Πρόγραμμα παρέμβασης σε παιδιά με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού των κινήσεων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πρόγραμμα παρέμβασης σε παιδιά με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού των κινήσεων"

Transcript

1 Ζωή ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ Δημήτρης ΣΑΡΡΗΣ Πρόγραμμα παρέμβασης σε παιδιά με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού των κινήσεων 1. Αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού Η ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙστικού εγχειριδίου των διανοητικών διαταραχών (DSM-III-R, 1987) της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας περιλαμβάνει την αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού των κινήσεων για πρώτη φορά ως μια ειδική αναπτυξιακή διαταραχή. Το ίδιο συμπεριλαμβάνεται στην ένατη έκδοση της Διεθνούς Ταξινόμησης Ασθενειών (ICD-9). Στη διεθνή βιβλιογραφία αρκετοί όροι χρησιμοποιούνται ως ταυτόσημοι περίπου για να περιγράψουν μια κατάσταση στην οποία κυρίαρχο στοιχείο φαίνεται να είναι η έλλειψη ψυχοκινητικού συντονισμού (Barkley et al, 2002; Bender & Smith, 1990; Morton, 2004; Sugden & Chambers, 2005). Μερικοί τέτοιοι όροι είναι οι ακόλουθοι: σύνδρομο αδέξιου παιδιού, κινητική αδεξιότητα, εξελικτική δυσπραξία, αναπτυξιακή απραξία, μη λεκτική απραξία, αντιληπτικοκινητική βλάβη, ελάχιστη εγκεφαλική δυσλειτουργία, ελάχιστη εγκεφαλική βλάβη, αγνωσία, αναπτυξιακή καθυστέρηση, ψυχοκινητική καθυστέρηση. Ο κάθε όρος δηλώνει την προέλευσή του (ιατρική, νευρολογική, ψυχοπαιδαγωγική κ.λ.π.), αλλά και τη σύγχυση που επικρατεί ως προς την αιτιολογία του φαινομένου. (Cratty, 1994; Dussart, 1994; Kirby, 2005; Visser, 2003). Ομοίως κατά καιρούς έχουν προταθεί διάφοροι ορισμοί που λίγο έως πολύ έχουν κοινά σημεία, αφού όλοι εστιάζουν στο γεγονός της κινητικής ανεπάρκειας. Με τον όρο ψυχοκινητικός συντονισμός αναφερόμαστε σε μία κινητική συμπεριφορά του παιδιού με κύριο διάμεσο το σώμα. Ωστόσο, ο έλεγ- ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

2 ΖΩΗ ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΡΗΣ χος της κίνησης δομείται από τους ψυχικούς μηχανισμούς (Laszlo et al, 1988; Campbell, 1985; Rostoft & Sigmundsson, 2004). Άλλοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το σύνολο των αισθητηριακών δεδομένων, αφού συναρθρώνονται ολιστικά, επιτρέπουν στις ψυχικές λειτουργίες να οργανώσουν και να δομήσουν την κινητικότητα του παιδιού (Mandich & Polatajko, 2003; Rous & Hallam, 2006). Η αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού είναι μια κατάσταση κατά την οποία, λαμβανομένης υπόψη της ηλικίας τους, παιδιά με φυσιολογική πνευματική και σωματική ανάπτυξη και χωρίς εμφανή νευρολογική νόσο παρουσιάζουν δυσκολίες στην εκτέλεση πολιτισμικά τυπικών κινητικών δεξιοτήτων, συμπεριλαμβανομένων δραστηριοτήτων της καθημερινής και σχολικής ζωής (Rush & Francis, 2000; Smits-Engelsman et al, 2003). Για την ακριβή περιγραφή του προβλήματος υπάρχουν δυσκολίες ε- πειδή δεν υπάρχει ένα σαφώς καθορισμένο πρότυπο συμπεριφοράς. O Lansdown (Richman & Lansdown 1982; Μαρκοβίτης & Τζουριάδου, 1991: 34), προτείνει την περιγραφή της διαταραχής σε συγκεκριμένες περιοχές και εντοπίζεται σε: Δυσκολίες αδρής κινητικότητας (περπάτημα, τρέξιμο, ισορροπία, σκαρφάλωμα κ.ά) Προβλήματα λεπτής κινητικότητας (δυσκολίες συντονισμού δακτύλων) Οπτικο-κινητικά προβλήματα (δυσκολίες στο πιάσιμο της μπάλας, στη γραφή, στη ζωγραφική) Οι κινητικές δυσκολίες μπορεί να επηρεάζουν μια από τις περιοχές που περιγράφηκαν ή όλες μαζί. Επιπλέον, ο βαθμός και το είδος αυτών των δυσκολιών είναι δυνατόν να διαφέρουν από παιδί σε παιδί, ενώ αρκετά συχνά συνυπάρχουν και άλλα προβλήματα όπως : Μαθησιακές δυσκολίες (προβλήματα στη γραφή, τη ζωγραφική, την ανάγνωση, τα μαθηματικά, την ορθογραφία) Προβλήματα στον προφορικό λόγο συναισθηματικά ψυχολογικά και κοινωνικά προβλήματα-διαταραχές της συμπεριφοράς- έλλειψη χωρικού προσανατολισμού-προβλήματα πλευρίωσης-διαταραγμένη εικόνα σώματος. Όσον αφορά τη συχνότητα εμφάνισης της διαταραχής συντονισμού ποικίλλει από 5% μέχρι 15% ή 20%. Συχνότερα φαίνεται να εμφανίζεται στα αγόρια παρά στα κορίτσια, με αναλογία 2 προς 1 μέχρι 4 προς 1.Τα αίτια εμφάνισης της διαταραχής πρέπει να αναζητηθούν σε παράγοντες προγεννητικούς, περιγεννητικούς, μεταγεννητικούς και περιβαλλοντικούς 116 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2012

3 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ 2. Θεραπευτικές παρεμβάσεις Οι παρεμβάσεις που αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία για τη βελτιστοποίηση των δεξιοτήτων των παιδιών με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού περιλαμβάνουν αντιληπτικοκινητική εκπαίδευση, νευροφυσιολογικές τεχνικές, ασκήσεις για κινητικές δυσκολίες και τροποποιητικές φυσικές εκπαιδευτικές μεθόδους. Δεν υπάρχουν αρκετές έρευνες που να αξιολογούν το είδος της θεραπευτικής παρέμβασης, ενώ μερικές μελέτες υποστηρίζουν ότι ασκήσεις στο ρυθμικό συντονισμό, κινητικές ασκήσεις και εκμάθηση στη χρήση γραφομηχανής έχουν θετικά αποτελέσματα (Arnheim & Sinclair, 1979; Cratty, 1994; Gordon & McKinlay, 1980; Roseberry-McKibbin, 2007; Schoemaker et al, 1994). Μια ενδιαφέρουσα έρευνα είναι των Jenkins & Sells (1984) στην ο- ποία συμμετείχαν 45 παιδιά ηλικίας 3-15 ετών, τα οποία παρουσίαζαν ελλειμματικό συντονισμό. Το δείγμα των παιδιών χωρίστηκε σε τρεις ομάδες. Η πρώτη ομάδα παιδιών δέχτηκε θεραπεία επί 15 εβδομάδες με συχνότητα μια φορά την εβδομάδα. Η δεύτερη ομάδα δέχτηκε θεραπεία για το ίδιο χρονικό διάστημα με συχνότητα όμως 3 φορές την εβδομάδα και η τρίτη ομάδα δεν δέχτηκε καθόλου θεραπεία. Στην επαναξιολόγηση των παιδιών των τριών ομάδων βρέθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων που δέχτηκαν θεραπεία με την ομάδα που δεν δέχτηκε. Μεταξύ των δύο ομάδων που δέχτηκαν θεραπεία δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές. Τα παιδιά που ωφελήθηκαν περισσότερο, σύμφωνα με την έ- ρευνα, ήταν αυτά που είχαν τα σοβαρότερα προβλήματα. Σε έρευνα της Case-Smith (1996) μελετήθηκαν είκοσι έξι παιδιά προσχολικής ηλικίας τα οποία δέχτηκαν εργασιοθεραπεία για 30 με 45 λεπτά την εβδομάδα. Τα παιδιά αξιολογήθηκαν ως προς την επιδεξιότητα των χεριών, τη χρήση εργαλείων, τον οπτικοκινητικό συντονισμό, την αρπακτική δύναμη και τη λειτουργική εκτέλεση σε σχέση με την αυτοεξυπηρέτηση, την ευκινησία και την κοινωνική λειτουργία. Εξετάστηκαν συνάφειες της κινητικής ικανότητας με τη λειτουργική εκτέλεση και συνάφειες για την επιδεξιότητα των χεριών, τον οπτικοκινητικό συντονισμό και την αρπακτική δύναμη με την αυτοεξυπηρέτηση και κινητική λειτουργία. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι τα παιδιά με μέτρια κινητική καθυστέρηση μπορούν μέσω της εργασιοθεραπείας να βελτιωθούν στον τομέα της αυτοεξυπηρέτησης και της κοινωνικής λειτουργίας. Οι Schoemaker et al (1994), οι οποίοι μελέτησαν 17 παιδιά με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού εφαρμόζοντας προγράμματα φυσιοθε- ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

4 ΖΩΗ ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΡΗΣ ραπείας βασισμένα κυρίως στην αισθησιοκινητική εκπαίδευση, βρήκαν ότι τα παιδιά ωφελήθηκαν σημαντικά και μάλιστα τα οφέλη είχαν διάρκεια και μετά τη λήξη των προγραμμάτων. Οι Laszlo et al (1988), σε διαχρονική μελέτη, βρήκαν ότι συνδυασμένα προγράμματα σταδιακής βελτίωσης της κιναίσθησης και της κινητικότητας έχουν καλύτερα αποτελέσματα θεραπείας από άλλες μεθόδους. Ωστόσο, πολλοί ερευνητές (Gordon & Mckinlay, 1980; Leemrijse, 2003; Morton, 2004) θεωρούν ότι η θαραπευτική παρέμβαση για τα παιδιά με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού θα πρέπει να παρέχεται όχι σε κάποιο ειδικό κέντρο, μακριά από τον τόπο διαμονής των παιδιών, αλλά στην ίδια την πόλη τους, κι αν είναι δυνατό μέσα στο σχολείο τους. Επίσης, η συνεργασία των γονέων και των ίδιων των παιδιών είναι ιδιαίτερα σημαντική στην υλοποίηση των θεραπευτικών προγραμμάτων και θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα για την ενημέρωσή τους. 3. Μεθοδολογία 3.1.Σκοπός της έρευνας Σκοπός της έρευνας ήταν η καταγραφή των αποτελεσμάτων της υλοποίησης ενός προγράμματος ψυχοπαιδαγωγικής παρέμβασης το οποίο σχεδιάστηκε για παιδιά 4-8 ετών με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού των κινήσεων. Το πρόγραμμα εφαρμόστηκε από τους ερευνητές, εντός του σχολικού χώρου των παιδιών, σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς τους. 3.2.Δείγμα Το δείγμα της έρευνάς μας, η οποία πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις, προήλθε από ένα ευρύτερο δείγμα 1200 παιδιών που εξετάστηκαν με ψυχοκινητικές δοκιμασίες ειδικού σταθμισμένου τεστ. Στη συνέχεια επιλέχθηκαν 24 συνολικά παιδιά ηλικίας 4-8 ετών, από σχολεία της Ηπείρου και των Αθηνών, για τα οποία διαπιστώθηκε ότι παρουσίαζαν μειωμένες ψυχοκινητικές ικανότητες και δεξιότητες. Στη δεύτερη φάση, τα παιδιά χωρίστηκαν σε 2 εξισωμένες ομάδες των 12 παιδιών. Η πρώτη ομάδα δέχθηκε την εφαρμογή του προγράμματος παρέμβασης που σχεδιάστηκε από τους ερευνητές. Η δεύτερη ομάδα, στην οποία δεν εφαρμόσθηκε κανένα ιδιαίτερο πρόγραμμα, αποτέλεσε την ομάδα ελέγχου της έρευνας. 118 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2012

5 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Από τα 24 παιδιά τα δέκα ήταν προνήπια (4-5 ετών), τα έξι ήταν νήπια (5-6 ετών), τα τέσσερα φοιτούσαν στην Α Δημοτικού (6-7 ετών) και τα τέσσερα φοιτούσαν στη Β Δημοτικού (7-8 ετών). Για λόγους διαφορικής διάγνωσης, εκτός από τη χορήγηση του ειδικού τεστ που προαναφέραμε, τα παιδιά εξετάστηκαν και με άλλα ψυχομετρικά εργαλεία. Κατ αρχήν ζητήσαμε πληροφορίες από τους δασκάλους των παιδιών με τη χρήση ειδικά διαμορφωμένου ερωτηματολογίου. Στη συνέχεια ζητήσαμε από τους γονείς των παιδιών πληροφορίες σχετικά με τη μέχρι τότε ανάπτυξή τους. Σύμφωνα λοιπόν με τους γονείς κανένα από τα παιδιά δεν παρουσίασε νωρίτερα κάποιο σοβαρό αναπτυξιακό πρόβλημα. Επιπλέον, παρακαλέσαμε τους γονείς να φροντίσουν για μια εξέταση των παιδιών από νευρολόγο της επιλογής τους. Οι εκτιμήσεις των νευρολόγων έδειξαν ότι τα παιδιά δεν αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα νευρολογικής φύσεως. Επιπλέον για να αποκλείσουμε την περίπτωση νοητικής καθυστέρησης χορηγήσαμε στα παιδιά το τεστ RΑVEN και όπου χρειάστηκε, συμπληρωματικά, τη λεκτική κλίμακα του Ελληνικού WISC- III. Ο δείκτης νοημοσύνης των παιδιών κυμαίνεται από , σύμφωνα με τα αποτελέσματα των τεστ, γεγονός που αποκλείει την ύπαρξη νοητικής καθυστέρησης. 3.3 Ερευνητικά εργαλεία Τα ερευνητικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν ήταν τα ακόλουθα: 1. Ένα ειδικό τεστ ελέγχου του συντονισμού των κινήσεων, το οποίο κατασκευάστηκε και σταθμίστηκε σε προγενέστερη έρευνα (Καραμπατζάκη, 2002) και με το οποίο εξετάστηκαν τα παιδιά πριν και μετά την εφαρμογή του προγράμματος παρέμβασης. Οι ψυχοκινητικές ικανότητες που αξιολογεί είναι οι ακόλουθες: Οπτικοκινητικός συντονισμός και οπτική αντίληψη Εικόνα του σώματος Λεπτή κινητικότητα Αίσθηση του χώρου Ρυθμός Στατική ισορροπία Δυναμική ισορροπία Χειρωνακτική επιδεξιότητα Ταχύτητα και συντονισμό των κάτω άκρων Συντονισμό των άνω και κάτω άκρων ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

6 ΖΩΗ ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΡΗΣ Ταχύτητα κίνησης του σώματος σε μεταβλητή κατεύθυνση 2. Ένα ειδικό ερωτηματολόγιο, το οποίο επίσης κατασκευάστηκε και σταθμίστηκε σε προγενέστερη έρευνα (Καραμπατζάκη, 2002)και στο ο- ποίο απάντησαν οι δάσκαλοι των παιδιών. Το ερωτηματολόγιο δεν αποτελεί μια λίστα κινητικής ανάπτυξης, αλλά περιλαμβάνει ερωτήσεις που αφορούν μια σειρά ψυχοκινητικών δυσκολιών, συμπεριφοράς και αντιδράσεων των παιδιών, οι οποίες συνδέονται με τη διαταραχή συντονισμού και είναι δυνατόν να θεωρηθούν ενδείξεις ή πρόδρομοι ενδείξεων εμφάνισης αυτής, οδηγώντας μας έτσι στην έγκαιρη ανίχνευσή της. Επίσης περιλαμβάνει και κάποιες ερωτήσεις χρήσιμες προς την κατεύθυνση της διαφορικής διάγνωσης. Για παράδειγμα θεωρήσαμε σημαντικό να ξέρουμε αν ένα παιδί με κινητικές δυσκολίες, έπασχε επίσης από κάποια σωματική αναπηρία, η οποία πιθανόν θα εμπόδιζε την κινητική του ανάπτυξη. Το ερωτηματολόγιο περιλαμβάνει για μεν το νηπιαγωγείο 56 ερωτήσεις (12 στο Α μέρος και 44 στο Β μέρος), για δε το δημοτικό σχολείο 35 ερωτήσεις (10 στο Α μέρος και 25 στο Β μέρος. 3. Συνέντευξη με τους γονείς κατά τη διάρκεια της οποίας μας έδωσαν πληροφορίες για το αναπτυξιακό ιστορικό των παιδιών. 4. Το τεστ νοημοσύνης Raven, σταθμισμένο σε ελληνικό πληθυσμό. 5. Το τεστ νοημοσύνης WISC- III, επίσης σταθμισμένο σε ελληνικό πληθυσμό. 6. Το πρόγραμμα παρέμβασης το οποίο σχεδιάσαμε και εφαρμόσαμε ειδικά για τα παιδιά που συμμετείχαν στην έρευνά μας. Το πρόγραμμα παρέμβασης αποτελούνταν από τις ακόλουθες περιοχές εξάσκησης: 1) Γνώση των μερών του σώματος, 2) Αδρή κινητικότητα, 3) Λεπτή κινητικότητα, 4)Χειρισμός της μπάλας, 5) Ρυθμός Η διαδικασία Το πρόγραμμα της ψυχοπαιδαγωγικής παρέμβασης εφαρμόστηκε για περίπου πέντε μήνες. Πραγματοποιήθηκαν 40 συνεδρίες για κάθε παιδί, με ρυθμό 2 φορές την εβδομάδα και διάρκεια 20 μέχρι 30 λεπτά της ώρας. Το πρόγραμμα ήταν εξατομικευμένο αλλά τις περισσότερες φορές συμμετείχαν και 3-4 συμμαθητές των παιδιών, διαφορετικοί κάθε φορά. Η συμμετοχή των συμμαθητών των παιδιών είχε ως στόχο αφενός μεν για να μην αισθάνονται άσχημα τα παιδιά θεωρώντας ότι είχαν ένα τόσο μεγάλο και ξεχωριστό πρόβλημα που μας ανάγκαζε να τα απομονώνουμε από την υπόλοιπη ομάδα, αφετέρου δε, επιδιώκαμε να αποκαταστήσουμε 120 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2012

7 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ τις σχέσεις των παιδιών με τους συμμαθητές τους δείχνοντάς τους πώς να συνεργάζονται μέσα από ομαδικές δραστηριότητες. Κάποιες φορές που το θεωρήσαμε αναγκαίο συμμετείχε ολόκληρο το τμήμα, αλλά με τους κατάλληλους χειρισμούς τα παιδιά για τα οποία σχεδιάστηκε το πρόγραμμα, επαναλάμβαναν τις ασκήσεις περισσότερες φορές. Πριν ξεκινήσουμε την παρέμβαση εξασφαλίσαμε τη συναίνεση όλων των εμπλεκομένων (παιδιών, γονέων και εκπαιδευτικών), επειδή πιστεύουμε ότι με τη συνεργασία όλων επιτυγχάνονται καλύτερα αποτελέσματα. Συνήθως οι γονείς διστάζουν να συζητούν το πρόβλημα του παιδιού τους με τον εκπαιδευτικό. Για το λόγο αυτό ενθαρρύναμε τη συνεργασία γονέων και εκπαιδευτικών, ώστε να προχωρήσουμε χωρίς προκαταλήψεις και ενοχές. Εξ άλλου ζητήσαμε από τους γονείς να ενθαρρύνουν τα παιδιά με κάποιες απλές δραστηριότητες στο σπίτι και να μην τα πιέζουν να κάνουν πράγματα δύσκολα γι αυτά. Κατά το σχεδιασμό του προγράμματος έγινε προσπάθεια να συμπεριληφθούν ασκήσεις και παιχνίδια που μπορούν να πραγματοποιηθούν στο χώρο του σχολείου και με υλικά προσβάσιμα στους εκπαιδευτικούς. Μας ενδιέφερε δηλαδή το πρόγραμμά μας εκτός από το να καλύπτει τις ανάγκες της δικής μας έρευνας να έχει και πρακτική χρησιμότητα μελλοντικά. Επίσης ενθαρρύναμε τα παιδιά να ασχολούνται με δραστηριότητες στις οποίες μπορούν να τα καταφέρουν για να αποκτήσουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στον εαυτό τους. Οι ασκήσεις διαρκούσαν τόσο χρόνο όσο τα παιδιά ανταποκρίνονταν και υπήρχαν εναλλαγές ώστε να διατηρείτε το ενδιαφέρον τους. Όταν τα παιδιά κουράζονταν ή μειωνόταν το ενδιαφέρον τους τροποποιούσαμε κατάλληλα το πρόγραμμά μας ή το διακόπταμε. Οι ασκήσεις γίνονταν με παιγνιώδη μορφή και κατ επανάληψη με μικρές παραλλαγές. Αρχικά μας ενδιέφερε απλώς η προσπάθεια και η συμμετοχή του παιδιού καθώς και η απελευθέρωση του σώματός του, χωρίς να απαιτούμε τέλειο αποτέλεσμα. Σταδιακά και με διακριτικό τρόπο ζητούσαμε από τα παιδιά περισσότερη ακρίβεια και ταχύτητα στις κινήσεις τους, μεγαλύτερο συντονισμό και επιδεξιότητα Παρουσίαση των αποτελεσμάτων Στη στατιστική ανάλυση που πραγματοποιήσαμε με το στατιστικό πακέτο SPSS, έγιναν συγκρίσεις των μέσων όρων επίδοσης στις δοκιμασίες του τεστ της ομάδας παρέμβασης πριν και μετά την εφαρμογή του προ- ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

8 ΖΩΗ ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΡΗΣ γράμματος παρέμβασης. Χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό κριτήριο t για συσχετισμένα δείγματα. Επίσης, έγιναν συγκρίσεις των μέσων όρων επίδοσης στις δοκιμασίες του τεστ μεταξύ της ομάδας παρέμβασης και της ομάδας ελέγχου μετά την εφαρμογή του προγράμματος παρέμβασης. Χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό κριτήριο t για ανεξάρτητα δείγματα. Στον πίνακα 1 παρουσιάζονται, ανά υποτέστ, πριν και μετά την εφαρμογή του Προγράμματος Παρέμβασης, οι μέσοι όροι των επιδόσεων των παιδιών στις δοκιμασίες του τεστ, οι τυπικές αποκλίσεις και τα τυπικά σφάλματα των μέσων όρων. Πίνακας 1 : Περιγραφικά στατιστικά Υποτέστ Μέσοι όροι N Τυπική απόκλιση Τυπικό σφάλμα μέσου Υποτέστ 1 3, ,782,514 Υποτέστ 1 7, ,314,668 Υποτέστ 2 2,08 12,669,193 Υποτέστ 2 5, ,311,379 Υποτέστ 3 2,17 12,718,207 Υποτέστ 3 6, ,758,508 Υποτέστ 4 2,17 12,835,241 Υποτέστ 4 6, ,557,449 Υποτέστ 5 3, ,261,653 Υποτέστ 5 12, ,112 1,187 Υποτέστ 6 3, ,261,653 Υποτέστ 6 12, ,045 1,168 Υποτέστ 7 2,17 12,835,241 Υποτέστ 7 11, ,274 1,234 Υποτέστ 8 1,67 12,778,225 Υποτέστ 8 10, ,306 1,532 Υποτέστ 9,58 12,515,149 Υποτέστ 9 1,83 12,389,112 Υποτέστ 10 2,25 12,622,179 Υποτέστ 10 5, ,462,711 Υποτέστ 11,00 12,000,000 Υποτέστ 11 5,00 12,000,000 Υποτέστ 12 2,92 12,515,149 Υποτέστ 12 7,42 12,793, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2012

9 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Στον Πίνακα 2 παρουσιάζονται, ανά υποτέστ, οι συντελεστές συσχέτισης πριν και μετά την εφαρμογή του Προγράμματος Παρέμβασης καθώς και τα επίπεδα στατιστικής σημαντικότητας. Πίνακας 2 : Συσχετίσεις μεταξύ των υποτέστ πριν και μετά την εφαρμογή του Προγράμματος Παρέμβασης Υποτεστ N Συσχέτιση Στατιστική σημαντικότητα Υποτέστ 1 & Υποτέστ 1 12,924,000 Υποτέστ 2 & Υποτέστ 2 12,821,001 Υποτέστ 3 & Υποτέστ 3 12,720,008 Υποτέστ 4 & Υποτέστ 4 12,746,005 Υποτέστ 5 & Υποτέστ 5 12,802,002 Υποτέστ 6 & Υποτέστ 6 12,775,003 Υποτέστ 7 & Υποτέστ 7 12,845,001 Υποτέστ 8 & Υποτέστ 8 12,712,009 Υποτέστ 9 & Υποτέστ 9 12,529,077 Υποτέστ 10 & Υποτέστ 10 12,653,021 Υποτέστ 12 & Υποτέστ 12 12,761,004 Στον Πίνακα 3 παρουσιάζονται, ανά υποτέστ, οι διαφορές των μέσων όρων μεταξύ των δύο μετρήσεων, οι τυπικές αποκλίσεις, τα τυπικά σφάλματα των διαφορών των μέσων όρων, οι τιμές του κριτηρίου t, οι βαθμοί ελευθερίας και τα επίπεδα στατιστικής σημαντικότητας. Οι τιμές του κριτηρίου t είναι σε όλες τις περιπτώσεις στατιστικά σημαντικές. Στον πίνακα 4 παρουσιάζονται, ανά υποτέστ, οι μέσοι όροι των μετρήσεων μετά την παρέμβαση τόσο για την ομάδα που δέχτηκε την παρέμβαση όσο και για την ομάδα ελέγχου, οι τυπικές αποκλίσεις και τα τυπικά σφάλματα. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

10 ΖΩΗ ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΡΗΣ Υποτέστ Πίνακας 3: Διαφορές των συσχετισμένων δειγμάτων Διαφορά Μέσων όρων Τυπική Από κλιση Τυπικό Σφάλμα μέσου t df Στατιστική Σημαντι κότητα Υποτέστ 1 - Υποτέστ 1-4,000,953,275-14,533 11,000 Υποτέστ 2 - Υποτέστ 2-3,000,853,246-12,186 11,000 Υποτέστ 3 - Υποτέστ 3-3,833 1,337,386-9,931 11,000 Υποτέστ 4 - Υποτέστ 4-4,500 1,087,314-14,339 11,000 Υποτέστ 5 - Υποτέστ 5-8,250 2,667,770-10,715 11,000 Υποτέστ 6 - Υποτέστ 6-8,250 2,701,780-10,581 11,000 Υποτέστ 7 - Υποτέστ 7-9,750 3,596 1,038-9,392 11,000 Υποτέστ 8 - Υποτέστ 8-9,167 4,783 1,381-6,639 11,000 Υποτέστ 9 - Υποτέστ 9-1,250,452,131-9,574 11,000 Υποτέστ 10 - Υποτέστ 10-3,083 2,109,609-5,065 11,000 Υποτέστ 12 - Υποτέστ 12-4,500,522,151-29,850 11,000 Πίνακας 4 : Περιγραφικά στατιστικά για τις δύο ομάδες μετά την παρέμβαση Υποτέστ Ομάδα Μέσοι Τυπικό σφάλμα Τυπική απόκλιση όροι μέσου Υποτέστ 1 ομάδα παρέμβασης 7,58 2,314,668 ομάδα ελέγχου 4,00 1,706,492 Υποτέστ 2 ομάδα παρέμβασης 5,08 1,311,379 ομάδα ελέγχου 2,08,669,193 Υποτέστ 3 ομάδα παρέμβασης 6,00 1,758,508 ομάδα ελέγχου 2,17,718,207 Υποτέστ 4 ομάδα παρέμβασης 6,67 1,557,449 ομάδα ελέγχου 2,17,835,241 Υποτέστ 5 ομάδα παρέμβασης 12,00 4,112 1,187 ομάδα ελέγχου 3,83 2,125,613 Υποτέστ 6 ομάδα παρέμβασης 12,00 4,045 1,168 ομάδα ελέγχου 3,83 2,125,613 Υποτέστ 7 ομάδα παρέμβασης 11,92 4,274 1,234 ομάδα ελέγχου 2,17,835,241 Υποτέστ 8 ομάδα παρέμβασης 10,83 5,306 1,532 ομάδα ελέγχου 1,75,622,179 υποτέστ 9 ομάδα παρέμβασης 1,83,389,112 ομάδα ελέγχου,75,452,131 υποτέστ 10 ομάδα παρέμβασης 5,33 2,462,711 ομάδα ελέγχου 2,25,622, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2012

11 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ υποτέστ 11 ομάδα παρέμβασης 5,00,000(a),000 ομάδα ελέγχου,00,000(a),000 υποτέστ 12 ομάδα παρέμβασης 7,42,793,229 ομάδα ελέγχου 2,92,515,149 Στον πίνακα 5 παρουσιάζονται οι τιμές του κριτηρίου t από τη σύγκριση των μέσων όρων μεταξύ της ομάδας παρέμβασης και της ομάδας ελέγχου. Οι τιμές του κριτηρίου t είναι σε όλες τις περιπτώσεις στατιστικά σημαντικές. Πίνακας 5 : Τιμές του κριτηρίου t Υποτέστ t df Στατιστική σημαντικότητα Υποτέστ 1 4,318 22,000 Υποτέστ 2 7,060 16,356,000 Υποτέστ 3 6,993 14,568,000 Υποτέστ 4 8,824 16,842,000 Υποτέστ 5 6,112 16,484,000 Υποτέστ 6 6,191 16,641,000 Υποτέστ 7 7,756 11,838,000 Υποτέστ 8 5,890 11,302,000 Υποτέστ 9 6,289 22,000 Υποτέστ 10 4,207 12,397,001 Υποτέστ 12 16,487 18,877, Συζήτηση Στην έρευνα προσπαθήσαμε να καταγράψουμε τα αποτελέσματα της εφαρμογής ενός Προγράμματος Παρέμβασης σε παιδιά 4-8 ετών με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού των κινήσεων. Συγκρίναμε τις επιδόσεις των παιδιών που συμμετείχαν στις δοκιμασίες ειδικού τεστ ελέγχου του συντονισμού των κινήσεων πριν και μετά την εφαρμογή του Προγράμματος. Επίσης, με τη λήξη του Προγράμματος συγκρίναμε τις επιδόσεις των παιδιών που δέχτηκαν το Πρόγραμμα με τις επιδόσεις των παιδιών της ομάδας ελέγχου που δεν δέχτηκαν καμία παρέμβαση. Στόχος της έρευνας ήταν η ψυχοπαιδαγωγική επανεκπαίδευση παιδιών με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού. Θεωρήσαμε ότι μία τέτοια έ- ρευνα με τα αντίστοιχα προσδοκώμενα αποτελέσματα θα αποτελέσει ο- ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

12 ΖΩΗ ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΡΗΣ δηγό τόσο για τους ψυχολόγους όσο και για τους παιδαγωγούς, δεδομένου ότι η δόμηση του σωματικού σχήματος αποτελεί sine qua non προϋπόθεση για τη δόμηση και των άλλων αισθήσεων του σώματος. Οι Romaniuk et al (2002) τονίζουν τον εναργή ρόλο που διαδραματίζει η δομημένη ψυχοκινητικότητα και το καλά οργανωμένο σωματικό σχήμα στην εγκατάσταση σταθερών συναισθηματικών σχέσεων ανάμεσα στους γονείς και το παιδί. Άλλοι ερευνητές (Rush & Francis, 2000; Rues et al, 2006) επισημαίνουν τον κίνδυνο της ψυχοκαθυστέρησης στο επίπεδο του ψυχοκινητικού συντονισμού. Ο Piaget (1967) θεωρεί σημαντική την κατάκτηση της διάκρισης του σωματικού εγώ και της αντικειμενικής πραγματικότητας, η οποία γίνεται κατανοητή μέσα από την πράξη. Ειδικότερα, ο Piaget θεωρεί ότι το καλά δομημένο σώμα βοηθά στην εγκατάσταση της έννοιας της μονιμότητας, της μετάβασης και του χωροχρονικού προσανατολισμού. Για τους Robins et al (2001) τα παιδιά με κινητική αδεξιότητα αδυνατούν να ανταποκριθούν σε βασικούς σχολικούς στόχους οι οποίοι προϋποθέτουν κίνηση και δράση ενώ συχνά δυσκολεύονται και στο παιχνίδι (Ross & Levitt, 2000; Καραμπατζάκη & Σταύρου, 2006). Δεδομένου, λοιπόν, ότι το νηπιαγωγείο και οι πρώτες τάξεις του δημοτικού αποτελούν προνομιούχο χώρο εκπαίδευσης σε παιδιά με πρώιμες διαταραχές στο επίπεδο της ψυχοκινητικότητας, η έγκαιρη παρέμβαση οδηγεί σε γρήγορη επανεκπαίδευση των δεξιοτήτων. Με το πρόγραμμα αντιμετώπισης που ακολουθήθηκε τα παιδιά άρχισαν να αντιλαμβάνονται το όριο ανάμεσα στο εγώ εμείς και στο εγώ-αντικειμενική πραγματικότητα. Οι στατιστικές αναλύσεις έδειξαν ότι τα παιδιά που δέχτηκαν το Πρόγραμμα βελτιώθηκαν σημαντικά (σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας P< 0,01) στους τομείς που υστερούσαν, εν αντιθέσει με τα παιδιά που δεν δέχτηκαν καμία βοήθεια και παρέμειναν σχεδόν στάσιμα. Αυτό σημαίνει ότι τα παιδιά με διαταραχή συντονισμού των κινήσεων έχουν πραγματικά ανάγκη από εξειδικευμένη και εξατομικευμένη βοήθεια και το πέρασμα του χρόνου δεν είναι αρκετό για να βελτιωθεί η κατάστασή τους. Εκτός όμως από τα προφανή οφέλη που αποκόμισαν τα παιδιά που δέχτηκαν το Πρόγραμμα υπήρξαν και άλλα θετικά σημεία που είναι σημαντικό να αναφερθούν. Εφαρμόστηκε μέσα στο σχολείο των παιδιών και όχι σε κάποιο ε- ξειδικευμένο κέντρο που θα τα απόκοπτε από το φυσικό τους χώρο. Πραγματοποιήθηκε με τη συνεργασία παιδιών, δασκάλων και γονέων έπειτα από σχετική ενημέρωσή τους. Εκτός από την κινητικότητά των παιδιών βελτιώθηκε η αυτοεικόνα 126 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2012

13 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ τους, ενισχύθηκε η αυτοεκτίμησή τους, αποκαταστάθηκαν οι σχέσεις τους με τους συμμαθητές τους και βελτιώθηκαν οι επιδόσεις τους στα μαθήματα του σχολείου. Συμπερασματικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι το Πρόγραμμα Παρέμβασης βοήθησε τα παιδιά που συμμετείχαν σε πολλά επίπεδα. Τα αποτελέσματά μας συμφωνούν με τα ευρήματα άλλων ερευνών, όπως των: Jenkins & Sells (1984), Laszlo et al (1988), Schoemaker et al (1994) και Case- Smith (1996), στις οποίες η εφαρμογή ανάλογων προγραμμάτων παρέμβασης έδωσε παρόμοια αποτελέσματα. Ωστόσο ένας από τους περιορισμούς της έρευνάς μας είναι το μικρό σχετικά δείγμα παιδιών που έλαβαν μέρος. Για να μπορέσουμε να γενικεύσουμε τα συμπεράσματά μας θα προτείναμε μια μελλοντική έρευνα με μεγαλύτερη συμμετοχή παιδιών. Βιβλιογραφία American Psychiatric Association. (1987). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (3 th ed.). Washington : DC APA Arnheim, D. D., & Siclair, W.A. (1979). The Clumsy Child : A program of motortherapy. St. Luis: C. V. Mosby. Barkley, R.A., Shelton, T.L., Crosswait, C., Moorehouse, M., Fletcher, K., Barrett, S., Jenkins, L., & Metevia, L. (2002). Preschool children with disruptive behavior: Three-year outcome as a function of adaptive disability. Development and Psychopathology, 14, Bender, W. N., & Smith, J.K. (1990). Classroom behavior of children and adolescents with learning disabilities: A meta-analysis. Journal of Learning Disabilities, 23, Campbell, S.B. (1985). Hyperactivity in preschoolers: Correlates and prognostic implications. Clinical Psychology Review, 5, Case Smith, J. (1996). Fine motor ontcomes in Preschool children Who Receive Occupational Therapy Services. The American Journal of Occupational Therapy. 50 (1), Cratty, B. J.(1994). Clumsy child Syndromes. Descriptions, Evaluation and Remediation. U.S.A : Harwood Academic Publishers. Dussart, G. (1994). Identifying the Clumsy child in School : An exploratory study. British Journal of Special Education, 21 ( 2), Gordon, N., Mckinlay, I. (1980). Helping clumsy children. New York : Churchill Livingstone. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

14 ΖΩΗ ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΡΗΣ Jenkins, J. R. & Sells, C. J. (1984). Physical and occupational therapy : Effects related to treatment, frequency, and motor delay. Journal of Learning Disabilities, 17, Kirby, A. (2005). Overlapping conditions: overlapping management: services for individuals with developmental coordination disorder. In D.A. Sugden & M.E. Chambers (Eds), Children With Developmental Coordination Disorder. London: Whurr. Laszlo, J. I., Bairnstow, P. J., & Bartrip, J. (1988). A new approach to treatment of perceptuo- motor dysfuction:previously called clumsiness. Support for learning, 3 (1), Leemrijse, C. (2003). Developmental coordination disorder: evaluation and treatment. Nederlands Tijdschrift fur Fysiotherapie, special supply, Mandich, A. & Polatajko. H.J. (2003). Developmental coordination disorder: Mechanisms, measurement and management. Human Movement Science, 22, Morton, J. (2004). Understanding Developmental Disorders: A Causal Modelling Approach. London: Blackwell. Piaget, J., & Inhelder, B. (1967). The child s conception of space. New York: W.W. Norton. Richman, N. & Lansdown, R.(1982). Problems of Preschool Children. New York: J. Wiley and Sons. Robins, D., Fein, D., Barton, M., & Green, J. (2001). The modified checklist for autism in toddlers: An initial study investigating the early detection of autism and pervasive developmental disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 31, Rostoft, M.S., & Sigmundsson, H. (2004). Developmental co-ordination disorder: Different perspectives on the understanding of motor control and co-ordination. Advances in Physiotherapy, 6, Romaniuk, C., Miltenberger, R., Conyers, C., Jenner, N., Jurgens, M., & Ringenberg, C. (2002). The influence of activity choice on problem behavior maintained by escape versus attention. Journal of Applied Behavior Analysis, 35, Roseberry-McKibbin, C. (2007). Language disorders in children: A multicultural and case perspective. Boston: Allyn & Bacon. Ross, M., & Levitt, H.(2000). Developments in research and technology: Otoacoustic emissions. Volta Voices, 7, Rous, B.,S., & Hallam, R.A. (2006). Tools for transition in early childhood : A step-by step guide for agencies, teachers and families. 128 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2012

15 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Baltimore: Brookes. Rues, J.P., Ault, M.M., Graff, J.C., & Holvoet, J.E. (2006). Special health care procedures. In M.E. Snell & E. Brown (Eds.), Instruction of students with severe disabilities (6 th ed). Upper Saddle River, N.J.: Merril/Prentice Hall. Rush, A.J., & Francis, A. (Eds) (2000). Expert consensus guideline series: Treatment of psychiatric and behavioral problems in mental retardation. American Journal of Mental Retardation, 105, Smits-Engelsman, B.C.M., Wilson, P.H., Westenberg, Y., & Duysens, J. (2003). Fine motor deficiencies in children with developmental coordination disorder and learning disabilities: An underlying openloop control deficit. Human Movement Science, 22, Schoemaker, M. M., Hijlkema, M. G. J., & Kalverboer, A. F. (1994). Physiotherapy for clumsy children : An evaluation study. Developmental Medicine & Child Neurology, 36(2), Sugden, D.A., & Chambers, M.E. (2005). Models of intervention: towards an eco-developmental approach. In D.A. Sugden & M.E. Chambers (Eds), Children With Developmental Coordination Disorder (pp ). London: Whurr. Visser, J. (2003). Developmental coordination disorder: A review of research on subtypes and comorbidities. Human Movement Science, 22, Καραμπατζάκη, Ζ. & Σταύρου, Λ. (2006). Η αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού. Στο: Λάμπρος Σταύρου (επιμ.). Εικόνα του Σώματος και Σωματικό Σχήμα. Αθήνα: Άνθρωπος. Καραμπατζάκη, Ζ. (2002). Πρώιμη ανίχνευση και αναγνώριση της αναπτυξιακής διαταραχής του ψυχοκινητικού συντονισμού σε παιδιά ηλικίας 4-8 ετών. (Διδακτορική διατριβή). Ιωάννινα: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Σχολή Επιστημών της Αγωγής, Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Μαρκοβίτης Μ. & Τζουριάδου Μ. (1991). Μαθησιακές δυσκολίες Θεωρία και πράξη. Θεσ/νίκη : Προμηθέας. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

16 ΖΩΗ ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΡΗΣ Abstract The current study examines the effects of a psychoeducational intervention program designed for children 4-8 years old with developmental coordination disorder. A total of 24 children aged 4-8 years old from schools in the Regions of Epirus and Athens participated in this study, which was conducted in two phases. In the first phase all children were examinated with psychomotor skills tests and it was found that they presented limited psychomotor abilities and skills. In the second phase, the children were divided into 2 groups of 12. The first group received the implementation of the intervention program designed by the researchers. The second group, on which no special intervention was implemented, constituted the control group research. The results analysis showed a significant improvement in the psychomotor abilities and skills of the children in the first research group compared to the children in the control group. Η Ζωή Καραμπατζάκη είναι Δρ. Ειδικής αγωγής και Σχολική Σύμβουλος Π.Α. Ο Δημήτρης Σαρρής είναι Λέκτορας Ειδικής Αγωγής του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. 130 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2012

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 1203-2014 (4 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 1203-2014 (4 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 1203-2014 (4 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Σωτηρία Τζιβινίκου

Διαβάστε περισσότερα

Θεματική Ενότητα: Κινητική Μάθηση Κινητική Ανάπτυξη Προφορικές Ανακοινώσεις 18 ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

Θεματική Ενότητα: Κινητική Μάθηση Κινητική Ανάπτυξη Προφορικές Ανακοινώσεις 18 ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Θεματική Ενότητα: Κινητική Μάθηση Κινητική Ανάπτυξη Προφορικές Ανακοινώσεις 18 ου Διεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Section: Motor Learning & Development Oral Presentations of the 18 th International

Διαβάστε περισσότερα

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος σκοπός Να γνωρίσετε τις μορφές των νευροαναπτυξιακών διαταραχών των μαθητών που συναντάμε πιο συχνά στο σχολικό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Περιεχόμενα Εισαγωγή Γνώση και κατανόηση του αυτισμού Διαγνωστικά εργαλεία για την ανίχνευση του αυτισμού Βασικές αρχές αποτελεσματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας από τις

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Φοιτήτρια : Τεκτονίδου Βαρβάρα (12871) Καθηγήτρια: Παίλα Νικολέτα T.E.I Ηπείρου, 2014 Ταξινόμηση φωνολογικών/αρθρωτικών διαταραχών Αναπτυξιαξή

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΒΑΡΙΑ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΟΥ ΜΕΝΟΥΝ ΣΕ ΟΙΚΟΤΡΟΦΕΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ.

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΒΑΡΙΑ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΟΥ ΜΕΝΟΥΝ ΣΕ ΟΙΚΟΤΡΟΦΕΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ. 1 Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΙΑΣ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΒΑΡΙΑ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΟΥ ΜΕΝΟΥΝ ΣΕ ΟΙΚΟΤΡΟΦΕΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ. Γεωργία Γκαντώνα, Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης.

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Α.Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Σπουδαστές: Κάτανα Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο

Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο Μαρία Στρατογιαννάκου Βάσια Γαρταγάνη Ιδιωτικό Νηπιαγωγείο Ε.Κοκκώνη Ητεχνολογίακηανάπτυξητου παιδιού Τα παιδιά χρειάζονται τη διαμεσολάβηση νοητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 7η: Νοητική Υστέρηση Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση

Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Στεργίου Α.1, Βαρβαρούσης Δ.2, Μάγγου Λ.2, Παπακώστας Π.2, Παπαμιχαήλ Ν.2, Πλούμης Α.2 Κέντρο Θεραπευτικής Ιππασίας & Ιπποθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης²

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Οικοτροφείο ΕΠΑΚΜΟΣ, Εταιρία Συστημικής Θεραπείας και Παρέμβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 10η: Αυτισμός Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας με θέμα: Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Ιωάννινα Νοέμβριος2012 Επόπτης καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Εκπονήτριες: Αρμυριώτη Βασιλική (11071)

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση Πραγματολογικών Ικανοτήτων σε Παιδιά Σχολικής Ηλικίας με Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές και Νοητική Υστέρηση

Σύγκριση Πραγματολογικών Ικανοτήτων σε Παιδιά Σχολικής Ηλικίας με Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές και Νοητική Υστέρηση ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Λ Λ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Σύγκριση Πραγματολογικών Ικανοτήτων σε Παιδιά Σχολικής Ηλικίας με Διάχυτες Αναπτυξιακές

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 3: Παθολογική και Φυσιολογική Συμπεριφορά. Ψυχική Υγεία και Ψυχική Νόσος. Κριτική Θεώρηση. Μαίρη Γκούβα 1

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Μπαράκου Χρυσάνθη ΑΜ: 9835 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. Ζακοπούλου Βικτωρία

Φοιτήτρια: Μπαράκου Χρυσάνθη ΑΜ: 9835 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. Ζακοπούλου Βικτωρία ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΥΨΗΛΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ Φοιτήτρια: Μπαράκου Χρυσάνθη ΑΜ: 9835 Υπεύθυνη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΩ Ν ΜΕ ΔΕΠ-Υ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΩ Ν ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙO ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί και στόχοι της διδασκαλίας στο Δημοτικό σχολείο. Βασίλης Μπαρκούκης

Σκοποί και στόχοι της διδασκαλίας στο Δημοτικό σχολείο. Βασίλης Μπαρκούκης Σκοποί και στόχοι της διδασκαλίας στο Δημοτικό σχολείο Βασίλης Μπαρκούκης Σκοποί και στόχοι της εκπαίδευσης Σκοπός του δημοτικού σχολείου είναι η πολύπλευρη πνευματική και σωματική ανάπτυξη των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Βασίλειος Κωτούλας Σχολικός Σύμβουλος 2ης Εκπ. Περ. ΠΕ Καρδίτσας vaskotoulas@sch.gr http://dipe.kar.sch.gr/grss Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Δομή Εισήγησης Ορισμός - Χαρακτηριστικά Βασικές παραδοχές

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ Πηπρηαθή εξγαζία ΣΟ ΑΓΥΟ ΠΟΤ ΒΙΧΝΟΤΝ ΓΟΝΔΙ ΣΗΝ ΦΡΟΝΣΙΓΑ ΑΤΣΙΣΙΚΟΤ ΠΑΙΓΙΟΤ 2-18 ΔΣΧΝ Φξεηδεξίθε Νενθιένπο Λεκεζόο, 2014 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναγνωστικός Αλφαβητισµός σε Μαθητές Ε Τάξης ηµοτικού ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΕΣ Ε ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΕ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΗ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΝΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ζαχαρούλα

Διαβάστε περισσότερα

Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον. Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa.

Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον. Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa. Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa.gr Περίληψη Σκοπός αυτής της μελέτης είναι η διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

Μαυρογένη Ελένη επιβλέπουσα καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία

Μαυρογένη Ελένη επιβλέπουσα καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία «Μετάφραση και προσαρμογή του Goodenough-Harris. Drawing Test (Harris, 1963) στα ελληνικά. Πιλοτική χορήγηση σε τριάντα περιπτώσεις παιδιών προσχολικής ηλικίας». Μαυρογένη Ελένη επιβλέπουσα καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ Ο λόγος είναι ίσως η σηµαντικότερη µορφή έκφρασης όσο για την επικοινωνία αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπου από τον προφορικό στον γραπτό λόγο. Γιατί αν ένα παιδί δεν συνειδητοποιήσει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Το νέο σχολικό έτος ξεκινά, με τα «πρωτάκια» να αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη μετάβαση στην έως τώρα ζωή τους. Το παιδί αποχωρίζεται για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Εκπαίδευση Νηπίων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες ή και Αναπηρία στο νηπιαγωγείο Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,.

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 77 : patrhenis@keda.gr -,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. Abstract Constructivism constitutes a broad theoretical-cognitive movement encompassing

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

πρόγραμμα εκπαίδευσης

πρόγραμμα εκπαίδευσης πρόγραμμα εκπαίδευσης στις μαθησιακέςδυσκολίες Υπεύθυνη: Δρ. Κατερίνα Μανιαδάκη Ψυχολόγος Επίκ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Αθήνας Κάθε Τετάρτη, 20.30-22.00 με έναρξη στις 3 Μαρτίου 2010 και διάρκεια 8 μήνες Ψυχολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Αγγελική Γενά agena@ppp.uoa.gr ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Α. ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Επίσταση Προσοχής Ομαδική & όχι

Διαβάστε περισσότερα

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα;

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τα κύρια συμπτώματα των παιδιών με ΔΕΠ-Υ είναι η εκδήλωση συμπτωμάτων απροσεξίας, υπερκινητικότητας και/ή παρορμητικότητας σε βαθμό δυσανάλογο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης

Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης Οδηγίες [1] Περιεχόμενα [2] 1.0 Αιτιολογία Η διαδικασία αυτοαξιολόγησης περιλαμβάνει παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (ΕΕΑ), γονείς παιδιών με ΕΕΑ, διευθυντές, εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσίες για Άτομα με Αναπηρίες

Υπηρεσίες για Άτομα με Αναπηρίες Υπηρεσίες για Άτομα με Αναπηρίες Υπηρεσίες για Άτομα με Αναπηρίες Οι Κοινοτικές Υπηρεσίες Υγείας, Merri Community Health Services, φιλοδοξούν να προάγουν τον συνυπολογισμό και την συμμετοχή των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Μ. Πανταζής Παναγιώτης Ι. Σταμάτης

Γεώργιος Μ. Πανταζής Παναγιώτης Ι. Σταμάτης Νέες διαστάσεις στη διαδικασία κοινωνικοποίησης στο σχολικό περιβάλλον για τους μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες: προτάσεις για μια επιτυχή διδακτική αντιμετώπιση. 1 Γεώργιος Μ. Πανταζής Παναγιώτης Ι. Σταμάτης

Διαβάστε περισσότερα

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio 1 Σελίδα 1. Portfolio Vs Κλασικός φάκελος εργασιών.. 4 2. Βασικά χαρακτηριστικά του portfolio... 5 3. Ο ρόλος του/της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Τίτλος Μαθήματος Εκπαιδευτικές Παρεμβάσεις. Τομέας Εκπαιδευτική Ψυχολογία

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Τίτλος Μαθήματος Εκπαιδευτικές Παρεμβάσεις. Τομέας Εκπαιδευτική Ψυχολογία PSYM-503DL: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ Κωδικός Μαθήματος PSYM-503DL Τμήμα Κοινωνικών Επιστημών Τύπος Μαθήματος Υποχρεωτικό Επίπεδο Σπουδών Μεταπτυχιακό ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Τίτλος Μαθήματος Εκπαιδευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. ΕΙΣΗΓΗΣΗ: κ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Γ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία της σχολικής τάξης ΙΙ

Η οικολογία της σχολικής τάξης ΙΙ Όλγα Ηµέλλου PhD Περίληψη Μετά την ψήφιση του νόµου 2817/2000, την πρόσφατη συµπλήρωση και αναθεώρησή του και την υπογραφή των σχετικών υπουργικών αποφάσεων και εγκυκλίων, η εκπαίδευση των παιδιών και

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Εισηγήσεων

Περίγραμμα Εισηγήσεων Περίγραμμα Εισηγήσεων Τίτλος Μαθήματος: Αναπτυξιακή ψυχολογία Κωδικός Μαθήματος: 724 Διάλεξη 1 Εισαγωγή στην αναπτυξιακή ψυχολογία πρέπει να γνωρίζουν: τους στόχους και το αντικείμενο της Εξελικτικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ε. Σαββίδου¹, Ε. Σπηλιώτη ¹, Ε. Κάττουλας², Λ. Μαντωνάκης ², Ε. Ανυφαντή ², Ν. Σμυρνής ¹ ² 1. Ερευνητικό Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια)

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) Η Νοητική Υστέρηση αναφέρεται σε μια παθολογική κατάσταση που εκδηλώνεται στην περίοδο ανάπτυξης, δηλ. την περίοδο που αρχίζει από την σύλληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 5 Ο Διεθνές Επιστηµονικό Συνέδριο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ: ΣΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Πάντειο Πανεπιστήµιο, 8-10 Μαίου 2014 ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΡΟΦΙΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΟΝΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Μπαράκου Χρυσάνθη ΑΜ: 9835 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. Ζακοπούλου Βικτωρία

Φοιτήτρια: Μπαράκου Χρυσάνθη ΑΜ: 9835 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. Ζακοπούλου Βικτωρία ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας WECHLER INTELLIGENCE SCALE FOR CHILDREN III (WISC -III) Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας Υποκλίμακες του WISC Λεκτικές υποκλίμακες Πληροφορίες Λεξιλόγιο Ομοιότητες Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη παρέμβαση σε παιδιά με διαταραχές όρασης και πρόσθετες αναπηρίες στην Ελλάδα

Η πρώιμη παρέμβαση σε παιδιά με διαταραχές όρασης και πρόσθετες αναπηρίες στην Ελλάδα Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 71 Η πρώιμη παρέμβαση σε παιδιά με διαταραχές όρασης και πρόσθετες αναπηρίες στην Ελλάδα Κ. Νεοφωτίστου, Ε. Φωτιάδου Εργαστήριο Αναπτυξιακής Ιατρικής και Ειδικής Αγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Σύμβολο της μεθόδου "Κείμενο για Όλους" Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Τμήμα Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Μάρτιος 2009 Ποια είναι τα δικαιώματα των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Ο Νόμος

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης. ΤσαφάρηΠαρασκευή, ΛογοθεραπεύτριαΤ.Ε. Ιατρική Εταιρία Ελλογον Τι είναι το πραγματολογικό προφίλ; οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

Διαβάστε περισσότερα

entaxis Test ανίχνευσης αναπτυξιακών διαταραχών

entaxis Test ανίχνευσης αναπτυξιακών διαταραχών Κλίμακες για ανίχνευση αναπτυξιακών διαταραχών πηγή www.epeaek.ncsr.gr Περίληψη Προκειμένου να αξιολογήσουμε τη συμπεριφορά, τις επιδόσεις ή τις δυσκολίες ενός παιδιού τόσο σε επίπεδο πρώιμης ανίχνευσης

Διαβάστε περισσότερα

ROWPVT & EOWPVT 3 rd Edition (Μια συνδυαστική πιλοτική μεταφορά και αξιολόγηση τους στην ηλικιακή ομάδα των 2 ετών έως 2 ετών και 11 μηνών)

ROWPVT & EOWPVT 3 rd Edition (Μια συνδυαστική πιλοτική μεταφορά και αξιολόγηση τους στην ηλικιακή ομάδα των 2 ετών έως 2 ετών και 11 μηνών) ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ROWPVT & EOWPVT 3 rd Edition (Μια συνδυαστική πιλοτική μεταφορά και αξιολόγηση τους στην ηλικιακή ομάδα των 2 ετών έως 2 ετών και 11 μηνών) Κουμούλλη Τσαμπίκα (Α.Μ.: 10155)

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Κινητική Αδεξιότητα σε Παιδιά Ηλικίας 9-12 Ετών στην Ελλάδα-Μια Επιδημιολογική Μελέτη

Κινητική Αδεξιότητα σε Παιδιά Ηλικίας 9-12 Ετών στην Ελλάδα-Μια Επιδημιολογική Μελέτη Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό τόμος 6(3), 280 289 Δημοσιεύτηκε: 31 Δεκεμβρίου 2008 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 6(3), 280-289 Released: December 31, 2008 www.hape.gr/emag.asp

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΟΝΩΤΗ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΟΝΩΤΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΟΝΩΤΗ Ακαδημαϊκή Θέση Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αναπτυξιακής Ψυχολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. email: fbonoti@uth.gr Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM)

ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) Από τον Σεπτέμβριο του 2008 λειτουργεί στην Αθήνα PECS Classroom για παιδιά προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια Το πρόγραμμα διαρκεί 11 μήνες

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

2 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ 2 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ Η Ειδική Αγωγή ΑΦΕΤΗΡΙΑ εξελίξεων στην Επιστήμη και στην Πράξη ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδαστές Γιαννουλάκης Αντρέας Α.Μ. 11796 Τσουρουνάκης 'Αγγελος Α.Μ. 12133 Μουτουσίδου Πόπη Α.Μ. 12279 Εισηγητής: Ταφιάδης Χρ.

Σπουδαστές Γιαννουλάκης Αντρέας Α.Μ. 11796 Τσουρουνάκης 'Αγγελος Α.Μ. 12133 Μουτουσίδου Πόπη Α.Μ. 12279 Εισηγητής: Ταφιάδης Χρ. ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Σπουδαστές Γιαννουλάκης Αντρέας Α.Μ. 11796 Τσουρουνάκης 'Αγγελος Α.Μ. 12133 Μουτουσίδου Πόπη Α.Μ. 12279 Εισηγητής: Ταφιάδης Χρ. Διονύσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΡ ΑΦ Η ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ

Η ΓΡ ΑΦ Η ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ Η ΓΡ ΑΦ Η ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) Με τον όρο γραφή εννοούμε ολόκληρο τον ορατό κόσμο τοποθετημένο μέσα σε γραμμές. Πρόκειται για μια τεράστια κατάκτηση του ανθρωπίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Τροφίμων και Διατροφή του Ανθρώπου» Κατεύθυνση: «Διατροφή, Δημόσια

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια προσέγγισης

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες Ενότητα 3: Δεξιότητες Γεροδήμος Βασίλειος, Καρατράντου Κωνσταντίνα Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα