ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ: ΕΝΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΟ ΕΙ ΟΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ: ΕΝΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΟ ΕΙ ΟΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ;"

Transcript

1 Φεµινισµός: Ένα Νέο Είδος Κριτικής Σκέψης; ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ: ΕΝΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΟ ΕΙ ΟΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ; ήµητρα Χαραλάµπους Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Βασικός σκοπός της εισήγησης είναι να παρουσιάσει µε συντοµία την εξέλιξη του φεµινιστικού κινήµατος, καθώς και τις επιδράσεις που αυτό είχε στην εκπαιδευτική πρακτική. Γίνεται επίσης προσπάθεια να ειδωθεί ο φεµινισµός µέσα από µια καινούρια προοπτική, ως ένα ανανεωµένο είδος κριτικής σκέψης, µε ερµηνευτικό εργαλείο το έργο του Paulo Freire. Ο φεµινισµός σήµερα Πορεία διαµόρφωσης και προκλήσεις Το σύγχρονο φεµινιστικό κίνηµα χαρακτηρίζεται από ιδεολογικές αντιπαραθέσεις και πολιτικά διλήµµατα που ερµηνεύονται καλύτερα µέσα από το φως της ιστορικής του πορείας. Για το λόγο αυτό θα γίνει µια συνοπτική αναφορά στα κυριότερα στοιχεία της ιστορικής εξέλιξης του φεµινισµού, ώστε να διαφανούν σαφέστερα και να ενταχθούν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο οι σηµερινές αντιδράσεις εναντίον του. Στη φεµινιστική βιβλιογραφία υπάρχει η τάση το γυναικείο κίνηµα να διαχωρίζεται σε δύο σηµαντικές περιόδους: τον πρώτο κύκλο των γυναικείων αιτηµάτων και το δεύτερο κύκλο της φεµινιστικής συνείδησης. Ο πρώτος κύκλος αναφέρεται στο γυναικείο κίνηµα του 19 ου αιώνα και των αρχών του 20 ου, το οποίο διεκδίκησε τη νοµοθετική κατοχύρωση των αστικών, πολιτικών, κοινωνικών και οικονοµικών δικαιωµάτων των γυναικών, επικαλούµενος την αρχή της ισότητας. Ο δεύτερος κύκλος αναφέρεται στη ριζοσπαστικοποίηση του γυναικείου κινήµατος, όπως αυτή εκφράστηκε στο τέλος της δεκαετίας του 1960 µέχρι και τη δεκαετία του Ο δεύτερος κύκλος αµφισβήτησε συνολικά τα θεµέλια της σύγχρονης πατριαρχικής κοινωνίας, όπως για παράδειγµα τη σύγχρονη ιστορία, την επιστηµονική παράδοση των ανθρωπιστικών επιστηµών και τις οικουµενικές αρχές, κι έτσι η ισότητα υποχώρησε µπροστά στη διεκδίκηση της ιστορικής καταγραφής της διαφορετικότητας των γυναικών (Crowley & Himmelweit, 1992). Όπως φαίνεται, λοιπόν, πιο πάνω το πρώτο φεµινιστικό κίνηµα ταυτίστηκε µε το φεµινισµό της ισότητας στον οποίο υποκείµενο των ανθρωπίνων δικαιωµάτων δεν ήταν ένα έµφυλο υποκείµενο, αλλά ένας φυλετικά ουδέτερος πολίτης, ένα ανδρογύναιο. Αντίθετα, το δεύτερο φεµινιστικό κίνηµα πρότεινε το φεµινισµό της διαφοράς, στον οποίο τα δύο φύλα δεν µπορεί να ενοποιηθούν µέσα από την κοινή ιδιότητα του «ανθρώπινου υποκειµένου» ή του «πολίτη» κι άρα στόχος είναι η διαµόρφωση µιας νέας φεµινιστικής συνείδησης που θα έδινε στις γυναίκες τη δυνατότητα να 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 957

2 . Χαραλάµπους απελευθερωθούν από τα ανδροκρατούµενα πρότυπα της πατριαρχικής κοινωνίας (Σηµίτη, 1998). Είναι, λοιπόν, φανερό ότι στην εξέλιξη του το φεµινιστικό κίνηµα ενοχοποιεί την πατριαρχική κοινωνία και την καθιστά υπεύθυνη για την αντιπαλότητα των φύλων και την υποταγή της γυναίκας. Κοινό σηµείο αναφοράς για τις φεµινίστριες του δεύτερου κινήµατος αποτελεί η αντιµετώπιση του φύλου ως µιας κοινωνικά κατασκευασµένης κατηγορίας. Η γυναίκα που ασχολείται µόνο µε το σύζυγο, τα παιδιά και το σπίτι της υπήρξε πάντα το ιδεώδες στην πατριαρχική κοινωνία και την αστική τάξη, ως σύµβολο καλής τύχης και κοινωνικής ανόδου. Οι οικονοµικές σχέσεις που επικράτησαν στην πορεία της ιστορικής εξέλιξης του ανθρώπου, είχαν ως αποτέλεσµα τον παραδοσιακό καταµερισµό των ρόλων των συζύγων στην οικογένεια και οδήγησαν τη γυναίκα σε «οικιακές» αποκλειστικά εργασίες. Στα χρόνια που ακολούθησαν η γυναίκα εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων- περιορίζεται κοινωνικά και απουσιάζει από κάθε δηµόσια ενασχόληση, ενώ παράλληλα γίνεται θύµα της αντρικής σκληρότητας που άλλοτε την υποχρεώνει να θάβεται µε το νεκρό σύζυγό της κι άλλοτε την κακοποιεί βάναυσα (Cockburn, 1990). Με τη βιοµηχανική επανάσταση ο τρόπος ζωής της γυναίκας αρχίζει να αλλάζει, αφού οι ασφυχτικές βιοτικές ανάγκες έδωσαν µια ισχυρή ώθηση στη γυναίκα και την έριξαν στην αγορά της αµειβόµενης εργασίας. Η εµπειρία αυτή ήταν για τη γυναίκα µια µορφή απελευθέρωσης από την καταπίεση, την κοινωνική αποξένωση και την εξάρτηση που υπέφερε µέχρι τότε. Με το πέρασµα των χρόνων η οικονοµική ανάγκη σπρώχνει τις γυναίκες ολοένα και πιο πολύ στο χώρο της εργασίας, χωρίς όµως να επιτρέπει σε αυτές κατάκτηση ανώτερων θέσεων στη δηµόσια ή ιδιωτική ζωή. Το ανδροκρατούµενο καπιταλιστικό σύστηµα εµποδίζει την πρόσβαση των γυναικών σε κέντρα άσκησης και ελέγχου εξουσίας και περιορίζει τη γυναικεία εργασία σε ρόλο συµπληρωµατικό και εφεδρικό. Όπως εύστοχα διατυπώνει η αράκη (1995) η οικονοµική ανεξαρτησία έβγαλε τη γυναίκα από την παρανοϊκή πραγµατικότητα του Μεσαίωνα, αλλά την έριξε στην παγίδα της στενής εκµετάλλευσης από τον καπιταλισµό. Προς το τέλος της δεκαετίας του 1980 το φεµινιστικό κίνηµα αντιµετώπισε µια σηµαντική κρίση όσον αφορά την παρουσία του ως µαζικού κινήµατος, αφού η εντεινόµενη ακαδηµαϊκή απασχόληση µε τη φεµινιστική θεωρία συνοδεύτηκε από την αποκλιµάκωση της πολιτικής δράσης του φεµινιστικού κινήµατος. Στη συνέχεια, η δεκαετία του 1990 έµοιαζε να ενισχύει την παρουσία του φεµινισµού ως ενός ακαδηµαϊκού προβληµατισµού και παράλληλα να υπονοµεύει την παρουσία του ως ενός συλλογικού κινήµατος. Στα πλαίσια του ακαδηµαϊκού αυτού λόγου η φεµινιστική σκέψη επέφερε τη σταδιακή αναγνώριση της πολλαπλότητας των γυναικείων εµπειριών και ταυτοτήτων, κάνοντας τον εθνοτικό, φυλετικό, εθνικό, ταξικό ή σεξουαλικό προσδιορισµό να θεωρείται πλέον αναπόσπαστο και αναφαίρετο στοιχείο της γυναικείας ταυτότητας. Με αυτό τον τρόπο η κατάκτηση του δικαιώµατος έκφρασης της γυναικείας διαφορετικότητας έναντι των αντρών επεκτείνεται σταδιακά και στο δικαίωµα έκφρασης της διαφορετικότητας µεταξύ των γυναικών, και το φεµινιστικό 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 958

3 Φεµινισµός: Ένα Νέο Είδος Κριτικής Σκέψης; κίνηµα αποκτά µια ποικιλοµορφία που απαρνιέται τη διπολικότητα ισότητα ή διαφορά; Η ισότητα εκφράζει πλέον τη διαφορά και το πέρασµα της φεµινιστικής θεωρίας σε µια νέα σύνθεση καθιστά το φεµινιστικό λόγο πιο αντιπροσωπευτικό των σύγχρονων κοινωνικών αντιθέσεων (Σηµίτη, 1998). Το σύγχρονο φεµινιστικό κίνηµα µπήκε, λοιπόν, σε καινούριες συνθήκες και ο φεµινισµός σε όλο τον κόσµο τείνει να αποβάλει ολοένα και περισσότερο την παλιά του µορφή αναφορικά µε κάποιες ακρότητες που άλλοτε προκαλούσαν τη γενική ειρωνεία. Παρόλα αυτά η σύγχρονη άποψη για το φεµινισµό είναι ιδιαίτερα απαξιωτική, αφού οι ίδιες οι γυναίκες τον απαρνιούνται, συχνά τον χλευάζουν και θεωρούν αχρείαστη τώρα πια την ύπαρξή του. Με βάση µια έρευνα της βρετανικής Επιτροπής Ίσων Ευκαιριών (1999) η οποία δόθηκε στη δηµοσιότητα, ο φεµινισµός κερδίζει αρνητικούς χαρακτηρισµούς που εκτείνονται από το «ξεπερασµένος» ως το «αδιάφορος». Οι ερωτηθέντες στην έρευνα απάντησαν ότι οι γυναίκες σήµερα έχουν ίσα δικαιώµατα µε τους άντρες και πως προβλήµατα όπως ότι επιφορτίζονται περισσότερο απ ότι οι άντρες µε τις δουλειές του σπιτιού ή ότι οι περισσότερες γυναίκες απασχολούνται σε δουλειές µε χαµηλές αµοιβές, είναι αποτέλεσµα προσωπικών επιλογών και φυσικής διαφοράς µεταξύ των φύλων, κι άρα πρέπει να αντιµετωπιστούν σε ατοµική βάση κι όχι σε συλλογική, όπως υποστηρίζει το γυναικείο κίνηµα Ο σύγχρονος φεµινισµός έχει να αντιµετωπίσει, λοιπόν, πολυπρόσωπες προκλήσεις, ξεκινώντας από την επικρατούσα αντίληψη ότι ο καθένας πρέπει να αναλάβει µόνος του τις προσωπικές του ευθύνες απέναντι στα προβλήµατά του και καταλήγοντας στο ότι τα µαζικά κινήµατα -όπως ο φεµινισµός- που είχαν σκοπό να αλλάξουν τον κόσµο έχουν αποτύχει, απογοητεύοντας έτσι τους ανθρώπους και αποµακρύνοντάς τους από τις πολιτικές ιδεολογίες και διαδικασίες. Συνεπώς, η πρόκληση που αντιµετωπίζουν σήµερα όσοι προωθούν το ζήτηµα της ισότητας είναι ότι πρέπει να χρησιµοποιήσουν περισσότερα επικοινωνιακά µέσα για να πετύχουν το σκοπό τους. Θεωρητικές προσεγγίσεις για φεµινιστική προσέγγιση στην εκπαίδευση Η σχέση της εκπαίδευσης µε το φύλο είναι ενδεικτική της καταλυτικής χρήσης του εκπαιδευτικού θεσµού για τη δηµιουργία µιας συγκεκριµένης στάσης για την κοινωνία και τη ζωή γενικά. Παραδοσιακά, η παιδεία είχε ως στόχο τη διαστρωµάτωση και διαιώνιση των ταξικών διαφορών, αποβλέποντας κυρίως στην κοινωνική συνέχεια κι όχι στην κοινωνική αλλαγή. Κατά αναλογία το κοινωνικό φύλο χρησιµοποιήθηκε ως ένας τρόπος διαχωρισµού και κατηγοριοποίησης των µαθητών, µε τρόπο που τα αγόρια να ευνοούνται και τα κορίτσια να περιθωριοποιούνται, αντανακλώντας έτσι τους µελλοντικούς τους ρόλους στην κοινωνία (Παπαγεωργίου, 2004). Βέβαια, η σεξιστική διαπαιδαγώγηση ξεκινά τις περισσότερες φορές από το σπίτι και προετοιµάζει τα παιδιά να αποδεχτούν ως φυσιολογικά και αναµενόµενα όσα ισχύουν και στο σχολείο. Έτσι, πολλές αδυναµίες και µειονεκτικότητες της γυναίκας ξεκινούν από µια λανθασµένη οικογενειακή αγωγή, που περιορίζει και υποτιµά από τα παιδικά 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 959

4 . Χαραλάµπους ήδη χρόνια το κορίτσι, µεταφέροντάς του όλες τις κοινωνικές προκαταλήψεις. Η κυρίαρχη πατριαρχική ιδεολογία, λοιπόν, ως ένας συνδυασµός ιδεών που υποστηρίζουν την κατωτερότητα της γυναίκας και την κάνουν να φαίνεται φυσική, επηρεάζει και τη σχολική πραγµατικότητα. Στην ψυχολογία, οι έρευνες έδειξαν ότι τα παιδιά προετοιµάζονται να εκπληρώσουν τις προσδοκίες του φύλου τους, αφού η κοινωνικοποίησή τους τα µυεί στους αντίστοιχους ρόλους. Αργότερα στην κοινωνία σχηµατίζεται µια κυρίαρχη οµάδα, αυτή των αντρών, που καθορίζει ποια χαρακτηριστικά είναι αποδεχτά για την κατώτερη οµάδα, αυτή των γυναικών, πείθοντάς την ότι είναι ανίκανη να επιτελέσει άλλο ρόλο πέρα από τον καθορισµένο και δοκιµασµένο. Η κοινωνικοποίηση, προετοιµάζει τη γυναίκα µόνο για το ρόλο που έχει να διαδραµατίσει σύµφωνα µε τα στερεότυπα και δεν της επιτρέπει να κρίνει, να αµφισβητεί και όπου χρειάζεται να ανατρέπει το ρόλο αυτό. Με αυτό τον τρόπο, η θεωρία της κοινωνικοποίησης µπορεί να χρησιµοποιηθεί για να εξηγήσει πώς οι ίδιες οι γυναίκες συναινούν µε την ίδιά τους την καταπίεση, αφαιρώντας από τον εαυτό τους το δικαίωµα να διεκδικήσουν ίσες ευκαιρίες και πιο δίκαιο τρόπο ζωής (Crowley & Himmelweit, 1992). Η εκπαίδευση υπήρξε ένας τρόπος καλλιέργειας, αλλά κι επιβεβαίωσης αυτής της κοινωνικοποίησης, αφού η οργάνωση του σχολείου, το αναλυτικό πρόγραµµα, τα σχολικά εγχειρίδια, οι απόψεις των εκπαιδευτικών, αλλά και η αξιολόγηση των µαθητών ανέκαθεν ευνοούσαν το αντρικό φύλο, αναπαράγοντας τις ανισότητες ανάµεσα σε αγόρια και κορίτσια. Ο διαχωρισµός στον κατάλογο, σε οµάδες και σε δραστηριότητες υπενθύµιζε συνεχώς στα παιδιά ότι ανήκουν στη µια από τις δύο κατηγορίες, ενώ άντρες και γυναίκες παρουσιάζονταν σε στερεοτυπικούς ρόλους και άνιση, ποιοτικά και ποσοτικά, κατανοµή στα σχολικά εγχειρίδια. Γενικά, το υλικό που παρουσιαζόταν στο αναλυτικό πρόγραµµα ενίσχυε τα σεξιστικά στερεότυπα, αφού οι αντρικοί χαρακτήρες υπερίσχυαν στις ιστορίες, στις εικόνες, στη γλώσσα και στις θρησκευτικές πρακτικές (Weiner, 1985). Η κατάσταση που για πολλές δεκαετίες επικρατούσε στο χώρο της εκπαίδευσης σχετικά µε το φύλο, εντάσσεται στα πλαίσια της ηγεµονικής διατήρησης της εξουσίας από την καπιταλιστική τάξη. Το εκπαιδευτικό σύστηµα αποτέλεσε τον καταλληλότερο ιδεολογικό µηχανισµό του κράτους προκειµένου να διατηρήσει την πολιτική και οικονοµική του δύναµη, πείθοντας τη µάζα ότι η ισχύουσα τάξη πραγµάτων είναι «φυσική». Παράλληλα µε τον τεχνικό διαχωρισµό της γνώσης, το σχολείο φρόντισε να δηµιουργήσει και προσδοκίες για το ρόλο του καθενός µέσα στην κοινωνία, διδάσκοντας κανόνες καλής συµπεριφοράς και υποβάλλοντας στο κάθε φύλο πόσο και πώς θα µπορούσε να προχωρήσει επαγγελµατικά. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια έκανε τα κορίτσια πειθήνια να αποδεχτούν ότι ο δικός τους ρόλος βρισκόταν µακριά από θέσεις ισχύος, στη φτηνή εργατική τάξη και στη διατήρηση του νοικοκυριού (Παπαγεωργίου, 2004). Το γυναικείο κίνηµα, λοιπόν, αντιλαµβανόµενο την καταπίεση του γυναικείου φύλου ως κοµµάτι της καπιταλιστικής κουλτούρας που καλλιεργούνταν στο σχολείο, επεδίωξε 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 960

5 Φεµινισµός: Ένα Νέο Είδος Κριτικής Σκέψης; µε τους κοινωνικούς του αγώνες τον εκσυγχρονισµό του εκπαιδευτικού συστήµατος, έτσι ώστε να απαλλάξει τις γυναίκες, αλλά και τους ίδιους τους άντρες, από τις προκαταλήψεις και την καπιταλιστική εκµετάλλευση. Οραµατίστηκε ένα σχολείο που θα προετοίµαζε τα δύο φύλα να µοιράζονται ευθύνες και χαρές, να αναπτύσσουν εγκάρδιες ανθρώπινες σχέσεις και να έχουν τις ίδιες δυνατότητες για πνευµατική και πολιτιστική ζωή. Τόνισε, όµως, και την ανάγκη οι ίδιες οι γυναίκες να δώσουν τη δική τους µάχη µε τον εαυτό τους, ώστε να πεισθούν για την ισότιµη φύση τους µε τους άντρες, να εσωτερικεύσουν το µέγεθος της κοινωνικής αδικίας σε βάρος τους και να αντιδράσουν (Weiner, 1985). Η εκπαίδευση θεωρήθηκε από το γυναικείο κίνηµα ως ένα εργαλείο για µεγαλύτερη διεκδίκηση των δικαιωµάτων της γυναίκας, αφού θα µπορούσε να µετατραπεί από πεδίο εφαρµογής της ανισότητας σε χώρο άσκησης πιέσεων για αλλαγή. Αυτό επιδιώχθηκε µέσω αλλαγών στο επίσηµο αναλυτικό πρόγραµµα, αλλά και µέσω αλλαγών στην ανεπίσηµη αλληλεπίδραση αγοριών και κοριτσιών, µέσα και έξω από την τάξη. Η συναναστροφή για παράδειγµα σε αθλητικές δραστηριότητες, υπήρξε για πολλά χρόνια ιδιαίτερα διαχωριστική, αφού τα αγόρια προσπαθούσαν να καθιερώσουν την ταυτότητα του φύλου τους αποφεύγοντας την επαφή µε τα κορίτσια ή την εµπλοκή σε δραστηριότητες που θεωρούνταν καθαρά κοριτσίστικες. Αυτού του είδους ο διαχωρισµός θα µπορούσε να παραλληλιστεί και µε άλλους διαχωρισµούς που συµβαίνουν µέχρι σήµερα στο σχολικό χώρο, όπως είναι η εκπαίδευση πλούσιων και φτωχών, λευκών και µαύρων, ντόπιων και µεταναστών κτλ ( εληγιάννη Κουϊµτζή, 1999). Αργά, λοιπόν, και µε πολλές δυσκολίες ξεκίνησαν σε πολλές χώρες προσπάθειες εφαρµογής εκπαιδευτικών προγραµµάτων που να καλλιεργούν την ισότητα των φύλων, ανατρέποντας την µέχρι τότε ισχύουσα κατάσταση. Τη δεκαετία του 1980, συστάθηκαν στην Αγγλία διάφορες οµάδες που έθεσαν ως κυρίαρχο στόχο τους την παροχή στους µαθητές εναλλακτικών εικόνων και εργαλείων που να τους κάνουν πιο κριτικούς απέναντι στην κοινωνική πραγµατικότητα και πιο ικανούς να αναγνωρίζουν τα σχήµατα φυλετικής ανισότητας που υπήρχαν. Η παράταξη των εργαζόµενων ενάντια στις διακρίσεις φύλου γυναικών (Anti-sexist Working Party, 1985) έθεσε τότε ως κυριότερο στόχο να κάνουν την εκπαίδευση προσβάσιµη στα κορίτσια κι όχι τα κορίτσια προσβάσιµα στην εκπαίδευση. Σήµερα, µια εικοσαετία αργότερα, χρειάζεται ίσως να µετακινηθούµε ένα βήµα παραπέρα και να µεταβάλουµε το στόχο, προσαρµόζοντάς τον στις σύγχρονες απαιτήσεις της συµπερίληψης: η εκπαίδευση χρειάζεται να γίνει προσβάσιµη σε όλους, το σχολείο πρέπει να διευρυνθεί ώστε να χωρέσει κάθε ταυτότητα. Σε ένα εκπαιδευτικό σύστηµα που θέλει να παρέχει ίσες ευκαιρίες σε αγόρια και κορίτσια είναι σηµαντικό να λαµβάνονται αντισταθµιστικά µέτρα που να ανατρέπουν την σεξιστική εικόνα των Μέσων Μαζικής Ενηµέρωσης. Είναι επίσης σηµαντικό, οι γυναίκες που εµπλέκονται µε την εκπαίδευση, είτε είναι µαθήτριες, είτε εκπαιδευτικοί σε οποιαδήποτε βαθµίδα, να έχουν κατά νου πως το γυναικείο φύλο εξακολουθεί να 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 961

6 . Χαραλάµπους καταπιέζεται µε πολλούς τρόπους, φανερούς και κρυφούς, ανατρέποντας την σύγχρονη αντίληψη ότι δεν υπάρχει πια κανένας λόγος διεκδίκησης. Το φύλο αποτελεί πεδίο πρακτικής κι όχι ένα αποµονωµένο και περιφερειακό πρόβληµα, γι αυτό και πρέπει να αντιµετωπίζεται ως ένα εκπαιδευτικό ζήτηµα κι όχι ως µειονοτική ανησυχία (Ord και Quigley, 1985). Ένα βασικό ερώτηµα που τίθεται σήµερα είναι γιατί οι γυναίκες, αν και παρουσιάζουν καλύτερη επίδοση και λιγότερα προβλήµατα κατά τη διάρκεια της σχολικής τους ζωής, έχουν λιγότερες δυνατότητες πρόσβασης σε θέσεις γοήτρου και δύναµης στην επαγγελµατική τους καριέρα; Κατά τη Stockard (1990) αυτό συµβαίνει γιατί η αντρική κυριαρχία εξακολουθεί να υπάρχει τόσο στο πολιτιστικό και συµβολικό σύστηµα, όσο και στις ανεπίσηµες αλληλεπιδράσεις της καθηµερινής ζωής και στους κοινωνικούς θεσµούς και ρόλους. Τα αγόρια κοινωνικοποιούνται µαθαίνοντας να υποτιµούν τις γυναίκες και να τους αποδίδουν συγκεκριµένους ρόλους µέσα στην οικογένεια. Μια ανατροπή της ισχύουσας κατάστασης θα ήταν η εφαρµογή ενός προγράµµατος στο οποίο όλοι οι µαθητές αγόρια και κορίτσια- θα ενδυναµώνονταν να απορρίψουν το φυλετικό και καταπιεστικό καθεστώς που αντιµετωπίζουν. Για να γίνει κάτι τέτοιο ο Davies (2004), προτείνει ως πρώτο βήµα, να µάθουν τα παιδιά να αναγνωρίζουν τη φύση του αντρικού και γυναικείου δυϊσµού, ως δεύτερο βήµα, να είναι σε θέση να αναγνωρίζουν τους πολλαπλούς και αντιθετικούς τρόπους µε τους οποίους τοποθετούνται, αλλά και τοποθετούν τον εαυτό τους στο κοινωνικό σύστηµα, ως τρίτο βήµα να αναγνωρίσουν τους συµβολικούς τρόπους µέσω των οποίων τους επιβάλλεται το κοινωνικό τους φύλο και να έχουν τη δυνατότητα απόρριψης των πρακτικών και των δοµών εκείνων που τους αποδυναµώνουν ή που δεν τους αντιπροσωπεύουν. Τα επόµενα βήµατα, που θα είναι και τα πιο κριτικά, θα είναι η ανάπτυξη εναλλακτικών τρόπων σκέψης και δράσης για τους µαθητές και η δυνατότητα άρνησης των προηγούµενων. Το βέβαιο είναι ότι η εκπαίδευση έχει κάνει βήµατα προόδου στον τοµέα της ισότητας των δύο φύλων, παρόλο που πολλά προβλήµατα εξακολουθούν να υφίστανται, ειδικά σε ό,τι αφορά το κρυφό αναλυτικό. Το ζητούµενο είναι πώς η κοινωνία µεταχειρίζεται τους µαθητές που προετοιµάζει το εκπαιδευτικό σύστηµα και πόσο διατεθειµένη είναι να επιβραβεύσει ισότιµα τα δύο φύλα; Η Παπαγεωργίου (2004) εισηγείται ότι για να αλλάξουν οι ιεραρχικές αξίες, δηλαδή η κοινωνικά επιβεβληµένη ανωτερότητα, η εκπαίδευση αλλά και η κοινωνική γνώση πρέπει να επανακοινωνικοποιήσουν το άτοµο και να το οδηγήσουν σε προσπάθεια επανασυνειδητοποίησης της θέσης του. Πρέπει, όµως, να υπάρξει παράλληλα και αλλαγή στην κοινωνική συνείδηση, ώστε η εκπαιδευτική προσπάθεια να βρει πρόσφορο έδαφος εφαρµογής. Φεµινισµός Προτάσεις για ένα καινούριο είδος κριτικής σκέψης Λαµβάνοντας υπόψη την ανάλυση που προηγήθηκε προκύπτει το συµπέρασµα ότι ο φεµινισµός έχει φτάσει σήµερα σε ένα κοµβικό σηµείο. Οι περισσότερες γυναίκες 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 962

7 Φεµινισµός: Ένα Νέο Είδος Κριτικής Σκέψης; φαίνεται να τον απορρίπτουν, οι άντρες τείνουν να γελούν ειρωνικά στο άκουσµά του, ενώ τα στατιστικά επιβεβαιώνουν µοιραία την ύπαρξη ανισότητας εις βάρος των γυναικών. Αυτό που ζητείται είναι ίσως ένα τρίτο φεµινιστικό κίνηµα που θα εγκαινιάσει ένα καινούριο διάλογο µεταξύ ανδρών και γυναικών, µετατρέποντας το φεµινισµό σε ένα νέο είδος κριτικής σκέψης. Ένα θέµα που αποδεικνύει ότι η φεµινιστική θεωρία χρειάζεται επανεξέταση είναι η διαφορετικότητα στη διεκδίκηση δικαιωµάτων, ανάλογα µε τη φυλή στην οποία ανήκει κάθε γυναίκα. Κατά τους Anthias και Yuval-Davis (1990), πολύ συχνά οι ίδιες οι γυναίκες συµµετέχουν σε µια διαδικασία καταπίεσης και εκµετάλλευσης άλλων γυναικών, αφού οι φεµινιστικοί αγώνες στη ύση ασχολήθηκαν µε ζητήµατα που αφορούσαν τον αστικό τρόπο ζωής, αγνοώντας όχι µόνο τις εµπειρίες των γυναικών του Τρίτου Κόσµου, αλλά ακόµα και τις ταξικά και εθνικά διαφοροποιηµένες οµάδες που προσπαθούν να διεισδύσουν στο δυτικό κόσµο. Αυτό που αρχικά απαιτείται είναι, λοιπόν, ο επανακαθορισµός του τι, πώς και για ποιους θα διεκδικηθεί, ώστε οι γυναίκες να αποκτήσουν καθολική θέα της καλά καµουφλαρισµένης σήµερα καταπίεσής τους. Ένα σηµείο που χρειάζεται να καθοριστεί µέσα στα πλαίσια της νέας φεµινιστικής σκέψης είναι το πολιτικοοικονοµικό πεδίο στο οποίο θα απευθυνθεί το καινούριο αυτό είδος σκέψης. Η Iveković (1999) υποστηρίζει ότι ο αποκλεισµός των γυναικών ανέκαθεν βρισκόταν στη ρίζα των άδικων και µη δηµοκρατικών κοινωνιών, στις οποίες το διαφορετικό πρέπει να ελέγχεται ή να απαλείφεται. Συνεπώς, η µάχη για τη συµπερίληψη των γυναικών µέσα από την αλλαγή της συµβολικής και αντιπροσωπευτικής προϋπόθεσης των κοινωνιών σε κάθε επίπεδο, δε σηµαίνει µάχη για προνόµια ή για τις γυναίκες µόνο, αλλά µάχη για µια δίκαιη, δηµοκρατική και σωστή κοινωνία. Η κοινωνικά έµφυλη διαφορά κωδικοποιεί όλες τις διαφορές στο σχηµατισµό ιεραρχιών και σχηµάτων κυριαρχίας, κι έτσι η πατριαρχία δεν αφορά µόνο τις γυναίκες, αλλά διαµορφώνει όλη την κοινωνική οργάνωση κι όλα τα είδη αποκλεισµού. Συχνά στις µέρες µας, οι γυναίκες και οι άντρες πέφτουν σε αντιφάσεις εκφράζοντας τις απόψεις τους για την ισότητα των φύλων. Οι µεν άντρες διατείνονται ότι η τυπική ισότητα και οι νοµοθετικές ρυθµίσεις ανατρέπουν τις πατριαρχικές σχέσεις στην οικογένεια και την αγορά εργασίας, χωρίς να λαµβάνουν υπόψη τους το γεγονός ότι µε τις πατριαρχικές αντιλήψεις τους αποκλείουν από την ιδιότητα του πολίτη το γυναικείο φύλο. Οι δε γυναίκες, ενοχοποιώντας τους εαυτούς τους για την κατάσταση την οποία βιώνουν, αρνούνται να συλλάβουν το πρόβληµα στις νέες του διαστάσεις. Συνεπώς, οι διεκδικήσεις µιας καινούριας φεµινιστικής σκέψης θα πρέπει να στοχεύουν στην επαναδιαπραγµάτευση της έννοιας της δηµοκρατίας, ώστε να συµπεριλάβει αυτονόητα και την ισότητα των φύλων σε όλους τους τοµείς της ζωής και µάλιστα στην ιδιωτική σφαίρα. Κάτι τέτοιο θα καταστεί δυνατό µόνο αν άντρες και γυναίκες αντιµετωπίσουν την αλλαγή στις σχέσεις των φύλων ως κοινό πρόβληµα, ώστε οι µεν γυναίκες να µην θεωρούνται υποδεέστερες στους κοινωνικούς τους ρόλους και οι δε άντρες να µην αντιµετωπίζονται ως αντίπαλοι και µοναδικοί φταίχτες για όλες τις αδικίες που βαραίνουν τη γυναίκα ( εληγιάννη Κουϊµτζή, 1999). 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 963

8 . Χαραλάµπους Μια χαρακτηριστική αλλαγή στη φιλοσοφία ενός νέου φεµινιστικού κινήµατος θα είναι και η στροφή από την πολιτική της ισότητας στην πολιτική της αυτονοµίας. Η ισότητα προϋποθέτει µετρήσεις σύµφωνα µε ένα προκαθορισµένο είδος που αποτελεί τη νόρµα, το αδιαµφισβήτητο µοντέλο, ενώ η αυτονοµία υπαινίσσεται το δικαίωµα της αποδοχής ή της απόρριψης ενός τέτοιου µοντέλου ανάλογα µε την καταλληλότητά του για τον προσδιορισµό του ατόµου. Ο αγώνας για ισότητα φανερώνει συµβιβασµό µε τις προσδοκίες και απαιτήσεις ενός δοσµένου µοντέλου, ενώ ο αγώνας για αυτονοµία φανερώνει το δικαίωµα απόρριψης ενός προκαθορισµένου µοντέλου και την προσπάθεια για δηµιουργία ενός καινούριου. Ο αγώνας για ισότητα φαίνεται να έχει περατωθεί, αφού η φεµινιστική θεωρία είναι ικανή να τοποθετείται ιστορικά και πολιτικά σε σχέση µε το πατριαρχικό σύστηµα που αποτελούσε τον κυριότερο µοχλό καταπίεσης και υποβιβασµού της γυναίκας. Τώρα πια η φεµινιστική θεωρία βρίσκεται στη διαδικασία επαναξιολόγησης και αντικατάστασης της θεωρητικής της κληρονοµιάς, ώστε να διεκδικεί ένα διαφορετικό µέλλον για τον εαυτό της. Αυτό το µέλλον θα αποτελεί την αρχή µιας νέας θεωρητικής εποχής που θα αναγνωρίσει και θα αποδεχτεί τις διαφορές του κοινωνικού φύλου. Η θεωρία θα αντιµετωπίζεται τώρα πια ως φυλετική, φιλολογική, πολιτική και ιστορική παραγωγή που θα εγκαινιάσει ανεξερεύνητα πεδία, πηγές και εργαλεία, προτείνοντας για πρώτη φορά µια αυτόνοµη θηλυκότητα. Μια θηλυκότητα ικανή να συνοµιλεί µε τη φωνή της γυναίκας, να πολλαπλασιάζει τα ενδιαφέροντα και τις προοπτικές της, να της επιτρέπει αυτόνοµα να κρίνει ποια µέθοδος, ποια γνώση, ποια ερµηνεία θα την οδηγήσει στη δική της αλήθεια (Gross, 1992). Μια άλλη διαπίστωση που διαγράφει την αγωνία των σύγχρονων γυναικών είναι πως στη ζωή τους το βίωµα και η θεωρία, η υποκειµενική θέση και η αντικειµενική άποψη χρειάζεται να συµπλέουν. Η κλασική φεµινιστική θέση ότι η ανισότητα αντρών και γυναικών µπορεί αποκλειστικά να λυθεί µε την εξασφάλιση ίσων δικαιωµάτων, φαίνεται να αφήνει ακάλυπτο ένα µεγάλο κοµµάτι της ιδιωτικής τους ζωής, αφού ο χώρος των προσωπικών σχέσεων µπορεί να συζητιέται µόνο µε όρους επάρκειας, καταλληλότητας, αντοχής και καλλιέργειας, κι όχι µε όρους δικαιωµάτων και υποχρεώσεων. Η εµπειρία έχει δείξει ότι η είσοδος των γυναικών στη δηµόσια σφαίρα δε σηµαίνει την αυτόµατη απεµπλοκή τους από τον ιστορικά καταγραµµένο σε αυτές ιδιωτικό χώρο. Αντίθετα, ο ιδιωτικός αυτός χώρος που ύποπτα και ένοχα αποκαλούνταν «γυναικείος» αποτελούσε αντικείµενο περιθωριοποίησης, στιγµατισµού και ακύρωσης. Κι όµως, το ιδιωτικό είναι δικαίωµα του ανθρώπου, κι ως τέτοιο δε θα έπρεπε να έχει φύλο. Το «γυναικείο» είναι εξίσου ανθρώπινο µε το «ανδρικό» κι αυτό που απαιτείται είναι η ανάπτυξη ενός άλλου λόγου που να το εκφράζει και να του επιτρέπει να εξωτερικεύεται, να διαχέεται και να µοιράζεται. Το κυριότερο πρόβληµα της φυλετικής διχοτοµίας είναι ότι προσπαθεί να κάνει τις γυναίκες να χωρέσουν σε προκατασκευασµένες δοµές και διαδικασίες που προϋποθέτουν τον αποκλεισµό τους. Οι διάφορες «ειδικές» ρυθµίσεις που 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 964

9 Φεµινισµός: Ένα Νέο Είδος Κριτικής Σκέψης; εξασφαλίζουν για τις γυναίκες «ειδικά» δικαιώµατα, στην ουσία τις υποβιβάζουν και νοµιµοποιούν την υποτέλειά τους, γιατί µέσα από τη λογική αυτή δικαιολογούν το φύλο ως σύµφυτο της µειονεξίας τους. Συνεπώς, κεντρική και καθοριστική κατεύθυνση αλλαγής είναι ακριβώς η απαλλαγή από τον ανδροκεντρισµό και ειδικότερα από τις διπολικότητες που γεννούν διχοτοµίες του τύπου ανώτερο κατώτερο. Μόνο τότε η ισότητα δε θα προϋποθέτει την οµοιότητα και µόνο έτσι η αποδοχή της όποιας διαφοράς δε θα παραπέµπει στην ανοχή, αλλά στο αυτονόητο. Αυτό σηµαίνει ότι ο καθένας έχει πολλαπλές και απόλυτα υποκειµενικές ταυτότητες, κι όχι µία κυρίαρχη ταυτότητα που τον εντάσσει αµετάκλητα σε µια οµάδα, διακρίνοντας και οριοθετώντας τον (Παντελίδου Μαλούντα, 1999). Λαµβάνοντας, λοιπόν, υπόψη τις απαιτήσεις ενός νέου φεµινιστικού κινήµατος όπως αυτού που περιγράφηκε πιο πάνω, ένα χρήσιµο ερµηνευτικό εργαλείο θα µπορούσε να αποτελέσει το έργο και η σκέψη του Paulo Freire. Τοποθετώντας τις γυναίκες στη θέση του καταπιεζόµενου, οι αντιστοιχίες που µπορούν να γίνουν είναι χρήσιµες τόσο σε επίπεδο ανάλυσης όσο και σε επίπεδο δράσης. Η κυριότερη αρχή από το έργο του Freire (1977) που φαίνεται να έχει απόλυτη εφαρµογή στην περίπτωση της καταπίεσης των γυναικών είναι ότι η απολύτρωση έρχεται όταν οι καταπιεζόµενοι αντιληφθούν πως πρέπει να παλέψουν γι αυτή. Οι γυναίκες λοιπόν χρειάζεται να ξεπεράσουν το «φόβο της ελευθερίας» που χαρακτηρίζει κάθε καταπιεζόµενο, για να µπορέσουν να λειτουργήσουν πέρα από την εντολή του καταπιεστή, που στη συγκεκριµένη περίπτωση είναι η κοινωνική κατασκευή της κατωτερότητάς τους. Είναι ευθύνη του καταπιεζόµενου να διδάξει στον καταπιεστή τα λάθη του, αφού ο καταπιεστής διατηρεί τις θέσεις του και αποφεύγει µε επιδεξιότητα την ευθύνη των δικών του πράξεων. Η ενέργεια του καταπιεζόµενου είναι καλύτερα να διοχετεύεται στον επαναπροσδιορισµό του εαυτού του και στην εφεύρεση ρεαλιστικών σεναρίων που θα αλλάξουν το παρόν και θα προετοιµάσουν το µέλλον. Ένας καινούριος τρόπος αντίληψης του φεµινισµού θα βοηθήσει τις γυναίκες να συνειδητοποιήσουν ότι δεν είναι οι διαφορές τους από τους άντρες που τις διαχωρίζουν από αυτούς, αλλά η απροθυµία τους να αναγνωρίσουν αυτές τις διαφορές και να τις διαχειριστούν αποτελεσµατικά. Είναι απαραίτητη η αποβολή εσωτερικευµένων προτύπων καταπίεσης, ώστε να είναι δυνατή η µετακίνηση από την επιφανειακή στην ουσιαστική κοινωνική αλλαγή. Όπως εισηγείται και ο Freire (1977) η πραγµατική εστίαση µιας πραγµατικά επαναστατικής αλλαγής δεν είναι η αποφυγή µιας καταπιεστικής κατάστασης που βιώνεται έντονα, αλλά η ανακάλυψη του καταπιεστή που όλοι οι άνθρωποι κρύβουν βαθιά µέσα τους και που λειτουργεί µονάχα µε κυριαρχικές σχέσεις και τακτικές. Αυτό που µέχρι σήµερα ισχύει στις σχέσεις των δύο φύλων είναι αυτό που ο Freire (1977) ονόµασε κουλτούρα της σιωπής. Αυτή η κουλτούρα είναι το αποτέλεσµα της σχέσης των καταπιεστών και των καταπιεζόµενων ή-στην περίπτωση των φύλων- των αντρών και των γυναικών. Η κουλτούρα της σιωπής αποδεικνύει ότι υπάρχει µια κοινωνία εξάρτησης που δεν επιτρέπει στους ανθρώπους να έχουν λόγο για τη ζωή 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 965

10 . Χαραλάµπους τους, να διαλέγονται µεταξύ τους, να βάζουν τον εαυτό τους στη θέση του άλλου και να είναι αυθεντικά γενναιόψυχοι. Αυτό οδηγεί τους ανθρώπους σε έλλειψη κριτικής συνείδησης και τους ωθεί να αιτιώνται τους εαυτούς τους ή τις φυσικές τους ικανότητες για την καταπίεσή τους. Αυτό, όπως φάνηκε και στην ανάλυση που προηγήθηκε, είναι κάτι που συµβαίνει και στην περίπτωση της εσωτερίκευσης από τις γυναίκες του περιοριστικού τους ρόλου ως καλές νοικοκυρές, σύζυγοι και µητέρες. Ένα άλλο σηµείο στο οποίο αναφέρεται ο Freire (1977) είναι η ανάγκη να εξεταστεί µε ανακριτική διάθεση ο ιδεολογικός κόσµος της επιστήµης, ώστε να δοθεί πρόσφορο έδαφος στην πολιτιστική δράση για ελευθερία. Η επιστήµη, η τεχνολογία και τα Μέσα Μαζικής Ενηµέρωσης πολλές φορές χρησιµοποιούνται για τη διαιώνιση της κουλτούρας της σιωπής και λειτουργούν ανασταλτικά ως προς την αλλαγή, γιατί οδηγούν στην αίσθηση ανικανότητας. Αυτό φαίνεται να ισχύει και στη περίπτωση των γυναικών, αφού η επιστηµονική σκέψη φαίνεται να λειτούργησε διαχρονικά και σκόπιµα εναντίον τους, διαστρεβλώνοντας την εικόνα τους και αναλύοντάς την ως προϊόν της ανδροκρατούµενης επιστηµολογίας, µεθοδολογίας και κουλτούρας. Παρόµοιο ρόλο φαίνεται να διαδραµατίζουν και τα Μέσα Μαζικής Ενηµέρωσης που τείνουν να παρουσιάζουν τη γυναίκα ως ερωτικό αντικείµενο πόθου, έτοιµη να παραπλανηθεί από τη µόδα και τη διαφήµιση, έρµαιο της ανάγκης να δείχνει πάντα τυποποιηµένα όµορφη, προβάλλοντας µια διαστρεβλωµένη µορφή θηλυκότητας ( αράκη, 1995). Η πρόταση του Freire (1977) για αγωγή του καταπιεζόµενου επικεντρώνεται στην προώθηση µιας παιδείας που να δηµιουργεί κατάλληλες συνθήκες ώστε οι καταπιεζόµενοι ως διχασµένες και µη αυθεντικές υπάρξεις να συµµετέχουν στην ανάπτυξη της αγωγής για την απελευθέρωσή τους. Μεταφράζοντας την πρόταση αυτή στον προβληµατισµό για τη δηµιουργία µιας καινούριας φεµινιστικής σκέψης, µπορούµε να πούµε ότι αυτό που σήµερα απαιτείται είναι η αφύπνιση των γυναικών, ώστε να ξεσκεπάσουν τον κόσµο της καταπίεσης τους και να αναλάβουν δράση για να τον αλλάξουν. Το πρώτο βήµα, λοιπόν, προϋποθέτει την συνειδητοποίηση από µέρους των γυναικών του προβλήµατος ανισότητας που όντως υπάρχει και την αποδέσµευσή τους από την ασφάλεια της συµµόρφωσης στο ανδροκρατούµενο καθεστώς. Επίσης σηµαντική είναι όµως και η αγωγή προς τους άντρες-καταπιεστές, ώστε να αντιληφθούν τη βία που προκαλείται στις γυναίκες-καταπιεζόµενες και να πάψουν να τις θεωρούν υπεύθυνες για τη θέση και τους ρόλους τους στην κοινωνία. Σηµαντικό µέρος του προβλήµατος είναι να αντιµετωπιστούν οι γυναίκες ως άτοµα κι όχι ως κατηγορία, ως προσωπικότητες συναισθηµατικά απελευθερωµένες από τα κατασκευασµένα κοινωνικά πρότυπα, που µπορούν να απαλλαγούν την κτητική διάθεση που το σύστηµα έχει απέναντί τους. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 966

11 Φεµινισµός: Ένα Νέο Είδος Κριτικής Σκέψης; ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Anthias, F. & Yuval Davis, N. (1990). Contextualizing Feminism Gender, Ethnic and Class Divisions. In T. Lovell (Ed.). British Feminist Thought (pp ). Oxford: Basil Blackwell. Anti-sexist Working Party. (1985). Loon, Jane, Look : Anti-sexist initiatives in primary schools. In G. Weiner (Ed.). Just a bunch of girls (pp ). Bristol: Open University Press. Crowley, C. & Himmelweit, S. (Eds.). (1992). Knowing women (pp ). Davies, B. (2004). The discursive production of the male/ female dualism in school settings. In S. J. Ball (Ed.). The RoutledgeFalmer Reader in Sociology of Education (pp ). London: RoutledgeFalmer. Equal Opportunities Commission (1999). Facts about women and men in Britain 1999 (Manchester, EOC). Freire, P. (1977). Η αγωγή του καταπιεζοµένου. (Γ. Κρητικός, µετάφραση). Αθήνα: Εκδόσεις Ράππα. Gross, Ε. (1992). What is feminist theory? In H. Crowley & S. Himmelweit (Eds). Knowing women (pp ). UK: The Open University. Iveković, R. (1999). Γυναίκες, ιδιότητα του πολίτη και δηµοκρατία. Κέντρο Γυναικείων Μελετών και Ερευνών ιότιµα (Επιµ. Έκδ.). Το φύλο των δικαιωµάτων (σελ ). Αθήνα: Νεφέλη. Ord, F. & Quigley, J. (1985). Anti-sexism as Good Educational Practice: What can feminists realistically achieve? In G. Weiner (Ed.). Just a bunch of girls (pp ). Bristol: Open University Press. Stockard, J. (1990). Education and gender Equality: A Critical View. In K. Dougherty & F. M. Hammach (Eds.). Education and Society: A Reader (pp ). Florida: Harcourt Brace Jovanovich. Weiner, G. (1985). Equal Opportunities, Feminism and Girl s Education: Introduction. In G. Weiner (Ed.). Just a bunch of girls (pp. 1-13). Bristol: Open University Press. αράκη, Π. (1995). Το όραµα της ισοτιµίας της γυναίκας. Αθήνα: Καστανιώτης. εληγιάννη Κουϊµτζή, Β. (1999). «Εµείς φταίµε...»: Ο «λόγος» των σχέσεων των φύλων στο πλαίσιο της προβληµατικής για την ιδιότητα του πολίτη. Κέντρο Γυναικείων Μελετών και Ερευνών ιότιµα (Επιµ. Έκδ.). Το φύλο των δικαιωµάτων (σελ ). Αθήνα: Νεφέλη. Πανταλίδου Μαλούτα, Μ. (1999). Αναζητώντας το φύλο του πολίτη. Έµφυλη οικουµενικότητα και πολλαπλότητα των φύλων. Κέντρο Γυναικείων Μελετών και 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 967

12 . Χαραλάµπους Ερευνών ιότιµα (Επιµ. Έκδ.). Το φύλο των δικαιωµάτων (σελ ). Αθήνα: Νεφέλη. Παπαγεωργίου, Γ. (2004). Ηγεµονία και φεµινισµός. Αθήνα: Τυπωθήτω. Σηµίτη, Μ. (1998). Ιδεολογικές Αντιπαραθέσεις και Πολιτικά ιλήµµατα στο σύγχρονο Φεµινιστικό Κίνηµα. Retrieved November 26, 2005, from 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 968

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ & ΦΥΛΟ Μυστήριο αποτελεί τα τελευταία 20 χρόνια η συνεχής µείωση της συµµετοχής του γυναικείου φύλου στην επιστήµη των

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Μάριος Βρυωνίδης 5ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΕΛΜΕΚ - ΠΟΕΔ ΟΛΤΕΚ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ «Φύλο και Εκπαίδευση : Μια εξίσωση ισότητας» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007

ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007 ΠΡΥ 002 ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΚΥΡΙΑΚΟ ΧΑΤΖΗΤΤΟΦΗ (ΜΟΥΣΙΚΗΣ) 21/11/2007 ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η ειδική εκπαίδευση(special education) ειναι η παιδεία η οποία επικεντρώνονται σε άτομα με ειδικές ανάγκες όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Πηγή: http://www.rc.auth.gr/analekta/articles/4.4.doc Ο παράγοντας φύλο επιδρά στο επάγγελµα που ονειρεύονται αγόρια και κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ: Κοινωνικές ταυτότητες Οι κοινωνικές ταυτότητες είναι πολλές, είναι ιεραρχημένες και άνισες. Τις ταυτότητες τις αποκτάει ο άνθρωπος μέσα στην κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ 2013 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ 2013 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΑΛ 2013 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Ο συγγραφέας προβληµατίζεται σχετικά µε τον τρόπο λειτουργίας της διαφήµισης εστιάζοντας στους κινδύνους που αυτή επιφέρει. Οι διαφηµίσεις, αποτέλεσµα της βιοµηχανοποίησης,

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: GI_V_NEG_0_17443 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11 / 12 / 2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΡΕΝΤΖΟΥ ΕΛΙΝΑ ΖΗΣΗ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΝ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. Οι κλασσικές φεµινιστικές θεωρίες της ανισότητας.

1. Οι κλασσικές φεµινιστικές θεωρίες της ανισότητας. Απόσπασµα από τη διδακτορική διατριβή «Νέες γυναίκες µε πανεπιστηµιακή µόρφωση και η συµφιλίωση της ιδιωτικής και της δηµόσιας σφαίρας στο σχεδιασµό της ενήλικης ζωής», Χριστίνα Αθανασιάδου, Τµήµα Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολόγοι, κοινωνικοί επιστήµονες και κοινωνικοί λειτουργοί

Κοινωνιολόγοι, κοινωνικοί επιστήµονες και κοινωνικοί λειτουργοί Κοινωνιολόγοι, κοινωνικοί επιστήµονες και κοινωνικοί λειτουργοί Εισαγωγή Τα παραδείγµατα γυναικών επιστηµόνων, που ακολουθούν, επιλέχθηκαν µετά από έρευνα στο διαδίκτυο. Ο κατάλογος δεν είναι φυσικά πλήρης,

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης H ActionAid είναι ένας διεθνής αναπτυξιακός οργανισµός

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Εισήγηση: κ.γεωργίου Κασιμάτη, Προέδρου Ε.Β.Ε.Π. και Κ.Ε.Ε.Ε. με θέμα : «ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ» Το Σχέδιο υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση Ελένη Παπαϊωάννου ΕΡΩΤΗΜΑ 1: Ποιους χαρακτηρίζουμε «ευάλωτους» εκπαιδευόμενους; (Δραστηριότητα 1) Εκπαίδευση Άξονες ευπάθειας Πρόωρη εγκατάλειψη εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας.

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας. Αθήνα Μάρτιος 2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΡΑΣΗ ΡΑΣΗ 4.3 Κατάρτιση και δικτύωση όσων δραστηριοποιούνται στον τοµέα της νεολαίας και των οργανώσεων νέων 1) Κωδικός αριθµός: ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ: Φεβρουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ - ΤΕΕ/ΣΕΚ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ - ΤΕΕ/ΣΕΚ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ 2000-2006 ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Κατηγορία Πράξης 4.1.1.δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Πολυάριθµες είναι οι περιοχές όπου ένα ταλέντο ή µία χαρακτηριστική κλίση µπορεί να εκδηλωθεί. Το ταλέντο στα µαθηµατικά έχει ιδιαίτερα απασχολήσει την επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια

Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» Εκδήλωση της Δομής Ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

και ρατσιστές και εθνικιστές;

και ρατσιστές και εθνικιστές; και ρατσιστές και εθνικιστές; 1 Και ρατσιστές και εθνικιστές; Πως αντιµετωπίζουµε οι Έλληνες τη διαφορετικότητα των ανθρώπων και των φυλών; Θα προτιµούσαµε να µην δεχόταν η Ελλάδα οικονοµικούς µετανάστες;

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα των συζητήσεων των 2 σεμιναρίων σε Αθήνα και Βόλο που διοργανώθηκαν σε συνεργασία του Systemic Innovation Zone και μελών του δικτύου Imagine the City. Σκοπός των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ, ΤΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ, ΤΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ, ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ, ΤΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ

ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΔIOIKHTIKH ENHMEPΩΣH 105 ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ Του: Γεώργιου Παστιάδη 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στόχος του άρθρου είναι να διερευνήσει την ύπαρξη πιθανών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι και αποτελέσματα συμβουλευτικής γυναικών

Μέθοδοι και αποτελέσματα συμβουλευτικής γυναικών Μέθοδοι και αποτελέσματα συμβουλευτικής γυναικών Μαρία Μαλικιώση-Λοΐζου Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών Επιμόρφωση στελεχών ΓΓΙΦ Αθήνα 30 Μαρτίου 2012 Συμβουλευτική γυναικών Η

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΑΡΞΙΣΜΟΣ: ΠΕΝΤΕ ΚΛΑΣΣΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ. Κείμενο 3 O ΑΤΥΧΟΣ ΓΑΜΟΣ ΤΟΥ ΜΑΡΞΙΣΜΟΥ ΜΕ ΤΟ ΦΕΜΙΝΙΣΜΟ: ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΙΟ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΑΡΞΙΣΜΟΣ: ΠΕΝΤΕ ΚΛΑΣΣΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ. Κείμενο 3 O ΑΤΥΧΟΣ ΓΑΜΟΣ ΤΟΥ ΜΑΡΞΙΣΜΟΥ ΜΕ ΤΟ ΦΕΜΙΝΙΣΜΟ: ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΙΟ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΑΡΞΙΣΜΟΣ: ΠΕΝΤΕ ΚΛΑΣΣΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ. Κείμενο 3 O ΑΤΥΧΟΣ ΓΑΜΟΣ ΤΟΥ ΜΑΡΞΙΣΜΟΥ ΜΕ ΤΟ ΦΕΜΙΝΙΣΜΟ: ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΙΟ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ Της Heidi I. Hartmann 1979, The Unhappy Marriage

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΙ «ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ» ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ Οι γυναίκες είδαν κι έπαθαν να αλλάξουν την παραδοσιακή σεξιστική αντίληψη ότι

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σε αυτή την ενότητα θα συνοψίσουµε τα σηµαντικότερα συµπεράσµατα που προκύπτουν από τις αναλύσεις που παρουσιάστηκαν παραπάνω και θα δοθούν κάποιες προτάσεις. 5.1 Συζήτηση Αντιµετωπίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση

Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση Η πρωτοφανής κρίση που πλήττει τα τελευταία χρόνια τη χώρα μας είναι βέβαιο ότι θα καταστήσει σύντομα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ Α. Ο συγγραφέας στο απόσπασµα αυτό αναφέρεται στη διαφήµιση. Στην αρχή πιστοποιεί την κυριαρχία της σε όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΥΛΟ ΕΠΟ42 ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2100 ΛΕΞΕΙΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΥΛΟ ΕΠΟ42 ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2100 ΛΕΞΕΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΥΛΟ ΕΠΟ42 ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2100 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Απαντήστε στο εξής ερώτημα: «Ποια από τις δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Α.Π.Θ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΕΝΔΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΠΤΙΚΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ Διδακτικό Υλικό

Α.Π.Θ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΕΝΔΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΠΤΙΚΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ Διδακτικό Υλικό Α.Π.Θ 2013 2013 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2013 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΕΝΔΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΠΤΙΚΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ Διδακτικό Υλικό Επιμέλεια: Βασιλική Δεληγιάννη Κουϊμτζή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Επιμέλεια Εργασίας: Καρτσέλα Ευαγγελία 213/04/039

Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Επιμέλεια Εργασίας: Καρτσέλα Ευαγγελία 213/04/039 Η ΚΑΤΤΑΣΣΚΕΕΥΗ ΤΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΜΙΑ ΠΡΡΟΒΛΗΜΑΤΤΙ ΙΚΗ ΓΓΙ ΙΑ ΤΤΗΝ ΓΓΥΝΑΙ ΙΚΕΕΙ ΙΑ ΕΕΠΑΓΓΓΓΕΕΛΜΑΤΤΙ ΙΚΗ ΚΑΤΤΟΧΥΡΡΩΣΣΗ ΚΑΙΙ ΕΕΞΕΕΛΙ ΙΞΗ.. Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Τμήμα Επιστημών Διοίκησης- MBA Κατεύθυνση: Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Εγχειρίδιο Χρήσης My Plan 2

Εισαγωγή. Εγχειρίδιο Χρήσης My Plan 2 Εγχειρίδιο Χρήσης Εισαγωγή Το δηµιουργήθηκε µε στόχο να αποτελέσει υποστηρικτικό εργαλείο για τον επαγγελµατία Ασφαλιστικό ιαµεσολαβητή, ο οποίος χρειάζεται να διευκρινίζει και να αναλύει τις ασφαλιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικοί και ακτιβίστριες Έρευνα-επιλογή: Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια : Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ

Εκπαιδευτικοί και ακτιβίστριες Έρευνα-επιλογή: Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια : Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Εκπαιδευτικοί και ακτιβίστριες Έρευνα-επιλογή: Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια : Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ http://www.infoplease.com DAVIES, EMILY (Ντέιβις, Έµιλυ) Μ. Βρετανία - Εκπαιδευτικός, εκδότρια, αγωνίστρια

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Πνευµατικά ικαιώµατα

Πνευµατικά ικαιώµατα Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται ρητώς η δηµιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Γυναικών Λάρισας (μέλος ΟΓΕ)

Ένωση Γυναικών Λάρισας (μέλος ΟΓΕ) Ένωση Γυναικών Λάρισας (μέλος ΟΓΕ) Η ΟΓΕ αγωνίζεται από την πρώτη στιγμή της ίδρυσής της για την αναγνώριση της κοινωνικής αξίας της μητρότητας. Η στήριξη του νέου ζευγαριού, και ιδιαίτερα της γυναίκας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ 2000-2006 ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Κατηγορία Πράξης 4.1.1.δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία;

Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία; Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία; Ο τρίτος τομέας αποτελεί ένα σύνολο πρακτικών οργάνωσης της κοινωνικής και οικονομικής ζωής που δεν μπορούν αυστηρά να ενταχθούν ούτε στο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε 18251/18351/20220 [Η (παρα)πληροφόρηση στο Διαδίκτυο] 18234/18275/20215 [Ο εθισμός στην τηλεόραση]

Διαβάστε περισσότερα

ικαίωµα στη ενεργό ζωή: Υποστηρικτική Τεχνολογία και Εναλλακτική Επικοινωνία

ικαίωµα στη ενεργό ζωή: Υποστηρικτική Τεχνολογία και Εναλλακτική Επικοινωνία ικαίωµα στη ενεργό ζωή: Υποστηρικτική Τεχνολογία και Εναλλακτική Επικοινωνία Τεχνολογική Επανάσταση Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας φέρνει συνεχείς αλλαγές στην καθηµερινότητα Όµως ένα µεγάλο ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ «ΠΡΟΟ ΟΣ» ΕΣΠΕΡΙ ΩΝ 104 ΚΑΛΛΙΘΕΑ, 210.9514517 ΑΙΓΑΙΟΥ 109 ΝΕΑ ΣΜΥΡΝΗ, 210.9355996 www.proodos.gr Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ «ΠΡΟΟ ΟΣ» ΕΣΠΕΡΙ ΩΝ 104 ΚΑΛΛΙΘΕΑ, 210.9514517 ΑΙΓΑΙΟΥ 109 ΝΕΑ ΣΜΥΡΝΗ, 210.9355996 www.proodos.gr Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ «ΠΡΟΟ ΟΣ» ΕΣΠΕΡΙ ΩΝ 104 ΚΑΛΛΙΘΕΑ, 210.9514517 ΑΙΓΑΙΟΥ 109 ΝΕΑ ΣΜΥΡΝΗ, 210.9355996 www.proodos.gr 1 Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 6 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµ.Πρωτ. 941 Αθήνα 6/5/2008. Προς Τον Υπουργό Παιδείας κ. Ευριπίδη Στυλιανίδη ΚΟΙΝ: Συλλόγους Εκπ/κών Π.Ε.

Αριθµ.Πρωτ. 941 Αθήνα 6/5/2008. Προς Τον Υπουργό Παιδείας κ. Ευριπίδη Στυλιανίδη ΚΟΙΝ: Συλλόγους Εκπ/κών Π.Ε. Αριθµ.Πρωτ. 941 Αθήνα 6/5/2008 Θέµα: Σχέδιο Νόµου για την Ειδική Αγωγή ΣΧΕΤ: Αρ. Πρωτ:2208/2-4-08 επιστολή σας Προς Τον Υπουργό Παιδείας κ. Ευριπίδη Στυλιανίδη ΚΟΙΝ: Συλλόγους Εκπ/κών Π.Ε. Κύριε Υπουργέ

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση του φύλου των φοιτητών/τριών και του κοινωνικο-οικονομικού επιπέδου των γονέων στις επιλογές κλάδου σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου

Η επίδραση του φύλου των φοιτητών/τριών και του κοινωνικο-οικονομικού επιπέδου των γονέων στις επιλογές κλάδου σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου Η επίδραση του φύλου των φοιτητών/τριών και του κοινωνικο-οικονομικού επιπέδου των γονέων στις επιλογές κλάδου σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου Γεωργίου Σοφία Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης (Εισήγηση προς την ΟΣΕΠ ΤΕΙ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Η «άναρχη» ανάπτυξη της Ανώτατης Εκπαίδευσης τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω της ίδρυσης νέων τμημάτων, παραρτημάτων

Διαβάστε περισσότερα