ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΑΞΙΖΕΙ ΧΙΛΙΕΣ ΛΕΞΕΙΣ...ΠΟΙΟ ΕΙ ΟΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΟΜΩΣ ΒΟΗΘΑ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ; Αθανάσιος Γαγάτσης.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΑΞΙΖΕΙ ΧΙΛΙΕΣ ΛΕΞΕΙΣ...ΠΟΙΟ ΕΙ ΟΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΟΜΩΣ ΒΟΗΘΑ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ; Αθανάσιος Γαγάτσης. gagatsis@ucy.ac."

Transcript

1 ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΑΞΙΖΕΙ ΧΙΛΙΕΣ ΛΕΞΕΙΣ...ΠΟΙΟ ΕΙ ΟΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΟΜΩΣ ΒΟΗΘΑ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ; Ριάνα Θεοδούλου Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής Αθανάσιος Γαγάτσης Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η έρευνα αυτή προσπάθησε να εξετάσει το ρόλο της εικόνας στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος από µαθητές Β δηµοτικού. Ειδικότερα, εξετάστηκε ο ρόλος τεσσάρων ειδών εικόνας που προτείνονται από την παρούσα εργασία µε βάση τη λειτουργία τους στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος: διακοσµητική, βοηθητική-αναπαραστατική, βοηθητική-οργανωτική, πληροφοριακή. Οι διακοσµητικές εικόνες δεν παρέχουν πληροφορίες στους µαθητές για τη λύση του προβλήµατος, αλλά πρόκειται για καθαρά διακοσµητικά στοιχεία, οι βοηθητικέςαναπαραστατικές εικόνες αναπαριστούν ολόκληρο ή µέρος του περιεχοµένου του προβλήµατος, αλλά δεν είναι απαραίτητο να χρησιµοποιηθούν για να λυθεί το πρόβληµα, οι βοηθητικέςοργανωτικές βοηθούν τους µαθητές να λύσουν το πρόβληµα καθοδηγώντας τους να σχεδιάσουν κάτι, χωρίς να είναι απαραίτητο να χρησιµοποιηθούν στη λύση του προβλήµατος και οι πληροφοριακές δίνουν πληροφορίες που είναι απαραίτητες για τη λύση του προβλήµατος. Ογδόντα πέντε µαθητές κλήθηκαν να συµπληρώσουν δύο δοκίµια από τα οποία το πρώτο περιλάµβανε οκτώ συνηθισµένα λεκτικά προβλήµατα χωρίς την παρουσία εικόνας και το δεύτερο τα ίδια προβλήµατα µε την παρουσία εικόνας. Τα αποτελέσµατα της έρευνας έδειξαν ότι η παρουσία της διακοσµητικής και της πληροφοριακής εικόνας δεν επηρέασαν σηµαντικά την επίδοση των µαθητών, σε αντίθεση µε τις βοηθητικές-οργανωτικές εικόνες οι οποίες είχαν στατιστικά σηµαντική επίδραση. Οι βοηθητικές-αναπαραστατικές εικόνες άλλοτε είχαν σηµαντική επίδραση και άλλοτε όχι, ανάλογα µε το είδος της πράξης που περιλαµβανόταν στο πρόβληµα. Από τα αποτελέσµατα φάνηκε ότι ο χαρακτήρας του µετασχηµατισµού, δηλαδή το είδος της πράξης (π.χ. πρόσθεση, αφαίρεση), υπερισχύει του είδους της εικόνας. Τα αποτελέσµατα της έρευνας έδειξαν επίσης ότι η χρήση της εικόνας από τα παιδιά γινόταν ασυνείδητα, καθώς πολλά παιδιά, ενώ χρησιµοποιούσαν την εικόνα για να λύσουν τα προβλήµατα, αµφισβητούσαν τη χρησιµότητα της εικόνας δηλώνοντας ότι δεν τους βοήθησε στη λύση του προβλήµατος. 1. Εισαγωγή Οι εικόνες, και γενικότερα οι αναπαραστάσεις, διαδραµατίζουν ένα σηµαντικό ρόλο στον τοµέα της διδασκαλίας και της µάθησης των µαθηµατικών, καθώς τα σύγχρονα βιβλία και διδακτικά υλικά περιλαµβάνουν περισσότερες εικόνες, διαγράµµατα και γραφικές παραστάσεις, παρά ποτέ προηγουµένως (Schnotz, 2002; Carney & Levin, 2002). Η ιδέα της χρήσης εικονικών αναπαραστάσεων στην πρακτική των µαθηµατικών δεν είναι βέβαια καινούρια, καθώς οι οπτικές αναπαραστάσεις, όπως τα διαγράµµατα, οι γραφικές παραστάσεις και τα σχέδια θεωρούνταν ανέκαθεν απαραίτητα εργαλεία στο έργο των

2 µαθηµατικών (Rival, 1987). Μεγάλοι µαθηµατικοί παιδαγωγοί, όπως οι Hadamard (1945) και Poincare (1963), εισηγήθηκαν ότι η χρήση εικονικών αναπαραστάσεων αποτελεί απαραίτητο στοιχείο στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος και υποστήριξαν τη χρήση οπτικών αναπαραστάσεων από τους µαθητές στην επίλυση δικών τους προβληµάτων. Επιπρόσθετα, ο Polya (1945) εισηγήθηκε την στρατηγική «κάνε ένα σχέδιο» στο πλαίσιο των ευρηµατικών στρατηγικών που πρότεινε για την επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος. Η χρήση των εικονικών αναπαραστάσεων στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος υποστηρίζεται τα τελευταία χρόνια και από τη µαθηµατική εκπαιδευτική κοινότητα. Το NCTM (2000) στα Principles and Evaluation Standards for School Mathematics ενθαρρύνει τη χρήση τέτοιων αναπαραστάσεων στην επίλυση προβλήµατος στο δηµοτικό και στο γυµνάσιο. Επιχειρήµατα για τη χρήση των εικόνων προβάλλονται και από γνωστικούς ψυχολόγους (π.χ. Larkin & Simon, 1987), οι οποίοι υποστήριξαν ότι η χρήση εικονικών αναπαραστάσεων µπορεί να διευκολύνει την επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος σε όλες τις φάσεις της συγκεκριµένης διαδικασίας. Πού οφείλεται όµως η τόσο έντονη παρουσία αυτών των εικονικών αναπαραστάσεων; ύο υποθέσεις µπορούν να γίνουν σε σχέση µε το ερώτηµα αυτό. Η πρώτη έχει να κάνει µε θεωρίες µάθησης οι οποίες εµπλέκουν την έννοια των νοερών αναπαραστάσεων (Gagatsis et al, 1999; Gagatsis & Michaelidou, 2002). Σύµφωνα µε τις θεωρίες αυτές, άτοµα που διακρίνονται για την ποικιλία και τον πλούτο των νοερών αναπαραστάσεών τους έχουν αυξηµένη ικανότητα κατανόησης και µάθησης των µαθηµατικών και εποµένως της επίλυσης µαθηµατικού προβλήµατος. Η δεύτερη, την οποία ερµηνεύουµε ως µια πρόχειρη ερµηνεία της προηγούµενης, δηλαδή των θεωριών µάθησης, είναι ότι κάθε εικόνα ή αναπαράσταση βοηθάει την κατανόηση. Εποµένως, χρησιµοποιούµε συνεχώς εικόνες στα βιβλία των µαθηµατικών γιατί σίγουρα αυξάνουν την «αναγνωσιµότητα» των µαθηµατικών κειµένων, δηλαδή την ικανότητα άντλησης πληροφοριών από ένα µαθηµατικό κείµενο ενός αναγνώστη. Η εργασία µας τοποθετείται στο γενικότερο πλαίσιο της σχέσης των αναπαραστάσεων και της µάθησης των µαθηµατικών. Όµως, ενώ η πρώτη παραπάνω άποψη µας βρίσκει σύµφωνους, διαφωνούµε µε τη δεύτερη πιθανή υπόθεση της ανεξέλεγκτης χρήσης των εικόνων στα βιβλία των µαθηµατικών. Μια εικόνα είναι πιθανόν µερικές φορές να επιβαρύνει τη διαδικασία επεξεργασίας πληροφοριών σ ένα νεαρό αναγνώστη και άρα να δηµιουργήσει εµπόδια στην κατανόηση και µάθηση των µαθηµατικών.

3 Ο ρόλος των αναπαραστάσεων στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος είναι ένα από τα πιο σηµαντικά θέµατα έρευνας στη µαθηµατική παιδεία. Παρά το γεγονός ότι στο ρόλο των αναπαραστάσεων γενικώς στη µάθηση έχουν γίνει πάρα πολλές έρευνες (Behr, Lesh, Post, & Silver, 1983; Confrey, & Smith, 1991; Gagatsis, & Christou, 2002; Dienes, 1964; Janvier, 1987; Lesh, Post, & Behr, 1987; Even, 1998), ειδικά για το ρόλο της εικόνας στη µάθηση των µαθηµατικών δεν έχουν βρεθεί σηµαντικά αποτελέσµατα. Προηγούµενες έρευνες στην κατανόηση κειµένων και εικόνων επικεντρώθηκαν κυρίως στη µνηµονική λειτουργία των εικόνων στα κείµενα (Schnotz, 2002). Το κύριο εύρηµα αυτών των ερευνών είναι ότι ένας αναγνώστης θυµάται τις πληροφορίες ενός κειµένου καλύτερα όταν αυτό συνοδεύεται από εικόνες, παρά όταν δεν υπάρχουν καθόλου εικόνες (Carney & Levin, 2002). Ωστόσο, οι έρευνες αυτές επικεντρώθηκαν στα λογοτεχνικά κείµενα και δεν επεκτάθηκαν στα µαθηµατικά κείµενα. Έτσι, παραµένει ακόµα ασαφές πώς οι εικονικές αναπαραστάσεις χρησιµοποιούνται στην επίλυση προβλήµατος (Eisenberg & Dreyfus, 1991). Η εργασία µας στοχεύει στο να δώσει µερικές πρώτες πληροφορίες στο θέµα αυτό, δηλαδή ποιο είδος εικόνας µπορεί να βοηθήσει στη επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος. Η έρευνα αυτή αφορά όλα τα σχολικά επίπεδα από το δηµοτικό σχολείο έως το πανεπιστήµιο και αφορά διάφορα είδη εικονικών αναπαραστάσεων. Πράγµατι, για να εξεταστεί η ικανότητα επίλυσης µαθηµατικού προβλήµατος µαθητών γυµνασίου, πρέπει να έχουµε πληροφορίες γι αυτή την ικανότητα των µαθητών πριν έρθουν στο γυµνάσιο. Για το λόγο αυτό, αυτή η εργασία θεωρείται ένα πρώτο βήµα εξερεύνησης των ικανοτήτων των µαθητών στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος και το ρόλο της εικόνας σ αυτήν την επίλυση πριν από το πέρασµα από το δηµοτικό στο γυµνάσιο. Με άλλα λόγια, οι µαθητές δηµοτικού σχολείου χρησιµοποιούν συνειδητά ή ασυνείδητα την εικόνα στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος και µε ποιους τρόπους; 2. Θεωρητικό πλαίσιο 2.1. Η λειτουργία της εικόνας στη διδασκαλία και µάθηση των µαθηµατικών Οι εικόνες, όπως και τα µαθηµατικά κείµενα, είναι από τα πιο συνηθισµένα είδη εξωτερικών αναπαραστάσεων που χρησιµοποιούνται στη διδασκαλία των µαθηµατικών. Ο όρος εξωτερικές αναπαραστάσεις αναφέρεται σε όλους τους εξωτερικούς συµβολικούς φορείς (σύµβολα, σχήµατα, διαγράµµατα), οι οποίοι έχουν στόχο να αναπαραστήσουν µια

4 συγκεκριµένη µαθηµατική πραγµατικότητα, ενώ ο όρος εσωτερικές αναπαραστάσεις αναφέρεται σε νοητικές εικόνες που κατασκευάζουν τα υποκείµενα για να αναπαραστήσουν την εξωτερική πραγµατικότητα (Dufour-Janvier et al., 1987). Η χρήση ποικίλων εξωτερικών αναπαραστάσεων, όπως οι εικόνες σε συνδυασµό µε τα κείµενα, χρησιµοποιείται στη διδασκαλία των µαθηµατικών για την προώθηση της κατανόησης και της µάθησης µαθηµατικών ιδεών. Σύµφωνα µε τον Janvier (1987), τα περισσότερα σχολικά βιβλία σήµερα περιλαµβάνουν µια ποικιλία αναπαραστάσεων µε σκοπό να προωθήσουν την κατανόηση. Η κατανόηση από λεκτικές και εικονικές πληροφορίες έχει θεωρηθεί ως πιθανώς ευεργετική για τη µάθηση (Schnotz, 2002; Carney & Levin, 2002). Για παράδειγµα, οι Ainsworth, Wood & Bibby (1997) εισηγούνται ότι η χρήση πολλαπλών αναπαραστάσεων µπορεί να βοηθήσει τους µαθητές να αναπτύξουν διαφορετικές ιδέες και διαδικασίες και να προάγουν βαθύτερη κατανόηση. Επιπλέον, µια δεύτερη αναπαράσταση µπορεί να ενισχύσει τη µετάφραση µιας πιο πολύπλοκης ή λιγότερο γνώριµης αναπαράστασης (Gagatsis & Michaelidou, 2002). Σύµφωνα µε τους Ainsworth et al. (1997), συνδυάζοντας τις διάφορες αναπαραστάσεις οι µαθητές δεν περιορίζονται από τις αδυναµίες µιας συγκεκριµένης αναπαράστασης Η λειτουργία της εικόνας στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος Παρόλο που η χρήση της εικόνας στη διδασκαλία και µάθηση των µαθηµατικών θεωρείται σηµαντική, δεν έχει παρατηρηθεί µέχρι σήµερα σηµαντική ενασχόληση των ερευνητών µε τη λειτουργία της εικόνας στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος. Μια προσπάθεια για µελέτη του ρόλου της εικόνας στην επεξεργασία των κειµένων γενικότερα έγινε από τους Carney και Levin (2002), οι οποίοι πρότειναν πέντε λειτουργίες της εικόνας στην επεξεργασία ενός κειµένου διακοσµητική, αναπαραστατική, οργανωτική, µεταφραστική και µετασχηµατιστική. Οι διακοσµητικές εικόνες απλά διακοσµούν τη σελίδα, έχοντας µικρή ή καθόλου σχέση µε το περιεχόµενο του κειµένου. Οι αναπαραστατικές εικόνες αναπαριστούν µέρος ή ολόκληρο το περιεχόµενο του κειµένου και αποτελούν το πιο συνηθισµένο είδος εικονογράφησης ενώ οι οργανωτικές εικόνες παρέχουν ένα χρήσιµο δοµικό πλαίσιο για την ανάκληση του περιεχοµένου του κειµένου. Οι µεταφραστικές εικόνες βοηθούν τους αναγνώστες να ξεδιαλύνουν το νόηµα σε δύσκολα κείµενα και, τέλος, οι µετασχηµατιστικές εικόνες περιλαµβάνουν «µνηµονικά

5 συστατικά» τα οποία είναι σχεδιασµένα για να ενισχύουν την αποµνηµόνευση των πληροφοριών του κειµένου. Με βάση την ταξινόµηση των Carney και Levin (2002) για τη λειτουργία των εικόνων στα λογοτεχνικά κείµενα, στην παρούσα εργασία προτείνουµε µια αντίστοιχη ταξινόµηση για τη λειτουργία των εικόνων στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος. Συγκεκριµένα, εισηγούµαστε ότι οι εικόνες έχουν τις εξής τέσσερις λειτουργίες στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος: (α) διακοσµητικές, (β) βοηθητικές-αναπαραστατικές, (γ) βοηθητικές-οργανωτικές και (δ) πληροφοριακές. Οι διακοσµητικές εικόνες δεν παρέχουν οποιεσδήποτε πληροφορίες στους µαθητές για τη λύση του προβλήµατος, αλλά αποτελούν καθαρά διακοσµητικό στοιχείο. Για παράδειγµα, µια εικόνα ενός λεωφορείου σε ένα πρόβληµα που αφορά στον αριθµό των επιβατών που ανέβηκαν ή κατέβηκαν από το λεωφορείο σε διάφορες στάσεις έχει διακοσµητική λειτουργία, καθώς δε σχετίζεται µε την επίλυση του προβλήµατος. Οι βοηθητικές-αναπαραστατικές εικόνες αναπαριστούν ολόκληρο ή µέρος του περιεχοµένου του προβλήµατος, αλλά δεν είναι απαραίτητες για την επίλυσή του. Οι µαθητές µπορούν να βοηθηθούν από την εικόνα για να αντιληφθούν τη δοµή του προβλήµατος, αλλά µπορούν και να την αγνοήσουν και να λύσουν το πρόβληµα µε δική τους στρατηγική. Οι βοηθητικές-οργανωτικές εικόνες βοηθούν τους µαθητές να λύσουν το πρόβληµα καθοδηγώντας τους να σχεδιάσουν ή να γράψουν κάτι. Όπως και στην περίπτωση των βοηθητικών-αναπαραστατικών εικόνων, έτσι και οι βοηθητικές-οργανωτικές εικόνες δεν είναι απαραίτητο να χρησιµοποιηθούν για να λυθεί το πρόβληµα. Ένα παράδειγµα βοηθητικής-οργανωτικής εικόνας που συνοδεύει το πρόβληµα «Έχω 12 µήλα και θέλω να τα µοιράσω εξίσου σε 4 πιάτα. Πόσα µήλα θα βάλω σε κάθε πιάτο;» είναι µια εικόνα µε πιάτα που καθοδηγεί τους µαθητές να σχεδιάσουν τα µήλα στα πιάτα αυτά. Οι πληροφοριακές εικόνες δίνουν πληροφορίες που είναι απαραίτητες για να λυθεί ένα πρόβληµα. Το πρόβληµα δηλαδή στηρίζεται στην εικόνα η οποία είναι αναγκαίο στοιχείο για την επίλυσή του. Για παράδειγµα, η εικόνα της βιτρίνας ενός καταστήµατος που παρουσιάζει τις τιµές των προϊόντων είναι απαραίτητη για να λυθεί ένα πρόβληµα σχετικά µε την αγορά προϊόντων από το συγκεκριµένο κατάστηµα Έρευνες για το ρόλο της εικόνας στην επίλυση προβλήµατος Πρόσφατες έρευνες προσπάθησαν να εξετάσουν το ρόλο συγκεκριµένων ειδών εικόνων στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος. Μια πρώτη έρευνα από τους Γαγάτση

6 και Μάρκου (2002), προσπάθησε να εξετάσει κατά πόσο η ενσωµάτωση διακοσµητικών εικονικών αναπαραστάσεων σε ασυνήθιστα λεκτικά µαθηµατικά προβλήµατα θα µπορούσε να οδηγήσει στην αλλαγή της συµπεριφοράς των µαθητών απέναντι στα προβλήµατα αυτά. Τα αποτελέσµατα της έρευνας έδειξαν ότι η χρήση των διακοσµητικών εικονικών αναπαραστάσεων δεν έδειξε οποιαδήποτε αλλαγή στη συµπεριφορά των µαθητών απέναντι στα ασυνήθιστα λεκτικά προβλήµατα, γεγονός που δείχνει ότι οι διακοσµητικές εικόνες δεν συµβάλλουν στη ρήξη των όρων του διδακτικού συµβολαίου. Οι µαθητές αγνόησαν ουσιαστικά την ύπαρξη εικόνων, ενώ την προσοχή τους προσέλκυσαν τα αριθµητικά δεδοµένα του προβλήµατος. Μια δεύτερη έρευνα από τους Gagatsis et al. (1999), µελέτησε την επίδραση της χρήσης διαφόρων µορφών αναπαράστασης (συµβολική-αριθµητική, λεκτική, εικονική) στην επίλυση προβληµάτων πρόσθεσης από παιδιά δηµοτικού σχολείου. Οι εικονικές αναπαραστάσεις που χρησιµοποιήθηκαν στη συγκεκριµένη έρευνα ήταν πληροφοριακές. Τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η µετάφραση από τον ένα κώδικα αναπαράστασης στον άλλο είναι σχεδόν αυτόµατη, ενώ υπάρχουν περιπτώσεις που η µετάφραση αυτή δηµιουργεί δυσκολίες. Σύµφωνα µε τους ερευνητές, το συµπέρασµα αυτό εισηγείται ότι τα διάφορα είδη αναπαραστάσεων, όπως οι εικόνες, που χρησιµοποιούνται στη διδασκαλία των µαθηµατικών, δεν εγγυούνται πάντα την επιτυχή υπερπήδηση γνωστικών εµποδίων που µπορεί να έχουν αρκετά παιδιά. Γι αυτό, οι Gagatsis et al, (1999) πρότειναν ως θέµα για έρευνα την ταξινόµηση των διαφόρων ειδών αναπαραστάσεων ανάλογα µε το βαθµό δυσκολίας που απαιτεί η µετάφρασή τους σε άλλο κώδικα. Η παρούσα έρευνα προσπάθησε να εξετάσει το ρόλο κάθε ενός από τα τέσσερα είδη εικόνας, όπως αυτά προτείνονται πιο πάνω, στην επίλυση συνηθισµένων λεκτικών µαθηµατικών προβληµάτων από µαθητές Β δηµοτικού. 3. Η έρευνα 3.1. Σκοπός και ερευνητικές υποθέσεις Βασικός σκοπός της έρευνας είναι να διερευνήσει το ρόλο της εικόνας στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος από µαθητές µικρής σχολικής ηλικίας. Ειδικότερα εξετάζεται ποιο από τα τέσσερα είδη εικόνας (διακοσµητική, βοηθητική-οργανωτική, βοηθητική-αναπαραστατική, πληροφοριακή) µπορεί να βοηθήσει στην επίλυση

7 προβληµάτων από τους µαθητές, καθώς και ποια είναι η συµπεριφορά των µαθητών απέναντι στις εικόνες αυτές κατά την επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος. Οι υποθέσεις της έρευνας ήταν οι εξής: 1. Η παρουσία διακοσµητικής εικόνας σ ένα µαθηµατικό πρόβληµα δεν επηρεάζει την επίδοση των µαθητών στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος 2. Η παρουσία βοηθητικής-αναπαραστατικής εικόνας επηρεάζει την επίδοση των µαθητών στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος 3. Η παρουσία βοηθητικής-οργανωτικής εικόνας επηρεάζει την επίδοση των µαθητών στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος 4. Η παρουσία πληροφοριακής εικόνας δεν επηρεάζει την επίδοση των µαθητών στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος 5. Η χρήση των εικόνων από τους µαθητές στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος γίνεται ασυνείδητα 3.2. Υποκείµενα της έρευνας Τα υποκείµενα της έρευνας αποτέλεσαν 85 µαθητές Β τάξης δηµοτικού που φοιτούσαν σε τρία σχολεία (ένα αστικό και δύο αγροτικά) της επαρχίας Λευκωσίας και της επαρχίας Λάρνακας κατά τη σχολική χρονιά ιαδικασία εκτέλεσης της έρευνας Μέσα συλλογής δεδοµένων Η έρευνα διεξάχθηκε σε δύο φάσεις. Σε µια πρώτη φάση, δόθηκε στους µαθητές ένα δοκίµιο ( οκίµιο Α) το οποίο περιλάµβανε οκτώ συνηθισµένα λεκτικά προβλήµατα µε τα οποία ασχολούνται καθηµερινά στο σχολείο. Τα προβλήµατα 2, 4 και 8 ήταν προβλήµατα πρόσθεσης, τα προβλήµατα 1 και 5 ήταν προβλήµατα αφαίρεσης και τα προβλήµατα 3,6 και 7 ήταν προβλήµατα διαίρεσης. Σε κάθε πρόβληµα του οκιµίου Α ζητούνταν από τους µαθητές να εξηγήσουν πώς σκέφτηκαν για να το λύσουν. Σε µια δεύτερη φάση, δόθηκε στους µαθητές το οκίµιο Β, το οποίο περιλάµβανε ίδια προβλήµατα µε αυτά του οκιµίου Α, µε τη διαφορά ότι αυτά συνοδεύονταν από εικόνες. Οι εικόνες που χρησιµοποιήθηκαν στο οκίµιο Β εντάσσονταν στις τέσσερις κατηγορίες εικόνων που προτείνονται στην παρούσα εργασία µε βάση τη λειτουργία τους στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος (διακοσµητικές, βοηθητικές-αναπαραστατικές, βοηθητικές-οργανωτικές και πληροφοριακές). Σε κάθε πρόβληµα του οκιµίου Β

8 ζητούνταν από τους µαθητές να εξηγήσουν πώς σκέφτηκαν για να το λύσουν καθώς επίσης και να απαντήσουν στην ερώτηση κατά πόσο τους βοήθησε η εικόνα να λύσουν το πρόβληµα και µε ποιο τρόπο. Ειδικότερα, στα προβλήµατα 1 και 8 χρησιµοποιήθηκαν διακοσµητικές εικόνες, δηλαδή εικόνες οι οποίες δεν παρέχουν οποιεσδήποτε πληροφορίες στους µαθητές για τη λύση του προβλήµατος, αλλά αποτελούν καθαρά διακοσµητικό στοιχείο. Για παράδειγµα το πρόβληµα 1 («Αγόρασα ένα βιβλίο που έχει 25 σελίδες. ιάβασα τις 20. Πόσες σελίδες µου έµειναν ακόµα να διαβάσω;») συνοδεύτηκε από µια εικόνα ενός βιβλίου η οποία δεν περιλάµβανε οποιαδήποτε αριθµητική πληροφορία. Στα προβλήµατα 2 και 4 χρησιµοποιήθηκαν πληροφοριακές εικόνες, δηλαδή εικόνες που δίνουν πληροφορίες απαραίτητες για την επίλυση του προβλήµατος. Για παράδειγµα, το πρόβληµα 4 («Αγόρασα ένα τετράδιο και µια πένα. Πόσα πρέπει να πληρώσει το παιδί;») µπορούσε να λυθεί µόνο µε τη χρησιµοποίηση της εικόνας η οποία παρουσίαζε τη βιτρίνα ενός περιπτέρου µε τις τιµές των διαφόρων προϊόντων. Στα προβλήµατα 5 και 7 χρησιµοποιήθηκαν βοηθητικές-αναπαραστατικές εικόνες, δηλαδή εικόνες οι οποίες αναπαριστούν ολόκληρο ή µέρος του περιεχοµένου του προβλήµατος, αλλά δεν είναι απαραίτητες για την επίλυσή του. Για παράδειγµα στο πρόβληµα 7 («Η Στεφανία φύτεψε 10 δεντράκια. Τα έβαλε σε δύο σειρές. Πόσα δεντράκια φύτεψε η Στεφανία στην κάθε σειρά;») υπήρχε εικόνα η οποία αναπαριστούσε τη διάταξη των δέντρων σε σειρές. Οι µαθητές θα µπορούσαν είτε να δώσουν απάντηση στο πρόβληµα από την εικόνα, χωρίς να κάνουν οποιαδήποτε αριθµητική πράξη, είτε να λύσουν το πρόβληµα µε διαίρεση αγνοώντας την εικόνα. Στα προβλήµατα 3 και 6 χρησιµοποιήθηκε βοηθητική-οργανωτική εικόνα. Οι βοηθητικές-οργανωτικές εικόνες βοηθούν τους µαθητές να λύσουν το πρόβληµα καθοδηγώντας τους να σχεδιάσουν ή να γράψουν κάτι, χωρίς να είναι απαραίτητο να χρησιµοποιηθούν για να λυθεί το πρόβληµα. Για παράδειγµα, στο πρόβληµα 3 («Η Στέφανη θέλει να βάλει 20 λουλούδια σε πέντε βάζα. Κάθε βάζο θα έχει τον ίδιο αριθµό λουλουδιών. Πόσα λουλούδια έβαλε σε κάθε βάζο;») υπήρχε εικόνα µε 5 βάζα η οποία καθοδηγούσε τους µαθητές να σχεδιάσουν τα λουλούδια σε βάζα, ώστε να λύσουν το πρόβληµα. Θα πρέπει να σηµειωθεί ότι στο µισό πειραµατικό πληθυσµό δόθηκε πρώτα το οκίµιο Β και µετά το οκίµιο Α, ώστε να µην υπάρχει η πιθανότητα να επηρεαστεί η συµπεριφορά των µαθητών από τη σειρά χορήγησης των δοκιµίων. Επιπρόσθετα, τα δύο δοκίµια χορηγήθηκαν µε διαφορά µιας εβδοµάδας το ένα από το άλλο.

9 3.4. Μεταβλητές της έρευνας Οι µεταβλητές της έρευνας ήταν οι εξής: P1: Πρόβληµα αφαίρεσης µε διακοσµητική εικόνα Ρ2: Πρόβληµα πρόσθεσης µε πληροφοριακή εικόνα Ρ3: Πρόβληµα διαίρεσης µε βοηθητική - οργανωτική εικόνα Ρ4: Πρόβληµα πρόσθεσης µε πληροφοριακή εικόνα Ρ5: Πρόβληµα αφαίρεσης µε βοηθητική - αναπαραστατική εικόνα Ρ6: Πρόβληµα διαίρεσης µε βοηθητική οργανωτική εικόνα Ρ7: Πρόβληµα διαίρεσης µε βοηθητική αναπαραστατική εικόνα Ρ8: Πρόβληµα πρόσθεσης µε διακοσµητική εικόνα V1: Πρόβληµα αφαίρεσης ίδιο µε Ρ1 χωρίς εικόνα V2: Πρόβληµα πρόσθεσης ίδιο µε Ρ2 χωρίς εικόνα V3: Πρόβληµα διαίρεσης ίδιο µε Ρ3 χωρίς εικόνα V4: Πρόβληµα πρόσθεσης ίδιο µε Ρ4 χωρίς εικόνα V5: Πρόβληµα αφαίρεσης ίδιο µε Ρ5 χωρίς εικόνα V6: Πρόβληµα διαίρεσης ίδιο µε Ρ6 χωρίς εικόνα V7: Πρόβληµα διαίρεσης ίδιο µε Ρ7 χωρίς εικόνα V8: Πρόβληµα πρόσθεσης ίδιο µε Ρ8 χωρίς εικόνα Οι µεταβλητές usp1 έως usp8 αφορούσαν στις απαντήσεις των µαθητών ότι η εικόνα τους βοήθησε για να λύσουν κάθε ένα από τα προβλήµατα 1 έως 8 του οκιµίου Β. Κριτήρια βαθµολόγησης Η επιτυχία στα έργα 1 µέχρι 8 βαθµολογήθηκε ως εξής: 0 = λανθασµένη απάντηση ή καµιά απάντηση, 0,5 = µερικώς ορθή απάντηση, 1 = ορθή απάντηση Στατιστικές τεχνικές Για τη στατιστική ανάλυση των αποτελεσµάτων χρησιµοποιήθηκε η συνεπαγωγική µέθοδος του Gras και το στατιστικό πακέτο SPSS.

10 4. Αποτελέσµατα 4.1. Σχέσεις οµοιότητας ανάµεσα στα έργα Το ενδροδιάγραµµα Οµοιότητας ( ιάγραµµα Α1) παρουσιάζει τις οµαδοποιήσεις έργων µε βάση τη συµπεριφορά των υποκειµένων κατά την επίλυσή τους. Οι οµοιότητες µε έντονο µαύρο είναι σηµαντικές σε επίπεδο σηµαντικότητας 99%. P2 P8 P4 P1 V1 V2 V4 V8 P3 P6 P7 P5 V5 V3 V6 V7 usp1 usp8 usp2 usp3 usp6 usp7 usp4 usp5 Similarity : C:\My Documents\Master math-riana\ãáãüôóçò-åîáôïìéêåõìýíç\data-final.csv ιάγραµµα Α1 Με βάση το ενδροδιάγραµµα Οµοιότητας σχηµατίζονται τρεις οµάδες οµοιότητας. Η πρώτη οµάδα περιλαµβάνει τις µεταβλητές Ρ2, Ρ8, Ρ4, Ρ1, V1, V2, V4 και V8. Πρόκειται για µεταβλητές που αφορούν στα προβλήµατα 1, 2, 4 και 8 τα οποία δόθηκαν µε και χωρίς τη συνοδεία διακοσµητικής (προβλήµατα 1, 8) και πληροφοριακής εικόνας (προβλήµατα 2, 4). Στην πρώτη οµάδα παρατηρείται σύνδεση ανάµεσα στις µεταβλητές Ρ2, Ρ8 και Ρ4. Η σύνδεση αυτή είναι αναµενόµενη, καθώς οι µεταβλητές αφορούν σε προβλήµατα πρόσθεσης µε την παρουσία εικόνων. Οι µεταβλητές P1 και V1, που αφορούν σε πρόβληµα αφαίρεσης µε διακοσµητική εικόνα, οµαδοποιούνται ξεχωριστά. Προκύπτει επίσης σηµαντική σύνδεση ανάµεσα στις µεταβλητές V2, V4 και V8. Η σύνδεση αυτή είναι αναµενόµενη καθώς οι µεταβλητές αυτές αφορούν σε προβλήµατα πρόσθεσης χωρίς τη συνοδεία εικόνας. Η δεύτερη οµάδα οµοιότητας περιλαµβάνει τις µεταβλητές Ρ3, Ρ6, Ρ7, Ρ5, V5, V6 και V7. Πρόκειται για µεταβλητές που αφορούν σε προβλήµατα µε ή χωρίς βοηθητικέςοργανωτικές (προβλήµατα 3,6) και βοηθητικές-αναπαραστατικές εικόνες (προβλήµατα

11 5,7). Η σύνδεση ανάµεσα στις µεταβλητές Ρ3, Ρ6 και Ρ7 είναι αναµενόµενη καθώς οι συγκεκριµένες µεταβλητές αφορούν σε προβλήµατα διαίρεσης. Όπως και στην πρώτη οµάδα οµοιότητας, έτσι και σ αυτή την οµάδα, οι µεταβλητές που αφορούν σε προβλήµα αφαίρεσης (Ρ5, V5) οµαδοποιούνται ξεχωριστά. Το εύρηµα αυτό δείχνει ότι οι µαθητές αντιµετωπίζουν τα προβλήµατα αφαίρεσης µε διαφορετικό τρόπο από ότι τα προβλήµατα πρόσθεσης και διαίρεσης. Επιπρόσθετα, παρατηρείται σηµαντική σύνδεση ανάµεσα στις µεταβλητές V3, V6 και V7. Η σύνδεση αυτή είναι αναµενόµενη καθώς οι µεταβλητές αυτές αφορούν σε προβλήµατα διαίρεσης τα οποία δόθηκαν χωρίς τη συνοδεία εικόνων. Μια σηµαντική παρατήρηση που µπορεί να προκύψει από το ενδροδιάγραµµα Οµοιότητας είναι ότι ο χαρακτήρας του µετασχηµατισµού (πρόσθεση, αφαίρεση, διαίρεση) συνεισφέρει περισσότερο στο σχηµατισµό των οµάδων παρά το είδος της εικόνας. Η τρίτη οµάδα οµοιότητας αφορά στις απαντήσεις των µαθητών ότι χρησιµοποίησαν την εικόνα για να λύσουν τα προβλήµατα του οκιµίου Β (δοκίµιο µε εικόνες). Όπως είναι φανερό από το ενδροδιάγραµµα Οµοιότητας, δεν υπάρχει σύνδεση ανάµεσα στις δηλώσεις των παιδιών ότι χρησιµοποίησαν την εικόνα για να λύσουν τα προβλήµατα και στην επιτυχία τους στην επίλυση των προβληµάτων αυτών. Μια ερµηνεία για το εύρηµα αυτό είναι ότι οι απαντήσεις των παιδιών, λόγω της µικρής ηλικίας τους, συχνά δεν ήταν αντιπροσωπευτικές της συµπεριφοράς τους. Ενώ δηλαδή ορισµένα παιδιά χρησιµοποιούσαν την εικόνα για να λύσουν το πρόβληµα, δήλωναν ότι η εικόνα δεν τους βοήθησε και το αντίστροφο. Στην τρίτη αυτή οµάδα παρατηρείται σύνδεση ανάµεσα στις µεταβλητές usp1, usp8 και usp2. Η σύνδεση αυτή είναι αναµενόµενη, καθώς τα προβλήµατα Ρ1, Ρ2 και Ρ8 είναι προβλήµατα πρόσθεσης. Επιπρόσθετα, παρατηρείται οµοιότητα ανάµεσα στις µεταβλητές usp3, usp6 και usp7. Η σύνδεση αυτή είναι επίσης αναµενόµενη, καθώς τα προβλήµατα P3, Ρ6 και Ρ7 είναι προβλήµατα διαίρεσης ενδροδιάγραµµα Ιεράρχησης Το ενδροδιάγραµµα Ιεράρχησης ( ιάγραµµα Α2) παρουσιάζει τις συνεπαγωγές µεταξύ των µεταβλητών, µε σειρά σηµαντικότητας. Οι συνεπαγωγές µε έντονο µαύρο είναι σηµαντικές σε επίπεδο σηµαντικότητας 99%.

12 P4 V3 V6 V7 V8 V5 V1 P7 V2 V4 P3 P6 P5 P8 P2 P1 usp8 usp1 usp7 usp6 usp3 usp5 usp4 usp2 Hierarchical tree : C:\My Documents\Master math-riana\ãáãüôóçò-åîáôïìéêåõìýíç\data-final.csv ιάγραµµα Α2 Σύµφωνα µε το ενδροδιάγραµµα Ιεράρχησης, προκύπτουν τρεις οµάδες συνεπαγωγικών σχέσεων. Η πρώτη οµάδα αφορά στα προβλήµατα χωρίς τη συνοδεία εικόνας, η δεύτερη οµάδα στα προβλήµατα µε εικόνες και η τρίτη οµάδα στις δηλώσεις των παιδιών ότι χρησιµοποίησαν την εικόνα για να λύσουν τα προβλήµατα του οκιµίου Β. Σύµφωνα µε το ενδροδιάγραµµα Ιεράρχησης, προκύπτει µια σηµαντική συνεπαγωγική σχέση ανάµεσα στις µεταβλητές V3, V6 και V7. Η συνεπαγωγή αυτή δηλώνει ότι η επιτυχία στο πρόβληµα V3 (πρόβληµα διαίρεσης χωρίς εικόνα) συνεπάγεται την επιτυχία στα προβλήµατα V6 και V7 που ήταν επίσης προβλήµατα διαίρεσης χωρίς εικόνα. Επιπρόσθετα, προκύπτει η συνεπαγωγική σχέση (V5, V1) η οποία δηλώνει ότι η επιτυχία στο πρόβληµα V5, που ήταν πρόβληµα αφαίρεσης, συνεπάγεται την επιτυχία στο πρόβληµα V1 που ήταν επίσης πρόβληµα αφαίρεσης. Όπως είναι φανερό από το ενδροδιάγραµµα Ιεράρχησης, η επιτυχία στα προβλήµατα διαίρεσης (V3, V6, V7) συνεπάγεται την επιτυχία στα προβλήµατα αφαίρεσης (V5, V1). Από τη δεύτερη οµάδα συνεπαγωγικών σχέσεων, προκύπτει ότι τα προβλήµατα διαίρεσης µε βοηθητικές-οργανωτικές εικόνες (Ρ3, Ρ6) ήταν τα δυσκολότερα για τους µαθητές, ενώ τα προβλήµατα πρόσθεσης και αφαίρεσης µε πληροφοριακές εικόνες (Ρ2) και διακοσµητικές εικόνες (Ρ8, Ρ1) ήταν τα ευκολότερα. Η τρίτη οµάδα συνεπαγωγικών σχέσεων αφορά στις δηλώσεις των µαθητών ότι χρησιµοποίησαν την εικόνα για να λύσουν τα προβλήµατα του οκιµίου Β. Όπως φάνηκε και από το ενδροδιάγραµµα Οµοιότητας, η οµάδα αυτή δε συνδέεται καθόλου µε τις δύο

13 προηγούµενες οµάδες, γεγονός που δείχνει ότι δήλωση των µαθητών ότι χρησιµοποίησαν την εικόνα δε συνεπάγεται την επιτυχία τους στα προβλήµατα αυτά Συνεπαγωγικό ιάγραµµα Το Συνεπαγωγικό ιάγραµµα (διάγραµµα Α3) δείχνει τιςσυνεπαγωγές που προέκυψαν ανάµεσα στα προβλήµατα των δοκιµίων Α και Β. Οι συνεπαγωγές µε έντονο µαύρο χρώµα είναι σηµαντικές σε επίπεδο σηµαντικότητας 99%. P5 usp5 usp6 usp8 usp1 P6 P2 usp4 usp3 P8 V6 V3 usp7 P4 usp2 P7 V2 V5 V7 P1 P3 V4 V1 V8 Graph : C:\Documents and Settings\Administrator\Desktop\chic 2.2.6\theodoulou. csv ιάγραµµα Α3 Στην περίπτωση των προβληµάτων χωρίς την παρουσία εικόνας, οι συνεπαγωγές που προκύπτουν είναι ενδοσχεσιακές, δηλαδή αφορούν προβλήµατα της ίδιας πράξης. Συγκεκριµένα, οι συνεπαγωγές (V2 V4, V7 V8) αφορούν προβλήµατα πρόσθεσης, οι συνεπαγωγές (V5 V1) προβλήµατα αφαίρεσης και οι συνεπαγωγές (V3, V6 V7) προβλήµατα διαίρεσης. Στην περίπτωση των προβληµάτων µε εικόνες, οι συνεπαγωγικές σχέσεις που προκύπτουν (Ρ6 Ρ8, Ρ5 Ρ8, Ρ5 Ρ2) δεν έχουν να κάνουν τόσο µε το είδος της εικόνας που υπήρχε στα προβλήµατα, αλλά µε το είδος της πράξης που απαιτούνταν για να λυθεί το κάθε πρόβληµα. Από τις συνεπαγωγικές σχέσεις ανάµεσα στα έργα του οκιµίου Β προκύπτει ότι τα προβλήµατα Ρ8 και Ρ2 που ήταν προβλήµατα πρόσθεσης ήταν τα ευκολότερα για τους µαθητές, ενώ τα προβλήµατα Ρ6 και Ρ5, που ήταν προβλήµατα διαίρεσης και αφαίρεσης αντίστοιχα ήταν τα δυσκολότερα.

14 4.4. Σύγκριση της επίδοσης των µαθητών στα προβλήµατα µε και χωρίς την παρουσία εικόνας Βασικός στόχος της έρευνας ήταν να διερευνήσει ποιο είδος εικόνας µπορεί να βοηθήσει στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος από τους µαθητές. Για το σκοπό αυτό, εξετάστηκε η επίδοση των µαθητών σε κάθε ζευγάρι προβληµάτων µε και χωρίς τη συνοδεία εικόνας (π.χ. P1-V1, P2-V2) µε τη χρήση του στατιστικού κριτηρίου t-test pairs. Ο Πίνακας 1 παρουσιάζει τους µέσους όρους, τις τυπικές αποκλίσεις καθώς επίσης και τις τιµές που προέκυψαν από το στατιστικό κριτήριο t. ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Σύγκριση της επίδοσης των µαθητών στα προβλήµατα µε εικόνα και χωρίς εικόνα Είδος εικόνας Έργο Επίδοση µαθητών Χ SD t P ιακοσµητική P1 0,866 0,332 V1 0,940 0,239 P8 0,806 0,398 V8 0,791 0,391-1,741 0,086 0,275 0,784 Πληροφοριακή P2 0,858 0,346 V2 0,746 0,421 P4 0,746 0,373 V4 0,821 0,366 2,307 0,024-1,298 0,199

15 Βοηθητική-αναπαραστατική P5 0,799 0,380 V5 0,687 0,434 P7 0,799 0,399 V7 0,604 0,481 2,254 0,028 3,280 0,002* Βοηθητική-οργανωτική P3 0,866 0,332 V3 0,507 0,439 P6 0,664 0,464 V6 0,530 0,451 6,388 0,000* 2,658 0,010* *p 0,01 Όπως προκύπτει από τον Πίνακα 1, στην περίπτωση των προβληµάτων στα οποία υπήρχε διακοσµητική εικόνα (προβλήµατα 1 και 4) δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σηµαντική διαφορά στην επίδοση των µαθητών. Στο πρώτο πρόβληµα (t = -1,741, p = 0,086) οι µαθητές είχαν µάλιστα µεγαλύτερη επιτυχία στο πρόβληµα χωρίς τη συνοδεία εικόνας, ενώ στο πρόβληµα 8 (t = 0,275, p = 0,784) οι µαθητές είχαν µεγαλύτερη επιτυχία στο πρόβληµα µε την εικόνα. Και στις δύο περιπτώσεις, ωστόσο, η διαφορά αυτή δεν ήταν στατιστικά σηµαντική. Όσον αφορά στην επίδραση των πληροφοριακών εικόνων (προβλήµατα 2 και 4), φαίνεται ότι αυτή δεν ήταν στατιστικά σηµαντική. Τόσο στο πρόβληµα 2 (t = 2,307, p = 0,024) όσο και στο πρόβληµα 4 (t = -1,298, p = 0,199) δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σηµαντική διαφορά στην επίδοση των µαθητών όταν τα προβλήµατα συνοδεύονταν από πληροφοριακή εικόνα. Στην περίπτωση του προβλήµατος 4, οι µαθητές είχαν µικρότερη επιτυχία όταν το πρόβληµα συνοδευόταν από µια πληροφοριακή εικόνα παρά όταν οι πληροφορίες της εικόνας περιλαµβάνονταν στο λεκτικό του προβλήµατος (V4). Από τον Πίνακα 1 προκύπτει ότι η επίδραση των βοηθητικών-αναπαραστατικών εικόνων ήταν διαφορετική ανάλογα µε το είδος του προβλήµατος. Συγκεκριµένα, στο

16 πρόβληµα 5 που ήταν πρόβληµα αφαίρεσης, δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σηµαντική διαφορά όταν το πρόβληµα συνοδευόταν από βοηθητική-αναπαραστατική εικόνα (t = 2,254, p = 0,028). Αντίθετα, στο πρόβληµα 7 που ήταν πρόβληµα διαίρεσης (t = 3,280, p = 0,002) παρατηρήθηκε στατιστικά σηµαντική διαφορά στην επίδοση των µαθητών όταν το πρόβληµα συνοδευόταν από εικόνα. Όπως είναι φανερό από τον Πίνακα 1, οι βοηθητικές-οργανωτικές εικόνες συνέβαλαν περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο είδος εικόνας στη βελτίωση της ικανότητας επίλυσης µαθηµατικού προβλήµατος καθώς, τόσο στην περίπτωση του προβλήµατος 3 (t = 6,388, p = 0,000) όσο και στην περίπτωση του προβλήµατος 6 (t = 2,658, p =0,010) παρατηρήθηκε στατιστικά σηµαντική διαφορά στην επίδοση των µαθητών, όταν τα προβλήµατα συνοδεύονταν από βοηθητικές-οργανωτικές εικόνες. 5. Συµπεράσµατα Βασικός στόχος της παρούσας έρευνας ήταν να διερευνήσει το ρόλο της εικόνας στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος. Ειδικότερα, εξετάστηκε κατά πόσο τα διάφορα είδη εικόνας (διακοσµητικές, βοηθητικές-αναπαραστατικές, βοηθητικές-οργανωτικές, πληροφοριακές) βοηθούν στην επίλυση συνηθισµένων λεκτικών προβληµάτων και ποια είναι η σχέση ανάµεσα στα διάφορα είδη εικόνας. Με βάση τα αποτελέσµατα, φαίνεται να επαληθεύεται η πρώτη υπόθεση της έρευνας ότι οι διακοσµητικές εικόνες δεν επηρεάζουν τη συµπεριφορά των µαθητών στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος. Το γεγονός ότι δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σηµαντική διαφορά στην επίδοση των µαθητών στη λύση προβληµάτων όταν σε αυτά προστέθηκε διακοσµητική εικόνα, συµφωνεί µε τα ευρήµατα των Γαγάτση και Μάρκου (2002) οι οποίοι σε έρευνά τους µε ασυνήθιστα λεκτικά µαθηµατικά προβλήµατα βρήκαν ότι η παρουσία εικονικών αναπαραστάσεων δεν επηρέασε τη συµπεριφορά των µαθητών στην επίλυση των προβληµάτων αυτών. Το εύρηµα αυτό θα µπορούσε να ερµηνευθεί µε βάση των άποψη των Carney και Levin (2002) ότι οι διακοσµητικές εικόνες, παρά το γεγονός ότι προσδίδουν ένα ελκυστικό χαρακτήρα στο κείµενο, δεν ενισχύουν την κατανόηση ή την ανάκληση πληροφοριών από το κείµενο. Όσον αφορά στην περίπτωση των βοηθητικών-αναπαραστατικών εικόνων, τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι η επίδρασή τους ήταν άλλοτε στατιστικά σηµαντική και άλλοτε όχι. Συγκεκριµένα, στο ένα από τα δύο προβλήµατα, που ήταν πρόβληµα διαίρεσης, οι περισσότεροι µαθητές χρησιµοποίησαν την εικόνα και είχαν καλύτερη επίδοση όταν το

17 πρόβληµα συνοδευόταν από αυτή την εικόνα, ενώ στο άλλο πρόβληµα, που ήταν πρόβληµα πρόσθεσης, οι περισσότεροι µαθητές αγνόησαν την εικόνα και δεν έδειξαν αλλαγή στη συµπεριφορά τους. Μια πιθανή ερµηνεία για το εύρηµα αυτό είναι ότι οι βοηθητικές-αναπαραστατικές εικόνες δεν είναι απαραίτητο να χρησιµοποιηθούν από τους µαθητές για την επίλυση ενός προβλήµατος, µε αποτέλεσµα άλλοτε να αγνοούνται από αυτούς και άλλοτε να χρησιµοποιούνται για την επίλυση των προβληµάτων. Επιπρόσθετα, καθώς το πρόβληµα διαίρεσης ήταν δυσκολότερο από το πρόβληµα αφαίρεσης, είναι πιθανό οι µαθητές να στηρίχθηκαν περισσότερο στην εικόνα για να λύσουν το συγκεκριµένο πρόβληµα µε αποτέλεσµα να έχουν µεγαλύτερη επιτυχία σε αυτό. Όπως άλλωστε αναφέρουν οι Carney και Levin (2002), όσο πιο δύσκολο είναι το κείµενο, τόσο πιο βοηθητικές είναι πιθανό να είναι οι εικόνες. Από την άλλη, οι βοηθητικές-οργανωτικές εικόνες φάνηκε να έχουν µια ξεκάθαρα θετική επίδραση στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος από τους µαθητές. Το εύρηµα αυτό, που επαληθεύει την τρίτη υπόθεση της έρευνας, δείχνει ότι οι εικόνες αυτού του είδους βοήθησαν τους µαθητές να αντιληφθούν τη δοµή του προβλήµατος και να οργανώσουν τα δεδοµένα µε τρόπο ώστε να καταλήξουν στην ορθή λύση του προβλήµατος. Οι πληροφοριακές εικόνες, αν και από τη φύση τους είναι απαραίτητες για την επίλυση προβλήµατος, δεν επηρέασαν θετικά τη συµπεριφορά των µαθητών σε σχέση µε την επίδοσή τους όταν οι πληροφορίες της εικόνας περιλαµβάνονταν στο πρόβληµα. Στο ένα από τα δύο προβλήµατα µε πληροφοριακή εικόνα, οι µαθητές είχαν χαµηλότερη επίδοση παρά όταν οι πληροφορίες της εικόνας περιλαµβάνονταν στο πρόβληµα, χωρίς την παρουσία εικόνας. Το εύρηµα αυτό επιβεβαιώνει την άποψη ότι η παρουσία των εικόνων, και των αναπαραστάσεων γενικότερα, δεν είναι πάντοτε βοηθητική για τα παιδιά καθώς σε ορισµένες περιπτώσεις µπορεί να απαιτεί πρόσθετο φόρτο νοητικής επεξεργασίας (Carney & Levin, 2002). Η χρήση των εικόνων, εποµένως, θα πρέπει να γίνεται µε µεγάλη προσοχή. Όπως άλλωστε υποστηρίζει ο Seeger (1998) πρέπει να εγκαταλειφθεί η αντίληψη µε βάση την οποία η κατανόηση στα µαθηµατικά θεµελιώνεται σε κάποια αντιληπτική εικόνα της οποίας το νόηµα θεωρείται αυτονόητο. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να σηµειωθεί ότι παρόλο που όλοι οι µαθητές στηρίχθηκαν στις πληροφοριακές εικόνες για να λύσουν τα προβλήµατα, αρκετοί µαθητές αµφισβήτησαν τη χρησιµότητα των εικόνων αυτών, δηλώνοντας ότι δεν τους βοήθησαν αρκετά στη λύση των προβληµάτων.

18 Με βάση τα αποτελέσµατα, φαίνεται να υπάρχει σχέση ανάµεσα στα έργα µε βοηθητικές-αναπαραστατικές εικόνες και στα έργα µε βοηθητικές-οργανωτικές εικόνες. Μια πιθανή ερµηνεία για το εύρηµα αυτό είναι ότι και τα δύο αυτά είδη εικόνας βοηθούν τους µαθητές να κατανοήσουν τη δοµή του προβλήµατος και να αναπαραστήσουν τα δεδοµένα µε τρόπο ώστε να οδηγηθούν στην ορθή επίλυσή του. Παρόµοια σχέση φαίνεται να υπάρχει ανάµεσα στις διακοσµητικές και τις πληροφοριακές εικόνες. Ωστόσο, η οµαδοποίηση των διαφορετικών αυτών ειδών εικόνας οφείλεται περισσότερο στη µαθηµατική τους δοµή, καθώς στις οµαδοποιήσεις ο χαρακτήρας του µετασχηµατισµού (π.χ. πρόσθεση, αφαίρεση) φάνηκε να υπερισχύει του είδους της εικόνας. Με άλλα λόγια, τα προβλήµατα οµαδοποιήθηκαν περισσότερο µε βάση το χαρακτήρα της πράξης, παρά µε βάση το είδος της εικόνας που χρησιµοποιήθηκε. Το εύρηµα ότι η µαθηµατική δοµή επηρεάζει περισσότερο από το είδος της εικόνας, θα µπορούσε να αποτελέσει βάση για περαιτέρω έρευνα η οποία να µελετήσει σε αντιπαράθεση το ρόλο της εικόνας και της µαθηµατικής δοµής στην επίλυση προβλήµατος. Τα αποτελέσµατα της έρευνας έδειξαν επίσης ότι πολλά παιδιά, ενώ χρησιµοποιούσαν την εικόνα για να λύσουν τα προβλήµατα, αµφισβητούσαν τη χρησιµότητα της εικόνας δηλώνοντας ότι δεν τους βοήθησε στην επίλυση προβλήµατος. Το εύρηµα αυτό, που πιθανόν να οφείλεται στο γεγονός ότι οι µαθητές ήταν µικρής ηλικίας, δείχνει ότι οι µαθητές του δηµοτικού σχολείου δεν χρησιµοποιούν την εικόνα ενσυνείδητα, αλλά ασυνείδητα. Η έρευνα αυτή, εγείρει ορισµένα ερωτήµατα σε σχέση µε το ρόλο των αναπαραστάσεων στην διδασκαλία των µαθηµατικών στο γυµνάσιο. (α) ο ρόλος των εικόνων για τους µαθητές γυµνασίου θα διέπεται από τα ίδια συµπεράσµατα ή θα διαφοροποιείται εφόσον µάλιστα η χρήση εικόνων στα µαθηµατικά του γυµνασίου δεν είναι τόσο έντονη όσο στα εγχειρίδια µαθηµατικών του δηµοτικού σχολείου; (β) µπορεί να εξεταστεί µια παρόµοια ταξινόµηση, όχι εικόνων αυτή τη φορά, αλλά γραφικών παραστάσεων σε σχέση µε την επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος στο γυµνάσιο; Μια πιθανή ταξινόµηση θα µπορούσε να ήταν η παρακάτω: διακοσµητική γραφική παράσταση (π.χ. το σχέδιο της διαδροµής ενός αµαξιού όπου εµπλέκονται ταχύτητες, αποστάσεις, χρόνοι, κ.τ.λ.), βοηθητική-αναπαραστατική (π.χ. δίνεται το σχέδιο ενός δοχείου που υποδεικνύει τη σχέση ή µη αναλογίας δεδοµένων που παρουσιάζονται επίσης και µε µορφή πίνακα και εποµένως δεν είναι αναγκαία η χρησιµοποίησή της από τους µαθητές), πληροφοριακή - αναπαραστατική (π.χ. δίνεται η γραφική παράσταση

19 ψ=αχ+β που συνδέει την τιµή µιας µονάδας µε το συνολικό κόστος ενός προιόντος ή το χρόνο µε την ταχύτητα ενός κινητού, κ.τ.λ.). Είναι δυνατό εναλλάσσοντας τα διάφορα είδη εικονικών (γραφικών αναπαραστάσεων) να πετύχουµε βελτίωση της επίδοσης στην επίλυση µαθηµατικού προβλήµατος; Είναι ένα ερώτηµα το οποίο πιστεύουµε ότι χρειάζεται διερεύνηση µε µαθητές γυµνασίου. ΑΝΑΦΟΡΕΣ 1. Ainsworth, S.E, Wood, D.J. & Bibby, P.A (1997). Evaluating Principles for Multi- Representational Learning Environments. 7 th EARLI Conference. Athens. 2. Behr, M. J., Lesh, R., Post, T. R., & Silver, E. A. (1983). Rational-number concepts. In R. Lesh & M. Landau (Eds.), Acquisition of mathematics concepts and processes (pp ). New York: Academic Press. 3. Carney, R. N., & Levin, J. R. (2002). Pictorial illustrations still improve students learning from text. Educational Psychology Review, 14 (1), Confrey, J., & Smith, E. (1991). A framework for functions: Prototypes, multiple representations and transformations. In R. G. Underhill (Ed.), Proceedings of the thirteenth annual meeting of the North American Chapter of The International Group for the Psychology of Mathematics Education (pp ). Blacksburg: Virginia Polytechnic Institute and State University. 5. Dienes, Z. P. The power of mathematics. London: Hutchinson Educational. 6. Dufour-Janvier, B., Bednarz, N., Belanger, M. (1987). Pedagogical considerations concerning the problem of representation. In C. Janvier (Ed.), Problems of representation in the teaching and learning of mathematics (pp ). Hillsdale, NJ: Erlbaum. 7. Eisenberg, T., & Dreyfus, T. (1991). On the reluctance to visualize in mathematics. In W. Zimmermann, & S. Cunningham (Eds.), Visualization in teaching and learning mathematics (MAA Notes 19, pp ). Washington DC: The Mathematical Association of America. 8. Even, R. (1998). Factors involved in linking representations of functions. Journal of Mathematical Behavior, 17(1), Gagatsis, A., & Christou, C. (2002). The structure of translations among representations in functions. Scientia Paedagogica Experimentalis, 39, Gagatsis, Α., & Michaelidou, Ε. (2002). Le relazioni tra le diverse rappresentazioni del concetto di funzione e la comprensione del concetto stesso.une ricerca riferita a gli studenti della scuola secondaria superiore. La matematica e la sua didattica, 4, Γαγάτσης, A., & Μάρκου, Α. (2002). Αναπαραστάσεις και µάθηση των Μαθηµατικών: ύο όψεις του ίδιου φαινοµένου; Στο Α. Γαγάτσης, Λ. Κυριακίδης, Ν. Τσαγγαρίδου, Ε. Φτιάκα, & Μ. Κουτσούλης(Εκδ.) Πρακτικά του Εβδόµου Παγκύπριου Συνεδρίου Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου: Η Εκπαιδευτική Έρευνα στην Εποχή της Παγκοσµιοποίησης, Τόµος Β (σσ ). Λευκωσία: Παιδαγωγική Εταιρεία Κύπρου. 12. Gagatsis, A., Demetriou A., Afantiti, T., Michaelidou, E., Panaoura, R., Siakalli, M., & Christoforides, M. (1999). L'influenza delle rappresentazioni semiotiche. nella risoluzione de problemi additivi. La matematica e la sua didattica, 3, Janvier, C. (1987). Representation and understanding: The notion of functions as an example. In C. Janvier (ed.), Problems of representation in the teaching and learning of mathematics (pp ). Hillsdale, N.J.: Lawrence Erlbaum Associates. 14. Larkin, J. H., and Simon, H. A. (1987). Why a diagram is (sometimes) worth ten thousand words. Cognitive Science, 11, Lesh, R., Behr, M., Post, T. (1987). Representations and translations among representations in mathematics learning and problem solving. In C. Janvier (ed.), Problems of representation in the teaching and learning of mathematics, (pp ). Hillsdale, N.J.: Lawrence Erlbaum Associates. 16. NCTM, (2000). Principles and standards for school mathematics. Reston, Va: NCTM. 17. Polya, G. (1945). How to solve it. Princeton, NJ: Princeton University Press.

20 18. Poincare, H. (1963). Mathematics and science: last essays. New York, NY: Dover. 19. Rival, (1987). Picture puzzling: mathematicians are rediscovering the power of pictorial reasoning. The Sciences, 27, Seeger, F. (1987). Representations in the Mathematical Classroom: Reflections and Constructions. In von F. Seeger, J. Voigt & U.Waschescio (Eds.), The Culture of the Mathematics Classroom (pp ). Cambridge UP. 21. Schnotz, W. (2002). Towards an integrated view of learning from text and visual displays. Educational Psychology Review, 14 (1), ABSTRACT In the present study, the role of picture in solving mathematical problems by second grade students is examined. In particular, the study proposed and examined the role of four kinds of pictures according to their function in mathematical problem solving: pictures used for decorative reasons, for auxiliary-representational reasons, for auxiliary-organizational reasons and for providing information. Decorative pictures provide no information to the students for the solution of the problem, but simply accompany the problem; auxiliary-representational pictures represent part or all of the problem content, but are not necessary to be used from pupils in order to solve the problem; auxiliary-organizational pictures help the students solve the problem by guiding them to organize the given statements of the problem e.g. by drawing a picture that leads to the solution of the problem- and informational pictures provide information that is necessary in order to solve the problem that is the problem is based on the picture. Eighty-five students completed two teststhe first one included eight standard one-step verbal problems while the second one included the same problems as the first test, accompanied by pictures. The results have shown that the presence of decorative and informational pictures had no significant effect on students problem solving performance, whereas auxiliary-organizational pictures had a statistically significant positive effect. Auxiliary-representational pictures had a significant positive effect in some cases, according to the mathematical operations needed in order to solve the problem. It was found that the kind of mathematical operation needed in order to solve the problem had a more significant effect on students problem solving than the kind of picture that accompanied the problem. Moreover, most of the times children tended to use the pictures in order to solve the problem but they claimed that the picture was not useful for solving it.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΟΥΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΟΥΣ Αναπαραστάσεις και Κατανόηση Συνόλων Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΟΥΣ Ειρήνη Αριστοτέλους, Χρυστάλλα Περικλέους, Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών Αγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΚΑΙ Α ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΤΟ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΚΑΙ Α ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ιδακτικό Συµβόλαιο και Παιδιά Προσχολικής Ηλικίας ΤΟ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΣΕ ΠΑΙ ΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΚΑΙ Α ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ Χρύσω Γεωργίου, Ελένη Ζαννέττου, Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών Αγωγής, Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΑΝΑΓΝΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ Αναγνωσιµότητα και Eικόνες ΑΝΑΓΝΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ Αθανάσιος Γαγάτσης, Ιλιάδα Ηλία, Στυλιανή Καταλάνου Μοδεστίνα Μοδέστου, Ορτάνζια Ιωάννου Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των πολλαπλών αναπαραστάσεων στην κατανόηση της πρόσθεσης κλασμάτων: Σύγκριση της επίδοσης Κυπρίων και Ελλαδιτών μαθητών

Ο ρόλος των πολλαπλών αναπαραστάσεων στην κατανόηση της πρόσθεσης κλασμάτων: Σύγκριση της επίδοσης Κυπρίων και Ελλαδιτών μαθητών Ο ρόλος των πολλαπλών αναπαραστάσεων στην κατανόηση της πρόσθεσης κλασμάτων: Σύγκριση της επίδοσης Κυπρίων και Ελλαδιτών μαθητών Δεληγιάννη Ελένη Πανεπιστήμιο Κύπρου Ηλία Ιλιάδα Πανεπιστήμιο Κύπρου Γαγάτσης

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

, α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194. α α α α α α α α α «α µα. α α µ «α α µα» α

, α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194. α α α α α α α α α «α µα. α α µ «α α µα» α , α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194 ΠΕΡΙΛΗΨΗ α α α α µα α 04. α α α α α α α α α α «α µα µα» µ µ α µα α α α α µ α α µ «α α µα» α µα α α µ α µ α α α α α

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ

ΙΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ ιαισθητικές Αντιλήψεις στην Έννοια της Πιθανότητας ΙΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ Κώστας Κωνσταντίνου, Γεωργία Τάνου, Ιλιάδα Ηλία, Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση )

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ,ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,.

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 77 : patrhenis@keda.gr -,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. Abstract Constructivism constitutes a broad theoretical-cognitive movement encompassing

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Υπεύθυνη Συντονισµού Διδακτικού Μαθησιακού Αντικειµένου της Γεωγραφίας: Αικατερίνη Κλωνάρη, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστήµιο Αιγαίου ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΙΚΕΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΙΚΕΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ Στατικές και υναµικές Αναπαραστάσεις ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΙΚΕΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ Στέλλα Σταυροπούλου, Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΛΥΣΗ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΕΚΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΟΓΙΑΣ

Η ΕΠΙΛΥΣΗ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΕΚΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΟΓΙΑΣ Επίλυση Προβληµάτων Αναλογίας Η ΕΠΙΛΥΣΗ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΕΚΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΛΟΓΙΑΣ Μαρία Ηροδότου, Πολίνα Ιωάννου, Κατερίνα Κοντογιάννη, Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Δομή της παρουσίασης Δυσκολίες μαθητών γύρω από την έννοια της

Διαβάστε περισσότερα

Χαρούλα Αγγελή Λέκτορας Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας. Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου, Κύπρος, nichri@ucy.ac.cy

Χαρούλα Αγγελή Λέκτορας Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας. Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου, Κύπρος, nichri@ucy.ac.cy Επίλυση Προβλήµατος µε τη Χρήση Λογισµικού Μοντελοποίησης: Αποτελεσµατικότητα ιδακτικών Υλικών µε Λεκτικές ή Λεκτικές και Εικονικές Περιγραφές και Γνωστικός Τύπος Χαρούλα Αγγελή Λέκτορας Εκπαιδευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΕ Α ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΜΟΤΙΒΩΝ ΣΕ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΟΤΙΒΩΝ ΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΛΓΕΒΡΑ

ΕΠΙΠΕ Α ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΜΟΤΙΒΩΝ ΣΕ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΟΤΙΒΩΝ ΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΛΓΕΒΡΑ Επίπεδα Κατανόησης Μοτίβων σε Πολλαπλές Αναπαραστάσεις ΕΠΙΠΕ Α ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΜΟΤΙΒΩΝ ΣΕ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΟΤΙΒΩΝ ΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΛΓΕΒΡΑ Λούκας Τσούκκας, Χρύσω

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το 5/2 1 Παράδειγμα 2: Γράψε ένα κλάσμα που χρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Β06Σ03 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Ενότητα 2: Επαγωγική-περιγραφική στατιστική, παραµετρικές

Διαβάστε περισσότερα

Α ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΝΩΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ-ΑΘΗΝΑ 2005

Α ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΝΩΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ-ΑΘΗΝΑ 2005 Α ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΝΩΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ-ΑΘΗΝΑ 2005 Η ικανότητα επίλυσης μαθηματικών προβλημάτων και η χρήση στρατηγικών από μαθητές Β δημοτικού ΕΛΕΝΑ ΠΑΝΑΓΙΔΟΥ, ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΑΝΝΗ Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας με τη βοήθεια λογισμικού υπολογιστικών φύλλων

Διδάσκοντας με τη βοήθεια λογισμικού υπολογιστικών φύλλων 169 Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών - Τεύχος 1 (Γενικό Μέρος) Ενότητα 3.6.2 Διδάσκοντας με τη βοήθεια λογισμικού υπολογιστικών φύλλων 1. Εισαγωγή Στο παρόν κεφάλαιο περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας-Βιβλιοθηκονοµίας Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών2007-2008 ιδάσκουσα: Κατερίνα Τοράκη (Οι διαλέξεις περιλαµβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -.

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Θεωρείο 10 «-» 1 vasalap@otenet.gr 2 andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. Abstract In the survey we investigated the views of those who

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 11 ΠΕΝΤΑΨΗΦΙΟΙ ΚΑΙ ΕΞΑΨΗΦΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ - ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΚΕΡΑΙΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 11 ΠΕΝΤΑΨΗΦΙΟΙ ΚΑΙ ΕΞΑΨΗΦΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ - ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΚΕΡΑΙΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΠΕΝΤΑΨΗΦΙΟΙ ΚΑΙ ΕΞΑΨΗΦΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ - ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΚΕΡΑΙΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΑΡΙΘΜΟΙ Διερεύνηση αριθμών ΑΡ2.5 Αναπαριστούν, συγκρίνουν και σειροθετούν ομώνυμα κλάσματα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Ψηφιακής Τεχνολογίας: Πρακτικές ιδέες για τη διδασκαλία ενός θεωρητικού μαθήματος

Βασικές Αρχές Ψηφιακής Τεχνολογίας: Πρακτικές ιδέες για τη διδασκαλία ενός θεωρητικού μαθήματος Βασικές Αρχές Ψηφιακής Τεχνολογίας: Πρακτικές ιδέες για τη διδασκαλία ενός θεωρητικού μαθήματος Πάσχου Αικατερίνη 1 katpas@sch.gr 1 Εκπαιδευτικός Πληροφορικής, 2 ο ΕΠΑ.Λ. Καρδίτσας Περίληψη Το μάθημα Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Το ιδακτικό Υλικό στο Κεφάλαιο των Πιθανοτήτων της Γ τάξης του ηµοτικού: Τρόπος Κατανόησης και ιαχείρισής του από Μαθητές και ασκάλους Χρυσάνθη Σκουµπουρδή και Φραγκίσκος Καλαβάσης Περίληψη Στην εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Η διδακτική αξιοποίηση της Ιστορίας των Μαθηματικών ως μεταπτυχιακό μάθημα. Γιάννης Θωμαΐδης Δρ. Μαθηματικών Σχολικός Σύμβουλος

Η διδακτική αξιοποίηση της Ιστορίας των Μαθηματικών ως μεταπτυχιακό μάθημα. Γιάννης Θωμαΐδης Δρ. Μαθηματικών Σχολικός Σύμβουλος Η διδακτική αξιοποίηση της Ιστορίας των Μαθηματικών ως μεταπτυχιακό μάθημα Γιάννης Θωμαΐδης Δρ. Μαθηματικών Σχολικός Σύμβουλος Διαπανεπιστημιακό Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ Θέμα Διδασκαλίας Προβλήματα με πρόσθεση και αφαίρεση κλασμάτων (Κεφάλαιο 23 ο ) Σχολείο: 2 ο

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η μεθοδολογία της έρευνας αυτής στηρίζεται στο Νατουραλιστικό υπόδειγμα (Naturalistic Paradigm) (Guba, Lincoln,

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η μεθοδολογία της έρευνας αυτής στηρίζεται στο Νατουραλιστικό υπόδειγμα (Naturalistic Paradigm) (Guba, Lincoln, Χιονίδου-Μοσκοφόγλου, Μ. (1999). Τι γνωρίζουν οι δάσκαλοι και οι δασκάλες για τα Προβλήματα Πρόσθεσης και Αφαίρεσης. Στο: A. Gagatsis,et. al (Ed.) Proceedings of the 2 nd Mediterranean Conference on Mathematics

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools SOCRATES-COMENIUS Action Project 226573-CP-1-2005-1-CY-COMENIUS-C21 Διδακτικό Σενάριο 7 Συγγραφική Ομάδα: Cyprus College,

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακά Συστήµατα

Πληροφοριακά Συστήµατα Nell Dale John Lewis Chapter 12 Πληροφοριακά Συστήµατα Στόχοι Ενότητας Η κατανόηση της έννοιας «Πληροφοριακό Σύστηµα» Επεξήγηση της οργάνωσης λογιστικών φύλλων (spreadsheets) Επεξήγηση της ανάλυσης δεδοµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Απευθύνεται: Σε κάθε εκπαιδευτικό που ενδιαφέρεται να βελτιώσει και να εκσυγχρονίσει τη διδασκαλία του/της. Στους/ις υποψήφιους/ες

Διαβάστε περισσότερα

Αλλαγή των στάσεων και πεποιθήσεων των μαθητών για τα Μαθηματικά και την επίλυση προβλήματος κατά τη μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο

Αλλαγή των στάσεων και πεποιθήσεων των μαθητών για τα Μαθηματικά και την επίλυση προβλήματος κατά τη μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο Αλλαγή των στάσεων και πεποιθήσεων των μαθητών για τα Μαθηματικά και την επίλυση προβλήματος κατά τη μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο Καγκουρά Θεώνη Πανεπιστήμιο Αθήνας Σπύρου Παναγιώτης Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 5 Ο Διεθνές Επιστηµονικό Συνέδριο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ: ΣΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Πάντειο Πανεπιστήµιο, 8-10 Μαίου 2014 ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΡΟΦΙΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΜΙΑ ΝΕΑ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΕΝΑ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΜΙΑ ΝΕΑ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΑ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΜΙΑ ΝΕΑ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Οικονόμου Ανδρέας, Καθηγητής ΠΑΤΕΣ/ΣΕΛΕΤΕ, Γαμβέττα 93 Α 54644 Θεσσαλονίκη, τηλ.: 031-84 3785, seletethe@hol.gr

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Μιχαλούδης

Απόστολος Μιχαλούδης ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΕΩΝ Ανάπτυξη και εφαρμογή διδακτικών προσομοιώσεων Φυσικής σε θέματα ταλαντώσεων και κυμάτων Απόστολος Μιχαλούδης υπό την επίβλεψη του αν. καθηγητή Ευριπίδη Χατζηκρανιώτη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά στυλ και προτιµώµενες στρατηγικές λύσης προβληµάτων. Παναγιώτα Μεταλλίδου Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας & Μαρία Πλατσίδου Πανεπιστήµιο Μακεδονίας

Μαθησιακά στυλ και προτιµώµενες στρατηγικές λύσης προβληµάτων. Παναγιώτα Μεταλλίδου Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας & Μαρία Πλατσίδου Πανεπιστήµιο Μακεδονίας Μεταλλίδου, Π., & Πλατσίδου, Μ. (2004). Μαθησιακά στυλ και προτιµώµενες στρατηγικές λύσης προβληµάτων. Στο: Ν. Μακρής & εσλή,. (Επιµ.Εκδ.), Η γνωστική ψυχολογία σήµερα: Γέφυρες για τη µελέτη της νόησης

Διαβάστε περισσότερα

Ο είκτης Συσχέτισης. Υπάρχουν πολλές οι έρευνες στις οποίες µας ενδιαφέρει να µελετήσουµε αν υπάρχει ΑΛΛΗΛΕΞΑΡΤΗΣΗ µεταξύ δύο µεταβλητών

Ο είκτης Συσχέτισης. Υπάρχουν πολλές οι έρευνες στις οποίες µας ενδιαφέρει να µελετήσουµε αν υπάρχει ΑΛΛΗΛΕΞΑΡΤΗΣΗ µεταξύ δύο µεταβλητών Κεφάλαιο 8 Ο είκτης Συσχέτισης 1 Η έννοια της Αλληλεξάρτησης Υπάρχουν πολλές οι έρευνες στις οποίες µας ενδιαφέρει να µελετήσουµε αν υπάρχει ΑΛΛΗΛΕΞΑΡΤΗΣΗ µεταξύ δύο µεταβλητών ηλαδή, µας ενδιαφέρει να

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Εισήγηση. «Οι μεταβλητές στη γλώσσα προγραμματισμού Scratch»

Εργαστηριακή Εισήγηση. «Οι μεταβλητές στη γλώσσα προγραμματισμού Scratch» Εργαστηριακή Εισήγηση «Οι μεταβλητές στη γλώσσα προγραμματισμού Scratch» Σαρημπαλίδης Ιωάννης Καθηγητής Πληροφορικής, Γενικό Λύκειο Πεντάπολης johnsaribalidis@yahoo.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ To προτεινόμενο διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαµπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy info@cardet.org Ανασκόπηση Σύγχρονες τάσεις Στοιχεία από ΕΕ Προκλήσεις Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα Συγγραφή: Ομάδα Υποστήριξης Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Δυναμικές Ιστοσελίδες Εισαγωγή στην Javascript για προγραμματισμό στην πλευρά του client

Δυναμικές Ιστοσελίδες Εισαγωγή στην Javascript για προγραμματισμό στην πλευρά του client ΕΣΔ 516 Τεχνολογίες Διαδικτύου Δυναμικές Ιστοσελίδες Εισαγωγή στην Javascript για προγραμματισμό στην πλευρά του client Περιεχόμενα Περιεχόμενα Javascript και HTML Βασική σύνταξη Μεταβλητές Τελεστές Συναρτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Αντώνης Βεντούρης. Επίκουρος Καθηγητής Διδακτικής των Γλωσσών Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Αντώνης Βεντούρης. Επίκουρος Καθηγητής Διδακτικής των Γλωσσών Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αντώνης Βεντούρης Επίκουρος Καθηγητής Διδακτικής των Γλωσσών Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Δυσκολία κειμένων Δυσκολία ερωτημάτων (items) Ίση βαρύτητα πιστοποιητικών

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Μια Διερευνητική και Διαθεματική Προσέγγιση στη Διδασκαλία της Ζωγραφικής Μέσω Η/Υ στην Α Γυμνασίου

Μια Διερευνητική και Διαθεματική Προσέγγιση στη Διδασκαλία της Ζωγραφικής Μέσω Η/Υ στην Α Γυμνασίου Μια Διερευνητική και Διαθεματική Προσέγγιση στη Διδασκαλία της Ζωγραφικής Μέσω Η/Υ στην Α Γυμνασίου Β. Σουβατζόγλου Πειραματικό Γυμνάσιο Τρίπολης basou@sch.gr Περίληψη Στο κείμενο που ακολουθεί παρουσιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 Curriculum Vitae Dr Marios Vryonides I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION.... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 IV. PRESENTATIONS IN CONFERENCES AND SEMINARS... 5 V. PUBLICATIONS.... 6-1 - I. PERSONAL DETAILS

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης;

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Δημοσιογραφία Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Μενέλαος Σωτηρίου 8ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία», Αθήνα, 10-12 Νοεμβρίου 2011 Επιστήμη και Δημοσιογραφία «Η

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα Εισαγωγή Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα κατά τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς η γλωσσική τους συµπεριφορά δεν είναι η αναµενόµενη για τη χρονολογική τους ηλικία (βλέπε, Schwartz, 2008,

Διαβάστε περισσότερα

Τρεις μικρόκοσμοι για την εκπαίδευση σε έννοιες της κωδικοποίησης και της ψηφιακής αναπαράστασης

Τρεις μικρόκοσμοι για την εκπαίδευση σε έννοιες της κωδικοποίησης και της ψηφιακής αναπαράστασης 6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο «Διδακτική της Πληροφορικής» Φλώρινα, 20-22 Απριλίου 2012 Τρεις μικρόκοσμοι για την εκπαίδευση σε έννοιες της κωδικοποίησης και της ψηφιακής αναπαράστασης Μ. Μπαγιαμπού 1 1 Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools SOCRATES-COMENIUS Action Project 226573-CP-1-2005-1-CY-COMENIUS-C21 Διδακτικό Σενάριο 9 Συγγραφική Ομάδα: Universidad

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β

i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β Μ. ΓΡΥΠΑΡΗΣ 1 & Θ. ΜΠΑΡΤΖΑΝΑΣ" Περίληψη Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται η μηχανογραφημένη μορφή των δεδομένων και η στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η έννοια της ανακύκλωσης» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό:

Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό: Θεωρία: Η διδακτική πρόταση που ακολουθεί επικεντρώνεται στους ήχους /i/ και /e/, οι οποίοι δυσκολεύουν ιδιαίτερα τους αραβόφωνους μαθητές. Ο καθηγητής διδάσκει την προφορά ακολουθώντας τη μέθοδο της Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικά 15 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2002)

Πρακτικά 15 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2002) Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 15 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2002) ΟΙ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ ΟΤΑΝ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Σόνια Καφούση & Χρυσάνθη Σκουµπουρδή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΑΦΑΙΡΕΣΗΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 20

ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΑΦΑΙΡΕΣΗΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 20 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Χ. ΛΕΜΟΝΙΔΗΣ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΑΦΑΙΡΕΣΗΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 20 Στη διδασκαλία συνήθως τα παιδιά αρχικά διδάσκονται τις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Πολυάριθµες είναι οι περιοχές όπου ένα ταλέντο ή µία χαρακτηριστική κλίση µπορεί να εκδηλωθεί. Το ταλέντο στα µαθηµατικά έχει ιδιαίτερα απασχολήσει την επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΤΗΤΑΣ: Ο ρόλος των οπτικών αναπαραστάσεων (OA)

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΤΗΤΑΣ: Ο ρόλος των οπτικών αναπαραστάσεων (OA) ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΤΗΤΑΣ: Ο ρόλος των οπτικών αναπαραστάσεων (OA) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Θεωρώντας ότι η διδακτική σας εμπειρία είναι πολύτιμη στην έρευνά μας θα σας παρακαλούσαμε

Διαβάστε περισσότερα

Organic.Edunet Web portal

Organic.Edunet Web portal Σχεδιασµός Εκπαιδευτικών Σεναρίων µε τη Χρήση Νέων Τεχνολογιών και Εργαλείων Παγκόσµιου Ιστού Πέτρος Λαµέρας Ελληνογερµανική Αγωγή 29 Απριλίου 2010 Τοέργο Organic.Edunet Στόχος να αποκτήσουν εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Κ. Φραγκάκης, Εκπαιδευτικός ΔΕ Δ. Κολιόπουλος, Καθηγητής ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Συνοπτική περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

PATHWAY. D2.1 The basic features of the inquiry learning and teaching. A short review for the Greek teachers. Author: Christos Ragiadakos

PATHWAY. D2.1 The basic features of the inquiry learning and teaching. A short review for the Greek teachers. Author: Christos Ragiadakos PATHWAY D2.1 The basic features of the inquiry learning and teaching A short review for the Greek teachers Author: Christos Ragiadakos [It will be distributed to the Greek teachers during the Training

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 22559 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 1561 17 Αυγούστου 2007 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Αριθμ. 85038/Γ2 Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών του Τομέα Οικονομικών και Διοικητικών Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΑΚΗΣ. Οι αριθμοί πέρα απ τους κανόνες

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΑΚΗΣ. Οι αριθμοί πέρα απ τους κανόνες ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Οι αριθμοί πέρα απ τους κανόνες Οι αριθμοί πέρα απ τους κανόνες Γιάννης Καραγιαννάκης Copyright Γιάννης Καραγιαννάκης Eκδότης: Διερευνητική Μάθηση, Αθήνα 2012 Επιμέλεια: Γιάννης Καραγιαννάκης

Διαβάστε περισσότερα

Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους.

Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους. 4ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ - ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ 1 Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους. Κωνσταντίνα Στούµπου Ανωτάτη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Εικονικό πείραμα Φυσικής Α Γυμνασίου: Γράφημα μάζας επιμήκυνσης ελατηρίου

Εικονικό πείραμα Φυσικής Α Γυμνασίου: Γράφημα μάζας επιμήκυνσης ελατηρίου Εικονικό πείραμα Φυσικής Α Γυμνασίου: Γράφημα μάζας επιμήκυνσης ελατηρίου Μπλέκας Μιχάλης 1, Μυρωδικός Α. 2, Πουταχίδης Γ. 2, Σιδεράς Γ. 2 1 Καθηγητής Φυσικής, Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

H ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΠΑΙ ΙΩΝ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΗΣΑΝΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ

H ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΠΑΙ ΙΩΝ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΗΣΑΝΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 17 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2004), σελ. 59-66 H ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΠΑΙ ΙΩΝ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΗΣΑΝΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ Ηλίας

Διαβάστε περισσότερα

ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ

ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ Κεφάλαιο 1.3-1.4: Εισαγωγή Στον Προγραµµατισµό ( ιάλεξη 2) ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ Περιεχόµενα Εισαγωγικές Έννοιες - Ορισµοί Ο κύκλος ανάπτυξης προγράµµατος Παραδείγµατα Πότε χρησιµοποιούµε υπολογιστή?

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση Στέλλα Κορομπίλη, Αναπλ. Καθηγήτρια, Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης, ΑΤΕΙΘ, Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΛΥ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ: ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΥΠΡΙΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

Η ΠΟΛΥ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ: ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΥΠΡΙΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Μιχαήλ, Ε., Σοφοκλέους, Π., Λεμονίδης, Χ., (2009). Η πολύ-πολιτισμική διάσταση του πολλαπλασιασμού: Στάσεις και αντιλήψεις Κυπρίων εκπαιδευτικών για τη χρήση της στη διδασκαλία των Μαθηματικών. Πρακτικά

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θ. Κώτσης ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, kkotsis@cc.uoi.gr

Κωνσταντίνος Θ. Κώτσης ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, kkotsis@cc.uoi.gr ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Α Οι Φυσικές Επιστήμες στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Η ικανοποιητική δεξιότητα των τυφλών μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα