων του Αισώπου δημοσιευμένες που είναι αδύνατο να καθοριστεί ποιοι είναι οι αυθεντικοί. Σύμφωνα μάλιστα με τον Perry (1959) πιθανόν άλλοι συγγραφείς και όχι ο Αίσωπος να επισύναψαν τα ηθικά διδάγματα στο τέλος των μύθων του. Με τον όρο μύθος (λογοτεχνία) εννοούμε τη μικρή αλληγορική διήγηση από τον κόσμο των ζώων ή των ανθρώπων που θέλει να διδάξει κάτι (Κανατσούλη, 1997:59). Πρόκειται για ένα δημιούργημα της λαϊκής σοφίας ή μια πρωτόγονη επιστήμη σύμφωνα με τον Ruthen ή μέρος του ίδιου ψυχισμού, ένα ονειροπόλημα του λαού σύμφωνα με τον Harrison (Σακελλαρίου, 1987:31) ή όχημα ενός αξιακού συστήματος που συγκροτείται από εφαρμοσμένες αρχές δικαιωμάτων και υποχρεώσεων (Αυδίκος, 1998:99 67) ή λόγος ψευδής εικονίζων αλήθειαν, σύμφωνα με το ρήτορα Αφθόνιο (4ος μ.χ. αιών.) (Μερακλής, 1993:208). Ωστόσο, ο μύθος πριν απ όλα είναι μια αφήγηση που εμπερικλείει και χρησιμοποιεί το στοιχείο του επιμυθίου. Χωρίς επιμύθιο, ο μύθος δεν είναι παρά μια αφήγηση ή ένα παραμύθι και δίχως την αφήγηση το επιμύθιο τείνει προς την παροιμία, η οποία μερικές φορές δεν είναι παρά ένας πολύ συμπυκνωμένος μύθος (Σαρίκας, 1993). Η συντομία των μύθων καθώς ο ανιμισμός και ο ανθρωπομορφισμός που τους χαρακτηρίζουν τους καθιστά κατάλληλους για παιδιά προσχολικής ηλικίας. Ωστόσο το πρόβλημα εστιάζεται στην κατανόηση του αλληγορικού τους νοήματος. Είναι δηλαδή εύκολη η κατανόηση των μύθων από παιδιά προσχολικής ηλικίας; Με τον όρο κατανόηση εννοούμε την ικανότητα του παιδιού να συλλαμβάνει το νόημα μιας μορφής επικοινωνίας που του δίνεται γραπτά ή προφορικά. Στην περίπτωση αυτή το παιδί είναι σε θέση να επαναδιατυπώσει το περιεχόμενό της να δει τις σχέσεις μεταξύ των μερών της και να αχθεί σε συμπεράσματα, προεκτάσεις και γενικεύσεις (Τριλλιανός, 2003:143). Πρόκειται για μια διαδικασία οικοδόμησης μιας νοητικής αναπαράστασης, η οποία αντλεί τα στοιχεία της από το κείμενο (Σφυρόερα, 1998:108) ή είναι μια αλληλεπίδραση ανάμεσα στην ενεργό σκέψη του αναγνώστη και σ αυτό που λέει το κείμενο (Curto κ.ά., 1998:115). Τις ερευνητικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία τριάντα περίπου χρόνια και αναφέρονται στο πώς τα παιδιά μαθαίνουν να κατανοούν τις ιστορίες, μπορούμε να τις κατατάξουμε σε δυο κατηγορίες. Σ αυτές που υποστηρίζουν τη μεγαλόφωνη ανάγνωση ως μέσο κατανόησης της ιστορίας, καθώς και σ εκείνες που θεωρούν ότι όλα τα παιδιά διευκολύνονται στην κατανόηση της ιστορίας μέσα από την αναδόμησή της (Brown, 1975), για παράδειγμα μέσα από το δραματικό παιχνίδι. Πιο αναλυτικά στην πρώτη κατηγορία ανήκουν οι μελέτες εκείνες οι οποίες υποστηρίζουν ότι η μεγαλόφωνη ανάγνωση ιστοριών κατά τη διάρκεια των προσχολικών χρόνων δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά να κατανοούν τις ιστορίες, να αναγνωρίζουν παρέμβασης. In E. Close, G. Couvalis, G. Frazis, M. Palaktsoglou, and 502M. Tsianikas (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of

3 Η αναγνωση / κατανοηση των μυθων στο νηπιαγωγειο τα βασικά στοιχεία της λογοτεχνίας και το πώς αυτή λειτουργεί (Hickman, 1981 Cochram-Smith, 1984 Kiefer, 1988 Purcell-Gates, 1988). Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν οι μελέτες εκείνες που υποστηρίζουν το δραματικό παιχνίδι, ως μέσο κατανόησης της δομής της ιστορίας (Sachs et al., 1984). Δηλαδή ο βαθμός συμμετοχής στο δραματικό παιχνίδι, η λεκτική αναδόμηση της ιστορίας και η αλληλεπίδραση με συνομιλήκους μέσα στα πλαίσια της ιστορίας οδηγεί στη βελτίωση της κατανόησής της (Miccinati & Phelps, 1980 Pellegrini & Galda, 1982). Η ανάγνωση/κατανόηση των μύθων δεν είναι εύκολη υπόθεση. Πίσω από την αφήγηση κρύβεται ένα αλληγορικό νόημα. Η κατανόηση επίσης δεν γίνεται αυθόρμητα, χρειάζεται τα παιδιά να διδαχτούν κατάλληλες στρατηγικές ανάγνωσης. Διατυπώθηκαν επιπλέον αμφισβητήσεις τόσο για τον αόριστο χαρακτήρα της κατανόησης όσο και για τη σχέση της με τη γλώσσα. Αν δηλαδή παίζουν ρόλο μόνο γενικές αρχές που διέπουν την κατανόηση της γλώσσας ανεξάρτητα από το χρησιμοποιούμενο μέσο (Gaonac h & Golder, 2003:80). Από την άλλη μεριά είναι γνωστό ότι οι παιγνιώδεις μέθοδοι ενισχύουν τη χρήση, από πλευράς παιδιού, την ατομική συνειδητότητα και τις οργανωμένες διανοητικές δομές, διατηρώντας παράλληλα το ενδιαφέρον και τον ενθουσιασμό για τη μνήμη και τη μάθηση (Singer & Lythcott, 2004:77). Γενικότερα το παιχνίδι αποτελεί για το παιδί τον φυσικότερο τρόπο μάθησης και έκφρασης και γι αυτό σχεδόν όλες οι δραστηριότητες μπορούν να ενταχτούν σ αυτό (Κιτσαράς, 2004:78). Το γεγονός ότι δεν έχει συνδεθεί επαρκώς η κατανόηση των μύθων με το παιχνίδι, μας οδήγησε στη συγκεκριμένη έρευνα που χρησιμοποιεί ως μέσο το κατευθυνόμενο παιχνίδι προκειμένου να διαπιστώσει αν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας κατανοούν τους μύθους. 2. Μεθοδολογία της έρευνας Η έρευνα διεξήχθη το σε τέσσερις τάξεις δημόσιων νηπιαγωγείων του νομού Θεσσαλονίκης και διήρκεσε 5 μήνες περίπου (από τον Ιανουάριο μέχρι το Μάιο 2007). Συμμετείχαν συνολικά 44 νήπια ηλικίας 4,5 έως 5,5 ετών. Καθεμιά από τις τέσσερις τάξεις χωρίστηκε σε δυο ομάδες. Η μια εκπροσωπούσε την πειραματική ομάδα στην οποία εφαρμόστηκε η παιγνιώδης διδακτική παρέμβαση η οποία ακολουθεί και αποτελούνταν από 22 νήπια, 9 κορίτσια και 13 αγόρια και η άλλη την ομάδα ελέγχου στην οποία απλά διαβάζονταν οι μύθοι από τη νηπιαγωγό και επαναλαμβάνονταν από τα παιδιά. Την ομάδα ελέγχου την αποτελούσαν 12 κορίτσια και 10 αγόρια. Η επιλογή των παιδιών στις ομάδες ήταν τυχαία. Και για τις δυο ομάδες επιλέχτηκαν 24 μύθοι του Αισώπου οι οποίοι χρησιμοποιήθηκαν από τις νηπιαγωγούς, που συμμετείχαν στην έρευνα, με την ίδια σειρά, δύο φορές την εβδομάδα. Τα κριτήρια επιλογής των μύθων ήταν τα εξής: το περιεχόμενό τους να προκαλεί ενδιαφέρον στα παιδιά, να μπορούν εύκολα να παρακολουθήσουν την εξέλιξη και να την αναπαραστήσουν και το λεξιλόγιό τους να είναι προσιτό. Η έρευνα σχεδιάστηκε και πραγματοποιήθηκε σε δυο φάσεις με μία παιγνιώδη διδακτική παρέμβαση και παρέμβασης. In E. Close, G. Couvalis, G. Frazis, M. Palaktsoglou, 503 and M. Tsianikas (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of

4 Ειρηνη Σιβροπουλου/ Αγγελικη Τσαπακιδου κάθε μήνα πραγματοποιούνταν συναντήσεις των νηπιαγωγών με τους υπεύθυνους της έρευνας. Πριν και μετά τη διδακτική παρέμβαση τα νήπια αξιολογήθηκαν ως προς το αρχικό και τελικό τεστ (pre και post tests) (Benett, 1984 Sanders, 1992 Bloom & Quint, 1999 Guba & Lincoln, 1981) Οι φάσεις της έρευνας Πρώτη φάση: Το αρχικό τεστ Η διαγνωστική διαδικασία του αρχικού τεστ (pretest) πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο του 2006 για όλα τα παιδιά και των δύο ομάδων με ατομικές δομημένες συνεντεύξεις οι οποίες διαρκούσαν δεκαπέντε λεπτά περίπου για κάθε παιδί και γινόταν σ ένα ειδικά διαμορφωμένο χώρο των νηπιαγωγείων της έρευνας. Η νηπιαγωγός διάβαζε αρχικά το μύθο του Αισώπου Η συμβουλή της Αρκούδας 1 σε κάθε παιδί ξεχωριστά, κι έπειτα του υπέβαλε τις παρακάτω ερωτήσεις και κατέγραφε τις απαντήσεις. Αρχικό και τελικό τεστ Ονοματεπώνυμο παιδιού Ημερομηνία Ομάδα Πειραματική ή Ελέγχου 1. Πώς αρχίζει ο μύθος; Απάντηση παιδιού Ποιο είναι το πρόβλημα; Απάντηση παιδιού Πώς τελειώνει ο μύθος; Απάντηση παιδιού Τί θέλει να μας πει ο μύθος (μήνυμα); Απάντηση παιδιού Ποιο τίτλο θα έδινες στο μύθο; Απάντηση παιδιού Ποιοι είναι οι ήρωες σ αυτό το μύθο; Απάντηση παιδιού... Η αρχική μέτρηση μας βοήθησε να προσδιορίσουμε ενδεχόμενες διαφορές και αλληλεπιδράσεις που υφίστανται στον πληθυσμό, οι οποίες θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη κατά την τελική μέτρηση. 1 Ρένα Καρθαίου & Κατερίνα Μάνου-Πασσά (1999). Παρέα με τον Αίσωπο, Αθήνα: Καστανιώτης. Χρησιμοποιήθηκε μόνο αυτός ο μύθος για το αρχικό και τελικό τεστ. παρέμβασης. In E. Close, G. Couvalis, G. Frazis, M. Palaktsoglou, and 504M. Tsianikas (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of

5 Η αναγνωση / κατανοηση των μυθων στο νηπιαγωγειο Παιγνιώδης διδακτική παρέμβαση Η διαδικασία της παιγνιώδους παρέμβασης ακολουθεί τα παρακάτω βήματα: Πρώτο βήμα: Εισαγωγή στο πρόβλημα. Τα παιδιά μαζεύονται στην παρεούλα και η νηπιαγωγός αφηγείται το μύθο. Ακολουθεί ολιγόλεπτη συζήτηση για το περιεχόμενο του μύθου και στη συνέχεια η νηπιαγωγός επιλέγει το κατάλληλο μουσικό κομμάτι και ζητά από τα παιδιά να μεταφερθούν στον ελεύθερο χώρο της τάξης για να αποδώσουν το μύθο με κίνηση και μουσική. Παράλληλα για την καλύτερη κατανόηση του μύθου η νηπιαγωγός υποβάλει ερωτήσεις στα παιδιά με τον εξής τρόπο. Ακίνητη εικόνα (ήρωας του μύθου). Η νηπιαγωγός ανοίγει τη μουσική και τα παιδιά κινούνται ελεύθερα για λίγα λεπτά στο χώρο της τάξης. Με το απότομο σταμάτημα της μουσικής τα παιδιά σταματούν να κινούνται, παγώνουν. Τότε η νηπιαγωγός ζητά από τα παιδιά να δημιουργήσουν μια ακίνητη εικόνα του ήρωα (πρωταγωνιστή) του μύθου. Τα ενθαρρύνει να σκεφτούν πώς θα χρησιμοποιήσουν το σώμα τους για να αποδώσουν τον ήρωα του μύθου πιο ζωντανό (π.χ. δύναμη στα χέρια, σώμα, σχήμα, έκφραση). Έκφραση σκέψης (πώς αρχίζει ο μύθος). Τα παιδιά κινούνται ξανά ελεύθερα στο χώρο με τη μουσική. Όταν σταματήσει η μουσική κάθε παιδί απευθύνεται σ ένα φίλο του για να συζητήσουν πώς ξεκινά ο μύθος. Στη συνέχεια η νηπιαγωγός εξηγεί στα παιδιά ότι εκείνον που θα αγγίξει στον ώμο, θα πρέπει να πει πώς αρχίζει ο μύθος. Συζήτηση με συμπαίκτη (ποιο είναι το πρόβλημα του μύθου). Τα παιδιά με άλλο ηχητικό ερέθισμα κινούνται πάλι ελεύθερα στο χώρο. Μόλις σταματήσει η μουσική, η νηπιαγωγός τους ζητά να βρουν ένα φίλο τους για να συζητήσουν το πρόβλημα που παρουσιάζεται στο μύθο. Τα παιδιά εξετάζουν διάφορες προτάσεις, διατυπώνουν καινούργιες σκέψεις, επιλύουν τυχόν απορίες και αρχίζουν να επινοούν εναλλακτικές απόψεις. Έκφραση σκέψης (πώς τελειώνει ο μύθος). Ακολουθεί μουσική και τα παιδιά κινούνται ελεύθερα στο χώρο. Μόλις σταματήσει η μουσική, η νηπιαγωγός εξηγεί στα παιδιά ότι όποιον αγγίξει στο χέρι θα πρέπει να πει πώς τελειώνει ο μύθος. Ομαδικές συζητήσεις (ποιο είναι το μήνυμα του μύθου). Ακολουθεί και πάλι μουσική και τα παιδιά σέρνονται στο πάτωμα. Με το σταμάτημα της μουσικής χωρίζονται σε δυο ή τρεις ομάδες και συζητούν το μήνυμα του μύθου: Τί δηλαδή κρύβεται πίσω από το μύθο; Τί θέλει να μας πει ο Αίσωπος; Η νηπιαγωγός περνά από τις ομάδες και ενισχύει τις ιδέες των παιδιών. παρέμβασης. In E. Close, G. Couvalis, G. Frazis, M. Palaktsoglou, 505 and M. Tsianikas (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of

6 Ειρηνη Σιβροπουλου/ Αγγελικη Τσαπακιδου Νηπιαγωγός σε ρόλο (τί τίτλο θα έδινες στο μύθο;). Συνεχίζει να παίζει η μουσική και τα παιδιά κινούνται ελεύθερα στο χώρο. Όταν σταματήσει η μουσική η νηπιαγωγός τους ανακοινώνει ότι θα υποδυθεί το ρόλο του δημοσιογράφου. Για το λόγο αυτό θα κρατά ένα ψεύτικο μικρόφωνο και όποιο παιδί πλησιάζει θα πρέπει να είναι έτοιμο να επινοήσει έναν τίτλο για το μύθο. Δεύτερο βήμα: Υλοποίηση του προβλήματος (πραγματοποιείται σε μικρές ομάδες). Αφού τα παιδιά βιώσουν μέσω της κίνησης το μύθο χωρίζονται σε ομάδες, οι οποίες δουλεύουν ταυτόχρονα. Κάθε ομάδα καλείται να ζωγραφίσει και να γράψει το δικό της μύθο. Η νηπιαγωγός ενθαρρύνει τα παιδιά υποβάλλοντας ερωτήσεις σχετικά με το περιεχόμενο του μύθο, προσπαθεί να τους δημιουργήσει αυτοπεποίθηση για το κείμενό τους και επιδιώκει να συσχετίσουν το μήνυμα του μύθου με τη ζωή τους. Τρίτο βήμα: Αξιολόγηση και διερεύνηση του θέματος. Τα παιδιά μετακινούνται στην παρεούλα / ολομέλεια της τάξης. Κάθε ομάδα παρουσιάζει το μύθο που δημιούργησε και οι υπόλοιπες ομάδες τον σχολιάζουν. Στη συνέχεια η νηπιαγωγός εμφανίζει τον μαγικό κύβο της πλοκής όπου στην κάθε πλευρά του είναι γραμμένες οι λέξεις: Αρχή Πρόβλημα Τέλος Μήνυμα Τίτλος Ήρωας και εξηγεί ότι αυτός ο κύβος θα μας βοηθήσει να ξαναθυμηθούμε το μύθο. Τα παιδιά κάθονται στο πάτωμα και ο κύβος περνά μπροστά από κάθε παιδί, το οποίο τον πετά και όταν ο κύβος σταθεί, το παιδί που τον πέταξε προσπαθεί να αναγνωρίσει / διαβάσει τη λέξη που εμφανίστηκε στην πάνω πλευρά του. Για παράδειγμα αναγνωρίζει τη λέξη Ήρωας και στη συνέχεια εξηγεί και περιγράφει τον ήρωα του μύθου. Ο κύβος σταματάει να πετιέται, όταν εμφανιστούν όλες οι λέξεις που είναι γραμμένες στις έξι πλευρές του και γίνουν τα σχετικά σχόλια. Έπειτα ένα παιδί ή περισσότερα παιδιά αφηγούνται το μύθο από την αρχή. Τέλος η νηπιαγωγός διαβάζει το μύθο από το αρχικό βιβλίο τής επιλογής της Δεύτερη φάση (τελικό τεστ) Μετά τη διδακτική παρέμβαση ακολούθησε το τελικό τεστ (post test) (Fitz-Gibbon & Morris, 1987) που έγινε το Μάιο. Ακολουθήθηκε η ίδια διαδικασία με το αρχικό τεστ. To τελικό test μέτρησε τα αποτελέσματα που αναμένονταν να είχαν σημειωθεί στον πληθυσμό και είναι η εξαρτημένη μεταβλητή της ερευνητικής δράσης. Η αρχική και τελική μέτρηση χρησιμοποίησαν τα ίδια εργαλεία και οι δυο μετρήσεις αναφέρονταν στις ίδιες δεξιότητες, ώστε να έχουμε τις καλύτερες δυνατές πληροφορίες για την επίδραση και την αποτελεσματικότητα ενός προγράμματος που θα συγκριθεί παρέμβασης. In E. Close, G. Couvalis, G. Frazis, M. Palaktsoglou, and 506M. Tsianikas (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of

7 Η αναγνωση / κατανοηση των μυθων στο νηπιαγωγειο με κάποιο άλλο. Πολλές φορές είναι δύσκολο να προσδιορίσουμε με ακρίβεια τη μονοσήμαντη επίδραση ενός και μόνο παράγοντα ακριβώς, επειδή ο πληθυσμός της έρευνας είναι κοινωνικά υποκείμενα. Ωστόσο, προσπαθήσαμε να εξασφαλίσουμε τις ικανές και αναγκαίες συνθήκες που θα περιόριζαν τη συνδρομή των τυχαίων κοινωνικών παραγόντων (Stocking, 1999). Η συλλογή των δεδομένων έγινε με τη μέθοδο της συνέντευξης και οι απαντήσεις των παιδιών βαθμολογήθηκαν από τους ερευνητές με βάση την επίτευξη γνωστικών και αντιληπτικών στόχων. Η βαθμολόγηση των απαντήσεων (0,1,2) ελέγχθηκε από δύο κριτές, ώστε να εξασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή αντικειμενικότητα (Benett, 1984 Stocking, 1999). Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του προγράμματος βασίστηκε στις διαφορές που παρουσιάζονται μεταξύ των δύο ομάδων σε σχέση με την αρχική και τελική μέτρηση, που εφόσον έχουν αποκλειστεί άλλοι παράγοντες, οφείλονται στην επίδραση του προγράμματος. 3. Αποτελέσματα της έρευνας Πίνακας 1: Μέσες τιμές και τυπικές αποκλίσεις των βαθμολογιών κάθε ερώτησης και των συνολικών βαθμολογιών για την πειραματική ομάδα και την ομάδα ελέγχου, πριν και μετά τη διδακτική παρέμβαση Ερώτηση Πριν τη διδακτική παρέμβαση Μετά τη διδακτική παρέμβαση Μέσος όρος (Mean) ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Τυπική απόκλιση (S.D.) Μέσος όρος (Mean) Τυπική απόκλιση (S.D.) Μεταβολή μέσης τιμής (Dmean) Ερώτηση 1 1,14 0,774 1,82 0, ,68 Ερώτηση 2 0,91 0,684 1,68 0, ,77 Ερώτηση 3 1,09 0,868 1,91 0, ,82 Ερώτηση 4 0,45 0,800 1,82 0, ,37 Ερώτηση 5 1,41 0,854 2,00 0, ,59 Ερώτηση 6 1,55 0,596 1,95 0, ,40 ΟΜΑΔΑ ΕΛΕΓΧΟΥ Ερώτηση 1 0,41 0,666 1,18 0, ,67 Ερώτηση 2 0,59 0,590 0,73 0, ,14 Ερώτηση 3 0,59 0,734 0,91 0, ,32 Ερώτηση 4 0,23 0,612 0,50 0, ,27 Ερώτηση 5 1,23 0,813 1,86 0, ,63 Ερώτηση 6 1,77 0,429 1,95 0, ,18 Τόσο τα νήπια της πειραματικής ομάδας, όσο κι αυτά της ομάδας ελέγχου πήραν τη χαμηλότερη βαθμολογία στην ερώτηση (4). Ωστόσο, μετά την παιγνιώδη παρέμβαση, παρέμβασης. In E. Close, G. Couvalis, G. Frazis, M. Palaktsoglou, 507 and M. Tsianikas (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of

8 Ειρηνη Σιβροπουλου/ Αγγελικη Τσαπακιδου στην πειραματική ομάδα παρουσιάστηκε βελτίωση (1,37 μονάδες), ενώ στην ομάδα ελέγχου μόνο 0,27 μονάδες. Τα νήπια, τόσο της πειραματικής ομάδας, όσο κι αυτά της ομάδας ελέγχου πήραν την υψηλότερη βαθμολογία στην ερώτηση (6). Ωστόσο, παρατηρούμε ότι στην ομάδα ελέγχου η διδακτική παρέμβαση απέδωσε λιγότερο καθώς παρουσίασε 0,18 μονάδες, ενώ στην πειραματική ομάδα παρουσιάστηκε βελτίωση 0,40 μονάδες. Γενικότερα, σύμφωνα με τον πίνακα 1, είναι προφανές ότι η διδακτική παρέμβαση απέδωσε θετικά αποτελέσματα για κάθε ερώτηση της συνέντευξης. Πίνακας 2: Μέσες τιμές και τυπικές αποκλίσεις των συνολικών βαθμολογιών για την πειραματική ομάδα και την ομάδα ελέγχου Πριν τη διδακτική παρέμβαση Πειραματική ομάδα Μετά τη διδακτική παρέμβαση Mean S.D. Mean S.D. 6,54 3,143 11,18 1,180 Ομάδα ελέγχου 4,81 2,217 7,13 2,188 Σύμφωνα με τον πίνακα 2 είναι φανερό ότι η μέση τιμή (mean) της συνολικής βαθμολογίας της πειραματικής ομάδας αυξήθηκε κατά 4,64 μονάδες, ενώ η μέση τιμή (mean) της ομάδας ελέγχου αυξήθηκε κατά 2,32 μονάδες. Η επίδραση της διδακτικής παρέμβασης είναι σαφώς μεγαλύτερη για την πειραματική ομάδα. Οι έλεγχοι συσχετίσεων επιβεβαίωσαν τις καλύτερες επιδόσεις της πειραματικής ομάδας μετά από τη διδακτική παρέμβαση (F = 3,821, p<0.05 & t = 0,602, p<0.01). Οι συσχετίσεις των συνολικών βαθμολογιών με το φύλο δεν έδειξαν διαφοροποιήσεις μεταξύ των δύο φάσεων των μετρήσεων. 4. Συζήτηση των αποτελεσμάτων της έρευνας Τα παραπάνω δεδομένα μας επιτρέπουν να βγάλουμε ορισμένα συμπεράσματα για τον κύριο σκοπό που θέσαμε πριν από τη διεξαγωγή της έρευνας, δηλαδή να διερευνήσουμε τη συμβολή του κατευθυνόμενου παιχνιδιού στην κατανόηση των μύθων. Η βασική διαπίστωση είναι ότι από τις έξι ερωτήσεις του τεστ τα παιδιά της πειραματικής ομάδας παρουσίασαν σημαντική βελτίωση σ όλες τις ερωτήσεις, γεγονός που το αποδίδουμε στην παιγνιώδη διδακτική παρέμβαση η οποία: Ωθούσε τα παιδιά σε συζητήσεις μέσω ερωτήσεων που απηύθυνε η νηπιαγωγός σ αυτά σχετικά με τα δομικά στοιχεία της ιστορίας, γεγονός που συνέβαλε σημαντικά στην κατανόηση του κειμένου (Durkin, 1978 Dickinson & Smith, 1994 Zavenbergen & Whitehurst, 2003). Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας κατανοούν καλύτερα το κείμενο της ιστορίας, όταν η ανάγνωση συνδυάζεται με ερωτήσεις, επεξηγήσεις και διάλογο και όταν τους δίνεται η δυνατότητα να παρέμβασης. In E. Close, G. Couvalis, G. Frazis, M. Palaktsoglou, and 508M. Tsianikas (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of

9 Η αναγνωση / κατανοηση των μυθων στο νηπιαγωγειο εξάγουν συμπεράσματα, να ερευνούν ή να περιγράφουν τα συναισθήματα των χαρακτήρων (Morrow, 1984 Snow & Ninio, 1986). Διευκόλυνε τη σύνδεση ανάμεσα σε νέες και παλιότερες γνώσεις γιατί τα παιδιά προκειμένου να συνθέσουν το δικό τους μύθο, ενεργοποιούσαν τις προηγούμενες γνώσεις τους, γεγονός που επηρέαζε θετικά την κατανόηση (Morrrow & Gambrell, 2004 Smith, 2006 Πανταζής & Ζάραγκας, 2006). Συγκέντρωσε την προσοχή των παιδιών / αναγνωστών μέσα από την προβολή ορισμένων πληροφοριών, όπως ήταν η ανάγνωση / αναγνώριση συγκεκριμένων λέξεων (πρόβλημα- τέλος- αρχή- μήνυμα- τίτλος- ήρωας) και τα οδηγούσε στην επεξεργασία τους, γεγονός που βελτίωνε την κατανόηση. Παράλληλες είναι και οι απόψεις των Foulin και Mouchon, οι οποίοι σημειώνουν ότι για την κατανόηση οποιουδήποτε κειμένου ο αναγνώστης πρέπει να παροτρύνεται, να προσέχει και να επεξεργάζεται ορισμένα μόνο σημεία του (Foulin & Mouchon, 2002:116). Ωθούσε τα παιδιά στην αναδιήγηση του μύθου γεγονός που επέτρεπε στις νηπιαγωγούς να ελέγξουν σε ποιο βαθμό τα παιδιά κατανοούσαν το περιεχόμενο και την πλοκή του μύθου (Morrow & Gambrell, 2004 Paris & Paris, 2003). Εστίαζε στο ρόλο της νηπιαγωγού, η οποία υποστήριζε καθ όλη τη διάρκεια του παιχνιδιού τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των παιδιών γεγονός που ενίσχυε την ανάπτυξη της κατανόησης (Teale, 1984). Η δεύτερη διαπίστωση εστιάζεται στο γεγονός ότι τα νήπια της πειραματικής ομάδας, όπως και αυτά της ομάδας ελέγχου πήραν τη χαμηλότερη βαθμολογία στην ερώτηση τέσσερα που αναφερόταν στο μήνυμα του μύθου. Τα παιδιά δηλαδή δεν μπορούσαν να κατανοήσουν το αλληγορικό νόημα του μύθου. Παράλληλες είναι και οι απόψεις της Goldman (1985), η οποία σε μια μελέτη της κατανόησης των μύθων του Αισώπου, διαπίστωσε ότι τα παιδιά είχαν δυσκολία στο να συνδέσουν τα εσωτερικά γεγονότα του κειμένου με εξωτερικές γνώσεις για να αντιληφθούν το ηθικό δίδαγμα του μύθου. Επίσης τα παραπάνω αποτελέσματα συνάδουν με τα πρόσφατα ευρήματα της έρευνας του Jose και των συνεργατών του, οι οποίοι διαπίστωσαν ότι τα μικρά παιδιά συγκριτικά με τα μεγαλύτερα δυσκολεύτηκαν στην εξαγωγή ηθικών διδαγμάτων από τους μύθους του Αισώπου (Jose et al., 2005). Παρά το γεγονός ότι τα νήπια καταθέτουν αυθόρμητα στοιχεία από τη μεταφορά και τη μεταφορική γλώσσα (Winner et al., 1980), ωστόσο για να κατανοήσουν την αλληγορία σ ένα επίσημο λογοτεχνικό είδος απαιτεί περισσότερο εφαρμοσμένες διαδοχικά γνωστικές δεξιότητες (Jose et al., 2005). Τα νήπια δηλ. αποτυγχάνουν να συνδέσουν τις πληροφορίες που προέρχονται από τη δράση του ήρωα με τις πληροφορίες έκβασης των γεγονότων για να κρίνουν/βγάλουν συμπεράσματα (Jose & Brewer, 1984), αν και φαίνεται ότι η συσχέτιση δράσης-έκβασης στους περισσότερους μύθους δεν είναι αυθαίρετη αλλά προσαρμόζεται σε ένα δίκαιο κόσμο στον οποίο οι καλοί άνθρωποι παρέμβασης. In E. Close, G. Couvalis, G. Frazis, M. Palaktsoglou, 509 and M. Tsianikas (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of

10 Ειρηνη Σιβροπουλου/ Αγγελικη Τσαπακιδου ανταμείβονται και οι κακοί τιμωρούνται. Παράλληλα ο Piaget (1932/1965) έδειξε ότι τα μικρά παιδιά κατασκευάζουν εύκολα τους ηθικούς συνδέσμους μεταξύ των αφηγηματικών ενεργειών και των εκβάσεων. Αργότερα άλλοι ερευνητές έδειξαν ότι τα παιδιά όχι μόνο αναμένουν μια σύνδεση μεταξύ των κακών ενεργειών και των αρνητικών εκβάσεων, αλλά και μεταξύ των καλών ενεργειών και των θετικών εκβάσεων (Fein & Stein, 1977 Jose, 1990). Ωστόσο τα παιδιά χρειάζονται να έχουν ένα μεγάλο σώμα γνώσης για τον εντοπισμό της σκοπιμότητας της ανθρώπινης συμπεριφοράς και του κοινωνικού πλαισίου μέσα στο οποίο αυτά τα γεγονότα εμφανίζονται και πρέπει επίσης να είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν αυτή τη γνώση για να συμπεράνουν υπονοούμενες πτυχές που περιγράφονται στο μύθο (Stein & Trabasso, 1982:184). Τα παιδιά όμως αδυνατούν να προβούν σε τέτοιους συσχετισμούς ίσως γιατί υπάρχουν όρια στη διαδικασία συλλογισμών των νηπίων (Bredekamp & Copple, 1998:160) ή γιατί ο αναλογικός συλλογισμός είναι μια διεισδυτική και ισχυρή διαδικασία, μοιάζει μ αυτήν του αιτιώδους συμπερασμού και η γκάμα των αναλογιών που καταλαβαίνουν και δημιουργούν τα παιδιά αυξάνεται με την ηλικία (Siegler, 2002:441). Άλλωστε σύμφωνα με τον Stern η λογική σκέψη του παιδιού προσχολικής ηλικίας βρίσκεται υπό συνεχή μεταβολή, κινείται από το συγκεκριμένο στο συγκεκριμένο αποφεύγοντας τις γενικεύσεις. Ωστόσο, άλλοι ερευνητές διαπιστώνουν ότι ακόμη και τα παιδιά προσχολικής ηλικίας σε ορισμένες συνθήκες παρουσιάζουν μορφή λογικής σκέψης που περιλαμβάνουν μια κίνηση της σκέψης από το μερικό στο γενικό, καθώς και στοιχεία αφαίρεσης (Zaporozhets et al., 1994:80). Η τρίτη διαπίστωση είναι ότι τα νήπια της πειραματικής ομάδας, όπως και της ομάδας ελέγχου πήραν την υψηλότερη βαθμολογία στην ερώτηση έξι που αναφέρονταν στην αναγνώριση των ηρώων των μύθων. Ίσως επειδή οι ήρωες των μύθων ενσαρκώνουν τύπους της καθημερινής ζωής ή αντιπροσωπεύουν ζώα, τα οποία είναι οικεία και γνωστά στα παιδιά και αυτή η γνώση του περιεχομένου βοηθά στη μνήμη (Siegler, 2002). Επιπρόσθετα γιατί τα παιδιά προσχολικής ηλικίας προτιμούν τους χαρακτήρες που παρουσιάζονται με λίγα και ξεκάθαρα χαρακτηριστικά (Καρπόζηλου, 1994:185) όπως είναι οι ήρωες των μύθων γι αυτό και τους θυμόταν. Από την άλλη μεριά, αναφορικά με τις ποιοτικές παρατηρήσεις διαπιστώσαμε ότι τα παιδιά της πειραματικής ομάδας επεδείκνυαν γλωσσική δημιουργικότητα προκειμένου να συνθέσουν τον τίτλο του μύθου. Για παράδειγμα στο γνωστό μύθο Η χελώνα και ο λαγός τα παιδιά έδωσαν τους εξής τίτλους: Η υπομονετική χελώνα Ο λαγός που έκανε τον μάγκα Το πάθημα του λαγού Η χελώνα που ήταν καλή και κέρδισε με την υπομονή της Γενικά η έρευνα αυτή πρέπει να θεωρηθεί μια πρώτη μικρής έκτασης διερεύνηση της άποψης ότι η συγκεκριμένη παιγνιώδης διδακτική παρέμβαση συνέβαλε στην κατα- παρέμβασης. In E. Close, G. Couvalis, G. Frazis, M. Palaktsoglou, and 510M. Tsianikas (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of

11 Η αναγνωση / κατανοηση των μυθων στο νηπιαγωγειο νόηση των μύθων από παιδιά προσχολικής ηλικίας. Χρήσιμο θα ήταν να επαναληφθεί σε μεγαλύτερο δείγμα, να διερευνηθούν και άλλες παράμετροι που επηρεάζουν την κατανόηση των μύθων όπως, χρονική περίοδος, μέγεθος ομάδας, συμβολή της οικογένειας. Επιπρόσθετα να διερευνηθεί αν το καθοδηγούμενο παιχνίδι βοηθά στην κατανόηση των εννοιών και των συμβάσεων του γραπτού λόγου και τέλος πώς και ποιες πληροφορίες αποθηκεύουν τα παιδιά από την ανάγνωση του μύθου στην μακροπρόθεσμη μνήμη. 2 Βιβλιογραφία Αυδίκος, E. Aυδίκος, Αφηγηματικά μοντέλα στον Αίσωπο και το λαϊκό μύθο: Το παράδειγμα της Aλεπούς. Επιθεώρηση Παιδικής Λογοτεχνίας, 13, Bennett, 1984 D. B. Bennett, Evaluating environmental education in school. Unesco and Environmental Education Series, no 12. Bloom & Quint, 1999 H. S. Bloom & J. Quint, Assessing program impacts and implementation. U.S. Department of Education. Brown, 1975 A. L. Brown, Recognition, reconstruction and recall of narrative sequences by preoperational children. Child Development, 46, Bredekamp & Copple, 1998 S. Bredekamp & L. Copple, Καινοτομία στην προσχολική εκπαίδευση: Αναπτυξιακά κατάλληλες πρακτικές στα προσχολικά προγράμματα, Ε. Ντολιοπούλου (Επιμ.). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Cochram Smith, 1984 M. Cochram Smith, The making of a reader. Norwood, NJ: Ablex. Curto, Morillo & Teixido, 1998 L. Curto, M. Morillo & M. Teixido, Γραφή και Ανάγνωση: Βοηθήματα για τη διδασκαλία και την εκμάθηση του γραπτού λόγου σε παιδιά ηλικίας τριών έως οκτώ ετών, Τ. Βαρνάβα Σκούρα (Eπιμ.), Β τόμος. Αθήνα: Ο.Ε.Δ.Β. 2 Από τη θέση αυτή θέλουμε να ευχαριστήσουμε τις νηπιαγωγούς: Σοφία Γιασκουλίδου, Βάσω Κραγιοπούλου, Ειρήνη Πετακάκη, Φούλα Σταυρίδου, Ζουμπουλιά Τοζακίδου και Γεωργία Τσακπινίδου, οι οποίες εφάρμοσαν με προθυμία και συνέπεια τη διδακτική παρέμβαση. Είναι αυτονόητο ότι χωρίς την εθελοντική τους συμμετοχή η έρευνα δεν θα ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθεί. παρέμβασης. In E. Close, G. Couvalis, G. Frazis, M. Palaktsoglou, 511 and M. Tsianikas (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of

12 Ειρηνη Σιβροπουλου/ Αγγελικη Τσαπακιδου Dickinson & Smith, 1994 D. K. Dickinson & M. W. Smith, Long term effects of preschool teacher s book readings on low-income children s vocabulary and story comprehension. Reading Research Quarterly, April May June, Durkin, 1978 D. Durkin, What classroom observations reveal about reading comprehension instruction. Reading Research Quarterly, 14, Fein & Stein, 1977 D. Fein & G. Stein, Immanent punishment and reward in six and nine year old children. The Journal of Genetic Psychology, 131, Fitz Gibbon & Morris, 1987 C. T. Fitz Gibbon & L. L. Morris, How to design a program evaluation. Newbury Park, CA: Sage. Foulin & Mouchon, 2002 J. Foulin & S. Mouchon, Εκπαιδευτική Ψυχολογία, M. Φανιουδάκη (μετφρ.). Αθήνα: Μεταίχμιο. Gaonac h & Colder, 2003 D. Gaonac h & C. Colder, Εγχειρίδιο Ψυχολογίας για την Εκπαίδευση, Ι. Θεοφανοπούλου (μτφρ.). Αθήνα: Πατάκης. Goldman, 1985 S. H. Goldman, Inferential reasoning in and about narrative texts. In A. C. Graesser & J. B. Blank (Eds), The Psychology of Questions, Hillsdale, NJ: Erlbaum. Guba & Lincoln, 1981 E. G. Guba & Y. S. Lincoln, Effective evaluation. San Francisco: Jossey Bass. Hickman, 1981 J. Hickman, A new perspective on response to literature: Research in an elementary school setting. Research in the Teaching of English, 15, 4, Jacobs, 1970 J. Jacobs, The fables of Aesop. New York: Burt Franklin. (Original work published 1889.) Jose, D Anna & Krieg, 2005 P. E. Jose, C. A. D Anna & D. B. Krieg, Development of the comprehension and appreciation of fables. Genetic, Social and General Psychology Monographs, 131, 1, Jose & Brewer, 1984 P. E. Jose & W. F. Brewer, Development of story liking: Character identification, suspense, and outcome resolution. Development Psychology, 20, Jose, 1990 P. E. Iose, Just world reasoning in children s immanent justice judgments. Child Development 61, Κανατσούλη, 1997 Μ. Κανατσούλη, Εισαγωγή στη θεωρία και κριτική της παιδικής λογοτεχνίας. Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Καρπόζηλου, 1994 Μ. Καρπόζηλου, Το παιδί στη χώρα των βιβλίων. Αθήνα: Καστανιώτης. Kiefer, 1988 B. Kiefer, Picture books as contexts for literary aesthetic, and real world Understandings. Language Arts, 65, 3, παρέμβασης. In E. Close, G. Couvalis, G. Frazis, M. Palaktsoglou, and 512M. Tsianikas (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of

13 Η αναγνωση / κατανοηση των μυθων στο νηπιαγωγειο Κιτσαράς, 2004 Γ. Κιτσαράς, Προγράμματα: Διδακτική μεθοδολογία προσχολικής αγωγής με σχέδια εργασίας. Αθήνα: Συγγραφέας. Μερακλής, 1993 Μ. Μερακλής, Έντεχνος λαϊκός λόγος: Κείμενα και κριτική νεοελληνικού λόγου. Αθήνα: Καρδαμίτσα. Miccinati & Phelps, 1980 J. L. Miccinati & S. Phelps, Classroom drama from children s reading: From the page to the stage. The Reading Teacher, 34, Morrow, 1984 L. M. Morrow, Reading stories to young children: Effects of story structure and traditional questioning strategies on comprehension. Journal of Reading Behavior, XVI, 4, Morrow & Gambrell, 2004 L. Morrow & L. Gambrell, Using children s literature in preschool: Comprehending and enjoying books. Newark, DE, USA: International Reading Association. Πανταζής και Ζάραγκας, 2006 Σ. Πανταζής και Χ. Ζάραγκας, Ανάγνωση και νοητικές εικόνες: Ψυχοπαιδαγωγική προσέγγιση. Αθήνα: Μεταίχμιο. Paris & Paris, 2003 A. H. Paris & S. G. Paris, Assessing narrative comprehension in young children. Reading research Quarterly, 38, 1, Perry, 1959 B. E. Perry, Fable. Studium Generale, 12, Pellegrini & Galda, 1982 A. D. Pellegrini & L. Galda, The effects of thematic fantasy play training on the development children s story comprehension. American Educational Research Journal, 19, Piaget, 1965 J. Piaget, The moral judgment of the child. New York: The Press. (Original work published 1932.) Purcell Gates, 1988 V. Purcell Gates, Lexical and syntactic Knowledge of written, narrative held by well-readto Kindergartens and second grades. Research in the Teaching of English, 22, Sachs, Goldman & Chaille, 1984 J. Sachs, J. Goldman & C. Chaille, Planning in pretend play: Using language to coordinate narrative development. In A. D. Pellegrini & T. D. Yaw Key (Eds), The development of oral written language in social contexts. Norwood, NJ: Ablex. Σακελλαρίου, 1987 Χ. Σακελλαρίου, Οι κοινωνικές δομές του αρχαίου ελληνικού κόσμου μεσ απ τη ζωή και τους μύθους του Αισώπου. Διαβάζω, 167, Sanders, 1992 J. R. Sanders, Evaluating school programs. An educator s guide. Newbury Park, CA: Corwin Press. Σαρίκας, 1993 Ζ. Σαρίκας (Επιμ.), Αίσωπος, μύθοι, Α. Λιάπα (μτφρ.). Αθήνα: Εξάντας. Siegler, 2002 R. Siegler, Πώς σκέφτονται τα παιδιά, Σ. Βοσνιάδου (Επιμ.). Αθήνα: Gutenberg. παρέμβασης. In E. Close, G. Couvalis, G. Frazis, M. Palaktsoglou, 513 and M. Tsianikas (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of

14 Ειρηνη Σιβροπουλου/ Αγγελικη Τσαπακιδου Singel & Lythcott, 2004 J. Singel & M. Lythcott, Fostering school achievement and creativity through socio-dramatic play in the classroom. In E. Zigler, D. Singer & S. Bishop Josef (Eds), Children s Play: The Roots of reading, Washington, DC: Zero the three Press. Smith, 2006 F. Smith, Κατανοώντας την ανάγνωση: Μια ψυχογλωσσική ανάλυση της ανάγνωσης και της μάθησης της ανάγνωσης, Α. Αϊδίνης (Επιμ.). Αθήνα: Επίκεντρο. Snow & Ninio, 1986 C. E. Snow & A. Ninio, The contracts of literacy: what children learn from learning to read books. In W. H. Teale & E. Sulzby (Eds). Emergent literacy. Norwood NJ: Ablex. Stein & Trabasso, 1982 N. L. Stein & T. Trabasso, Children s understanding of stories: A basis for moral judgment and dilemma resolution. In C. J. Brainerd & M. Pressley (Eds). Verbal processes in children, New York: Springer Yerlag. Stocking, 1999 K. M. Stocking, Evaluating Environmental Education. (Translation by Rosemary martin.) Cambridge: Commission on Education and Communication. Σφυρόερα, 1998 Μ. Σφυρόερα, Η μελέτη των γνωστικών σχημάτων κατάτμησης και αναπλαισίωσης πληροφοριών κατά την κατανόηση μακροσκελών αφηγηματικών κειμένων: Συστημική προσέγγιση και διδακτική προέκταση. Στο Λ. Μπεζέ (Επιμ.), Γνωστική Ψυχολογία και Εκπαίδευση, Ελληνικά Γράμματα. Τeale, 1984 W. Τeale, Reading to young children: Its significance for literacy development. In F. Smith (Ed.), Awakening to literacy. London: Heinemann. Τριλλιανός, 2003 Θ. Τριλλιανός, Μεθοδολογία της σύγχρονης διδασκαλίας. Α τόμος. Αθήνα: Συγγραφέας. Τροβάς, 1987 Δ. Τροβάς, Οι μύθοι του Αισώπου και οι συλλογείς, μεταφραστές και διασκευές τους. Διαβάζω, 167, Winner, McCarthy & Gardner, 1980 E. Winner, M. McCarthy & H. Gardner, The ontogenesis of metaphor. In R. P. Honeck & R. R. Hoffman (Eds), Cognition and figurative language, 341. Hillsdale, NJ: Erlbaum. Ζaporozhets, Zinchenkο & Elkonin, 1994 A. V. Ζaporozhets, V. P. Zinchenkο & D. B. Elkonin, Η ανάπτυξη της λογικής σκέψης των παιδιών της προσχολικής ηλικίας. Στο Σ. Βοσνιάδου (Επιμ.). Κείμενα εξελικτικής Ψυχολογίας: Σκέψη, Β τόμος, Αθήνα: Gutenberg. Zavenbergen & Whitehurst, 2003 A. A. Zavenbergen & G. J. Whitehurst, Dialogic reading: a shared picture book reading intervention for preschoolers. In A. V. Kleek, S. A. Stahl & E. B. Bauer (Eds). On reading books to children: parents and teachers. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. παρέμβασης. In E. Close, G. Couvalis, G. Frazis, M. Palaktsoglou, and 514M. Tsianikas (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of

Ανάγνωση ιστοριών και παραμυθιών. Ευφημία Τάφα

Ανάγνωση ιστοριών και παραμυθιών. Ευφημία Τάφα Ανάγνωση ιστοριών και παραμυθιών Ευφημία Τάφα Παράγοντες που καθορίζουν την επιτυχή έκβαση της ανάγνωσης μιας ιστορίας Χρονική στιγμή της ανάγνωσης (πότε) Το είδος του κειμένου (τι) Η «γωνιά» της τάξης

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Πώς η διαδραστική αφήγηση μιας ιστορίας μπορεί να αυξήσει την κατανόηση της ιστορίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας.

Τίτλος: Πώς η διαδραστική αφήγηση μιας ιστορίας μπορεί να αυξήσει την κατανόηση της ιστορίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Τίτλος: Πώς η διαδραστική αφήγηση μιας ιστορίας μπορεί να αυξήσει την κατανόηση της ιστορίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Ζυγοπούλου Στεργιανή Mediterranean College-Σχολή Εκπαίδευσης Αγγλική Γλώσσα και

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Εισηγήσεων

Περίγραμμα Εισηγήσεων Περίγραμμα Εισηγήσεων Τίτλος Μαθήματος: Αναπτυξιακή ψυχολογία Κωδικός Μαθήματος: 724 Διάλεξη 1 Εισαγωγή στην αναπτυξιακή ψυχολογία πρέπει να γνωρίζουν: τους στόχους και το αντικείμενο της Εξελικτικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Εννοιολογική χαρτογράφηση. Τ. Α. Μικρόπουλος

Εννοιολογική χαρτογράφηση. Τ. Α. Μικρόπουλος Εννοιολογική χαρτογράφηση Τ. Α. Μικρόπουλος Οργάνωση γνώσης Η οργάνωση και η αναπαράσταση της γνώσης αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για την οικοδόμηση νέας γνώσης. Η οργάνωση των εννοιών που αναφέρονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Τίτλος Ονοματεπώνυμο συγγραφέα Πανεπιστήμιο Ονοματεπώνυμο δεύτερου (τρίτου κ.ο.κ.) συγγραφέα Πανεπιστήμιο Η κεφαλίδα (μπαίνει πάνω δεξιά σε κάθε σελίδα): περιγράφει το θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση & Εξερεύνηση στο περιβάλλον του Μουσείου

Μάθηση & Εξερεύνηση στο περιβάλλον του Μουσείου Βασίλειος Κωτούλας vaskotoulas@sch.gr h=p://dipe.kar.sch.gr/grss Αρχαιολογικό Μουσείο Καρδίτσας Μάθηση & Εξερεύνηση στο περιβάλλον του Μουσείου Η Δομή της εισήγησης 1 2 3 Δυο λόγια για Στόχοι των Ερευνητική

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 11: Επίλυση Προβλημάτων

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 11: Επίλυση Προβλημάτων Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 11: Επίλυση Προβλημάτων Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Επισκόπηση της διαδικασίας επίλυσης

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις: «Η δύναµη των ερωτήσεων» - Ερωτήσεις πριν κατά τη διάρκεια και µετά την ανάγνωση ενός βιβλίου ανειστική Βιβλιοθήκη Ράνια Ιατροπούλου

Απαντήσεις: «Η δύναµη των ερωτήσεων» - Ερωτήσεις πριν κατά τη διάρκεια και µετά την ανάγνωση ενός βιβλίου ανειστική Βιβλιοθήκη Ράνια Ιατροπούλου Απαντήσεις: «Η δύναµη των ερωτήσεων» - Ερωτήσεις πριν κατά τη διάρκεια και µετά την ανάγνωση ενός βιβλίου ανειστική Βιβλιοθήκη Ράνια Ιατροπούλου Ο ρόλος των ερωτήσεων στη ζωή ενός παιδιού αποτελεί δοµικό

Διαβάστε περισσότερα

1ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Δημιουργικής Ανάγνωσης

1ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Δημιουργικής Ανάγνωσης 1ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Δημιουργικής Ανάγνωσης Στόχοι: να ενισχύσουμε στα παιδιά την καλή σχέση με την ανάγνωση η οποία είναι καθοριστικής σημασίας στην βελτίωση της γλωσσικής έκφρασης να καλλιεργήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

«Του καλού καιρού» Erasmus + Edmuse Project: Education and Museum: Cultural Heritage for Science Learning

«Του καλού καιρού» Erasmus + Edmuse Project: Education and Museum: Cultural Heritage for Science Learning «Του καλού καιρού» Erasmus + Edmuse Project: Education and Museum: Cultural Heritage for Science Learning Εκπαιδευτικός: Μαρία Αγγελακοπούλου Τάξεις: Γ και Δ Ηλικίες: 9 και 10 Ιανουάριος 2017 2ο Δημοτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας Νοημοσύνη Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας S Αμφισβήτηση S Αξιολόγηση της νοημοσύνης (Νασιάκου, (1980): Νοημοσύνη είναι ό,τι μετρούν τα τεστ νοημοσύνης) S Τρόπος αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΟΥΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΟΥΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Σ. ΛΑΠΠΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Πέρα όµως από την Γνωσιακή/Εννοιολογική ανάλυση της δοµής και του περιεχοµένου των σχολικών εγχειριδίων των Μαθηµατικών του Δηµοτικού ως προς τις έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Ευθύς και πλάγιος λόγος. Μια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία τους στο δημοτικό σχολείο μέσω των κόμικς

Ευθύς και πλάγιος λόγος. Μια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία τους στο δημοτικό σχολείο μέσω των κόμικς Ευθύς και πλάγιος λόγος. Μια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία τους στο δημοτικό σχολείο μέσω των κόμικς Αμαραντίδου Κυριακή, Εκπαιδευτικός ΠΕ70, υποψ. PhD Πουγαρίδου Παρασκευή, Εκπαιδευτικός ΠΕ70,

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία στο νηπιαγωγείο

Διαφοροποιημένη διδασκαλία στο νηπιαγωγείο Διαφοροποιημένη διδασκαλία στο νηπιαγωγείο Βασίλης Οικονομίδης Διαφοροποιημένη διδασκαλία είναι η διδακτική εκείνη προσέγγιση κατά την οποία ο εκπαιδευτικός λαμβάνοντας υπόψη τη μαθησιακή ετοιμότητα, τα

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ¼ ¼± Ä Â ÆÅùº  ÃÄ ½

þÿ ¼ ¼± Ä Â ÆÅùº  ÃÄ ½ Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿ ¼ ¼± Ä Â ÆÅùº  ÃÄ ½ þÿ ż½±Ã Å. ÀÌȵ¹Â ¼± Äν º Likaki, Ioannis

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ Διδασκαλία της λογοτεχνίας με τη μέθοδο project ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠ/ΚΟΣ: ΗΛΙΑΔΗ ΑΜΑΛΙΑ ΠΕ02, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ-ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ: Απελευθέρωση του μαθητή αναγνώστη από το άγχος

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΙΟ ΑΞΙΟΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΜΟΥ

Ο ΠΙΟ ΑΞΙΟΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΜΟΥ Ο ΠΙΟ ΑΞΙΟΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΜΟΥ (MY MOST REMARKABLE TEACHER) Σκοπός Ο σκοπός αυτού του εργαλείου είναι να υποκινήσει τον αναστοχασμό στηριζόμενο στην προσωπική εμπειρία με τους εκπαιδευτικούς που κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το νέο HSK

Πληροφορίες για το νέο HSK Πληροφορίες για το νέο HSK Μετάφραση από την ιστοσελίδα http://www.chinesetesting.cn/gosign.do?id=1&lid=0# Το νέο HSK δημιουργήθηκε από το Χανπάν σε μια προσπάθεια καλύτερης εξυπηρέτησης των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 9: Θεωρίες Εννοιολογικής Ανάπτυξης

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 9: Θεωρίες Εννοιολογικής Ανάπτυξης Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 9: Θεωρίες Εννοιολογικής Ανάπτυξης Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Εισαγωγή στον τρόπο με τον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Θεματικές ενότητες για τις εισαγωγικές εξετάσεις του Μεταπτυχιακού Προγράμματος του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 5: Η Kοινωνικοπολιτισμική Θεωρία του Lev Vygotsky

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 5: Η Kοινωνικοπολιτισμική Θεωρία του Lev Vygotsky Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 5: Η Kοινωνικοπολιτισμική Θεωρία του Lev Vygotsky Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 3 η Θεματική ενότητα: Ανάλυση μεθοδολογίας ερευνητικής εργασίας Σχεδιασμός έρευνας: Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013.

ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013. ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013. Πρακτικές και καινοτομίες στην εκπαίδευση και την έρευνα. Άγγελος Μπέλλος Καθηγητής Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνες με χρήση φορητής μάθησης στα Μαθηματικά

Έρευνες με χρήση φορητής μάθησης στα Μαθηματικά Έρευνες με χρήση φορητής μάθησης στα Μαθηματικά Οι Drigas & Pappas (2015) κάνουν μια ανασκόπιση των ερευνών της φορητής μάθησης στα Μαθηματικά. Με βάση την ιδέα της ενσωμάτωσης της κινητής μάθησης στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ «ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ»

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ «ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ» ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ «ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ» Εννοιολογική οριοθέτηση της παιδαγωγικής έρευνας. Ερευνητική ορολογία. Φιλοσοφία της έρευνας. Είδη ερευνών. Στάδια διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Εννοιολογική χαρτογράφηση: Διδακτική αξιοποίηση- Αποτελέσματα για το μαθητή

Εννοιολογική χαρτογράφηση: Διδακτική αξιοποίηση- Αποτελέσματα για το μαθητή Το λογισμικό της εννοιολογικής χαρτογράυησης Inspiration Η τεχνική της εννοιολογικής χαρτογράφησης αναπτύχθηκε από τον καθηγητή Joseph D. Novak, στο πανεπιστήμιο του Cornell. Βασίστηκε στις θεωρίες του

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή.

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή. Προσέλευση μαθητών. Κολύμβηση Φυσική Αγωγή. Τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες υπό την επίβλεψη έμπειρων γυμναστών και κάνουν ασκήσεις για την καλύτερη φυσική κατάστασή τους και παιχνίδια ομαδικότητας, συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Ι. (1) Στόχοι, περιεχόμενο μαθήματος, η παρατήρηση ως τεχνική συλλογής δεδομένων στο σχολικό περιβάλλον

ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Ι. (1) Στόχοι, περιεχόμενο μαθήματος, η παρατήρηση ως τεχνική συλλογής δεδομένων στο σχολικό περιβάλλον ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Ι (1) Στόχοι, περιεχόμενο μαθήματος, η παρατήρηση ως τεχνική συλλογής δεδομένων στο σχολικό περιβάλλον Στόχοι της Σχολικής Πρακτικής Ι Επιδιώκεται οι φοιτητές/-τριες: Να εξοικειωθούν με

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση 1 Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά 2 Περιεχόμενο παρουσίασης: Παρούσα κατάσταση-ελλείψεις-ανάγκες Μεθοδολογίες μάθησης συμβατές

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 11 2/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 652 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος

Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας. Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Δρ. Ιωάννης Γκιόσος Γιατί κάνουμε ανασκόπηση στη βιβλιογραφία; 1. Γιαναπροσδιορίσουμεκενάστηνέρευνατου γνωστικού μας αντικειμένου 2. Για να εντοπίσουμε νέες τάσεις στην έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Η διερευνητική διδακτική προσέγγιση στην ανάπτυξη και την αξιολόγηση της κριτικής σκέψης των μαθητών Σταύρος Τσεχερίδης Εισαγωγή Παρά την ευρεία αποδοχή της άποψης ότι η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης

Διαβάστε περισσότερα

«Το μάθημα της Ιστορίας στο Νηπιαγωγείο, Σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και εκπαιδευτικές στρατηγικές»

«Το μάθημα της Ιστορίας στο Νηπιαγωγείο, Σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και εκπαιδευτικές στρατηγικές» «Το μάθημα της Ιστορίας στο Νηπιαγωγείο, Σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και εκπαιδευτικές στρατηγικές» Ανδριώτη Ευθυμία Νηπιαγωγός, ΜΔΕ στην Ιστορική Έρευνα, Διδακτική και Νέες Τεχνολογίες του Ιονίου

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ

«ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ «ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Διδάσκουσες:

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 1: Εισαγωγή στην γνωστική ανάπτυξη

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 1: Εισαγωγή στην γνωστική ανάπτυξη Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 1: Εισαγωγή στην γνωστική ανάπτυξη Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Ορισμός της σκέψης των παιδιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT)

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ (QUALITATIVE APPROACHES TO RESEARCH) 2 Ποιοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Qualitative Research Approaches) Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ

ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ (REFLECTION BY USING MOVIES) Σκοπός Ο σκοπός αυτού του αναστοχαστικού εργαλείου είναι να υποκινήσει τον αναστοχασμό στον τρόπο που

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα των Προγραμμάτων Σπουδών

Μαθήματα των Προγραμμάτων Σπουδών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Μαθήματα των Προγραμμάτων Σπουδών Κωδικός Τίτλος μαθήματος ΠΕΥ100 ΠΕΥ101 ΝΥ101α ΠΝΥ201 ΠΝΕ402 ΠΝΕ435 ΝΕ403α ΠΝΕ506 ΠΝΥ302 ΠΝΕ142

Διαβάστε περισσότερα

H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Διδάσκουσα Φένια Χατζοπούλου

H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Διδάσκουσα Φένια Χατζοπούλου H ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Διδάσκουσα Φένια Χατζοπούλου kchatzop@uth.gr Περιεχόμενα Ορισμός Ιστορική αναδρομή Μορφές και τύποι της αξιολόγησης Η συζήτηση γύρω από την αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές μεθοδολογίες σε σύγχρονα τεχνολογικά περιβάλλοντα

Διδακτικές μεθοδολογίες σε σύγχρονα τεχνολογικά περιβάλλοντα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτικές μεθοδολογίες σε σύγχρονα τεχνολογικά περιβάλλοντα Ενότητα 3: Πρότυπα Διδασκαλίας 1 Βασιλική Μητροπούλου-Μούρκα Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο Θεσμός του Μέντορα στην Ελληνική Εκπαίδευση: Διερεύνηση των απόψεων και στάσεων των Εκπαιδευτικών Λυκείου του Ν. Χανίων.

Ο Θεσμός του Μέντορα στην Ελληνική Εκπαίδευση: Διερεύνηση των απόψεων και στάσεων των Εκπαιδευτικών Λυκείου του Ν. Χανίων. Ο Θεσμός του Μέντορα στην Ελληνική Εκπαίδευση: Διερεύνηση των απόψεων και στάσεων των Εκπαιδευτικών Λυκείου του Ν. Χανίων. Όνομα: Ρασούλη Εμμανουέλα Επόπτης: Λαγός Δημήτριος Αναγκαιότητα έρευνας Προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 20 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2017 ΥΠ.Π.Ε.Θ.

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 20 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2017 ΥΠ.Π.Ε.Θ. 1 Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 20 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2017 ΥΠ.Π.Ε.Θ. 1 2 H ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΑΦΟΡΑ ΣΤΗ ΣΥΛΛΗΨΗ, ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗ ΜΗ ΜΟΝΟΔΙΑΣΤΑΤΩΝ Ή /ΚΑΙ ΜΗ ΠΡΟΒΛΕΨΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

BELIEFS ABOUT THE NATURE OF MATHEMATICS, MATHEMATICS TEACHING AND LEARNING AMONG TRAINEE TEACHERS

BELIEFS ABOUT THE NATURE OF MATHEMATICS, MATHEMATICS TEACHING AND LEARNING AMONG TRAINEE TEACHERS BELIEFS ABOUT THE NATURE OF MATHEMATICS, MATHEMATICS TEACHING AND LEARNING AMONG TRAINEE TEACHERS Effandi Zakaria and Norulpaziana Musiran The Social Sciences, 2010, Vol. 5, Issue 4: 346-351 Στόχος της

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 6: Κοινωνικο-Πολιτισμικές Θεωρίες Μάθησης

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 6: Κοινωνικο-Πολιτισμικές Θεωρίες Μάθησης Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 6: Κοινωνικο-Πολιτισμικές Θεωρίες Μάθησης Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση των επικρατέστερων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας»

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ «ΠΑΙ ΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για τη

Διαβάστε περισσότερα

Θ ε σ σ α λ ο ν ί κ η

Θ ε σ σ α λ ο ν ί κ η Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ Δράση «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας» Επιστ. υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούμ Υποδράση: Γενικές επιμορφώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ράνια Πετροπούλου

Δρ. Ράνια Πετροπούλου Δρ. Ράνια Πετροπούλου Σύμφωνα με τη δημοσίευση της έκθεσης με τον τίτλο Science Education Now: A renewed Pedagogy for the Future of Europe, η Ευρώπη χρειάζεται να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στη χρήση της

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΑΥΤΟΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Κωδικός Μαθήματος: MUS 624 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών 44 Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών Διδακτικοί στόχοι Σκοπός του κεφαλαίου είναι οι μαθητές να κατανοήσουν τα βήματα που ακολουθούνται κατά την ανάπτυξη μιας εφαρμογής.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ Ένα ομαδικό γνωσιακό συμπεριφοριστικό πρόγραμμα για σχιζοφρενείς με σκοπό την αποκατάσταση και αποασυλοποιήση τους μέσω της βελτίωσης των γνωστ

ΓΕΝΙΚΑ Ένα ομαδικό γνωσιακό συμπεριφοριστικό πρόγραμμα για σχιζοφρενείς με σκοπό την αποκατάσταση και αποασυλοποιήση τους μέσω της βελτίωσης των γνωστ Η ελληνική έκδοση του IPT Απαρτιωτική Ψυχολογική Θεραπεία για Σχιζοφρενείς Κ. Ευθυμίου & Σ. Ρακιτζή Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς ΓΕΝΙΚΑ Ένα ομαδικό γνωσιακό συμπεριφοριστικό πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Διδακτικές τεχνικές/ μέθοδοι Εκπαίδευση για το Περιβάλλον & την Αειφορία Μεθοδολογικές προσεγγίσεις προσανατολισμένη στη ΔΡΑΣΗ με κεντρικό άξονα την ΟΛΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατικές Τεχνικές

Συνεργατικές Τεχνικές Καταιγισμός ιδεών, Παιχνίδι ρόλων, Ομάδες Εργασίας, Συζήτηση με διάταξη δύο κύκλων, Δομημένη Συζήτηση - Debate Μέθοδος σχεδίων εργασίας ΚΕΣΥΠ ΚΙΛΚΙΣ Καταιγισμός ιδεών Είναι η εξέταση ενός ζητήματος μέσα

Διαβάστε περισσότερα

()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$

()#µ*&+,-./ (0)1#2345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ !"µ#$%&#' ()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ 8"4&%2#' (&91-#5$!.µ"#5-"#/ (0)1#2":4: (;7$.

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio 1 Σελίδα 1. Portfolio Vs Κλασικός φάκελος εργασιών.. 4 2. Βασικά χαρακτηριστικά του portfolio... 5 3. Ο ρόλος του/της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ3 ΕΞΑΜΗΝΟΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΙ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Προς τα μέλη και τους φίλους της Παιδαγωγικής Εταιρείας Ελλάδος

Προς τα μέλη και τους φίλους της Παιδαγωγικής Εταιρείας Ελλάδος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΑΞΑΓΟΡΑ 1 & ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ, 105 52 ΑΘΗΝΑ Τηλ. & Fax: 210-52.30.777, 210-36.88.082 Ιστοσελίδα: www.pee.gr E-mail: info@pee.gr ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση του μαθητή: προβλήματα και σύγχρονες τάσεις. Νίκος Χανιωτάκης Επίκουρος Καθηγητής Π.Τ.Δ.Ε. - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Η αξιολόγηση του μαθητή: προβλήματα και σύγχρονες τάσεις. Νίκος Χανιωτάκης Επίκουρος Καθηγητής Π.Τ.Δ.Ε. - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Η αξιολόγηση του μαθητή: προβλήματα και σύγχρονες τάσεις Νίκος Χανιωτάκης Επίκουρος Καθηγητής Π.Τ.Δ.Ε. - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Από την αρχή της καταγωγής στην αρχή της επίδοσης Δάσκαλος: -Για να είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΈΚΘΕΣΗ ΈΚΦΡΑΣΗ ΜΟΥΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ»

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΈΚΘΕΣΗ ΈΚΦΡΑΣΗ ΜΟΥΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΈΚΘΕΣΗ ΈΚΦΡΑΣΗ ΜΟΥΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ» Δράσεις που υλοποιήθηκαν με την Ε Τάξη του Δημοτικού Σχολείου Καψόχωρας Ιανουάριος Ιούνιος 2013 Συντελεστές προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος

Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος Ελένη Γκανά Λέκτορας, Π.Τ.Ε.Α., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας egana@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 4: Παραδείγματα οργάνωσης δραστηριοτήτων

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 4: Παραδείγματα οργάνωσης δραστηριοτήτων Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 4: Παραδείγματα οργάνωσης δραστηριοτήτων Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα