ΡΥΠΑΝΣΗ ΙΖΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ: Η ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ Η ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΔΡΑΣΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΡΥΠΑΝΣΗ ΙΖΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ: Η ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ Η ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΔΡΑΣΗ"

Transcript

1 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 ΡΥΠΑΝΣΗ ΙΖΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ: Η ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ Η ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΔΡΑΣΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΜΟΥΝΤΟΥΡΗΣ Χημικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. ΕΠΑΜΕΙΝΩΝΔΑΣ ΒΟΥΤΣΑΣ Λέκτορας Ε.Μ.Π. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΑΣΙΟΣ Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η ρύπανση από βαρέα μέταλλα του θαλάσσιου ιζήματος διαφόρων περιοχών στην Ελλάδα εξετάζεται μέσω της σύγκρισης διαθέσιμων από τη βιβλιογραφία μετρήσεων συγκεντρώσεων με αποδεκτές διεθνώς Τιμές Ποιότητας Ιζήματος Τ.Π.Ι. (Sediment Quality Values). Σε περιοχές, όπως το λιμάνι του Λαυρίου και ο Σαρωνικός κόλπος, όπου οι συγκεντρώσεις ορισμένων μετάλλων, π.χ. Pb, Cr υπερβαίνουν κατά τουλάχιστον μια τάξη μεγέθους τις Τ.Π.Ι., εντοπίζεται σημαντική πιθανότητα να είναι το ίζημα τοξικό και απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση. Για το σκοπό αυτό προτείνεται μια μεθοδολογία (Τριάδα Ποιότητας Ιζήματος - Sediment Quality Triad), η οποία εντάσσεται σε μια ολοκληρωμένη διαδικασία Αξιολόγησης Κινδύνου Οικοσυστήματος (Ecological Risk Assessment) με στόχο να προσδιοριστεί εάν στις περιοχές αυτές παρουσιάζονται πραγματικά φαινόμενα οικοτοξικότητας και απαιτείται αποκατάσταση τους. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ρύπανση των υδάτινων οικοσυστημάτων από βαρέα μέταλλα ανθρωπογενούς προέλευσης αποτελεί ένα από τα σημαντικά ζητήματα οικολογικού προβληματισμού. Στα υδάτινα οικοσυστήματα το ίζημα δρα ως αποθήκη για τα βαρέα μέταλλα, με αποτέλεσμα

2 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ οι συγκεντρώσεις τους σε αυτό να υπερβαίνουν πολλές φορές τις αντίστοιχες στο υπερκείμενο νερό κατά τρεις ως πέντε τάξεις μεγέθους. Η διαθεσιμότητα, επομένως, έστω και ενός μικρού ποσοστού της συγκέντρωσης του μετάλλου του ιζήματος στους ζωντανούς οργανισμούς το φαινόμενο αυτό καλείται βιοδιαθεσιμότητα μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση συγκεντρώσεων σε αυτούς αρκετά υψηλών και επικίνδυνων ως προς την επιβίωση τους [1]. Οι συγκεντρώσεις διαφόρων βαρέων μετάλλων στο ίζημα έχουν μετρηθεί σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας (στο Σαρωνικό, Θερμαϊκό και Ευβοϊκό κόλπο, στα λιμάνια του Λαυρίου, Ραφήνας, Ρόδου και Λέσβου, στις εκβολές του Αχελώου και σε συστήματα γλυκού νερού στη Μακεδονία) αλλά τα πιθανά φαινόμενα οικοτοξικότητας δεν έχουν αποτιμηθεί. Το τελευταίο απαιτεί μια μέθοδο Αξιολόγησης Κινδύνου Οικοσυστήματος - Α.Κ.Ο. (Ecological Risk Assessment) [], η οποία ορίζεται ως η διαδικασία που εκτιμά την πιθανότητα να εκδηλωθούν αρνητικές επιδράσεις στο οικοσύστημα ως αποτέλεσμα της έκθεσής του σε έναν ή περισσότερους επιβαρυντικούς παράγοντες ρύπανσης. Η Α.Κ.Ο. αποτελεί, επομένως, τη διαδικασία που πρέπει ακολουθηθεί για να ληφθεί η απόφαση αν μια ρυπασμένη περιοχή πρέπει να αποκατασταθεί ή όχι. Λόγω της απουσίας ενός εξειδικευμένου «εργαλείου» που προσδιορίζει από μόνο του την έκταση και το είδος των οικοτοξικών επιπτώσεων, απαιτείται η σύνθεση μιας σειράς μεθόδων διαμέσου της διαδικασίας Α.Κ.Ο., για να ληφθούν ασφαλείς αποφάσεις όσον αφορά στην αναγκαιότητα ή όχι αποκατάστασης. Η διεθνώς αποδεκτή τέτοια σύνθεση είναι η Τριάδα Ποιότητας Ιζήματος (ΤΡΙ.Π.Ι.), η οποία αξιοποιεί τρία στάδια ανάλυσης ποιότητας ενός οικοσυστήματος: (α) το χημικό στάδιο, δηλαδή τη μέτρηση της συγκέντρωσης των βαρέων μετάλλων στο ίζημα, (β) τον έλεγχο τοξικότητας αυτού και (γ) τη βιολογική ανάλυση της δομής της βενθικής κοινότητας, και εν συνεχεία τα εντάσσει σε μία ολοκληρωμένη μεθοδολογία όπου το κάθε στάδιο αλληλοσυμπληρώνεται από το άλλο [3,4]. Εφαρμόζοντας μια τέτοια μεθοδολογία, συγκεντρώνονται όλες οι απαιτούμενες πληροφορίες για την εφαρμογή του τελικού σταδίου της Α.Κ.Ο., που είναι ο χαρακτηρισμός επικινδυνότητας (risk characterization). Κατά το πρώτο στάδιο της ΤΡΙ.Π.Ι., το χημικό, γίνεται σύγκριση μετρημένων συγκε-

3 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 3 ντρώσεων των βαρέων μετάλλων στο ίζημα με διαθέσιμες Τιμές Ποιότητας Ιζήματος (Τ.Π.Ι.). Στην παρούσα εργασία οι Τ.Π.Ι. χρησιμοποιούνται για σύγκριση με διαθέσιμα πειραματικά δεδομένα συγκεντρώσεων μετάλλων σε ελληνικές περιοχές, με σκοπό να καθοριστούν αυτές οι περιοχές που εμφανίζουν τα σημαντικότερα προβλήματα. Στη συνέχεια της εργασίας περιγράφονται τα επόμενα δύο βήματα της ΤΡΙ.Π.Ι. που πρέπει να ακολουθηθούν για να καθοριστεί αν πράγματι υπάρχουν οικοτοξικές επιπτώσεις, δηλαδή ο «έλεγχος τοξικότητας» (toxicity tests) και η «ανάλυση της δομής της βιολογικής κοινότητας» (biological community structure analysis). Επειδή όμως η ΤΡΙ.Π.Ι. οδηγεί σε πιθανά, αλλά όχι τελικά συμπεράσματα, όπως φαίνεται και από την περιγραφή στον πίνακα 1, αναπτύσσεται στη συνέχεια το τελευταίο και αποφασιστικό βήμα της Α.Κ.Ο., δηλαδή ο χαρακτηρισμός επικινδυνότητας (risk characterization). Πίνακας 1: Σχεδιάγραμμα αποφάσεων με βάση τη μεθοδολογία Τριάδας Ποιότητας Ιζήματος. (Οι αποκρίσεις παρουσιάζονται είτε ως θετικές (+) ή αρνητικές (-), ανάλογα με τη μετρήσιμη διαφορά από τα χημικά κριτήρια, από τα κριτήρια των ελέγχων τοξικότητας ή από μετρήσεις επί τόπου σε καθαρές περιοχές) [9].... µ µ µ µ µ. µ -. - µ µ. µ - - µ. µ - µ. µ µ : - µ µ µ -. - µ... µ µ. : -. Τέλος προτείνεται μια μεθοδολογία αποκατάστασης ιζημάτων και αναφέρεται μια προκαταρκτική κοστολόγηση της εφαρμογής της για την περιοχή του Λαυρίου.

4 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 4. ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ Τ.Π.Ι. ΤΡΙ.Π.Ι. Α.Κ.Ο. Α.Δ.Β.Κ. Τιμές Ποιότητας Ιζήματος Τριάδα Ποιότητας Ιζήματος Αξιολόγηση Κινδύνου Οικοσυστήματος Ανάλυση Δομής Βιολογικής Κοινότητας 3. ΤΟ ΧΗΜΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΤΗΣ ΤΡΙ.Π.Ι Τιμές Ποιότητας Ιζήματος (Τ.Π.Ι.) Οι Τ.Π.Ι. είναι αποτέλεσμα συσχέτισης της ολικής συγκέντρωσης ενός μετάλλου σε διάφορα ιζήματα και των εξ αυτών προερχόμενων βιολογικών επιπτώσεων. Οι τιμές τους επηρεάζονται κυρίως από το μέγεθος της βάσης δεδομένων, που χρησιμοποιήθηκε για την ανάπτυξη τους [5,6]. Πρέπει να σημειωθεί ότι, επειδή οι Τ.Π.Ι. είναι ανεξάρτητες από τα ειδικά γεωχημικά χαρακτηριστικά της κάθε περιοχής, δεν λαμβάνουν υπόψη την επίδραση τους στη βιοδιαθεσιμότητα του μετάλλου. Αντιπροσωπευτικές τιμές των Τ.Π.Ι. είναι τα Ecotox Thresholds [7], τα Apparent Effects Thresholds, AETs [5] και τα ζεύγη τιμών ERL/ERM ή / [8]. Τα διαφορετικά είδη Τ.Π.Ι. μαζί με το σύντομο ορισμό αυτών παρουσιάζονται στον πίνακα. Πίνακας : Τιμές Ποιότητας Ιζήματος (Τ.Π.Ι.). Όλες οι τιμές αναφέρονται σε ολικές ξηρές συγκεντρώσεις στο ίζημα.... (Ecotox Threshold) µ µ (Apparent Effects Thresholds) (AET-L / AET-H) µ (Effects Range-Low (ERL)) / (Threshold Effects Level ()) (Effects Range-Median (ERM)) / (Probable Effects Level ()) µ µ µ.. µ,,. ( µ -L- - - µ µ µ ). µ µ. µ µ.

5 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 5 Αποτίμηση της ποιότητας του ιζήματος στις διάφορες ελληνικές περιοχές πραγματοποιήθηκε χρησιμοποιώντας τις τιμές AET-H, πάνω από τις οποίες αναμένονται σημαντικές βιολογικές επιδράσεις και τις τιμές και, κάτω από τις οποίες δεν αναμένονται τέτοιες επιδράσεις. Αν και οι δύο τιμές και χρησιμοποιήθηκαν στην αποτίμηση, η τελική αποτίμηση της κατάστασης των ελληνικών περιοχών, που εξετάσθηκαν, πραγματοποιήθηκε με βάση τη σύγκριση με τις τιμές, επειδή οι τιμές θεωρούνται πολύ συντηρητικές. Επιπροσθέτως, οι τιμές ERM χρησιμοποιήθηκαν σε περιπτώσεις όπου υπάρχει έλλειψη διαθέσιμων τιμών AET, όπως στην περίπτωση του νικέλίου. 3.. Εφαρμογή σε ελληνικές περιοχές Metal co n cen tr atio n enic imental sites 1 enic Chromium 4 14 Στο σχήμα 1 φαίνονται Chromium τα αποτελέσματα της Thermaikos 1 Metal 16 αξιολόγησης για τις περιπτώσεις καδμίου, χρωμίου, χαλκού, νικελίου, μολύβδου 1 8 και ψευδαργύρου για τις περιοχές του Θερμαϊκού 8 4 και του Σαρωνικού 1 κόλπου. Επίσης, 6 στο σχήμα παρουσιάζονται τα αποτελέσματα για το λιμάνι του Λαυρίου για τα παραπάνω μέταλλα και το αρσενικό. Chromium Saronikos Thermaikos Metal co n cen tr atio n Chromium Saronikos Thermaikos Saronikos Thermaikos Metal Chromium χρώμιο, του οποίου οι συγκεντρώσεις Arsenic είναι σημαντικά υψηλότερες από την τιμή AET, το Chromium Saronikos Thermaikos Arsenic 1 Σχήμα 7 1: Σύγκριση των επιπέδων μετρημένων συγκεντρώσεων βαρέων μετάλλων στο 6 Σαρωνικό και Θερμαϊκό κόλπο με τις τιμές / και τις AET ή ERM (σε ppm) Τα 5δεδομένα 45 για το Σαρωνικό 1 προέρχονται από τους Savvides et al., 1995 [1], ενώ για το Θερμαϊκό από την Μπέλου O., 1999 [11] * 5 ERM στην περίπτωση του νικελίου Στην 1 περιοχή του Θερμαϊκού κόλπου το νικέλιο είναι ο ρύπος που δημιουργεί 15 1 το μεγαλύτερο πρόβλημα, ενώ στην περιοχή Experimental sites του Σαρωνικού κόλπου αυτό συμβαίνει με το 1 Saronikos

6 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 6 νικέλιο και σε κάποιο βαθμό με τον Chromium ψευδάργυρο. Στο λιμάνι του Λαυρίου 3 (σχήμα ) υπάρχουν Metal 35 1 περιοχές όπου το αρσενικό και ο μόλυβδος 8 έχουν συγκεντρώσεις μιας σχεδόν τάξης μεγέθους υψηλότερες από τις τιμές AET, κάτι που πιθανόν να οφείλεται στις 5μεταλλουργικές δραστηριότητες 5 στην περιοχή για μακρά χρονική περίοδο. Συγκεντρώσεις σημαντικά υψηλότερες των αντίστοιχων AET εντοπίζονται, Chromium Chromium επίσης, στις περιπτώσεις του Metal 1 Chromium Thermaikos 1 νικελίου, του ψευδαργύρου 416 Metal 35 και του καδμίου Είναι απαραίτη το να τονιστεί εδώ ότι οι συγκεντρώσεις 8 8 του καδμίου και του ψευδαργύρου 31 8 στο λιμάνι του Λαυρίου είναι μεγαλύτερες από εκείνες στο λιμάνι της Βενετίας [4], όπου τα επίπεδα των τιμών εκεί χαρακτηρίζονται 5 5 ως η αιτία των τοξικών φαινομένων που παρατηρούνται. Metal co n cen tr atio n Metal co n cen tr atio n Metal co n cen tr atio n Metal Metal co n cen tr atio n Saronikos 1 Metal Thermaikos 6 15 Arsenic Arsenic 1 1 [15], τις εκβολές του Αχελώου [16] και το Νότιο Ευβοϊκό κόλπο [17]. Οι συγκεντρώσεις, Chromium Metal co n cen tr atio n Metal co n cen tr atio n Chromium που μετρήθηκαν, είναι κάτω - ή οριακά πάνω - από τις τιμές εκτός από την περίπτωση του Ευβοϊκού, 1 όπου το Cr ξεπερνά την τιμή AET και 1 το Ni ξεπερνά περίπου οχτώ Metal co n cen tr atio n Chromium Saronikos Chromium Chromium 1 18 Chromium Saronikos Thermaikos Metal 1 14 Metal Arsenic Arsenic Arsenic Σχήμα : Σύγκριση 1των επιπέδων μετρημένων 1 συγκεντρώσεων βαρέων μετάλλων στο λιμάνι του Λαυρίου με τις τιμές / και τις AET ή ERM (σε ppm). Saronikos Thermaikos Arsenic Arsenic Τα δεδομένα 45 1 για το Λαύριο προέρχονται από τον Αδαλή E., 45 1[1]. * ERM στην περίπτωση 4 του νικελίου Στον 5 πίνακα 3 παρουσιάζεται σύγκριση με 5 Τ.Π.Ι. για άλλα λιμάνια 3 και δύο εκβολές ποταμών, 1 όπου υπάρχουν διαθέσιμες πειραματικές 1 τιμές συγκεντρώσεων 1 1 στο ίζημα. Συ γκεκριμένα παρουσιάζονται αποτελέσματα για τη Ραφήνα [13], τη Ρόδο [14], τη Λέσβο Chromium 5Saronikos Thermaikos Chro N Chro Cad N Cad φορές την τιμή ERM. 1 1 Τέλος, κατάλληλες τιμές ποιότητας ιζήματος για οικοσυστήματα γλυκού νερού (UET: Upper Effects Thresholds, οι οποίες χρησιμοποιούνται αντί των AET στην περίπτωση των

7 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 7 οικοσυστημάτων γλυκού νερού) [6] χρησιμοποιήθηκαν σε περιοχές γλυκού νερού στη Μακεδονία, στη λίμνη Κερκίνη και στους ποταμούς Στρυμόνα, Αξιό, Αλιάκμονα και Πηνειό όπου υπήρχαν διαθέσιμες τιμές συγκεντρώσεων βαρέων μετάλλων στο ίζημα [18]. Τα αποτελέσματα, που παρουσιάζονται στο σχήμα 3, φανερώνουν ότι δεν υπάρχει καμία ένδειξη για οικοτοξικά φαινόμενα που να οφείλονται σε ρύπανση από βαρέα μέταλλα, με εξαίρεση το νικέλιο στον Αξιό, τον Πηνειό και, ιδιαιτέρως, στον Αλιάκμονα ποταμό. Πίνακας 3: Σύγκριση μετρημένων συγκεντρώσεων με Τ.Π.Ι. για τα λιμάνια της Ραφήνας, της Ρόδου και της Λέσβου, την εκβολή του Αχελώου και τον κόλπο του Ν. Ευβοϊκού. (8 * ) (11) (9) (5) (11)... (mg/kg) ERM AET Cd Cr Cu Ni Metal Metal UET Pb Zn * Πλήθος 1 πειραματικών δεδομένων 1 Strimon Strimon Strimon Metal UET Metal UET Strimon 1.5 Strimon 1 Strimon Strimon Strimon Strimon Strimon Strimon Strimon Strimon Strimon 5 Strimon Strimon 1.5 Strimon.5 Strimon Experimental sites Σχήμα 3: Σύγκριση των επιπέδων μετρημένων συγκεντρώσεων βαρέων μετάλλων σε 5 συστήματα γλυκού 5 νερού της Μακεδονίας με τις τιμές / και τις 5UET (σε ppm). UET Metal UET Strimon Strimon Τα δεδομένα προέρχονται από τους Sawidis et al., 1995 [18] Strimon Strimon Οι προαναφερθείσες 1 ενδείξεις οικοτοξικών φαινομένων σε ορισμένες ελληνικές πε Strimon 5 Strimon 5 Strimon ριοχές αξιολογήθηκαν ως προς την οικοτοξικότητα και με τη χρήση ενός νέου χημικού

8 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 8 δείκτη, του επονομαζόμενου «λόγου». Ο λόγος έχει το πλεονέκτημα ότι λαμβάνει υπόψη το πλήθος των περιπτώσεων όπου υπάρχει υπέρβαση των τιμών Τ.Π.Ι. αλλά και τη συνολική χημική συγκέντρωση των μετάλλων ως μίγμα. Η μέση τιμή του λόγου για μια περιοχή, στον οποίο οι Long και McDonald [8] αποδίδουν και τη σχετική πιθανότητα τοξικότητας σε αυτή, υπολογίζεται ως το άθροισμα των λόγων των χημικών συγκεντρώσεων των δειγμάτων προς τις αντίστοιχες τιμές και διαιρείται με τον αριθμό των μετάλλων, που εξετάζονται. Για παράδειγμα, στην περιοχή του Σαρωνικού, υπολογίζεται αρχικά ο λόγος μέση C Μετάλλου / για κάθε μέταλλο (Cr:93/16=5.77, Cu: 15/18=1.99, Ni:113/4.8=.64, Pb:148/11=1.3 και Zn:167/71=6.), αθροίζονται οι υπολογιζόμενες τιμές και διαιρούνται με τον αριθμό των μετάλλων (5) οπότε και προκύπτει ο λόγος ίσος με Ο λόγος αυτός, σύμφωνα με τη σχετική βιβλιογραφία [8], αντιστοιχεί σε πιθανότητα εμφάνισης τοξικών φαινομένων σε αμφίποδα (σε ελέγχους τοξικότητας) ίση με 76%. Πίνακας 4: Αποτελέσματα προκαταρκτικής εξέτασης των ελληνικών περιοχών, με βάση τη μέση τιμή του λόγου. µ (%) µ µ 1.9 5% % µ 13 76% µ.4 5% µ.5 5% µ.33 5%.7 5%. 5% Τα αποτελέσματα του ελέγχου με χρήση του πηλίκου, μαζί με τις αντίστοιχες πιθανότητες τοξικότητας, παρουσιάζονται στον πίνακα 4. Οι μεγαλύτερες πιθανότητες για οικοτοξικά φαινόμενα εντοπίζονται στις περιοχές του Σαρωνικού και του Λαυρίου, που συμφωνεί και με την ανάλυση με χρήση των Τ.Π.Ι., αφού περισσότεροι του ενός ρύποι ξεπερνούν τα επίπεδα των τιμών αυτών. Αξίζει να σημειωθεί πως αν και η συγκέντρωση του Ni στο ίζημα του Θερμαϊκού κόλπου υπερβαίνει την τιμή AET, οι χαμηλές συγκεντρώσεις των άλλων μετάλλων ελαττώνουν την πιθανότητα οικοτοξικότητας σε αυτή την πε-

9 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 9 ριοχή. Τέλος, όλες οι άλλες περιοχές χαρακτηρίζονται ως περιοχές χαμηλής προτεραιότητας, εκτός του Ευβοϊκού κόλπου όπου η πιθανότητα φτάνει το 5% και χαρακτηρίζεται ως μεσαίας-χαμηλής προτεραιότητας περιοχή. 4. ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΑΙ ΤΡΙΤΟ ΣΤΑΔΙΟ ΤΗΣ ΤΡΙ.Π.Ι. Η παρουσία υψηλών συγκεντρώσεων μετάλλων, που εντοπίστηκαν σε ορισμένες περιπτώσεις στο πρώτο στάδιο της ΤΡΙ.Π.Ι., δεν σημαίνει απαραίτητα και την παρουσία κινδύνου για το οικοσύστημα, διότι τα μέταλλα μπορεί να μην είναι βιοδιαθέσιμα, κάτι το οποίο μπορεί να προσδιοριστεί μέσω του δεύτερου σταδίου της ΤΡΙ.Π.Ι. δηλαδή εκτελώντας ελέγχους τοξικότητας. Το τρίτο στάδιο, η ανάλυση της δομής της βιολογικής κοινότητας, είναι ένα αποφασιστικό εργαλείο που βοηθάει τη μεταφορά των εργαστηριακών ελέγχων τοξικότητας στις πραγματικές συνθήκες της εξεταζόμενης περιοχής [19]. Επειδή το θέμα της βιοδιαθεσιμότητας είναι πολύ σημαντικό, διότι μπορεί να καταστήσει ένα βεβαρημένο με βαρέα μέταλλα ίζημα μη-τοξικό, παρουσιάζονται εν συντομία στη συνέχεια οι παράγοντες που την επηρεάζουν καθώς και οι έλεγχοι τοξικότητας και η ανάλυση της δομής της βιολογικής κοινότητας. Το τελευταίο στάδιο της Α.Κ.Ο. ο χαρακτηρισμός επικινδυνότητας - παρουσιάζεται στο επόμενο κεφάλαιο Βιοδιαθεσιμότητα Οι δυο βασικοί παράγοντες, που επηρεάζουν τη βιοδιαθεσιμότητα, είναι η μετατροπή των βαρέων μετάλλων σε αδιάλυτα σουλφίδια και η προσρόφηση των μετάλλων στο ίζημα. Μια ευρέως χρησιμοποιούμενη μέθοδος η οποία επιχειρεί να προσδιορίσει τη βιοδιαθεσιμότητα των μετάλλων στα ιζήματα, βασίζεται στην τάση πολλών τοξικών μετάλλων (Cd, Cu, Pb, Ni and Zn) να σχηματίζουν ισχυρά αδιάλυτα μεταλλικά σουλφίδια παρουσία σουλφιδίων του σιδήρου και μαγγανίου. Η ποσότητα των τελευταίων προσδιορίζεται με τη χρήση HCl ή HNO 3 οξέος, γι αυτό και αναφέρονται ως AVS (acid-volatile sulfide), και η δράση τους για κάποιο βαρύ μέταλλο Me φαίνεται, π.χ στην περίπτωση του σιδήρου:

10 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 Me + +FeS (s) = MeS (s) +Fe +. Σύμφωνα με τη μέθοδο AVS, τα μέταλλα είναι μη διαθέσιμα (και το ίζημα μη τοξικό) εάν η μολαρική συγκέντρωση των μετάλλων που εκχυλίζονται με τη χρήση HCl ή ΗΝΟ 3 οξέος (SEM, simultaneously extracted metals) είναι μικρότερη από τη μολαρική συγκέντρωση του AVS []. Ένα βασικό μειονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι ότι η χρονική και χωρική μεταβολή και οξείδωση των AVS και SEM μπορεί να έχουν σαν αποτέλεσμα την αύξηση της βιοδιαθεσιμότητας [1]. Εκτός από το σχηματισμό των σουλφιδίων, η δέσμευση των μετάλλων από το ίζημα επηρεάζεται από άλλα χαρακτηριστικά αυτού όπως τα επίπεδα οργανικής ύλης (OM), την κοκκομετρία του ιζήματος και τις συγκεντρώσεις οξειδίων του σιδήρου, του μαγγανίου και αλουμινίου (FeO x, MnO x, AlO ) [1,,3,4,5,6] x Η γεωχημική ανάλυση δεν προτείνεται εδώ τόσο εξαιτίας της αβεβαιότητας της μεθόδου AVS/SEM όσο του γεγονότος ότι δεν υπάρχει μια ευρέως χρησιμοποιούμενη σχέση μεταξύ της βιοδιαθεσιμότητας και της προσρόφησης των μετάλλων, εκτός από ανεπτυγμένες για συγκεκριμένες περιοχές συσχετίσεις [5,6,7]. Αντί για τη γεωχημική ανάλυση, ο έλεγχος της τοξικότητας θεωρείται ως ένα πιο άμεσο εργαλείο εκτίμησης της βιοδιαθεσιμότητας. 4.. Έλεγχοι τοξικότητας Στους ελέγχους τοξικότητας χρησιμοποιούνται ζωντανοί οργανισμοί, οι οποίοι εκτίθενται σε ένα μέσο νερό, ίζημα, ή χώμα με σκοπό την εκτίμηση της επίδρασης της ρύπανσης στην επιβίωση, την ανάπτυξη, την αναπαραγωγή, τη συμπεριφορά και σε άλλες λειτουργίες αυτών των οργανισμών. Αυτοί οι έλεγχοι βοηθούν να καθοριστεί εάν οι συγκεντρώσεις των ρύπων σε ένα μέσο είναι σε τέτοια επίπεδα, ώστε να προκαλέσουν τοξικά φαινόμενα στους οργανισμούς. Οι έλεγχοι τοξικότητας μπορούν να διαιρεθούν σε κατηγορίες ανάλογα με τη μετρήσιμη απόκριση, τη χρονική διάρκεια αυτών και τους οργανισμούς που χρησιμοποιούνται. Η απόκριση αναφέρεται στη συμπεριφορά του οικοσυστήματος μετά την επίδραση των ρύπων της περιοχής και πρέπει να είναι εύκολα μετρήσιμη [8]. Παραδείγματα μετρήσιμων αποκρίσεων αποτελούν η επιβίωση, η ανάπτυξη, η αναπαραγωγή και οι τυχόν ανωμαλίες

11 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 11 των ζωντανών οργανισμών που μελετούνται. Με βάση τη χρονική διάρκεια, οι έλεγχοι τοξικότητας μπορούν να διαιρεθούν σε βραχείς και χρόνιους ελέγχους. Οι βραχείς έλεγχοι τοξικότητας είναι μικρής διάρκειας, 4 έως 96 ωρών, κατά τη διάρκεια των οποίων μετράται η απόκριση στην έκθεση σε σχετικά μεγάλες συγκεντρώσεις ρύπων. Οι χρόνιοι έλεγχοι τοξικότητας, από την άλλη πλευρά, είναι μεγαλύτερης διάρκειας, π.χ. μιας εβδομάδας, κατά τη διάρκεια των οποίων μετράται η απόκριση στην έκθεση σε σχετικά μικρότερες, άμεσα μη τοξικές συγκεντρώσεις ρύπων. Τέλος, οι έλεγχοι τοξικότητας κατηγοριοποιούνται με βάση τους ζωντανούς οργανισμούς (ασπόνδυλα, φύκια ή αμφίποδα), οι οποίοι χρησιμοποιούνται κάθε φορά και το μέσο (νερό ή ίζημα) στο οποίο μετρώνται. Για τα θαλάσσια ιζήματα που εξετάζονται σε αυτή την εργασία, όπως ο Σαρωνικός κόλπος ή το λιμάνι του Λαυρίου όπου τα επίπεδα του χρωμίου και του μολύβδου αντίστοιχα υπερβαίνουν τις τιμές AET κατά πολύ, οι πιο κατάλληλοι οργανισμοί για έλεγχο είναι τα θαλάσσια αμφίποδα. Τα αμφίποδα χρησιμοποιούνται ευρέως σε μελέτες θαλάσσιας ποιότητας και για μερικά από αυτά έχουν αναπτυχθεί προτυποποιημένες διαδικασίες ανάλυσης π.χ. για τα Rhepoxynius abronius, Ampelisca abdita, Leptocheirus plumulosus και Eohausttorious estuarius [9]. Επιπλέον, τα αποτελέσματα ελέγχων τοξικότητας με αμφίποδα έχει αποδειχθεί ότι συσχετίζονται θετικά με αλλαγές της βιολογικής κοινότητας [3]. Επειδή οργανισμοί του ιδίου είδους, π.χ. αμφίποδα, μπορεί να έχουν διαφορετική ευαισθησία σε κάποιους ρύπους και επειδή η αιτία της τοξικότητας, δηλαδή ποιος ρύπος ευθύνεται για τα τοξικά φαινόμενα, δεν μπορεί πάντα να αναγνωριστεί, ένας συνδυασμός οργανισμών (battery test), δηλαδή διαφορετικά είδη αμφιπόδων, με ικανοποιητικό εύρος ευαισθησίας, είναι η καλύτερη λύση για μια πλήρη ανάλυση [3]. Είναι απαραίτητο τουλάχιστον ένα από τα είδη των οργανισμών, που θα ελεγχθούν, να είναι μέλος της βιολογικής κοινότητας της εξεταζόμενης περιοχής. Η συγκεκριμένη διαδικασία προτείνεται για την περίπτωση των ελληνικών περιοχών, που παρουσιάζονται σε αυτή την εργασία Ανάλυση δομής της βιολογικής κοινότητας Η διαδικασία Ανάλυσης της Δομής της Βιολογικής Κοινότητας - Α.Δ.Β.Κ. - (Biological community structure analysis) αποτελείται από συγκεκριμένου τύπου προσδιορισμούς: μέ-

12 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 τρηση της ποικιλίας των ειδών (species richness), μέτρηση του πλήθους των οργανισμών (abundance of organisms) και μέτρηση των κυρίαρχων ειδών (numerical dominance) [9]. Ένα κρίσιμο βήμα στην ανάλυση Α.Δ.Β.Κ. είναι η επιλογή των σταθμών δειγματοληψίας. Οι σταθμοί πρέπει να επιλεγούν, ώστε να αντιπροσωπεύουν περιοχές σχετικά χαμηλού, μέτριου και υψηλού επιπέδου χημικής ρύπανσης. Η περιοχή χαμηλού επιπέδου ρύπανσης επιλέγεται ως περιοχή αναφοράς (reference site). Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων για τον προσδιορισμό της δομής της βιολογικής κοινότητας, προτείνεται να λαμβάνονται πέντε δείγματα.1 m ιζήματος για τον κάθε σταθμό, παρόμοιας υδρογραφίας, βάθους (τουλάχιστον 1 cm) και κοκκομετρίας. Η ποικιλία των ειδών (species richness) είναι ο αριθμός των διαφορετικών ειδών οργανισμών που βρίσκονται σε κάθε δείγμα ανά σταθμό (μέση τιμή), λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι οι οργανισμοί πρέπει να καταμετρώνται και να αναγνωρίζονται μέχρι τη μικρότερη δυνατή ταξινομική ομάδα. Το πλήθος των οργανισμών (total abundance) είναι ο συνολικός αριθμός των οργανισμών σε κάθε δείγμα.1m ανά σταθμό. Επιπλέον, το πλήθος των οργανισμών κάθε είδους ξεχωριστά θα πρέπει να υπολογιστεί με σκοπό να προσδιορισθούν και τα κυρίαρχα είδη (numerical dominance) δηλαδή τα δέκα πολυπληθέστερα είδη οργανισμών. Μαζί με τα ποιοτικά αποτελέσματα που προκύπτουν από την παραπάνω ανάλυση, ποσοτικά αποτελέσματα της Α.Δ.Β.Κ. μπορούν να εξαχθούν μέσω του υπολογισμού δεικτών βιοποικιλότητας. Ο πιο ευρέως χρησιμοποιούμενος και αρκετά ακριβής δείκτης της ποικιλότητας (diversity index) των βενθικών οργανισμών είναι ο δείκτης Shannon-Wiener, ο οποίος αποτελεί μέτρο της ποικιλίας των ειδών (species richness) αλλά και της ομαλής κατανομής τους (species evenness), δηλαδή της κατανομής του κάθε οργανισμού ανάλογα με το κάθε είδος [31]. Ο δείκτης Shannon-Wiener (H) υπολογίζεται με βάση τη σχέση: i ln i s H p p, όπου p i είναι η αναλογία του πλήθους του κάθε είδους οργανισμών n i σε σχέση με το συνολικό αριθμό των οργανισμών N (p i = n i /N) και s είναι το πλήθος των διαφορετικών ειδών οργανισμών. Όσο πιο κοντά στο μηδέν βρίσκεται ο δείκτης H, τόσο πιο «φτωχό» οικοσύστημα υποδηλώνεται, αφού στην ουσία όλοι οι οργανισμοί που συλλέχθηκαν θα i 1

13 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 13 ανήκουν στην ίδια ομάδα. Όταν ο δείκτης είναι μεγαλύτερος της μονάδας θεωρείται ότι το οικοσύστημα δεν έχει υποστεί σημαντική φθορά η βιολογική κοινότητα, ενώ όταν είναι αρκετά μεγαλύτερες της μονάδας θεωρείται ότι η βιολογική κοινότητα δεν έχει φθαρεί καθόλου. 5. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑΣ Το τελευταίο και πιο αποφασιστικό στάδιο της Α.Κ.Ο. είναι ο χαρακτηρισμός επικινδυνότητας, το οποίο συνθέτει τα προηγούμενα βήματα με σκοπό την εκτίμηση της παρουσίας και της έκτασης πιθανών οικοτοξικών επιδράσεων. Ο χαρακτηρισμός αυτός γίνεται με βάση τα σενάρια του πίνακα 1, τα οποία προκύπτουν από συνδυασμό της χημείας (χημική ανάλυση), τοξικότητας και βιολογίας του ιζήματος. Ο χαρακτηρισμός επικινδυνότητας αποτελεί το καθοριστικό βήμα της Α.Κ.Ο., διότι τυχόν λανθασμένη απόφαση θα οδηγήσει είτε σε μια δράση αποκατάστασης, η οποία είναι πολύ ακριβή όπως θα δούμε στο επόμενο κεφάλαιο, είτε στη μη λήψη απόφασης με λογικό επακόλουθο την καταστροφή του οικοσυστήματος. Στην παρούσα μελέτη, όπου η χημική ανάλυση στις περιοχές του Σαρωνικού και του λιμανιού του Λαυρίου έδειξε πιθανό κίνδυνο οικοτοξικότητας από συγκεκριμένα μέταλλα, μας ενδιαφέρουν τα σενάρια α, β, γ και δ. Στην περίπτωση του σεναρίου α όπου ο έλεγχος τοξικότητας οδηγεί σε αρνητικό αποτέλεσμα συμπεραίνεται ότι οι ρύποι δεν είναι βιοδιαθέσιμοι. Σε αυτή την περίπτωση, το θετικό αποτέλεσμα της χημικής ανάλυσης δεν αντιπροσωπεύει την πραγματική κατάσταση, στην οποία βρίσκεται το οικοσύστημα και δείχνει την αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει τη χρήση των Τ.Π.Ι. ως μοναδικά εργαλεία οικοτοξικής εκτίμησης [3]. Έτσι, δεν απαιτείται περαιτέρω επεξεργασία για την αποκατάσταση του οικοσυστήματος. Στην περίπτωση του σεναρίου β όπου διαπιστώνεται ότι οι ρύποι είναι βιοδιαθέσιμοι σε εργαστηριακές συνθήκες αλλά όχι στην εξεταζόμενη περιοχή, δηλαδή όταν ο έλεγχος τοξικότητας έχει θετικό αποτέλεσμα ενώ δεν παρατηρούνται επι τόπου αλλαγές στη βιολογική κοινότητα, η επεξεργασία του ρυπασμένου ιζήματος δεν κρίνεται απαραίτητη άμεσα. Απαιτείται όμως μια συστηματική χρονική παρακολούθηση της περιοχής, έτσι ώστε

14 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 14 να διαπιστωθούν τυχόν βιολογικές αλλαγές και να επιβεβαιωθούν ή όχι τα αποτελέσματα του εργαστηριακού ελέγχου τοξικότητας. Στην περίπτωση του σεναρίου γ τα αποτελέσματα των ελέγχων τοξικότητας είναι αρνητικά, ενώ τα αποτελέσματα της βιολογικής ανάλυσης (Σενάριο γ) δείχνουν αλλαγή στη δομή της βιολογικής κοινότητας. Το τελευταίο είναι αρκετά συχνό σε περιπτώσεις όπου οι βενθικές κοινωνίες έχουν εξαλειφθεί ή αλλάξει εξαιτίας φυσικών και καιρικών φαινομένων και όχι εξαιτίας χημικής ρύπανσης. Για το λόγο αυτό, όταν τα αποτελέσματα των ελέγχων τοξικότητας είναι αρνητικά, δεν προτείνεται ανάλυση της δομής της βιολογικής κοινότητας και επομένως δεν απαιτείται καμιά ενέργεια αποκατάστασης. Στην περίπτωση του σεναρίου δ, όπου δηλαδή υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις καταστροφής του οικοσυστήματος λόγω εκτεταμένης ρύπανσης, το ίζημα αξιολογείται ως επικίνδυνο και η αποκατάσταση θεωρείται απαραίτητη και είναι ανάλογη της έκτασης της καταστροφής και των ρύπων που την προκάλεσαν (πίνακας 1). Παρ όλη την ανάλυση που προηγήθηκε πρέπει να σημειωθεί ότι το συμπέρασμα ως προς την αποκατάσταση ή όχι μιας περιοχής περιέχει σημαντικό βαθμό υποκειμενικότητας, κάτι που καθιστά την τελική απόφαση αρκετά δύσκολη λαμβανομένου υπόψη και του μεγάλου κόστους αποκατάστασης. Ενδεικτικά είναι τα παρακάτω ερωτήματα που τίθονται επιπλέον: 1. Είναι λογικό να απαιτούμε ότι το ίζημα ενός λιμανιού πρέπει να επανέλθει στην πρωτογενή του κατάσταση χρησιμοποιώντας ως σταθμό αναφοράς (reference site) μια περιοχή που δεν έχει υποστεί καμιά ανθρωπογενή επίδραση, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη το πολύ υψηλό κόστος της αποκατάστασης, όπως φαίνεται στο επόμενο κεφάλαιο;. Ο χαρακτηρισμός ενός ιζήματος ως επικίνδυνου για μια βιολογική κοινότητα που ζει εκεί δεν ισοδυναμεί με κίνδυνο για την ανθρώπινη κοινότητα. Πόσο επομένως σημαντικό γεγονός είναι η εξασθένηση ή εξαφάνιση μιας τέτοιας κοινότητας, εκτός βεβαίως εάν τύχει να ανήκει στην κατηγορία των υπό εξαφάνιση ειδών (endanger species); 3. Είναι, επίσης, πιθανόν να προσαρμοσθούν μέσω γενετικών μεταβολών οι οργανισμοί και να επιβιώνουν κάτω από μη αποδεκτές οικολογικά συνθήκες [3]. Πόσο σημαντικό είναι αυτό;

15 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Πότε μια διαφορά στη δομή της βιολογικής κοινότητας μεταξύ του μολυσμένου ιζήματος και αυτής του σταθμού αναφοράς θεωρείται οικολογικά και όχι απλώς στατιστικά σημαντική; 6. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Οι διαθέσιμες τεχνικές για αποτελεσματική αποκατάσταση σε περιοχές ρυπασμένες από βαρέα μέταλλα χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: α) τεχνικές ex-situ, όπου το ίζημα εξάγεται από τη ρυπασμένη περιοχή και είτε απομονώνεται ή επεξεργάζεται εκτός περιοχής, και β) τεχνικές in-situ, όπου το ίζημα μπορεί είτε να απομονωθεί (π.χ. να καλυφθεί μέσα στην περιοχή) ή να επεξεργαστεί επί τόπου. Μια πρωταρχική ανάλυση των διαθέσιμων μεθόδων αποκατάστασης για περιοχές λιμανιών δείχνει ότι η πιο κατάλληλη τεχνική αποκατάστασης για ένα κλειστό οικοσύστημα όπως ένα λιμάνι ή ένα κόλπο ρυπασμένο από βαρέα μέταλλα είναι η «επί τόπου κάλυψη» (in-situ capping) που αποτελεί ένα είδος απομόνωσης της ρυπασμένης περιοχής. Η τεχνική In-Situ Capping (ISC) αναφέρεται στην τοποθέτηση ενός καλύμματος πάνω από μια περιοχή ρυπασμένου ιζήματος [33]. Το κάλυμμα μπορεί να κατασκευαστεί από καθαρό ίζημα, άμμο ή χαλίκι, ή μπορεί να έχει πιο περίπλοκη δομή με διαφορετικές πολλαπλές στρώσεις υλικών (geotextiles). Η εφαρμογή της τεχνικής ISC έχει ως σκοπό τη φυσική απομόνωση του ρυπασμένου ιζήματος από το βενθικό περιβάλλον, τη σταθεροποίηση του ρυπασμένου ιζήματος από επανααιώρηση και μεταφορά του ρυπασμένου υλικού σε άλλες περιοχές καθώς και τη μείωση της μεταφοράς διαλυμένων μετάλλων από το ίζημα στο υπερκείμενο νερό. Η εφαρμογή της τεχνικής ISC στο λιμάνι του Hamilton στον Καναδά [34], είχε ως αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση της μεταφοράς από το ρυπασμένο ίζημα μετάλλων όπως ο ψευδάργυρος. Επιπλέον, η μέθοδος συνδυασμένη με τη χρήση κατάλληλου απορροφητικού υλικού μπορεί να είναι αποτελεσματική και για άλλα μέταλλα όπως ο μόλυβδος [35], ένας ρύπος σημαντικός για το λιμάνι του Λαυρίου. Σε αυτή την περίπτωση, οι φυσικοί ζεόλιθοι αποτελούν ένα επαρκές απορροφητικό υλικό εξαιτίας των μοναδικών οικονομικών, φυσικών και χημικών ιδιοτήτων: χαμηλό κόστος, κατακράτηση των κατιόντων των

16 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 16 ρύπων με ιοντοεναλλαγή, επιθυμητές φυσικές και υδραυλικές ιδιότητες και φυσική και χημική σταθερότητα σε κανονικές συνθήκες. Εκτός από τα παραπάνω, η τεχνική ISC είναι μια σχετικά απλή τεχνική αποκατάστασης, γεγονός πολύ σημαντικό για χώρες όπως η Ελλάδα χωρίς προηγούμενη εμπειρία σε τέτοιου είδους έργα αποκατάστασης. Το κόστος παραμένει πάντως υψηλό για ένα τέτοιο έργο. Έτσι για παράδειγμα το συνολικό κόστος της «επί τόπου κάλυψης» για μια περιοχή,1km στο λιμάνι του Λαυρίου έχει εκτιμηθεί σε προηγούμενη μελέτη [36] ότι είναι περίπου ίσο με 3,,. Το κόστος αυτό αντιστοιχεί στην τοποθέτηση ενός στρώματος καθαρής άμμου ή χαλικιών με περιεκτικότητα.1% κ.β. φυσικού ζεόλιθου ως προσροφητικού υλικού. Η συνολική ποσότητα φυσικού ζεόλιθου, που θα χρησιμοποιηθεί, ανέρχεται στους τριάντα τόνους, με κόστος περίπου ίσο με 5,, ενώ το υπόλοιπο κόστος αναφέρεται στη μεταφορά του υλικού και, κυρίως, στην προσεκτική και με επιλεγμένη τεχνική τοποθέτηση του στον πυθμένα της ρυπασμένης περιοχής. Τέλος, αναφέρεται ότι ο παραπάνω υπολογισμός της ποσότητας προσροφητικού υλικού έγινε για την αντιμετώπιση της ρύπανσης από το μόλυβδο, όπου η αναφερόμενη συγκέντρωση του στους πόρους του ιζήματος στο λιμάνι του Λαυρίου είναι της τάξης των.111ppm [37]. 7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Μια ολοκληρωμένη μεθοδολογία, η Τριάδα Ποιότητας Ιζήματος - ΤΡΙ.Π.Ι. (Sediment Quality Triad), παρουσιάζεται και εφαρμόζεται μερικώς σε ελληνικές περιοχές μέσω της διαδικασίας Αξιολόγησης Κινδύνου Οικοσυστήματος (Ecological Risk Assessment), η οποία καθορίζει αν απαιτείται η αποκατάσταση μιας ρυπασμένης περιοχής. Στο πρώτο στάδιο της ΤΡΙ.Π.Ι., αυτό της Χημείας, οι υπάρχουσες στη βιβλιογραφία Τιμές Ποιότητας Ιζήματος (Sediment Quality Values) χρησιμοποιήθηκαν για να προσδιορίσουν τις ελληνικές περιοχές υψηλού κινδύνου με βάση τη συχνότητα και το βαθμό υπέρβασης των κριτηρίων αυτών. Τα αποτελέσματα αυτού του σταδίου δείχνουν ότι πιθανότητα τοξικότητας υπάρχει στο Σαρωνικό κόλπο και στο λιμάνι του Λαυρίου.

17 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 17 Επειδή όμως η παρουσία των υψηλών αυτών συγκεντρώσεων δεν προδικάζει τοξικότητα του ιζήματος, προτείνεται η εφαρμογή των επόμενων σταδίων της μεθοδολογίας ΤΡΙ.Π.Ι., δηλαδή οι έλεγχοι τοξικότητας και η ανάλυση της δομής της βιολογικής κοινότητας. Στην περίπτωση που η ΤΡΙ.Π.Ι. οδηγήσει στην ύπαρξη τοξικότητας απαιτείται η διαδικασία του Χαρακτηρισμού Επικινδυνότητας (Risk Characterization), η οποία και αναπτύσσεται, ώστε η τελική απόφαση για αποκατάσταση η οποία είναι πολύ δαπανηρή να είναι πλήρως τεκμηριωμένη. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ο κ. Α. Μουντούρης ευχαριστεί το Κοινωφελές Ίδρυμα Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης, το οποίο υποστήριξε την παρούσα ερευνητική εργασία. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Bryan G. W. and Langston W. J. (199), «Bioavailability, accumulation and effects of heavy metals in sediments with special reference to United Kingdom estuaries: a review» Environmental Pollution, 76, European Environmental Agency. (1998), «Environmental Risk Assessment: Approaches, Experiences and Information Sources» Environmental Issues Series No Chapman P. M., Anderson B., Carr S., Engles V., Green R., Hameedi J., Harmon M., Haverland P., Hyland J., Ingersoll C., Long E., Rodgers J., Salazar M., Sibley P.K., Smith P.J., Swartz R.C., Thomson B., and Windom H. (1997), «General guidelines for using the Sediment Quality Triad» Marine Pollution Bulletin, 34, Ghinardini A. V., Birkemeyer T., Novelli A.A., Delaney E., Pavoni B. and Ghetti P. F. (1999), «An integrated approach to sediment quality assessment: the Venetian lagoon as a case study» Aquatic Ecosystem Health and Management,, Hellyer G. M. and Balog G. E. (1999), «Derivation, Strengths and Limitations of

18 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 18 Sediment Ecotoxicological Screening Benchmarks» U.S. EPA New England Regional Laboratory, Lexington, MA. 6. Buchman, M. F. (1999). «NOAA Screening Quick Reference Tables» NOAA HAZMAT Report 99-1, Seattle WA, «Coastal Protection and Restoration Division» National Oceanic and Atmospheric Administration, 1 pages. 7. U.S. EPA (1996), «ECO Update, Ecotox Thresholds» Office of Sold Waste and Emergency Response, Intermittent Bulletin, 3: (EPA 54/F-95/38). 8. Long E. R. and MacDonald D. D. (1998), «Recommended Uses of Empirically Derived, Sediment Quality Guidelines for Marine and Estuarine Ecosystems» Human Ecological Risk Assessment, 4:5, Chapman P. M., Paine M. D., Arthur A. D. and Taylor L.A. (1996), «A triad study of sediment quality associated with a major, relatively untreated marine sewage discharge» Marine Pollution Bulletin, 3, 1: Savvides C., Papadopoulos A., Haralambous K.J. and Loizidou M. (1995), «Sea sediments contaminated with heavy metals: metal speciation and removal» Water Science and Technology, 3, Μπέλου Ο. (1999), «Ο ρόλος των βαρέων μετάλλων στην ρύπανση του θαλάσσιου οικοσυστήματος του Θερμαϊκού κόλπου» Διπλωματική εργασία - Diploma thesis, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, σελ Αδαλής Ε. (), «Περιβαλλοντική Γεωχημική έρευνα παράκτιων ιζημάτων του πυθμένα της ανατολικής ακτής της Λαυρεωτικής χερσονήσου» Μεταπτυχιακή εργασία Master thesis, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, σελ Sakellariadou F., Haralambides L. and Maroulakou M. (), «Geochemical investigations in sediment samples collected from the ports of Lavrio and Rafina» East Attiki, Fifth Interantional Conference on Environmental Pollution, Thessaloniki, Greece, August 8 Sept Angelidis M. O. and Aloupi M. (1995), «Metals in Sediments of Rhodes Harbour» Greece, Marine Pollution Bulletin, 31,

19 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Aloupi M. and Angelidis M. O. (1), «Geochemistry of natural and anthropogenic metals in the coastal sediments of the island of Lesvos» Aegean Sea, Environmental Pollution, 113, Dassenakis M., Degaita A., Scoullos M. (1995), «Trace metals in sediments of a Mediterranean estuary affected by human activities» (Acheloos river estuary, Greece), The Science of the Total Environment, 168, Angelidis M. O. and Aloupi M. (), «Geochemical study of coastal sediments influenced by river-transported pollution: Southern Evoikos gulf» Greece, Marine Pollution Bulletin, 4, Sawidis T., Chettri M. K., Zachariadis G. A. and Stratis J. A. (1995), «Heavy metals in aquatic plants and sediments from water systems in Macedonia» Greece, Ecotoxicology and Environmental safety, 3, Borgmann U., (), «personal communication».. Ankley G. T., Phipps G. L., Leonard E. N., Benoit D.A., Mattson V. R., Kossian P. A., Cotter A. M., Dierkes J. R., Hansen D. J. and Mahony J. D. (1991), «Acid- Volatile Sulfide as a factor mediating and Bioavailability in contaminated sediments», Environmental Toxicology and Chemistry, 1, Chapman P.M., (), «personal communication».. Allen E. H. (1993), «The significance of trace metal speciation for water, sediment and soil quality criteria and standards», The Science of The Total Environment, supplement, Campbell, P.G.C., & Tessier, A. (1991). Biological availability of metals in sediments: Analytical approaches», In J.P.Vernet, Heavy metals in the environment. Elsevier. 4. Shea D. (1988), «Deriving sediment quality criteria», Environmental Science and Technology,, Bendell-Young L. and Harvey H. H. (1991), «s in chironomids in relation to the geochemical characteristics of surficial sediments», Arch.

20 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Environ. Contam. Toxicol., 1, Janssen R.P.T., L. Posthuma, R. Baerselman, H.A. den Holander, R.P.M. van Veen and W.J.G.M. Peijnenburg. (1997), «Equilibrium partitioning of heavy metals in Dutch soils. II. Prediction of metal accumulation in earthworms», Environ. Toxicol. Chem. 16, Μουντούρης Α. (), «Πρόρρηση της βιοσυσσώρευσης των βαρέων μετάλλων στους υδρόβιους οργανισμούς», Διπλωματική εργασία - Diploma Thesis, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, σελ U.S. EPA (1994), «ECO Update, Using Toxicity Tests in Ecological Risk Assessment, Office of Sold Waste and Emergency Response», Intermittent Bulletin, :1 (EPA ). 9. U.S. EPA (1994), «Methods for Assessing the Toxicity of Sediment-associated contaminants with Estuarine and Marine amphipods» Office of Research and Development, EPA 6/R-94/5. 3. Chapman M. P., Ho T. K., Munns R. W., Solomon K and Weinstein P.M. (), «Issues in sediment toxicity and ecological risk assessment» Marine Polution Bulletin, accepted for publication. 31. U.S. EPA (1998), «Regional Environmental Monitoring and Assessment Program» Galveston bay 1993, Region VI, Ecosystem Protection Branch, EPA 96/R-98/. 3. Chapman M. P. and Mann S. G. (1999), «Sediment Quality Values (SQVs) and Ecological Risk Assessment (ERA)» Marine Pollution Bulletin, 38, 5, Palermo M., S. Maynord, J. Miller, and D. Reible. (1998), «Guidance for In-Situ Subaqueous Capping of Contaminated Sediments», EPA 95-B96-4. Great Lakes National Program Office. Chicago, IL. 34. Azcue J. M., A. J. Zeman, A. Mudroch, F. Rosa, and T. Patterson. (1998), «Assessment of sediment and porewater after one year of subaqueous capping of contaminated sediments in Hamilton Harbour Canada», Water Science and Technology. 37(6-7):

21 ΜΑΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 5 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Jacobs P. H., and U. Forstner. (1999), «Concept of Subaqueous Capping of Contaminated Sediments with Active Barrier Systems (ABS) using Natural and Modified Zeolites», Water Research. 33(9): Mountouris Α., Voutsas E. and Tassios D., (), «Remedial Investigation of Metal Contaminated Lavrio s Harbour, Greece», in Porta, A., Hinchee R.E. and Pellei M. (Eds.), Management of Contaminated Sediments. Battelle Press, Columbus, OH, 39 pp. 37. Κασσιός Κ. (1996), «Μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων στο τεχνολογικό και πολιτιστικό πάρκο Λαυρίου», Διατμηματική επιστημονική ομάδα Ε.Μ.Π., Αθήνα, Ιούλιος 1996.

ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗΣ ΡΥΠΩΝ ΣΤΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ. Ιωάννα Δαμικούκα ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗΣ ΡΥΠΩΝ ΣΤΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ. Ιωάννα Δαμικούκα ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗΣ ΡΥΠΩΝ ΣΤΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ Ιωάννα Δαμικούκα ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η ρύπανση από βαρέα μέταλλα αποτελεί παγκόσμιο πρόβλημα λόγω των ανθρώπινων δραστηριοτήτων και

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι και Τεχνικές Λήψης Απόφασης για την Εκτίµηση Επικινδυνότητας των Θαλάσσιων Ιζηµάτων

Μέθοδοι και Τεχνικές Λήψης Απόφασης για την Εκτίµηση Επικινδυνότητας των Θαλάσσιων Ιζηµάτων Μέθοδοι και Τεχνικές Λήψης Απόφασης για την Εκτίµηση Επικινδυνότητας των Θαλάσσιων Ιζηµάτων ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός αυτής τη εργασίας είναι η αναφορά και η πληροφόρηση, στο βαθµό που είναι δυνατόν, των τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ Αύγουστος 1999 Μεθοδολογία Οι δοκιμές

Διαβάστε περισσότερα

heavy metals, sediments, gulf of Heraklion, Crete

heavy metals, sediments, gulf of Heraklion, Crete 8ο Πανελλήνιο Συμποσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 739 ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ Κοκκομετριας και των συγκεντρωσεων ΤΩΝ μεταλλων στα επιφανειακα ιζηματα του κολπου του ηρακλειου, κρητης. Γ. Αλεξανδράκης 1, Κ. Ντούνας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα Ο όρος βαρέα μέταλλα (heavy metals, trace metals, toxic metals, trace elements) χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Φόρουμ Επίκαιρων Θεμάτων Δημόσιας Υγείας «Χρώμιο και Περιβάλλον- Απειλή & Αντιμετώπιση» Αθήνα Μάρτιος 2013 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ.

ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. ΒΑΡΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Λύσεις και αντιμετώπιση της ρύπανσης από βαριά μέταλλα) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σ. 2 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ.σ.3 Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Περιβάλλοντος - Νομοθεσία

Διαχείριση Περιβάλλοντος - Νομοθεσία Διαχείριση Περιβάλλοντος - Νομοθεσία Ενότητα 6: Αξιολόγηση κινδύνου Δ. Καλιαμπάκος - Δ. Δαμίγος Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Η ποσοτική αξιολόγηση του κινδύνου κατά U.S. ΕΡΑ περιλαµβάνει τέσσερα βασικά βήµατα: Συλλογή δεδοµένων από την υπό µελέτη περιοχή και αναγνώριση των

Η ποσοτική αξιολόγηση του κινδύνου κατά U.S. ΕΡΑ περιλαµβάνει τέσσερα βασικά βήµατα: Συλλογή δεδοµένων από την υπό µελέτη περιοχή και αναγνώριση των Εξυγίανση Ρυπασµένων Περιοχών Παγκόσµιο πρόβληµα µε ιδιαίτερα σοβαρές περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονοµικές διαστάσεις. Στην Ευρώπη υπάρχουν 1.500.000 ρυπασµένες τοποθεσίες από προϋπάρχουσες βιοµηχανικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ (.Π.Μ.Σ.) «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ (.Π.Μ.Σ.) «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ (.Π.Μ.Σ.) «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΡΜΟΥ «Υ ΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ ΜΕΡΟΣ B ΙΑΦΑΝΕΙΕΣ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ ΑΠΟ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΤΩΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑ

ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ ΑΠΟ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΤΩΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ ΑΠΟ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΤΩΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑ Σκόρδας Κ., Θανασάκης Δ., Κοσμίδης Δ., Νεοφύτου Χ., Βαφείδης Δ. Τμήμα Γεωπονίας Ιχθυολογίας και Υδάτινου Περιβάλλοντος, Σχολή Γεωπονικών

Διαβάστε περισσότερα

4 Μαρτίου Ελευσίνα

4 Μαρτίου Ελευσίνα Τεχνολογίες διαχείρισης θαλασσίων ιζημάτων Καθ. Κώστας Κομνίτσας Τμήμα Μηχ. Ορυκτών Πόρων Πολ. Κρήτης 4 Μαρτίου 2009 - Ελευσίνα Θαλάσσια ιζήματα Από βιομηχανικές εκπομπές (υγρά, στερεά, αέρια) Από αστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Στατιστική ανάλυση του γεωχηµικού δείγµατος µας δίνει πληροφορίες για τον γεωχηµικό πληθυσµό που µελετάµε. Συνυπολογισµός σφαλµάτων Πειραµατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΔΑΦΙΚΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΑΠΟ ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Σοφία Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρωπογενής επιβάρυνση της θαλάσσιας περιοχής του κόλπου της Παλαιόχωρας

Ανθρωπογενής επιβάρυνση της θαλάσσιας περιοχής του κόλπου της Παλαιόχωρας ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΤΟΥ ΤΕΕ HELECO 20 - ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου 2 Μαρτίου 200 Ανθρωπογενής επιβάρυνση της θαλάσσιας περιοχής του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΠΑΡΑΜΕΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΑΡΑΜΕΤΡΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη

ΜΟΝΟΠΑΡΑΜΕΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΑΡΑΜΕΤΡΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη ΜΟΝΟΠΑΡΑΜΕΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΑΡΑΜΕΤΡΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Αριάδνη Αργυράκη ΣΤΑΔΙΑ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΓΕΩΧΗΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 1.ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ: - Καθορισμός στόχων έρευνας - Ιστορικό περιοχής 2 4.

Διαβάστε περισσότερα

Pb-Zn Ore deposits in Greece

Pb-Zn Ore deposits in Greece Pb-Zn Ore deposits in Greece 1. Kirki-Evros* 2. Thermes* 3. Thasos P. Kavala Pangaeon* 4. Agistron Vrontou* 5. Pontokerasia Kilkis* 6. Chalkidiki* 7. Lavrio* 8. Molaoi -Lakonia 9. Cyclades (Milos, Siphnos,

Διαβάστε περισσότερα

Κατανομες μεταλλων στα ιζηματα του υφαλοκρηπιδικου συστηματος της βορειοδυτικης Μαυρης Θαλασσας. xgaroufalia@hotmail.com 2

Κατανομες μεταλλων στα ιζηματα του υφαλοκρηπιδικου συστηματος της βορειοδυτικης Μαυρης Θαλασσας. xgaroufalia@hotmail.com 2 8ο Πανελλήνιο Συμποσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 203 Κατανομες μεταλλων στα ιζηματα του υφαλοκρηπιδικου συστηματος της βορειοδυτικης Μαυρης Θαλασσας Γαρουφαλιά Χ., 1 Αναγνώστου Χ., 2 Παπαγεωργίου Α. 3 1

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΙς ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΑ ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ του ΚΟΛΠΟΥ ΤΗς ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΙς ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΑ ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ του ΚΟΛΠΟΥ ΤΗς ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΙς ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΑ ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ του ΚΟΛΠΟΥ ΤΗς ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ -272-9 th Symposium on Oceanography & Fisheries, 2009 - Proceedings, Volume Ι Παπαδάτος Π. 1, Βαββάς Δ. 1, Θεοχαράτος

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος. Ενότητα 2: Μεθοδολογία Έρευνας Περιβαλλοντικής Γεωχημείας

Τίτλος Μαθήματος. Ενότητα 2: Μεθοδολογία Έρευνας Περιβαλλοντικής Γεωχημείας Τίτλος Μαθήματος Ενότητα 2: Μεθοδολογία Έρευνας Περιβαλλοντικής Γεωχημείας Αριάδνη Αργυράκη Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος Μεθοδολογία Έρευνας Περιβαλλοντικής Γεωχημείας Μονοπαραμετρική

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μονάδα: 2 ο ΤΕΕ Σταυρούπολης 2 ο ΣΕΚ Σταυρούπολης Λαγκαδά 197, Θέµα Προγράµµατος: Στόχος Προγράµµατος

Σχολική Μονάδα: 2 ο ΤΕΕ Σταυρούπολης 2 ο ΣΕΚ Σταυρούπολης Λαγκαδά 197, Θέµα Προγράµµατος: Στόχος Προγράµµατος ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Σχολική Μονάδα: 2 ο ΤΕΕ Σταυρούπολης 2 ο ΣΕΚ Σταυρούπολης Λαγκαδά 197, 564 30 Παιδαγωγική Οµάδα Προγράµµατος: Γιαννουλάκης Θεολόγος Τεχνολόγος Τροφίµων (ΠΕ 18) Σπανοµήτσιος

Διαβάστε περισσότερα

8ο Πανελλήνιο Συμποσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 657

8ο Πανελλήνιο Συμποσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 657 8ο Πανελλήνιο Συμποσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 657 ΙΖΗΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΛΙΩΝ ΚΟΚΚΙΝΟ ΛΙΜΑΝΑΚΙ ΚΑΙ ΜΑΡΙΚΕΣ (ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΑΦΗΝΑΣ) ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΤΙΑΣ ΖΩΝΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

concentration of DISSOLVED heavy metals at the elefsis gulf

concentration of DISSOLVED heavy metals at the elefsis gulf ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΙς ΤΩΝ ΔΙΑΛΥΜΕΝΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΟν ΚΟΛΠΟ ΤΗς ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ 9 th Symposium on Oceanography & Fisheries, 2009 - Proceedings, Volume Ι Βαββάς Δ. 1, Παπαδάτος Π. 1, Θεοχαράτος Γ. 1, Μαυράκης Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΠΑΡΑΜΕΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΑΡΑΜΕΤΡΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΜΟΝΟΠΑΡΑΜΕΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΑΡΑΜΕΤΡΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΜΟΝΟΠΑΡΑΜΕΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΑΡΑΜΕΤΡΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟ ΓΕΩΧΗΜΙΚΗΣ ΑΝΩΜΑΛΙΑΣ Στατιστική ανάλυση του γεωχημικού δείγματος μας δίνει πληροφορίες για τον

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ε. Μπακέας, 2013 Πηγή: Α. Βαλαβανίδης «Οικοτοξικολογία και Περιβαλλοντική Τοξικολογία», Τµήµα Χηµείας, ΕΚΠΑ, Αθήνα 2007, Κεφ.11. Οι κυριότεροι τοµείς οικοτοξικολογικών

Διαβάστε περισσότερα

9 th Symposium on Oceanography & Fisheries, 2009 - Proceedings, Volume Ι

9 th Symposium on Oceanography & Fisheries, 2009 - Proceedings, Volume Ι ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ ΣΤΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΓΑΣΗΤΙΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ, ΘΕΣΣΑΛΙΑ Σκόρδας Κ., Νεοφύτου Ν., Τζιάντζιου Λ., Βαφείδης Δ., Νεοφύτου Χ. Τμήμα Γεωπονίας Ιχθυολογίας & Υδάτινου

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Πρότυπο διασποράς. Ευκίνητη φάση. Περιβάλλον κινητοποίησης στοιχείων. Περιβάλλον απόθεσης στοιχείων

Μεταφορά Πρότυπο διασποράς. Ευκίνητη φάση. Περιβάλλον κινητοποίησης στοιχείων. Περιβάλλον απόθεσης στοιχείων Ευκίνητη φάση Μεταφορά Πρότυπο διασποράς Περιβάλλον κινητοποίησης στοιχείων Περιβάλλον απόθεσης στοιχείων ΣΤΑΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΒΑΘΟΥΣ ΠΕΡΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΣ Διάχυση μετάλλων σε περιβάλλοντα πετρώματα

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Βούδια, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Βούδια, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη

Διαβάστε περισσότερα

9 th Symposium on Oceanography & Fisheries, 2009 - Proceedings, Volume Ι

9 th Symposium on Oceanography & Fisheries, 2009 - Proceedings, Volume Ι -256-9 th Symposium on Oceanography & Fisheries, 2009 - Proceedings, Volume Ι ΕΠΙΠΕΔΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΕΙΣ ΧΑΛΚΟΥ, ΜΟΛΥΒΔΟΥ ΚΑΙ ΚΑΔΜΙΟΥ ΣΤΑ ΝΕΡΑ ΤΟΥ ΜΑΛΙΑΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ και των εκβολων του σπερχειου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή Μέταλλο Μέγιστη επιτρεπόμενη συγκέντρωση (mg/kg ξηράς ουσίας) Cd 5 Cr(ολικό) 500 Cu 800 Hg 5 Ni 200 Pb

Διαβάστε περισσότερα

Μια δεύτερη ζωή για πρώην βιομηχανικούς χώρους (brownfields)

Μια δεύτερη ζωή για πρώην βιομηχανικούς χώρους (brownfields) Μια δεύτερη ζωή για πρώην βιομηχανικούς χώρους (brownfields) Πρώην βιομηχανικός χώρος: έχει πάψει να λειτουργεί αλλά η ρύπανση που προκάλεσε μπορεί να έχει πάψει να υπάρχει στην ατμόσφαιρα και στα επιφανειακά

Διαβάστε περισσότερα

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ Μελέτη για τον προσδιορισμό του ποσοστού σύρματος, της συγκέντρωση τέφρας και της σύσταση τέφρας σε κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία, για ελαστικά τα οποία χρησιμοποιούνται στην τσιμεντοβιομηχανία ECOELASTIKA

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΗ 5. Ανάλυση αποτελεσμάτων αλιευτικής και περιβαλλοντικής έρευνας- Διαχειριστικές προτάσεις ΠΑΡΑΔΟΤΕΑ

ΦΑΣΗ 5. Ανάλυση αποτελεσμάτων αλιευτικής και περιβαλλοντικής έρευνας- Διαχειριστικές προτάσεις ΠΑΡΑΔΟΤΕΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ & ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Ρωμανού 3 Χαλέπα - 73 133 Χανιά Κρήτης - http://triton.chania.teicrete.gr/

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Τ. Κοσάνοβιτς, Κ. Σούμα, Δ. Μαλαμής, Α. Χαραλάμπους Μονάδα Περιβαλλοντικής Επιστήμης και Τεχνολογίας, Σχολή Χημικών Μηχανικών,

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Ρυπασμένων Εδαφών

Αποκατάσταση Ρυπασμένων Εδαφών Αποκατάσταση Ρυπασμένων Εδαφών Διδάσκων: Παπασιώπη Νυμφοδώρα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ε.Μ.Π. Ενότητα 2.3 Ανόργανοι ρύποι Μηχανισμοί Δέσμευσης Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Ο πρώτος χώρος διάθεσης επικίνδυνων αποβλήτων στην Ελλάδα

Ο πρώτος χώρος διάθεσης επικίνδυνων αποβλήτων στην Ελλάδα ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Εργαστήριο Μεταλλευτικής Τεχνολογίας & Περιβαλλοντικής Μεταλλευτικής Ο πρώτος χώρος διάθεσης επικίνδυνων αποβλήτων στην Ελλάδα Δ. Καλιαμπάκος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΕ ΙΖΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΝΕΡΑ ΤΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΕ ΙΖΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΝΕΡΑ ΤΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΕ ΙΖΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΝΕΡΑ ΤΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Πρίφτη Ε. 1, Καμπέρη Ε. 1, Ζέρη Χ. 1, Μιχαλόπουλος Π. 1, Ηλιάκης Σ. 1, Δασενάκης Μ. 2, Σκούλλος Μ. 2 1 Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Εργαστήριο Μεταλλευτικής Τεχνολογίας & Περιβαλλοντικής Μεταλλευτικής

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Εργαστήριο Μεταλλευτικής Τεχνολογίας & Περιβαλλοντικής Μεταλλευτικής ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Εργαστήριο Μεταλλευτικής Τεχνολογίας & Περιβαλλοντικής Μεταλλευτικής Εξυγίανση εδαφών στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου: Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΕς ΓΕΩΧΗΜΙΚΕς ΜΕΛΕΤΕς ΣΤΑ ΙΖΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΕΣΣΗΝΙΑΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ (ΝΔ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ)

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΕς ΓΕΩΧΗΜΙΚΕς ΜΕΛΕΤΕς ΣΤΑ ΙΖΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΕΣΣΗΝΙΑΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ (ΝΔ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ) ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΕς ΓΕΩΧΗΜΙΚΕς ΜΕΛΕΤΕς ΣΤΑ ΙΖΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΕΣΣΗΝΙΑΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ (ΝΔ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ) Σακελλαριάδου Φ. Τμήμα Ναυτιλιακών Σπουδών, Πανεπιστημίο Πειραιώς, fsakelar@unipi.gr 9 th Symposium on Oceanography

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

Οικοτοξικολογικέςαναλύσεις στα νερά

Οικοτοξικολογικέςαναλύσεις στα νερά Οικοτοξικολογικέςαναλύσεις στα νερά Αθανάσιος Κούγκολος ρ. Χηµικός µηχανικός Αναπληρωτής καθηγητής Τµήµα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδοµίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πολυτεχνική Σχολή, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας,

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση, Διαχείριση και Προγραμματισμός Έργου

Επισκόπηση, Διαχείριση και Προγραμματισμός Έργου PREMARPOL Πρόληψη και περιστολή θαλάσσιας ρύπανσης σε εμπορικούς και τουριστικούς λιμένες Prevention and Combating of Marine Pollution in Ports and Marinas Επισκόπηση, Διαχείριση και Προγραμματισμός Έργου

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη παρουσίαση του ερευνητικού προγράμματος ΟΙΚΑΠΑΒ

Σύντομη παρουσίαση του ερευνητικού προγράμματος ΟΙΚΑΠΑΒ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΟΙΚΑΠΑΒ «Ολική προσέγγιση για την αξιολόγηση της οικολογικής κατάστασης Σύντομη παρουσίαση του ερευνητικού προγράμματος ΟΙΚΑΠΑΒ κα. Πολίνα Πολυκάρπου MER LAB LTD BSc Βιολογία, ΑΠΘ,

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος ποιότητας νερού και υγρών αποβλήτων με τη χρήση δοκιμών οικοτοξικότητας

Έλεγχος ποιότητας νερού και υγρών αποβλήτων με τη χρήση δοκιμών οικοτοξικότητας Έλεγχος ποιότητας νερού και υγρών αποβλήτων με τη χρήση δοκιμών οικοτοξικότητας Βασίλειος Τσιρίδης Δρ. Χημικός μηχανικός Εργαστήριο Τεχνικής και Σχεδιασμού Περιβάλλοντος Τομέας Υδραυλικής και Τεχνικής

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων ΓΧΚ Δρ. Χ. Νακοπούλου Βιογεωχημικοί κύκλοι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΤΩΝ ΠΟΤΑΜΩΝ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΤΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΤΩΝ ΠΟΤΑΜΩΝ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΤΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 8ο Πανελλήνιο Συμποσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 67 ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΤΩΝ ΠΟΤΑΜΩΝ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΤΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Γιάννης N. Κρεστενίτης, Γιάννης Ανδρουλιδάκης & Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος. Υδατική Χηµεία. Σηµειώσεις

Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος. Υδατική Χηµεία. Σηµειώσεις 110 Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος Υδατική Χηµεία Σηµειώσεις Κεφάλαιο : Τύχη των µετάλλων στο περιβάλλον Υδρόλυση και συµπλοκοποίηση µετάλλων Σταθερές συµπλοκοποίησης Οργανική συµπλοκοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Research on the Effect and Technique of Remediation for Multi-Metal Contaminated Tailing Soils

Research on the Effect and Technique of Remediation for Multi-Metal Contaminated Tailing Soils 34 9 2013 9 ENVIRONMENTAL SCIENCE Vol 34 No 9 Sep 2013 1 2 1* 1 1 2 1 2 1 2 Marc Peters 1 1 100101 2 100049 EDTA Cd Pb 52 2 mg kg - 1 4 836 5 mg kg - 1 Cr 2 7% 60% Cd Pb 0 1% 0 1 mol L - 1 EDTA 1 6 2 3

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος MEΡΟΣ Α Δομή Οικοσυστημάτων Βιογεωχημικοί κύκλοι Εκτίμηση Οικολογικού Κινδύνου

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος MEΡΟΣ Α Δομή Οικοσυστημάτων Βιογεωχημικοί κύκλοι Εκτίμηση Οικολογικού Κινδύνου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 MEΡΟΣ Α Δομή Οικοσυστημάτων Βιογεωχημικοί κύκλοι Εκτίμηση Οικολογικού Κινδύνου Κεφάλαιο 1: Οικοσυστήματα... 17 1.1. Δομή και οργάνωση οικοσυστημάτων... 17 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

3. ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Εξάμηνο: Κωδικός μαθήματος: ΖTΠO- 7013

3. ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Εξάμηνο: Κωδικός μαθήματος: ΖTΠO- 7013 ΕΞΑΜΗΝΟ Ζ 3. ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Εξάμηνο: Ζ Κωδικός μαθήματος: ΖTΠO- 7013 Επίπεδο μαθήματος: Υποχρεωτικό Ώρες ανά εβδομάδα Θεωρία Εργαστήριο Συνολικός αριθμός ωρών : 6 2 4 Διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Θρέψη Φυτών. Ενότητα 14 η Τοξικά μέταλλα. Όνομα καθηγητή: Δ. Μπουράνης Όνομα καθηγητή: Σ. Χωριανοπούλου Τμήμα: Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής

Θρέψη Φυτών. Ενότητα 14 η Τοξικά μέταλλα. Όνομα καθηγητή: Δ. Μπουράνης Όνομα καθηγητή: Σ. Χωριανοπούλου Τμήμα: Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής Θρέψη Φυτών Ενότητα 14 η Τοξικά μέταλλα Όνομα καθηγητή: Δ. Μπουράνης Όνομα καθηγητή: Σ. Χωριανοπούλου Τμήμα: Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής Στόχοι ενότητας 1. Ποια είναι τα τοξικά μέταλλα και ποιοι οι προστατευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΕ ΕΔΑΦΗ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΛΥΤΟΠΟΙΗΣΗΣ. Ε. Κελεπερτζής

ΜΟΡΦΕΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΕ ΕΔΑΦΗ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΛΥΤΟΠΟΙΗΣΗΣ. Ε. Κελεπερτζής ΜΟΡΦΕΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΕ ΕΔΑΦΗ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΛΥΤΟΠΟΙΗΣΗΣ Ε. Κελεπερτζής Συλλογή εδαφικών δειγμάτων Καθορισμός πρωτοκόλλου δειγματοληψίας Συλλογή σύνθετου δείγματος εδάφους (σημαντική παράμετρος το

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Προγράμματος Επισήμου Ελέγχου Βαρέων Μετάλλων σε Καρότα, Πατάτες & Κρεμμύδια (έτους 2011)

Αποτελέσματα Προγράμματος Επισήμου Ελέγχου Βαρέων Μετάλλων σε Καρότα, Πατάτες & Κρεμμύδια (έτους 2011) Αποτελέσματα Προγράμματος Επισήμου Ελέγχου Βαρέων Μετάλλων σε Καρότα, Πατάτες & Κρεμμύδια (έτους 2011) ΕΦΕΤ, Κεντρική Υπηρεσία Διεύθυνση Εργαστηριακών Ελέγχων 26 Ιανουαρίου 2012 Πλαίσιο Προγράμματος -

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα

Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα Εισαγωγή Ποιοτική ανάλυση ιόντων 1 ο Πείραμα Η ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα και των εδαφών από βιομηχανικά απόβλητα είναι ένα από τα καίρια περιβαλλοντικά προβλήματα της εποχής μας. Ειδικά η απόρριψη

Διαβάστε περισσότερα

2η Δραστηριότητα ΧΗΜΕΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Α) Β) Γ) Ανίχνευση ρύπανσης στα νερά λίμνης

2η Δραστηριότητα ΧΗΜΕΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Α) Β) Γ) Ανίχνευση ρύπανσης στα νερά λίμνης 2η Δραστηριότητα ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: Ονοματεπώνυμα: Α) Β) Γ) Ανίχνευση ρύπανσης στα νερά λίμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΙΑ Η ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα και των εδαφών από βιομηχανικά απόβλητα είναι ένα από τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΥΝ PCB ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΥΝ PCB ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΩΝ (Μ/Σ)... 2 2. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΥΚΝΩΤΩΝ... 4 3. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΛΟΙΠΩΝ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΠΟΥ ΕΝΔΕΧΕΤΑΙ ΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΥΝ PCB...

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ A ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16/04/2016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1. έως Α5. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ. Αριάδνη Αργυράκη

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ. Αριάδνη Αργυράκη ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ Αριάδνη Αργυράκη ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αναλυτική χημεία και γεωεπιστήμες 2. Ταξινόμηση μεθόδων ανάλυσης 3. Επιλογή μεθόδων ανάλυσης ΟΡΙΣΜΟΣ- ΣΤΟΧΟΙ Αναλυτική Γεωχημεία εφαρμογή της Αναλυτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Πρωτοποριακό στοιχείο της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ είναι ότι η ποιότητα των επιφανειακών υδάτων δεν εκτιμάται με βάση μόνο τα αποτελέσματα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μυτιλήνη, 29.03.2017 Αρ.Πρωτ.: 416 Θέμα: Συγκρότηση Εκλεκτορικού Σώματος για τη μονιμοποίηση της κας Όλγας- Ιωάννας Καλαντζή, στη βαθμίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 6: Βιογεωχημεία και Ανθρωπογενείς Επιδράσεις στο Περιβάλλον Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος MEΡΟΣ Α Δομή Οικοσυστημάτων Βιογεωχημικοί κύκλοι Εκτίμηση Οικολογικού Κινδύνου

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος MEΡΟΣ Α Δομή Οικοσυστημάτων Βιογεωχημικοί κύκλοι Εκτίμηση Οικολογικού Κινδύνου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 MEΡΟΣ Α Δομή Οικοσυστημάτων Βιογεωχημικοί κύκλοι Εκτίμηση Οικολογικού Κινδύνου Κεφάλαιο 1: Οικοσυστήματα... 17 1.1. Δομή και οργάνωση οικοσυστημάτων... 17 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ ΠΟΙΙΟΤΗΤΑ ΕΠΙΙΦΑΝΕΙΙΑΚΩΝ ΚΑΙΙ ΥΠΟΓΕΙΙΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Π ΕΕ ΡΡ ΙΙ ΙΟΟ ΔΔ ΟΟ ΣΣ Α ΝΝ ΑΑΦ ΟΟ ΡΡ ΑΑ ΣΣ : 8 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 212 (2 η έκδοση) ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1 Η τεχνική έκθεση με τίτλο «: περίοδος αναφοράς

Διαβάστε περισσότερα

στο περιβάλλον και τεχνικές απορρύπανσης»

στο περιβάλλον και τεχνικές απορρύπανσης» «Πετρελαιοειδή στο περιβάλλον και τεχνικές απορρύπανσης» Άγγελος Ντάντος Χημικός, PhD Cp Foodlab ltd Πετρέλαιο Πολύπλοκο μίγμα υδρογονανθράκων Αλειφατικοί Αρωματικοί Αλκάνια Αλκένια Αλκίνια n-αλκάνια Διακλαδισμένα

Διαβάστε περισσότερα

που χάνεται κατά την καλλιέργεια και του Ν στην ατμόσφαιρα συνεισφέρει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου,, στην τρύπα του όζοντος και στην όξινη βροχή.

που χάνεται κατά την καλλιέργεια και του Ν στην ατμόσφαιρα συνεισφέρει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου,, στην τρύπα του όζοντος και στην όξινη βροχή. Επίδραση του ανθρώπου Γεωργία και επίδραση στον κύκλο του Ν Το Ν είναι το κύριο θρεπτικό που χάνεται κατά την καλλιέργεια και απελευθερώνεται ως οξείδια του Ν στην ατμόσφαιρα συνεισφέρει στο φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

(γενική ιδέα) και Περιβάλλον και Ανάπτυξη: (ειδική παρουσίαση) Brownfields. Μαρίνα Πανταζίδου Σχολή Πολιτικών Μηχανικών

(γενική ιδέα) και Περιβάλλον και Ανάπτυξη: (ειδική παρουσίαση) Brownfields. Μαρίνα Πανταζίδου Σχολή Πολιτικών Μηχανικών (γενική ιδέα) και Περιβάλλον και Ανάπτυξη: (ειδική παρουσίαση) Brownfields Μαρίνα Πανταζίδου Σχολή Πολιτικών Μηχανικών και περιβάλλον και ανάπτυξη; γίνεται; έχει γίνει; πράσινη χηµεία (green chemistry)

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβλεψη εξέλιξης ρύπανσης. Βασικά ερωτήματα: Πού θα πάει ο ρύπος; Πώς θα συμπεριφερθεί; Τι θα απογίνει;

Πρόβλεψη εξέλιξης ρύπανσης. Βασικά ερωτήματα: Πού θα πάει ο ρύπος; Πώς θα συμπεριφερθεί; Τι θα απογίνει; Πρόβλεψη εξέλιξης ρύπανσης Βασικά ερωτήματα: Πού θα πάει ο ρύπος; Πώς θα συμπεριφερθεί; Τι θα απογίνει; Τι θα απογίνει ο ρύπος; Μηχανισμοί που εμπλέκονται στην εξάπλωση των ρύπων στο έδαφος και στο υπόγειο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Παράκτια και Θαλάσσια Ρύπανση

Τίτλος Μαθήματος: Παράκτια και Θαλάσσια Ρύπανση Τίτλος Μαθήματος: Παράκτια και Θαλάσσια Ρύπανση Κωδικός μαθήματος: Τύπος μαθήματος: ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚO Επίπεδο μαθήματος (Μεταπτυχιακό): ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ Έτος σπουδών: 1o Εξάμηνο σπουδών: ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ Αριθμός πιστωτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Μ. Πανταζίδου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΕΜΠ Θεματική Ενότητα 3 Μηχανισμοί Εξάπλωσης της Ρύπανσης Εξέλιξη διαρροής στο υπέδαφος Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Ο ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΓΗ ΣΕ ΚΙΝΔΥΝΟ. ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΕ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΛΙΜΑΚΑ 1.1. Εισαγωγή: Περιβαλλοντική Ρύπανση 1.2. Ανάπτυξη της Παραγωγής της Χημικής Βιομηχανίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. 9 Απριλίου 2012 Δήμος Πεταλούδων, Ρόδος

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. 9 Απριλίου 2012 Δήμος Πεταλούδων, Ρόδος PREMARPOL Πρόληψη και Περιστολή Θαλάσσιας Ρύπανσης σε Εμπορικούς και Τουριστικούς Λιμένες ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Εργαστήριο Περιβαλλοντικής Κατάλυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗΣ ΡΥΠΩΝ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ:

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗΣ ΡΥΠΩΝ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ: ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΞΑΣΘΕΝΗΣΗΣ ΡΥΠΩΝ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ: ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΑ ΤΟΥ ΘΕΡΜΑΪΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΔΕΙΚΤΩΝ

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΑ ΤΟΥ ΘΕΡΜΑΪΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΔΕΙΚΤΩΝ 8ο Πανελλήνιο Συμποσιο Ωκεανογραφίας & Αλιείας 27 Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΑ ΤΟΥ ΘΕΡΜΑΪΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΔΕΙΚΤΩΝ Κατσίκη Β.Α. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΛΕΩΦ. ΑΘΗΝΩΝ ΣΟΥΝΙΟΥ (46,7χλμ),

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μήπως η Γη αποτελεί ενιαίο υδατικό οικοσύστηµα ; Η απάντηση εξαρτάται από το πώς

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ

Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Πόσο μας απειλούν τα ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ Λίμνες και ποτάμια της Ελλάδας έχουν μετατραπεί σε κοκτέιλ φυτοφαρμάκων. Τοξικές ουσίες εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα και δυστυχώς σε βαθμό που δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε,

Διαβάστε περισσότερα

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE Παρουσίαση των αποτελεσµάτων της έρευνας 1 απόυδραυλικές εγκαταστάσεις εσωτερικών δικτύων οικιών. 2 από ψυκτικές συσκευές Φροντίσαµενα να πάρουµε από τον κάθε κρουνό δειγµατοληψίας τα πρώτα 500 ml, µετά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΩΣ ΒΙΟΩΟΓΙΩΣ ΖΩΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΩΣ ΒΙΟΩΟΓΙΩΣ ΖΩΩΝ o3fi 6 Lτ2ύ) r J ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΩΣ ΒΙΟΩΟΓΙΩΣ ΖΩΩΝ Εκτίμηση της τοξικότητας διαφόρων σταδίων επεξεργασίας αποβλήτων τυροκομικών μονάδων με χρήση βιοδευcτών ~ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ Αρ. Μελέτης: 2 / 2015 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Υπηρεσίες περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ελέγχου του ανενεργού ΧΥΤΑ και του αποκαταστημένου ΧΔΑ Δήμου Σερρών έτους

Διαβάστε περισσότερα

Διαβιβάζεται συνημμένως στις αντιπροσωπίες το έγγραφο της Επιτροπής - D017728/01.

Διαβιβάζεται συνημμένως στις αντιπροσωπίες το έγγραφο της Επιτροπής - D017728/01. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 11 Ιανουαρίου 2012 (OR. en) 5198/12 ENV 10 ENT 2 ΔΙΑΒΙΒΑΣΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ημερομηνία Παραλαβής: 5 Ιανουαρίου 2012 Αποδέκτης: Γενική

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχολή Θετικών Επιστημών Π.M.Σ. Ωκεανογραφίας

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχολή Θετικών Επιστημών Π.M.Σ. Ωκεανογραφίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχολή Θετικών Επιστημών Π.M.Σ. Ωκεανογραφίας Χημική συμπεριφορά και διακίνηση οργανικών ρύπων στο θαλάσσιο χώρο της βιομηχανικής ζώνης του ΒΔ Σαρωνικού Κόλπου.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α11 του Πιστοποιητικού Αρ

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α11 του Πιστοποιητικού Αρ Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. Παράρτημα F1/Α11 του Πιστοποιητικού Αρ. 139-5 ΕΠΙΣΗΜΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ της ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ του Αναλυτικού Εργαστηρίου της ΤΖΙΜΑΣ Σ. ΒΙΟΗΠΕΙΡΟΣ Ε.Ε. (BIOLAB EPIRUS) στην Άρτα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΔΑΦΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνοποτάμιο Περιβάλλον και Οργανισμοί

Λιμνοποτάμιο Περιβάλλον και Οργανισμοί ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Λιμνοποτάμιο Περιβάλλον και Οργανισμοί Ενότητα 14: Επίδραση ρύπανσης στα ψάρια Επίκ. Καθηγήτρια Δήμητρα Μπόμπορη Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ELQA. Καθαρισμός ύδατος από βαρέα μέταλλα με καινοτόμα τεχνολογία. Ερευνητικό εργαστήριο Food InnovaLab 1

ΗΜΕΡΙΔΑ ELQA. Καθαρισμός ύδατος από βαρέα μέταλλα με καινοτόμα τεχνολογία. Ερευνητικό εργαστήριο Food InnovaLab 1 Καθαρισμός ύδατος από βαρέα μέταλλα με καινοτόμα τεχνολογία Σταύρος Λαλάς*, Βασίλειος Αθανασιάδης και Όλγα Γκορτζή Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ερευνητικό εργαστήριο Food InnovaLab 1 Βαρέα

Διαβάστε περισσότερα

Η περιβαλλοντική κατάσταση του Μαλιακού κόλπου. περιοχής με βάση τις αρχές της αειφόρου ανάπτυξης

Η περιβαλλοντική κατάσταση του Μαλιακού κόλπου. περιοχής με βάση τις αρχές της αειφόρου ανάπτυξης Η περιβαλλοντική κατάσταση του Μαλιακού κόλπου και η ανάγκη διαχείρισης της περιοχής με βάση τις αρχές της αειφόρου ανάπτυξης Αναπλ. Καθηγητής Mάνος Δασενάκης Πρόεδρος ΣΕΩΚ/ΕFMS Πανεπιστήμιο Αθηνών Eργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

1. Δειγματοληψία. 2. Μέθοδοι ανάλυσης γεωχημικών δειγμάτων. 3. Στατιστική επεξεργασία - αποτίμηση. αποτελεσμάτων

1. Δειγματοληψία. 2. Μέθοδοι ανάλυσης γεωχημικών δειγμάτων. 3. Στατιστική επεξεργασία - αποτίμηση. αποτελεσμάτων ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΡΓΥΡΑΚΗ 1 1. Δειγματοληψία 2. Μέθοδοι ανάλυσης γεωχημικών δειγμάτων 3. Στατιστική επεξεργασία - αποτίμηση αποτελεσμάτων 2 ΣΤΑΔΙΑ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΓΕΩΧΗΜΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 1.ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ: - Καθορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά σωματίδια της ύλης

Βασικά σωματίδια της ύλης 1 Βασικά σωματίδια της ύλης Τα βασικά σωματίδια της ύλης είναι τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. «Άτομο ονομάζουμε το μικρότερο σωματίδιο της ύλης που μπορεί να πάρει μέρος στο σχηματισμό χημικών ενώσεων».

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση Πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η εκδήλωση που διοργάνωσε το Περιφερειακό Τμήμα Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας της Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Course: Renewable Energy Sources

Course: Renewable Energy Sources Course: Renewable Energy Sources Interdisciplinary programme of postgraduate studies Environment & Development, National Technical University of Athens C.J. Koroneos (koroneos@aix.meng.auth.gr) G. Xydis

Διαβάστε περισσότερα

Αποτίμηση του υποέργου με τίτλο:

Αποτίμηση του υποέργου με τίτλο: Αποτίμηση του υποέργου με τίτλο: Μελέτη της επίδρασης των εργοστασίων παραγωγής ενέργειας με καύση λιγνίτη στη συγκέντρωση μάζας και στη σύσταση των αιωρούμενων σωματιδίων (ΡΜ1 και ΡΜ2.5) στην ατμόσφαιρα

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά για την Περιφέρεια Ν. Αιγαίου

Προσφορά για την Περιφέρεια Ν. Αιγαίου «Ποιοτικός και Ποσοτικός Χαρακτηρισµός Επικινδύνων και Τοξικών Ουσιών από το Ναυάγιο του SEA DIAMOND Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις (Παρούσες και Μελλοντικές)» - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΙΔΗΡΟΥΧΑ ΙΖΗΜΑΤΑ & ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ

ΣΙΔΗΡΟΥΧΑ ΙΖΗΜΑΤΑ & ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ 1 ΣΙΔΗΡΟΥΧΑ ΙΖΗΜΑΤΑ & ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ Σημασία σιδήρου στο επιφανειακό περιβάλλον 2 Το αφθονότερο στοιχείο στον πλανήτη και το 4 ο σε αφθονία στο φλοιό (5% κ.β.) Ρόλος κλειδί σε επιφανειακές και βιολογικές

Διαβάστε περισσότερα