Πρόγραμμα παρέμβασης σε παιδιά με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού των κινήσεων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πρόγραμμα παρέμβασης σε παιδιά με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού των κινήσεων"

Transcript

1 Ζωή ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ Δημήτρης ΣΑΡΡΗΣ Πρόγραμμα παρέμβασης σε παιδιά με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού των κινήσεων 1. Αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού Η ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙστικού εγχειριδίου των διανοητικών διαταραχών (DSM-III-R, 1987) της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας περιλαμβάνει την αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού των κινήσεων για πρώτη φορά ως μια ειδική αναπτυξιακή διαταραχή. Το ίδιο συμπεριλαμβάνεται στην ένατη έκδοση της Διεθνούς Ταξινόμησης Ασθενειών (ICD-9). Στη διεθνή βιβλιογραφία αρκετοί όροι χρησιμοποιούνται ως ταυτόσημοι περίπου για να περιγράψουν μια κατάσταση στην οποία κυρίαρχο στοιχείο φαίνεται να είναι η έλλειψη ψυχοκινητικού συντονισμού (Barkley et al, 2002; Bender & Smith, 1990; Morton, 2004; Sugden & Chambers, 2005). Μερικοί τέτοιοι όροι είναι οι ακόλουθοι: σύνδρομο αδέξιου παιδιού, κινητική αδεξιότητα, εξελικτική δυσπραξία, αναπτυξιακή απραξία, μη λεκτική απραξία, αντιληπτικοκινητική βλάβη, ελάχιστη εγκεφαλική δυσλειτουργία, ελάχιστη εγκεφαλική βλάβη, αγνωσία, αναπτυξιακή καθυστέρηση, ψυχοκινητική καθυστέρηση. Ο κάθε όρος δηλώνει την προέλευσή του (ιατρική, νευρολογική, ψυχοπαιδαγωγική κ.λ.π.), αλλά και τη σύγχυση που επικρατεί ως προς την αιτιολογία του φαινομένου. (Cratty, 1994; Dussart, 1994; Kirby, 2005; Visser, 2003). Ομοίως κατά καιρούς έχουν προταθεί διάφοροι ορισμοί που λίγο έως πολύ έχουν κοινά σημεία, αφού όλοι εστιάζουν στο γεγονός της κινητικής ανεπάρκειας. Με τον όρο ψυχοκινητικός συντονισμός αναφερόμαστε σε μία κινητική συμπεριφορά του παιδιού με κύριο διάμεσο το σώμα. Ωστόσο, ο έλεγ- ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

2 ΖΩΗ ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΡΗΣ χος της κίνησης δομείται από τους ψυχικούς μηχανισμούς (Laszlo et al, 1988; Campbell, 1985; Rostoft & Sigmundsson, 2004). Άλλοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το σύνολο των αισθητηριακών δεδομένων, αφού συναρθρώνονται ολιστικά, επιτρέπουν στις ψυχικές λειτουργίες να οργανώσουν και να δομήσουν την κινητικότητα του παιδιού (Mandich & Polatajko, 2003; Rous & Hallam, 2006). Η αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού είναι μια κατάσταση κατά την οποία, λαμβανομένης υπόψη της ηλικίας τους, παιδιά με φυσιολογική πνευματική και σωματική ανάπτυξη και χωρίς εμφανή νευρολογική νόσο παρουσιάζουν δυσκολίες στην εκτέλεση πολιτισμικά τυπικών κινητικών δεξιοτήτων, συμπεριλαμβανομένων δραστηριοτήτων της καθημερινής και σχολικής ζωής (Rush & Francis, 2000; Smits-Engelsman et al, 2003). Για την ακριβή περιγραφή του προβλήματος υπάρχουν δυσκολίες ε- πειδή δεν υπάρχει ένα σαφώς καθορισμένο πρότυπο συμπεριφοράς. O Lansdown (Richman & Lansdown 1982; Μαρκοβίτης & Τζουριάδου, 1991: 34), προτείνει την περιγραφή της διαταραχής σε συγκεκριμένες περιοχές και εντοπίζεται σε: Δυσκολίες αδρής κινητικότητας (περπάτημα, τρέξιμο, ισορροπία, σκαρφάλωμα κ.ά) Προβλήματα λεπτής κινητικότητας (δυσκολίες συντονισμού δακτύλων) Οπτικο-κινητικά προβλήματα (δυσκολίες στο πιάσιμο της μπάλας, στη γραφή, στη ζωγραφική) Οι κινητικές δυσκολίες μπορεί να επηρεάζουν μια από τις περιοχές που περιγράφηκαν ή όλες μαζί. Επιπλέον, ο βαθμός και το είδος αυτών των δυσκολιών είναι δυνατόν να διαφέρουν από παιδί σε παιδί, ενώ αρκετά συχνά συνυπάρχουν και άλλα προβλήματα όπως : Μαθησιακές δυσκολίες (προβλήματα στη γραφή, τη ζωγραφική, την ανάγνωση, τα μαθηματικά, την ορθογραφία) Προβλήματα στον προφορικό λόγο συναισθηματικά ψυχολογικά και κοινωνικά προβλήματα-διαταραχές της συμπεριφοράς- έλλειψη χωρικού προσανατολισμού-προβλήματα πλευρίωσης-διαταραγμένη εικόνα σώματος. Όσον αφορά τη συχνότητα εμφάνισης της διαταραχής συντονισμού ποικίλλει από 5% μέχρι 15% ή 20%. Συχνότερα φαίνεται να εμφανίζεται στα αγόρια παρά στα κορίτσια, με αναλογία 2 προς 1 μέχρι 4 προς 1.Τα αίτια εμφάνισης της διαταραχής πρέπει να αναζητηθούν σε παράγοντες προγεννητικούς, περιγεννητικούς, μεταγεννητικούς και περιβαλλοντικούς 116 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2012

3 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ 2. Θεραπευτικές παρεμβάσεις Οι παρεμβάσεις που αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία για τη βελτιστοποίηση των δεξιοτήτων των παιδιών με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού περιλαμβάνουν αντιληπτικοκινητική εκπαίδευση, νευροφυσιολογικές τεχνικές, ασκήσεις για κινητικές δυσκολίες και τροποποιητικές φυσικές εκπαιδευτικές μεθόδους. Δεν υπάρχουν αρκετές έρευνες που να αξιολογούν το είδος της θεραπευτικής παρέμβασης, ενώ μερικές μελέτες υποστηρίζουν ότι ασκήσεις στο ρυθμικό συντονισμό, κινητικές ασκήσεις και εκμάθηση στη χρήση γραφομηχανής έχουν θετικά αποτελέσματα (Arnheim & Sinclair, 1979; Cratty, 1994; Gordon & McKinlay, 1980; Roseberry-McKibbin, 2007; Schoemaker et al, 1994). Μια ενδιαφέρουσα έρευνα είναι των Jenkins & Sells (1984) στην ο- ποία συμμετείχαν 45 παιδιά ηλικίας 3-15 ετών, τα οποία παρουσίαζαν ελλειμματικό συντονισμό. Το δείγμα των παιδιών χωρίστηκε σε τρεις ομάδες. Η πρώτη ομάδα παιδιών δέχτηκε θεραπεία επί 15 εβδομάδες με συχνότητα μια φορά την εβδομάδα. Η δεύτερη ομάδα δέχτηκε θεραπεία για το ίδιο χρονικό διάστημα με συχνότητα όμως 3 φορές την εβδομάδα και η τρίτη ομάδα δεν δέχτηκε καθόλου θεραπεία. Στην επαναξιολόγηση των παιδιών των τριών ομάδων βρέθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων που δέχτηκαν θεραπεία με την ομάδα που δεν δέχτηκε. Μεταξύ των δύο ομάδων που δέχτηκαν θεραπεία δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές. Τα παιδιά που ωφελήθηκαν περισσότερο, σύμφωνα με την έ- ρευνα, ήταν αυτά που είχαν τα σοβαρότερα προβλήματα. Σε έρευνα της Case-Smith (1996) μελετήθηκαν είκοσι έξι παιδιά προσχολικής ηλικίας τα οποία δέχτηκαν εργασιοθεραπεία για 30 με 45 λεπτά την εβδομάδα. Τα παιδιά αξιολογήθηκαν ως προς την επιδεξιότητα των χεριών, τη χρήση εργαλείων, τον οπτικοκινητικό συντονισμό, την αρπακτική δύναμη και τη λειτουργική εκτέλεση σε σχέση με την αυτοεξυπηρέτηση, την ευκινησία και την κοινωνική λειτουργία. Εξετάστηκαν συνάφειες της κινητικής ικανότητας με τη λειτουργική εκτέλεση και συνάφειες για την επιδεξιότητα των χεριών, τον οπτικοκινητικό συντονισμό και την αρπακτική δύναμη με την αυτοεξυπηρέτηση και κινητική λειτουργία. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι τα παιδιά με μέτρια κινητική καθυστέρηση μπορούν μέσω της εργασιοθεραπείας να βελτιωθούν στον τομέα της αυτοεξυπηρέτησης και της κοινωνικής λειτουργίας. Οι Schoemaker et al (1994), οι οποίοι μελέτησαν 17 παιδιά με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού εφαρμόζοντας προγράμματα φυσιοθε- ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

4 ΖΩΗ ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΡΗΣ ραπείας βασισμένα κυρίως στην αισθησιοκινητική εκπαίδευση, βρήκαν ότι τα παιδιά ωφελήθηκαν σημαντικά και μάλιστα τα οφέλη είχαν διάρκεια και μετά τη λήξη των προγραμμάτων. Οι Laszlo et al (1988), σε διαχρονική μελέτη, βρήκαν ότι συνδυασμένα προγράμματα σταδιακής βελτίωσης της κιναίσθησης και της κινητικότητας έχουν καλύτερα αποτελέσματα θεραπείας από άλλες μεθόδους. Ωστόσο, πολλοί ερευνητές (Gordon & Mckinlay, 1980; Leemrijse, 2003; Morton, 2004) θεωρούν ότι η θαραπευτική παρέμβαση για τα παιδιά με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού θα πρέπει να παρέχεται όχι σε κάποιο ειδικό κέντρο, μακριά από τον τόπο διαμονής των παιδιών, αλλά στην ίδια την πόλη τους, κι αν είναι δυνατό μέσα στο σχολείο τους. Επίσης, η συνεργασία των γονέων και των ίδιων των παιδιών είναι ιδιαίτερα σημαντική στην υλοποίηση των θεραπευτικών προγραμμάτων και θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα για την ενημέρωσή τους. 3. Μεθοδολογία 3.1.Σκοπός της έρευνας Σκοπός της έρευνας ήταν η καταγραφή των αποτελεσμάτων της υλοποίησης ενός προγράμματος ψυχοπαιδαγωγικής παρέμβασης το οποίο σχεδιάστηκε για παιδιά 4-8 ετών με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού των κινήσεων. Το πρόγραμμα εφαρμόστηκε από τους ερευνητές, εντός του σχολικού χώρου των παιδιών, σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς τους. 3.2.Δείγμα Το δείγμα της έρευνάς μας, η οποία πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις, προήλθε από ένα ευρύτερο δείγμα 1200 παιδιών που εξετάστηκαν με ψυχοκινητικές δοκιμασίες ειδικού σταθμισμένου τεστ. Στη συνέχεια επιλέχθηκαν 24 συνολικά παιδιά ηλικίας 4-8 ετών, από σχολεία της Ηπείρου και των Αθηνών, για τα οποία διαπιστώθηκε ότι παρουσίαζαν μειωμένες ψυχοκινητικές ικανότητες και δεξιότητες. Στη δεύτερη φάση, τα παιδιά χωρίστηκαν σε 2 εξισωμένες ομάδες των 12 παιδιών. Η πρώτη ομάδα δέχθηκε την εφαρμογή του προγράμματος παρέμβασης που σχεδιάστηκε από τους ερευνητές. Η δεύτερη ομάδα, στην οποία δεν εφαρμόσθηκε κανένα ιδιαίτερο πρόγραμμα, αποτέλεσε την ομάδα ελέγχου της έρευνας. 118 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2012

5 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Από τα 24 παιδιά τα δέκα ήταν προνήπια (4-5 ετών), τα έξι ήταν νήπια (5-6 ετών), τα τέσσερα φοιτούσαν στην Α Δημοτικού (6-7 ετών) και τα τέσσερα φοιτούσαν στη Β Δημοτικού (7-8 ετών). Για λόγους διαφορικής διάγνωσης, εκτός από τη χορήγηση του ειδικού τεστ που προαναφέραμε, τα παιδιά εξετάστηκαν και με άλλα ψυχομετρικά εργαλεία. Κατ αρχήν ζητήσαμε πληροφορίες από τους δασκάλους των παιδιών με τη χρήση ειδικά διαμορφωμένου ερωτηματολογίου. Στη συνέχεια ζητήσαμε από τους γονείς των παιδιών πληροφορίες σχετικά με τη μέχρι τότε ανάπτυξή τους. Σύμφωνα λοιπόν με τους γονείς κανένα από τα παιδιά δεν παρουσίασε νωρίτερα κάποιο σοβαρό αναπτυξιακό πρόβλημα. Επιπλέον, παρακαλέσαμε τους γονείς να φροντίσουν για μια εξέταση των παιδιών από νευρολόγο της επιλογής τους. Οι εκτιμήσεις των νευρολόγων έδειξαν ότι τα παιδιά δεν αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα νευρολογικής φύσεως. Επιπλέον για να αποκλείσουμε την περίπτωση νοητικής καθυστέρησης χορηγήσαμε στα παιδιά το τεστ RΑVEN και όπου χρειάστηκε, συμπληρωματικά, τη λεκτική κλίμακα του Ελληνικού WISC- III. Ο δείκτης νοημοσύνης των παιδιών κυμαίνεται από , σύμφωνα με τα αποτελέσματα των τεστ, γεγονός που αποκλείει την ύπαρξη νοητικής καθυστέρησης. 3.3 Ερευνητικά εργαλεία Τα ερευνητικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν ήταν τα ακόλουθα: 1. Ένα ειδικό τεστ ελέγχου του συντονισμού των κινήσεων, το οποίο κατασκευάστηκε και σταθμίστηκε σε προγενέστερη έρευνα (Καραμπατζάκη, 2002) και με το οποίο εξετάστηκαν τα παιδιά πριν και μετά την εφαρμογή του προγράμματος παρέμβασης. Οι ψυχοκινητικές ικανότητες που αξιολογεί είναι οι ακόλουθες: Οπτικοκινητικός συντονισμός και οπτική αντίληψη Εικόνα του σώματος Λεπτή κινητικότητα Αίσθηση του χώρου Ρυθμός Στατική ισορροπία Δυναμική ισορροπία Χειρωνακτική επιδεξιότητα Ταχύτητα και συντονισμό των κάτω άκρων Συντονισμό των άνω και κάτω άκρων ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

6 ΖΩΗ ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΡΗΣ Ταχύτητα κίνησης του σώματος σε μεταβλητή κατεύθυνση 2. Ένα ειδικό ερωτηματολόγιο, το οποίο επίσης κατασκευάστηκε και σταθμίστηκε σε προγενέστερη έρευνα (Καραμπατζάκη, 2002)και στο ο- ποίο απάντησαν οι δάσκαλοι των παιδιών. Το ερωτηματολόγιο δεν αποτελεί μια λίστα κινητικής ανάπτυξης, αλλά περιλαμβάνει ερωτήσεις που αφορούν μια σειρά ψυχοκινητικών δυσκολιών, συμπεριφοράς και αντιδράσεων των παιδιών, οι οποίες συνδέονται με τη διαταραχή συντονισμού και είναι δυνατόν να θεωρηθούν ενδείξεις ή πρόδρομοι ενδείξεων εμφάνισης αυτής, οδηγώντας μας έτσι στην έγκαιρη ανίχνευσή της. Επίσης περιλαμβάνει και κάποιες ερωτήσεις χρήσιμες προς την κατεύθυνση της διαφορικής διάγνωσης. Για παράδειγμα θεωρήσαμε σημαντικό να ξέρουμε αν ένα παιδί με κινητικές δυσκολίες, έπασχε επίσης από κάποια σωματική αναπηρία, η οποία πιθανόν θα εμπόδιζε την κινητική του ανάπτυξη. Το ερωτηματολόγιο περιλαμβάνει για μεν το νηπιαγωγείο 56 ερωτήσεις (12 στο Α μέρος και 44 στο Β μέρος), για δε το δημοτικό σχολείο 35 ερωτήσεις (10 στο Α μέρος και 25 στο Β μέρος. 3. Συνέντευξη με τους γονείς κατά τη διάρκεια της οποίας μας έδωσαν πληροφορίες για το αναπτυξιακό ιστορικό των παιδιών. 4. Το τεστ νοημοσύνης Raven, σταθμισμένο σε ελληνικό πληθυσμό. 5. Το τεστ νοημοσύνης WISC- III, επίσης σταθμισμένο σε ελληνικό πληθυσμό. 6. Το πρόγραμμα παρέμβασης το οποίο σχεδιάσαμε και εφαρμόσαμε ειδικά για τα παιδιά που συμμετείχαν στην έρευνά μας. Το πρόγραμμα παρέμβασης αποτελούνταν από τις ακόλουθες περιοχές εξάσκησης: 1) Γνώση των μερών του σώματος, 2) Αδρή κινητικότητα, 3) Λεπτή κινητικότητα, 4)Χειρισμός της μπάλας, 5) Ρυθμός Η διαδικασία Το πρόγραμμα της ψυχοπαιδαγωγικής παρέμβασης εφαρμόστηκε για περίπου πέντε μήνες. Πραγματοποιήθηκαν 40 συνεδρίες για κάθε παιδί, με ρυθμό 2 φορές την εβδομάδα και διάρκεια 20 μέχρι 30 λεπτά της ώρας. Το πρόγραμμα ήταν εξατομικευμένο αλλά τις περισσότερες φορές συμμετείχαν και 3-4 συμμαθητές των παιδιών, διαφορετικοί κάθε φορά. Η συμμετοχή των συμμαθητών των παιδιών είχε ως στόχο αφενός μεν για να μην αισθάνονται άσχημα τα παιδιά θεωρώντας ότι είχαν ένα τόσο μεγάλο και ξεχωριστό πρόβλημα που μας ανάγκαζε να τα απομονώνουμε από την υπόλοιπη ομάδα, αφετέρου δε, επιδιώκαμε να αποκαταστήσουμε 120 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2012

7 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ τις σχέσεις των παιδιών με τους συμμαθητές τους δείχνοντάς τους πώς να συνεργάζονται μέσα από ομαδικές δραστηριότητες. Κάποιες φορές που το θεωρήσαμε αναγκαίο συμμετείχε ολόκληρο το τμήμα, αλλά με τους κατάλληλους χειρισμούς τα παιδιά για τα οποία σχεδιάστηκε το πρόγραμμα, επαναλάμβαναν τις ασκήσεις περισσότερες φορές. Πριν ξεκινήσουμε την παρέμβαση εξασφαλίσαμε τη συναίνεση όλων των εμπλεκομένων (παιδιών, γονέων και εκπαιδευτικών), επειδή πιστεύουμε ότι με τη συνεργασία όλων επιτυγχάνονται καλύτερα αποτελέσματα. Συνήθως οι γονείς διστάζουν να συζητούν το πρόβλημα του παιδιού τους με τον εκπαιδευτικό. Για το λόγο αυτό ενθαρρύναμε τη συνεργασία γονέων και εκπαιδευτικών, ώστε να προχωρήσουμε χωρίς προκαταλήψεις και ενοχές. Εξ άλλου ζητήσαμε από τους γονείς να ενθαρρύνουν τα παιδιά με κάποιες απλές δραστηριότητες στο σπίτι και να μην τα πιέζουν να κάνουν πράγματα δύσκολα γι αυτά. Κατά το σχεδιασμό του προγράμματος έγινε προσπάθεια να συμπεριληφθούν ασκήσεις και παιχνίδια που μπορούν να πραγματοποιηθούν στο χώρο του σχολείου και με υλικά προσβάσιμα στους εκπαιδευτικούς. Μας ενδιέφερε δηλαδή το πρόγραμμά μας εκτός από το να καλύπτει τις ανάγκες της δικής μας έρευνας να έχει και πρακτική χρησιμότητα μελλοντικά. Επίσης ενθαρρύναμε τα παιδιά να ασχολούνται με δραστηριότητες στις οποίες μπορούν να τα καταφέρουν για να αποκτήσουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στον εαυτό τους. Οι ασκήσεις διαρκούσαν τόσο χρόνο όσο τα παιδιά ανταποκρίνονταν και υπήρχαν εναλλαγές ώστε να διατηρείτε το ενδιαφέρον τους. Όταν τα παιδιά κουράζονταν ή μειωνόταν το ενδιαφέρον τους τροποποιούσαμε κατάλληλα το πρόγραμμά μας ή το διακόπταμε. Οι ασκήσεις γίνονταν με παιγνιώδη μορφή και κατ επανάληψη με μικρές παραλλαγές. Αρχικά μας ενδιέφερε απλώς η προσπάθεια και η συμμετοχή του παιδιού καθώς και η απελευθέρωση του σώματός του, χωρίς να απαιτούμε τέλειο αποτέλεσμα. Σταδιακά και με διακριτικό τρόπο ζητούσαμε από τα παιδιά περισσότερη ακρίβεια και ταχύτητα στις κινήσεις τους, μεγαλύτερο συντονισμό και επιδεξιότητα Παρουσίαση των αποτελεσμάτων Στη στατιστική ανάλυση που πραγματοποιήσαμε με το στατιστικό πακέτο SPSS, έγιναν συγκρίσεις των μέσων όρων επίδοσης στις δοκιμασίες του τεστ της ομάδας παρέμβασης πριν και μετά την εφαρμογή του προ- ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

8 ΖΩΗ ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΡΗΣ γράμματος παρέμβασης. Χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό κριτήριο t για συσχετισμένα δείγματα. Επίσης, έγιναν συγκρίσεις των μέσων όρων επίδοσης στις δοκιμασίες του τεστ μεταξύ της ομάδας παρέμβασης και της ομάδας ελέγχου μετά την εφαρμογή του προγράμματος παρέμβασης. Χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό κριτήριο t για ανεξάρτητα δείγματα. Στον πίνακα 1 παρουσιάζονται, ανά υποτέστ, πριν και μετά την εφαρμογή του Προγράμματος Παρέμβασης, οι μέσοι όροι των επιδόσεων των παιδιών στις δοκιμασίες του τεστ, οι τυπικές αποκλίσεις και τα τυπικά σφάλματα των μέσων όρων. Πίνακας 1 : Περιγραφικά στατιστικά Υποτέστ Μέσοι όροι N Τυπική απόκλιση Τυπικό σφάλμα μέσου Υποτέστ 1 3, ,782,514 Υποτέστ 1 7, ,314,668 Υποτέστ 2 2,08 12,669,193 Υποτέστ 2 5, ,311,379 Υποτέστ 3 2,17 12,718,207 Υποτέστ 3 6, ,758,508 Υποτέστ 4 2,17 12,835,241 Υποτέστ 4 6, ,557,449 Υποτέστ 5 3, ,261,653 Υποτέστ 5 12, ,112 1,187 Υποτέστ 6 3, ,261,653 Υποτέστ 6 12, ,045 1,168 Υποτέστ 7 2,17 12,835,241 Υποτέστ 7 11, ,274 1,234 Υποτέστ 8 1,67 12,778,225 Υποτέστ 8 10, ,306 1,532 Υποτέστ 9,58 12,515,149 Υποτέστ 9 1,83 12,389,112 Υποτέστ 10 2,25 12,622,179 Υποτέστ 10 5, ,462,711 Υποτέστ 11,00 12,000,000 Υποτέστ 11 5,00 12,000,000 Υποτέστ 12 2,92 12,515,149 Υποτέστ 12 7,42 12,793, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2012

9 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Στον Πίνακα 2 παρουσιάζονται, ανά υποτέστ, οι συντελεστές συσχέτισης πριν και μετά την εφαρμογή του Προγράμματος Παρέμβασης καθώς και τα επίπεδα στατιστικής σημαντικότητας. Πίνακας 2 : Συσχετίσεις μεταξύ των υποτέστ πριν και μετά την εφαρμογή του Προγράμματος Παρέμβασης Υποτεστ N Συσχέτιση Στατιστική σημαντικότητα Υποτέστ 1 & Υποτέστ 1 12,924,000 Υποτέστ 2 & Υποτέστ 2 12,821,001 Υποτέστ 3 & Υποτέστ 3 12,720,008 Υποτέστ 4 & Υποτέστ 4 12,746,005 Υποτέστ 5 & Υποτέστ 5 12,802,002 Υποτέστ 6 & Υποτέστ 6 12,775,003 Υποτέστ 7 & Υποτέστ 7 12,845,001 Υποτέστ 8 & Υποτέστ 8 12,712,009 Υποτέστ 9 & Υποτέστ 9 12,529,077 Υποτέστ 10 & Υποτέστ 10 12,653,021 Υποτέστ 12 & Υποτέστ 12 12,761,004 Στον Πίνακα 3 παρουσιάζονται, ανά υποτέστ, οι διαφορές των μέσων όρων μεταξύ των δύο μετρήσεων, οι τυπικές αποκλίσεις, τα τυπικά σφάλματα των διαφορών των μέσων όρων, οι τιμές του κριτηρίου t, οι βαθμοί ελευθερίας και τα επίπεδα στατιστικής σημαντικότητας. Οι τιμές του κριτηρίου t είναι σε όλες τις περιπτώσεις στατιστικά σημαντικές. Στον πίνακα 4 παρουσιάζονται, ανά υποτέστ, οι μέσοι όροι των μετρήσεων μετά την παρέμβαση τόσο για την ομάδα που δέχτηκε την παρέμβαση όσο και για την ομάδα ελέγχου, οι τυπικές αποκλίσεις και τα τυπικά σφάλματα. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

10 ΖΩΗ ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΡΗΣ Υποτέστ Πίνακας 3: Διαφορές των συσχετισμένων δειγμάτων Διαφορά Μέσων όρων Τυπική Από κλιση Τυπικό Σφάλμα μέσου t df Στατιστική Σημαντι κότητα Υποτέστ 1 - Υποτέστ 1-4,000,953,275-14,533 11,000 Υποτέστ 2 - Υποτέστ 2-3,000,853,246-12,186 11,000 Υποτέστ 3 - Υποτέστ 3-3,833 1,337,386-9,931 11,000 Υποτέστ 4 - Υποτέστ 4-4,500 1,087,314-14,339 11,000 Υποτέστ 5 - Υποτέστ 5-8,250 2,667,770-10,715 11,000 Υποτέστ 6 - Υποτέστ 6-8,250 2,701,780-10,581 11,000 Υποτέστ 7 - Υποτέστ 7-9,750 3,596 1,038-9,392 11,000 Υποτέστ 8 - Υποτέστ 8-9,167 4,783 1,381-6,639 11,000 Υποτέστ 9 - Υποτέστ 9-1,250,452,131-9,574 11,000 Υποτέστ 10 - Υποτέστ 10-3,083 2,109,609-5,065 11,000 Υποτέστ 12 - Υποτέστ 12-4,500,522,151-29,850 11,000 Πίνακας 4 : Περιγραφικά στατιστικά για τις δύο ομάδες μετά την παρέμβαση Υποτέστ Ομάδα Μέσοι Τυπικό σφάλμα Τυπική απόκλιση όροι μέσου Υποτέστ 1 ομάδα παρέμβασης 7,58 2,314,668 ομάδα ελέγχου 4,00 1,706,492 Υποτέστ 2 ομάδα παρέμβασης 5,08 1,311,379 ομάδα ελέγχου 2,08,669,193 Υποτέστ 3 ομάδα παρέμβασης 6,00 1,758,508 ομάδα ελέγχου 2,17,718,207 Υποτέστ 4 ομάδα παρέμβασης 6,67 1,557,449 ομάδα ελέγχου 2,17,835,241 Υποτέστ 5 ομάδα παρέμβασης 12,00 4,112 1,187 ομάδα ελέγχου 3,83 2,125,613 Υποτέστ 6 ομάδα παρέμβασης 12,00 4,045 1,168 ομάδα ελέγχου 3,83 2,125,613 Υποτέστ 7 ομάδα παρέμβασης 11,92 4,274 1,234 ομάδα ελέγχου 2,17,835,241 Υποτέστ 8 ομάδα παρέμβασης 10,83 5,306 1,532 ομάδα ελέγχου 1,75,622,179 υποτέστ 9 ομάδα παρέμβασης 1,83,389,112 ομάδα ελέγχου,75,452,131 υποτέστ 10 ομάδα παρέμβασης 5,33 2,462,711 ομάδα ελέγχου 2,25,622, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2012

11 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ υποτέστ 11 ομάδα παρέμβασης 5,00,000(a),000 ομάδα ελέγχου,00,000(a),000 υποτέστ 12 ομάδα παρέμβασης 7,42,793,229 ομάδα ελέγχου 2,92,515,149 Στον πίνακα 5 παρουσιάζονται οι τιμές του κριτηρίου t από τη σύγκριση των μέσων όρων μεταξύ της ομάδας παρέμβασης και της ομάδας ελέγχου. Οι τιμές του κριτηρίου t είναι σε όλες τις περιπτώσεις στατιστικά σημαντικές. Πίνακας 5 : Τιμές του κριτηρίου t Υποτέστ t df Στατιστική σημαντικότητα Υποτέστ 1 4,318 22,000 Υποτέστ 2 7,060 16,356,000 Υποτέστ 3 6,993 14,568,000 Υποτέστ 4 8,824 16,842,000 Υποτέστ 5 6,112 16,484,000 Υποτέστ 6 6,191 16,641,000 Υποτέστ 7 7,756 11,838,000 Υποτέστ 8 5,890 11,302,000 Υποτέστ 9 6,289 22,000 Υποτέστ 10 4,207 12,397,001 Υποτέστ 12 16,487 18,877, Συζήτηση Στην έρευνα προσπαθήσαμε να καταγράψουμε τα αποτελέσματα της εφαρμογής ενός Προγράμματος Παρέμβασης σε παιδιά 4-8 ετών με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού των κινήσεων. Συγκρίναμε τις επιδόσεις των παιδιών που συμμετείχαν στις δοκιμασίες ειδικού τεστ ελέγχου του συντονισμού των κινήσεων πριν και μετά την εφαρμογή του Προγράμματος. Επίσης, με τη λήξη του Προγράμματος συγκρίναμε τις επιδόσεις των παιδιών που δέχτηκαν το Πρόγραμμα με τις επιδόσεις των παιδιών της ομάδας ελέγχου που δεν δέχτηκαν καμία παρέμβαση. Στόχος της έρευνας ήταν η ψυχοπαιδαγωγική επανεκπαίδευση παιδιών με αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού. Θεωρήσαμε ότι μία τέτοια έ- ρευνα με τα αντίστοιχα προσδοκώμενα αποτελέσματα θα αποτελέσει ο- ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

12 ΖΩΗ ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΡΗΣ δηγό τόσο για τους ψυχολόγους όσο και για τους παιδαγωγούς, δεδομένου ότι η δόμηση του σωματικού σχήματος αποτελεί sine qua non προϋπόθεση για τη δόμηση και των άλλων αισθήσεων του σώματος. Οι Romaniuk et al (2002) τονίζουν τον εναργή ρόλο που διαδραματίζει η δομημένη ψυχοκινητικότητα και το καλά οργανωμένο σωματικό σχήμα στην εγκατάσταση σταθερών συναισθηματικών σχέσεων ανάμεσα στους γονείς και το παιδί. Άλλοι ερευνητές (Rush & Francis, 2000; Rues et al, 2006) επισημαίνουν τον κίνδυνο της ψυχοκαθυστέρησης στο επίπεδο του ψυχοκινητικού συντονισμού. Ο Piaget (1967) θεωρεί σημαντική την κατάκτηση της διάκρισης του σωματικού εγώ και της αντικειμενικής πραγματικότητας, η οποία γίνεται κατανοητή μέσα από την πράξη. Ειδικότερα, ο Piaget θεωρεί ότι το καλά δομημένο σώμα βοηθά στην εγκατάσταση της έννοιας της μονιμότητας, της μετάβασης και του χωροχρονικού προσανατολισμού. Για τους Robins et al (2001) τα παιδιά με κινητική αδεξιότητα αδυνατούν να ανταποκριθούν σε βασικούς σχολικούς στόχους οι οποίοι προϋποθέτουν κίνηση και δράση ενώ συχνά δυσκολεύονται και στο παιχνίδι (Ross & Levitt, 2000; Καραμπατζάκη & Σταύρου, 2006). Δεδομένου, λοιπόν, ότι το νηπιαγωγείο και οι πρώτες τάξεις του δημοτικού αποτελούν προνομιούχο χώρο εκπαίδευσης σε παιδιά με πρώιμες διαταραχές στο επίπεδο της ψυχοκινητικότητας, η έγκαιρη παρέμβαση οδηγεί σε γρήγορη επανεκπαίδευση των δεξιοτήτων. Με το πρόγραμμα αντιμετώπισης που ακολουθήθηκε τα παιδιά άρχισαν να αντιλαμβάνονται το όριο ανάμεσα στο εγώ εμείς και στο εγώ-αντικειμενική πραγματικότητα. Οι στατιστικές αναλύσεις έδειξαν ότι τα παιδιά που δέχτηκαν το Πρόγραμμα βελτιώθηκαν σημαντικά (σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας P< 0,01) στους τομείς που υστερούσαν, εν αντιθέσει με τα παιδιά που δεν δέχτηκαν καμία βοήθεια και παρέμειναν σχεδόν στάσιμα. Αυτό σημαίνει ότι τα παιδιά με διαταραχή συντονισμού των κινήσεων έχουν πραγματικά ανάγκη από εξειδικευμένη και εξατομικευμένη βοήθεια και το πέρασμα του χρόνου δεν είναι αρκετό για να βελτιωθεί η κατάστασή τους. Εκτός όμως από τα προφανή οφέλη που αποκόμισαν τα παιδιά που δέχτηκαν το Πρόγραμμα υπήρξαν και άλλα θετικά σημεία που είναι σημαντικό να αναφερθούν. Εφαρμόστηκε μέσα στο σχολείο των παιδιών και όχι σε κάποιο ε- ξειδικευμένο κέντρο που θα τα απόκοπτε από το φυσικό τους χώρο. Πραγματοποιήθηκε με τη συνεργασία παιδιών, δασκάλων και γονέων έπειτα από σχετική ενημέρωσή τους. Εκτός από την κινητικότητά των παιδιών βελτιώθηκε η αυτοεικόνα 126 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2012

13 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ τους, ενισχύθηκε η αυτοεκτίμησή τους, αποκαταστάθηκαν οι σχέσεις τους με τους συμμαθητές τους και βελτιώθηκαν οι επιδόσεις τους στα μαθήματα του σχολείου. Συμπερασματικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι το Πρόγραμμα Παρέμβασης βοήθησε τα παιδιά που συμμετείχαν σε πολλά επίπεδα. Τα αποτελέσματά μας συμφωνούν με τα ευρήματα άλλων ερευνών, όπως των: Jenkins & Sells (1984), Laszlo et al (1988), Schoemaker et al (1994) και Case- Smith (1996), στις οποίες η εφαρμογή ανάλογων προγραμμάτων παρέμβασης έδωσε παρόμοια αποτελέσματα. Ωστόσο ένας από τους περιορισμούς της έρευνάς μας είναι το μικρό σχετικά δείγμα παιδιών που έλαβαν μέρος. Για να μπορέσουμε να γενικεύσουμε τα συμπεράσματά μας θα προτείναμε μια μελλοντική έρευνα με μεγαλύτερη συμμετοχή παιδιών. Βιβλιογραφία American Psychiatric Association. (1987). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (3 th ed.). Washington : DC APA Arnheim, D. D., & Siclair, W.A. (1979). The Clumsy Child : A program of motortherapy. St. Luis: C. V. Mosby. Barkley, R.A., Shelton, T.L., Crosswait, C., Moorehouse, M., Fletcher, K., Barrett, S., Jenkins, L., & Metevia, L. (2002). Preschool children with disruptive behavior: Three-year outcome as a function of adaptive disability. Development and Psychopathology, 14, Bender, W. N., & Smith, J.K. (1990). Classroom behavior of children and adolescents with learning disabilities: A meta-analysis. Journal of Learning Disabilities, 23, Campbell, S.B. (1985). Hyperactivity in preschoolers: Correlates and prognostic implications. Clinical Psychology Review, 5, Case Smith, J. (1996). Fine motor ontcomes in Preschool children Who Receive Occupational Therapy Services. The American Journal of Occupational Therapy. 50 (1), Cratty, B. J.(1994). Clumsy child Syndromes. Descriptions, Evaluation and Remediation. U.S.A : Harwood Academic Publishers. Dussart, G. (1994). Identifying the Clumsy child in School : An exploratory study. British Journal of Special Education, 21 ( 2), Gordon, N., Mckinlay, I. (1980). Helping clumsy children. New York : Churchill Livingstone. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

14 ΖΩΗ ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΡΗΣ Jenkins, J. R. & Sells, C. J. (1984). Physical and occupational therapy : Effects related to treatment, frequency, and motor delay. Journal of Learning Disabilities, 17, Kirby, A. (2005). Overlapping conditions: overlapping management: services for individuals with developmental coordination disorder. In D.A. Sugden & M.E. Chambers (Eds), Children With Developmental Coordination Disorder. London: Whurr. Laszlo, J. I., Bairnstow, P. J., & Bartrip, J. (1988). A new approach to treatment of perceptuo- motor dysfuction:previously called clumsiness. Support for learning, 3 (1), Leemrijse, C. (2003). Developmental coordination disorder: evaluation and treatment. Nederlands Tijdschrift fur Fysiotherapie, special supply, Mandich, A. & Polatajko. H.J. (2003). Developmental coordination disorder: Mechanisms, measurement and management. Human Movement Science, 22, Morton, J. (2004). Understanding Developmental Disorders: A Causal Modelling Approach. London: Blackwell. Piaget, J., & Inhelder, B. (1967). The child s conception of space. New York: W.W. Norton. Richman, N. & Lansdown, R.(1982). Problems of Preschool Children. New York: J. Wiley and Sons. Robins, D., Fein, D., Barton, M., & Green, J. (2001). The modified checklist for autism in toddlers: An initial study investigating the early detection of autism and pervasive developmental disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 31, Rostoft, M.S., & Sigmundsson, H. (2004). Developmental co-ordination disorder: Different perspectives on the understanding of motor control and co-ordination. Advances in Physiotherapy, 6, Romaniuk, C., Miltenberger, R., Conyers, C., Jenner, N., Jurgens, M., & Ringenberg, C. (2002). The influence of activity choice on problem behavior maintained by escape versus attention. Journal of Applied Behavior Analysis, 35, Roseberry-McKibbin, C. (2007). Language disorders in children: A multicultural and case perspective. Boston: Allyn & Bacon. Ross, M., & Levitt, H.(2000). Developments in research and technology: Otoacoustic emissions. Volta Voices, 7, Rous, B.,S., & Hallam, R.A. (2006). Tools for transition in early childhood : A step-by step guide for agencies, teachers and families. 128 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2012

15 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Baltimore: Brookes. Rues, J.P., Ault, M.M., Graff, J.C., & Holvoet, J.E. (2006). Special health care procedures. In M.E. Snell & E. Brown (Eds.), Instruction of students with severe disabilities (6 th ed). Upper Saddle River, N.J.: Merril/Prentice Hall. Rush, A.J., & Francis, A. (Eds) (2000). Expert consensus guideline series: Treatment of psychiatric and behavioral problems in mental retardation. American Journal of Mental Retardation, 105, Smits-Engelsman, B.C.M., Wilson, P.H., Westenberg, Y., & Duysens, J. (2003). Fine motor deficiencies in children with developmental coordination disorder and learning disabilities: An underlying openloop control deficit. Human Movement Science, 22, Schoemaker, M. M., Hijlkema, M. G. J., & Kalverboer, A. F. (1994). Physiotherapy for clumsy children : An evaluation study. Developmental Medicine & Child Neurology, 36(2), Sugden, D.A., & Chambers, M.E. (2005). Models of intervention: towards an eco-developmental approach. In D.A. Sugden & M.E. Chambers (Eds), Children With Developmental Coordination Disorder (pp ). London: Whurr. Visser, J. (2003). Developmental coordination disorder: A review of research on subtypes and comorbidities. Human Movement Science, 22, Καραμπατζάκη, Ζ. & Σταύρου, Λ. (2006). Η αναπτυξιακή διαταραχή συντονισμού. Στο: Λάμπρος Σταύρου (επιμ.). Εικόνα του Σώματος και Σωματικό Σχήμα. Αθήνα: Άνθρωπος. Καραμπατζάκη, Ζ. (2002). Πρώιμη ανίχνευση και αναγνώριση της αναπτυξιακής διαταραχής του ψυχοκινητικού συντονισμού σε παιδιά ηλικίας 4-8 ετών. (Διδακτορική διατριβή). Ιωάννινα: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Σχολή Επιστημών της Αγωγής, Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Μαρκοβίτης Μ. & Τζουριάδου Μ. (1991). Μαθησιακές δυσκολίες Θεωρία και πράξη. Θεσ/νίκη : Προμηθέας. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

16 ΖΩΗ ΚΑΡΑΜΠΑΤΖΑΚΗ, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΡΗΣ Abstract The current study examines the effects of a psychoeducational intervention program designed for children 4-8 years old with developmental coordination disorder. A total of 24 children aged 4-8 years old from schools in the Regions of Epirus and Athens participated in this study, which was conducted in two phases. In the first phase all children were examinated with psychomotor skills tests and it was found that they presented limited psychomotor abilities and skills. In the second phase, the children were divided into 2 groups of 12. The first group received the implementation of the intervention program designed by the researchers. The second group, on which no special intervention was implemented, constituted the control group research. The results analysis showed a significant improvement in the psychomotor abilities and skills of the children in the first research group compared to the children in the control group. Η Ζωή Καραμπατζάκη είναι Δρ. Ειδικής αγωγής και Σχολική Σύμβουλος Π.Α. Ο Δημήτρης Σαρρής είναι Λέκτορας Ειδικής Αγωγής του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. 130 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2012

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος σκοπός Να γνωρίσετε τις μορφές των νευροαναπτυξιακών διαταραχών των μαθητών που συναντάμε πιο συχνά στο σχολικό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 10η: Αυτισμός Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 5 Ο Διεθνές Επιστηµονικό Συνέδριο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ: ΣΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Πάντειο Πανεπιστήµιο, 8-10 Μαίου 2014 ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΡΟΦΙΛ

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Βασίλειος Κωτούλας Σχολικός Σύμβουλος 2ης Εκπ. Περ. ΠΕ Καρδίτσας vaskotoulas@sch.gr http://dipe.kar.sch.gr/grss Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Δομή Εισήγησης Ορισμός - Χαρακτηριστικά Βασικές παραδοχές

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης

Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης Εργαλείο Αυτοαξιολόγησης Οδηγίες [1] Περιεχόμενα [2] 1.0 Αιτιολογία Η διαδικασία αυτοαξιολόγησης περιλαμβάνει παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (ΕΕΑ), γονείς παιδιών με ΕΕΑ, διευθυντές, εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ Ο λόγος είναι ίσως η σηµαντικότερη µορφή έκφρασης όσο για την επικοινωνία αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπου από τον προφορικό στον γραπτό λόγο. Γιατί αν ένα παιδί δεν συνειδητοποιήσει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

Μαυρογένη Ελένη επιβλέπουσα καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία

Μαυρογένη Ελένη επιβλέπουσα καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία «Μετάφραση και προσαρμογή του Goodenough-Harris. Drawing Test (Harris, 1963) στα ελληνικά. Πιλοτική χορήγηση σε τριάντα περιπτώσεις παιδιών προσχολικής ηλικίας». Μαυρογένη Ελένη επιβλέπουσα καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Μ. Πανταζής Παναγιώτης Ι. Σταμάτης

Γεώργιος Μ. Πανταζής Παναγιώτης Ι. Σταμάτης Νέες διαστάσεις στη διαδικασία κοινωνικοποίησης στο σχολικό περιβάλλον για τους μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες: προτάσεις για μια επιτυχή διδακτική αντιμετώπιση. 1 Γεώργιος Μ. Πανταζής Παναγιώτης Ι. Σταμάτης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια)

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) Η Νοητική Υστέρηση αναφέρεται σε μια παθολογική κατάσταση που εκδηλώνεται στην περίοδο ανάπτυξης, δηλ. την περίοδο που αρχίζει από την σύλληψη

Διαβάστε περισσότερα

Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον. Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa.

Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον. Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa. Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa.gr Περίληψη Σκοπός αυτής της μελέτης είναι η διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,.

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 77 : patrhenis@keda.gr -,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. Abstract Constructivism constitutes a broad theoretical-cognitive movement encompassing

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σύμφωνα με τη διεθνώς επικρατούσα ακαδημαϊκή πρακτική, παρατίθενται οι παρακάτω συνοπτικές οδηγίες για τη συγγραφή πτυχιακής ή διπλωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΟΝΩΤΗ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΟΝΩΤΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΟΝΩΤΗ Ακαδημαϊκή Θέση Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αναπτυξιακής Ψυχολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. email: fbonoti@uth.gr Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Κινητική Αδεξιότητα σε Παιδιά Ηλικίας 9-12 Ετών στην Ελλάδα-Μια Επιδημιολογική Μελέτη

Κινητική Αδεξιότητα σε Παιδιά Ηλικίας 9-12 Ετών στην Ελλάδα-Μια Επιδημιολογική Μελέτη Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό τόμος 6(3), 280 289 Δημοσιεύτηκε: 31 Δεκεμβρίου 2008 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 6(3), 280-289 Released: December 31, 2008 www.hape.gr/emag.asp

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 01-03-2014 (3 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σύνοψη Μαθησιακών Δυσκολιών Διεπιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Το νέο σχολικό έτος ξεκινά, με τα «πρωτάκια» να αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη μετάβαση στην έως τώρα ζωή τους. Το παιδί αποχωρίζεται για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΩ Ν ΜΕ ΔΕΠ-Υ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΩ Ν ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙO ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2014 13 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη Κορνηλία Μαρία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΡ ΑΦ Η ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ

Η ΓΡ ΑΦ Η ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ Η ΓΡ ΑΦ Η ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) Με τον όρο γραφή εννοούμε ολόκληρο τον ορατό κόσμο τοποθετημένο μέσα σε γραμμές. Πρόκειται για μια τεράστια κατάκτηση του ανθρωπίνου

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου:

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου: Γλωσσάρι Αναπηρίας Αντί προλόγου: Το γλωσσάρι συντάχθηκε με κύριο στόχο την ενημέρωση του ευρύτερου κοινού, όσον αφορά το σύνδρομο Down, αλλά και τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρία. Δυστυχώς η κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚH ΥΣΤEΡΗΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟI

ΝΟΗΤΙΚH ΥΣΤEΡΗΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟI ΝΟΗΤΙΚH ΥΣΤEΡΗΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟI Ξεκινώντας από τη μελέτη της έννοιας της νοητικής υστέρησης θα δώσουμε έναν αρχικό ορισμό : «Ο αποδεκτός από την κυβέρνηση όρος για τη νοητική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εκπαιδευτή ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Οδηγός Εκπαιδευτή ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Οδηγός Εκπαιδευτή ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Mintaze Kerem Gunel Akmer Mutlu Ozgun Kaya Kara Ayse Livanelioglu 1 ΠΙΝΑΚΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

9/4/2015. Αξιολόγηση του προφίλ ενός μαθητή που αρχίζει το σχολείο. Παιχνίδια/Δραστηριότητες τις πρώτες μέρες

9/4/2015. Αξιολόγηση του προφίλ ενός μαθητή που αρχίζει το σχολείο. Παιχνίδια/Δραστηριότητες τις πρώτες μέρες Αξιολόγηση του προφίλ ενός μαθητή που αρχίζει το σχολείο Αξιολόγηση του προφίλ ενός μαθητή που αρχίζει το σχολείο Κωνσταντία Μηλίδη η Ειδικός Παιδαγωγός για παιδιά με αυτισμό Western Autistic School Μελβούρνη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Αγγελική Γενά agena@ppp.uoa.gr ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Α. ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Επίσταση Προσοχής Ομαδική & όχι

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 επίκτητη και ειδική ή εξελικτική δυσλεξία Η δυσλεξία ως πρόβλημα της ανάγνωσης, διακρίνεται σε δύο μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ

ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΒΟΓΙΝΔΡΟΥΚΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΟΓΟΠΕΔΙΚΟΣ ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ?

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσίες για Άτομα με Αναπηρίες

Υπηρεσίες για Άτομα με Αναπηρίες Υπηρεσίες για Άτομα με Αναπηρίες Υπηρεσίες για Άτομα με Αναπηρίες Οι Κοινοτικές Υπηρεσίες Υγείας, Merri Community Health Services, φιλοδοξούν να προάγουν τον συνυπολογισμό και την συμμετοχή των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

Διαφορική Διάγνωση Παιδιών με Μαθησιακές Διαταραχές

Διαφορική Διάγνωση Παιδιών με Μαθησιακές Διαταραχές Διαφορική Διάγνωση Παιδιών με Μαθησιακές Διαταραχές Τιμόθεος Κ. Παπαδόπουλος Τμήμα Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Κύπρου Εισαγωγή Τα παιδιά που αποτυγχάνουν στο σχολείο, παρά το γεγονός ότι έχουν τυπική νοημοσύνη,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint

Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint 20 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΠΑΤΡΑ 28-30/4/2011 1139 Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint Μ. Μπέση1, Λ. Παππά2 1Σχολική Σύμβουλος Νηπιαγωγών, 43η εκπ. Περιφέρεια Άρτας, marinabesi@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Νέος Παιδαγωγός Πανελλήνιο συνέδριο για τον παιδαγωγό του σήμερα Ίδρυμα Ευγενίδου, 3 & 4 Μαΐου 2014

Νέος Παιδαγωγός Πανελλήνιο συνέδριο για τον παιδαγωγό του σήμερα Ίδρυμα Ευγενίδου, 3 & 4 Μαΐου 2014 «Εκπαιδευτικό υλικό και λογισμικό για μαθητές με αναπηρίες ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες» Γελαστοπούλου Μαρία, Ειδική Παιδαγωγός, ΙΕΠ Κουρμπέτης Βασίλης, Σύμβουλος Α, ΙΕΠ Νέος Παιδαγωγός Πανελλήνιο συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

Δημοσίευση HandTutor Enhanced Hand Rehabilitation after Stroke A Pilot Study στο περιοδικό Physiother Res Int

Δημοσίευση HandTutor Enhanced Hand Rehabilitation after Stroke A Pilot Study στο περιοδικό Physiother Res Int Δημοσίευση HandTutor Enhanced Hand Rehabilitation after Stroke A Pilot Study στο περιοδικό Physiother Res Int 2011-03-15 12:25:14 Σκοπός Η μελέτη αξιολογεί τα θεραπευτικά αποτελέσματα της χρήσης του συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση Αποτελεσμάτων του Ερωτηματολογίου

Έκθεση Αποτελεσμάτων του Ερωτηματολογίου UK/09/LLP-LdV/TOI-163_285 Έκθεση Αποτελεσμάτων του Ερωτηματολογίου I. Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη στις χώρες των διαφόρων συνεργατών και οι οργανωτές χρησιμοποίησαν τις μεθόδους εκείνες που ταίριαζαν καλύτερα

Διαβάστε περισσότερα

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης. ΤσαφάρηΠαρασκευή, ΛογοθεραπεύτριαΤ.Ε. Ιατρική Εταιρία Ελλογον Τι είναι το πραγματολογικό προφίλ; οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας;

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή ΔΕΠΥ όπως είναι γνωστή από τα ακρωνύμια, αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ 2004 έως σήμερα 1998-2004 2001-04: 2001-02: 2002-03:

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ 2004 έως σήμερα 1998-2004 2001-04: 2001-02: 2002-03: ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ H Γιαγκάζογλου Παρασκευή είναι Επίκουρη Καθηγήτρια Ειδικής Αγωγής στο ΤΕΦΑΑ Σερρών Α.Π.Θ. Αποφοίτησε από το ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ το 1996 και αναγορεύθηκε διδάκτορας της Ανθρώπινης απόδοσης και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ:Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική Πούλιου Χριστίνα(5543) Κορρέ Πελαγία(5480) Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ:Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική Πούλιου Χριστίνα(5543) Κορρέ Πελαγία(5480) Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ:Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική Πούλιου Χριστίνα(55) Κορρέ Πελαγία(580) Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εαρινό εξάμηνο 0 Ρέθυμνο, 5/6/0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:. Εισαγωγή.

Διαβάστε περισσότερα

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D.

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ΤΕΦΑΑ 2007-2008 Ορισμοί Υπερπροπόνηση: (overtraining) Μη φυσιολογική επιβάρυνση (σε διάρκεια ή ένταση) του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β

i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β Μ. ΓΡΥΠΑΡΗΣ 1 & Θ. ΜΠΑΡΤΖΑΝΑΣ" Περίληψη Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται η μηχανογραφημένη μορφή των δεδομένων και η στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ Educator Certified in Learning Difficulties Screening SYLLABUS. Έκδοση 1.

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ Educator Certified in Learning Difficulties Screening SYLLABUS. Έκδοση 1. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ Educator Certified in Learning Difficulties Screening SYLLABUS Vellum Global Educational Services A.E. 2015 Έκδοση 1.0 Εξεταστέα Ύλη 2015

Διαβάστε περισσότερα

Η γνώμη των εκπαιδευτικών και των μαθητών για τους παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν την εφαρμογή προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Η γνώμη των εκπαιδευτικών και των μαθητών για τους παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν την εφαρμογή προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ B Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Η γνώμη των εκπαιδευτικών και των μαθητών για τους παράγοντες οι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Σοφία Μπάτσιου Μάρτιος 2012 Να κατανοήσετε το πρόβλημα της νοητικής υστέρησης, τα χαρακτηριστικά των μαθητών με νοητική

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Α. Ιωαννίδης

Ανδρέας Α. Ιωαννίδης Η σημασία και δυνατότητα της έγκαιρης διάγνωσης για την Δυσλεξία: θεωρία και πράξη Ανδρέας Α. Ιωαννίδης Laboratory for Human Brain Dynamics Brain Science Institute (BSI), RIKEN Wako, Saitama, Japan & Laboratory

Διαβάστε περισσότερα

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας Αναπηρία: όροι και ορισμοί Η έννοια της διαφορετικότητας Η Αναπηρία στην Αρχαία Ελλάδα Ο Όμηρος στην Οδύσσεια αναφέρει τον τυφλό ποιητή, ο οποίος συχνά ήταν προσκεκλημένος στο παλάτι και είχε την εύνοια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΕΠΑΠ. Ανδρικοπούλου Αλεξάνδρα Κοινωνική Λειτουργός ΕΛΕΠΑΠ Αθηνών

Ο ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΕΠΑΠ. Ανδρικοπούλου Αλεξάνδρα Κοινωνική Λειτουργός ΕΛΕΠΑΠ Αθηνών Ο ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΕΠΑΠ Ανδρικοπούλου Αλεξάνδρα Κοινωνική Λειτουργός ΕΛΕΠΑΠ Αθηνών Το Έργο μας Η ΕΛΕΠΑΠ, στα 74 χρόνια λειτουργίας της, με 6 Κέντρα πανελλαδικά σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Χανιά,

Διαβάστε περισσότερα

ιοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων

ιοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων ιοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων Επιλογή Προσωπικού Ιωάννης Νικολάου inikol@aueb.gr Λέκτορας Οργανωσιακής Συµπεριφοράς Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα ιοικητικής Επιστήµης και Τεχνολογίας Τα Στάδια της Συστηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ (One-Way Analyss of Varance) Η ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Η ειδική αγωγή βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο μεταίχμιο. Σε μια προσπάθεια προσδιορισμού της ταυτότητάς της ανάμεσα στο «ειδικό» και το «ενταξιακό»,

Η ειδική αγωγή βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο μεταίχμιο. Σε μια προσπάθεια προσδιορισμού της ταυτότητάς της ανάμεσα στο «ειδικό» και το «ενταξιακό», Η ειδική αγωγή βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο μεταίχμιο. Σε μια προσπάθεια προσδιορισμού της ταυτότητάς της ανάμεσα στο «ειδικό» και το «ενταξιακό», ως αναπόσπαστο κομμάτι της γενικής εκπαίδευσης, αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Του Γρηγόρη Κωνσταντόπουλου, 11/4/2015 Α. ΚΡΙΤΙΚΗ - ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΑΘΕΝΤΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Στις βασικές αδυναμίες όλων των προηγούμενων συστημάτων πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία Διεύθυνση: Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Σχολή Επιστημών Αγωγής Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Εισαγωγή: οκιμασίες Εκτελεστικών Λειτουργιών και η Συμβολή τους στην Επαγγελματική σας Επιλογή Η σημασία της αξιολόγησης των γνωστικών δεξιοτήτων Οι γνωστικές ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα Εισαγωγή Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα κατά τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς η γλωσσική τους συµπεριφορά δεν είναι η αναµενόµενη για τη χρονολογική τους ηλικία (βλέπε, Schwartz, 2008,

Διαβάστε περισσότερα

6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ερργοθεραπείας

6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ερργοθεραπείας ΣΑΒΒΑΤΟ 22 0ΚΤΩΒΡΙΟΥ 2011 8.30-9.15 ΕΓΓΡΑΦΕΣ 9.15-9.45 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ 9.45-10.30 ΔΙΑΛΕΞΗ : Πρόεδρος: Σ. Αλεξάνδρου «ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟ ΜΕΣΟ Ή ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΜΑΣ;» Μ. Μοροζίνη.

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο σπουδάστριας: Σάββα Μυροφόρα Α.Μ: 10132 Επιβλέπων καθηγητής: Κωνσταντίνος Δρόσος Θέμα Εργασίας: Πτυχιακή

Ονοματεπώνυμο σπουδάστριας: Σάββα Μυροφόρα Α.Μ: 10132 Επιβλέπων καθηγητής: Κωνσταντίνος Δρόσος Θέμα Εργασίας: Πτυχιακή ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ 4 Ο ΧΛΜ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΔΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Τ.Κ. 45500 Τηλ: 26510-50712 & 50710, Fax: 26510-50734 e-mail: logotherapy@ioa.teiep.gr Θέμα: Ψυχοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Σπύρος Παπαδάκης. Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Δρ. Σ. Παπαδάκης

Δρ. Σπύρος Παπαδάκης. Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Δρ. Σ. Παπαδάκης Τεκμηρίωση η Επιστημονικών Εργασιών,, Διπλωματικών και Διδακτορικών Διατρίβων: Το σύστημα APA Δρ. Σπύρος Παπαδάκης Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σκοπός σκοπός και

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας

Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας Εμπειρική διερεύνηση των στάσεων των καταναλωτών απέναντι στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας Ονοματεπώνυμο: Φανή Φιλίππου Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Παρασκευάς Αργουσλίδης Δεκέμβριος 2012 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός. Τι είναι η λογοπεδική

Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός. Τι είναι η λογοπεδική Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός Τι είναι η λογοπεδική Η επιστήμη της λογοπεδικής είναι η επιστήμη της παθολογίας της επικοινωνίας και ασχολείται με την πρόληψη, διάγνωση, θεραπεία και έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση

Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση Τίτλος μαθήματος: Παιδιά με ειδικές ανάγκες: Διδασκαλία και μάθηση Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1380 Διδάσκων: Βασίλης Στρογγυλός, vstroggilos@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 7 ο Μονάδες ECTS: 5 Διαδικτυακός

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΣΟ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΝΙΣΑ: ΕΝΤΑΞΗ ΚΑΙ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ»

«ΣΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΣΟ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΝΙΣΑ: ΕΝΤΑΞΗ ΚΑΙ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ» «ΣΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΣΟ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΝΙΣΑ: ΕΝΤΑΞΗ ΚΑΙ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ» Δρ Βασίλης Στρογγυλός-Επιστημονικός Συνεργάτης Πανεπιστημίου Αιγαίου Γιώτα Ξανθάκου- Επίκουρη Καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Διαβάστε περισσότερα